{"Videha 210.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 210.pdf","name":"Videha 210.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह ' २१० म अंक १५ िसत7बर २०१६ (वष= ९ \nमास १०५ अंक २१० )\n  \n   \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गI  \n२.१.डॉ. कैलाश कुमार िमO-मैिथली लोकगीतमे भोजनक िवUयास  \n२.२.जगदीश Vसाद मWडल - ४ टा लघुकथा १.कUहा भँ\\ा  आ २. भोलानाथ बाबा ३. \nदुरकाल आ ४.कलंक  \n२.३.ओम Vकाश- बीहिन कथा- १.सामंत २.जस जस सुरसा बदनु \nबढ़ाबा \n२.४.मुaाजी- बीहिनकथा- १. कोठा वाली २. बॉस  \n३. पI  \n३.१.आशीष अनिचUहार- २ टा गजल  \n३.२.राजेश मोहन- कृeण छिठहारक पद  \n३.३.अgदुर रhजाक- गजल  \n३.४.जगदीश चUi ठाकुर   अिनल- ५ टा गजल  \n  \n४.बालानj कृते-डॊ. शिशधर कुमर - िकछु बाल किवत ◌ा \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \n \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचwकला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच{क िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आकइव  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेह रचनामकता बढ़ेबाक िहसाबे िकछु ने िकछु नव काज करैत आिब रहल अिछ। ऐ बेर िवदेह एकटा नव \nVोजेट लऽ कऽ आएल अिछ, जै अUतग=त िवदेहक संपादक मंडल एकटा कोनो रचनाकमसँ हुनक िकछु \nरचना आमंिwत कऽ िवदेहक एकटा अंकमे देत आ ओइ रचनाकमक संबंधमे कोनो आन रचनाकम िटपणी \nदेता। रचनाकम आ िटपणी देिनहारक नामक घोषणा एकै समएमे कएल जाएत। रचना ओ िटपणी जिहया \nआएत तै केर बादे अंक केर िनण=य कएल जाएत मने रचना आ िटपणी दूनू ऐ Vोजेट लेल आवयक \nअिछ।   \n \nओना ई Vोजेट सबहक सहयोगपर आधािरत रहत तँए ई Vोजेट लगातारो चिल सकैए आ सुिवधानुसार \nसेहो।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \nऐ Vोजेट केर पिहल घोषणाक अनुपे \nकािमनी क रचना आमंिwत कएल गेल आ कािमनीजीक रचनाधिम=तापर \nिटपणी करबा लेल  मधुकjत झा जीक आमंिwत गेल। ऐ अंकमे (२०९ म अंक ०१ िसत7बर २०१६) \nकािमनीजीक पjच टा किवता आ ओइपर मधुकाUत जीक िटपणी Vतुत अिछ/ \n  \nई-पw  \nई-पw  \nकिवता जे िवदेहा Vकािशत केलक अिछ कािमनी जीक , से सभ रचना उम लागल। सभ किवताक अलग \n- अलग वाद छै । नारी लेखनक एकटा मुखर यितवक प मे अपन रचना स' सािहयक याwाक याwी \nप मे चिल रहल छिथ । एिहना चलैत रहिथ , से शुभकामना । तिहना जे किवता पर समालोचना आयल \nआदरणीय Oी मधुकjत झाजी ारा , सेहो ओतबे नीक लागल । स7पूण= िवदेा टीम क एिह काज लेल सहृदय \nधUयवाद । \n अपनेक   \n-नारायण झा, रहुआ - संाम , मधेपुर , मधुबनी ।  \nबहुत नीक । धUयवाद Oीमान एतेक नीक िटपणी लेल ।धUयवाद आशीष जी अहुँ के एहन सुनहरा अवसर \nउपलgध करेबाक लेल ।  \n-कािमनी कुमारी  \n \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेषjक तीन सािहयकारपर Vकािशत केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेषjक जीिवत सािहयकारक उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािहयकार रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािहयकार मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ ममे अरिवUद ठाकुर ओ जगदीश चंi ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेषjक िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेषjक िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव म{गल गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतग=त िवदेहक िकछु अिगला िवशेषjक परमेर कापिड़, वीरेUi मिलक आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक Vयास रहत जे ई िवशेषjक सभ जनवरी ओ फरवरी २०१७ मे \nVकािशत हुअए मुदा ई रचनाक उपलgधतापर िनभ=र करत। मने रचनाक उपलgधताक िहसाबसँ समए ऊपर-\nिन¡चा भऽ सकैए। सभ गोटासँ आह जे ओ अपन-अपन रचना ३१ िदस7बर २०१६ धिर \nggajendra@videha.com पर पठा दी। \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \n  \nिवदेह स7मान  \nिवदेह समानाUतर सािहय अकादेमी स7मान  \n१.िवदेह समानाUतर सािहय अकादेमी फेलो पुरकार २०१० -११   \n२०१० Oी गोिवUद झा (सम योगदान लेल) \n२०११ Oी रमानUद रेणु (सम योगदान लेल) \n२.िवदेह समानाUतर सािहय अकादेमी पुरकार २०११ -१२   \n२०११ मूल पुरकार- Oी जगदीश Vसाद मWडल (गामक िजनग ◌ी, कथा संह) \n२०११ बाल सािहय पुरकार- ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा संह) \n२०११ युवा पुरकार- आनUद कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुरकार- Oी रामलोचन ठाकुर- (प£ानदीक माझ ◌ी, बj¤ला- मािनक बंIोपा¥याय, उपUयास \nबj¤लासँ मैिथली अनुवाद) \nिवदेह भाषा स7मान २०१२ -१३ (वैकिपक सािहय अकादेमी पुरकारक पमे Vिस¦ ) \n1. िवदेह समानाUतर सािहय अकादेमी फेलो पुरकार  2012  \n2012  Oी राजनUदन लाल दास  (सम योगदान लेल) \n2. िवदेह भाषा स7मान २०१२ -१३ (वैकिपक सािहय अकादेमी पुरकारक पमे Vिस¦ ) \n२०१२  बाल सािहय पुरकार  - Oी जगदीश Vसाद मWडल क “तरेगन ” बाल Vेरक िवहिन कथा संह \n२०१२  मूल पुरकार  - Oी राजदेव मWडलक \"अ7बरा\" (किवता संह) लेल। \n2012  युवा पुरकार- Oीमती hयोित सुनीत चौधरीक  “अिच=स ” (किवता संह) \n2013  अनुवाद पुरकार- Oी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" (मराठी उपUयास Oी िवeणु सखाराम खाWडेकर) \nिवदेह भाषा स7मान २०१३ -१४ (वैकिपक सािहय अकादेमी पुरकारक पमे Vिस¦ ) \n२०१३  बाल सािहय पुरकार  – Oीमती hयोित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनबUध संह) लेल। \n२०१३  मूल पुरकार  - Oी बेचन ठाकुरक \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" (नाटक संह) लेल। \n२०१३ युवा पुरकार- Oी उमेश मWडलक “िनतुकी” (किवता संह)लेल। \n२०१४ अनुवाद पुरकार- Oी िवनीत उपलक “मोहनदास ” (िहUदी उपUयास Oी उदय Vकाश)क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा स7मान  २०१४ -२०१५  (समानाUतर सािहय अकादेमी स7मान ) \n२०१४ मूल पुरकार- Oी नUद िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा संह) \n२०१४ बाल पुरकार- Oी जगदीश Vसाद मWडल (नै धारैए - बाल उपUयास) \n२०१४ युवा पुरकार - Oी आशीष अनिचUहार (अनिचUहार आखर - गजल संह)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \n२०१५ अनुवाद पुरकार - Oी श7भु कुमार िसंह ( पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपUयासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक , गीत , संगीत , नृय , मूित=कला, िशप आ िचwकला ®ेwमे िवदेह स7मान २०१२  \nअिभ  नय - मु¯य अिभनय  , \nसुOी िश  पी कुमारी, उ°- 17  िप ता Oी ल± मण झा \nOी शोभा काU त महतो, उ°- 15  िप ता- Oी रामअवतार महतो, \nहा य -अिभनय  \nसुOी िV यंका कुमारी, उ°- 16,  िप ता- Oी वैIनाथ साह \nOी दुगनंद ठाकुर, उ°- 23,  िप ता-  व. भरत ठाकुर \nनृ य  \nसुOी सुलेखा कुमारी, उ°- 16,  िप ता- Oी हरेराम यादव \nOी अमीत रंजन, उ°- 18,  िप ता- नागेर कामत \nिच  wकला \nOी पनकलाल मWडल, उमेर- ३५, िपता- व. सुUदर मWडल, गाम छजना \nOी रमेश कुमार भारती, उ°- 23,  िप ता- Oी मोती मW डल \nसंगीत (हारमोिनयम ) \nOी परमानU द ठाकुर, उ°- 30,  िप ता- Oी नथुनी ठाकुर \nसंगीत (ढोलक ) \nOी बुलन राउत, उ°- 45,  िप ता-  व. िच  टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \nOी बहादुर राम, उ°- 55,  िप ता-  व. सरजुग राम \nिशपी-वतुकला \nOी जगदीश मिलक,५० गाम- चनौरागंज \nमूित=-मृिका कला \nOी यदुनंदन पंिड त, उ°- 45,  िप ता- अशफ पंिड त \nकाµ -कला \nOी झमेली मुिखया,िपता व. मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आमिनभ=र संकृित  \nOी लछमी दास, उमेर- ५०, िपता व. Oी फणी दास, गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली पwकािरता स7मान  \n-२०१२ Oी नवेUदु कुमार झा       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \nनाटक , गीत, संगीत , नृय , मूित=कला, िशप आ िचwकला ®ेwमे िवदेह स7मान २०१३    \nमु¯य अिभनय -  \n(1)  सुOी आशा कुमारी सुपुwी Oी रामावतार यादव , उमेर - १८ , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपुw मो. ईषा आलम , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सुOी अपण कुमारी सुपुwी Oी मनोज कुमार साहु, जU म ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलि± म िन य{, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा य –अिभनय - \n(1)  Oी ¸¹दवे पासवान उफ= रामजानी पासवान  सुपुw-  व. ल± मी पासवान, पता- गाम+पो ट- औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस  फ आलम सुपुw मो. मु ताक आलम , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक , गीत , संगीत , नृय , मूित=कला, िशप आ िचwकला ®ेwमे िवदेह स7मान  (मjगिन खबास सम योगदान \nस7मान ) \nशा wीय संगीत सह तानपुरा : \nOी रामवृ® िस ◌ ंह सुपुw Oी अिन  ¦ िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो ट- बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nमjगिन   खबास स7 मान: िमिथला लोक संकृित संर®ण : \nOी राम लखन साहु पे.  व. खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो ट- रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक , गीत , संगीत , नृय , मूित=कला, िशप आ िचwकला ®ेwमे िवदेह स7मान  (सम योगदान स7मान ):  \nनृ य  -  \n(1)  Oी हिर   नारायण मW ड ल सुपुw-  व. नU दी मW डल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सुOी संगीता कुमारी सुपुwी Oी रामदेव पासवान , उमेर - १६ , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच  wकला-  \n(1)  जय Vकाश मW ड ल सुपुw- Oी कुशेर मW डल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पो ट– बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \n(2)  Oी चU द न कुमार मW ड ल सुपुw Oी भोला मW डल, पता- गाम- खड़गपुर, पो ट- बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) संVित , छाw  नातक अंित म वष=, कला एवं िश  प महािव Iालय- पटना।     \nहिर  मुिन  य{ / हारमोिनयम   \n(1)  Oी महादेव साह सुपुw रामदेव साह , उमेर - ५८ , गाम- बेलहा, वाड=- नं. ०९, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  Oी जागेर Vसाद राउत  सुपुw  व. राम वप राउत, उमेर ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक / ठेकैता/ ढोलिक  या  \n(1)  Oी अनुप सदाय  सुपुw  व.   , पता- गाम- तुलिस याही, पो ट- मनोहर प\\ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  Oी क ल र राम  सुपुw  व. ख\\र राम, उमेर- ५०, गाम- लि± म िन य{, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक -  \n(1)  वासुदेव राम  सुपुw  व. अनुप राम, गाम+पो ट- ि◌ नम=ली, वाड= न. ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिशपी-वतुकला-  \n(1)  Oी बौकू मि ल  क सुपुw दरबारी मि ल क, उमेर- ७०, गाम- लि± म िन य{, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2)  Oी राम  िव  लास धिर  कार  सुपुw  व. ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूित=कला-मृित=कार कला-  \n(1)  घूरन पंिड  त सुपुw - Oी मोलहू पंिड त, पता- गाम+पो ट– बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  Oी Vभु पंिड  त सुपुw   व .   , पता- गाम+पो ट- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nकाµ -कला-  \n(1)  Oी जगदेव साहु सुपुw शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नम=ली-पुरवस, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  Oी योगेU i  ठाकुर सुपुw  व . बु¦ू ठाकुर उमेर - ४५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आमिनभ=र संकृित -   \n(1)  Oी राम अवतार  राउत सुपुw  व. सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \n(2)  Oी रौशन यादव  सुपुw  व. किप लेर यादव, उमेर- ३५, गाम+पो ट– बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ¼ा/महराइ -  \n(1)  मो. जीबछ  सुपुw मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो ट- बड़हारा, भाया- \nअU धराठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग  रा-  \nOी ब¡ च न मW ड ल सुपुw  व. सीताराम मW डल, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nOी रामदेव ठाकुर सुपुw  व . जागेर ठाकुर , उमेर - ५० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (Vभाती) गौिन  हार  आ खजरी/ खौजरी वादक -  \n(1)  Oी सुकदेव साफी \nसुपुw Oी   , \nपता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम=ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (Vभाती) गौिन  हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपुw  व. बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम=ली, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ले¼ु दास  सुपुw  व. सनक मW डल पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपुw अg दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपुw...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक -  \n(1)  Oी जगत नारायण मW ड ल सुपुw  व. खुशीलाल मW डल, उमेर- ४०, गाम+पो ट- ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  Oी देव नारायण यादव  सुपुw Oी कुशुमलाल यादव, पता- गाम- बनरझुला, पो ट- अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर  / लोक गीत -        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \n(1)  Oीमती फुदनी देवी प½ी Oी रामफल मW डल, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सुOी सुिव  ता कुमारी सुपुwी Oी गंगाराम मW डल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो ट- बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक -  \n(1)  Oी सीताराम राम  सुपुw  व. जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि± म िन य{, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  Oी ल± मी राम  सुपुw  व. पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nक{रनेट -  \n(1)  Oी चU द र राम  सुपुw-  व. जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि± म िन य{, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबेU जू वादक -  \n(1)  Oी राज कुमार महतो सुपुw  व. ल± मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नम=ली वाड= नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  Oी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पो ट- बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   Oी जीबछ यादव  सुपुw  व. पालाल यादव, उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- \nि◌ नम=ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   Oी श7 भु मW ड ल सुपुw  व. लखन मW डल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो ट– मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम=ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख   स कर - (िख   सा कहैबला)-  \n(1)  Oी छुतह यादव उफ= राजकुमार , सुपुw Oी राम खेलावन यादव, गाम- घोघरिड हा, पो ट- मनोहर \nप\\ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2)  बैजनाथ मुिख  या उफ= टहल मुिख  या- \n(2) सुपुw  व. ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो ट- औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िचwकला-       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \n(1)  सुOी िम  िथ  लेश कुमारी सुपुwी Oी रामदेव Vसाद मW डल ‘झादार’ पता- गाम- रसुआर, पो ट-–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नम=ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2)  Oीमती वीणा देवी प½ी Oी िद  िल  प झा, उमेर - ३५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक -  \n(2)  Oी िक  शोरी दास  सुपुw  व. नेबैत मW डल, पता- गाम- रसुआर, पो ट-– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम=ली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \nOी उपेU i  चौधरी सुपुw  व. महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nOी देवनाथ यादव  सुपुw  व. सव=जीत यादव, उमेर- ५०, गाम- झ{झप\\ी, पो ट- पीपराही, भाया- लदिन य{, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1)  Oी पंची ठाकुर, गाम- िप पराही। \nझािल  - (झिल  बाह )  \n(1)  Oी कुU द न कुमार कण= सुपुw Oी इU i कुमार कण= पता- गाम- रेबाड़ी, पो ट- चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2)  Oी राम खेलावन राउत  सुपुw  व. कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर  (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक )  \nOी रामचU i  Vसाद मW ड ल सुपुw Oी झोटन मW डल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- ि◌ नम=ली, ि◌ जला- सुपौल  (िब हार) \nOी िव  भूित   झा सुपुw  व. कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक   \nOी रिव  U i  यादव  सुपुw सीताराम यादव, पता- गाम- तुलिस याही, पो ट- मनोहर प\\ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \nOी िप  चकुन सदाय  सुपुw  व. मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज  रा वादक (छोकटा झािल  ...)         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \nOी रामपित   मW ड ल सुपुw  व. अजु=न मW डल, पता- गाम- रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- ि◌ नम=ली, ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार) \nमृदंग वादक -  \n(1)  Oी किप  लेर दास सुपुw  व . सुaर दास , उमेर- ७०, गाम- लि± म िन य{, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  Oी खखर सदाय  सुपुw  व. बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत   \n(1)  Oी रामिव  लास यादव  सुपुw  व. दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो ट- सjिग , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \nOी जोगेU i  राम  सुपुw  व. िब  टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nOी राजेU i  राम  सुपुw कालेर राम, उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा ट- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल  / कठझािल  / करताल वादक -  \nOी सैनी राम  सुपुw  व. लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nOी जनक मW ड ल सुपुw  व. उिच त मW डल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- ि◌ नम=ली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम  य{/ ुम बाजा  \nOी परमेर मW ड ल सुपुw  व. िब हारी मW डल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मय{ बजबै छिथ । \nOी जुगाय साफी सुपुw  व. Oी OीचU i साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक   \nOी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम=ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \nOी योगेU i  राम  सुपुw  व. िब  टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \nOी जनाथ चौधरी उफ= िध  यानी दास  सुपुw  व. महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nOी महेU i  पोÀार , उमेर- ६५, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड  गरी-  \nOी राम Vसाद राम सुपुw  व . सरयुग मोची, उमेर - ५२ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेषjक :- \n१) हाइकू िवशेषjक १२ म अंक , १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) गजल िवशेषjक २१ म अंक ,  १ नव7बर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेषjक ६७ म अंक , १ अटूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािहय िवशेषjक ७० म अंक , १५ नव7बर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha _15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेषjक ७२ म अंक १५ िदस7बर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेषjक ७७ म अंक ०१ माच= २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhut a           77  \n७) बाल गजल िवशेषjक िवदेहक अंक १११ म अंक , १ अगत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भित गजल िवशेषjक १२६ म अंक , १५ माच= २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समी®ा िवशेषjक १४२ म, अंक १५ नव7बर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१० ) काशीकjत िमO मधुप िवशेषjक १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११ ) अरिवUद ठाकुर िवशेषjक १८९ म अंक १ नव7बर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२ ) जगदीश चUi ठाकुर अिनल िवशेषjक १९१ म अंक १ िदस7बर २०१५        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \nVideha_01_12_2015  \n१३ ) िवदेह स7मान िवशेषा क- २०० म अ क  १५ अVैल २०१६ / २०५ म अ क  १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \nलेखकसं आमंिwत रचनापर िटपणीक शृंखला \n१. कािमनीक पjच टा किवता आ ओइपर मधुकाUत झाक िटपणी \nVIDEHA 209th  issue िवदेहक दू सए नौम  अंक  \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई -पिwकाक   बीछल रचनाक संग - मैिथलीक  सव=Oेµ  रचनाक  एकटा समानाUतर  संकलन  \nिवदेह :सदेह :२ (मैिथली VबUध -िनबUध -समालोचना २००९ -१० ) \nिवदेह :सदेह :३ (मैिथली पI २००९ -१० ) \nिवदेह :सदेह :४ (मैिथली कथा २००९ -१० ) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली पI  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली नाÅय उसव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उसव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली VबUध -िनबUध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded fro m:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books  can be read on kindle e -readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon.com/  \nअपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \nगजेUi ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \nऐ रचनापर अपन  मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n२. गI  \n२.१.डॉ. कैलाश कुमार िमO-मैिथली लोकगीतमे भोजनक िवUयास  \n२.२.जगदीश Vसाद मWडल - ४ टा लघुकथा १.कUहा भँ\\ा  आ २. भोलानाथ बाबा ३. \nदुरकाल आ ४.कलंक  \n \n२.३.ओम Vकाश- बीहिन कथा- १.सामंत २.जस जस सुरसा बदनु \nबढ़ाबा \n२.४.मुaाजी- बीहिनकथा- १. कोठा वाली २. बॉस  \nडॉ. कैलाश कुमार िमO-मैिथली लोकगीतमे भोजनक िवUयास \n \n********************************* \n \n  \nमैिथली लोकगीतक संसार wीगणक संसार िथक। पुष प®क भूिमका गीत िनमणक आओर िकछु गीतक \nगायन तक िसिमत अिछ। मैिथलानी एक बेर अिज=त कयल गेल अमूत= धरोहर जेन{िक गीत-नाद, पाबिन-\nितहार, िवध-यवहार, वÈत-िनµा, कथा-पीहानी; अिरपन काढ़ब,ठjव िनपब, कोबर िलखब; केथरी, सुजनी \nसीयब; सीकीसँ पौती-मौनी बुनब, मािटक महादेब, सामा-चकेबा, खेलोना, कोठी, चू¼ा आिद बनेबाक परंपरा कÊ \nअपन माय, िपितयाईन, दाई, नानी, सासु आिदसँ िसखैत छिथ आओर फेर अपन सभटा लुइरकÊ अपन \nबेटी, पूतहु, पोती, नाितन आिदकÊ अदौसँ एिह कलाकÊ पीढ़ी दर पीढ़ी नीक जेक{ िसखेबाक परंपराकÊ \nहतारंतिरत करैत िनमािह रहल छिथ। हलjिक आधुिनकता आ उपभोतावादक  युगमे एिह परंपराक पतन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \nभेल जा रहल अिछ परËच मूल भावमे थोर बहुत जोड़-तोड़क संग ई परंपरा अपन िमिथला समाजक मिहला \nवग=मे एखनो शात अिछ।  \nआÌय= आ दुःख तखन होइत अिछ जखन एिह समाजक wीगनक चच होइत छैक। आजुक \nपिरवेशमे बहुत wीगन पुछला पर िनधोख कहैत छिथ जे “हम िकछु निह करैत छी, िनठली छी िकयैकतँ \nहाउसवाइफ/गृहणी छी”। पुष पाw बहुतो एहेन छिथ पुछला पर कहता – हमर घरनी िकछु निह करैत छिथ \nघरमे रहैत छिथ, हलjिक ओकर बाद कहबाक तापय=कÊ पूण= करैत जर करताह – “हमर आँगनसँ सहीमे \nमाw गृहणी/हाउसवाइफ छिथ\"। औजी, किहयो अपन आँगनबालीक भूिमकामे जीवन जीब कS तS देिखयौ \nतखन पता लागत जे आह{क घरवाली कतेक पैघ जवाबदेहीकÊ िनमािह रहल छिथ ! हुनका निहतँ किहयो \nछु\\ी, ने किहयो आराम, आने किहयो केओ मदित केिनहार,आओर तािह जवाबदेिहक मतलब िकछु निह  ? ई \nएकटा बÐड पैघ VÑ अिछ। एिह पर िवचार जर करक चाही।  \nभोजन आ भोजनक िवUयास सभसँ पैघ, विरत आ शात कला अिछ। एकटा कहबी छैक – “जे \nिनक खैएत सैह नीक भोजन बनाएत”। इहो कहल जैत छैक जे जखन कुनो मिहला सुिचता आ समप=णकÊ \nभावसँ भ{नस करैत छिथ तS भोजन सुअदगर आ िचगर हेबेटा करत। यैह कारण छैक जे भगबान राम \nमाता कौशया, सुिमwा, कैकेई; सासु सुनयना; गुप½ी अंधती, प½ी सीता सबहक हाथक राUहल भोजन \nकेलाह, मुदा जे वाद हुनका भीलनी सबरी के आंइठ बैरमे लगलिन तेहेन सुआद कहुने लगलिन।  ई भेल \nभोजन बनोिनहािरक  आ परोसिनहािरक अनुराग। आजुक समयमे नाना तरहक सुिवधा जेन{िक रसोई गैस \nआिक आनो तरहक जारैन उपलgध अिछ जािहसँ च\\िह भ{नस भअ जाइत अिछ। कपना ओिह समयक \nक जखन साओन-भादबक मुसलाधार बरखामे खड़हक छपर चुबैत घरमे अपन सभक बहुतो गोटेके \nमाय, िपितयाईन, दाई कोन धरानी भ{नस करैत छली! जारैनमे भीजल चेरा, गोइठा, करची, झ{खी चु¼ामे \nघॲिसया कखनो मूंहसँ तS कखनो िबयिन हॲिक आंच पजारब, धुआंसँ आँिखमे नोर भरल आ तैयो रंग-िबरंगक \nपकमान आ भोजनक सचार। ताहूमे अगर घरमे केओ पैघ पाहून जेनjिक जमाय, समिध इयािद आिब गेलाह \nतS घोर िबकट, तथािप िबना मोन मलीन केने हुलिसत मोनसँ भोजनक िवUयासमे लािग जैत छली। तरकारीक \nअभावमे बारीक़ साग, कंद, ख7हा, ओल, लती-फीक पात जेना कaा, ितलकोड़क पात; लटकल चारक \nसजमिन,कदीमा; झाड़क झीमनी, करैल; घर-पछुआरमे लागल गाछक फल जेन{िक- केरा, कटहर आिदसँ चीज़ \nजोिरया कS अनेक तरहक तरकारी, तआ-बघआ, भुिजया-सaा-चटनी बनबैत छली तकरा बादो टारासँ नाना \nतरहक़ अंचार जािहमे फारा, कु¡चा, खटिमÔीबला आिद gयंजन परोिस पाहूनक सकारमे २०-२५ तरहक सचार \nलािग जैत छलै। आब जखन पाहून भोजन पर बैसता आ मिहला लोकिन गीत निह गेती से कोना हेतैक तÊ \nिबनु थकने िवहुँसैत मोनसँ दाई-माई सभकÊ संगौर कS गीत-नाद शु होइत छल। पाहून खाईतो रहैत छलाह \nआ गीतक आनंद लैत छलाह। जखन कखनो हम कोनो पjच िसतारा होटल मÊ भोजन करैत छी आ कोनो \nगीतगैन के गबैत देखैत छी तS होइत अिछ जे एिहसँ बिढ़य{ कोरसमे गीत हमरा सभक समाजक मिहला \nगबैत छिथ। वैह खानसामा, वैह परोसय बाली, वैह गीत गेिनहािर, वैह वतुक यवथा केिनहािर। \nमटीटािकंग कÊ अिहसँ पैघ उदाहरण भला आर की भS सकैत अिछ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \nपिहनेकÊ समयमे लोक सभ िबयाहसँ पिहने एिह बातक ख{झ-भ{झ करैत छलाह जे जािह घरमे \nकUयादान करबाक अिछ ओिह घरक चीनबार कहेन छैक। मतलब कतेक साफ़-सफाई, कोन तरहक iय केर \nबरतन-बासन बड़ प®क ओिहठाम उपयोग होइत छैक। िहनका लोकिनक खान-पान कहेन छिUह, घर-पिरवारक \nभोजनक िवUयास, दु:खक भोजन, सुखक भोजन, पाबिन-ितहारक भोजन, याwा पर जएबाक काल बाटमे खेबाक \nजोग भोजन, खाI भोजन, अखाI भोजन, पÖय बला भोजन, कोन समयमे की खाई आओर की नञ \nखाई, इयािद नाना तरहक जानकारीकÊ अगर ठीकसँ ओिह भावकÊ िववेचना कयल जाय आओर िविभa अवसर \nपर मैिथलानी सभक ारा गाओल गीत सभकÊ देखलासँ एहसास होयत जे ओ गीत सब िवधपुरौआ आिक \nमनोरंजने वला गीत माw निह अिछ अिपतु Øानक खान अिछ। ओिह गीतमे Øान,िवØान, संकार, सामीक \nवण=न आ िववरण सब िकछु समािवÙ अिछ।   \nमैिथलीमे अगर अंेजीक शgद  culture  कÊ अनुवाद कयल जाय तँ हमरा बुझने ओ शgद जे culture  कÊ \nसभसँ लगमे अिछ मैिथलीमे ओकरा “िमिथलाम” कहल जायत आओर इयैह िमिथलाम अिछ जे मैिथल सभकÊ \nभारते टा निह अिपतु समत संसारमे अलग पहचान दैत अिछ। िमिथलामक चच िबनु भोजन िवUयास, िबनु \nमिहला सभक भूिमका, िबनु गीत-नाद आिक िवध-यवहारक संभव निह अिछ। वतुतः भोजन िवUयास, गीत-\nनाद, िवध-यबहार, जीवन जीबाक अंदाज़, वw िवUयास, धम=क आचरण, Vकृित आ संकृित मे समUवयक नाम \nभेल िमिथलाम।  \nबात भोजन िवUयासक चिल रहल अिछ तÊ कनेक िमिथलाक इितहास कÊ सेहो ¥यान देमय पड़त।  \nhयोितरीर अपन कृित  वण=र½ाकर  मे ११म् शताgदीक िमिथलाक भोजन िवUयास पर Vकाश देलिन \nअिछ। िहनका अनुसारे िमिथलाक Vमुख भोजन भात, दािल, तरकारी, चूडा, दही, शÛर, फल तथा दूध छल। \nhयोितरीर अपन दोसर पोथी Vाकृित-पैँगलम् मे कहैत छिथ जे “ओ गृहणी धUय छिथ जे अपन पित क \nकेराक पात पर भात आ घी परोिस खोअबैत छिथ”। एिह पोथी मे रंग-िबरंगक म{छ राUहव आ तरकारी \nबनेवाक िविध सेहो िलखल अिछ।  वण=र½ाकर  मे जे िमिथलाक Vाचीन पर7परागत भोजन सिमिक सूची \nVतुत कयल गेल अिछ तािहमे \n“चाउर, चूडा, मुंगवा, लडुबी, सआिर, म{ठ, फ़ेना, मधुकूपी, ितलबा, िसरोल, िखरसा, िसरनी, िझली, फरही, भूजा, \nमोतीचूड़, अमृतकुंड आिदक उलेख अिछ संगिह भोजनमे दहीक Vधानता सेहो भÊटल अिछ।  \nआब लोकगीत पर अबैत छी, लोकगीतमे फकरा, पीहानी, गीत, लोकवृित आिद सब िकछु समािहत \nअिछ। एिहठाम दू गोट फकरा मैिथल समुदायक भोजन िवUयास आ भोजनक Vित आसितकÊ बुझबाक हेतु \nपयत अिछ ।  \nपिहल : िमिथलाक भोजन तीन/ कदली, कबकब मीन।।  \nदोसर: तीन तीरहुतीया तेरह पाक। ककरो लेल चुडा दही ककरो लेल भात।।   \n  \nअही दू गोट गीतक आधार बना सब िववरणकÊ देखल जा सकैत अिछ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \n  \nिमिथलाक भोजन तीन। कदली, कबकब मीन।।  \nएकर अथ= भेल जे िमिथलाकÊ लोक सभ लगभग नीकसँ लकS अधलाह तकमे जेन{िक- \nउसव, काज-राज, संकार, पाबिन-ितहार धिरमे केरा, ओल बा ओले पिरवारक आन कंद जेन{िक \nख7हआ; आओर अंततः नाना Vकारक माछके Vयोग भोजनमे अवय करैत छिथ। िववाह -\nदान, मुड़न, उपनयन, पाबिन ितहार सबमे केराक Vयोग हेबेटा करैत अिछ।  ओहुना लोकसब केराकÊ \nपाकल, क{च आ केराक फुलक सेहो खेबाक िवUयासमे Vयोग करैत छिथ। केराक \nतआ, तरकारी, सयनारायण भगवानक कथामे घोआ Vसाद आ ओहुना पाकल केराक Vयोग शात अिछ।  \nकबकबकÊ बात करैत ई कहब जरी अिछ जे ओल िमिथलामे बहुत िVय अिछ। एक फकरामे \nभादबक ओल केर बारेमे कहल जैत छैक: \n \nभादवक ओल की खै राजा आिक चोर  \nिमिथला आ माछ एक दोसरक पूरक अिछ। पंचदेवताक एकिह संगे उपासना करे बला मैिथल समाज \nजािहमे ¸ा¹ण सेहो सि7मिलत छिथ कुनो िदन आ कुनो मास माछ खेबासँ परहेज निह करैत छिथ। माछकÊ \nजल-पड़ोर, जल-फूल आिद नामसँ बजा कतेक गोटे तँ एकरा मjसाहारी भोजनक Oेणी तकमे नञ राखय \nचाहैत छिथ। काितक आ साओन मासमे जखन लोक सामाUयतया मjसाहारी भोजनकÊ यािग दैत छिथ, अपन \nमैिथल अहू मासमे खूब चटकारसँ म{छ खाईत छिथ, संगिह एिह मासमे म{छ खाय बलाक हेतु बैकुंठमे जगह \nबना दैत छिथ।  \nकाितक मास जे गÜचा खाय। ससिर-फ़सिर बैकुंठे जाय।।  \nएक बारहमासा गीत एहेन भेटल जािहमे िमथलाक पािनमे उपलgध लगभग सब माछक वण=न तँ अिहए \nओकरा कोना बनाबी कोना खाई, कथीक संगे खाई सब विण=त अिछ। एतबे निह लगभग ७५% म{छ जे \nिमिथलाक पािनमे भेटैत अिछ तकर वण=न छैक। कने एिह बर¹ासाकÊ देखू: \n \nमास हे सिख सरस अगहन भूजल चूड़ा संग यो। \nतरल चेचड़ा माछ कुरमुर लागय मोन भिर संग यो।। \nपूस हे सिख अa नवका संग मjगुर झोर यो। \nकबइ कुरमुर द{त दबइत करय जनजन शोर यो।। \nमाघ बदरी जाड़ थरथर क{पय तन बड़ जोर यो। \nसुख बोआरी खंड लिख कए मन िवनोद िवभोर यो।। \nमास फागुन मदक मातल बहय पछबा बसात यो। \nबढ़ल वादक माछ टÊगड़ा राUहल सानल भात यो।। \nचैत हे सिख रोग सभिदस प नाना देिख यो।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \nतरल भुaा पलइ राUहल खाइत बड़ सुख लेिख यो।। \nमास हे सिख आिब पहुँचल गरम बड़ बइसाख यो। \nगेल मन िच माछ गामर खंड सभ िदन चाख यो।। \nजेठ हे सिख हे हेठ बरखा मुंड भाकुर पात यो। \nपड़तु िबसरतु आिब ससरतु कर नवका भात यो।। \nमेघ सिख बरसत अखाढ़ जत रसालक डािर यो। \nतोिड़ क{चे आम आिमल देल सौरा पाल यो।। \nमास हे सिख आओल साओन भरल अंडा घÊट यो। \nतरल दही माछ मारा खािथ भिर पेट यो।। \nमाछ इचना भेटल कहुना खाय भरलहुँ कोिठ यो। \nमास आिसन देवपूजा शंख घंटा नाद यो।। \nरािUह रहुआ माछ बइसब पूण= भेल परसाद यो। \nमास काितक बािर मआ बऽड़ तरल-अपूव= यो।। \nपूरल बारहमास हिरनाथ गाओल सगव= यो...  \n  \nम{छ खेबाक वण=न तँ अिहए माछक िशरा खेबाक परंपरा Vबल सेहो अिछ, घरक \nमुिखया, पाहून, बिरयाती आिदकÊ िशरा परोसल गेल आ बुझू हुनकर उिचत सकार भेल। िनÞिलिखत फकरा \nएिह कÖय के Vमािणत करैत अिछ: \nिशरा खाय से मीरा। पू¡छी खाय गुलाम।।  \nजमाय जखन भोजन करक हेतु बैसित छिथ तँ नाना तरहक गीत गािब हुनका मनोरंजन कयल \nजाइत अिछ। एकटा डहकन जािहमे देिखयौ, ओना तँ गािर देबाक परंपरा अिछ मुदा गािरक संग-संग भोजन \nिवUयासक वण=न सेहो अिछ।  \nखाजा मूंगबा आर िपिरिकया \nता पर गरम सोहारी जी। \nमाजी के गारी िपताजी के गारी \nआ बाबाजी के पढिथ गारी जी। \nपढु हे सािर हमरो के गारी \nहम लेब देह के पसारी जी।।  \nएिह गीतमे गािर तँ छैहे जे डहकनक मूल Vकृित अिछ, मुदा गािरकÊ संगे-संगे भोजन सामी – \nखाजा, मूंगबा, पुिकया, सोहारी आिदक िववरण सेहो छैक।  \nसामा-चकेबाक एक गीतमे बिहन सब भोजनक बात करैत छिथ: \n \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \nसाम-चको साम-चको अिबह हे अिबह हे। \nजोतला खेतमे बैिसह हे बैिसह हे। \nलाले रंग पूरी पकिबह हे पकिबह हे।।  \nिमिथलामे साग खेबाक परंपरा सेहो अदौसँ अिछ। अयाची िमOक जीवनवृ ककरा निह बुझल \nछैक। माw ११ कÔा खेतमे साग-पात कंद-मूल खाकS जीवन यापन करैत छलाह आ अ¥ययन-अ¥यापन \nकरैत छलाह। कतेक बेर राजा बजौलिखन मुदा अपन गामक गुकुलकÊ छोिड कहु निह गेला। वयात \nसंVभुताकÊ सवßम उदाहरण Vतुत करैत छलाह। म{छक तुलनामे सागक अिधक Vधानता देबाक Vथा \nिमिथलामे सहज अिछ। एकटा फकरा एिह बातकÊ Vमािणत करैत अिछ: \nमाछ-भात पjच हाथ। साग-भात सात हाथ।।  \nिवUयासमे सागक अलावे सागकÊ आन चीज़ सब जेना अिरकोच, गुिजया, इयािद बनबैत \nछिथ, खेसारी, बथुआ, केराव, चना, कम,गेनहारी, पटुआ आिदक साग िमिथला लोक खाईत छिथ। अपना ओतय \nसाग तोडल निह अिपतु खोटल जैत अिछ। कोनो भोजमे साग एक महवपूण= तरकारी होइत अिछ। \nिमिथलाक एिह परंपरासँ Vभािवत होइत ठीके कहल गेल अिछ: \nकोकटा धोती पटुआ साग। तीरहुत गीत बड़े अनुराग। \nभाव भरल तन तणी प। तÜ तँ ितरहुत होइछ अनूप।।  \nअपन मािट सँ गुजिरयाकÊ एतेक िसनेह जे साग-पात खॲिट लेती, साग-भात खा लेती मुदा रहती \nिमिथलेमे : \nसाग-पात खॲिट- खॲिट िदवसॲ गेमेबै यौ हम िमिथलेमे रहबै \nनिह चाही हमरा सुख-आराम यौ हम िमिथलेमे रहबै।।  \nितलकोर आ कaा साग िबना की िमिथलाक पाहुनक सचार लािग सकैत अिछ? चाउरक पीठारमे डुबा \nशु¦ सिरसबक तेलमे छानल ितलकोर दुरो देसमे रहिनहार मैिथल सबके जीभमे पािन आिन दैत अिछ।  \nसजमिन, भाटा इयािदमे अदौरी तँ चाहबे करी तखनने भाटा-अदौिरक चहÅगर तरकारी बनत! भ{टाकÊ \nतआ, भटबर आर की-की निह बनैत अिछ। बािरक भ{टातँ बेर िबपिक समय इhजत रखैत अिछ।  \nभjटाकÊ भटबर, ठोपेके तेल। खेलक जमैया ठेलम ठेल।।  \nिमिथलाक लोककÊ िख¡चिरमे सेहो पापर, घी, दही, अचार, चटनी इयािद संग खाईत छिथ। िख¡चिरमे \nचािर बतु निहतँ केहन िख¡चिर? \nिख¡चिर के चार यार। घी पापर दही अचार।।  \nई त भेल पद परUतु सही अथ= मÊ िख¡चिर के छौ यार िथक: घी, पापर, दही, अचार, चटनी, तआ।  \nएक उचती गीतमे जखन िववाहक बाद वर भोजन करवा लेल बैसैत छिथ तS सासु आ आन wीगन \nसब अपन गीतमे यंजन केर वण=न करैत छिथ:       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \nजािह िदन राम जनकपुर अयला देखहु दुिनया के लोके \nभाित-भाित के भोhय लगाओल नयना िबनु परकारे जी \nकेरा नािरयल खWड सोहारी परबल केर तरकारी जी \nजीमय बैसला ओ चा भाई परसथु Vेम पीयारी जी //  \nदोसर उचती मÊ बर के कृeण वप मािन िकछु अिह तरहक िववरण भेटैत अिछ:  \nखाजा खुरमा तपत िजलेबी तापर सत सुपाड़ी जी। \nजेमय बैसला कृeण-कUहाई सािर जे पढ़िथन गािर जी।।  \nभगबान कृeणक बालकालकÊ एक भित गीतमे भोजनक िकछु वण=न भेटैत अिछ: \nकरिथ पुकार जशोदा माई मोहन Vात नाहाई। \nदही केरा गरम िजलेबी खोआ भोग लगाई।।  \n  \nलोकगीतमे भूख , िनध=नता, कुअa आिदक ऐितहािसक संदभ=क वण=न  \nलोकगीत लोकिवIा होइत अिछ, लोकइितहास होइत अिछ। एहेन इितहास जे अपन Vमािणकता एवं \nशैली कÊ कारण जन-जन केर कंठमे िलखा जैत अिछ। एहेन िलखान जकरा ने कुनो पािन गला सकैत अिछ \nने कुनो आिग जरा सकैत अिछ आने कुनो कीड़ा खा सकैत अिछ। एकबेर जनकंठमे रिच गेल त पीढ़ी-दर-\nपीढ़ी अबाध गित सँ चलैत रहैत अिछ। मधुबनी िज़लाक शाहपुर गाममे एक जनमाUध लोक किव भेला। \nहुनकर नाम छलिन फतुरी लाल। फतुरी लाल एक बेर िमिथलाक भयानक अकालक सामना केलिन आ \nअकालक िवभीिषकाक àदयिवदारक िववरण अपन किवमे केलिन। ओ रचना अकालकिव  कÊ नाम \nसS जानल जैत अिछ। अ¸ाहम िएस=न १८८७ ईवीमे फतुरी लाल केर अकाल किव हुनके मुहÊ \nसुिनकS िलखलिन। एिह किवमे ई िववरण अिछ जे भुखमरी केर अवथामे लोक Vाणर®ा हेतु की-की निह \nकरैत अिछ। िकछु पंित माw देखलासँ दुखक असीम वेदनाक अनुभूित सहजे भS जैत छैक: \nभेल धनतिर दुई फ़ािसल जग-राहिडऔर मकई। \nअकाल पडल ितरहुित मÊ भारी-तÜ बही गेल हवा। \nघर-घर मjगन करे नर नारी-फ{िक मकई केर लावा। \nमालीक आउर महाजन सभ-कै-घर-घर ढेरीक अa। \nलोक बुझओल ओहो तकै छिथ मुंáगा ऋणक शान। \nसभै देिख बिनयान सभ सनकल-डरÊ लगाओलक ट\\ी। \nसुa दोकान शहरमे पिर गेल-सुa भेल सभ च\\ी। \nसूखल गात भात भौ लटपट-कतेक बात अब सहना। \nनर नारी सभ सान तेआगल-बेकारी भेल अब गहना।।  \nबारहमासा एवं अUय गीतमे गरीबीकÊ िचwण करैत कोना िकयोक मिहला कम भोजन अथवा कुअa \nखा कS िदन खेपैत छिथ तकर मम=पश वण=न कैल गेल अिछ। आईसँ करीब ३०-३५ सालक इितहासमे       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \nअगर जा सकी आ अपन मानस पटल पर ओिह िथित आ गरीबीकÊ ऐन{के िरãलेकशन जेक{ देख पाबी \nतS सहज पमे ई अनुमान लगा सकैत छी। एकटा बारहमासा एहेन भेटल जािहमे एकटा िनध=न मिहला \nिजनकर पित परदेस गेल छिथन ओ कोन धरानी अपन समय िनतjत िनध=नतामे िबता रहल छिथ तकर \nिववरण देल गेल अिछ।  \nपूस गोइठा डािह तापब \nमाघ खेसािरक साग यो \nफागुन हुनका िछमिर माकिर \nचैत खेसारीक दािल यो \nबैशाख िटकुला सोिह राखब \nजेठ खेरिहक भात यो \nअखाढ़ गाड़ा गािड़ खायब \nसाओन कटहर कोब यो \nभादव हुनको आंठी पखुआ \nआिसन मडुआक रोटी यो \nकाितक दुख-सुख संगिह खेपब \nअगहन दुनू सjझ भात यो \nउपरोत गीतमे कोना एक मिहला खेसारीक साग, खेसारीक दािल आमक िटकुला, खेरिहक \nउिसना, पाकल आमक गाड़ा, कटहरक कोआ,नेढा, आमक पखुआ, मडुआ रोटी, एक मास अिनिÌतता केर \nिथित आ अंततः अगहनमे भात। कहू तS कतेक सयकÊ जे आई लगभग इितहास भS चुकल अिछ तकरा \nई अपना मानसमे रखने अिछ िमिथलाक गीत-नाद।  \nगरीबीक िबपिसँ मारिल आ असहाय िवधवा कंद मूल आ कुअa बjसक ओिधसँ अपना टूटल \nमडैयामे नीक जेक{ नीपल-पोतल चुलहामे पका रहल अिछ। बjसक ओिध धुआंक घर होइत अिछ। फटने ने \nफटैत अिछ। जरने नञ जरैत अिछ। ओहने िवधवाक दुःखसँ iिवत होइत बाबा “याwी” िलखैत छिथ: \n \nबjसक ओिध उपािर करै छी जारिन... \nहमर िदन की नै घुरतै जगतािरिन //  \n  \n \nमैिथली लोकगीतमे भोजन िवUयास आ औषिध  \nलोकगीत लोकिवIाकÊ अंग अिछ। लोक िवIाकÊ अनेक प® वैØािनक होइत अिछ। कृिषकाय= एवं \nअUय सब काय=मे डाक बचन कतेक सटीक अिछ से हमरा लोकिन बहुत िनक जेक{ बुझैत छी। बहुतो \nलोकगीत एहेन अिछ जे कहेन अa अथवा भोhय सामी सेहो कुन िदन, कुन मासमे खेलासँ की भS सकैत       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \nअिछ तकर बहुत तÖयपरक जानकारी दैत अिछ गीत सुनब अथवा पढ़ब तँ लागत जेना आयुवäदक कोनो \nवैIक देल नुखा हो। हरेक गाछ आ हरेक भोhय सामीमे Vाचीन भारतीय परंपराकÊ अनुसार िकछु-ने-िकछु \nऔषिधक तव छैक। भारतीय पर7परामे औषिध आ भोजन अलग-अलग चीज़ निह छैक। तािह अपना सबहक \nभोजनमे पÖय आ कुपÖयकÊ बात Vबल मानल जाइत अिछ।  \nअपन शोधकाय=कÊ अविधमे जखन िमिथलाकÊ गाम सभसँ गीतक संकलन करैत रही तS एकटा गीत \nएहेन भेटल जािहमे ओ ई बतबैत छल जे कोन िदन किथक Vयोग भोजनमे करक चाही जािहसँ तन आ मन \nदुनु वÖय रहत। ई वण=न hयोितष िवचार पर सेहो आधािरत अिछ।  \nरिब के पान सोम के दप=ण \nमंगल के िकछु धिनय{ चप=ण \nबुध के गुड़ बृहपित राई \nशु कहे मोहे दही सुहाई \nशिनबार जे अदरख खाई \nकालॱ काल कटित घर जाæ।।  \nई त भेल किहया की खेबाक चाही। एक एहेन गीत भेटल जे बारहमासाक पमे रिचत भेल अिछ। \nई एकटा वैI जेक{ बहुत वैØािनकताकÊ आधार पर िलखल अिछ। गीत अथ=कÊ वतः Vमािणत करैत अिछ: \n \nसावनक साग ने भादबक दही। \nआिसनक ओस ने ने क़ाितकक मही। \nअगहनक जीर ने पूसक धनी। \nमाघक िमसरी ने फ़ागुनक चना। \nचैतक गुड़ ने बैसाखक तेल। \nज़ेठक चलब ने अषाढ़क बेल। \nकहे धनवनतिर अिह स बचे। \nवैIराज काहे पुिरया रचे।।  \nमैिथली लोकगीत अनंत महासागर अिछ। अिह महासागरमे सँ भोजनक स7बUधमे जे िकछु जानकारी \nछल से समयसीमा कÊ ¥यानमे रािख पाठकक सम® राखल। नीक लागल तS मैिथली लोकगीत पर7परा केर \nमहानता अधलाह लागल तखन हमर Øानक िवपaता।  \nआभार: हमर लोकिवIा पर िलखल सब काज लोकस लेल अिछ। लेिकन एिह लेख के भाषा के \nमयदा के संचालक एवं हमर अनुजतुय Oी अमरनाथ िमO अंिख फोिर-फोिर ठीक केलाह अिछ। एिह काज \nलेल हुनका धUयवाद द हुनकर योगदान के छोट निह कर चाहैत छी मुदा ओ खूब आगा बढ़िथ से आशीवद \nदैत िछयिन।  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \n \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश Vसाद मWडल  \n४ टा लघुकथा १.कUहा भँ\\ा  आ २. भोलानाथ बाबा ३. दुरकाल आ ४.कलंक  \nकU हा भँ\\ा \nसमए रौिदयाह भेने िजनिगयो आ िजनगीक िकिरयो-कलाप रौिदयाइते अिछ , आ से खाली \nरौिदए-टा मे नइ बािढ़यो-दाहीमे होइए। ओना,दुनूक बीच िवपरीत स7 बU ध अिछ , अकास-पतालक \nअU तर अिछ। मुदा िजनगीक बीच आिब दुनू एक भऽ जाइए। माने ई जे जिहना गाछो-िबरीछ \nआ मालो-जाल , हाल बेहाल भेने दम खॴचैयो लगैए आ तोड़बो करैए तिहना बािढ़यो-दाहीमे \nहोइए। ओना, कहैले तँ कहले जाएत जे एकटा ‘पािनक अभावमे मरल ’ आ ‘दोसर पािन िपबैत \nमरल। ’ मुदा से जे हौउ , िजनगी तँ िन¡ च{ मुह खसबे करैए।  \nजखन समैये रौिदयाह भेल तखन िजनगीक िकिरया-कलापसँ लऽ कऽ जीवन-यापन धिर \nरौिदएबे करत , मकमकेबे करत। अनो-पािन आ तीमनो-तरकारीमे मकमकी एबे करत। रौदी \nभेल खेतक उपज गेल ! उपज गेल , व तुक अभाव भेल ! आ व तुक अभाव भेने जीवन आ \nिजनगी गेल.. ! \nओना, जइ िहसावे तीमन-तरकारीमे मकमकी आएल तइ िहसावे अaमे नइ आएल। मुदा \nनिहय आएल सेहो केना कहल जाएत। हँ, ई जर भेल जे जैठाम तीमन-तरकारीक भावमे \nचािर बर , प{च बरक के कहए जे अठ-अठ-दस-दस बर बढ़ल , तैठाम अaक भावमे डेिढ़या-\nदोबर बढ़बे कएल अिछ। जे भ{टा प{च पैये िकलो पनरह िदन पिहने छल , ओ रसे-रसे \nबढ़ैत तीस पैये िकलो भऽ गेल आ जे टमाटर दस पैये िकलो छल ओ सािठ पैये भऽ \nगेल। अन-पािनमे से नइ भेल , जे बीस पैये िकलो छल ओ पचीस पैये भेल आ जे सािठ \nपैये छल ओ सैर पैये भेल। ओना, खाली खाइ-िपबैक नइ आनो-आनो वौसमे चढ़ा-ऊतरी \nभेबे कएल। रौदी भेने िकछु चीज स तो भेल आ िकछु कूिद कऽ अकासो छूलक।  \nतीमनो-तरकारी एके रंग नइ कुदल , जेना हिरयर तरकारी कुदल तेना अ लू नइ कुदल। \nमुदा ऐठाम तँ ईहो बात ऐछे जे अ लूक कोबी-भ{टा, टमाटर-साग जक{ हिरयर मानल जाए की       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \nनइ ? ओ तँ ने फूल छी, ने पात आ ने ऊपरका फड़े छी। ओ तँ छी कU द-मूल चाहे गॉंठ। \nकU द-मूल आिक ग{ठ रिहतो अ लूमे एकटा बात तँ ऐछे जे आनसँ नमहर [1]  िजनिगयो छै आ \nआन जक{ गलनमो-सड़नमो निहय अिछ। ओना, सड़नमा ओहो अिछ मुदा हिरयरसँ कम \nअिछ। आनक अपे®ा बेसी खगतो पुरबैए। माने ई जे आन तरकारीक अपे®ा अ लू बेसी \nबकितयारो होइए। खएर , जे होइए मुदा जखन हिरयर गाछ हिरयर फड़ , प{तेसँ िबछ-िबछ \nउखािड़ तरकारी बनैए तखन तँ ओहो कनी-मनी गिलते अिछ आ हिरयर गाछक हिरयर फड़ो \nभेबे कएल , तँए अ लूक सॱसे िजनगीक भल हिरयर तरकारी नइ मानल जाए , मुदा थोड़बो िदन \nतँ मानले जा सकैए।  \nओना, अ लूक कU द-मूल कहल जाए आिक ग{ठ , ईहो तँ झमेल ऐछे। अ हुआक \nशकरकU द कहल जाइए , जे एकटा गाछमे अ लुए जक{ घॲदा फड़ैए , भल एकटा गोल आ \nएकटा नाम िकए ने हुअए। तैसंग ईहो तँ ऐछे जे जिहना अ लूमे पातर खॲइचा होइए तिहना \nअ हुओमे अिछ। ओना, नामोक दृिe टसँ दुनू भैयारीए बुिझ पड़ैए। तेतबे िकए , दुनूमे सँ केकरो \nटमाटर जक{ आिक भॉंटा जक{ बीआ सेहो ने होइ छइ। जखन एकटा गुण आिक एकटा \nकाज िमलने दोि तयारे स7 भव अिछ , तखन तँ अ लू अ हुआक भैयारीमे सेहो ऐछे। मुदा \nकेशौरो तँ िमOीए-कU द छी, जेकरा अ लू जक{ ने कU दे रोपल जाइए आ ने उला-पका खाएले \nजाइए। ओकर फूलमे छीमीदार फड़ होइ छइ , तइमे बीआ होइ छइ , ओही बीआसँ कU द \nभेल..। \nमुदा ऐठाम कU दो-कU दमे फU दे-फU द अिछ। रहल जे अ लूक ‘ग{ठ ’ मानल जाए की नइ ? \nमुदा ग{ठोक तँ लीला अपार ऐछे, िकछु मािट तरक ग{ठ भेल तँ िकछु मािटक ऊपरको। \nजेना, ग{ठ-कोबी मािटक ऊपर होइए , िकछु ग{ठ एहनो तँ ऐछे जे मािटक तरोमे एकेटा होइए \nजे जिड़ धने रहैए। मुदा गीरह-ग{ठ कहैबला हरदी-आदीक तँ से नइ अिछ। भल अ हुआ-\nअ लू जक{ फुट-फुट घॲदानुमा निह , ह थे जक{ िकए ने हौउ। मुदा जे हौउ , अ लूक तँ \nिमठाइयो, तरकािरयो, अँचारो बनैए आ अ हुआ जक{ उसैन सेहो खाएल जाइए। जे अaक \nकाजक पुरती सेहो किरते अिछ। खएर जे से...। \nिपताजी दू भ{इ। दुनू भैयारीक बीच अखन एगारह गोरेक पिरवार अिछ। नीक समए \nहौउ िक अधला, नमहर पिरवारक खगता बेसी होइते अिछ। गामक ओहन पिरवारमे छी, जइमे       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \nनीक जक{ माने सुपोिषत भोजने ने भेटैए मुदा जैठाम भोजनोमे कोताही हएत तैठाम घर-दुआर \nआिक पढ़ाइ-िलखाइ वा ऐसँ ऊपरक जे खगता अिछ ओ तँ क पनािOत छोिड़ पुित=ये केते कऽ \nसकै छी। ओना, एगारह गोरेक पिरवारमे खाइयो-िपबैक एक िवचार निहय अिछ, मुदा समैक \nधÛा तँ िवचारक तोिड़-मरोिर एकबट किरते अिछ। ओना, समए बदलने फेर िवचार-िभaता \nजनमैक पिरि थित बिनय जाइए। बिनय ने जाइए बिनतो अिछ आ निहयè बनैए।  \nभोजनक जीवनक मु¯ य खगता बुिझ पिरवारक सभ िकयो एकठाम बैस िवचार केलॱ जे \nिजनगी-ले सुपोषण जरी अिछ , तँए चािर साए ाम हिरयर तरकारी जरी अिछ। \nमाने, जिहना अaक उिचत माwा जरी अिछ तिहना हिरयर साग-सg जी सेहो जरी अिछ। \nदस बख=सँ कम उ°क पिरवारमे िकयो ऐछे ने जइसँ घटी-बढ़ी हएत। ओना, एक िवचार भेलो \nपछाइत किरया काका अपना िजÀपर ठाढ़े रिह गेला। हुनकर िजÀ छैन जे भात हुअ िक रोटी \nअढ़ाइ साए ाम अ लूक चोखा हेबे करए...। \nकिरया काकाक अ लूसँ कोन Vेमक Vगाढ़ता छैन से तँ ओ जानैथ , मुदा अaक पछाइत \nअ लू छोिड़ दोसरक ओते मोजर नइ दइ छिथन जेते अ लूक। फलो सोझहेमे छैन जे मोटैनी \nबेमारी पकैड़ नेने छैन , मुदा तैयो सूय=वंशी जक{ Vाण जाए मुदा िवचार नइ जाए..। \nओना, पिरवारमे किरया काकाक छोिड़ दसो गोरे ऐ िवचारक राजी-खुशीसँ मािन अमल \nकरै छी जे चािर साए ाम हिरयर साग-सg जी Vितिदन पिरवारमे हेबÛे चाही, से ऐछो। जिहना \nकहल गेल अिछ जे ‘कनही गाइक भीने बथान ’ सेहो ऐछे। खाइक मामलामे किरया काका दसो \nगोरेसँ िभa छैथ। आ से घरेटा मे निह , गामोमे िनमािहते छैथ। समाजमे भोज-काज भेने \nभोजनक खुशी लोकक होइते छइ , मुदा से किरया काकाक नइ होइ छैन। िकएक तँ भोज-\nकाजमे अ लूक चोखा नइ भेने केतौ खाइयो-ले निहय जाइ छैथ। आ जँ किहयो केतौ जाइतो \nछैथ तँ अ लूक चोखा दुआरे अजश दाइये दइ छिथन। ओना, समाजक भोज-काजमे जश-\nअजशक आनो-आन कारण अिछ , मुदा किरया कÛाक अजशक कारण अ लूए-चोखा रहैत \nअिछ।  \nओना, समािजको भोजमे आ पिरवारोमे आन सg जीक अपे®ा अ लूक महत बेसी ऐछे। \nतेकर कारणो अिछ जे चोखा, तआ , भुजुआ ,भुिजया, अचार सिहत आनो िवU यास अ लूक जेते \nबनैए तेते दोसरक निहय बनैए। भोज तँ ओहन भोजन छी जइमे बेसी-सँ-बेसी िवU यास बनैए।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \nबनबो केना ने करत , भोज तँ आव यक भोजनसँ आगू बिढ़ िवशेष भोजन छीहे, तैठाम जँ \nिवशेष िवU यास नइ बनइ , तखन ओ िवशेषे केना भेल ? आ जखन आनसँ बेसी िवशेषता नइ \nरहत तखन ओ िवशेषािधकार Vा ते केना कऽ सकैए ? \nरौिदयाह समए भेने अपन कोन चच= जे गामेसँ हिरयर तरकारी अलोिपत भऽ गेल अिछ। \nसबहक बाड़ी-झाड़ी ओिहना िबनु उपजाक मर=-मर= करैए। मुदा भोजन-ले तँ तरकारीक जरत \nऐछे। जखन अपन चास-बासमे हिरयर तरकारी नइ अिछ तखन तँ हाटे-बजार िदस ने जाए \nपड़त।  \nओना, गामक चौबगली आन  सभ गाममे हाट अिछ जे सपताहमे दू-दू िदन लगैए। बजार \nजक{ भिर-िदना निह , खाली बेका उखड़ाहा भिर माw लगैए। जे करीब-करीब चािर घU टा \nरहैए। गमैया हाट छी तँए गामे-घरक हटवारो रहल। ओहीमे िकछ िकनवारो आ िकछु बेचवारो \nरहल। तैसंग िकछु एहनो कीनवार-बेचवार होइए जे बेचबो करैए आ कीनबो करैए , मुदा से \nकम रहैए। अिधक बेचवार ओहन रहैए जे अपन खेत-पथारसँ उपजल वौस हाटपर आिब \nबेचैए।  \nगामसँ बेसी दूर तँ नइ मुदा चौवगली गमैया-हाटसँ कनीए आगू झंझारपुर हाट अिछ। \nबगलेमे बजारो छइ। ओना, गामक चौबगली-गमैया हाटसँ झंझारपुर-हाट नव अिछ। माने आन \nहाटक अपे®ा झंझारपुर हाट पछाइत लागब शु भेल , मुदा अनुकूलता पौने सभ हाटसँ बेसी \nजगिजयार तँ ऐछे। अनुकूलतोक अनेक कारण अिछ। जइमे Vमुख अिछ - Vितिया  वप \nहाट लागब। माने, झंझारपुर-हाट महरैल हाटक Vितियामे लागब शु भेल। जे एक जाितक \nअिधकारक हाट छल। समाजमे दबंगता छेलैहे। हाटक वेपािरयो आ खरीदवालोक संग \nh यादती भरपुर करै छल। संजोग भेल िकछु वेपािरयो आ खरीदवालोमे आोश बढ़ल , सरकारी \nकायलयसँ हटल रहबे करए। माने, थाना-g लौक सँ दूर छेलै महरैलक-हाट , तँए जेहेन िनगरानी \nसरकारक हेबा चाही से निहय रहइ।  \nझंझारपुर बजारक लाट सेहो रहबे करइ , जइसँ बजआ वेपारी सेहो आोिशतक संग \nभेल। झंझारपुर-हाट लागब शु भेल। महरैल-हाट रसे-रसे घटए लगल आ अखन ओ गमैया \nहाट बिन ठाढ़ अिछ , जइमे गामेक बेचवालो आ लेवालोमे समटा गेल अिछ। ओना, महरैलक \nबरदह\\ा सेहो टुटल , मुदा अनुकूलता नइ रहने झंझारपुरोमे नइ लिग सकल। तेकर कारण \nभेल अिछ जे इलाकामे गाए-बरदक उपटान जक{ सेहो भाइये गेल अिछ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \nझंझारपुर हाटक तेजीसँ उठैक कारण सरकारीकरण सेहो भेल , आ लगमे बजारो आ \nसरकािरयो कायलय रहने सभ रंगक लेवालो आ बेचवालोक समावेश भाइये गेल अिछ। तैसंग \nचौबगली दूर-दूर तक सड़क आ सवारीक सुिवधा भेने अU तरh यीय वेपारी सेहो पहुँचए \nलगल ,जइसँ हाटक चुहचुही िदनानुिदन बिढ़ते गेल अिछ।  \nिदयादीमे तँ नइ मुदा भैयाक संगी भेने लाल भाइक पिरवारसँ िवशेष स7 बU ध ऐछे। लाल \nभाय नोकरी करै छैथ। ओना, गामेसँ जाइ-अबै छैथ , मुदा कत= यिनe ट लोक रहने आठ घU टा \nÐयूटी पुरबैमे अपने भिर िदन लिग जाइ छैन। जइसँ हाट-बजारक काज पि½य, माने लाले \nभौजी करै छिथन।  \nअपने साइिकल रखने छी, जइसँ झंझारपुर जाइ छी, प{चे िकलोमीटरपर झंझारपुर-हाट \nअिछ , टे7 पूक सुिवधा गामसँ सेहो छइहे तँए  wीगणो सभ हाट-बजार किरते छैथ।  \nमु¯ य सड़कसँ उतैर जखने हाटक बाट धेलॱ िक लाल भौजीक टे7 पूपर सँ उतरैत \nदेखलयैन। मनमे भेल जे टोकयैन , पिरवािरक स7 बU ध ऐछे। मुदा फेर भेल जखन भौिजयोक \nनजैर पड़बे केलैन आ िकछ ने बजली तखन जँ अपन-अपन काज अपने स7 हािर चली, यएह \nने भेल अपना भरोषे चलब। ओना अनभुआर जगहपर आिक गामसँ बाहर जँ गॱआँ-घआ भेट \nजाए तँ मनसूबा बढ़बै करै छइ , हमरो बढ़ल। लाल भौजीक बढ़लैन िक नइ बढ़लैन से तँ ओ \nजनती, मुदा अपना बुिझ पड़ल जे मन चुहचुहा जर गेलैन।    \nथोड़ेक आगू बिढ़ परतीपर साइिकल लगबए बढ़लॱ। हाटक मुहपर लाल भौजी जेना \nठमैक गेली। जनु हमर बाट ताकए लगली िक की से तँ ओ जानैथ मुदा जेते कालमे \nसाइिकल लगेलॱ तेते काल तक ओ ठाढ़ रहली। ओना, पुराने साइिकल अिछ , ताला िबनु \nलगेनॱ काज चलैबला अिछ , मुदा से नइ तलो ऐछे। ताला जखन लगबए लगलॱ तखन एक \nनजैर तालापर देिलऐ आ दोसर लाल भौजीपर। तालापर नजैर पिड़ते एकटा गॱआँ मन \nपड़ल। केते लÛर-झÛरसँ वेचाराक मिहना िदन पिहने िबआहमे साइिकल देने रहइ। आठम \nिदनका हाटमे एतै केदैन चोरा लेलकै! वेचारा घुिम कऽ गाम गेल , तखन आिब कऽ दरबh जापर \nबैस गेल। कनी कालमे जखन एलॱ तँ पुछिलऐ » \n“िकए बैसल छह ?”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \nअसिथरेसँ पुछने रिहऐ। ले-बलैया! ओ तँ कानए लगल ! मने-मन सोची जे की \nभेलैए ! पिरवारक तँ ने िकयो िकछु कहलकैए ? हुचकैत बाजल » \n“झंझारपुर-हाट गेल छेलॱ से साइिकले चोरा लेलक !”   \nमन असिथर भेल जे अपन पिरवारक नइ अU तुका बात छी। कहिलऐ » \n“केना चोरेलकह। ताला नै लगेने छेलह ?” \nड{ड़मे बाU हल कुU जी खोिल कऽ देखबैत बाजल » \n“देखै िछऐ , कुU जी संगेमे अिछ। खूब कटकटा कऽ लगा देने छेिलऐ। ” \nकहिलऐ » \n“बुझल नइ छेलह जे सभ हाटमे दस-बीसटा साइिकल झंझारपुरमे चोिर भाइये जाइ \nछइ , तखन सचेत भऽ कऽ ने कोनो िचU हारक दोकान लग साइिकल लगैबतह। ऐठाम \nिकए छह। गामपर जा। ” \nओ बाजल » \n“अह{ कनी संगे चलू, घरवालीक बुझा-सुझा देबै, नइ तँ ओ घरेसँ भगा देत। ” \nबड़ आ चय= भेल जे मिहने िदन पिहने िबआह भेलै, तखन एहेन िशकाइत प½ीक िकए \nकरैए ! िजØासा बढ़ल। पुछिलऐ » \n“अखन तँ मिहनो िदन िबआह केना नइ भेलह हेन तखन एहेन बात िकए बजै छह ?” \nजेना मनक हूबा जगलै। बाजल » \n“पैआक लोक उनटा-पुनटा िचU हैए मुदा लोकक लोक तँ लोलेक बोलसँ ने िचU हैए। ” \nकी किरतॱ, कोनो कोट-कचहरीक लफड़ा थोड़े छी जे बेसी समए लगैत। भेल तँ घरपर \nजा सभक किह देबै जे ‘चोर-ले ताला की आ बेइमान-ले केबाला की। ’ सएह केलॱ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \nसाइिकल लगा जखने घुमलॱ की लाल भौजी सेहो डेग बढ़ेली। आगूए-आगू तरकारी \nदोकानपर पहुँचली। अपनो तँ वएह काज रहए। जा हम पहुँची ता भौजी दोकानक आगूमे \nबैस तरकारी सभपर नजैर दौड़बैत रहैथ। पहुँचते दोकानदारक पुछिलऐ » \n“भँ\\ा की दर ?” \nिन¡ च{-सँ-ऊपर लाल भौजी नजैर केलैन। दोकानदार बाजल » \n“तीस पैये िकलो। ” \nदामक िहसाबे दोकानक व तुक चुहचुही नइ बुिझ पड़ल। ओना हाटेक चुहचुही \nरौिदयाएल बुझाइत रहइ। एकटा नमरी जेबीमे रहए। घरपर तँ बुिझ पड़ल रहए जे पिरवारक \nिहसाबे दू िदनक तरकारी हएत , मुदा से भेल नइ। मने-मन िहसाव बैसेलॱ तँ नg बे पैआमे \nतीन िकलो भँ\\ा हएत , दस पैआमे चाहो-पान भाइये जाएत। दू-चािर जँ संगमे नइ राखब तँ \nपुरान साइिकल अिछ जँ केतौ पनचर हएत िक भा टुए फिट जाएत , तखन तँ पएरे ने जाए \nपड़त.. ! \nतीन िकलो भँ\\ा कीिन झोरामे लऽ लेलॱ। नमरी देिलऐ , दस पैआ घुमा देलक।  \nजिहना  टेशनमे ऐगला याwीक िटकट होइते दोसर याwी अपन िटकटक आदेश दइए \nतिहना दोकानपर पाइ स7 हािरते रही िक लाल भौजी कनहा भँ\\ाक ढेरी देखबैत पुछलिखन » \n“ओइ ढेरीक की दर रखने छी?” \nअसिथर िचते तरकारी दोकानदार बाजल » \n“कोनो िक भाव छीपल अिछ। नीकक अदहा कनहा होइए। ” \nलाल भौजी मने-मन िहसाव जोड़ली। हुनको नमरीए रहैन। पनरह पैयेक िहसावसँ छह \nिकलो, दोकानदाक कहलिखन जोखू।  \nओना लाल भौजीक नजैर जेतए रहल हौनु मुदा हमरा हँसी लिग गेल। हँसी ई लगल \nजे जखन भँ\\ा सड़ले छै तखन अनेरे िकए कीिन रहली अिछ ? मुदा लाल भौजीक  मुँहमे \nमिलनता नइ रहैन। ओ भँ\\ाक देख िहया कऽ िहयाइस नेने छेली जे दस Vितशतसँ प¡ चीस \nVितशत नोकसान अिछ , ब{की पचहैर Vितशतसँ ऊपरे नीक अिछ। कहुना-कहुना तँ चािर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \nिकलोसँ ऊपरे हएत। प{चो िकलो भऽ सकैए। जखन रौिदयाह समए अिछ , महगी पकड़बे \nकरत। तैठाम जँ जान बँचा नइ चलब तँ दोख केकर हेतइ।  \nनg बे पैआमे छह िकलो भँ\\ा लाल भौजी लेली। दस पैआ हुनको दोकानदार घुमा \nदेलकैन। ओहो मने-मन टे7 पू-भाड़ा बैसा लेली। दुनू गोरे दोकानपर  सँ िवदा भेलॱ। भाय , हाट-\nबजार िछऐ , सभसँ सभ पुछ-आछ किरते अिछ। मनमे ‘कनहा भँ\\ा’ घुिरयाइते रहए। कहलयैन » \n“भौजी, जुआनीक सनकी हाटो-बजारमे चढ़ले रहैए ?” \nओना हम  ‘कनहा भँ\\ा-दे’ िठिकया कऽ बाजल रही मुदा से लाल भौजीक नजैरपर नइ \nचढ़लैन। हुनका मनमे दोसरे-तेसरे बात नचलैन। बजली» \n“से की?” \nकहलयैन » \n“पाइ कुट-कुट कटै छेलए जे सभटा सड़लाहा भँ\\ा कीिन लेलॱ?” \nओना हम भौिजयेक प®क बात बाजल रही मुदा भौजीक मनमे से नइ भेलैन। िवप®ेक \nबात बुिझ पड़लैन। जखन िक V न तँ कनहा भँ\\ा स7 बिU धत अिछ। नीक-अधलाक बीच \nप®-िवप® हएत। जे बात भौजीक मनमे नचलैन। निचते मुि कयेली, मुदा मुँह बaे \nरहलैन।मु की देख अपन मन खसए लगल। खसए ई लगल जे हमर िवचारक भौजी कोन \nपे बुझली? \nलाल भाय पंचायत सेवकक नोकरी करै छैथ। मैिéक पास छैथ। लाल भौजी पढ़ल-\nिलखल नइ छैथ , मुदा गृिहणीक सभ लूिरक बोध रहने पिरवारमे किहयो कोनो काजक आिक \nिवचारक टकराहट दुनू परानीक बीच नइ होइ छैन। लालो भाय गाममे रिहतो, पिरवारसँ मुते \nछैथ। सोझ-मितया चाइिलक लोक रहने जिहना मासक दरमाहा उठबै छैथ तिहना सभ पैआ \nनेने आिब दुनू परानी पिरवारक मिहनो िदनक िहसाव बैसा खले-खल पैआक ब{िट काज करै \nछैथ।  \nखसैत मने बजलॱ» \n“भौजी हमर बात अह{ कोन पे लेिलऐ ?”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \nओना भौजीक मन खुशीमे दहलाइत रहैन। होइतो अिहना छै जे एके V नक उर मन-\nमनक िवचारक अनुकूल शg दमे होइते छइ। शg दो तँ शg द छी, एके शg द केतौ मारक होइए \nआ केतौ तारक सेहो होइए। ओना बजैक ममे भौजी बजली» \n“कोनो अह{ अधला बात कहलॱ जे अधला लागत ?” \nअपनो गर भेटल। कहलयैन » \n“तखन चुपे-चाप िकए रिह गेलॱ, हँ-हूँ िकछ िकए ने कहलॱ?” \nहमर बात भौजीक अधला नइ लगलैन। मुि कयाइत बजली» \n“अह{ कौलेजमे पढ़ै छी की खेल करै छी?” \nमनमे भेल जे एना िकए भौजी बजली! ऐमे कोन पढ़ै आ खेलैक बात अिछ ? पुछलयैन » \n“ऐमे की खेल अिछ ?” \nमु की भरैत भौजी बजली» \n“यएह दुिनय{क खेल छी। दुिनयॉंमे ने िकछ अधला अिछ आ ने नीक। देखै-करैक \nनजैर आ लूिर चाही। ” \nलाल  भौजीक बात नीक जक{ नइ बुिझ पेलॱ। मुदा छी तँ झंझारपुर-हाटक र तापर \nठाढ़। तहूमे रौिदयाह समैक रौद सेहो अिछ। मुँह फोिर बजलॱ» \n“भौजी अह{क िचÛारी हम नइ बुझै छी। मुँह खोिल बाजू। ” \nबजली» \n“कौलेजमे पढ़ै छी आ एतबो ने बुझै िछऐ जे सभ िकछुमे पिरि थित-बस पील फड़ैए। \nचीजक कोन बात जे लोकक देहोमे फड़ै छइ। मुदा जेकरो देहमे फड़ै छै ओहो पीलुआ \nछ{िट जीबए चाहैए की नइ ?” \nिब¡ चेमे बजा गेल » \n“हँ से तँ चािहते अिछ आ जीबो करैए !”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n32 \n \nभौजी बजली» \n“जेना वौसमे महगी आिब गेल अिछ तेना नोकरीबलाक दरमाहा थोड़े बिढ़ जाएत। मुदा \nपिरवारक खच= तँ हेबे करत। ” \nकहलयैन » \n“हँ से तँ हेबे करत। ” \nबजली» \n“तखन तँ हमरा सन लोकक दुइए-टा उपाय ने अिछ जे चाहे दू-कौर कम खाउ चाहे \nदब समानक उपयोग क। ” \nकहलयैन » \n“हँ से तँ करै पड़त। ” \nभौजी बजली» \n“नबे पैआमे अह{क तीन िकलो भँ\\ा भेल आ हमरा कहुना चािर िकलोसँ \nऊपरे, सड़लाहा छ{िट कऽ , हएत। अहॴ कहू जे की नीक भेल ?” \nभौजीक बात सुिन अवाक् भऽ गेलॱ।     \n◌ \nशg द सं¯ या : 2537,  ितिथ  : 30  जून  2016  \n \n  \n  \n \n  \n \n[1]  अिधक िदन रहैबला \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n33 \n \nभोला नाथ बाबा \nअिU तम जेठ , काि ह सॱझका बरखा तेहेन भेल जे मौसमोमे बदलाहट आएल आ धारो \nसभ फुलाए लगल। ओना, दूटा बरखा पिहनॱ भेल छल , ई तेसर बरखा बरखा जेठक \nछेलै, जइसँ जे धार आiाक ओiसँ िनकैल फुलाइ छल ओ अनुकूल मौसम पािब अगते फुला \nगेल। होइते अिहना छै जे जँ समैक अनुकूल बनैसँ पिहने अनुकूल वातावरण बिन गेल तँ \nओइमे अनुकूलता  वत: आबए लगै छइ , सएह भेल।..अनुकूलता ई भेल जे पहाड़ी धार हौउ \nआिक तराइ इलाकाक , बखक पािन पिबते फुला जाइए , सएह भेल। नेपालसँ लऽ कऽ दूर-दूर \nतक तराइ इलाकामे तेते बख भेल जे धारक संग-संग मौसमोमे बदलाहट आिब गेल।  \nसालोक संजोग नीक रहल , जिहना अगहनमे धनमW डल धान भेल तिहना चैतमे दिलहनो \nआ गहुमो भेल। तैसंग आमो-जामुन तेते फड़ल जे ऐ बेर कौओ-कुकुरक मन अधेबे करत। \nजिहना आमक फड़ी तिहना जामुनक फड़ी लगने छोट-छोट गाछक कोन बात जे बड़को-बड़को \nगाछक डािर सभ धरती िदस झूिक कऽ िन¡ च{-मुह भऽ गेल। छोट-छोट आमक गाछमे तँ \nब{सक सॲगरो लोक लगौलक मुदा नमहर गाछमे सॲगर केना लगौत, तँए ओ ओिहना रिह \nगेल। जामुनक गाछक तँ बेसी फड़नॱ, फड़ छोट भेने, सॲगरक खगते ने होइ छै जे सॲगर \nिकयो लगौत। ओना, आमक गाछ आ जामुनक गाछक लकिड़योमे अU तर होइते अिछ जइसँ \nलकड़ीक गुणोमे अU तर होइते अिछ। जइसँ जेते भार उठबैक शि तयो मजबुितयो जामुनक \nगाछक होइ छै तइसँ कम शि त आमक गाछक होइ छइ। मुदा तैसंग एकटा कुभ{जो तँ \nऐछे। कुभ{ज ई जे तगतगर जामुनक गाछक होइतो फड़ छोट होइ छै आ आमक गाछमे \nनमहर फड़ होइए...। \nबेका समए , भोला नाथ बाबा दुपहिरया सूतबसँ उिठ मुँह-हाथ धोइ , पािन-चाह पीब \nदरबh जाक ओसारक कुरसीपर बैस अपन पचासी बख=क बीचक आजुक िदनपर मने-मन िवचार \nकरए लगला।  \nबेर झुकने सुजो पि¡ छम-मुह झूिक पछबिरया र ता पकैड़ नेने आ पुरबा हवा अपन रस \nभरल चािल पकैड़ रसे-रसे चिल रहल अिछ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n34 \n \nपनरह गोरेक पिरवार भोला नाथ बाबाक छैन , जइमे सभसँ Oेµ अपने छैथ , से दुनू \nमानेमे पिरवारमे Oेe ठ छैथ। पिहल जे बाबाक सीढ़ीपर छैथ आ दोसर पचासी बख= िबतौल \nिजनिगयो छैन।   \nआइक पिरवार मनमे अिबते भोला नाथ बाबाक पिहल नजैर प½ीपर गेलैन। ओना, साले \nभिरक छोट प½ी छिथन , मुदा काजमे केतौ साल भिरक छोट , तँ केतौ पचीस-पचास सालक \nछोट छिथन। माने ई जे िकछु काज भोला नाथ बाबाक बहुत अगुआएल छैन मुदा प½ी ओइ \nकाजमे बहुत पछुआएल छिथन। ओना, िकछु छिथन मुदा पÜसैठ-िछयासैठ बख=सँ संगी बिन संग-\nसंग चिल तँ आिबये रहल छिथन।  \nप½ीपर नजैर पिड़ते भोला नाथ बाबाक मन मधुएलैन। मधुआइते मन मुि कयेलैन। \nमु की भरैत बुदबुदेला» \n“तुलसी ऐ संसारमे भ{ित-भ{ितक लोक...।” \nमुहसँ तँ िनकैल गेलैन मुदा मने-मन जखन िवचार करए लगला तखन एकटा काज मन \nपड़लैन। मन पिड़ते मुँह फुटलैन » \n“कहू जे ई केहेन भेल !” \n..भेल ई रहैन जे पोता मोटर साइिकल िकनलकैन। नव रहने झलकैत रहबे करइ। \nमधुबनीसँ आिन दरबh जाक आगूमे लगौलक। गाड़ीसँ उतैर दरबh जेपर सँ दादीक ई सोिच \nशोर पाड़लक जे गाड़ी देख मन खुशी हेतैन , असीरवाद देती। जखने दादीक असीरवाद भेट \nजाएत तखने बबोक अिसरवादक िमनहा भाइये जाएत आ आरो जे सभ पिरवारमे छैथ , माने \nमाता-िपता, काका-काकी ओ नीक छोिड़ अधला बात बािजये ने सकै छैथ। खुशीए-खुशी \nपिरवारमे हएत। यएह ने भेल पिरवार आिक समाजक काज जइसँ सभ एकमुहरी अनुकूल वा \nखुशीक  नजैरसँ ओइ काजक देखए।  \nदरबh जाक आगूमे गाड़ी ठाढ़ कऽ  ‘दादी-दादी’ बजैत राम िकशुन आँगन आिब दादीक गोड़ \nलािग कहलक » \n“दादी, गाड़ी कीिन कऽ अनलॱ हेन ?”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n35 \n \nगाड़ीक नाओं सुिनते दादीक मन खुशीसँ खुिशया लगलैन। ओसारपर सँ उिठ सोझे \nदरबh जापर आिब गाड़ी देख बजली» \n“ताबे िन¡ चेमे रहए दहक...।” \nकिह पाव=ती चो\\े आँगन घुिम िसदहा नापैबला त7 मामे धान लेलैन , ह{इ-ह{इ कऽ चािरटा \nदुिभ सेहो नॲिच अनलैन आ पुतोहुक कहलिखन » \n“किनय{ कनी पीठार पीसू। ” \nसासुक आदेशे पुतोहु सूखले अरबा चाउरक पािन दए-दए पीठार िपसलैन।  \nिसनूर-पीठार आ दुिभ-धान नेने पाव=ती लोहाक गाड़ीक बाहर पुइज घर Vवेशक आदेश \nदेलिखन। ओना, भोला नाथ बाबा सेहो दरबh जापर बैसल दादीक सभ लीला देखलैन मुदा \nबजला िकछु ने। मुदा मनमे एते उठबे करैत रहैन जे एक पिरवार रिहतो िकयो अपना मनक \nधारमे भँिसया रहल अिछ तँ िकयो जीवनक धार बुिझ पार होइक ओिरयान कऽ रहल अिछ।  \n..मुदा लगले दादीक ओ प सोझहामे आिब गेलैन जे संग िमिल केहनो रौद रहौ िक \nबरखा हौउ आिक जाड़े-ठाढ़ रहौ, एते तँ गुण छैU हे जे जाधैर काजमे जुटल रहै छी ताधैर \nपाव=ती सेहो समयक िबनु ठेकनौनौ जुटल रहै छैथ। यएह ने भेल संगीक संगपना, जे गुण \nपाव=तीक शुहेमे धेलकैन से अखनो धेनिह छैन। ओना उमेरोक िहसावे आ समैयोक िहसावे \nकाज बदैल गेल छैन , मुदा काज करैक जे उ साह आ िजØासा शुसँ धेलकैन ओ अखनो \nधेनिह छैन।  \nप½ीपर सँ नजैर उतैर भोला नाथ बाबाक अपनापर एलैन। अपनापर अिबते मन \nठमकलैन। मुदा ठमकला कनीए कालक पछाइत मन घुसैक कऽ शासन आ सा िदस बिढ़ \nगेलैन।  \nसा िदस नजैर बिढ़ते हँसी लगलैन। हँसी ई लगलैन जे जइ साक पाछू पw-\nपिwका, रेिड़यो, टी.भी, इU टरनेट सभ सहयोगी अिछ तैठामक आम-अवामक जे सम या अिछ \nआ सरकारक जे समाधान छइ , से लोक बुिझये ने रहल अिछ जइसँ ओकर लाभ \nउठौत।  ..मनमे अिबते भोला नाथ बाबा गुनधुन करए लगला जे एना िकए भऽ रहल \nअिछ ? ..एक िदस देखै छी जे िधया-पुताक कलम-िकताब आ  कूलक बैग तकक मा¥ यमसँ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n36 \n \nVचार भऽ रहल अिछ आ दोसर िदस सभ शून भेल बैसल अिछ।  ..मुदा लगले भोला नाथ \nबाबाक मन उचैट कऽ फेर अपनेपर आिब गेलैन। अपनापर अिबते बुदबुदेला» \n“जानए जअ आ जानए जा। जखन राज सासँ कोनो मतलब नइ अिछ तखन ओइ \nपाछू माथे धूनब फािजल हएत। जँ एते माथ अपना-ले धूनब तँ अपनो क याण \nहएत , पिरवारो-समाजक हेतइ आ देशो-दुिनय{क हेतइ। प{च बीघा जमीन अिछ , जेकर \nमालगुजारी सरकारक दइते िछऐ , ओही जमीनक ने उपजा-बाड़ीसँ अपनो आ पिरवारो \nठाढ़ अिछ। जँ किनयè नजैर सरकार आिक साक रहैत तँ ओहो ने अपन देशक \nस7 पैत[1]  बुिझ सहयोग किरतए , सेहो तँ निहय अिछ। लऽ दऽ प{च बीघा जमीनक मािट \nअिछ , जेकरा उपजबै-ले पटौनीक संग-संग नीक बीआ , नीक खादक खगता अिछ , से \nपुरौिनहार के अिछ। जखन अपने केने होइए तखन अनकर भरोसे केते। सहजे तँ \nइनारेमे भ{ग घोरा गेल अिछ तखन तँ जीिवते छी सहए बहुत भेल। ” \nिसत7 बर 1929 ई वीमे भोला नाथक जU म एकटा साधारण िकसान [2]  पिरवारमे भेलैन। \nगाममे तँ ओअरे Vाइमरी धिरक  कूल, मुदा कोस भिर हिट दोसर गाममे िमÐल  कूल रहइ। \nगौरी नाथक बहुत इ¡छा रहैन जे बेटाक पढ़ा-िलखा एक सुिशि®त नागिरक बनाबी मुदा अंेजी \nशासन रहने िवचारमे बाधा रहबे करैन। प{च बख=क पछाइत भोला नाथक िपता  कूलमे नाओं \nिलखा देलिखन। साले-साल आगू बढ़ैत भोला नाथ सतमामे पहुँचल।  \n1942 ई वी। अंेजी शासनक िखलाप गामे-गाम आU दोलन पसैर गेल। जइ  कूलमे \nभोला नाथ पढ़ै छला, ओइ  कूलमे प{चटा िश®क ,जइमे चािर गोरे तँ अपनाक िश®क बुिझ \nआU दोलनसँ हटल रहला मुदा प{चम– देवकाU त बाबू आU दोलनमे कुिद पड़ला। जखन सॱसे \nदेशक लोक अपन-अपन  वतंwताक भागीदारी दज= करा रहला अिछ तखन हमहूँ तँ अही \nगुलाम देशक एक पढ़ल-िलखल नवयुवक छी। किहया-ले ई जुआनी राखब।  ..यएह सोिच \nदेवकाU त बाबू अजादीक आU दोलनमे कुदल रहैथ।  \nदस-बारहटा  कूलक िवIाथ सेहो संग देलकैन। मुदा जिहना रामक बानर-भालू संग देने \nरहैन तिहना देवकाU तो बाबूक बाल-बोध संग देलकैन। ओना, गामे-गाम आU दोलन पसरल रहबे \nकरइ तँए संगीक अभाव निहय रहैन।  \nओही समैमे भोला नाथ दसो-बारहो िवIाथक संग अजादीक आU दोलनमे आगू बढ़ला।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n37 \n \nजिहना कोनो तीथ=-वÈत करैले लोक संगी भँिजयबैए तिहना देवकाU त बाबू सेहो नजैर \nिखड़ा भँिजयौलैन। गाममे ग{धीजी आU दोलनक ऐगला बाहन रहैथ। ओना, गॉंधीजीक असल \nनाओं रघुनU दन रहैन जे 1921 ई वीमे ग{धीजीक नाओं सुिन आU दोलनमे कुदल रहैथ।  \n1934 ई वीमे जबरदस भुमकम भेल छल , जिहना 1988 ई वीमे भेल तहूसँ नमहर। \nकेतेको लोक मरल , केतेको घर-दुआर खसल , केतेको नीक खेत बाउलसँ बलुआहा खेत बिन \nगेल। ओही भुमकममे जे सहयोग-ले अन-पािन कपड़ा-ला, गाममे भेटलैन , ओइ सहयोगक तेते \nइमानदारीसँ रघुनU दन बँटलैन जे गामक लोक  ‘ग{धीजी’ कहए लगलैन। ओना, जेते भुमकम \nपीिड़त गाम छल , अकसरह{ गामक सहयोग भेटल , मुदा गामक जे अगुआ सभ छला ओ आधा-\nिछधा बँटबो केलैन आ आधा-िछधा अपनो रिख लेलैन।  \nओना, जखन देवकाU त बाबू आनU दोलनक संक प मनमे रोिप िवIालय छोिड़ िवदा भेला \nतखन चा िश®क , जे आU दोलनमे नइ बढ़ला, देवकाU त बाबूक मनाही केलकैन जे नइ जाउ। \nमुदा िकनको बात निह सुिन देवकाU त बाबू िवIालयसँ िनकैल गेला, िजनका संग दस-बारहटा \nिवIाथ सेहो देलकैन। जइमे भोला नाथ सेहो छल।   \nिवIालयसँ िनकैल दसो-बारहो िवIाथक संग देवकाU त बाबू एकटा आमक गाछक छाहैरमे \nबैस िवचार करए लगला। िवचारमे एलैन जे जइ बाल-बोधक संग नेने जा रहल छी, ओ मनसँ \nजा रहल अिछ आिक होहामे जा रहल अिछ। तँए सबहक मनक बात बुझैले एका-एकी सभक \nपुछलिखन। उ सािहत बाल-बोध सभ हँ-मे-हँ िमला देलकैन। हँ-मे-हँ िमिलते देवकाU त बाबूक \nमन कशललैन। कलशलैन ई जे ऐ ज थाक नेतृ व करैक भार ऊपर आिब गेल। आब तँ \nअपने ने िवचार करए पड़त जे केतएसँ शु करब ? ..मन ठमकलैन , ठमैकते आU दोलनक \nसीमjकन केलैन। एक िदस िद लीक गÀी आ दोसर िदस गाम-गामक लोकसँ लऽ कऽ खेत-\nपथार धिर दाबल अिछ। तैठाम जँ गामक लोक गामसँ आU दोलन शु नइ करत तखन तँ \nगामे छुिट जाएत। गामे-सँ-गाम जोिड़ ने िजलो-जबार आ राजो-देश बनल अिछ।  \nदेवकाU त बाबू दसो-बारहो आU दोलनकारी सभक संग नेने ग{धीजी माने रघुनU दन ऐठाम \nपहुँचला। पनरह-बीस गोरेक संग ग{धीजी आU दोलनेक िवचार कऽ रहल छला। िकयो रेलवेक \nपटरी उखाड़ैक िवचार दइ छेलैन , तँ िकयो पो ट ऑिफसमे आिग लगबैक , िकयो गोरा-\nिसपाहीक र ताक अव¦ करैले पुल तोड़ैक िवचार दइत रहैन...। मुदा जाबे कोनो एकमुहरी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n38 \n \nिवचार नइ भऽ जाएत ताबे आगू केना बढ़ल जा सकैए।  ..अही गुनधुनमे सभ िकयो िवचार \nकिरते छला िक देवकाU त बाबू अपन ज थाक संग पहुँचला।  \nबाल-बोधक ज था देख सभ आU दोलनकारी खुिशयो भेला आ छगुU तोमे पड़ला। खुशी ई \nभेला जे जखन कोनो देशक ब¡ चा-ब¡ चा अपन देशक गिरमा बुझत तखन ओ देश अजादक \nकोन बात जे एक सुस7 पa देश सेहो बनबे करत। आ छगुU तामे ई पड़ला जे बाल-बोध केना \nपैघ-सँ-पैघ यातना सिह सकैए ! ग{धीजी देवकाU त बाबूक पुछलिखन » \n“देवकाU त बाबू, समाजक पढ़ल-िलखल लोक तँ अहॴ सभ छी, केना आगूक काय=म \nबनाएब ?” \nग{धीजीक V न सुिन देवकाU त बाबू ठमकला, मुदा ई जगह तँ कोनो V नक िनणयक \nउर दइबला नइ छी, अपन िवचार रखैक छी, जे िनणयक दौड़मे अिछ।  ..देवकाU त बाबूक \nनजैर तखन भोले नाथपर रहैन। हीगर-पुe टगर भोला नाथ रहबे करए। ओना, छल बारहे-तेरह \nबख=क मुदा रहए कलशगर। सिदकाल कानो आ कU हो उठौनिह रहै छल।  ..देवकाU त बाबू \nबजला» \n“जखन अंेजी शासन तोड़ए चाहै छी तखन ओकर डािर-पात सभक तोड़ए पड़त। \nनइ तँ जिहना कोनो बर-पीपरक गाछक जिड़ कािट खसा देबइ आ ओकर डािर-\nपात , फूल-बीआ रहबे करतै तखन तँ ओ फेर गाछ हेबे करत। ” \nदेवकाU त बाबूक िवचारपर सभ बुजुग= आU दोलनकारी िवचार करए लगला। अU तो-अU त \nिवचार भेल जे ग{धीजीक मुह बजौल गेल » \n“पिहने थानाक चौकी जे चौकीदारक िज7 मामे छइ , ओकर बरदी-मुरेठा छीिन कऽ आइ \nजरा देब अिछ। ” \nग{धी जीक संग सभ िकयो िवदा भेला।  \n..गाममे दूटा चौकीदार दुनू गामेक। दुनू गोरेक भ{ज लिग गेल जे बरदी-मुरेठा जरबैक \nिवचार आU दोनकारी कऽ लेलक अिछ। दुनू चौकीदार िवचारलक जे अनेरे गॱआँ हाथे मािरयो \nखाएब आ समािजकता सेहो टुटत , तहूमे अंेजी सरकार िक अपना देशसँ पैआ आिन \nदरमाहा दइए। ओकर िक कोनो नून-हरदी खाइ िछऐ। गॱऍं ने आठअना-एक-पैआ चौकीदारी \nदइए जइसँ पनरह-पनरह पैआ दुनू गोरेक दरमाहा भेटैए। खाली बरदी देने अिछ आ लऽ दऽ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n39 \n \nकऽ चािर हाथ मुरेठाक कपड़ा देने अिछ।  ..िकए ने अपन समािजकता राखब। सएह \nकेलक।   \nओही मुरेठा जरबैक घटनामे देवकाU तो बाबू आ भोलो नाथ जहल गेला। पिहल \nबेर , देवकाU त बाबू सन  1942 ई वीमे तीन बख= धिर जहलमे रहला आ भोला नाथ छबे मासमे \nनवािलक दुआरे छुिट कऽ एला।  \nभोला नाथक िजनगी सन  1942 ई वीक आU दोलनसँ शु भेल समाजसँ अपन अलग \nपमे अपन िजनगीक िया-कलाप अपनौलैन। आU दोलन बढ़ैत गेल, भोला नाथक जहल याwा \nसेहो बढ़ैत गेलैन। देशक सा िवदेशीसँ देशीक हाथमे आएल। आने जक{ भोलो नाथ  वतंw \nदेशक स{स लेलैन।  \nओना, अजादीसँ पूब= आ  1942 ई वीक बीच भोला नाथ आरो तीन बेर जहल गेल छला। \nसमाजोक बीच िवचारमे बदलाव आिब चुकल छल। बदलाव ई जे अखन तक समाजमे एहेन \nधारणा बनल छल जे जहल जाएब पाप छी आ पापीए-ले जहल अिछ , माने जे पाप करैए सएह \nजहल जाइए।  \nतीन भाए-बिहनक बीच भोला नाथ। दू बिहनक बीच जेठ भोला नाथ। िपता राधा \nमोहनक पु तैनी प{च बीघा जमीन। समयानुसार िजनगी बना पिरवारक अखनो ओिहना जीिवत \nरखने छैथ जिहना बाबाक अमलदारीमे रहैन।  \nदेशेक बीच अजादीक िवड़ß उठल , गाम-गामक नवयुवको आ समझदारो सभ आU दोलन \nकऽ रहला अिछ तँए किहयो भोला नाथक िपता ई नइ कहलिखन जे बौआ आU दोलन अधला \nछी...। \nनव उमेरक भोला नाथक मनमे बैस गेल छल जे आU दोलनेसँ अजािदयो भेटत आ \nअजादीक पछाितये अजाद भऽ िकयो अपन िजनगीक अजाद बनौत। तैसंग जहलमे ईहो \nआU दोलनकारी सभसँ सीख नेने छला जे अपन देश आइये नइ बहुत िदनसँ गुलामीक \nिशकंजामे कसल आिब रहल अिछ। गुलाम देशक आम-अवामक िजनगीक तोड़ैत-तोड़ैत एते \nतोिड़ देल जाइए जे मनुखक िजनगीक पशुवत बना दइए। जइसँ चीन-पहचीन रिहये ने \nजाइए।  \nभोला नाथ जखन उaैसम बख=मे पहुँचल तखन राधा मोहन कहलिखन »       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n40 \n \n“बौआ , आब तँ हमहूँ चािरमे सीढ़ीमे पहुँचब , दुनू बेटीक िबआह भाइये गेल , माता-िपताक \nिजनगीक अिU तम ियो-कम=सँ िनवृ भाइये गेल छी, खाली तोरे िबआह-टा पछुआएल \nअिछ। ” \nिपताक िवचारक  वीकार करैत भोला नाथ बाजल » \n“बाबू, पिरवारक जे ढर बिन गेल अिछ तइ अनुकूल मािन गेलॱ मुदा पिरवारक संग \nसमाजोक सेवा करबे करब। ” \nबेटाक िवचारसँ सहमत बनबैत राधामोहन बजला» \n“जाबे जीबै छी ततबे िदन ने, मुदा पछाइत तँ अपने िनमाहए पड़तह। ” \nओना, अखन तक पिरवारक कोनो भार भोला नाथक ऊपर नइ पड़ल छल तँए भारक-\nभारीपन बुझबे ने केलक आ बाजल » \n“बड़ बिढ़य{। ” \nभोला नाथक िबआहो भेल।  \nजहलमे एते भोला नाथ बुिझ गेल छल , पैघ-पैघ िवचारकक िवचार सुिन , जे पिहने \nपिरवारसँ गाम , गामसँ िजला-जबार होइत राh य-देशक जानब अिछ , तइले अ¥ ययनो आ देशाटनो \nजरी अिछ। तहूमे िपता जीिवत छैथ तँए अखन मौका अिछ। सएह केलैन।  \nजिहना कोनो तीथ=  थानक िकयो तीन-पेखैन करैत तिहना भोला नाथ सॱसे देशक तीन \nबेर ìमण करैत देशक समािजक आिथ=क अ¥ ययन देिखयो कऽ आ िकताबो पिढ़ कऽ बहुत \nिकछु जािन चुकल छला।   \nदस बख=क पछाइत माता-िपताक अU त भेलैन। पिरवारक भार भोला नाथक अपना ऊपर \nओइ पे आएल जे िपताक अमलदारीमे प{च गोरेक पिरवार छेलैन जे अखन   छअ गोरेक भऽ \nगेल अिछ।   \nदेशक संग गामोक दशा पछुआएले छल। ने खेती-बाड़ीक समुिचत बेव था आ ने पढ़ै-\nिलखैक  कूल-कौलेजक सुिवधा आ ने बर-बेमारीक इलाजक समुिचत सुिवधा। \nओना, लहेिरयासराय अ पताल आ ठाम-ठाम  कूलो-कौलेज खुिज गेल, मुदा आव यकतानुकूल \nनिह।         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n41 \n \nअपन प{चो बीघा जोतसीम जमीनक भोला नाथ एकठाम केलैन। माने गॱआँ सभसँ \nअदैल-बदैल , एकटा बोिरंग गड़ा खेतक पािनक सुिवधा बनौलैन। एक जोड़ बरद आ एकटा \nमहॴस सभ िदने पिरवारमे रहलैन जेकरा समुaत बनौलैन। समुaत ई जे महॴसक सेवासँ \nक7 मो सेवामे गाइक सेवा होइ छइ , पिरवारमे जेते करताइत अिछ तही िहसावसँ ने पिरवारक \nकाज ठाढ़ हएत।  ..काज करैबलाक िहसावसँ अपन काजक प-रेखा बना भोला नाथ काजक \nबदलबो केलैन आ िनरमेबो केलैन।  \nसमैक संग अपन िजनगीक ताल-मेल बैसबैत पिरवारक गाड़ीक भोला नाथ िखंचए \nलगला। खेती-पथारी आिक िकनो आमदनीक जिड़ समैक अनुकूल घटौलो-बढ़ौलो जा सकैए। \nमुदा मनुखक जनमसँ लऽ कऽ धरम-करम धिरक िजनिगयो तँ पिरवारेमे सृिजत होइए। तइमे \nभोला नाथ बाबा  वतंw देशक ,  वतंw िजनगीक संग जीिवये रहला अिछ।  ◌ \nशg द सं¯ या : 2357, ितिथ : 17  अग त  2016  \n  \n \n  \nदुरकाल  \n‘दुरकाल ’क अथ= भेल ओहन काल जे िजनगीक अनुकूल नइ भेल। दोसर भेल ‘काल ’ जे \nने िजनगीक बेसी अनुकूल भेल आ ने बेसी Vितकूल भेल आ तेसर भेल  ‘सुकाल ’ जे िजनगीक \nअनुकूल भेल।  \nबहुत बख=क पछाइत एहेन  ‘दुरकाल ’सँ िकसान सभक भट भेलैन , िकसाने-टा निह मनुख-\nमाwेक भट भेलैन। ओना, पनरह बख= पिहनॱ एहेन समय भेल छल , आ तइसँ पूब= 1981  ई वीमे \nसेहो भेले छल। मनुखेक इितहास जक{ समैयोक इितहास अिछ , जइमे उपजा-बाड़ीसँ लऽ कऽ \nिजनगीक दशा तकक वृताU त सेहो ऐछे। केते िदनपर केहेन भुमकम भेल , केहेन बरखा किहया \nभेल , केहेन रौदी किहया भेल , केहेन झ{ट-िबहािड़ किहया आएल इ यािद..। मुदा ई तँ समयक \nगित-िविध छी, हेबे करत। तहूमे बेठेकान हएत। तैबीच ईहो तँ सच ऐछे जे देशक सवा अरब \nलोकक पूव=ज सेहो जीिवत धारमे बहैत आिबये रहला अिछ। जँ से नइ जीिवत अबैत रिहतैथ \nतँ आइ हम -अह{ केना छी? तँए दुनू संगे-संग अिबतो रहल अिछ आ आगूओ रहबे करब...।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n42 \n \nदरबh जापर बैसल िशव शंकर काका मने-मन दुिनय{क संग-संग अपन पिरवारोक तजबीज \nकाइये रहल छला िक मौलाएल सप पहुँचल। ओना, तजिबजोक अपन-अपन ढंग अिछ , िकयो \nबैसले-बैसल दुनू आँिख मुइन तजबीज करै छैथ , तँ िकयो ओछाइनपर पड़ल-पड़ल , तिहना िकयो \nदुनू आँिख तकैत तजबीज करै छैथ , तँ िकयो दुनू हाथे काज करैत आ दुनू आँिख तकैत सेहो \nतँ किरते छैथ।  ..िशव शंकर काका दुनू आँिख तकैत तजबीज करै छला तँए सप लालक \nपहुँचते देख लेलैन। देखते बजला» \n“सप , बहुत िदनक पछाइत नजैरपर चढ़लह अिछ ?” \nिशव शंकर कÛाक आगूमे बैसल सप लाल बाजल » \n“काका, की नजैरपर चढ़ब , जीब किठन अिछ ! गाम छोिड़ पड़ाए पड़त। ” \nसप लालक बात सुिन िशव शंकर काका ठमैक गेला। ठकमुराइत मने-मन िवचार \nकरए लगला जे िमिसयो भिर सप लाल झूठ नइ बाजल अिछ। कहलो गेल छै जे ‘कंगनाक \nदेखैले ऐनाक खगता थोड़े पड़ै छइ। ’ ओ तँ आँिखक सोझहेमे अिछ। अखनो तँ ओही बीच \nछी। मुदा सप लालक बेिथत मनक जँ सुिथत नइ बना देबै तखन तँ आरो जे छह मासमे \nमरत आिक गाम छोिड़ पड़ाएत , से लगले पड़ा जाएत।..अपनाक समरस बनबैत िशव शंकर \nकाका बजला» \n“सप , तोहूँ सभ िदन एके रंग रिह गेलह !” \n‘सभ िदन एके रंग ’ सुिन सप लाल चॱकल। चॱकल ई जे काका की किह देलैन \nजे ‘सभ िदन एके रंग रिह गेलह !’ लोक केना सभ िदन एके रंग रहत ? जखन ब¡ चासँ चफलगर \nहोइत िसयान बनैत अधवेसू बनैत बुढ़ भऽ कऽ मिर जाइए। तखन ओ एक रंग केना भेल \nरहत ?..मुदा लगले सप लालक मन घुमलै। घुिमते ठमकलै।  ..ठमकलै ई जे िशव शंकर \nकÛाक बात आिक िवचार तँ किहयो हूसल नइ भेलैन अिछ आ ने किहयो कोनो हूसल िवचारे \nदेलैन। तखन एहेन जँ कहलैन तँ हुनको अपन िवचार हेतैन। तँए पुिछ लेब नीक हएत।  \nसप लाल बाजल » \n“काका, एके रंग की कहिलऐ से नीक जह{ित नइ बुिझ पेलॱ। ” \nसप लालक िजØासा देख िशव शंकर कÛाक मन मिणयेलैन। मिणयाइते बजला»       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n43 \n \n“सप , जिहना तूँ िधया-पुतामे डरबुक छेलह तिहना अखनो छहे। ” \nसप लालक मनमे आरो ओझरी लिग गेल। तहूमे पेरासूत जक{ दोहरी ओझरी भऽ \nगेलइ। पिहल  ‘एकरंग ’ दोसर  ‘डरबुक ’ जिहना िधया-पुतामे डरबुक छेलॱ तिहना अखनो छीहे.. ! \nअपन िवचारो आ काजोक बुझैक लूिर अपने भेने जिहना बुझिनहारक मनमे खुशी उपकै \nछै तिहना सप लालक उपकल। मनमे उपकल यएह भेल िजनगीक रंग। मुदा जखन एके \nमंwक बेर-बेर जपल जाइए , तहू पाछू तँ िकछ कारण हेबे करत , तँए िकए ने कÛेसँ दुनू \nशg दक माने पुिछ िलऐन। बाजल » \n“की डरबुक छी काका?” \nसप  लालक V न सुिन िशव शंकर काका मुि कयेला। ओना, कÛाक मु की देख सप \nलालक मनमे शंका उठल। शंका ई उठल जे भिरसक काका कोनो डेराएल काज देखलैन \nतँए मु की मािर रहला अिछ ! मुदा सप लाल पाछू िदस नजैर िखड़ौलक तँ केतौ िकछु ने \nदेख पड़इ। लगले मनमे होइ जे देखैयोक तँ अपन-अपन नजैर होइए। कोनो चीजपर जँ \nहमर नजैर नइ जा रहल अिछ एकर माने ईहो तँ निहय हएत जे ओ चीज ऐछे निह।  ..सप \nलाल बाजल » \n“काका, कनी अपन िवचारक फिरछा िदअ। ” \n‘अपन िवचार फिरछा िदअ ’ सुिन िशव शंकर काका मने-मन तजबीज करए लगला जे \nकोन पे फिरछाएब नीक हएत , जे बात वा िवचार करए चाहब ओ नीक जक{ ओिहना हू-बहू \nबुिझ जाएत। बुझिनहारो तँ रंग-रंगक अिछ। िकयो हू-बहू ओिहना बुझिनहार अिछ तँ िकयो \nबेिसयो बुझिनहार अिछ आ िकयो जेतबो अिछ तहूसँ कम बुझैबला अिछ।  ..मुदा लगले मन \nहिरया गेलैन। हिरया ई गेलैन जे सप लालसँ की कोनो आइए-टा भट भेल अिछ जे नइ \nिचU है िछऐ। बेसी काल एकठाम बैस अपनो पिरवारक आ गामो-समाजक गप-स प किरते \nछी...। \nिशव शंकर काका बजला» \n“सप , कोनो िक अही बेर एहेन दुरकाल समए भेल हेन जे डरे पड़ा जेबह। िजनगीमे \nसमैसँ किहयो डर नइ करी। केहनो समए िकए ने हुअए , ओकर मुकाबला करी। ” \n‘समैसँ मुकाबला करी’ सुिन नहाएल िचड़ै जक{ प{िख झािड़ सप लाल बाजल »       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n44 \n \n“काका, कहिलऐ तँ बेस बात मुदा...।” \n‘मुदा’ सुिन िशव शंकर काका बुिझ गेला जे जिहना र ता चलैत बटोहीक आगूमे टुटल \nर ता वा ख¡ चा वा क{ट-कुशसँ घेरल देख पएर अँटैक जाइ छइ , भिरसक तिहना सपो \nलालक भऽ रहल छइ। मुदा चलैक ने र ता एकटा होइए , िजनगीक तँ से नइ अिछ। अनेको \nर ते एक िदन , एक ®ण चलए पड़ै छइ। तँए कोन र तामे बाधा उपि थत भेलै जे गामे छोिड़ \nपड़ाए चाहैए वा िजनगीए-सँ हाथ धोइक पिरि थित बिन गेल छइ , ओ तँ जाबे खुिल-खिरयािर \nकऽ नइ पुिछ लेब ताबे नीक जक{ उर केना दऽ पेबइ। उर तँ ओ ने भेल जे सम याक \nिन¡ च{ उताइर टिप जाइ।  ..िशव शंकर काका बजला» \n“सप , दुिनय{मे एहेन कोन रोग अिछ जेकर दवाइ नइ छइ , आ एहेन कोन V न अिछ \nजेकर उर नइ छइ आिक एहेन कोन सम या अिछ जेकर समाधान नइ छइ। ” \nओना, जिहना सप लाल लहका बंशी जक{ अU दाजे खेल रहल अिछ तिहना िशवशंकरो \nकाका खेला रहला अिछ , तँए V नोरी भेला पछाइतो V न हेराएले छैन , मुदा तैयो दुनू गोरे \nमने-मन गुड़-चाउर तँ खाइये रहला अिछ।  \nतैबीच सप लालक मन कलशल। होइतो अिहना छै जे पात झड़ल गाछ हुअए आिक \nअधसूखू गाछ हुअए –अधसूखू गाछ जीिवत-सूखल केर बीच बँटाएल रहैए , तइमे जेमहरसँ जीिवत \nरहल –वसU तक समय पिबते कलैश जाइए तिहना वसU ती िवचारसँ सेहो मन कलैशते अिछ ,सएह \nसप लालक भेल। मन कलैशते सप लालक मुँहक टुसी िखलल। िखलते  िखल-िखलाइक \nखेल खेलए चाहक मुदा िववेकी िवचार रोिक देलकै।  \nओना, िशव शंकर काका सप लालक मुँहक टुसीसँ बुिझ गेला जे सपक मन पािहपर \nचिढ़ गेल अिछ। मुदा पािहयोपर चढ़ने तँ धड़फड़ीमे पिहया निहय पािब सकै छी, िकएक तँ \nV नक िबनु पिहयेने पािहपर चढ़ाएब बचपना हएत।  \nतैबीच सप लालक मनक टुसी टुिसया कऽ नव पातक प पकैड़ लेलक। मु की दैत \nबाजल » \n“काका, ऐ बेर भगवान सोलहaी बेपाट भऽ दुरकाल बना देलैन !” \nओना, िशव शंकर काकाक सेहो देखलो आ भोगलो समय छैU हे। मुदा कालक सीमा तँ \nऐछे। केकरो पेटक सम या अिछ , केकरो घरक अिछ , केकरो बर-बेमारीक अिछ , तँ केरो बाल-      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n45 \n \nब¡ चक पढ़ै-िलखैक , तैठाम जँ फुटा कऽ नइ बुिझ लेब तखन ओकर समाधानक समुिचत उपाय \nकेना हएत। ओना, तैयो िशव शंकर काका अनुभवी डा टर जक{ चेहरेसँ बेमारीक अँकैत \nरहैथ , मुदा रोगीक िबनु हाल-चाल बुझबो अधिखजुए भेल। ओना, िशव शंकर कÛाक अपन \nआत्  माराम गवाही दइते रहैन जे सप लालक पिरवार नमहर छइ , खेते-पथार-टा जीिवका \nछइ ,असगआ समjग अिछ , तैपर अभागल एहेन अिछ जे अनेने चािर गोरेक पिरवार आरो बिढ़ \nगेलइ।  ..फेर लगले मनमे एलैन जे जे िकयो बेल खाइए अपना अँतड़ी भरोसे आिक अनका \nभरोसे, िकयो ताड़क गाछ आिक नािरकेलक गाछ रोपैए अपना हाथ-पएरक भरोसे आिक \nअनाका भरोसे।  ..िशव शंकर कÛाक मन ठमैक गेलैन। आगू बजैक िह7 मते ने होइन। मुदा \nजइ सम याक िजØासासँ गप-स प शु भेल ओ तँ आगूमे ऐबे ने करत। तखन मुहè चुप \nराखब नीक थोड़े हएत।  ..आगू-पाछूक िवचार करैत िशव शंकर काका बजला- \n“दुिनय{ बड़ भारी अिछ। खोजिनहार सभ अपना-अपना ताले खोिज रहला अिछ , िकयो \nमेघमे लोहापर उिड़ रहला अिछ , तँ िकयो धरतीमे सोना उपजा रहला अिछ , तँ िकयो \nखानसँ सोना खुिन रहला अिछ। मुदा जिहना सभक अपन-अपन िजनगीक बाट बनल \nछैन जे अपना-अपना बाटे िकयो दौिगयो कऽ तँ िकयो रसो-रसो रिम रहला \nअिछ , तिहना ने अपनो सबहक िजनगीक आगू टपान अिछ जेकरा अपने टपब। ” \nिशव शंकर कÛाक िवचार सुिन सप लालक मन झुझुअए लगल। झुझुअए ई लगल \nजे भिरसक हमर बात काका कातमे रखए चाहै छैथ , आ दुिनय{क बीच वौआबए चाहै \nछैथ ! ..दुिनय{मे केकरा-ले के अिछ , मुदा अपना-ले तँ सभ अपना-अपनी-के ऐछे। अपन सम या \nजाबे काकाक निह कहबैन ताबे समधानल जवाब थोड़े भेटत। बाजल » \n“काका, ई साल जिहना शु भेल तिहना अU तो-अU त भऽ रहल अिछ। तैबीच केना \nजीब ?” \nओना, सप लाल अखनो काते-कात V नक घुमा रहल अिछ , मुदा िशकारी जिहना बोनक \nचा कात र ते-र ता देखैए , िकसान बाधमे देखैए तिहना िशव शंकर काका सेहो देख तँ \nरहला अिछ , मुदा िघरनीबला बंशी खेलेिनहार जक{, तँए मनमे कोनो औगताइ रहबे ने करैन। \nतहूमे मन गवाही दैन जे एहेन जे बुिड़वाण अिछ जे घरमे अखैन िसदहा नइ हेतइ आिक \nकोनो आने वौस नइ हेतइ , मुदा तेकर ओिरयान छोिड़ बात बनबैए ! मुदा लगले मन रोिक \nकहलकैन। सप लालेक एहेन िकए बुझब। एते तँ देखते छी जे दस-एगारह गोरेक पिरवार \nअपना ब{हु-बले चलाइये रहल अिछ। सेहो जे चला रहल अिछ ओ ओही बपौती खेत-पथारक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n46 \n \nजोित-कोिर कऽ िकने। अनका जक{ थोड़े अिछ जे मनोरंजनक पमे ताश खेलैत जुआक \nपाशा बना पान-साए-हजार जीत कऽ आनत आिक बुड़ौत। तेतबे िकए , शा wो-पुराण िक कोनो \nझूठ कहैए जे जुआ खेलब अधला छी। जँ अधला रहैत तँ कृe णक बीचमे दुनू भैयारी कौरब-\nपाW डव खेलबे करैत। जइ काजक शा wो-पुराण अधला नइ किह कम=®ेw किहयौ िक \nकु®ेwक लेल उिचत ठहरौने छैथ , ओ अधला केना भेल जे िकयो ओकरा अधला बुिझ \nविज=त करत ? ..मनक अपने िवचारमे िशव शंकर काका ओिहना ओझरा गेला जिहना केकरो \nअपने पाइक खगता रहनॱ जोगारक पाछू रहैए आ तैबीच जँ िकयो जोगारी जािन कऽ पाइक \nमjग करइ , आ तखन जिहना मन तबैए तिहना तरे-तर िशव शंकर काकाक सेहो हुअ \nलगलैन , मुदा V न तँ एहेन ऐछे जे अपन जोगार भोजनक लेल पाइयक अिछ आ दोसरक बर-\nबेमारीक इलाजक लेल , ओना बरो-बेमारीक महत केतौ-केतौ भोजनसँ क7 मो अिछ आ केतौ-केतौ \nबेिसयो, मुदा लतड़ल मनक िवचारक समेट िशव शंकर काका सप लालक मनक मिलन \nV नक, कोनो व तुक जिहना परक चु\\ासँ पकड़ल जाइत , तिहना चु\\ी जक{ पाते-पात \nटहलैबला िवचारक िब¡ चेमे पकड़ैत बजला» \n“सप , मनुखो बड़ अखज होइए !” \n‘अखज ’ सुिन सप लाल चॱकल। चकोना होइत बाजल » \n“से की कहिलऐ काका?” \nसप लालक िपपाशु मन देख िशव शंकर कÛाक मन गवाही देलकैन जे सप लाल \nपािहपर चिढ़ गेल। आब पिहयबैमे देरी नइ हएत। बातक लतड़बैत बजला» \n“सप , एन-एच. सभपर देखबहक जे गाड़ीमे गाड़ीक जे िभरानी होइ छइ , ओइमे िनचेनसँ \nबैसल याwी सभक देखबहक जे याwामे अिछ आ दुनू ट{गे तेना कऽ टुिट गेलै जे \nअपना बुते उिठ कऽ ठाढ़ो ने भेल हेतइ , मुदा ओकरो मन कहै छइ जे याwा नइ पूरत \nआिक नइ पहुँचब ?” \nिशव शंकर कÛाक िवचार सप लालक मनक जेना बेधलक। होइतो अिहना छै जे \nअ पतालमे आिक कोनो डा टरक  लीिनकमे एक रोगी दोसरक दुख देख अपनाक आशािU वत \nहोइए जे जखन ईहो जीिवत िजनगी पेब सकैए तखन हमहॴ िकए ने पेब। माने ई जे आँगुर \nटुटल रोगीक ग\\ा टुटल रोगीक देखने सवुर होइ छइ , तँ ग\\ा टुटल रोगीक ब{िह टुटल \nरोगीक देखने सवुर होइ छइ। कe ट-पीड़ा भल तरे-तर जेकरा जेते होइत हौउ , मुदा मुँहक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n47 \n \nचुहचुही थोड़बे िबलाइए। िबलेबो केना करत , दुिनयè तँ पागलेक छी। सभ पागले अिछ , मुख= \nमुखपनामे पागल अिछ , Øानी Øानपनामे। तिहना िकयो इमनपनामे पागल अिछ , तँ िकयो बे-\nइमनपनामे। िकयो गुणपनामे पागल अिछ तँ िकयो अवगुणक बोनमे पगलाएल अिछ। केकरो \nअमृत पीलाक पछाइत अमरताक बोध होइ छइ , तँ केकरो मृत मिकापन िपबैमे होइ \nछइ।  ..नजैत मनमे िशव शंकर कÛाक नव िवचार जगलैन। बजला» \n“सप , तेहेन दुरकाल समए आिब गेल जे जएह िदन जीबै छी, सहए िदनक लाख बिरस \nबुिझ मनक बुझबै छी। ” \nगरदैन लग तक भरल पािनक बरतनक चुि हपर चढ़ा िन¡ चासँ आिगक ताउ देलासँ \nजिहना खौलैत पािन उिधया-उिधया ऊपर अबैत तिहना सप लालक मनक िवचार तरसँ \nऊपर लगल। बाजल » \n“ऐ बेरक समए , माने ई साले तेहेन कुसमय भऽ गेल जे ऐगला साल पकैड़ पएब िक \nनिह , से मन नइ मािन रहल अिछ। ” \nसमुiक गहराएल पािन देख जिहना िवचार गहराइ छै तिहना सप लालक िवचार सुिन \nिशव शंकर कÛाक मन गहराइते कलपलैन। कलैपते बजला» \n“लोक बजैए जे एके दहारमे िकदैन बहार। ” \nिशव शंकर कÛाक िवचार सप लालक मनमे जेना गहराइसँ गड़ल। गिड़ते बाजल » \n“से की कÛा?” \nसप लालक िजØासा देख िशव शंकर कÛाक मनमे एलैन जे सप लालक \nअिशयाएल मन टुिट रहल अिछ , जँ अखैन संजीवनी नइ देब तँ हो-ने-हो एके बेर छाती ने \nकहॴ चहैक कऽ टुिट जाइ। तँए जाबे हट=-एटेक नइ भेल अिछ तइ बीचक जे समए \nअिछ , यएह ओकरा बँचबैक समए छी।  ..जिहना मेघनादक वाणसँ ल± मणक भेल रहैन जे \nसुयßदयसँ पिहने संजीवनी सेवन जँ नइ करौल जेतैन तँ ऐगला िदन मृ घोिषत भाइये \nजइतैथ। माw िकछु घU टाक समए बीचक अिछ...। \nिचतवनमे िवचड़ैत िशव शंकर काका बजला» \n“पिहने ई कहह सप , जे केते िदन घरक बुतात से काज चिल सकै छह ?”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n48 \n \nिशव शंकर कÛाक िवचार सुिन सप लालक मन जगलै। जिगते उठलै जे झूठ-फूस \nनइ बाजब मुदा सतो बाजब िक असान अिछ। ओहो तँ किठन ऐछे। किठन ई जे अखन \nतक अपने खेत-पथारसँ आिक आने कोनो उपायसँ उपारजन कऽ आिन प½ीक सुमझा दइ \nिछऐन। तखन घरमे की अिछ आ की नइ अिछ से अपने थोड़े बुझै छी। बुिझयो तखने ने \nसकै छेलॱ जखन प½ी किहतैथ जे चाउर सिठ गेल आिक गहुम सिठ गेल , सेहो तँ निहय \nकहली अिछ। बाजल » \n“काका, घरे छी तँए घरक कोठीमे की अिछ आ की नइ अिछ से केना कहब। ” \nसप लालक बात सुिन िशव शंकर काका अपना िवचारक आगू बढ़ैसँ रोिक दोसर िदस \nमोिड़ लेलैन। मोड़ैत बजला» \n“सप , समैक संग मनुखक लड़ए-झगड़ए पड़ै छइ। केहनो समए आगूमे आबए, लिड़ये-\nिभड़ कऽ ओकरा टिप सकै छी। जँ से नइ करब तँ आजुक बाधा  योधाक िशकारी \nबना िशकार कए लेत। जखने  योधाक िशकार बनब तखने िजनगी िवलोप भऽ \nजाएत ! तँए सिदकाल अपनाक िजनगीक संग लड़ैत-िभड़ैत चलैत रही। ” \nओना, िशव शंकर काका एके स{समे आरो बाजए चाहै छला, मुदा मनमे भेलैन जे \nकनछेदन काल बोल-बोधक ओतबे गुड़ िखयौल जाइए जेतेक पीड़ा कानछेदनमे होइ छइ। ई \nतँ नइ ने जे गुड़क चेकीए आगूमे रिख देब।  ..िबसिमत होइत सप लाल िब¡ चेमे टोकलकैन » \n“काका, नीक जक{ अह{क बात नइ बुिझ पेलॱ। कनी फिरछा कऽ बुझा िदअ। ” \nसप लालक बात सुिन िशव शंकर कÛाक मन पिघल गेलैन। पिघलते मनमे उठलैन \nजे सप लाल अपन िजनगीक सूw नइ पकैड़ पािब रहल अिछ। िकसान छी, िकसानी िजनगी \nछइ , मुदा िकसानी िजनगी धड़धड़ाइत धार जक{ केना आगू िदस चलैत रहत , भिरसक सप \nसएह नइ बुिझ रहल अिछ। मुदा V नो तँ जिटल अिछ। ने िकसानक एक रंग जमीन अिछ \nआ ने करताइते एक रंग छइ। तैठाम सामूिहक िवचार करैमे थोड़े किठनाह तँ ऐछे। मुदा \nलगले मनमे उिठ गेलैन जे पिरवारो िक कोनो सबहक एके रंग अिछ। खगतो तँ सभ \nपिरवारक सभ रंग छइ। तखन तँ भेल जे जेकरा जेते खेत छै आ जेते लोकक पिरवार \nछइ , ओइ दुनूक बीच सामंजस करए। केना खेतमे सालो भिर उपज लागल रहत , जइसँ एकटा \nघर औत दोसर घरसँ खेत जाएत। तैसंग जे पिरवारक Oमशि त अिछ ओ सभ िदन Oमशील \nकेना बनल रहत...। मुदा जिहना रोगसँ दाबल रोगीक त काल दवाइक जरत होइ छै नइ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n49 \n \nिक रोगक जिड़ कारण बुझैक आिक दवाइयेक जिड़ कारण बुझैक। मुदा िबनु बुझनॱ तँ \n थायी काज निहय चलत। तखन तँ यएह ने नीक हएत जे दवाइक संग-संग रोगोक \nकारणक उपाय सुझौल जाए।  ..मन खनहन भेलैन। खनहन होइते िशव शंकर काका बजला» \n“सप , तोरा ते नइ ठेकान हेतह मुदा हमरा तँ भोगल अिछ। ” \nिब¡ चेमे सपलाल टोिक देलकैन » \n“नइ बुझलॱ, काका?” \nिशव शंकर काका बुझबैत कहलिखन » \n“1971  ई वीक बात छी। तइ समए जुआन रही, माने पचीस बख=क अव था रहए। \nअखन तोहर उमेर केतेक छह ?” \nसप लाल » \n“केते भेल हएत ! पÜतीस-चालीसक लगधगमे हएब। ” \nिशव शंकर काका» \n“जिहना ऐ बेर शुहे अखाढ़सँ जे सुपाने बरखा हुअ लगल जइसँ धानो दहा गेल आ \nकेते लोकक घरो खसल , तहूसँ बेसी बरखा ओइ साल , 1971  ई वीमे भेल रहइ। सालो \nभिर लधनिह रिह गेल छल। ओही बेर बंगला देश पािक तानसँ फुिट  वतंw बंग-भाषी \nदेश बनल। बड़ भारी लड़ाइ भेल रहइ। देशक ओहन हालत भऽ गेलै जे लोकक \nजीब किठन भऽ गेलइ। तैठामक लोक तँ एते ठाठसँ जीिवते अिछ। आ अपना सभक \nकोन भारी िवपैत अिछ। ” \nिशव शंकर कÛाक िवचार सप लालक मनक सोगक जेना थबकल। सोग थबैकते \nसप लाल बाजल » \n“काका, मनुख ते मनुख छी िकने। ओ तँ मनुखे जक{ ने जीबए चाहत। ” \nसप लालक बात सुिन िशव शंकर काका भभा कऽ हँसए लगला। जइसँ जे बात \nबाजए चाहै छला ओ पेटेमे कुदैत रिह गेलैन।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n50 \n \nजिहना अबोध ब¡ चा माए-बापक हँसी देख अपन कानब छोिड़ हँसए लगैए तिहना सप \nलालक सेहो भेल। मुदा बाल-बोध ब¡ चासँ िभa चेतन बोध होइए। बाजल » \n“काका, हाथी केतबो नमहर िकए ने भऽ जाए मुदा मूसक जे घर बनबैक लूिर छै से \nओकरा हेतइ ?” \nसप लालक बात िशव शंकर काकाक ओिहना बुिझ पड़लैन जिहना एक तीथ=  थान \nगेिनहार याwीक एके र ताक ठेकान करब जरी होइ छइ। तँए सप लालक आगूक बU द \nबाट देखा अपन जे पएर रोपैक जगह छै तैठामसँ र ता बनाएब सभसँ बेसी उपयु तो आ \nनीको हएत..। बजला» \n“बौआ सप , अपना सभ िकसान छी। खेतेक उपजावाड़ी ने जीिवका छी। तँए अपन \nजीिवका जिहना फुलाइत-फड़ैत चलत तिहना ने िजनिगयो चलत। ” \nजिहना कोनो अनािड़यो-धुनाड़ीक, माने जे पारखी नइ अिछ , जँ र तापर चमकैत लाल \nअU हारोमे Vकािशत मिण देख मनमे नव शि तक संचार होइ छै तिहना सप लालक सेहो \nभेल। िब¡ चेमे बाजल » \n“कÛा, कनी खिरयािर कऽ बुझा िदअ। ” \nसप लालक बात सुिन िशव शंकर काकाक जेना िशव दश=नक बोध भेलैन। मुदा \nलगले मनमे उठलैन जे एहनो-एहनो जगह- थान तँ ऐछे जेकरा बुझै-बुझबैले शg दे ने अिछ। \nतँए ओहन जगह वा  थानक बुझाएब तँ कनी किठन ऐछे। मुदा लगले मन खनखना गेलैन। \nखनखनाइते उठलैन , कोनो भाषा आिक सािह यमे कम शg द अिछ , आ कोनोमे बेसी अिछ , तँए िक \nओइ भाषा आिक सािह यक कमजोरो तँ निहय कहल जा सकैए। जँ ओ कमजोर भेल तँ \nओइ भाषा-भाषी आिक सािह य-सािहि यकीक की कम रस भेटै छैन सेहो तँ निहय कहल जा \nसकैए। मुदा लगले फेर भेलैन जे अनेरे मनक वौआबै छी। असल भाषा आ सािह य तँ ओ \nभेल जेकरा िदअ चाहै िछऐ ओ बुिझ कऽ अपनामे ढाइर िलअए...। \nमन असिथर करैत िशव शंकर काका बजला- \n“बौआ सप , अपना जेते खेत छह , ओकर िहसाव जोिड़ कऽ देखहक जे सालमे ऐसँ \nकेते आमदनी होइए। दाही भेने केतेपर आिब कऽ अँटकै छी वा रौदी भेने केतेपर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n51 \n \nअँटकै छी। भगवानक भरोस छोिड़ दहक जे नीक समए करबे करता, सालो भिर \nउपजा-बाड़ी होइते रहत , गुजर-बसर चिलते रहत। ” \nिशव शंकर कÛाक िवचार सुिन सप लालक मनमे उठल जे िशव शंकर काका ठीके \nकिह रहला अिछ। मुदा िहसाबो जोड़ब तँ किठन ऐछे...। \nबाजल » \n“कÛा, कनी िहसावसँ अपन बात किहयौ। ” \n‘िहसाव ’ सुिनते िशव शंकर कÛाक मनमे खुशी ई उठलैन जे जखने लोक पिरवारो आ \nसमाजोक अपन-अपन िहसाव बुिझ अपना-अपना िहसावे चलए लगत तखने ने िजनगीक िहसाव \nहएत। जाबे से नइ हएत ताबे तक तँ ओ बेिहसावेक भेल , जेकर कोनो मोल नइ छइ।  ..िशव \nशंकर काका बजला» \n“सप , सरकारी सेवा बहब{इर भऽ गेल अिछ , मुदा िजनगी तँ ®ण-पलमे चलैए , तँए ®ण-\nपलक िहसाव जखन भेटत तखने ने ओ िहसावसँ चिल सकैए , जाबे से नइ हएत ताबे \nतँ िजनगी बेठेकाने बनल रहत िकने। ” \nमुड़ी डोलबैत सप लाल बाजल » \n“बेस कहलॱ काका। ” \nसालक िहसाव जोड़ैत िशव शंकर काका बजला- \n“सप , चािर मासक बखक समए होइए। माने अखाढ़सँ आिसन तक। ओना िबचला \nदुनू मास माने सौन-भादो, ढेनुआर भेल , अखाढ़ चढ़ल भेल आ आिसन उतरल भेल। जँ \nखूब बरखा भेल तँ दाही होइए , बािढ़ अबैए आ जँ नइ भेल तँ रौदी होइए। यएह भेल \nरौदी-दाही। मुदा बारह मासक सालमे आठ मास ऐसँ अलग अिछ। जेकरा हाथमे \nआनब अिछ। ओना, रौिदयो-दाहीक समैक हाथमे आनल जा सकैए , मुदा ओ कनी भिरगर \nअिछ। जैठाम िकसानी िजनगीए दबल अिछ , तैठाम रंग-रंगक दबौठक एके बेर निहय \nहटौल जा सकैए मुदा बेरा-बेरी तँ हटौले जा सकैए। ” \nसपक मन जेना भिर गेल। बाजल » \n“काका, अखन जाइ छी, काि ह िनचेनसँ आरो बुझब। ”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n52 \n \n◌ \nशg द सं¯ या : 3176,  ितिथ  : 22  अग त  2016  \n \n  \n  \nकलंक  \nपÜतीस साल हाइ  कूलमे िश®कक नोकरी केला पछाइत सेवा िनवृ भेला पछाइत  जीवन \nलाल काका अपन गाम जगरनाथपुर आिब गेला। ओना, तीन भ{इक भैयारी छैन मुदा छोट दुनू \nभ{इक अखन अव था रहने नोकरी छैU हे। गाममे नइ रहने, पिरवार संगे रखने छला,खेतो-\nपथार , कलमो-गाछी आ घरो-दुआर अनभुआर जक{ भाइये गेल छेलैन , जे गॱओं बुझै छैन। तँए \nअपन पिरवार आिक अपन स7 पैतमे कोनो बाधा बीचमे निहय भेलैन।  \nहजार बीघा रकबाक गाम जगरनाथपुर। जइमे बारहो वण= बसल अिछ। जइसँ परोप\\ामे \nजगरनाथपुर स7 पa गाम मानल जाइते अिछ। जे आनो गामबला मािनते अिछ आ अपन \nगाम  (माने जगनाथपुर) बला ओइ समृ¦ताक  (स7 पaताक) सुखो तँ भोिगते छैथ। सुख ई जे \nिजनगीक अिधकjश जरतक काज गामेमे पुिर जाइ छैन। माने ई जे दैिनक िजनगीक \nजरतक पूित= जँ गाममे हुअए तँ यएह ने भेल समृ¦ता। ओना लोकोक िजनगी समटल \nऐछे, तेकर  कारण अिछ जे बाहरी वातावरणक Vवेश आन गाम जक{ निहय भेल अिछ।  \nजिहना पसारी– माने नौआ , धोिब , बड़ही इ यािद अिछ जेकर अपन-अपन बेवसाय समाजमे \nछइ , तिहना गामक िकसानो आ बोिनहारो तँ ऐछे। बेवसाियक जाित अपन-अपन बेवसाय किरते \nछैथ। ओना साएसँ ऊपर िकसान पिरवार छैथ , मुदा सभक एक-रंग जमीन-ज था निहय छैन। \nपचासो बीघाबला िकसान छैथ आ तीिनयè बीघाबला छैथ। तिहना बोिनहारोक अिछ। िकछु \nएहनो अिछ जेकर घरो अनके जमीन वा सरकारी जमीनमे छै आ िकछु एहनो अिछ जेकरा \nअपन घर-घराड़ी अिछ आ िकछु एहनोअिछ जेकरा अपन दस-प{च कÔा खेतो छै आ िकछु \nएहनो अिछ जेकरा अपन खेत पथार तँ निह अिछ मुदा दस-प{च कÔा बर-बट{इ सेहो करैए।  \nगामक जमीन सेहो एक रंगाहेअिछ। एक रंगाह भेल जे ने बेसी उपरािर जमीन अिछ आ \nने बेसी चौरी अिछ। ओना, चौरीक तँ छुितयो नइ अिछ मुदा डेढ़-दू साए बीघा उपरािर अिछ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n53 \n \nजइमे लोक घर-घरारीसँ लऽ कऽ गाछी-कलम लगौने छैथ।  ..जिहना स7 पa गाछी-कलम अिछ \nतिहना बँसवािड़ सेहो ऐछे। उ सर जमीनक छुिटयो गाममे निहय अिछ। चालीस-िबयालीसटा \nपोखैर सेहो अिछ जे करीब साए बीघा जमीनमे अिछ। पोखैरक महारपर बेसी लोकक बास \nछै।  \nओना गाम बरह-वण छी, मुदा कोनोजाित एहेन निह छैथ , जे जमीनेमे आिक \nजनसं¯ येमेदोसर-तेसरसँ बेसी अगुआएल छै। चलीस-पचास बीघा जमीनबला प{च गोरे छैथ जे \nप{च जाितक छइ , जिहना साए घरसँ ऊपर जाितबला चािर छैथ , जइमे चािर जाितमे छै। \nनोकरी-चाकरी चाहे सरकारी हौउ आिक गैरसरकारी, कम लोक करै छैथ। तहूमे ओहन लोक \nकरै छैथ जे समंगर छैथ। सोभािवके छै जे जखन गुजर करै जोकर अपने साधन रहत \nतखन लोक नोकरीए िकए करत।  ..ई धारणा पढ़लो-िलखल लोकमे छैन तँए ओहो सभ अपन \nिगरह तीक अगुआ िकयो माछ उपजबै छैथ , तँ िकयो खेतीक संग गाइयो-महॴस पोसै छैथ। \nसबहक  (माने पढ़ल-िलखल) मनमे धारणा बनले छैन जे सरकारी नोकरीमे ओतबे दरमाहा भेटैए \nजइसँ पदक िहसाव ,  तरक िहसावसँ िजनगी बना जीब सकै छी। तिहना बोिनहारोक धारणा \nबनल अिछ जे जखन िमहनते केने केतौ गुजर करब तखन जँ गामेमे बारहो मास काज भेटत \nतखन अनेरे गाम-समाज छोिड़ आन गाम -समाजमे िकए जाएब। िकए गामक नाक कटेबै जे \nफ ल{ गामक िभखमंगा भीख मjगए आएल अिछ। की ई कहब झूठ अिछ जे घरक अदहो \nपेट भोजन आन घरक भिर पेटसँ नीक होइए। तहूमे समाज अपन खगताक पूित= लेल केतेको \nपावैनक उपास सेहो काइए कऽ अपन साल पुराइये लइ छैथ। ओना अपना ऐठाम िकसानी \nिजनगी अपन समुिचत प नइ पौने ठूठ भऽ ठूिठया जर गेल अिछ , मुदा से जगरनाथपुरमे \nनइ अिछ। सबहक मनक िवचार एक-रंगाहे छैन जे जिहना तीन साए पÜसैठो िदन  (माने सालो \nभिर) मनुखो आ पशुओक भोजनक संग चैनसँ रहैले घरोक जरत होइ छइ , तेतए तँ तीन \nसाए पÜसैठो िदनक VबU ध सेहो ने करए पड़त। तहूमे हम सभ ओइ धरतीक वासी छी \nजैठामक ऋृिष-मुिनक पर7 परा रहलैन अिछ जे आजुक खगताक पूित=सँ जँ एको मुÔी िसदहाक \nचाउर काि ह-ले रखै छी तँ अह{ समाजमे चोर भेिलऐ। ओना ऋृिष-मुिनक िजनगी िकसानी \nिजनगीसँ ऊपर अिछ मुदा िवचारमे इमाननइ छैन सेहो तँ निहय कहल जा सकैए। तहूमे \nजनक सन-सन महापुष छैथ जे हरबािह करैत िकसानी िजनगी धड़ैत जोगी-संयासी छला।  \nजगरनाथपुरक बोिनहारोक बीच धारणा बनले अिछ  ‘लूिट लाउ कुिट खाउ , िभनसर भने \nफेर जाउ।’ ..जैठाम Oमक संग िजनगी सिट कऽचिल रहल अिछ तैठाम Oम-सा¥ यमे भेद केना       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n54 \n \nउपि थत हएत। हाथसँ जेते काज भऽ सकैए ओ तँ हाथक काज भेल जेकरा करैले सभक \nदू-दूटा छइहे। अही दुनू हाथक भरोसे ने बीत भिरक पेट अिछ।  \nगाम एला पछाइत जीवन लाल काका एक-पनरिहया अपना रहैजोकर दुआर बनबैमे \nलगौलैन। पनरह िदनक पछाइत रहैक घर देख नमहर स{स छोिड़ मने-मन िवचारलैन जे आइ \nधिरक जे समाज छल आिक उपैितक िजनगी छल ओ दुनू हेरा गेल। जखन िजनगीमे दुनू \nहेरा गेल , तखन आगूक िजनगी-ले रहल की जे अपनाक ओहन बुझब।  ..आइ धिर जीवन लाल \nकाकाक एहेन िवचार मनमे किहयो ने उठल छेलैन।  \nजिहना तीन भ{इक भैयारीमे दुनू छोट भाए अपन-अपन पिरवारक संग बाहरे छैन तिहना \nदुनू बेटो अपन-अपन पिरवारक संग सेहो रिहते छैन। असगरे दुनू परानी गाम आिब शेष \nिजनगी िबतबैक िवचार काइये नेने छैथ। ओना जखन मास िदन समए सेवा िनवृि होइमे \nजीवन लाल काकाक रहलैन तखन चाह िपबै काल प½ीक कहने रहिथन- \n“ऐ बेरक अiा पावैनो आ गुलाब खास आमो िनचेनसँ गामेमे खाएब। ” \nओना अखन धिरक बाहरक अí य त िजनगी तँए प½ीक ओते मनमे नइ गड़लैन जेते \nगड़क चािहऐन। मुदा गामक नाओं सुिन बेटा-पुतोहु िदस नजैर तँ गेबे केलैन। बजली- \n“आब चािरमपनमे दुनू परानी ऐलॱ, जाबे हूबा छल ताबे ने कमाइयोक आ भोगैयोक \nमनसूबा छल , मुदा ऐ अव थामे िबनु सहाराक जीिवयो तँ निहय सकै छी।” \nप½ीक थड़थड़ाइत िवचार सुिन जीवन लाल काका बजला- \n“हमरा-ले कोनो हष=-िव मय नइ अिछ , दूटा बेटा अिछ , जखन गरमी मास रहतै तँ \nरॉंचीबला ऐठाम रहब आ आन छह मास दोसर बेटा लग। ” \nओना जीवन लाल काका लहका बंशी जक{ प½ीक आगू अपन िवचारक रखलैन , मुदा \nअनुराधाक घिरनीबला बंशी जक{ िवचार घुिरया लगलैन। िवचार ई घुिरया लगलैन जे ‘स{इक \nराज अपन राज , बेटाक राज मुँह तÛी। ’ तहूमे तेहेन जुग-जमाना आिब गेल अिछ जे कोन \nपुतोहु सासुक सासु बुझैए। जिहना मनमे सोचै छी जे िनचेनसँ बेटा-पुतोहु लग रहब तिहना तँ \nतेकर उ टो भऽ सकैए। उ टा होइक कारण अिछ , जे िकयो वंशगत पिरवारक स7 पैतक बीच \nबेटा-पुतोहुक िजनगी बसर करै छैथ , आ िकयो घरसँ बहार बेटाक नोकरी-चाकरी वा कोनो \nबेवसाइये िकए ने होिन , बीच रहब भेल दुनू एक केना भऽ भेल ? ..तँए िकछु-ने-िकछु ओकर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n55 \n \nअसर तँ पड़बे करत। माने ई जे वंशगत पिरवारमे वंशगत आचार-िवचार-बेवहार वंशक बाट \nपकैड़ चलैए जइसँ मन-मताU तरक कोनो कारणे ने रहैए मुदा नव जगहपर समािजक नव \nपिरवेश तँ रिहते अिछ जइसँ िजनगीमे िकछु ने िकछु मन-मनाU तरमे भेद आिबये जाइए। मािन \nिलअ जे िकयो अपन सािह यसँ एम.ए. केने छैथ ,िजनका ऊपर शारीिरक खुला िजनगी Vभाव \nछैन , तैठाम तँ Øान वा िडीक एक सीमा रिहतो िवचार आ बेवहारमे अU तर हेबे करत। \nओना, ई अU तर अपन समाजक बीच , पिरवेश पािब सेहो भाइये रहल अिछ। पिरवेश ई जे \nिकयो िकसानी िजनगी धारण केने छैथ आ िकयो नोकरीक ,दुनूक बीच काजक  (उपाज=नक लेल \nसा¥ य) अU तर तँ आिबये जाइत अिछ जे मनुखक िजनगीक गठनमे िकछु-ने-िकछु जीवन-ग{ठ तँ \nपिड़ये जाइत अिछ जइसँ िकछु-ने-िकछु दूरी बिनय जाइत अिछ। ओना, अनुराधाक मनमे ई \nिवचार नइ उठल छेलैन , दोसर िवचार छेलैन।  \nदोसर िवचार अनुराधाक मनमे ई उठल छेलैन जे अखन धिर अपना हाथ-मुÔीक बले \nजीबैत एलॱ, जे से अखन धिरक िजनगीक प बनल आिब रहल अिछ , आ जखने बेटा-पुतोहुक \nपिरवारमे रहब , जे पिरवार बेटा-पुतोहुक हाथ-मुिÔये चिल रहल अिछ , तैठाम अँटावेशमे िकछु-ने-\nिकछु िवघटन तँ हेबे करत , जखने िवघटन भेल तखने ने मनघटन सेहो हेबे करत। जखन \nमन घटन हएत तखने ने ओइ भेद औत। जखने भेद औत तखने ने मनभेद हएत। जखने \nमन भेद हएत तखने रÛा-टोकी हएत , जखने रÛा-टोकीक जU म पिरवारमे भेल तखने पिरवारक \nपमे िवOृखलता औत आ कहा-सुनी होइत-होइत झगड़ा-झ{टी हएत। जे जीवन भिर लधल \nरिह जाएत। जखने मनमे झगड़ा-झ{टीक प बनल रहत आ देहमे केहनो िचÛने व w वा \nपेटमे भोजन रहबे करत तइसँ िनचेन मन थोड़े रहत। जखने मनमे चेन नइ रहत तखने ओ \nिनचेनीक बास थोड़े हुअए देत।  ..मनमे उिठते अनुराधाक मन औना गेलैन। आगूक कोनो \nिनचेनीिजनगी बाट निह देख मन घुिरया-िफिरया लगलैन।  \nघुिरयाइत-िफिरआइत अनुराधाक मनमे, ठमकल गाछमे जिहना कोनो मुड़ीमे कलशक नव \nटुसाक आगमन होइते गाछक िजनगीक नव व w भेटैक आशा जगै छै तिहना भेलैन। भेलैन \nई जे दुनू परानीक उमेर साइठ-बासैठ बख=क भेल अिछ , अखन तकक िजनगीक जे अí यास \nबनल आिब रहल अिछ ओकरा उमेर की करतै। शक=समे देखै िछऐ जे लोक हाथीक उठा \nलइए ओहो तँ ओकरा अí यासेसँ ने भेल रहै छै जे जखन हाथीक ब¡ चा छल ओकरो \nमहॴिसक पड़ू= जक{ दुनू हाथे उठौल जाइए , तिहना ने हािथयोक होइए। ब¡ चामे दुनूक अU तरे \nकी रहैए। कनी-मनी रहैए। मुदा उठौिनहार तँ ओइसँ बीस रहबे करैए। तखन जे िजनगी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n56 \n \nजीबैत आिब रहल छी ओ भारीए केना भेल जे केकरो ऐठामजा कऽ रहब। मनमे अनेरे \nिजनगीक सोग पकड़ैए। अनेरे बुझै छी जे िजनगी भारी अिछ तँए केकरो सहारामे रहब \nजरी अिछ। जखन बाप-पुरखाक देल घर-घराड़ीक संग वाड़ी-फुलवाड़ी सेहोअिछ –माने गाछी-\nकलम , तखन जे अनेरे कोनो बेटा लगमे रिह कऽ मरब आ िबजलीसँ जरौल जाएत , तइमे एको \nमुÔी छाउरो हएत जे गयामे िपW ड पड़त आिक हिडयो बँचल रहत जे गंगा लाभ \nहएत.. ? अनुराधाक घुिरयाइत मनमे िवचार मन पड़लैन , िवचार मन पड़लैन जे भगवान रामक \nसंग सती-सािवwी सीता केना पितक संग राज-पाट छोिड़ बोने-बोन चौदह बख= धिर िजनगी \nजीलैन। जखन सािठ-बासैठ बख=क उमेर भाइये गेल अिछ , सैर-पचहैर बरखमेसभ \nमरैए , हमहूँ दुनू परानी मरब , तइले मनहािन करब नीक निह।  ..अनुराधा बजली- \n“जिहना सभ िदन दुनू गोरे  वतंw िजनगी जीलॱ तिहना आगूओ जीब। बड़ बेसी हएत \nतँ एतबे ने हएत जे दरमाहा अिधया जाएत ,मुदा ईहो तँ हेबे करत जे िजनगी भिर जे \nकमा-कमा तोरा गाड़लॱ, ओहो तोरा तँ भोटबे करत। तैसंग बाप-पुरखाक ओतेक स7 पैत \nभेटल जइसँ केते पुरखाक िजनगी चलल छैन। तँए अनेरे िकए केतौ आनठाम जा कऽ \nरहब , अपने गाममेिकए ने रहब। ” \nप½ीक िवचार सुिन जीवन लाल कÛाक मनमे सेहो अपन पÜतीस सालसँ पूव=क  मृित \nमानस पटलपर उतैर धड़-धड़ा कऽ घेर लेलकैन। घेरते मनमे माता-िपताक संग अपन \nिवIालय सेहो उतैर गेलैन। वएह गाम किहयौ आिक मातृभूिम जैठामक िवIालयमे पिढ़ अपना \nकऽ स®म िश®क बना पÜतीस बख= िवIा दान केलॱ। कहब जे दरमाहा तरे ने िवIा बेचलॱ। \nबेचलॱ कह{ जैठाम रहिलऐ तैठामक अन-पािन खेिलऐ-पीिलऐ। ने किहयो केकरो Åयूशन पढ़ा \nफीस लेिलऐ आ ने परी®ामे न7 बर घुसका-फुसका एको पाइ लेिलऐ आ ने केकरो ऐठाम रिह \nखेिलऐ-पीिलऐ। अपन डेरा बना, अपने पिरवार जक{ जीबो केिलऐ आ बाल-ब¡ चाक पढ़ेबो-\nिलखेबो केिलऐ...। \nप½ीक िवचारक िशरोधाय= करैत जीवन लाल काका बजला- \n“मन िक दुनू गोरेक ब{टल अिछ। जएह मन अह{क अिछ , सएह ने अपनो अिछ। ” \nऽङञ?“”  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n57 \n \n \n  \n \n[1]  जमीनो आ Oमो \n[2]  प{च बीघाबला \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nओम Vकाश- बीहिन कथा- १.सामंत २.जस जस सुरसा बदनु बढ़ाबा \n१ \nसामंत  \n  \nसाहेब आिफससँ िनकिल क' कतौ जाइत छलाह। चपरासी हुनकर वातानुकूिलत क®क दरबhजा खोिल क' \nठाढ़ भ' गेल। दोसर चपरासी हुनकर बैग ल' कए चलल। बाहर बी लागल कार लागल छल। कारक \nचालक कारक गेट खोिल ठाढ़ छल। अपन क®सँ कार धिर प¡चीस मीटरक दूरी साहेब प{च िमनटमे \nपहुँिच गेलाह।ओतबा दूरमे कतेको मुलािजम ठाढ़ छल आ सलामी ठोकने जा रहल छल।साहेब मूड़ी िहला क' \nजबाब दैत कार धिर गेला आ शानसँ गाड़ीमे बैिस गेला। कार ओतयसँ चिल क' शहरक टाउन हाल \nपहुँचल। साहेब गाड़ीसँ उतरलाह तँ ढ़ेरी लोक सलामी ठोकैत आग{ पाछ{ करैत हुनका भीतर ल' कए चिल \nगेल। आइ ओतय \"सामंतवादक Vभाव आ नब सामंतवाद\" िवषयपर एकटा गोµी छल आ साहेब मु¯य अितिथ \nछलाह।सामंतवादक दुeVभाव आ ओकर आतंकसँ जकड़ल समाजक नब रता देखेबा लेल साहेबक भाषणक \nVती®ामे हुनकर िजंदाबादक नारासँ पूरा हाल गुंजायमान भ' गेल।  \n२ \nजस जस सुरसा बदनु बढ़ाबा \nरामलाल आइ बÐड खुश छल। कंपनी ओकर दरमाहा बीस हजारसँ बढ़ा क' बाईस हजार क' देलकै। ओ \nकनी मधुर कीनलक आ घर आिब ई सूचना अपन घरनीक देलक। घरनी खुश होइत बाजलीह -\"ई तँ बÐड \nनीक भेल। दुनू ब¡चाक इसकूलक फीस अही माससँ दू दू सय टका बढ़ा देलकैए। हमर होली आ दीवाली \nदुनूक साड़ी बिकयौता अिछ। म{जीक दवाय पिछला मास नै कीनाएल छल सेहो कीना जेतैक। बिनयाक \nबिकयौता सेहो.........\" \n\"हे यै चुप रहू।\" रामलाल घरनीक बीचिहमे टोकलिन-\"एखन धिर अह{ तीन हजारसँ ऊपरक खरचा जोड़ा \nदेलॱ, जखन की दरमाहा दूइये हजार बढ़ल अिछ।\" \nघरनी कहलकिन-\"एखन तँ आरो खरचा सब छै।\"       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n58 \n \nरामलाल चुप भ' मूड़ी पर हाथ ध' बैिस रहलाह। हुनका रामचिरतमानसक चौपाई मोन पिड़ गेलिन- \nजस-जस सुरसा बदनु बढ़ाबा \nतासु दुगुन किप प देखाबा \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajen dra@videha.com  पर पठाउ।  \nमुaाजी- बीहिनकथा- १. कोठा वाली २. बॉस  \n१ \nकोठा वाली \n \n-- गै िवमला,हे ओइ गाछ मे लगा ई नुआ बािUह दही. \n-- िकए गै ? \n-- देखै नै छीही, िकछु पुरखाह लोकक नजिर ए7हरे छै. \n-- रौ ब{िह , पोखरीक घाट पर त' इहो सब ओिहना परदा करै छै जेना आन जिन जाित ! \n-- हे, सब पुख छेछराहे होइ छै , नै ? \n-- यै, अह{ सब त' उघरल वृत करै छी, तहन लाज ? \n-- जी, कोठा पर , बa घर मे ! \n\" कोठा सँ बहरी ओिहना बुझू जेना आन मए- बहीन \" !  \n२ \nबॉस  \n \n-- सताह भिर सँ चिल रहल बॉसक पी.ए लेल सा®ाकारक आइ खमी िदन ऐछ. \nकॉलबेल बाजल.....! \n-- िकरानी बाबू , साहेबक केिबन मे फाईल खोलैत-- नाम रीितका, उमेर- १९ बरख..... \n-- बॉस तमसाइत -- \" हमरा सा®ाकारक िरपोट= नै, ओ लड़की चाही !\" \n-- सर ! ओ îेसर ऐछ ! \n-- बॉस हम छी की अह{ ? \n-- सर !बॉस त' अहॴ ने . \n-- Vिश®णक िज7मा ह7मर ,एक सताह मे एहेन éेWड क' देबै जे ओ अपन घर घूरनाइ िबसैर जएत ! \n-- जी , उपिथत करै छी !       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n59 \n \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \n \n३. पI  \n३.१.आशीष अनिचUहार- २ टा गजल  \n३.२.राजेश मोहन- कृeण छिठहारक पद \n३.३.अgदुर रhजाक- गजल  \n३.४.जगदीश चUi ठाकुर   अिनल- ५ टा गजल \nआशीष अनिचUहार - २ टा गजल  \nगजल  \n1 \nभीतर भीतर गुमसैए  \nबाहर बाहर धधकैए  \n \n  \nजीवन फाटल गुÐडी छै \nतैयो ओ सभ उड़बैए  \n \n  \nसभहँक िचंता अँगना धिर  \nअपना अपनी बचबैए  \n \n  \nअसगर असगर दुिनय{मे       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n60 \n \nलाशो अपने उठबैए  \n \n  \nबरखा बुaी पाहुन सन  \nकिहयो कखनो पहुँचैए   \n \n  \nसभ प{ितमे 222 + 222 + 2 माwाम अिछ  \n \n  \n2 \n \n  \nबात जे कहल गेलै अनचोÛे \nहाथ सभ जुटल गेलै अनचोÛे \n \n  \nकेखनो करा दैए दुघ=टना \nबात जे बुझल गेलै अनचोÛे \n \n  \nमोन पिड़ रहल सभ धीरे धीरे \nसंग जे छुटल गेलै अनचोÛे \n \n  \nबािज नै सकल िकछु रहलै चुपे       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n61 \n \nVÑ से पुछल गेलै अनचोÛे \n \n  \nधार बूिझ रहलै सभ िकरदानी \nपािन जे सुखल गेलै अनचोÛे \n \n  \n \n  \nसभ प{ितमे 212-1222-222  माwा म अिछ  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nराजेश मोहन  \nकृeण छिठहारक पद  \n \nनीलनयन मे काजर लागल \nिबहुंिस रहल िचतचोर हे, \nबाल गोपाल छिठहारक राित \nसूतल यशोमती कोर हे।  \nपीयर अंगा टोपी पीयर \nपीतjबर मुकुट भल मोर हे, \nतीनू देवी सोहर गाबिथ \nबालक मुकी ठोर हे।  \nपैजिनया झुनझुन नझुन बाजै \nदेखू प बेजोर हे, \nिबसिर गेल छिथ सभ अपना कÊ \nनंदन माखनचोर हे।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n62 \n \nधन धन मातु यशोदा जे \nआओल ललना कोर हे, \nधन भेल गोकुलधाम देिख \nनटवर नंदिकशोर हे।  \n  \nऐ र चनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nअgदुर रhजाक  \nगजल  \n  \nक{ट सs भरल तलाबके बाते नै क   \nिदल तोइर गेली जनाब के बाते नै क   \n. \nिसयाह भेल बादल बष=लै नै कोना  \nधोखा ओ दैत गेली तनाबके बाते नै क   \n. \nआइर बनोने ओ बड डैर बनोने ओ   \nजं बात करी त सबाबके बाते नै क   \n. \nसीमान पs अपने ओ बदनाम अपने भs ओ  \nदोष केकर पूछी टकराबके बाते नै क   \n. \nअUहर उठल कतउ बhजर िगरल कतउ   \nलïतर संगे ओ पथराबके बाते नै क   \n. \nओ रोग एहन देली िबरोग एहन देली \nबस िजिबत शरीर खराबके बाते नै क \n. \nअनजान रही ओ िबरान रही हम   \nलs दs िकछ जबाबके बाते नै क   \n. \nनै ओ फासी दs गेल नै Vाण लगेल   \nतलबार गद=न पs नबाबके बाते नै क         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n63 \n \n. \nबात ओकर एहन जhबात ओकर केहन   \nओकर नेहक धुन गुलाबके बाते नै क  \n  \n \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश चUi ठाकुर   अिनल  \n५ टा गज ल \nगजल  \n \n  \n1 \n \n  \nलछुमन रेखा नjघू नै \nपाइक पाछj भागू नै \n \n  \nरता आगू के देखू \nपाछj घुिर-घुिर ताकू नै \n \n  \nएहन नै यो दुिनयjमे \nजकराले' यो आगू नैत।  \n \n  \nसोचू दुिनयj िनरमल हो \nअपना ले' िकछु मjगू नै \n \n  \nसुख आयल दुख अिछ पाछू \nकखनो नङटे नाचू नै \n \n  \nदुख आयल अिछ चिल जायत        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n64 \n \nसुख अिछ पाछj कानू नै \n \n  \nअपने सुत मानू सिदखन  \nहिरयर गछुली काटू नै \n \n  \nमाwा-म : २२२२-२२२  \n \n  \n2 \n \n  \nिकछुए जन छिथ देशमे  \nरखने सभकÊ    लेशमे \n \n  \nरावण भेटल अिछ  कते \nरामक सुUदर     भेषमे \n \n  \nजे सुख भेटल  गाममे \nसे दुरलभ    परदेशमे \n \n  \nआपसमे पटरी  कह{  \n¸¹ा  िवeणु महेशमे \n \n  \nके छिथ म{ आ के िपता  \nसुख सुिवधाके  रेसमे \n \n  \nमाwा-म : 2222-212  \n \n  \n3       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n65 \n \n \n  \nगंजन केलॱ थोड़ अहj नै \nलागू हमरा गोर  अहj नै \n \n  \nथापर अिछए मोन  अहjकÊ \nदेखल आंिखक नोर अहj नै \n \n  \nहमहूं कारी मेघ कहj  छी \nछी जंगलके  मोर  अहj नै \n \n  \nजैतहुं एको बेर अयो¥या \nकेलॱ किहयो जोर अहj नै \n \n  \nनै काटब ई राित जं कहुना \nदेखब किहयो भोर अहj नै \n \n  \nसाधू नै छी भाइ अहj सन  \nबूझू लेिकन चोर अहj नै \n \n  \nमाwा-म : 2222-21-122  \n \n  \n4 \n \n  \nखेल-कूदमे बचपन बीतल   \nरंग-भंगमे   यौवन  बीतल  \n \n  \nभोज-भातमे रहलॱ सभिदन         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n66 \n \nबात-बातमे पचपन बीतल  \n \n  \nजेठ मासके गरमी  भोगल   \nपूस-माघके िठठुरन बीतल  \n \n  \nलोभ-मोहमे पागल रहलॱ  \nेष-रागमे  छण-छण बीतल  \n \n  \nभोर, स{झ आ िदन-दुपहिरया \nदौड़-धूपमे जीवन  बीतल  \n \n  \nआइ बािढ़मे डूबल सभ िकछु \nढ़ोल-झािल अिभनUदन बीतल  \n \n  \nमाwा-म : 21212-2222  \n5 \n \n  \nसभकÊ सभ सुनतै एकिदन  \nसबहक िदन घुरतै एकिदन  \n \n  \nसभ सबहक आदर करतै \nसभले' सभ  मरतै  एकिदन  \n \n  \nअनके बलपर कूदय  ओ \nखसतै बस बुझतै एकिदन  \n \n  \nजे जे रावण बिन िचकरय        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n67 \n \nसबहक घर जरतै एकिदन  \n \n  \nअपनाकÊ  जानत-  मानत  \nसे िवजयी बनतै  एकिदन  \n \n  \nजय जय भारत जय िमिथला \nसब गेतै नचतै  एकिदन  \n \n  \nमाwा-म : 222-2222  \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \nबालानj कृते \nिवदेह मैिथली मानक भाषा आ मैिथली भाषा स7पादन पाðयम  \nभाषापाक  \nडॊ. शिशधर कुमर- िकछु बाल किवता \nचीता (बाल किवता) \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n68 \n \n \n  \nिचwकाय - चीता Vिश¦ अिछ, \nभारत   भिरमे  भेल   िवलुत । \nसंकृतक   अिछ   देल    न{ओ,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n69 \n \nपर संकृतक   ®ेwिहसँ लुत ।। *  १ \n  \n“भारतीय चीता”  ब{चल अिछ, \nअगबिह     आब     ईरानमे । \nिकछु केर   आशा छी  एखनहु, \nओ   भेटत   बलुिचतानमे ।। * २ \n  \nईरानक चीता    ओएह   बूझू, \nजे  छल   भारत केर  चीता । \nभारत  आ  भारतसँ पि¡छम, \nएिसयामे छल  इएह चीता ।। * २ \n  \nचीता केर  इएह  एक Vजाित, \nछल एिसयाक सभ टा चीता । \nब{की  चािर  Vजाित   शेष जे, \nअिîकाक से  अिछ  चीता ।। * २ \n  \nजतबा  धरतीक  जUतु एखन, \nथलमंडल पर िवचरैत अिछ । \nसभसँ   बेसी  विरत   वेगसँ, \nचीतिह टा बस दौड़ैत अिछ ।। * ३       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n70 \n \n  \nबाघ-िसंह-तेUदुआ  जे अिछ से, \nVायः     राितचर    Vाणी । \nजगुआरक िदन - राित समान, \nचीता     िदनचर     Vाणी ।। * ४ \n  \nअप   समयमे  विरत   वेगसँ, \nकरैछ     खेहािर     िशकार । \nबारहिसंघा,  हरीन,   नीलगाए, \nखिढ़आ     आिद     िशकार ।। \n  \nअप   समयमे  विरत   वेगसँ, \nहकिम  जाइत  अिछ  चीता । \nकए िशकार,  निञ खाऽ सकैछ, \nओ  आधा - पओने   घWटा ।। * ५ \n  \nिनब=ल ओ असहाय  देिख कऽ, \nआन    उठाबैछ    फायदा । \nमारल  िशकारक  लए भागैछ, \nचीता आ िसंह - लकड़ब¤घा ।। * ५ \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n71 \n \nभूखल चीता  उठैछ पुनः आ, \nफेरहु     करैछ     िशकार । \nजँ तकदीर नीक एिह बेर तँऽ, \nबनैछ     िशकार - आहार ।। \n  \nभारतीय - चीता    भारतमे, \nकरए      फेरसँ     बास । \nतकर यॲतमे  अिछ लागल, \nआब भारत   केर   सरकार ।। \n  \nदेशक ई भोितआएल धरोहिर, \nVाितक    होइछ    Vयास । \nजतन भऽ रहल भारत-भू पर, \nचीताक     हो    पुनबस ।। * ६ \n  \n  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n72 \n \n \n  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n73 \n \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तÖय  - \n* १ - संकृतक  “िचwक ” वा “िचwकाय” शgदसँ “चीता” शgदक उपि भेल अिछ । मुदा “भारतीय चीता” आब \nभारतसँ िवलुत (EXTINCT)  भऽ चुकल अिछ । \n* २ - “भारतीय चीता” एखन माw ईरान देशमे ब{चल अिछ आ त ओकरा आब  “ईरानी चीता” किह स7बोिधत \nकयल जाइत अिछ । िकछु लोकक कहब अिछ जे भारतीय चीता बलुिचतानमे सेहो ब{चल भऽ सकैत अिछ \nमुदा तकर पुिÙक लेल कोनहु वैØािनक अ¥ययन निञ कयल गेल अिछ । \n* ३ - िजबैत चीताक कुल प{च Vजाित  (SUB SPECIES)  अिछ । पिहल Vजाित एिसया महाीपमे भेटए \nबला “भारतीय या ईरानी चीता”अिछ आ शेष चािरटा Vजाित अिîका महाीपमे पाओल जाइत अिछ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n74 \n \n* ४ - बाघ, िसंह आ तेनुआ आिदक िवपरीत चीता मु¯यतः िदनचर जUतु अिछ आ िदनिहमे िशकार करैत अिछ \n। चीता अपन òाण शित वा सुँघबाक शितक आधार पर निञ अिपतु दृिÙ वा देखबाक ®मताक बल \nिशकार करैत अिछ । \n* ५ - चीता बहुत कम समयाविधमे बहुत बेसी गित धिर पहुँिच सकैत अिछ । गित पकड़बाक एिह विरत \nVियाक कारण चीताक  वरण (ACCELERATION)  धरती पर िवचरण कएिनहार जUतुसभमे सभसँ बेसी \nअिछ । िशकार करबा काल चीताक  औसत गित  (AVARAGE SPEED)  64  िक॰िम॰ Vित घWटा रहैत \nअिछपर शुआित गित  112  िक॰िम॰ Vित घWटा धिर भऽ सकैत अिछ ।  गित पकड़बाक एिह विरत Vिया \nअथत अयिधक वरणक कारण चीताक शरीर बहुत बेसी गम= भऽ जाइत अिछ जािहसँ चीता बहुत बेसी \nथािक जाइत अिछ । ओ एतबा थािक जाइत अिछ जे अपन पकड़ल िशकारक अपना सोझ{मे रािख आधा - \nपओन घWटा सुताइत अिछ आ तकरा बादिह ओ एिह िशकारक खाइत अिछ । बहुधा ओकर लjित वा \nहकमीक फायदा आन मjसाहारी जUतुसभ (यथा - आन चीता, बाघ, िसंह, लकड़ब¤घा, हुड़ार आिद) उठबैत \nअिछ आ सुताइत चीताक सोझ{सँ ओकर िशकार लऽ कऽ भािग जाइत अिछ आ बेचारा चीता िववश भऽ से \nदेखैत रिह जाइत अिछ । \n* ६ - भारतीय चीताक ईरानसँ आिन फेरसँ भारत जंगलसभमे पुनविसत करबाक Vयास भारत सरकार ारा \nकएल जा रहल अिछ । \n*अंेजीक  पॅUथर  (PANTHER)  शgद चीताक अितिरत तेनुआ ओ जगुआर लेल सेहो Vयुत होइत अिछ । \n  \nजगुआर (बाल किवता)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n75 \n \n \n  \nजगुआरक  मतलब  निञ  चीता, \nओ तँऽ  आनिह  जीव छी । \nिकछु-िकछु तेUदुआ सिन देखबामे, \nमुदा ओ आनिह जीव छी ।। * १ \n  \nतेसर    पैघ    िबलािड़    अछैतहु,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n76 \n \nबहुतिह  ओ  शितशाली । \nछोट   मुदा  सुगिठत   काय   छै, \nफुत छै  सब पर  भारी ।। \n  \nछोट  मुदा  खूब  मोट   पएर छै, \nबड़ छै  पएरक  मजगूती । \nमगर - काछुक  चीिड़  सकैतिछ, \nद{तक  ततबा  मजगूती ।। * २ \n  \nहरीन आिद Vािणक बुझलिह अिछ, \nपैघ िबलािड़ िशकार करैछ । \nस{प - मगर - कछुआ सिरसृप जे, \nतकरहु ने जगुआर छोड़ैछ ।। * २ \n  \nिदनचर छी,  राितचर  सेहो  ओ, \nजखन मोन, िशकार करैछ । * ३ \nनबका दुिनञा  केर  बासी  अिछ, \nदि¡छन-म{झ िवहार करैछ ।। * १ \n  \nतेUदुआ आओर िबलािड़ जेक{ ओ, \nआसानीसँ  गाछ   चढ़ैछ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n77 \n \nपािन हेिल कऽ  ओ बाघिह सिन, \nनदी - धारक  पार करैछ ।। \n  \n“जगुआरेट” आमेजन   घाटीक, \nभाषा   केर    छी   शgद । \nतकरिहसँ जगुआर बनल अिछ, \nअंेजीक    निञ    शgद ।। * ४ \n  \nअहँसभक जँ फुरए नऽव िकछु, \nकही    मैिथली     नाम । \nता धिर जगुआरिह िमिथलामे, \nएिह  जीवक  भेल  नाम ।। * ४ \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n78 \n \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तÖय  - \n* १ - आइ - काि¼  जगुआर या जै¤युआर  (JAGUAR)  शgद Oय ओ दृय मा¥यम  (AUDEOVISUAL \nMEDIA)  पर बेसी चिच=त भऽ गेल अिछ आ कतेकहु बेर ओकर ìामक अथ= “चीता” िधया-पुतसभक बताओल \nजाइत अिछ । मुदा से निञ, चीता ओ जगुआर दूनू दू जUतु अिछ - एकदम िभa  । चीता पुरना दुिनञाक \n(एिसया ओ अिîका महादेशक) मूल िनवासी अिछ जखिन िक जगुआर नबका दुिनञाक (दिछनबारी ओ \nउतरबारी अमेिरका महादेशक) मूल िनवासी । जगुआर स7पुण= दिछनबारी अमेिरका आ उतरबारी अमेिरकाक \nम{झ ओ दिछनबारी भागक वUय ®ेwमे पाओल जाइत अिछ ।  जगुआर बहुत िकछु तेUदुआ सिन लागैत आिछ, \nमुदा तेUदुआसँ सेहो िभa अिछ  । जगुआरक चाम पर बनल कारी घेरेबाक बीचमे एकटा कारी बुनका रहैत \nअिछ पर, तेनुआमे से निञ  । ब{की, आन अUतरसभ तँऽ अिछअिह । \n* २ - जगुआर  िबलािड़ कुल मे (Family - FELIDAE)  आकार ओ भारक अनुसार तेसर (मशः बाघ ओ \nिसंहक बाद) सभसँ पैघ सदय अिछ मुदा तािह अनुप ओ बहुत शितशाली होइत अिछ ।  िबलािड़ कुलक \nआन कोनहु सदय मगर ओ काछु केर िशकार निञ करैत अिछ मुदा जगुआर अपन शितशाली दUत       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n79 \n \nद{त  (CANINE TEETH)  ओ हUवािथक  (MANDIBLE)  बल मगरक मजगूत खाल ओ कछुआक मजगूत \nखोलक चीिड़ दैत अिछ  । \n* ३ - बाघ, िसंह आ तेनुआ मु¯यतः राितचर होइत अिछ जखिन िक चीता िदनचर । मुदा जगुआर िदनचर ओ \nराितचर दूनू होइत अिछ , मतलब िक ओ िदन ओ राित दूनू समय समान प िशकार करबामे स®म अिछ आ \nिशकार करैत अिछ । \n* ४ - अंेजीक  “जगुआर ” शgद आमेजन घाटीक ®ेwीय भाषाक शgद  “जगुआरेट ” सँ लेल गेल अिछ आ त एिह \nठाम मैिथलीमे सेहो हम ओिह शgदक यथावत Vयोग कयल अिछ । मैिथलीमे जगुआर िवदेशज Oेणीक शgद \nभेल । \n  \nतेUदुआ या तेनुआ (बाल किवता)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n80 \n \n \n  \nिकछु-िकछु बाघिह सिन लगैत छै,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n81 \n \nिकछु िमलैत अिछ चीतासँ । \nपािनमे बाघिह सिन  हेलैत अिछ, \nरंग िमलैत अिछ  चीतासँ ।। \n  \nिचwकाय छै  चीतिह  सिन, मुदा \nकिरया धgबा  गोल ने छै । *  १ \nगाछ   चढ़एमे   बहुतिह   मािहर, \nपैघ िबलािड़मे जोड़ ने छै ।। * २ \n  \nगाछ चढ़ैछ   झट   मूँहमे  धएने, \nमूइल   बहुत भारी िशकार । \nछीिन सकैछ ने  ब{िट सकैतिछ, \nआन केओ मूहँक आहार ।। \n  \nगाछक मोटका डािढ़ पर बैसल, \nभ®ण करैछ िशकार ओ । \nिदनभिर सूतल रहइछ ओिह ठ{, \nउतरैछ स{झ अUहार ओ ।। \n  \nबाघ - िसंह - चीतासँ  छोट छै, \nलागैत छै  जगुआर जेक{ । \nएक जँ रिहतए   दुहु टा  दुिनञा,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n82 \n \nअलग फेर जगुआर कह{ !!  * ३ \n  \nतेनुआ भेटैछ एिसया - अिîका, \nिविवध ®ेw - जलवायुमे । \nबारल छै  बस ®ेw िवषम अित, \nम - िहम जलवायु जे ।। \n  \n“िहम-तेनुआ” अलगिह छी Vाणी, \nभेटैछ   ऊँच   पहाड़   पर । * ४ \nओतबिह अलग ओ छी तेनुआसँ, \nजतबा चीता - बाघसभ ।। \n  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n83 \n \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तÖय  - \n* १ - Vाचीन संकृतक  “िचwकः ” वा “िचwकायः ” शgदमे आजुक  “चीता” सेहो आबैत छल आ  “तेUदुआ या \nतेनुआ” सेहो । िकछु लोक संकृतक  “तर®ुः” शgदसँ तेUदुआ मानैत छिथ पर तर®ुः चीता आ बाघ आिद \nलेल सेहो आयल अिछ । िहUदीमे सेहो “तेUदुआ” शgदक आगमनक Oोत पÙ निञ अिछ; स7भवतः कोनहु \nजनजातीय भाषा वा बोलीसँ आयल छल आ ओतिहसँ मैिथलीमे सेहो आयल । मैिथलीमे“तेUदुआ ” शgद यथावत \nVयुत होइत अिछ जकर  उ¡चार भेद  (PHOENETIC VARIANT)  “तेनुआ ” सेहो अिछ ।   \n* २ - तेUदुआ गाछ पर चढ़बामे बÐड मािहर होइत अिछ  । ओ िशकार कएलाक बाद ओिह िशकारक लहाशक \nअपन मूँहमे दािब आसानीसँ गाछ पर चिढ़ जाइत अिछ । एिह Vकार ओ अपन भोजनक आन VितUदी \nिशकारीसभसँ (जेना िक - बाघ, िसंह, चीता आिदसँ) सुरि®त कऽ लैत अिछ । \n \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n84 \n \n* ३ - पैघ िबलािड़सभमे तेUदुआक अितिरत माw जगुआर गाछ पर चिढ़ पाबैत अिछ  । जँ पुरना आ नबका \nदुिनञा कोनहु थल माग= ारा परपर जुड़ल रहैत तँऽ स7भवतः तेUदुआ ओ जगुआर अलग - अलग Vाणीक \nपमे निञ िवकिसत भेल रहैत । \n* ४ - “िहम तेUदुआ ” (या िहम तेनुआ ) नामक जUतु “तेUदुआ” (या तेनुआ) केर कोनहु Vजाित निञ छी अिपतु \nएक गोट वतUw मjसुभ®ी जUतु छी । ओिह दूनूमे ओतबिह अUतर अिछ जतबा िक तेUदुआ ओ आन पैघ \nिबलािड़ (बाघ, िसंह, जगुआर, चीता) सभमे अिछ ।  “िहम तेUदुआ ” (Eng. - SNOW LEO PARD / \nOUNCE) (Bio. Name - Panthera uncia  syn.  Uncia uncia ) भारतमे माw िहमालय पव=त \nOेणीक  3000मीटर  सँ 4,500  मीटर  (9,800  फीट सँ 14,800  फीट) केर ऊँचाई धिर भेटैत अिछ । भारतक \nअितिरत Vाकृितक प सँ ओ नेपाल, भूटान, चीन, मंगोिलया, अफगािनतान, पािकतान, कजािकतान, \nिकगतान, तािज़िकतान आ उजबेिकतान देशमे पाओल जाइत अिछ । \n  \n \n \nबनिबलािड़  आ खट{सु/खट{स  \n(बाल किवता) \n  \n \nछी “िबलािड़” ओ जे मनुख केर, \nघऽर - आõन खिरहान   भेटैछ । \nआ  मनुख   केर    पिरवेशिहमे, \nजकर   सभक   सUतान   पलैछ ।। * १ \n  \nआन िबलािड़   जतेक जे  ब{चल,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n85 \n \n“बनिबलािड़” केर   नाम   पाबैछ । \nबाध - बोन   जंगल   आ  झाड़मे, \nबनिबलािड़   केर    बास   रहैछ ।। * २ \n  \nस{झ - परातिह   घुमैत - घामैत, \nबाट - घाट    खिरहान    भेटैछ । \nछै   िबलािड़सँ  पैघ - पुÙ   ओ, \nमोटका भोकना िबलािड़ लागैछ ।। \n  \nएकरिह   तँऽ यौ  गाम - घऽरमे, \nदोसर   नाम   “खट{सु”  कहैछ । \nपर  “खट{सु”  शgदक   परीिधमे, \nआनहु  जUतुक   न{ओ आबैछ ।। * ३ \n  \nत अथ=क   फिरछौठ   लेल   िकछु, \nहोअए   उपाए   से  म{ग करैछ । \nजोिड़   िवशेषण, िभa कएल त, \nअपन - अपन दूनू नाम पबैछ ।। * ४ \n  \nजे   खट{सु   मायर    समूहक, \n“बनिबलािड़ खट{सु”     भेलैक ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n86 \n \nअथवा  मjसुक   भ®ण   कारण, \n“मjसुभ®ी खट{सु”     हेतैक ।। * ५ \n  \nआन   समूहक  जे  खट{सु  से, \nमjसु  खाइछ, फलाहार   करैछ । \nत  अपन गुण केर   अनुसारिह, \n“सव=भ®ी खट{सु”     भेलैक ।। * ६ \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तÖय  - \n* १ - मैिथलीमे जािह जUतुक नाम  “िबलािड़ ” अिछ से अंेजी ढर पर  “घरैया िबलािड़ ” (DOMESTIC CAT \n/ FERAL CAT)  भेल िकएक तँऽ ई मनुखक घऽर-आõन खिरहान-दलान आिद थानिह पर रहैत अिछ । \nवतुतः िबलािड़क बेसीतर समय मनुखिह केर पिरवेशमे िबतैत अिछ, ओकर ब¡चासभ मनुखिह केर \nपिरवेशमे जUम लैत अिछ आ पैघहु होइत अिछ । \n* २ - आन िबलािड़सभ जे मनुखक पिरवेशसँ दूर बाध-बोन, जंगल-झाड़ आिदमे रहैत अिछ आ जकर \nब¡चासभ ओही पिरवेशमे जUमैछ आ पलैछ-बढ़ैछ, तकरासभक मैिथलीमे “बनिबलािड़ ” कहल जाइत अिछ । ओ \nसभ स{झ-परात कहुखन-कहुखन मनुखक पिरवेशमे या बाट-घाट पर घुमैत-िफरैत भेिट सकैत अिछ पर बेसी \nकाल मनुखक पिरवेशसँ दूरिह रहैत अिछ । बनिबलािड़ िबलािड़क अपे®ा आकारमे थोड़ेक पैघ होइत अिछ \n। \n* ३ - बनिबलािड़ क खट{सु (उ¡चारण - खट{उस  या खटॱस ) अथवा खट{स  (कयाणी कोशमे देल वत=नीक अनुसार) \nसेहो कहल जाइत अिछ । मुदा एिह शgदक एकटा समया छैक  । खट{सु या खट{स शgद बनिबलािड़ समूहक \nजUतुक अितिरत एकटा आनहु जUतुक लेल Vयुत होइत अिछ जकरा अंेजीमे सीवेट  (CIVET)  कहल \nजाइत अिछ ।  \n* ४ * ५ - आजुक पिरिथितमे एिह तरहक ओझराएल शgदक फिरछाएब आ फिरछाए कऽ पिरभािषत करब \nआवयक ।  त हम समानता ओ िवषमताक देखैत खट{सु या खट{सक दू टा यापक समूहमे ब{टल अिछ ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n87 \n \n* ५ - खट{सु (खट{स) केर पिहल समूह भेल  “बनिबलािड़ खट{सु (खट{स )” जे िक ऊपर  “बनिबलािड़ ” नामसँ \nपिरभािषत कएल गेल अिछ । ई जUतुसभ  िबलािड़ कुल  या मायर कुल  (Family - FELIDAE)  केर सदय \nअिछ । ई सभ Vाकृितक पसँ मु¯यतः मjसु केर भ®ण करैछ \nअथत  मjसुभ®ी (CARNIVOROUS)  होइत अिछ । त एकरासभक “मjसुभ®ी खट{सु (खट{स )” सेहो किह \nसकैत छी । \n  \n \n  \n* ६ - खट{सु (खट{स) केर दोसर समूहक िहUदीमे “गUधिबलाव ” कहल जाइत अिछ कारण जे एकर एकरासभमे \nकतुरी सिन सुगUह (सुगिUध) होइत अिछ । त मैिथलीमे  “गUहिबलािड़ (या सुगUहिबलािड़ ) खट{सु \n(खट{स )” किह सकैत छी । मुदा ¥यातय जे “गUहिबलािड़ ”कोनहु िबलािड़ निञ छी आ निहञे िबलािड़ \nकुल  या मायर कुल  (Family - FELIDAE)  सँ एकर कोनहु स7बUध अिछ । ई जUतुसभ िववेराइडी \nकुल  या गUहिबलािड़ कुल  (Family - VIVERRIDA E)  केर सदय अिछ आ राितचर होइत अिछ । ई सभ \nVाकृितक पसँ मjसु आ संगिह संग फऽल (यथा - आम, चीकू, ताड़कून आिद) ओ घास-पातक भ®ण सेहो \nकरैछ, मतलब िक ई सब नैसिग=क प सव=भ®ी(OMNIVOROUS)  होइत अिछ । त एकरासभक “सव=भ®ी \nखट{सु (खट{स )” सेहो किह सकैत छी । बंगालीभाषामे एकरा “गUधगोकूल ” या“खाटोश ” कहल जाइत अिछ । \n  \nबाघ (बाल किवता) \n  \n \n  \n  \nराजा मिर गेल,  राज तँऽ अिछए । \nिसंह मूइल सिन, बाघ तँऽ अिछए । \nजािह जंगलमे िसंह अलोिपत,  तािह ठ{ राजा  बाघ तँऽ अिछए ।। *  १       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n88 \n \n  \nिसंहक छल सा°ाhय िव भिर । \nकिहयो ओतबा निञ छल बाघक । \nसा पलटल, िसंह िबलिट गेल, िबलटल तइयो बाघ तँऽ अिछए ।।