मैथिली गजल – खण्ड-३ प्रश्नोत्तरी (मतला, रदीफ, काफिया विशेष)

१. खण्ड-३ अनुसार, “मिला” (मतला) केर सही परिभाषा की अछि?

(अ) गजलक कोनो शेर जाहिमे रदीफ नै होइत अछि
(ब) गजलक ओ पहिल शेर जकर दूनू पाँतिमे काफिया आ रदीफ रहैत अछि
(स) शेरक अन्तिम पाँति जाहिमे शाइर अपन नाम देइत अछि
(द) बिना बहरक गजलक शेर

२. मतलाक बाद गजलक दोसर, तेसर आदि शेर सभमे कोन बात अनिवार्य अछि?

(अ) पहिल पाँतिमे सेहो रदीफ होएबाक चाही
(ब) दोसर पाँतिमे (केवल दोसर पाँति) काफिया आ रदीफ अनिवार्य रुपें आबैत अछि
(स) दूनू पाँतिमे काफिया-रदीफ होएबाक चाही
(द) केवल बहर समान रहए, काफिया-रदीफ जरूरी नै

३. “हुस्ने मतला” (मतला-ए-सानी) कतेक कहल जाइत अछि?

(अ) मतलाक बाद जँ दोसर मतला आबैत अछि तकरा हुस्ने मतला कहल जाइत अछि
(ब) गजलक अन्तिम शेर जाहिमे शाइरक नाम होइत अछि
(स) बिना रदीफक मतला
(द) काफियारहित मतला

४. “गैर मुरद्दफ गजल” के अर्थ छै?

(अ) जाहि गजलमे बहर नै होइत अछि
(ब) जाहि गजलक मतलामे रदीफ नै होइत अछि (काफिया अनिवार्य)
(स) जाहि गजलमे काफिया नै होइत अछि
(द) जे गजल पूर्णतः गीतमे बदल गेल अछि

५. रदीफ सम्बन्धी “तकाबुल-ए-रदीफ” नामक दोष के स्थितिमे होइत अछि?

(अ) मतलाक बाद बला कोनो शेरक पहिल पाँतिमे रदीफ वा ओकर भाग आबि जाइत अछि
(ब) गजलमे रदीफ बदलल जाइत अछि
(स) काफियामे अक्षरक कमी होइत अछि
(द) रदीफसँ पहिने काफिया नै होइत अछि

६. तकाबुल-ए-रदीफ दोषसँ बचबाक उपाय की अछि (पोथी अनुसार)?

(अ) ओहि पहिल पाँतिमे रदीफ नै राखि, या रदीफसँ पहिने काफिया दऽ हुस्ने-मतला बनाएल
(ब) रदीफकेँ पूर्ण हटाए देब
(स) शेरकेँ मतलाक रूपमे बदलि देब
(द) गजलक बहर बदलि देब

७. “तहलीली रदीफ” (तहलीली रदीफ) के विशेषता छै?

(अ) ओहन शब्द जाहिमे एकै सङ्ग काफिया आ रदीफ दूनू आबैत अछि (जेना “शिवासन” मे सन रदीफ आ वा काफिया)
(ब) ओहन रदीफ जे हरेक शेरमे बदलल जाइत अछि
(स) केवल मतलामे आबए बला रदीफ
(द) बिना काफियाक रदीफ

८. विजय नाथ झाक उदाहरण “शिवासन” मे रदीफ “सन” अछि आ काफिया “आ” अछि। एहन एकै शब्दसँ दूनूक पूर्ति के नियम के कहल जाइत अछि, आ एकर प्रयोग मैथिलीमे महत्वपूर्ण किएक अछि?

(अ) एहन प्रयोग मैथिली विभक्ति संयोगक कारण सहज अछि, एकरा तहलीली रदीफ कहल जाइत अछि
(ब) ई दोष मानल जाइत अछि, मैथिलीमे वर्जित अछि
(स) ई केवल उर्दू गजलमे मान्य अछि, मैथिलीमे नै
(द) एकरा “मुसल्सल रदीफ” कहल जाइत अछि

९. पोथीक अनुसार, केखनो-केखनो दीवान (उर्दू) सभमे बिना मतलाक गजल सेहो रहैत अछि। एकर कारण की अछि?

(अ) शाइर जानबूझ कऽ मतला नै लिखैत छथि
(ब) बहुत काल शाइर मतला लिखब संभव नै भऽ पावै (कारणवश), आ संपादक शेर सभ दऽ देइत अछि – ई परिस्थिति जन्य छै, व्याकरणिक नै
(स) बिना मतलाक गजलकेँ “काफिया गजल” कहल जाइत अछि
(द) ई तरही मोशायरा लेल आरक्षित रहैत अछि

१०. मैथिली गजलमे “तहलीली रदीफ” के लेल लेखक केनऽ कारण देनाइ छै?

(अ) मैथिलीमे विभक्ति शब्दमे सटि जाइत अछि, तँए मैथिली गजल लेल ई नियम बडू महत्वपूर्ण अछि आ बहुत रास गजलकार एकर प्रयोग करैत अछि
(ब) मैथिली गजलमे तहलीली रदीफ सदिखन दोष मानल जाइत अछि
(स) ई केवल अरबी-फारसी गजल लेल अछि
(द) ई रदीफक अनिवार्यता समाप्त करैत अछि

Videha QUIZ | विदेह ई-लर्निङ्ग क्विज Videha eLearning Quiz

🎭 खण्ड-३ : मतला, रदीफ, काफिया – विशेष नियम आ दोष