* २ \n  \nसभसँ  पैघ   िबलािड़   बाघ छी । \nतदनUतर   िसंहक   अिछ पदवी । \nपर जे हो,  सॱसे  जंगलमे,  मायरक   सा°ाhय   तँऽ   अिछए ।। \n  \nभारत,   दि¡छन−पूब   एिसया । \nिहUद-पड़ोसी   आ  साइबेिरया । \nएिसयाक ओ माw धरोहिर,  दुिनञा भिरमे  धाख तँऽ   अिछए ।। * ३ \n  \nचामक रंग छै  लाल - नारंगी । \nतािह पर   कारी - कारी प\\ी । \nपेट, गाल, नाõिर छी उhजर; कारी धारीक छाप तँऽ अिछए ।। \n  \nजे  कहबैछ    बंगालक   बाघ । \nछी  पूरा  भारत   केर   बाघ । \nअंेजक देल नाम ई ìामक,  ऊघैत एखनहु  बाघ तँऽ अिछए ।। * ४ \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n89 \n \nनगर वामीिक भारत केर छी । \nिचतवन - परसा नेपालक छी । \nपछबारी िमिथला गWडक तट, एखनहु शोिभत बाघ तँऽ अिछए ।। * ५ \n  \nसभ  िबलािड़क  पािनक डऽर । \nएकरा  तÛर  डऽर ने भऽर । \nसुUदरवन गंगा - ितमुहानी,  दलदल तइयो  बाघ तँऽ अिछए ।। * ६ \n  \n \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n90 \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तÖय  - \n* १ - पिहने समत भारतवष=मे िसंहक सा°ाhय छल । एÛिह जंगलमे िसंह  (LION,  Panthera leo ) आ \nबाघ  (TIGER/TIGRE,  Panthera tigris ) दूनू रहैत छल आ तािह समएमे िसंहक जंगलक राजा कहल \nजाइत छल । धीरे - धीरे िशकारक कारण िसंहक सं¯या बहुत तेजीसँ घटल । घटल तँऽ बाघक सं¯या \nसेहो, मुदा िसंह अपे®ा कम तेजीसँ । आ जािह ठाम िसंह अलोिपत भऽ गेल तािह जंगलक राजा बाघक \nकहल जाए लागल । \nअिछअिह = (अिछअ  + इ + ह) = (अिछए  + ह) = (अिछए  + ………  ह केर लोप) = अिछए \n  \n* २ - बहुत पिहने िसंहक सा°ाhय बाघक तुलनामे बहुत िवतृत छल । िसंह पिहने स7पुण= भारतवष=क जंगलमे \nपयत माwामे (स7भवतः बाघसँ बेसी माwामे) छल ।   समय बदलल, पिरिथित उनिट गेल आ आब \nगुजरातक िगिरवनक छािड़ िसंह समूचा भारतक जंगलसँ अलोिपत भऽ गेल । िसंहक तुलनामे बाघक िथित \nभारतमे बहुत बेसी नीक अिछ । आ िसंहक अनुपिथितमे बाघिह जंगलक राजा भेल । \n* ३ - बाघ Vाकृितक पसँ माw एिसया महादेशमे भेटैत अिछ । भारतक संगिह भारतक पड़ोसी देशसभ, \nआन दि¡छन-पूब एिसयाक देशसभ आ सक साइबेिरया Vदेशक दि¡छन-पूब भागमे भेटैत अिछ । त ओ \nखास तँऽ अिछए । \n* ४ - ईट इिWडया क7पनीक बंगाल टेटमे तािह समय आजुक पि¡छम बंगालक अितिरत िबहार (िमिथला \nसिहत), उड़ीसा आ बाù¤ला देश अबैत छल । ओ लोकिन सुUदरवनमे बाघक देिख कऽ ओकर नाम  “रॉयल \nबंगाल टाइगर  (ROYAL BENGAL TIGRE) ” रािख देलिUह जखिन िक तािह समयमे बाघ समत \nअिवभािजत भारतक जंगलसभमे सामाUय पसँ भेटैत छल । तािह समय अपना िदिश भेटए बला बहुत रास \nजीव-जUतु ओ गाछ-िबिरछक नाम बंगालक नामसँ रािख देल गेल जे ìामक छल आ अिछ । तिहना ई बाघ \nसेहो । कोनहु जैववैØािनक न{ओमे जञो “बÊगालेिUसस  (bengalensis / benghalensis) ” Vयय \nजुड़ल होअए तँऽ बेसी स7भावना जे ओ जैव-जाित वा Vजाित अपना िदिश सेहो सामाUय पसँ भेटैत होयत \n। \n* ५ - िमिथलाक पछबारी सीमा पर गWडकक तट पर अविथत जंगलसभमे एखनहु बाघक देखल जा सकैत \nअिछ । पि¡छम च7पारणक “वामीिक रािeéय उIान ” (VALMIKI NATIONAL PARK & WILDLIFE \nSANCTUARY)  केर  “वामीिक बाघ िरजव=” (VALMIKI TIGER RESERVE / VTR)  भारतमे बाघक \nVमुख Vाकृितक आवास ®ेwमेसँ एक अिछ । एकरिह ठीक उर भऽर नेपालक सीमामे अविथत  “िचतवन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n91 \n \nरािeéय िनकुü ” (CHIT WAN NATIONAL PARK)  आओर  “पस वUयजUतु आर® ” (PARSA \nWILDLIFE RESERVE)  सेहो बाघक Vाकृितक आवास ®ेw अिछ । एिहमेसँ िचतवन रािeéय िनकुü क \nयुनेको (UNESCO)  ारा िव स7पदा ®ेw  (WORLD HERITAGE SITE)  केर Oेणीमे सि7मिलत कएल \nगेल अिछ । वातवमे ई तीनू वUय ®ेw मीिल कऽ एक गोट  बाघ आर® एकाई  केर रचना करैछ \nजकरा “िचतवन -पस-वामीिक बाघ आर® एकाई ” (CHITWAN -PARSA -VALMIKI TIGER \nCONSERVATION UNIT or CPV -TCU)  कहल जाइत अिछ । \n* ६ - िबलािड़ कुलक आन सदय सभक पािनसँ बड़ डऽर होइत अिछ  । “तीतल िबलािड़ ” - एक गोट Vिश¦ \nकहबी छै ।  मुदा “बाघ” आ“जगुआर” एहेन सदय अिछ जकरा पािनसँ डऽर - भऽर निञ होइत छै । ई \nदूनू पािनमे बहुत दूर धिर आ बहुत काल धिर हेिल सकैत अिछ । त बाघक सुUदरवन \nसिन  ितमुहानीक (DELTA)  दलदली ®ेwमे सेहो कोनहु असौकय= निञ होइत छै । \n \n \n  \nिबलािड़ (बाल किवता) \n  \n \n  \nबाघक मौसी  कहै छी  जकरा,  तकरिह नाम  “िबलािड़” छै । \nएÛिह कुल केर  जीव दुनु छै,  बहुतिह छोट  िबलािड़ छै ।। \n  \nछोट  ओकर  कद-काठी छै त,  िवचिर  रहल  िनबध छै । \nपैघ िबलािड़ जेक{ ओÛर निञ, िसकुिड़ रहल सा°ाhय छै ।। \n  \nकखनहुँ 7य{उ-7य{उ बाजैत अिछ, खन गु7हरैत आबाज छै ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n92 \n \nघऽर-आõन  िक  बाध-बोन,  सभठ{  मायरक  राज छै ।। \n  \nअपना  िमिथलामे  Vिश¦  बड़,  “गोनू झाक िबलािड़” छै । * १ \nएतबा कीि=  जे  कहबी बिन गेल,  “गोनू झाक िबलािड़ छै” ।। \n  \nमjसुभ®ी  आ  चतुर   िशकारी,  मूसक  करैछ  िशकार   छै । \nमाछक   चाट  बहुत छै  ओकरा,  दूधक  सIः काल  छै ।। \n  \nजतए िबलािड़क पहुँच अस7भव,  “सीक” एहेन िनमण छै । * २ \nसीक टुटल  तँऽ  भाग िबलािड़क,  त ई कहबी िवधान छै ।। \n  \nघर-आõन जे भेटैछ हरदम, सएह कहबैछ  “िबलािड़” छै । \nजंगल-झाड़   िबलािड़   रहैछ जे,  से तँऽ  “बन-िबलािड़” छै ।। * ३ \n  \nतेनुआ ओ जगुआर जेक{ ओ,  गाछ चढ़एमे  मािहर   छै । \nऊँच भवन ओ गाछ-िबिरछसँ, कूिद जाइछ जग-जािहर छै ।। * ४ \n  \n \n \nसंकेत आ िकछु रोचक तÖय  - \n* १ - गोनू झाक िखसाक िबलािड़ ततेक ने Vिश¦ भेल िक ओकरा नाम पर कहबीअिह बिन गेल ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n93 \n \n* २ - “सीक ” वतुतः दूध, दऽही आ माखन आिदक िबलािड़सँ सुरि®त रखबाक एकटा सता लेिकन बहुत \nनीक उपाए छल । \n* ३ - “िबलािड़ ” वतुतः मनुखिह केर पिरवेशमे रहैत अिछ आ जे जंगली पिरवेशमे रहैत अिछ \nसे “बनिबलािड़ ” कहबैत अिछ । बनिबलािड़क “खट{सु” (उ¡चारण - खट{उस  या खटॱस ) अथवा “खट{स ” सेहो \nकहल जाइत अिछ । मुदा “खट{सु” या “खट{स” शgदक अUतग=त  “बनिबलािड़क” अितिरत एकटा आन जUतु \nसेहो अबैत अिछ जकरा अंेजीमे “सीवेट ” (CEVET)  कहल जाइत अिछ । एकर गुणक आधार पर एकरा \nमैिथलीमे “गUहिबलािड़ ” किह सकैत छी (हल{िक मैिथलीमे एकर ई न{ओ Vचिलत निञ अिछ) । \n* ४ - िबलािड़ कुल  (Family - FELIDAE)  केर माw ४ टा सदय गाछ पर चढ़बामे मािहर होइत अिछ । \nओ चा सदय अिछ - तेUदुआ (तेनुआ), जगुआर, बनिबलािड़ आ वयं िबलािड़ । \n  \nिसंह या िसंघ (बाल किवता) \n  \n \n  \nिसंह  कहू  या  िसंघ कहू  अहँ, \nछी  ओ  तँऽ जंगल  केर राजा । \nपिहने छल िवचरैत  िव  भिर, \nमुदा आब बाजल अिछ  बाजा ।। *  १ \n  \nराज  ओकर   भारत भिरमे  छल, \nआ   सॱसे  पि¡छमक   एिसया । \nछािड़      सहारा     मभूिमक, \nभेटैत छल  हर ठाम  अिîका ।। * २       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n94 \n \n  \nदू  शताgदी   पिहने  धिर   तँऽ, \nयूरोपहुमे   बड़   रहैत   छल । \nVागैितहािसक   कालक   युगमे, \nभिर अमेिरका ओ िफरैत छल ।। * २ \n  \nआब तँऽ ब{चल ठाम-ठीम िकछु, \nजतए   सुरि®त   जंगल   अिछ । \nभारत केर गुजरातक  “िगिरवन”, \nओिह िसंहक   मंगल   अिछ ।। * ३ \n  \nअिछ Vयास चिल रहल  बसाबी, \nिसंहक     आनहु    जंगलमे । \nपिहल  खेप   छी  म¥य-Vदेशक, \n“कुनो”  नाम   केर  जंगलमे ।। * ४ \n  \nतिहना  अिîकाक   िथित   छै, \nओहु  क7मिह   िसंह  बचल । \nनवका    िगनतीमे    पिहनेसँ, \nिसंहक   सं¯या  बहुत  घटल ।। \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n95 \n \nपुष-िसंह  केर   गद=िन पर  छै, \nकेसिरया    केसक   “केसर” ।* ५ \nिसंहनी केर  निञ रहैछ घÊट पर, \nलटकैत सुaर सिन  “केसर” ।। \n  \nइएह केसर केर कारण   िसंहक, \nनाम   “केसरी”    सेहो   पड़ल । \nइएह   “केसरी”  जतए - ततए, \nअिछ   शूरवक पयय बनल ।। \n  \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तÖय  - \n* १* २* ३ - बहुत पिहने िसंहक सा°ाhय बाघक तुलनामे बहुत िवतृत छल । िसंह पिहने एिसया, अिîकाक \nअितिरत यूरोप आ दूनू अमेिरका महादेशमे पाओल जाइत छल । करीब  दस हजार वष= पिहने अमेिरका \nमहादेश आ  Vागैितहािसक काल मे (PREHISTORIC ERA) यूरोपसँ िवलुत भेल ।  भारतमे सेहो माw \nगुजरातक िगरवनमे िकछु िसंह ब{चल अिछ । ह{, अिîकाक िसंहसभक िथित भारतीय िसंहसभसँ िकछु \nनीक अवय अिछ । \n॰सं॰ मैिथली न{ओ अंेजी न{ओ जैववैØािनक न{ओ िसंहक िथित  \n१ भारतीय या \nएिसयाक िसंह \nAsiatic Lion / \nIndian Lion / \nPersian Lion  \nPanthera leo \npersica \nिजबैत (िजउत)  अिछ \n२ अिîकाक िसंह African Lions - \ncollectively (Each \nPanthera leo  leo & \nother approx. 17-\nिजबैत (िजउत)  अिछ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n96 \n \nsubspecies with \na different name \nindividually)  \n18 subspecies \n३ यूरोपक िसंह European Lion  Panthera leo \nspelaea \nकरीब २,५०० वष= \nपिहने िवलुत \n४ अमेिरकाक िसंह Americon Lion  Panthera leo atrox करीब १०,००० वष= \nपिहने िवलुत \n  \n* ४ - भारतमे एखन माw गुजरात राhयक  िगिरवन मे (GIR FOREST NATIONAL PARK & \nWILDLIFE SANCTUARY)  िसंह ब{चल अिछ जे कोनहु Vाकृितक आफद या महामारीक कारण एक \nसंगिह सुÐडाह भऽ सकैत अिछ । एिह बातक ¥यानमे रखैत भारत सरकार िसंहक िकछु आनहु जंगलसभमे \nपुनथिपत करबाक Vयास कऽ रहल अिछ । एहेन पिहल Vयास म¥य Vदेशक  “कुनो-पालपुर वUयजीव \nअभयारWय ”(KUNO - PALPUR WILDLIFE SANCTUARY)  करबाक तैयारी भऽ रहल अिछ । \n* ५ - पुष िसंहक गद=िनसँ चहु िदिश वणभ पीयर (वा िकछु Vजाितमे पीयर-भूरा-कारी) रंगक केस लटकैत \nरहैत अिछ जकरा संकृत आ मैिथलीमे “केसर ” कहल जाइत अिछ । इएह कारण िसंहक एकटा पययी \nन{ओ  “केसरी” सेहो अिछ । िहUदीमे एकरा “आयाल ” आ अंेजीमे“मॅन ” (MANE)  कहल जाइत अिछ । \nिसंहनीमे एिह तरहक संरचना निञ रहैत अिछ । \n \n  \n  \n  \n  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n िवदेह       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २१० म अंक १५ सतबर २०१६ \n(वष ९ मास १०५ अंक २१०)\n            ! \" # $ % & ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n97 \n \n \nमैिथली सािहय आUदोलन \n (c)2004-16. सविधकार लेखकाधीन आ जतऽलेखकक नाम नैअिछ ततऽसंपादकाधीन।िवदेह- Vथममैिथली \nपाि®क ई-पिwका ISSN 2229-547X VIDEHAस7पादक: गजेUi ठाकुर। सह-स7पादक: उमेश मंडल। \nसहायक स7पादक: राम िव लास साहु, नUद िवलास राय, सUदीप कुमार साफी आ मुaाजी (मनोज कुमार \nकण=)। कला-स7पादन: hयोित झा चौधरी। स7पादक- नाटक-रंगमंच-चलिचw- बेचन ठाकुर। स7पादक- \nसूचना-स7पक=-समाद- पूनम मंडल। स7पादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अVकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण= उरदाियव लेखक गणक म¥य \nछिUह)ggajendra@videha.comकमेल अटैचमेWटक पम .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमäटमे पठा \nसकै छिथ।रचनाक संग रचनाकार अपन संि®त पिरचयआ अपन कैन कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमेटाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल Vकाशनक हेतु िवदेह (पाि®क) ई \nपिwकाक देल जा रहलअिछ।एतऽ Vकािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/संहक लोकिनक लगमे \nरहतिUह, माw एकर Vथम Vकाशनक/ िVंट-वेब आकइवक/ आकइवक अनुवादक आ आकइवक ई-Vकाशन/ \nिVंट-Vकाशनक अिधकार ऐ ई-पिwकाक छै।  ऐ ई पिwकाक Oीमित ल±मीठाकुर ारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक ई Vकािशत कएल जाइत अिछ। \n(c) 2004-16सविधकार सुरि®त। िवदेहमे Vकािशत सभटारचनाआ आकइवक सविधकार रचनाकार आ \nसंहकक लगमे छिUह। रचनाकअनुवाद आ पुनः Vकाशन िकंवा आकइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतुggajendra@videha.co.inपर संपक= क। ऐ साइटक Vीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरीआ रिम \nिVया ारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ \nकhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsa rik-gachh.html “भालसिरक गाछ”- \nमैिथली जालवृसँ Vार7भ इंटरनेटपर मैिथलीक Vथम उपिथितक याwा िवदेह- Vथम मैिथली पाि®क ई \nपिwका धिर पहुँचल अिछ,जे http://www.videha.co.in/ पर   ई Vकािशत होइत अिछ। आब “भालसिरक \nगाछ”जालवृ 'िवदेह' ई-पिwकाक Vवताक संग मैिथली भाषाक जालवृक एीगेटरक पमे Vयुत भऽ रहल \nअिछ। िवदेह ई-पिwका ISSN 2229-547X VIDEHA \nिसि¦रतु   ","size_mb":1.17,"has_text":true},"Videha 211.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 211.pdf","name":"Videha 211.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw ' /dTco/dOBa/dOBa  /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw /dharo/dOBa  /dA/dKTRw/dSmuBUC /dBw/dRw  /dTco/dharo/dOBa/dSmF (/dVw/dSsw/dRapM /dNmBa /dMw/dSmuBAw/dSw /dOBa/dharo /dSmF /dA/dABCsJwrw/dKw /dTco/dOBa /dOBa)\n  \n   \n/dAm /dA/dABCsJwrw/dKw/dMw/dSmuBE /dA/dSmuBI.M/dCMw:- \n/dOBa. /dSw /dABCsJwrw /dPw/dSmuBAw/dDw/dKw/dSmuBIm.G/dtw /dSw /dABCsJwrw /dDw/dSmuBE/dSMw  \n  \n/dTco. /dGw/dDtw  \n/dTco./dOBa./dDdw/dSmuBSMorRO /dKw /dSmuBAm /dLw/dSmuBAw/dSMw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dSmuBI.M/dMw/dSMRw- /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw/dMw/dSmuBE /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dMBw/dSmuBAw/dHw/dKw  \n/dTco./dTco./dSw/dTtw /dNw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dtw/dNBw /dJMw/dSmuBAw- /dPRw/dJw/dSmuBAw/dTw /dABCsJwrw /dTRw /dE/dKw/dTRw/dSmuBAw /dMw/dJw/dSmuBAw/dKw \n/dTco./dTMraa./dU/dMw/dSmuBE/dSMw /dMw/dNBDdw/dLw-/dI/dSmuBI/dTw/dHw/dSmuBAw/dSw- /dSw/dGw/dRw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw /dDw/dSmuBIm/dPw /dJw/dRw/dtw \n/dTco./dFoCr./dU/dMw/dSmuBE/dSMw /dMw/dNBDdw/dLw  /dAw /dPw/dSmuBU/dNw/dMw /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw- /dSw/dMw/dSmuBAw/dDw - /dSw/dGw/dRw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw /dDw/dSmuBIm/dPw /dJw/dRw/dtw \n/dTMraa. /dPw/dDtw  \n/dTMraa./dOBa./dAw/dSMw/dSmuBIm/dSsw /dA/dNw/dSmuBI.M/dCw/dNHw/dSmuBAw/dRw- /dTco /dTRw/dSmuBAw /dGw/dJw/dLw  \n/dTMraa./dTco./dVw/dSmuBIm/dRwkdSmuBUC  /dSw/dSmuBO/dNw/dKw/dRw  /dTw/dSmuBIm/dNw  /dTRw/dSmuBAw  /dSmuBI/dHw/dABCsJwrw/dDw/dSmuBIm  /dKw/dSmuBI/dVw/dTw/dSmuBAw- /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm  /dA/dNw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw/dDw  /dAw/dSMw/dSmuBIm/dSsw  /dA/dNw/dSmuBI.M/dCw/dNHw/dSmuBAw/dRw \n/dTMraa./dTMraa./dBw/dSmuBAw/dBw/dSmuBAw /dBw/dSmuBAm/dDtw/dNw/dSmuBAw/dTMw-/dAw/dJw/dSmuBAw/dDw /dGw/dJw/dLw \n/dTMraa./dFoCr./dJw/dGw/dDw/dSmuBIm/dSMw /dCw/dNDRw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw  /dA/dSmuBI/dNw/dLw- /dGw/dJw/dLw \n  \n/dFoCr./dBw/dSmuBAw/dLw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw/dABCsJwrw /dKw /dSmuBVorwpmrR /dTw/dSmuBE-/dPRw/dNBw/dVw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dJMw/dSmuBAw- /dA/dLw/dRw - /dBw/dLw/dRw \n \n \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format and \nMaithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw/dKw /dPw/dSmuBU/dRw/dSmuBAw/dNw /dA/dABCsJwrw/dKw /dAw /dCwBdrwO/dSmuBI/dDdw/dtw/dSmuBO/ /dVw/dSmuBIm/dSmuBI/dDdw/dtw/dSmuBO/ /dPw/dSmuBO/dTMw/dSmuBIm/ /dSmuBI.M/dCw/dTRw/dKw/dLw/dSmuBAw/ \n/dPMw/dSmuBO/dTRw/dSmuBO /dSw/dBMw/dKw /dPMw/dSmuBAw/dI/dLw /dSw/dBMw /dDdw/dSmuBAw/dU/dNw/dLw/dSmuBO/dDdw /dKw/dRw/dBw/dSmuBAw/dKw /dHw/dSmuBE/dTw/dSmuBU /dNw/dSmuBIm/dCw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dKw /dSmuBI.M/dLw/dABCsJwrw/dKw /dPw/dRw /dJw/dSmuBAw/dU/DwBdw \n VIDEHA ARCHIVE  /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dAw/dKw/dSmuBAw/dRapM/dI/dVw  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha  Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dJw/dSmuBAw/dLw/dVw/dSmuBVorwpmrR/dTTw/dKw /dSmuBI/dDdw/dSw/dKw/dSw/dNw /dPMw/dSmuBO/dRw/dMw/dPw/dRw /dJw/dSmuBAw/dU/DwBdw \n \n \n/dSw /dABCsJwrw /dPw/dSmuBAw/dDw/dKw/dSmuBIm.G/dtw \n/dJw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw /dKw/dSmuBIm.G /dSw/dBMw /dGw/dSmuBO/dTRw/dSmuBAw /dJw/dNw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M /dJw/dSmuBE /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dTco/dharo/dOBa/dFmJa /dMw/dSmuBE /dTw/dSmuBIm/dNw /dTRw/dSmuBAw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dTw/dSmuBIm/dNw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw/dKw/dSmuBAw/dRw/dPw/dRw /dPRw/dKw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dSMw/dTw /dKw /dSmuBE /dLw/dKw /dJw/dKw/dRw /dMw/dSmuBAw/dPw/dDw/dABCsJwrw/dDdw /dCMw/dLw /dSw/dSmuBAw/dLw/dMw/dSmuBE /dDw/dSmuBUC/dTRw/dSmuBAw \n/dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dJw/dSmuBIm/dSmuBI/dVw/dTw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw/dKw/dSmuBAw/dRw/dKw /dU/dPw/dRw /dRw/dHw/dTw /dJw/dI/dMw/dSmuBE /dE/dKw/dTRw/dSmuBAw /dSmF/dharo-/dSaJaB/dharo /dVw/dSmuBAw /dO/dI/dSw /dCwBdrwfmBdC  /dBw/dSmuBE/dSw/dSmuBIm /dSw/dSmuBAw/dLw/dKw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw/dKw/dSmuBAw/dRw /dRw/dHw/dTw/dSmuBAw /dTw /dCwBdrwfmBdC  /dDw/dSmuBO/dSw/dRw /dFoCr/dharo-/dFmJa/dharo /dSw/dSmuBAw/dLw/dKw ( \n/dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw/dKw/dSmuBAw/dRw /dMw/dNw/dSmuBE /dBMw/dSmuBAw/dRw/dTw /dAw /dNw/dSmuBE/dPw/dSmuBAw/dLw /dDw/dSmuBUC/dNw/dSmuBUC/dKw)/DwBdw /dAm /dKRw/dMw/dMw/dSmuBE /dA/dRw/dSmuBI/dVw/dNDw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw /dO /dJw/dGw/dDw/dSmuBIm/dSMw /dCw /dABCsJwrw /dDRw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw \"/dA/dSmuBI/dNw/dLw\"/dJw/dSmuBIm/dPw/dRw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dSmuBI/dNw/dKw/dSmuBI.M/dLw \n/dCw/dSmuBU/dKw/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dAw/dGw/dSmuBUC/dKw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dSmuBI/dKw/dNw/dKw/dSmuBAw/dPw/dRw /dHwkdSmuBU/dA/dE /dTw/dI /dLw/dSmuBE/dLw /dE/dKw /dMw/dSmuBAw/dSw /dPw/dSmuBI/dHw/dNw/dSmuBE/dSw/dCwBdrwfmBdC  /dPw/dSmuBAw/dTRMw/dKw/dKw /dSw/dSmuBU/dJMw/dSmuBAw/dVw /dMw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dGw/dLw /dGw/dSmuBE/dLw /dCMw/dLw/DwBdw  /dPw/dSmuBAw/dTRMw/dKw/dKw /dSw/dSmuBU/dJMw/dSmuBAw/dVw /dAw/dE/dLw \n/dAw /dO/dI /dSw/dSmuBU/dJMw/dSmuBAw/dVw /dA/dABCsJwrw/dTw/dGw/dRapM/dTw /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw/dKw /dSmuBI/dKw/dCMw /dSmuBU  /dA/dSmuBI/dGw/dLw/dSmuBAw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dPw/dRw/dMw/dSmuBE/dSMVw/dRw /dKw/dSmuBAw/dPw/dSmuBI/dDddMw, /dVw/dSmuBIm/dRw/dSmuBE/dNDRw /dMw/dSmuBI.G/dLLw/dKw /dAw /dKw/dMw/dLw/dSmuBAw /dCw/dSmuBAC/dDMw/dRw/dSmuBIm /dPw/dRw /dRw/dHw/dTw/DwBdw /dHw/dMw/dRw /dSw/dBw/dHw/dKw \n/dPRw/dtw/dSmuBAw/dSw /dRw/dHw/dTw /dJw/dSmuBE /dIm /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dSw/dBMw /dJw/dNw/dVw/dRw/dSmuBIm /dO /dPMw/dRw/dVw/dRw/dSmuBIm /dTco/dharo/dOBa/dSaJaB /dMw/dSmuBE /dPRw/dKw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dSMw/dTw /dHwkdSmuBU/dA/dE /dMw/dSmuBU/dDw/dSmuBAw /dIm /dRw/dCw/dNw/dSmuBAw/dKw /dU/dPw/dLw/dBDMw/dTw/dSmuBAw/dPw/dRw /dSmuBI/dNw/dBMw/dRapM/dRw /dKw/dRw/dTw/DwBdw /dMw/dNw/dSmuBE /dRw/dCw/dNw/dSmuBAw/dKw \n/dU/dPw/dLw/dBDMw/dTw/dSmuBAw/dKw /dSmuBI/dHw/dSw/dSmuBAw/dBw/dSw /dCwBdrwfmBdC  /dSw/dMw/dE /dUC/dPw/dRw-/dSmuBI/dNw/dCCw/dSmuBAw /dBMw/dAJwurwMw /dSw/dKw /dSmuBAm /dE/DwBdw /dSw/dBMw /dGw/dSmuBO/dTRw/dSmuBAw/dSw /dCwBdrwfmBdC  /dAw/dGRw/dHw /dJw/dSmuBE /dO /dA/dPw/dNw-/dA/dPw/dNw /dRw/dCw/dNw/dSmuBAw /dTMraa/dOBa /dSmuBI/dDw/dSw/dMBw/dRw /dTco/dharo/dOBa/dSmF /dDMw/dSmuBI.N/dRw \nggajendra@videha.com /dPw/dRw /dPw/dTRMw/dSmuBAw /dDw/dSmuBIm/DwBdw \n  \n  \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw  \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw/dNTw/dRw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dA/dKw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dMw/dSmuBIm /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw  \n/dOBa./dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw/dNTw/dRw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dA/dKw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dMw/dSmuBIm /dPMw /dSmuBE /dLw/dSmuBO /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw /dTco/dharo/dOBa/dharo -/dOBa/dOBa   \n/dTco/dharo/dOBa/dharo /dSMRw/dSmuBIm /dGw/dSmuBO/dSmuBI/dVw/dNDw /dJMw/dSmuBAw (/dSw/dMw/dGRw /dtw/dSmuBO/dGw/dDw/dSmuBAw/dNw /dLw/dSmuBE/dLw) \n/dTco/dharo/dOBa/dOBa /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dMw/dSmuBAw/dNw/dNDw /dRw/dSmuBE/dNBw/dSmuBU (/dSw/dMw/dGRw /dtw/dSmuBO/dGw/dDw/dSmuBAw/dNw /dLw/dSmuBE/dLw) \n/dTco./dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw/dNTw/dRw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dA/dKw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dMw/dSmuBIm /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw /dTco/dharo/dOBa/dOBa -/dOBa/dTco   \n/dTco/dharo/dOBa/dOBa /dMw/dSmuBUC/dLw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw- /dSMRw/dSmuBIm /dJw/dGw/dDw/dSmuBIm/dSMw /dPRw/dSw/dSmuBAw/dDw /dMw/dNBDdw/dLw (/dGw/dSmuBAw/dMw/dKw /dSmuBI.M/dJw/dNw/dGw /BASE/dSmuBIm, /dKw/dTMw/dSmuBAw /dSw /dABCsJwrw /dGRw/dHw) \n/dTco/dharo/dOBa/dOBa /dBw/dSmuBAw/dLw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw- /dLw/dSmuBE./dKw. /dMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw/dTMw /dJMw/dSmuBAw (/dJw/dKw/dRw /dNw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dCw/dTw/dSmuBU/dRw /dHw/dSmuBO/dI, /dKw/dTMw/dSmuBAw /dSw /dABCsJwrw /dGRw/dHw) \n/dTco/dharo/dOBa/dOBa /dtw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw- /dAw/dNw/dNDw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dJMw/dSmuBAw (/dKw/dLw/dHw , /dNw/dSmuBAw/dTRw/dKw) \n/dTco/dharo/dOBa/dTco /dA/dNw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw/dDw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw- /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dLw/dSmuBO/dCw/dNw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw- (/dPw/dDMw/dSmuBAw/dNw/dDw/dSmuBIm/dKw /dMw/dSmuBAw/dJMw /BASE/dSmuBIm, /dBw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dGLw/dSmuBAw- /dMw/dSmuBAw/dSmuBI/dNw/dKw /dBw /dABCsJwrw /dDtw/dSmuBO/dPw/dSmuBAw/dDMtw/dSmuBAw/dtw, /dU/dPw/dNtw/dSmuBAw/dSw /dBw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dGLw/dSmuBAw/dSw /dCwBdrwfmBdC  /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dA/dNw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw/dDw) \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dBMw/dSmuBAw/dSsw/dSmuBAw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw /dTco/dharo/dOBa/dTco -/dOBa/dTMraa (/dVw/dSmuBAm/dKw/dSmuBI.G/dLPw/dKw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dA/dKw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dMw/dSmuBIm /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw/dKw /dRwkdSmuBUC/dPw/dMw/dSmuBE /dPRw/dSmuBI.M/dSw/dDDMw ) \n1. /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw/dNTw/dRw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dA/dKw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dMw/dSmuBIm /dPMw /dSmuBE /dLw/dSmuBO /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw  2012  \n2012 /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dJw/dNw/dNDw/dNw /dLw/dSmuBAw/dLw /dDw/dSmuBAw/dSw (/dSw/dMw/dGRw /dtw/dSmuBO/dGw/dDw/dSmuBAw/dNw /dLw/dSmuBE/dLw) \n2. /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dBMw/dSmuBAw/dSsw/dSmuBAw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw /dTco/dharo/dOBa/dTco -/dOBa/dTMraa (/dVw/dSmuBAm/dKw/dSmuBI.G/dLPw/dKw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dA/dKw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dMw/dSmuBIm /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw/dKw /dRwkdSmuBUC/dPw/dMw/dSmuBE /dPRw/dSmuBI.M/dSw/dDDMw ) \n/dTco/dharo/dOBa/dTco /dBw/dSmuBAw/dLw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw - /dSMRw/dSmuBIm /dJw/dGw/dDw/dSmuBIm/dSMw /dPRw/dSw/dSmuBAw/dDw /dMw/dNBDdw/dLw /dKw /dSmuBE/dCwBdrwfmBdC  “/dTw/dRw/dSmuBE/dGw/dNw ” /dBw/dSmuBAw/dLw /dPRw/dSmuBE/dRw/dKw /dSmuBI/dVw/dHw/dSmuBI/dNw /dKw/dTMw/dSmuBAw /dSw /dABCsJwrw /dGRw/dHw \n/dTco/dharo/dOBa/dTco /dMw/dSmuBUC/dLw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw - /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dJw/dDw/dSmuBE/dVw /dMw/dNBDdw/dLw/dKw /dSmuBE/dCwBdrwfmBdC  \"/dA/dMBw/dRw/dSmuBAw \" (/dKw/dSmuBI/dVw/dTw/dSmuBAw /dSw /dABCsJwrw /dGRw/dHw) /dLw/dSmuBE/dLw/DwBdw \n2012 /dtw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw- /dSMRw/dSmuBIm/dMw/dTw/dSmuBIm /dJtw/dSmuBO/dSmuBI/dTw /dSw/dSmuBU/dNw/dSmuBIm/dTw /dCw/dSmuBAC/dDMw/dRw/dSmuBIm/dKw “/dA/dSmuBI.M/dCw/dRapM/dSw ” (/dKw/dSmuBI/dVw/dTw/dSmuBAw /dSw /dABCsJwrw /dGRw/dHw) \n2013 /dA/dNw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw/dDw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw- /dSMRw/dSmuBIm /dNw/dRw/dSmuBE/dSMw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dSmuBI/dVw/dKw/dLw \"/dtw/dtw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw\" (/dMw/dRw/dSmuBAw/dTRMw/dSmuBIm /dU/dPw/dNtw/dSmuBAw/dSw /dSMRw/dSmuBIm /dSmuBI/dVw/dSsNBw/dSmuBU /dSw/dKMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dMw /dKMw/dSmuBAw/dNBDdw/dSmuBE/dKw/dRw) \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dBMw/dSmuBAw/dSsw/dSmuBAw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw /dTco/dharo/dOBa/dTMraa -/dOBa/dFoCr (/dVw/dSmuBAm/dKw/dSmuBI.G/dLPw/dKw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dA/dKw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dMw/dSmuBIm /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw/dKw /dRwkdSmuBUC/dPw/dMw/dSmuBE /dPRw/dSmuBI.M/dSw/dDDMw ) \n/dTco/dharo/dOBa/dTMraa /dBw/dSmuBAw/dLw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw – /dSMRw/dSmuBIm/dMw/dTw/dSmuBIm /dJtw/dSmuBO/dSmuBI/dTw /dSw/dSmuBU/dNw/dSmuBIm/dTw /dCw/dSmuBAC/dDMw/dRw/dSmuBIm- “/dDw/dSmuBE/dVw/dSmuBIm/dJw/dSmuBIm ” (/dBw/dSmuBAw/dLw /dSmuBI/dNw/dBw/dNDMw /dSw /dABCsJwrw /dGRw/dHw) /dLw/dSmuBE/dLw/DwBdw  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \n/dTco/dharo/dOBa/dTMraa /dMw/dSmuBUC/dLw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw - /dSMRw/dSmuBIm /dBw/dSmuBE/dCw/dNw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw/dKw /dSmuBE/dCwBdrwfmBdC  \"/dBw/dSmuBE/dTRw/dSmuBIm/dKw /dA/dPw/dMw/dSmuBAw/dNw /dAw /dCMw/dSmuBIm.M/dNw/dRw/dDw/dSmuBE/dVw /BASE/dSmuBIm\" (/dNw/dSmuBAw/dTRw/dKw /dSw /dABCsJwrw /dGRw/dHw) /dLw/dSmuBE/dLw/DwBdw \n/dTco/dharo/dOBa/dTMraa /dtw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw- /dSMRw/dSmuBIm /dU/dMw/dSmuBE/dSMw /dMw/dNBDdw/dLw/dKw /dSmuBE/dCwBdrwfmBdC  “/dSmuBI/dNw/dSMTw/dSmuBU/dKw/dSmuBIm.G ” (/dKw/dSmuBI/dVw/dTw/dSmuBAw /dSw /dABCsJwrw /dGRw/dHw)/dLw/dSmuBE/dLw/DwBdw \n/dTco/dharo/dOBa/dFoCr /dA/dNw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw/dDw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw- /dSMRw/dSmuBIm /dSmuBI/dVw/dNw/dSmuBIm/dTw /dU/dTPw/dLw/dKw /dSmuBE/dCwBdrwfmBdC  “/dMw/dSmuBO/dHw/dNw/dDw/dSmuBAw/dSw ” (/dSmuBI/dHw/dNDw/dSmuBIm /dU/dPw/dNtw/dSmuBAw/dSw /dSMRw/dSmuBIm /dU/dDw/dtw /dPRw/dKw/dSmuBAw/dSMw)/dKw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dA/dNw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw/dDw /dLw/dSmuBE/dLw/DwBdw \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dBMw/dSmuBAw/dSsw/dSmuBAw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw  /dTco/dharo/dOBa/dFoCr -/dTco/dharo/dOBa/dFmJa  (/dSw/dMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw/dNTw/dRw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dA/dKw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dMw/dSmuBIm /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw ) \n/dTco/dharo/dOBa/dFoCr /dMw/dSmuBUC/dLw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw- /dSMRw/dSmuBIm /dNw/dNDw /dSmuBI/dVw/dLw/dSmuBAw/dSw /dRw/dSmuBAw/dtw (/dSw/dKMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dPw/dSmuBE/dTRw/dSmuBAw/dRw /BASE/dSmuBIm- /dLw/dGMw/dSmuBU /dKw/dTMw/dSmuBAw /dSw /dABCsJwrw /dGRw/dHw) \n/dTco/dharo/dOBa/dFoCr /dBw/dSmuBAw/dLw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw- /dSMRw/dSmuBIm /dJw/dGw/dDw/dSmuBIm/dSMw /dPRw/dSw/dSmuBAw/dDw /dMw/dNBDdw/dLw (/dNw/dSmuBAm /dDMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAm/dE - /dBw/dSmuBAw/dLw /dU/dPw/dNtw/dSmuBAw/dSw) \n/dTco/dharo/dOBa/dFoCr /dtw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw - /dSMRw/dSmuBIm /dAw/dSMw/dSmuBIm/dSsw /dA/dNw/dSmuBI.M/dCw/dNHw/dSmuBAw/dRw (/dA/dNw/dSmuBI.M/dCw/dNHw/dSmuBAw/dRw /dAw/dKMw/dRw - /dGw/dJw/dLw /dSw /dABCsJwrw /dGRw/dHw) \n/dTco/dharo/dOBa/dFmJa /dA/dNw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw/dDw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw - /dSMRw/dSmuBIm /dSMw/dMBMw/dSmuBU /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dSmuBI.M/dSw/dABCsJwrw/dHw ( /dPw/dSmuBAw/dKMw/dLw/dSmuBO  -  /dTw/dSmuBU/dKw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dMw /dRw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw /dSMw/dSmuBE/dTRw/dKw /dKw/dSmuBO/dABCsJwrw/dKw/dNBw/dSmuBIm /dU/dPw/dNtw/dSmuBAw/dSw/dKw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dA/dNw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw/dDw) \n/dNw/dSmuBAw/dTRw/dKw , /dGw/dSmuBIm/dTw , /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBIm/dTw , /dNw/dSmuBVorwpmrR/dTtw , /dMw/dSmuBUC/dSmuBI/dTw/dRapM/dKw/dLw/dSmuBAw , /dSmuBI.M/dSMw/dLPw /dAw /dSmuBI.M/dCw/dTRw/dKw/dLw/dSmuBAw /dKSsw/dSmuBE/dTRw/dMw/dSmuBE /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw /dTco/dharo/dOBa/dTco  \n/dA/dSmuBI.M/dBMw  /dNw/dtw - /dMw/dSmuBU/dKMtw /dA/dSmuBI.M/dBMw/dNw/dtw  , \n/dSw/dSmuBU/dSMRw/dSmuBIm /dSmuBI.M/dSMw /dL.Mwps /dPw/dSmuBIm /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm, /dU/dMRw- 17 /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw /dSMRw/dSmuBIm /dLw/dKSs.Mwps /dMw/dNBw /dJMw/dSmuBAw \n/dSMRw/dSmuBIm /dSMw/dSmuBO/dBMw/dSmuBAw /dKw/dSmuBAw/dN.Mwps /dTw /dMw/dHw/dTw/dSmuBO, /dU/dMRw- 15 /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw- /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dA/dVw/dTw/dSmuBAw/dRw /dMw/dHw/dTw/dSmuBO, \n/dHw/dSmuBAw/dS.Mwps /dtw -/dA/dSmuBI.M/dBMw/dNw/dtw  \n/dSw/dSmuBU/dSMRw/dSmuBIm /dSmuBI/dPRw /dtw /dABCsJwrw /dKw/dSmuBAw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm, /dU/dMRw- 16, /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw- /dSMRw/dSmuBIm /dVw/dSmuBAm/dDtw/dNw/dSmuBAw/dTMw /dSw/dSmuBAw/dHw \n/dSMRw/dSmuBIm /dDw/dSmuBU/dGw/dSmuBAw/dRapM/dNw /dABCsJwrw /dDw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw, /dU/dMRw- 23, /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw- /dS.Mwps /dVw. /dBMw/dRw/dTw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw \n/dNw/dSmuBVorwpmrR/dT.Mwps /dtw  \n/dSw/dSmuBU/dSMRw/dSmuBIm /dSw/dSmuBU/dLw/dSmuBE/dKMw/dSmuBAw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm, /dU/dMRw- 16, /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw- /dSMRw/dSmuBIm /dHw/dRw/dSmuBE/dRw/dSmuBAw/dMw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw \n/dSMRw/dSmuBIm /dA/dMw/dSmuBIm/dTw /dRw/dABCsJwrw/dJw/dNw, /dU/dMRw- 18, /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw- /dNw/dSmuBAw/dGw/dSmuBE/dSMVw/dRw /dKw/dSmuBAw/dMw/dTw \n/dSmuBI.M/dCw  /dTRw/dKw/dLw/dSmuBAw  \n/dSMRw/dSmuBIm /dPw/dNw/dKw/dLw/dSmuBAw/dLw /dMw/dNBDdw/dLw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dTMraa/dFmJa, /dSmuBI/dPw/dTw/dSmuBAw- /dSVw. /dSw/dSmuBU/dNDw/dRw /dMw/dNBDdw/dLw, /dGw/dSmuBAw/dMw /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw \n/dSMRw/dSmuBIm /dRw/dMw/dSmuBE/dSMw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dBMw/dSmuBAw/dRw/dTw/dSmuBIm, /dU/dMRw- 23, /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw- /dSMRw/dSmuBIm /dMw/dSmuBO/dTw/dSmuBIm /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw \n/dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBIm/dTw (/dHw/dSmuBAw/dRw/dMw/dSmuBO/dSmuBI/dNw /dtw/dMw ) \n/dSMRw/dSmuBIm /dPw/dRw/dMw/dSmuBAw/dNw/dN.Mwps /dDw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw, /dU/dMRw- 30, /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw- /dSMRw/dSmuBIm /dNw/dTMw/dSmuBU/dNw/dSmuBIm /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw \n/dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBIm/dTw (/dDdMw/dSmuBO/dLw/dKw ) \n/dSMRw/dSmuBIm /dBw/dSmuBU/dLw/dNw /dRw/dSmuBAw/dU/dTw, /dU/dMRw- 45, /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw- /dS.Mwps /dVw. /dSmuBI.M/dCw /dL.Mwps /dTRw/dSmuBUC /dRw/dSmuBAw/dU/dTw \n/dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBIm/dTw (/dRw/dSw/dNw/dCw/dSmuBAC/dKw/dSmuBIm.G ) \n/dSMRw/dSmuBIm /dBw/dHw/dSmuBAw/dDw/dSmuBU/dRw /dRw/dSmuBAw/dMw, /dU/dMRw- 55, /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw- /dS.Mwps /dVw. /dSw/dRw/dJw/dSmuBU/dGw /dRw/dSmuBAw/dMw \n/dSmuBI.M/dSMw/dLPw/dSmuBIm -/dVw/dSTw/dSmuBU/dKw/dLw/dSmuBAw  \n/dSMRw/dSmuBIm /dJw/dGw/dDw/dSmuBIm/dSMw /dMw/dSmuBI.G/dLLw/dKw,/dFmJa/dharo /dGw/dSmuBAw/dMw- /dCw/dNw/dSmuBAC/dRw/dSmuBAw/dGw /dABCsJwrw /dJw \n/dMw/dSmuBUC/dSmuBI/dTw/dRapM-/dMw/dSmuBVorwpmrR/dSmuBI.M/dTTw /dKw/dSmuBAw /dKw/dLw/dSmuBAw  \n/dSMRw/dSmuBIm /dtw/dDw/dSmuBU/dNw /dABCsJwrw /dDw/dNw /dPw /dABCsJwrw /dSmuBI/dDdw /dTw, /dU/dMRw- 45, /dSmuBI/dPw /dTw/dSmuBAw- /dA/dSMw/dPMw/dSmuBImRapM.G /dPw /dABCsJwrw /dSmuBI/dDdw /dTw \n/dKw/dSmuBAw/dSsTRMw -/dKw/dLw/dSmuBAw  \n/dSMRw/dSmuBIm /dJMw/dMw/dSmuBE/dLw/dSmuBIm /dMw/dSmuBU/dSmuBI.G/dKMw/dtw/dSmuBAw,/dSmuBI/dPw/dTw/dSmuBAw /dSVw. /dMw/dSmuBUC /dABCsJwrw /dGw/dSmuBAw/dLw/dSmuBAw/dLw /dMw/dSmuBU/dSmuBI.G/dKMw/dtw/dSmuBAw, /dFmJa/dFmJa, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw \n/dSmuBI/dKw/dSw/dSmuBAw/dNw/dSmuBIm -/dAw/dTMw/dSmuBI/dNw/dBMw/dRapM/dRw /dSw /dABCsJwrw /dSKw /dSmuBVorwpmrR /dSmuBI/dTw  \n/dSMRw/dSmuBIm /dLw/dCMw/dMw/dSmuBIm /dDw/dSmuBAw/dSw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dharo, /dSmuBI/dPw/dTw/dSmuBAw /dSVw. /dSMRw/dSmuBIm /dPMw/dNBw/dSmuBIm /dDw/dSmuBAw/dSw, /dGw/dSmuBAw/dMw /dVw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dPw/dTRw/dKw/dSmuBAw/dSmuBI.N/dRw/dTw/dSmuBAw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw  \n-/dTco/dharo/dOBa/dTco /dSMRw/dSmuBIm /dNw/dVw/dSmuBE/dNDw/dSmuBU /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dJMw/dSmuBAw \n/dNw/dSmuBAw/dTRw/dKw , /dGw/dSmuBIm/dTw , /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBIm/dTw , /dNw/dSmuBVorwpmrR/dTtw , /dMw/dSmuBUC/dSmuBI/dTw/dRapM/dKw/dLw/dSmuBAw , /dSmuBI.M/dSMw/dLPw /dAw /dSmuBI.M/dCw/dTRw/dKw/dLw/dSmuBAw /dKSsw/dSmuBE/dTRw/dMw/dSmuBE /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw /dTco/dharo/dOBa/dTMraa    \n/dMw/dSmuBU/dKMtw /dA/dSmuBI.M/dBMw/dNw/dtw -  \n(1)  /dSw/dSmuBU/dSMRw/dSmuBIm /dAw/dSMw/dSmuBAw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw/dSmuBIm /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw/dVw/dTw/dSmuBAw/dRw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw , /dU/dMw/dSmuBE/dRw - /dOBa/dEmuMR , /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCw/dNw/dSmuBAC/dRw/dSmuBAw/dGw /dABCsJwrw /dJw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm \n(/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n(2)  /dMw/dSmuBO . /dSw/dMw/dSw/dSmuBAw/dDw  /dAw/dLw/dMw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dMw/dSmuBO . /dIm/dSsw/dSmuBAw /dAw/dLw/dMw , /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCw/dNw/dSmuBAC/dRw/dSmuBAw/dGw /dABCsJwrw /dJw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n(3)  /dSw/dSmuBU/dSMRw/dSmuBIm /dA/dPw/dNBw/dSmuBAw/dRapM /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw/dSmuBIm /dSMRw/dSmuBIm /dMw/dNw/dSmuBO/dJw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dSw/dSmuBAw/dHwkdSmuBU, /dJw/dN.Mwps /dMw /dSmuBI/dTw /dSmuBI.M/dTMw - /dOBa/dEmuMR-/dTco-/dOBa/dNmBa/dNmBa/dEmuMR, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dLw/dSmuBI.G/dKSs.Mwps /dMw /dSmuBI/dNw /dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- \n/dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm,/dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n/dHw/dSmuBAw/dS.Mwps /dtw –/dA/dSmuBI.M/dBMw/dNw/dtw - \n(1) /dSMRw/dSmuBIm /dBRw/dHMw/dDw/dVw/dSmuBE /dPw/dSmuBAw/dSw/dVw/dSmuBAw/dNw /dU/dPMw /dRapM  /dRw/dSmuBAw/dMw/dJw/dSmuBAw/dNw/dSmuBIm /dPw/dSmuBAw/dSw/dVw/dSmuBAw/dNw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw- /dS.Mwps /dVw. /dLw/dKSs.Mwps /dMw/dSmuBIm /dPw/dSmuBAw/dSw/dVw/dSmuBAw/dNw, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dAC/dRw/dHw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- \n/dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2)  /dTRw/dSmuBAw/BASE/dSmuBCwBdrwE /dSmuBI.M/dSw  /dPMw /dAw/dLw/dMw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dMw/dSmuBO . /dMw/dSmuBU/dS.Mwps /dTw/dSmuBAw /dKw /dAw/dLw/dMw , /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCw/dNw/dSmuBAC/dRw/dSmuBAw/dGw /dABCsJwrw /dJw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n/dNw/dSmuBAw/dTRw/dKw , /dGw/dSmuBIm/dTw , /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBIm/dTw , /dNw/dSmuBVorwpmrR/dTtw , /dMw/dSmuBUC/dSmuBI/dTw/dRapM/dKw/dLw/dSmuBAw , /dSmuBI.M/dSMw/dLPw /dAw /dSmuBI.M/dCw/dTRw/dKw/dLw/dSmuBAw /dKSsw/dSmuBE/dTRw/dMw/dSmuBE /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw  (/dMw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dGw/dSmuBI/dNw /dKMw/dBw/dSmuBAw/dSw /dSw/dMw/dGRw /dtw/dSmuBO/dGw/dDw/dSmuBAw/dNw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw ) \n/dSMw/dSmuBAw/dS.Mwps /dTRw/dSmuBIm /dtw /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBIm/dTw /dSw/dHw /dTw/dSmuBAw/dNw/dPw/dSmuBU/dRw/dSmuBAw  : \n/dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dVw/dSmuBVorwpmrR/dKSsw /dSmuBI.M/dSw /BASE /dABCsJwrw/dHw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dSMRw/dSmuBIm /dA/dSmuBI/dNw  /dRwkdSmuBUC/dDDMw /dSmuBI.M/dSw /BASE /dABCsJwrw/dHw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dSmF, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dPMw /dSmuBU /dLw/dVw/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBAw/dBw/dSmuBUC/dBw/dRw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dMw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dGw/dSmuBI/dNw   /dKMw/dBw/dSmuBAw/dSw /dSw/dM.Mwps /dMw/dSmuBAw /dNw: /dSmuBI.M/dMw/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBAw /dLw/dSmuBO/dKw /dSw /dABCsJwrw /dSKw /dSmuBVorwpmrR /dSmuBI/dTw /dSw /dABCsJwrw /dRw/dKSsw/dNBw : \n/dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw /dLw/dKMw/dNw /dSw/dSmuBAw/dHwkdSmuBU  /dPw/dSmuBE. /dS.Mwps /dVw. /dKMw/dSmuBU/dSMw/dSmuBIm/dLw/dSmuBAw/dLw /dSw/dSmuBAw/dHwkdSmuBU, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSmF/dFmJa, /dPw/dTw/dSmuBAw, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dPw/dKw/dSmuBI/dDddMw /dtw/dSmuBAw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dRw/dTw/dNw/dSw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw, /dA/dNw/dSmuBU/dMw /dABCsJwrw /dDdw/dLw- /dPMw /dSmuBU /dLw/dPw/dRw/dSmuBAw/dSw (/dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm) \n/dNw/dSmuBAw/dTRw/dKw , /dGw/dSmuBIm/dTw , /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBIm/dTw , /dNw/dSmuBVorwpmrR/dTtw , /dMw/dSmuBUC/dSmuBI/dTw/dRapM/dKw/dLw/dSmuBAw , /dSmuBI.M/dSMw/dLPw /dAw /dSmuBI.M/dCw/dTRw/dKw/dLw/dSmuBAw /dKSsw/dSmuBE/dTRw /dMw/dSmuBE /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw  (/dSw/dMw/dGRw /dtw/dSmuBO/dGw/dDw/dSmuBAw/dNw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw ):  \n/dNw/dSmuBVorwpmrR/dT.Mwps /dtw  -  \n(1)  /dSMRw/dSmuBIm /dHw/dSmuBI.N/dRw   /dNw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dtw/dNBw /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw- /dS.Mwps /dVw. /dNw/dN.Mwps /dDw/dSmuBIm /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dEmuMR, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n(2) /dSw/dSmuBU/dSMRw/dSmuBIm /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBIm/dTw/dSmuBAw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw/dSmuBIm /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dDw/dSmuBE/dVw /dPw/dSmuBAw/dSw/dVw/dSmuBAw/dNw , /dU/dMw/dSmuBE/dRw - /dOBa/dSmF , /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCw/dNw/dSmuBAC/dRw/dSmuBAw/dGw /dABCsJwrw /dJw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm \n(/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSmuBI.M/dCw  /dTRw/dKw/dLw/dSmuBAw -  \n(1)  /dJw/dtw /dPRw/dKw/dSmuBAw/dSMw /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw- /dSMRw/dSmuBIm /dKw /dSmuBU /dSMw/dSmuBE/dSMVw/dRw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dTMraa/dFmJa, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dSw/dNw/dPw/dTw/dHw/dSmuBAw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw– /dBw/dSmuBAC/dRw/dHw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dSw/dRw/dSmuBAw/dtw/dGw/dRMw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw \n(/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2)  /dSMRw/dSmuBIm /dCw/dN.Mwps /dDw /dNw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dSMRw/dSmuBIm /dBMw/dSmuBO/dLw/dSmuBAw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dKMw/dDddMw/dGw/dPw/dSmuBU/dRw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dLw/dHw/dSmuBIm, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- \n/dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) /dSw /dABCsJwrw /dPRw/dSmuBI/dTw , /dCMw/dSmuBAw/dTRw /dS.Mwps /dNw/dSmuBAw/dTw/dKw /dA/dABCsJwrw/dSmuBI/dTw /dMw /dVw/dSsw/dRapM, /dKw/dLw/dSmuBAw /dE/dVw/dABCsJwrw  /dSmuBI.M/dSMw /dL.Mwps /dPw /dMw/dHw/dSmuBAw/dSmuBI/dVw /dDtw/dSmuBAw/dLw/dtw- /dPw/dTRw/dNw/dSmuBAw/DwBdw    \n/dHw/dSmuBI.N/dRw  /dMw/dSmuBU/dSmuBI/dNw  /dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC / /dHw/dSmuBAw/dRw/dMw/dSmuBO/dSmuBI/dNw/dtw/dMw   \n(1) /dSMRw/dSmuBIm /dMw/dHw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dVw /dSw/dSmuBAw/dHw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dRw/dSmuBAw/dMw/dDw/dSmuBE/dVw /dSw/dSmuBAw/dHw , /dU/dMw/dSmuBE/dRw - /dFmJa/dEmuMR , /dGw/dSmuBAw/dMw- /dBw/dSmuBE/dLw/dHw/dSmuBAw, /dVw/dSmuBAw/dDdw/dRapM- /dNw /dABCsJwrw . /dharo/dNmBa, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm \n(/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2) /dSMRw/dSmuBIm /dJw/dSmuBAw/dGw/dSmuBE/dSMVw/dRw /dPRw/dSw/dSmuBAw/dDw /dRw/dSmuBAw/dU/dTw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dRw/dSmuBAw/dMw/dS.Mwps /dVw/dRwkdSmuBUC/dPw /dRw/dSmuBAw/dU/dTw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw /dSmF/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw \n(/dAw/dRw./dE/dSw. /dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dDdMw/dSmuBO/dLw/dKw / /dTRMw/dSmuBE /dKw /dSmuBAm /dTw/dSmuBAw / /dDdMw/dSmuBO/dLw/dSmuBI/dKw  /dtw/dSmuBAw   \n(1) /dSMRw/dSmuBIm /dA/dNw/dSmuBU/dPw /dSw/dDw/dSmuBAw/dtw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw.   , /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dTw/dSmuBU/dLw/dSmuBI.M/dSw /dtw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dMw/dNw/dSmuBO/dHw/dRw /dPw/dTRTRw/dSmuBIm, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dMw/dRw/dSmuBAC/dNw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2) /dSMRw/dSmuBIm /dKw/dL.Mwps /dLw /dRw /dRw/dSmuBAw/dMw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dKMw/dTRTRw/dRw /dRw/dSmuBAw/dMw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dharo, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dLw/dSmuBI.G/dKSs.Mwps /dMw /dSmuBI/dNw /dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm \n(/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dRw/dSw/dNw/dCw/dSmuBAC/dKw/dSmuBIm.G /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw -  \n(1)  /dVw/dSmuBAw/dSw/dSmuBU/dDw/dSmuBE/dVw /dRw/dSmuBAw/dMw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dA/dNw/dSmuBU/dPw /dRw/dSmuBAw/dMw, /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dVw/dSmuBAw/dDdw/dRapM /dNw. /dharo/dSaJaB  , /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSmuBI.M/dSMw/dLPw/dSmuBIm -/dVw/dSTw/dSmuBU/dKw/dLw/dSmuBAw -  \n(1)  /dSMRw/dSmuBIm /dBw/dSmuBAC/dKw /dSmuBUC  /dMw/dSmuBI.G/dL.Mwps /dLw  /dKw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dDw/dRw/dBw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dMw/dSmuBI.G/dL.Mwps /dLw /dKw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSaJaB/dharo, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dLw/dSmuBI.G/dKSs.Mwps /dMw /dSmuBI/dNw /dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n(2)  /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw /dSmuBI/dVw  /dLw/dSmuBAw/dSw /dDMw/dSmuBI.N/dRw  /dKw/dSmuBAw/dRw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dTRMw/dSmuBO/dRMw/dSmuBAw/dI /dDMw/dSmuBI.N/dRw /dKw/dSmuBAw/dRw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFoCr/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCw/dNw/dSmuBAC/dRw/dSmuBAw/dGw /dABCsJwrw /dJw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm \n(/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n/dMw/dSmuBUC/dSmuBI/dTw/dRapM/dKw/dLw/dSmuBAw -/dMw/dSmuBVorwpmrR/dSmuBI/dTw/dRapM/dKw/dSmuBAw/dRw /dKw/dLw/dSmuBAw -  \n(1) /dGMw/dSmuBUC/dRw/dNw /dPw /dABCsJwrw /dSmuBI/dDdw  /dTw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw - /dSMRw/dSmuBIm /dMw/dSmuBO/dLw/dHwkdSmuBUC /dPw /dABCsJwrw /dSmuBI/dDdw /dTw, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw– /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. /dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- \n/dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n(2) /dSMRw/dSmuBIm /dPRw/dBMw/dSmuBU /dPw /dABCsJwrw /dSmuBI/dDdw  /dTw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw  /dS.Mwps /dVw .   , /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dKw/dSmuBAw/dSsTRMw -/dKw/dLw/dSmuBAw -  \n(1) /dSMRw/dSmuBIm /dJw/dGw/dDw/dSmuBE/dVw /dSw/dSmuBAw/dHwkdSmuBU  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dSMw/dNw/dSmuBIm/dCw/dRw /dSw/dSmuBAw/dHwkdSmuBU, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dTMraa/dSmF, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm-/dPw/dSmuBU/dRw/dVw/dSmuBAw/dRapM/dSw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2) /dSMRw/dSmuBIm /dtw/dSmuBO/dGw/dSmuBE/dN.Mwps /dDRw  /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw . /dBw/dSmuBU/dDDMw/dSmuBUC.wpR /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw /dU/dMw/dSmuBE/dRw - /dFoCr/dFmJa , /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSmuBI/dKw/dSw/dSmuBAw/dNw/dSmuBIm - /dAw/dTMw/dSmuBI/dNw/dBMw/dRapM/dRw /dSw /dABCsJwrw /dSKw /dSmuBVorwpmrR /dSmuBI/dTw -    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \n(1)  /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw /dA/dVw/dTw/dSmuBAw/dRw  /dRw/dSmuBAw/dU/dTw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dSw/dSmuBU/dBw/dDMw /dRw/dSmuBAw/dU/dTw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSmF/dSmF, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)   \n(2)  /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAC/dSMw/dNw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dKw/dSmuBI/dPw /dLw/dSmuBE/dSMVw/dRw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dTMraa/dFmJa, /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw– /dBw/dNw/dGw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm \n(/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw )  \n/dA/dLHw/dSmuBAw //dMw/dHw/dRw/dSmuBAw/dI -  \n(1) /dMw/dSmuBO . /dJw/dSmuBIm/dBw/dCMw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dMw/dSmuBO. /dSmuBI/dBw /dLw/dTRw /dMw/dRw/dHwkdSmuBUC/dMw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSmF/dFmJa, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dBw/dSw/dHw/dSmuBAw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dDddMw/dHw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dA/dN.Mwps /dDMw/dRw/dSmuBAw/dTRMw/dSmuBAw/dRMw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm, /dSmuBI/dPw /dNw- \n/dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dharo/dOBa \n/dJw/dSmuBO/dSmuBI/dGw  /dRw/dSmuBAw -  \n/dSMRw/dSmuBIm /dBw/dC.Mwps /dCw /dNw /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dSw/dSmuBIm/dTw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dMw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSmF/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dDw/dSmuBE/dVw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw . /dJw/dSmuBAw/dGw/dSmuBE/dSMVw/dRw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw , /dU/dMw/dSmuBE/dRw - /dFmJa/dharo , /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dPw/dRw/dSmuBAw/dTw/dSmuBIm (/dPRw/dBMw/dSmuBAw/dTw/dSmuBIm ) /dGw/dSmuBAC /dSmuBI/dNw  /dHw/dSmuBAw/dRw  /dAw /dKMw/dJw/dRw/dSmuBIm / /dKMw/dSmuBAC/dJw/dRw/dSmuBIm /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw -  \n(1)  /dSMRw/dSmuBIm /dSw/dSmuBU/dKw/dDw/dSmuBE/dVw /dSw/dSmuBAw/dPMw/dSmuBIm.G \n/dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dSMRw/dSmuBIm   , \n/dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw /dI/dTRw/dHw/dRw/dSmuBIm, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dLw/dHw/dSmuBIm, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dMw/dRw/dSmuBAC/dNw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n/dPw/dRw/dSmuBAw/dTw/dSmuBIm (/dPRw/dBMw/dSmuBAw/dTw/dSmuBIm ) /dGw/dSmuBAC/dSmuBI/dNw  /dHw/dSmuBAw/dRw - (/dA/dGw/dHw/dNw/dSw /dCwBdrwfmBdC  /dMw/dSmuBAw/dGMw-/dPMw/dSmuBAw/dGw/dSmuBU/dNw /dTw/dKw /dGw/dSmuBAw/dO/dLw /dJw/dSmuBAw/dI/dTw) \n(1) /dSw/dSmuBU/dKw/dDw/dSmuBE/dVw /dSw/dSmuBAw/dPMw/dSmuBIm.G  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dBw/dSmuBAw/dBw/dSmuBUC/dNw/dSmuBAw/dTMw /dSw/dSmuBAw/dPMw/dSmuBIm.G, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSaJaB/dFmJa, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw /dI/dTRw/dHw/dRw/dSmuBIm, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dLw/dHw/dSmuBIm, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dMw/dRw/dSmuBAC/dNw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- \n/dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2) /dLw/dSmuBE/dLHw/dSmuBU /dDw/dSmuBAw/dSw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dSw/dNw/dKw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. /dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm \n/dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dJMw/dRw/dNw/dSmuBIm -  \n(1) /dMw/dSmuBO . /dGw/dSmuBU/dLw /dHw/dSw/dNw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dA/dB.Mwps /dDw/dSmuBU/dLw /dRw/dSw/dSmuBIm/dDw /dMw/dRw/dHwkdSmuBUC/dMw, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. /dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- \n/dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2) /dMw/dSmuBO . /dRw/dHw/dMw/dSmuBAw/dNw /dSw/dSmuBAw/dHw/dBw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw...., /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dEmuMR, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dPMw /dSmuBU /dLw/dPw/dRw/dSmuBAw/dSw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dNw/dSmuBAw/dLw /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw -  \n(1) /dSMRw/dSmuBIm /dJw /dGw/dTw /dNw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dtw/dNBw /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dKMw/dSmuBU/dSMw/dSmuBIm/dLw/dSmuBAw/dLw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFoCr/dharo, /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dKw/dKw/dRw/dDdw/dSmuBO/dBMw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- \n/dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2)  /dSMRw/dSmuBIm /dDw/dSmuBE/dVw /dNw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dtw/dNBw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dSMRw/dSmuBIm /dKw /dSmuBU /dSMw/dSmuBU/dMw/dLw/dSmuBAw/dLw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dBw/dNw/dRw/dJMw/dSmuBU.wpR/dLw/dSmuBAw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dA/dMw/dHw/dSmuBIm, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dGMw/dSmuBO/dGMw/dDddMw/dDdw/dSmuBIm/dHw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm \n(/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)   \n/dGw/dSmuBIm/dTw/dHw/dSmuBAw/dSmuBI.N/dRw  / /dLw/dSmuBO/dKw /dGw/dSmuBIm/dTw -  \n(1) /dSMRw/dSmuBIm/dMw/dTw/dSmuBIm /dPMw /dSmuBU /dDw/dNw/dSmuBIm /dDw/dSmuBE/dVw/dSmuBIm  /dPw/dTNw/dSmuBIm /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dPMw/dLw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2) /dSw/dSmuBU/dSMRw/dSmuBIm /dSw/dSmuBU/dSmuBI/dVw  /dTw/dSmuBAw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw/dSmuBIm /dSMRw/dSmuBIm /dGw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dMw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dOBa/dEmuMR, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dMw/dCMw/dDMw/dSmuBIm, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBI.M/dLw /dtw/dSmuBAw/dSmuBI.N/dRw , /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm \n(/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dKMw/dSmuBU/dRw/dDw/dKw /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw -  \n(1) /dSMRw/dSmuBIm /dSw/dSmuBIm/dTw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dMw /dRw/dSmuBAw/dMw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dJw /dABCsJwrw /dGw/dLw /dRw/dSmuBAw/dMw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSmF/dTco, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dLw/dSmuBI.G/dKSs.Mwps /dMw /dSmuBI/dNw /dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- \n/dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2)  /dSMRw/dSmuBIm /dLw/dKSs.Mwps /dMw/dSmuBIm  /dRw/dSmuBAw/dMw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dPw /dABCsJwrw /dCw/dSmuBUC /dMw/dSmuBO/dCw/dSmuBIm, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSaJaB/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n/dKw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dRw/dNw/dSmuBE/dTRw -  \n(1) /dSMRw/dSmuBIm /dCw/dN.Mwps /dDw /dRw /dRw/dSmuBAw/dMw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw- /dS.Mwps /dVw. /dJw/dSmuBIm/dTw/dNw /dRw/dSmuBAw/dMw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dLw/dSmuBI.G/dKSs.Mwps /dMw /dSmuBI/dNw /dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- \n/dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n(2) /dMw/dSmuBO . /dSw/dSmuBU/dBMw/dSmuBAw/dNw , /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCw/dNw/dSmuBAC/dRw/dSmuBAw/dGw /dABCsJwrw /dJw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n/dBw/dSmuBE/dN.Mwps /dJw/dSmuBUC /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw -  \n(1)  /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dJw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dMw/dHw/dTw/dSmuBO  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dLw/dKSs.Mwps /dMw/dSmuBIm /dMw/dHw/dTw/dSmuBO, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFoCr/dFmJa, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm /dVw/dSmuBAw/dDdw/dRapM /dNw /dABCsJwrw . /dharo/dFoCr, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2)  /dSMRw/dSmuBIm /dGMw/dSmuBU/dRw/dNw /dRw/dSmuBAw/dMw , /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFoCr/dTMraa, /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dNw/dGw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dBMw/dGw/dSmuBAm/dTw /dGw/dVw/dSmuBAm/dtw/dSmuBAw -  \n(1)  /dSMRw/dSmuBIm /dJw/dSmuBIm/dBw/dCMw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dRwkdSmuBUC/dPw/dSmuBAw/dLw/dSmuBAw/dLw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dEmuMR/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw /dI/dTRw/dHw/dRw/dSmuBIm, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dLw/dHw/dSmuBIm, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dMw/dRw/dSmuBAC/dNw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- \n/dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2)  /dSMRw/dSmuBIm /dSMw/dM.Mwps /dBMw/dSmuBU /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dLw/dKMw/dNw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dBw/dSmuBI/dDdMw /dtw/dSmuBAw/dGMw/dSmuBAw/dTRw-/dRw/dSw/dSmuBU/dAw/dRw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw– /dMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dGw/dRw/dSmuBAw/dHw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dSmuBI/BASE /dJw/dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw \n(/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSmuBI.G/dKMw  /dS.Mwps /dSw /dKw/dRw - (/dSmuBI.G/dKMw  /dS.Mwps /dSw/dSmuBAw  /dKw/dHw/dSmuBAm/dBw/dLw/dSmuBAw )-  \n(1)  /dSMRw/dSmuBIm /dCMw /dSmuBU /dTw/dHw/dRwkdSmuBUC /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw /dU/dPMw /dRapM  /dRw/dSmuBAw/dJw/dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw , /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw /dKMw/dSmuBE/dLw/dSmuBAw/dVw/dNw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dGMw/dSmuBO/dGMw/dRw/dSmuBI/dDdw /dHw/dSmuBAw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dMw/dNw/dSmuBO/dHw/dRw /dPw/dTRTRw/dSmuBIm, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dMw/dRw/dSmuBAC/dNw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- \n/dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw, /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dFmJa/dTco \n(2)  /dBw/dSmuBAm/dJw/dNw/dSmuBAw/dTMw /dMw/dSmuBU/dSmuBI.G/dKMw  /dtw/dSmuBAw /dU/dPMw /dRapM  /dTRw/dHw/dLw /dMw/dSmuBU/dSmuBI.G/dKMw  /dtw/dSmuBAw - \n(2) /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dDdMw/dSmuBO/dABCsJwrw/dGw/dSmuBAw/dI /dMw/dSmuBU/dSmuBI.G/dKMw /dtw/dSmuBAw, \n/dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dAC/dRw/dHw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSmuBI.M/dMw/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBAw /dSmuBI.M/dCw/dTRw/dKw/dLw/dSmuBAw - \n(1)  /dSw/dSmuBU/dSMRw/dSmuBIm /dSmuBI.M/dMw  /dSmuBI.M/dTMw  /dLw/dSmuBE/dSMw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw/dSmuBIm /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dDw/dSmuBE/dVw /dPRw/dSw/dSmuBAw/dDw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw ‘/dJMw/dSmuBAw/dRwkdSmuBUC/dDw/dSmuBAw/dRw’ /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dRw/dSw/dSmuBU/dAw/dRw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw-– /dMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dGw/dRw/dSmuBAw/dHw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- \n/dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dSmuBI/BASE /dJw/dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n(2)  /dSMRw/dSmuBIm/dMw/dTw/dSmuBIm /dVw/dSmuBIm/dNBw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dVw/dSmuBIm /dPw/dTNw/dSmuBIm /dSMRw/dSmuBIm /dSmuBI/dDw  /dSmuBI.M/dLw  /dPw /dJMw/dSmuBAw , /dU/dMw/dSmuBE/dRw - /dTMraa/dFmJa , /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n/dKMw/dJw/dRw/dSmuBIm / /dKMw/dSmuBAC/dJw/dRw/dSmuBIm /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw -  \n(2)  /dSMRw/dSmuBIm /dSmuBI/dKw  /dSMw/dSmuBO/dRw/dSmuBIm /dDw/dSmuBAw/dSw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dNw/dSmuBE/dBw/dSmuBAm/dTw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dRw/dSw/dSmuBU/dAw/dRw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw-– /dMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dGw/dRw/dSmuBAw/dHw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dSmuBI/BASE /dJw/dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n/dTw/dBw/dLw/dSmuBAw -  \n/dSMRw/dSmuBIm /dU/dPw/dSmuBE/dN.Mwps /dDRw  /dCw/dSmuBAC/dDMw/dRw/dSmuBIm  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dMw/dHw/dSmuBAw/dVw/dSmuBIm/dRw /dDw/dSmuBAw/dSw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dFmJa, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSMRw/dSmuBIm /dDw/dSmuBE/dVw/dNw/dSmuBAw/dTMw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dSw/dVw/dRapM/dJw/dSmuBIm/dTw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dharo, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dJMw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dJMw/dPw/dTRTRw/dSmuBIm, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dPw/dSmuBIm/dPw/dRw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dLw/dDw/dSmuBI/dNw /dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSw/dSmuBAw/dRw/dABCsJwrw/dGw/dSmuBIm - (/dGMw/dSmuBU/dNw/dSmuBAw -/dMw/dSmuBU/dNw/dSmuBAw )  \n(1) /dSMRw/dSmuBIm /dPw /dABCsJwrw /dCw/dSmuBIm /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dSmuBI/dPw /dPw/dRw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm/DwBdw \n/dJMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dLw  - (/dJMw/dSmuBI.M/dLw  /dBw/dSmuBAw/dHw )  \n(1) /dSMRw/dSmuBIm /dKw /dSmuBU /dN.Mwps /dDw /dNw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dKw/dNBw/dRapM /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dSMRw/dSmuBIm /dI/dN.Mwps /dDRw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dKw/dNBw/dRapM /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dRw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw/dDddMw/dSmuBIm, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCw/dSmuBAC/dRw/dSmuBAw/dMw/dHw/dRw/dSmuBAm/dLw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm, /dSmuBI/dPw /dNw- \n/dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dharo/dFoCr \n(2) /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw /dKMw/dSmuBE/dLw/dSmuBAw/dVw/dNw /dRw/dSmuBAw/dU/dTw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dKw /dSmuBAm /dLw/dSmuBUC /dRw/dSmuBAw/dU/dTw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSmF/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dBw/dSmuBAC/dSw/dRw/dSmuBIm (/dBw/dSmuBAC/dSw/dRw/dSmuBIm /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw )  \n/dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dCw/dN.Mwps /dDRw  /dPRw/dSw/dSmuBAw/dDw /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dSMRw/dSmuBIm /dJMw/dSmuBO/dTRw/dNw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dTMraa/dharo, /dBw/dSmuBAC/dSw/dRw/dSmuBIm//dBw/dSmuBAC/dSw/dLw/dSmuBIm//dBw/dSmuBAw/dSw/dSmuBU/dRw/dSmuBIm /dBw/dJw/dBw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBI.M/dTMw /DwBdw \n/dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dRw/dSw/dSmuBU/dAw/dRw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dGw/dRw/dSmuBAw/dHw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dSmuBI/BASE /dJw/dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSMRw/dSmuBIm /dSmuBI/dVw  /dBMw/dSmuBUC/dSmuBI/dTw   /dJMw/dSmuBAw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dKw/dNw/dTRw/dSmuBIm/dRw /dJMw/dSmuBAw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dKw/dCMw /dSmuBU /dBw/dSmuBIm, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dLw/dSmuBO/dKw /dGw/dSmuBAw/dTMw/dSmuBAw /dGw/dSmuBAw/dtw/dKw   \n/dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBI/dVw  /dN.Mwps /dDRw  /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dSw/dSmuBIm/dTw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dMw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dTw/dSmuBU/dLw/dSmuBI.M/dSw /dtw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dMw/dNw/dSmuBO/dHw/dRw /dPw/dTRTRw/dSmuBIm, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dMw/dRw/dSmuBAC/dNw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSMRw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw  /dCw/dKw /dSmuBU /dNw /dSw/dDw/dSmuBAw/dtw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dMw/dSmuBE/dTMw/dRw /dSw/dDw/dSmuBAw/dtw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dMw/dSmuBI.M/dJw  /dRw/dSmuBAw /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw (/dCMw/dSmuBO/dKw/dTRw/dSmuBAw /dJMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dLw  ...)   \n/dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dPw/dSmuBI/dTw   /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dA/dJw/dSmuBU/dRapM/dNw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw- /dRw/dSw/dSmuBU/dAw/dRw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dGw/dRw/dSmuBAw/dHw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dSmuBI/BASE /dJw/dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dMw/dSmuBVorwpmrR/dDw/dABCsJwrw/dGw /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw -   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(1)  /dSMRw/dSmuBIm /dKw/dSmuBI/dPw  /dLw/dSmuBE/dSMVw/dRw /dDw/dSmuBAw/dSw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw . /dSw/dSmuBU/dNNw/dRw /dDw/dSmuBAw/dSw , /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSaJaB/dharo, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dLw/dSmuBI.G/dKSs.Mwps /dMw /dSmuBI/dNw /dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dLw/dSmuBAC/dKw/dHw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- \n/dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n(2)  /dSMRw/dSmuBIm /dKMw/dKMw/dRw /dSw/dDw/dSmuBAw/dtw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dBw /dABCsJwrw /dTRMw/dSmuBAw /dSw/dDw/dSmuBAw/dtw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSmF/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dTw/dSmuBAw/dNw/dPw/dSmuBU/dRw/dSmuBAw /dSw/dHw /dBMw/dSmuBAw/dVw /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBIm/dTw   \n(1)  /dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw/dSmuBI/dVw  /dLw/dSmuBAw/dSw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dDw/dSmuBU/dKMw/dRw/dNw /dtw/dSmuBAw/dDw/dVw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFoCr/dEmuMR, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dSmuBI.M/dSw /dMw/dRw/dSmuBAw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dSw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dSmuBI/dGw , /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dGMw/dSmuBO/dGMw/dDddMw/dDdw/dSmuBIm/dHw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- \n/dPMw /dSmuBU /dLw/dPw/dRw/dSmuBAw/dSw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dTw/dRw/dSw/dSmuBAw / /dTw/dSmuBAw/dSw/dSmuBAw -  \n/dSMRw/dSmuBIm /dJw/dSmuBO/dGw/dSmuBE/dN.Mwps /dDRw  /dRw/dSmuBAw/dMw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dSmuBI/dBw /dL.Mwps /dTRw/dSmuBUC /dRw/dSmuBAw/dMw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBE/dN.Mwps /dDRw  /dRw/dSmuBAw/dMw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dKw/dSmuBAw/dLw/dSmuBE/dSMVw/dRw /dRw/dSmuBAw/dMw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dEmuMR, /dGw/dSmuBAw/dMw- /dMw/dJMw/dSmuBAC/dRw/dSmuBAw, /dPw/dSmuBAw/dS.Mwps /dTRw- /dCMw/dJw/dNw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dNw/dRw/dSmuBI/dHw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n/dRw/dMw/dJMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dLw  / /dKw/dTRMw/dJMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dLw  / /dKw/dRw/dTw/dSmuBAw/dLw /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw -  \n/dSMRw/dSmuBIm /dSw/dSmuBAm/dNw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dLw/dSmuBI.M/dLw /dTw /dRw/dSmuBAw/dMw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dharo, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. /dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- \n/dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSMRw/dSmuBIm /dJw/dNw/dKw /dMw /dNB.Mwps /dDdw /dLw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dU/dSmuBI.M/dCw /dTw /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSmF/dharo, /dRw/dMw/dJMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dLw / /dKw/dTRMw/dJMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dLw / /dKw/dRw/dTw/dSmuBAw/dLw /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw,  /dOBa/dNmBa/dSaJaB/dFmJa /dIm./dSw /dCwBdrwfmBdC  /dRw/dMw/dJMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dLw  /dBw/dJw/dBw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBI.M/dTMw /DwBdw /dPw/dTw/dSmuBAw- \n/dGw/dSmuBAw/dMw- /dBw/dSmuBI/dDdMw /dtw/dSmuBAw/dGMw/dSmuBAw/dTRw//dRw/dSw/dSmuBU/dAw/dRw, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dGw/dRw/dSmuBAw/dHw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dGw/dSmuBU/dMw/dGw/dSmuBU/dSmuBI.M/dMw  /dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/ /dGRw/dSmuBU/dMw /dBw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw   \n/dSMRw/dSmuBIm /dPw/dRw/dMw/dSmuBE/dSMVw/dRw /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dMw/dNB.Mwps /dDdw/dLw /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFoCr/dOBa, /dOBa/dNmBa/dEmuMR/dharo /dIm./dSw /dCwBdrwfmBdC  /dGw/dSmuBU/dMw/dGw/dSmuBU/dSmuBI/BASE /dMw/dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dBw/dJw/dBw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBI.M/dTMw /DwBdw \n/dSMRw/dSmuBIm /dJw/dSmuBU/dGw/dSmuBAw/dtw /dSw/dSmuBAw/dPMw/dSmuBIm.G  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dSMRw/dSmuBIm /dSMRw/dSmuBIm/dCw/dN.Mwps /dDRw /dSw/dSmuBAw/dPMw/dSmuBIm.G, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSaJaB/dFmJa, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dDdw/dABCsJwrw/dKw/dSmuBAw / /dDdMw/dSmuBO/dLw /dVw/dSmuBAw/dDw/dKw   \n/dSMRw/dSmuBIm /dBw/dDw/dRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw , /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dFmJa, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw /dI/dTRw/dHw/dRw/dSmuBIm, /dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dLw/dHw/dSmuBIm, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dSmuBI/BASE /dNw/dMw/dRapM/dLw/dSmuBIm, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dMw/dRw/dSmuBAC/dNw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBAC/dLw (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSMRw/dSmuBIm /dtw/dSmuBO/dGw/dSmuBE/dN.Mwps /dDRw  /dRw/dSmuBAw/dMw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dSmuBI/dBw /dL.Mwps /dTRw/dSmuBUC /dRw/dSmuBAw/dMw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dFmJa/dFmJa, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dDdw/dABCsJwrw/dPMw/dSmuBAw  (/dHw/dSmuBO/dLw/dSmuBIm/dMw/dSmuBE /dBw/dJw/dSmuBAw/dO/dLw /dJw/dSmuBAw/dI/dTw...) \n/dSMRw/dSmuBIm /dJw/dGRw/dNw/dSmuBAw/dTMw /dCw/dSmuBAC/dDMw/dRw/dSmuBIm /dU/dPMw /dRapM  /dSmuBI.M/dDMw  /dtw/dSmuBAw/dNw/dSmuBIm /dDw/dSmuBAw/dSw  /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw. /dMw/dHw/dSmuBAw/dVw/dSmuBIm/dRw /dDw/dSmuBAw/dSw, /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSmF/dFmJa, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw \n(/dAw/dRw./dE/dSw. /dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw),/dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dSMRw/dSmuBIm /dMw/dHw/dSmuBE/dN.Mwps /dDRw  /dPw/dSmuBO/dDDw/dSmuBAw/dRw , /dU/dMw/dSmuBE/dRw- /dSmF/dFmJa, /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dCw/dNw/dSmuBAC/dRw/dSmuBAw/dGw /dABCsJwrw /dJw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw) \n/dNw/dNuw /dSmuBE /dRw/dSmuBAw / /dSmuBI/dDdw  /dGw/dRw/dSmuBIm -  \n/dSMRw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dMw /dPRw/dSw/dSmuBAw/dDw /dRw/dSmuBAw/dMw /dSw/dSmuBU/dPw/dSmuBU/dTRw /dS.Mwps /dVw . /dSw/dRw/dtw/dSmuBU/dGw /dMw/dSmuBO/dCw/dSmuBIm , /dU/dMw/dSmuBE/dRw - /dFmJa/dTco , /dPw/dTw/dSmuBAw- /dGw/dSmuBAw/dMw+/dPw/dSmuBO/dS.Mwps /dTRw- /dBw/dSmuBE/dRw/dMw/dSmuBAw, /dBMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw- /dTw/dMw/dSmuBU/dSmuBI.N/dRw /dtw/dSmuBAw, /dTMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw- /dJMw /dABCsJwrw /dJMw/dSmuBAw/dRw/dPw/dSmuBU/dRw (/dAw/dRw./dE/dSw. \n/dSmuBI.M/dSMw /dSmuBI/dVw /dRw), /dSmuBI.M/dJw /dLw/dSmuBAw- /dMw/dDMw/dSmuBU/dBw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI/dPw /dNw- /dEmuMR/dFoCr/dSaJaB/dFoCr/dOBa/dharo (/dSmuBI/dBw /dHw/dSmuBAw/dRw)  \n  \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw/dKw /dSmuBI/dKw/dCMw /dSmuBU  /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw :- \n/dOBa) /dHw/dSmuBAw/dI/dKw /dSmuBUC  /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dOBa/dTco /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw , /dOBa/dFmJa /dJw/dSmuBUC/dNw /dTco/dharo/dharo/dEmuMR   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n/dTco) /dGw/dJw/dLw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dTco/dOBa /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw ,  /dOBa /dNw/dVw/dMBw/dRw /dTco/dharo/dharo/dEmuMR   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha _01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n/dTMraa) /dSmuBI/dVw/dHw/dSmuBI/dNw /dKw/dTMw/dSmuBAw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dSmF/dSaJaB /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw , /dOBa /dA/dKTRw/dSmuBUC /dBw/dRw /dTco/dharo/dOBa/dharo  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n/dFoCr) /dBw/dSmuBAw/dLw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dSaJaB/dharo /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw , /dOBa/dFmJa /dNw/dVw/dMBw/dRw /dTco/dharo/dOBa/dharo  \nVideha_15_11_2010         Videha _15_11_2010_Tirhuta              70  \n/dFmJa) /dNw/dSmuBAw/dTRw/dKw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dSaJaB/dTco /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw /dOBa/dFmJa /dSmuBI/dDw/dSw/dMBw/dRw /dTco/dharo/dOBa/dharo  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n/dSmF) /dNw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dSaJaB/dSaJaB /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw /dharo/dOBa /dMw/dSmuBAw/dCw/dRapM /dTco/dharo/dOBa/dOBa   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhut a           77  \n/dSaJaB) /dBw/dSmuBAw/dLw /dGw/dJw/dLw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw/dKw /dA/dABCsJwrw/dKw /dOBa/dOBa/dOBa /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw , /dOBa /dA/dGw/dSTw /dTco/dharo/dOBa/dTco  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n/dEmuMR) /dBMw/dSmuBI.G/dKTw /dGw/dJw/dLw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dOBa/dTco/dSmF /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw , /dOBa/dFmJa /dMw/dSmuBAw/dCw/dRapM /dTco/dharo/dOBa/dTMraa   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n/dNmBa) /dGw/dJw/dLw /dAw/dLw/dSmuBO/dCw/dNw/dSmuBAw -/dSw/dMw/dSmuBAw/dLw/dSmuBO/dCw/dNw/dSmuBAw -/dSw/dMw/dSmuBIm/dKSsw/dSmuBAw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dOBa/dFoCr/dTco /dMw, /dA/dABCsJwrw/dKw /dOBa/dFmJa /dNw/dVw/dMBw/dRw /dTco/dharo/dOBa/dTMraa  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n/dOBa/dharo ) /dKw/dSmuBAw/dSMw/dSmuBIm/dKw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dTw /dSmuBI.M/dMw/dSMRw /dMw/dDMw/dSmuBU/dPw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dOBa/dSmF/dNmBa /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw /dOBa /dJw/dNw/dVw/dRw/dSmuBIm /dTco/dharo/dOBa/dFmJa  \nVideha_01_01_2015  \n/dOBa/dOBa ) /dA/dRw/dSmuBI/dVw/dNDw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dOBa/dEmuMR/dNmBa /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw /dOBa /dNw/dVw/dMBw/dRw /dTco/dharo/dOBa/dFmJa  \nVideha_01_11_2015  \n/dOBa/dTco ) /dJw/dGw/dDw/dSmuBIm/dSMw /dCw/dNDRw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw /dA/dSmuBI/dNw/dLw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dOBa/dNmBa/dOBa /dMw /dA/dABCsJwrw/dKw /dOBa /dSmuBI/dDw/dSw/dMBw/dRw /dTco/dharo/dOBa/dFmJa  \nVideha_01_12_2015  \n/dOBa/dTMraa ) /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBE/dSsw/dSmuBAw  /dKw- /dTco/dharo/dharo /dMw /dA /dKw  /dOBa/dFmJa /dA/dPRw/dSmuBAm/dLw /dTco/dharo/dOBa/dSmF / /dTco/dharo/dFmJa /dMw /dA /dKw  /dOBa /dJw/dSmuBU/dLw/dSmuBAw/dIm /dTco/dharo/dOBa/dSmF  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n/dLw/dSmuBE/dKMw/dKw/dSw /dABCsJwrw  /dAw/dMw /dABCsJwrw /dSmuBI/dTRw/dTw /dRw/dCw/dNw/dSmuBAw/dPw/dRw /dAw/dMw /dABCsJwrw/dSmuBI/dTRw/dTw /dRw/dCw/dNw/dSmuBAw/dKw/dSmuBAw/dRw/dKw /dSmuBI/dTRw/dPPw/dNBw/dSmuBIm/dKw /dSMwkdSmuBVorwpmrR /dABCsJwrw /dKMw/dLw/dSmuBAw  \n/dOBa. /dKw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dMw/dNw/dSmuBIm/dKw /dPw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dCw /dTRw/dSmuBAw /dKw/dSmuBI/dVw/dTw/dSmuBAw /dAw /dO/dI/dPw/dRw /dMw/dDMw/dSmuBU/dKw/dSmuBAw/dNTw /dJMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBI/dTRw/dPPw/dNBw/dSmuBIm  \nVIDEHA 209th issue /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw/dKw /dDw/dSmuBUC /dSw/dE /dNw/dSmuBAC/dMw /dA/dABCsJwrw/dKw \nVideha_01_09_2016  \n \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dIm -/dPw/dSmuBI/dTRw/dKw/dSmuBAw/dKw   /dBw/dSmuBIm/dCMw/dLw /dRw/dCw/dNw/dSmuBAw/dKw /dSw /dABCsJwrw /dGw - /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm/dKw  /dSw/dVw/dRapM/dSMRw/dSmuBE/dSsTRMw  /dRw/dCw/dNw/dSmuBAw/dKw  /dE/dKw/dTRw/dSmuBAw  /dSw/dMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBAw/dNTw/dRw  /dSw /dABCsJwrw /dKw/dLw/dNw  \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw :/dSw/dDw/dSmuBE/dHw :/dTco (/dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm  /dPRw/dBw/dNDMw -/dSmuBI/dNw/dBw/dNDMw -/dSw/dMw/dSmuBAw/dLw/dSmuBO/dCw/dNw/dSmuBAw /dTco/dharo/dharo/dNmBa -/dOBa/dharo ) \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw :/dSw/dDw/dSmuBE/dHw :/dTMraa (/dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dPw/dDtw /dTco/dharo/dharo/dNmBa -/dOBa/dharo ) \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw :/dSw/dDw/dSmuBE/dHw :/dFoCr (/dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dKw/dTMw/dSmuBAw /dTco/dharo/dharo/dNmBa -/dOBa/dharo ) \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dSmuBI/dVw/dHw/dSmuBI/dNw /dKw/dTMw/dSmuBAw  [ /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dDw/dSmuBE/dHw /dFmJa ]  \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dLw/dGMw/dSmuBU/dKw/dTMw/dSmuBAw  [ /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dDw/dSmuBE/dHw /dSmF ]  \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dPw/dDtw  [ /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dDw/dSmuBE/dHw /dSaJaB ]  \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dNw/dSmuBAw/dTRtw /dU/dTSw/dVw  [ /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dDw/dSmuBE/dHw /dEmuMR ]  \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dSmuBI.M/dSMw/dSMw/dSmuBU /dU/dTSw/dVw  [ /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dDw/dSmuBE/dHw /dNmBa ]  \n/dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dPRw/dBw/dNDMw -/dSmuBI/dNw/dBw/dNDMw -/dSw/dMw/dSmuBAw/dLw/dSmuBO/dCw/dNw/dSmuBAw  [ /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBE/dHw /dSw/dDw/dSmuBE/dHw /dOBa/dharo ]  \nMaithili Books ca n be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e -readers. Buy Maithili Books in Kindle \nformat (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e books are delivered worldwide \nwirelessly: -  \nhttp://www.amazon.com/   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \n/dA/dPw/dNw /dMw /dABCsJwrw /dTw/dVtw  ggajendra@videha.com  /dPw/dRw /dPw/dTRMw/dSmuBAw/dU/DwBdw  \n/dGw/dJw/dSmuBE/dNDRw /dTRMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBU /dRw \nggajendra@videha.com  \n \n/dAm /dRw/dCw/dNw/dSmuBAw/dPw/dRw /dA/dPw/dNw  /dMw /dABCsJwrw /dTw/dVtw  ggajendra@videha.com  /dPw/dRw /dPw/dTRMw/dSmuBAw/dU/DwBdw  \n/dTco. /dGw/dDtw  \n/dTco./dOBa./dDdw/dSmuBSMorRO /dKw /dSmuBAm /dLw/dSmuBAw/dSMw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dSmuBI.M/dMw/dSMRw- /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw/dMw/dSmuBE /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dMBw/dSmuBAw/dHw/dKw  \n/dTco./dTco./dSw/dTtw /dNw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dtw/dNBw /dJMw/dSmuBAw- /dPRw/dJw/dSmuBAw/dTw /dABCsJwrw /dTRw /dE/dKw/dTRw/dSmuBAw /dMw/dJw/dSmuBAw/dKw \n/dTco./dTMraa./dU/dMw/dSmuBE/dSMw /dMw/dNBDdw/dLw-/dI/dSmuBI/dTw/dHw/dSmuBAw/dSw- /dSw/dGw/dRw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw /dDw/dSmuBIm/dPw /dJw/dRw/dtw \n/dTco./dFoCr./dU/dMw/dSmuBE/dSMw /dMw/dNBDdw/dLw  /dAw /dPw/dSmuBU/dNw/dMw /dMw/dNB.Mwps /dDdw /dLw- /dSw/dMw/dSmuBAw/dDw - /dSw/dGw/dRw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw /dDw/dSmuBIm/dPw /dJw/dRw/dtw \n/dDdw/dSmuBCwBdrwO . /dKw /dSmuBAm /dLw/dSmuBAw/dSMw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dSmuBI.M/dMw/dSMRw  \n/dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw/dMw/dSmuBE /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dMBw/dSmuBAw/dHw/dKw  \n  \n/dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw/dKw /dSw /dABCsJwrw /dSw/dSmuBAw/dRw /dA/dPw/dSmuBUC/dVw/dRapM /dSw /dABCsJwrw /dSw/dSmuBAw/dRw /dAw /dGw/dSmuBIm/dTw/dKw /dMw/dHw/dSmuBAw/dSw/dSmuBAw/dGw/dRw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dE/dSmuBI/dHw /dMw/dHw/dSmuBAw/dSw/dSmuBAw/dGw/dRw /dKw /dSmuBE /dRw /dHw/dRw/dSmuBE/dKw /dGw/dSmuBIm/dTw /dBw/dSmuBE/dSw/dSmuBI/dKw/dMw/dTw/dSmuBIm /dSw/dSmuBIm/dPw/dSmuBIm /dJw/dKw/dSmuBAw/dABCsJwrw \n/dA/dSmuBI.M/dCMw /dJw/dKw/dRw /dMw/dSmuBUC /dABCsJwrw /dHw /dSVw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw/dKw /dBw/dSmuBUC /dABCsJwrw /dDw /dPw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw /dLw/dSmuBE/dLw /dKMw/dSmuBU/dJw/dLw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dJw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dSw /dO /dMw/dSmuBO/dTw/dSmuBIm /dBw/dSmuBI/dNw /dSw/dKw /dSmuBAm /DwBdw /dPMw /dSmuBE /dRw /dO /dMw/dSmuBO/dTw/dSmuBIm /dSw/dMw/dSmuBU/dDRw/dKw /dKw/dCMw /dSmuBE /dRw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dBw/dSmuBAw/dLw/dSmuBU /dAw /dA/dNtw /dVw/dSTw/dSmuBU/dKw \n/dDdMw/dSmuBE/dRw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dO/dABCsJwrw/dGMw/dRw/dSmuBAw/dE/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dJw/dSmuBAC/dHw/dRw/dSmuBIm/dKw /dTw/dSmuBAw/dKw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dJw/dSmuBE /dO/dKw/dRw/dSmuBAw /dGw/dSmuBI/dDdMw /dSw/dKw/dE /dTw/dRw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dSw /dSw/dKw/dE/DwBdw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw /dGw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dA/dNw/dSmuBE/dKw /dAw/dtw/dSmuBAw/dMw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dSw/dBw \n/dAw/dtw/dSmuBAw/dMw /dKw /dSmuBE  /dA/dPw/dNw /dMw/dHw/dTTVw/DwBdw \n/dJw/dKMw/dNw /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw/dKw /dSmuBI/dVw/dSTw/dSmuBVorwpmrR/dTw /dAw /dSmuBI/dVw/dSMw/dSmuBAw/dLw /dSw /dABCsJwrw /dKMtw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dDw/dSmuBE/dKMw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M /dTw /dA/dNw/dSmuBE/dKw /dSmuBI/dBw/dABCsJwrw/dDw/dSmuBU /dSmuBI/dDw/dSw /dDMtw/dSmuBAw/dNw /dJw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dE/dSmuBI/dHw/dNw/dSmuBAw /dDMtw/dSmuBAw/dNw /dE/dKw /dGw/dSmuBIm/dTw/dKw \n/dA/dNw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw/dDw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dPRw/dtw/dSmuBO/dGw /dAw /dO/dKw/dRw /dU/dPw/dtw/dSmuBO/dSmuBI/dGw/dTw/dSmuBAw /dSmuBI/dDw/dSw /dCw/dSmuBI.M/dLw /dGw/dSmuBE/dLw/DwBdw /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dMw/dSmuBAw/dNw/dVw/dSmuBIm/dKw/dRw/dNBw /dKw /dNw/dSmuBAw/dSmuBI/dtw/dKw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dDVw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw \n/dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dSmuBI/dVw/dSmuBI.M/dBMw/dNNw /dTw/dRw/dHw /dSw /dPRw/dtw/dSmuBO/dGw /dKw /dSmuBAm /dLw /dGw/dSmuBE/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dPRw/dCw/dSmuBI.M/dLw/dTw /dVtw/dVw/dHw/dSmuBAw/dRw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dPRw/dSmuBI/dTw /dLw/dSmuBO/dKw/dKw /dSmuBI/dVw/dSMVw/dSmuBAw/dSw /dPw/dRw /dGw/dSmuBE/dLw/DwBdw /dA/dDw/dSmuBAC/dABCsJwrw /dSw /dABCsJwrw  /dLw/dSmuBO/dKw/dDMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBAC/dAw \n/dMw/dNw/dSmuBU/dKMw/dKw /dKMw/dSmuBAw/dSMw /dKw /dMw/dSmuBI/dHw/dLw/dSmuBAw /dE/dVw /dABCsJwrw  /dBw/dCCw/dSmuBAw /dSw/dBw/dHw/dKw /dPw/dLw-/dPw/dLw /dKw /dSmuBE /dRw /dSmuBI.M/dMw/dTRw /dBw/dNw/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw \n/dDdw/dSmuBCwBdrwO . /dKw /dSmuBAm /dLw/dSmuBAw/dSMw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dSmuBI.M/dMw/dSMRw  /dI/dTMw/dNw/dSmuBO/dGRw/dSmuBAw/dPMw/dRw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw , /dAw /dTw /dABCsJwrw/dE /dPw/dSmuBAw/dBLw/dSmuBO /dNw/dSmuBE/dRwkdSmuBU/dDw/dSmuBAw/dKw /dIm /dPw/dDtw /dHwkdSmuBU/dNw/dKw/dSmuBAw /dPw/dSmuBI.M/dSw/dNNw /dCMw/dSmuBI.G/dNHw / /dAm /dAw/dLw/dSmuBE/dKMw/dKw /dBw/dSmuBIm/dCw /dAm /dPw/dDtw/dKw /dAw/dNw/dNDw \n/dAw/dRw /dBw/dSmuBI/dRMw /dJw/dSmuBAw/dE/dTw / \nPablo Neruda  \n \n\"You start dying slowly\"  \nYou start dying slowly;  \nif you do not travel, \nif you do not read, \nIf you do not listen to the sounds of life,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \nIf you do not appreciate yourself. \nYou start dying slowly:  \nWhen you kill your self-esteem, \nWhen you do not let others help you. \nYou start dying slowly;  \nIf you become a slave of your habits, \nWalking everyday on the same paths… \nIf you do not change your routine, \nIf you do not wear different colours \nOr you do not speak to those you don’t know. \nYou start dying slowly:  \nIf you avoid to feel passion \nAnd their turbulent emotions; \nThose which make your eyes glisten \nAnd your heart beat fast. \nYou start dying slowly:  \nIf you do not risk what is safe for the uncertain, \nIf you do not go after a dream, \nIf you do not allow yourself, \nAt least once in your lifetime, \nTo run away..... \nYou start dying Slowly!!!  \nLove your life Love yourself...```  \n  \n  \n/dA/dPw/dNw/dSmuBAw /dSw /dSmuBI.M/dSw/dNw/dSmuBE/dHw /dKw/dRwkdSmuBUC, /dA/dPw/dNw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw /dKw/dRwkdSmuBUC /dSw/dSmuBI/dDw/dKMw/dNw  \n/dPw/dSmuBAw/dBLw/dSmuBO /dNw/dSmuBE/dRwkdSmuBU/dDw/dSmuBAw  \n/dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dA/dNw/dSmuBU/dVw/dSmuBAw/dDw : /dDdw/dSmuBCwBdrwO. /dKw /dSmuBAm /dLw/dSmuBAw/dSMw /dKw /dSmuBU /dMw/dSmuBAw/dRw /dSmuBI.M/dMw/dSMRw  \n/dPw/dSmuBAw/dBLw/dSmuBO /dNw/dSmuBE/dRwkdSmuBU/dDw/dSmuBAw /dSPw/dSmuBE/dNw /dKw /dSmuBE  /dKw/dSmuBI/dVw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw/DwBdw /dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw/dTtw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dtw/dSmuBO/dGw/dDw/dSmuBAw/dNw /dHw/dSmuBE/dTw/dSmuBU /dSmuBI/dHw/dNw/dKw/dSmuBAw /dNw/dSmuBO/dBw/dSmuBE/dLw /dPw/dSmuBU/dRw/dSKw/dSmuBAw/dRw /dBMw/dSmuBE/dTRw/dLw /dCMw/dSmuBI/dNw/DwBdw  \n/dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dNw/dHwkdSmuBU-/dNw/dHwkdSmuBU /dMw/dRw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dtw/dSmuBI/dDw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dtw/dSmuBAw/dTRw/dSmuBAw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dA/dDMtw/dtw/dNw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dJw/dSmuBIm/dVw/dNw/dKw /dSVw/dRw /dKw /dSmuBE  /dNw/dSmuBI/dHw /dSw/dSmuBU/dNw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dtw/dSmuBI/dDw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dA/dPw/dNw/dSmuBAw /dGw/dSmuBU/dNBw/dKw /dSVw/dtw /dABCsJwrw  /dGRw/dSmuBAw/dHw/dKw /dNw/dSmuBI/dHw /dCMw/dSmuBIm.M \n/dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dNw/dHwkdSmuBU-/dNw/dHwkdSmuBU /dMw/dRw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M...  \n/dJw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dGMw/dDdw/dSmuBIm /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dAw/dTMw-/dSmuBI/dVw/dSMVw/dSmuBAw/dSw /dKw /dSmuBE  /dKMw/dSmuBUC/dNw /dKw /dDw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M \n/dJw/dKMw/dNw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dKw/dKw/dRw/dSmuBO /dSw /dMw/dDw/dSmuBI/dTw/dKw /dSmuBE /dRw /dAw/dSMw/dSmuBAw /dNw/dSmuBI/dHw /dRw/dKMw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dNw/dHwkdSmuBU-/dNw/dHwkdSmuBU /dMw/dRw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M....  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \n/dE/dKw/dSmuBI/dHw /dRw/dSTw/dSmuBAw /dPw/dRw /dPRw/dSmuBI/dTw/dSmuBI/dDw/dNw /dCw/dLw/dSmuBAm/dTw  .....  \n/dJw/dKMw/dNw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dA/dPw/dNw /dAw/dDw/dSmuBI/dTw /dKw /dSmuBE  /dDw/dSmuBAw/dSw /dBMw /dJw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M \n/dtw/dSmuBI/dDw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dA/dPw/dNw /dDw/dSmuBAm/dNw/dSmuBI.G/dNDw/dNw/dSmuBIm /dKw /dSmuBE  /dNw/dSmuBI/dHw /dBw/dDw/dLw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dSmuBI/dBw/dSmuBI.M/dBMw/dNNw /dRw/dABCsJwrw/dGw/dKw /dPw/dSmuBI.N/dRw/dDMw/dSmuBAw/dNw /dNw/dSmuBI/dHw /dPw/dSmuBI/dHw/dRw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dSmuBI/dKw/dMBw/dSmuBAw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dA/dNw/dJw/dSmuBAw/dNw /dMw/dNw/dSmuBU/dKMw /dSw /dBw/dSmuBAw/dTw/dCw/dSmuBIm/dTw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dNw/dHwkdSmuBU-/dNw/dHwkdSmuBU /dMw/dRw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M....  \n/dtw/dSmuBI/dDw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dJw/dSmuBIm/dVw/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dU/dTSw/dSmuBAw/dHw /dAw /dTVw/dSmuBI.N/dRw/dTw /dAw/dVw/dSmuBE/dGw \n/dSmuBI/dDw/dSw /dU/dDw/dSmuBAw/dSw /dBMw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dJw/dSmuBE /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dKw /dAw/dABCsJwrw/dSmuBI.G/dKMw /dKw /dSmuBE  /dSmuBI/dDw/dVtw /dAw /dJMw/dLw/dKw /dSmuBAm /dTw \n/dAw /dHRw/dDw/dtw /dGw/dSmuBI/dTw /dKw /dSmuBE  /dTw/dSmuBIm/dVRw /dBw/dNw/dBw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw \n/dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dNw/dHwkdSmuBU-/dNw/dHwkdSmuBU /dMw/dRw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M....  \n/dA/dGw/dRw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dJw/dSmuBIm/dVw/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dMw /dSw /dKw/dMw /dE/dKw /dBw/dSmuBE/dRw /dA/dSmuBI/dNw/dSmuBI.M/dSMCw/dTw /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBU/dRw/dSmuBI.M/dKSsw/dTw /dKw/dRw/dBw/dSmuBAw/dKw /dHw/dSmuBE/dTw/dSmuBU /dJw/dSmuBO/dSmuBI.G/dKMw/dMw /dKw /dSmuBE  /dSVw/dSmuBIm/dKw/dSmuBAw/dRw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dSw/dPw/dNw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBAw/dKw/dSmuBAw/dRw /dKw/dRw/dVw/dSmuBAw/dKw /dPRw/dtw/dSmuBAw/dSw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M  \n/dSw/dBw /dSmuBI.M/dJw/dMMw/dSmuBE/dVw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dSw /dBMw/dGw/dBw/dSmuBAw/dKw /dHw/dSmuBE/dTw/dSmuBU ..... \n/dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dNw/dHwkdSmuBU-/dNw/dHwkdSmuBU /dMw/dRw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBIm.M....  \n/dA/dPw/dNw /dJw/dSmuBIm/dVw/dNw /dSw /dSmuBI.M/dSw/dNw/dSmuBE/dHw /dKw/dRwkdSmuBUC /dA/dPw/dNw/dSmuBAw /dAw/dPw /dSw /dABCsJwrw  /dSmuBI.M/dSw/dNw/dSmuBE/dHw /dKw/dRwkdSmuBUC......  \n  \n /dSmuBI/dVw/dSmuBI.M/dBMw/dNNw /dPRw/dKw/dSmuBAw/dRw/dKw /dJw/dSmuBAw/dNw/dVw/dRw /dAw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw /dKw /dSmuBE /dRw /dA/dSmuBI/dTw /dPRw/dSmuBAw/dCw/dSmuBIm/dNw /dSw/dMw/dtw /dSw /dABCsJwrw  /dMw/dNw/dSmuBU/dKMw/dKw /dJw/dSmuBIm/dVw/dNw /dSw /dNw/dSmuBAw/dTw/dSmuBAw /dRw/dHw/dLw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw /dMw/dSmuBEABCsJwrw \n/dSmuBI.M/dCw/dDddMw/dIm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw /dKw /dSmuBE  /dPRw/dSmuBI/dTw /dPRw/dSmuBE/dMw/dKw  /dA/dDBMw/dSmuBU.wpR/dTw /dVw/dNBw/dRapM/dNw /dAw /dPRw/dSmuBE/dMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dDMw/dKtw /dDw/dSmuBE/dKMw/dLw /dJw/dSmuBAw /dSw/dKw /dSmuBAm /dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw  /dKw /dSmuBU /dNw /dKSsw/dNBw /dMw/dNw/dSmuBU/dKMw/dKw /dJw/dSmuBIm/dVw/dNw/dKw /dA/dSmuBI.M/dBMw/dNNw /dA/dABCsJwrw/dGw \n/dBw/dSmuBI/dNw /dJw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dPw/dTw/dSmuBE /dNw/dSmuBI/dHw /dCw/dLw/dSmuBAm/dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw  /dBMw/dSmuBO/dJw/dNw /dBw/dNw/dBw/dSmuBAm/dTw /dKw/dSmuBAw/dLw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw /dAw /dJw/dSmuBAw/dNw/dVw/dRw /dLw/dSmuBE/dLw /dPw/dSmuBI/dHw/dLw /dKw/dSmuBAC/dRw /dMw/dSmuBAw/dtw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI.G/dKMw /dDw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dLw/dSmuBIm/DwBdw /dSw/dSmuBAw/dMw/dSmuBUC/dSmuBI/dHw/dKw \n/dA/dVw/dSw/dRw /dKw /dSmuBE  /dSmuBI/dNw/dSmuBI.M/dMw/dTTw /dBMw/dSmuBO/dJw-/dBMw/dSmuBAw/dTw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dBMw/dSmuBO/dJw/dNw /dBw/dNw/dBw/dE /dSw /dPw/dSmuBUC/dVw/dRapM /dSmuBI.M/dCw/dRw/dIm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw /dLw/dSmuBE/dLw /dPw/dSmuBI/dHw/dLw /dKw/dSmuBAC/dRw /dE/dKMw/dNw/dSmuBO /dSmuBI/dNw/dKw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dLw /dDw/dSmuBE/dLw /dJw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw \n/dKw/dSmuBAw/dQw /dBMw/dSmuBU/dSMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dDdw/dSmuBIm /dTw /dKw/dSmuBAC/dAw /dCMw/dLw/dSmuBAw /dJw/dSmuBE /dPw/dKSsw/dSmuBIm/dRw/dSmuBAw/dJw /dGw/dRwkdSmuBU/dDddMw /dKw /dSmuBE  /dRw/dSmuBAw/dMw/dKw/dTMw/dSmuBAw /dPw/dSmuBI/dHw/dNw/dSmuBE /dSw/dSmuBU/dNw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dNw/dSmuBE /dCMw/dLw/dSmuBI.M/dTMw/dNw/DwBdw /dA/dSmuBI/dHw /dBw/dSmuBAw/dTw/dKw /dVw/dNBw/dRapM/dNw /dBw/dSmuBAw/dLMw/dSmuBIm/dKw/dSmuBIm.G /dKw /dSmuBE  /dRw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw/dtw/dNBw \n/dAw /dTw/dSmuBU/dLw/dSw/dSmuBIm/dDw/dSmuBAw/dSw /dKw /dSmuBE /dRw /dRw/dSmuBAw/dMw/dCw/dSmuBI.N/dRw/dTw/dMw/dSmuBAw/dNw/dSw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dBMw/dSmuBE/dTRw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dBMw/dGw/dVw/dSmuBAw/dNw /dSmuBI.M/dSMw/dVw /dPw/dSmuBAw/dVw/dRapM/dTw/dSmuBIm /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dKw/dHw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw/dNw: \"/dSmuBI/dKw /dHw/dMw /dJw/dSmuBE /dSw/dSmuBU /dABCsJwrw /dDw/dRw /dKw/dTMw/dSmuBAw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBU/dNw/dSmuBE/dLw/dSmuBAC /dA/dSmuBI.M/dCMw \n/dO/dSmuBI/dHw /dKw/dTMw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dKw/dSmuBAw/dQw /dBMw/dSmuBU/dSMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dDdw/dSmuBIm /dGw/dRwkdSmuBU/dDddMw /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBU/dNw/dSmuBAw /dCw/dSmuBU/dKw/dLw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw/DwBdw /dNw/dSmuBAw/dRw/dDw /dKw /dSmuBE /dRw /dJNOw/dSmuBAw/dNw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dBMw/dGw/dVw/dSmuBAw/dNw /dRw/dSmuBAw/dMw /dKw /dSmuBE  /dNw/dSmuBAw/dGw/dPw/dSmuBAw/dSMw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dMw/dSmuBU/dKTw /dKw/dE /dGw/dRwkdSmuBU/dDddMw /dhw/dKMw/dNw /dA/dPw/dNw /dDMw/dSmuBAw/dMw \n/dGMw/dSmuBU/dRw/dSmuBAm/dTw /dRw/dHw/dSmuBI.M/dTMw /dTw /dE/dKw/dSmuBAw/dE/dKw /dHwkdSmuBU/dNw/dKw/dRw /dMw/dSmuBO/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dE/dKw /dSMw /dABCsJwrw /dKw/dSmuBAw /dU/dTPw/dNNw /dHw/dSmuBO/dIm/dTw /dCMw/dSmuBI/dNw /dSmuBI/dKw /dKw /dSmuBE /dHw/dSmuBE/dNw /dBMw/dGw/dVw/dSmuBAw/dNw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw /dRw/dSmuBAw/dMw /dJw/dSmuBE /dE/dKw /dTw/dSmuBU/dCCMw /dRw/dSmuBAw/dKSsw/dSw /dDVw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw /dFw /dSmuBE /dKw/dLw /dNw/dSmuBAw/dGw/dPw/dSmuBAw/dSMw \n/dMw/dSmuBEABCsJwrw /dBw/dNHw/dSmuBAw /dGw/dSmuBE/dLw/dSmuBAw? /dGw/dRwkdSmuBU/dDddMw /dE/dSmuBI/dHw /dSMw /dABCsJwrw /dKw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE /dRw /dSw/dMw/dSmuBAw/dDMw/dSmuBAw/dNw /dVorwpmrR/dSmuBI/dSsw /dNw/dSmuBAw/dRw/dDw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dPw/dSmuBU/dCMw/dLw/dSmuBAw/DwBdw /dNw/dSmuBAw/dRw/dDw /dA/dSmuBI/dHw /dSMw /dABCsJwrw /dKw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dSw/dMw/dSmuBAw/dDMw/dSmuBAw/dNw /dBw/dTw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dA/dSw/dMw/dTMw/dRapM /dCMw/dSmuBI.M/dTMw/DwBdw /dNw/dSmuBAw/dRw/dDw /dGw/dRwkdSmuBU/dDddMw \n/dKw /dSmuBE  /dBRw/dHMw/dSmuBAw /dLw/dGw /dBMw/dSmuBE/dJw /dDw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw/dNw/DwBdw /dBRw/dHMw/dSmuBAw /dJw/dSmuBIm /dSw/dSmuBE/dHw/dSmuBO /dA/dSmuBI/dHw /dSMw /dABCsJwrw /dKw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dSw/dMw/dSmuBAw/dDMw/dSmuBAw/dNw /dBw/dTw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dA/dSw/dMw/dTMw/dRapM /dCMw/dLw/dSmuBAw/DwBdw /dAw/dBw /dBRw/dHMw/dSmuBAw/dJw/dSmuBIm /dGw/dRwkdSmuBU/dDddMw /dKw /dSmuBE  /dMw/dHw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dVw /dLw/dGw /dPw/dTRMw/dSmuBAw \n/dDw/dSmuBE/dLw/dSmuBI.M/dTMw/dNw/DwBdw /dMw/dHw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE/dVw /dKw/dHw/dLw/dSmuBI.M/dTMw/dNw: \"/dBMw/dGw/dVw/dSmuBAw/dNw/dKw /dMw/dSmuBAw/dtw/dSmuBAw /dBw/dTw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw/dI /dA/dSw/dMBMw/dVw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dE/dKw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm /dDw/dSmuBO/dSw/dRw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm /dKw /dSmuBE  /dTRMw/dSmuBIm/dKw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dBw/dSmuBU/dJMw/dSmuBAw /dSw/dKw /dSmuBAm /dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dTw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC \n/dKw/dSmuBAw/dQw /dBMw/dSmuBU/dSMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dDdw/dSmuBIm /dLw/dGw /dJw/dSmuBAw/dUC/DwBdw /dVw/dSmuBAm/dHw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dKw /dSmuBE  /dSw/dBw /dBw/dSmuBAw/dTw /dNw/dSmuBIm/dKw /dSw /dBw/dSmuBU/dJMw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dTw/dSmuBAw/DwBdw /dAw /dA/dABCsJwrw/dTw/dTw /dJw/dKMw/dNw /dGw/dRwkdSmuBU/dDddMw /dKw/dSmuBAw/dQw /dBMw/dSmuBU/dSMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dDdw/dSmuBIm /dLw/dGw /dGw/dSmuBE/dLw/dSmuBAw/dHw /dTw /dKw/dSmuBAw/dQw /dBMw/dSmuBU/dSMw/dSmuBU /dABCsJwrw /dDdw/dSmuBIm /dA/dPw/dNw \n/dA/dDBMw/dSmuBU.wpR/dTw /dVw/dSmuBAm/dDw/dSmuBU/dSMtw /dKw /dSmuBE  /dPw/dSmuBI.N/dRw/dCw/dtw /dDw/dSmuBAm/dTw /dGw/dRwkdSmuBU/dDddMw /dKw /dSmuBE  /dPw/dSmuBUC/dRw/dSmuBAw /dRw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw/dtw/dNBw /dKw /dSmuBE  /dKw/dTMw/dSmuBAw /dSw/dMw/dJMw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dLw/dSmuBI.M/dTMw/dNw/DwBdw /dIm /dKw/dTMw/dSmuBAw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dBw/dSmuBU/dSmuBI.M/dDDMw/dMw/dSmuBAw/dNw /dPRw/dMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dNBw/dTw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBI/dHw \n/dMw/dSmuBAw/dNw/dVw /dMw/dSmuBO/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBE /dGw/dSmuBUC/dRMw /dBw/dSmuBAw/dTw /dKw /dSmuBE  /dMw/dNw/dSmuBO/dVw/dSmuBAm/dJNOw/dSmuBAw/dSmuBI/dNw/dKw /dSmuBI/dVw/dSMLw/dSmuBE/dSsw/dNBw /dKw /dSmuBE /dAw/dDMw/dSmuBAw/dRw /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBE/dHw/dSmuBO /dPRw/dMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dNBw/dTw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw \n/dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw /dAw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE /dRw /dMw/dNw/dSmuBU/dKMw/dKw /dJw/dSmuBIm/dVw/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dMw/dHw/dTTVw /dKw /dSmuBE  /dSw/dBw /dSw /dU/dTTw/dMw /dU/dDw/dSmuBAw/dHw/dRw/dNBw /dSmuBI/dVw/dSsNBw/dSmuBU /dSMw/dMw/dSmuBAw/dRapM /dDVw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw /dRw/dSmuBI.M/dCw/dTw /dKw/dSmuBAw/dLw/dJw/dtw/dSmuBIm /dRw/dCw/dNw/dSmuBAw \n/dPw /dABCsJwrw /dCw/dTw/dNTRw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw \n/dPRw/dSmuBAw/dCw/dSmuBIm/dNw /dBMw/dSmuBAw/dRw/dTw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dGw/dSmuBU/dRwkdSmuBU/dKw /dSmuBU /dLw /dJw /dABCsJwrw /dGw/dLw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dHw/dSmuBO/dI/dTw /dCMw/dLw/DwBdw /dGw/dSmuBU/dRwkdSmuBU /dA/dPw/dNw /dSmuBI.M/dSMw/dSstw /dKw /dSmuBE  /dPRw/dSmuBAw/dKw/dSmuBVorwpmrR /dSmuBI/dTw/dKw /dVw/dSmuBAw/dTw/dSmuBAw/dVw/dRw/dNBw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI.G/dKMw /dO/dKw/dRw/dSmuBAw /dPRw/dKw /dSmuBVorwpmrR /dSmuBI/dTw /dAw /dPRw/dKw /dSmuBVorwpmrR /dSmuBI/dTw /dKw /dSmuBE  \n/dA/dVw/dtw/dVw /dJw/dSmuBE /dGw/dSmuBAw/dCMw-/dBw/dSmuBVorwpmrR/dKSsw, /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw, /dJw/dDddMw/dSmuBIm-/dBw/dSmuBUC/dTRw/dSmuBIm, /dNw/dDw/dSmuBIm-/dNw/dSmuBAw/dLw/dSmuBAw, /dJMw/dRw/dNw/dSmuBAw, /dPw/dSmuBO/dKMw/dSmuBI.N/dRw, /dPw/dHw/dSmuBAw/dRw, /dVw/dNtw/dJw/dSmuBIm/dVw /dAw/dSmuBI/dDw/dKw /dJw/dSmuBAw/dNw/dKw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dDw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dLw/dSmuBI.M/dTMw/dNw /dAw /dO/dKw/dRw/dSmuBAw \n/dSw /dABCsJwrw /dGw /dKw/dSmuBO/dNw/dSmuBAw /dTw/dSmuBAw/dRw/dTw/dMtw /dSTha /dSmuBAw/dSmuBI/dPw/dTw /dHw/dSmuBO /dSw/dSmuBE /dGw/dSmuBU/dNBw /dSmuBI.M/dSw/dKMw/dSmuBAw/dtw/dLw /dJw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dLw/dSmuBAm/dKw/DwBdw /dSmuBI/dVw/dSsNBw/dSmuBU /dSMw/dMw/dSmuBAw/dRapM /dTw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw /dAw /dVw/dNtw/dJw/dSmuBIm/dVw /dKw /dSmuBE  /dMw/dSmuBAw/dNw/dVw/dSmuBIm/dKw/dRw/dNBw /dKw/dE /dPw/dSmuBUC/dRw/dSmuBAw /dPw /dABCsJwrw /dCw/dTw/dNTRw \n/dKw /dSmuBE /dRw /dSmuBI/dNw/dMw/dSmuBAw/dRapM/dNBw /dBw/dCCw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dJNOw/dSmuBAw/dNw /dSmuBI/dVw/dKw/dSmuBI.M/dSw/dTw /dKw/dRw/dBw/dSmuBAw /dLw/dSmuBE/dLw /dKw /dLw/dSmuBE/dLw/dSmuBAw/DwBdw  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \n /dBw/dSmuBAw/dTw /dPw /dABCsJwrw /dCw/dTw/dNTRw /dKw /dSmuBE  /dKw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dSmuBIm.M /dAw /dPRw/dSw /dABCsJwrw /dGw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dA/dSmuBI.M/dCMw /dTw /dPw /dABCsJwrw /dCw/dTw/dNTRw /dKw /dSmuBE /dRw /dE/dKw /dKw/dTMw/dSmuBAw/dKw /dU/dLLw/dSmuBE/dKMw /dKw/dRw/dBw /dA/dSmuBI/dNw/dVw/dSmuBAw/dtw/dRapM /dBw/dSmuBU/dJMw/dNw/dSmuBAw /dJw/dSmuBAw /dRw/dHw/dLw \n/dA/dSmuBI.M/dCMw /dJw/dKw/dRw /dSw/dMBw/dNDMw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dKw/dTMw/dSmuBAw /dSmuBI/dKw/dCMw /dSmuBU  /dAm/dNw/dSmuBAw /dCMw /dSmuBAm /dKw: \n/dBw/dHwkdSmuBU/dTw /dPw/dSmuBI/dHw/dNw/dSmuBE /dE/dKw /dJMw/dMw/dTRw/dGw/dRw /dBw/dRw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBw/dHw/dKw /dRw/dSmuBAw/dJw/dDMw/dSmuBAw/dNw/dSmuBIm /dCMw/dLw/DwBdw /dHw/dJw/dSmuBAw/dRw/dSmuBO /dKw /dSmuBE  /dSw /dABCsJwrw /dKMtw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBAC/dAw /dO/dTw/dE /dKw/dSmuBAw/dGw/dRw/dSmuBAw/dJw /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dSw /dABCsJwrw /dGw /dRw/dHw/dSmuBAm/dTw \n/dCMw/dLw/DwBdw \n/dBw/dRw/dKw /dGw/dSmuBAw/dCMw /dE/dKw /dPw/dHw/dSmuBAw/dDddMw/dSmuBIm /dRw/dHw/dSmuBAm/dKw /dJw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dA/dSw /dABCsJwrw /dKMtw /dGw/dSmuBU/dPMw/dSmuBAw /dRw/dHw/dSmuBAm/dKw/DwBdw /dO/dSmuBI/dHw /dGw/dSmuBU/dPMw/dSmuBAw /dSw/dBw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dU/dLLw/dSmuBUC /dSw/dBw /dRw/dHw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dLw/DwBdw \n/dU/dLLw/dSmuBU/dKw /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dA/dSmuBI.N/dRw/dMw/dDw/dRapM/dNw /dCMw/dLw/DwBdw /dA/dSmuBI.N/dRw/dMw/dDw/dRapM/dNw /dPw/dRw/dSmuBAw/dKRw/dMw/dSmuBIm /dCMw/dLw/DwBdw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBw /dKw /dSmuBE  /dO /dA/dPw/dNw /dSw/dBw/dSw /dPw/dSmuBAm/dGMw /dDw/dSmuBU/dShxa /dNw /dBw/dSmuBUC/dJMw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dLw/DwBdw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw \n/dO/dQw/dRw/dSmuBAw /dA/dTw/dSmuBE/dKw /dGMw/dSmuBVorwpmrR/dNBw/dSmuBAw /dRw/dHw/dSmuBAm/dKw /dJw/dSmuBE /dSmuBI/dBw/dNw/dSmuBAw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dVw/dDMw /dKw /dSmuBE /dNw/dSmuBE /dO /dBMw/dSmuBO/dJw/dNw /dTw/dKw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dLw/DwBdw /dhw/dKMw/dNw /dBw/dHwkdSmuBU/dTw /dSw /dABCsJwrw /dKMtw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBAC/dAw /dMw/dRw/dE /dLw/dGw/dLw/dSmuBAm/dKw /dTw \n/dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dBw /dDdDda  /dSmuBI.M/dCw/dABCsJwrw/dSmuBI/dTw/dTw /dBMw/dSmuBE/dLw/DwBdw /dA/dSmuBI/dHw /dSmuBI/dVw/dSsw/dtw /dPw/dRw /dSmuBI/dVw/dCw/dSmuBAw/dRw /dKw/dRw/dBw/dSmuBAw/dKw /dHw/dSmuBE/dTw/dSmuBU /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBMw/dKw /dE/dKw /dBw/dSmuBAm/dSw/dSmuBAw/dRw /dKw /dSmuBE /dLw/dKw/DwBdw /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: \"/dHw/dMw/dRw /dSmuBI/dPRw/dtw \n/dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBw, /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dSw/dBw/dKw /dSmuBE  /dTw /dBw/dSmuBU/dJMw/dLw/dSmuBE /dA/dSmuBI.M/dCMw /dJw/dSmuBE /dBw/dSmuBE/dRw-/dBw/dSmuBE/dRw /dU/dLLw/dSmuBUC /dKw /dSmuBE  /dAw/dKRw/dMw/dNBw /dKw /dSmuBE /dRw /dKw/dSmuBAw/dRw/dNBw /dA/dPw/dNw /dSw/dBMw/dKw /dJw/dSmuBIm/dVw/dNw /dA/dSw/dSmuBU/dRw/dSmuBI.M/dKSsw/dTw /dBMw /dGw/dSmuBE/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dA/dPw/dNw \n/dSw/dBMw/dKw /dSMw/dTRw/dSmuBU /dSMw/dSmuBI.G/dKTw/dSMw/dSmuBAw/dLw/dSmuBIm /dAw /dE/dKw /dNw/dMBw/dRw /dKw /dSmuBE /dRw /dA/dHw/dABCsJwrw/dKw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dSw/dSmuBE/dHw/dSmuBO /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dA/dPw/dNw/dSmuBAw /dSw/dBw /dPw/dRw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw/dKw /dHw/dMw/dLw/dSmuBAw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dSmuBI/dKw/dE/dKw /dJw/dSmuBE /dA/dPw/dNw/dSmuBE /dSw/dBw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw/dKw \n/dDw/dSmuBE/dSmuBI.G/dKMw /dNw/dSmuBI/dHw /dSw/dKw /dSmuBAm /dTw /dCMw/dSmuBIm.M/DwBdw /dHw/dMw/dRw /dSw/dBMw/dKw /dSmuBI/dVw/dVw/dSw/dTw/dSmuBAw /dIm /dA/dSmuBI.M/dCMw /dJw/dSmuBE /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw/dLw/dSmuBO/dKw/dSmuBI/dNw /dSmuBI/dDw/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dJw/dVw/dSmuBAw/dBw/dSmuBIm /dAw/dKRw/dMw/dNBw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw /dSw/dKw /dSmuBAm /dTw /dCMw/dSmuBIm.M /dKw/dSmuBAw/dRw/dNBw /dJw/dSmuBE /dU/dLLw/dSmuBUC /dSw/dBw /dGw/dSmuBUC/dPPw \n/dA/dNw/dHw/dSmuBAw/dRw /dGw/dSmuBU/dFw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSw/dSmuBU/dRw/dSmuBI.M/dKSsw/dTw /dBw/dSmuBAm/dSw/dLw /dRw/dHw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw \n/dIm /dKw/dSmuBI/dHw /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dCw/dTw/dSmuBU/dRw /dAw /dJNOw/dSmuBAw/dNw/dSmuBIm /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBw /dSw /dA/dPw/dNw-/dA/dPw/dNw /dSw/dSmuBU/dJMw/dSmuBAw/dVw /dDw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw/dQw /dSmuBI/dNw/dVw/dSmuBE/dDw/dNw /dKw /dSmuBE /dLw/dKw/DwBdw \n/dE/dKw /dDdw/dRw/dPw/dSmuBO/dKw /dKw/dSmuBAC/dAw /dBw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dJw /dU/dTRMw/dLw: \"/dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dSw/dBw/dKw /dSmuBE  /dU/dLLw/dSmuBUC /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dSw/dMw/dJMw/dSmuBAC/dTw/dSmuBAw /dKw /dLw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw/dKw /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm/DwBdw /dO /dSw/dBw /dJw/dSmuBE /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dSMw/dTw/dRapM /dRw/dKMw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw /dO/dQw/dRw/dSmuBAw \n/dSVw/dSmuBIm/dKw/dSmuBAw/dRw /dKw /dLw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dA/dPw/dNw /dSw/dBMw/dKw /dSmuBI/dHw/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dA/dPw/dNw/dSmuBAw /dSw /dCw /dF.half /dFw/dRw /dSMw/dTRw/dSmuBU /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dBw/dSmuBE/dRw-/dBw/dSmuBE/dRw /dPw/dRw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dJw/dTw /dHw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw /dSmuBU /dNw /dFw/dSmuBAw/dtw/dDw/dSmuBAw?\" \n/dA/dSmuBI/dHw /dBw/dSmuBAw/dTw /dKw /dSmuBE  /dKw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dVw-/dKw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dVw /dKw/dE /dBw/dHwkdSmuBU/dTw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBw /dSmuBI/dVw/dRw/dSmuBO/dDMw /dKw /dSmuBE /dLw/dKw/DwBdw /dE/dKw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSmuBI.M/dCw/dSmuBI.M/dCw/dtw/dSmuBAw/dE/dLw: \"/dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dSw/dBw/dKw /dSmuBE  /dA/dSmuBI/dHw /dDw/dSmuBU/dSsTta  /dSw/dBw /dSw /dSmuBI/dKw/dNNw/dHwkdSmuBU /dCwBdrwfmBdC  \n/dBw/dSmuBAw/dTw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRw/dKw /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm/DwBdw /dSw/dBw /dGw/dSmuBO/dTRw/dSmuBE /dU/dTRMw/dSmuBU /dAw /dCw/dRMw/dSmuBAw/dIm /dKw/dRwkdSmuBU/DwBdw\" \n/dE/dKw /dSmuBI/dNw/dRw/dSmuBAw/dSMw/dSmuBAw/dVw/dSmuBAw/dDw/dSmuBIm /dKw/dSmuBAC/dAw /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: \"/dSMw/dTRw/dSmuBU /dSMw/dSmuBI.G/dKTw/dSMw/dSmuBAw/dLw/dSmuBIm /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw/dSw/dBw/dKw /dSmuBE  /dIm /dSTha /dSmuBAw/dNw /dCMw/dSmuBO/dSmuBI/dDddMw /dKw/dTw/dSmuBAC /dAw/dRw /dCw/dSmuBI.M/dLw /dJw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw/dKw /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm/DwBdw\" \n/dE/dKw /dBw/dSmuBU/dJMw/dNw/dSmuBU/dQw /dKw/dSmuBAC/dAw /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: “/dA/dPw/dNw /dGMw/dRw /dCMw/dSmuBO/dDddMw/dNw/dSmuBAw/dIm /dTRMw/dSmuBIm/dKw /dNw/dSmuBI/dHw /dRw/dHw/dTw/DwBdw /dA/dGw/dRw /dHw/dMw /dSw/dBw /dA/dTw/dE /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dCw/dSmuBI.M/dLw /dGw/dSmuBE/dLw/dSmuBAC /dTw /dKw/dTw/dHwkdSmuBU /dCwBdrwfmBdC  /dKw /dSmuBE  /dNw/dSmuBI/dHw /dRw/dHw/dBw/DwBdw \n/dSmuBI/dBw/dLw/dKw /dSmuBU /dLw /dTRw/dSmuBU/dSmuBI/dTRw /dJw/dSmuBAw/dE/dBw/DwBdw /dA/dPw/dNw/dSmuBAw /dSw/dBw /dKw /dSmuBE  /dE/dTw/dSmuBI/dHw /dRw/dSmuBI/dHw /dAw/dRw/dSmuBO/dABCsJwrw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm /dSw/dBw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dMw/dDw/dSmuBI/dTw /dLw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw/dKw /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm /dJw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dE/dKw/dRw /dSw/dMw/dSmuBAw/dDMw/dSmuBAw/dNw /dBMw /dSw/dKw/dtw”/DwBdw \n/dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dO/dSmuBI/dHw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBMw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSw/dBw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dCw/dTw/dSmuBU/dRw /dAw /dBw/dSmuBU/dSmuBI.M/dDDMw/dMw/dSmuBAw/dNw /dCMw/dLw /dJw/dSmuBE /dCw/dSmuBU/dPw /dCw/dSmuBAw/dPw /dBw/dSmuBAm/dSw/dLw /dSw/dBMw/dKw /dTw/dKw /dRapM  /dDMtw/dSmuBAw/dNw/dMw /dGNa  /dBMw /dSw/dSmuBU/dSmuBI/dNw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dLw/DwBdw \n/dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dO/dQw/dRw/dSmuBAw /dSmuBI/dDw/dSw /dMw/dSmuBU/dKMw/dSmuBAw/dKw /dSmuBVorwpmrR /dSmuBI/dTw /dBMw/dSmuBE/dLw/dSmuBAw /dAw /dKw/dHw/dLw/dSmuBI.M/dTMw/dNw, \"/dPw/dRw/dMw/dJNOw/dSmuBAw/dNw/dSmuBIm /dSmuBI.G/dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm, /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dCw/dSmuBU/dPw /dCMw/dSmuBIm.M? /dHw/dMw /dA/dPw/dNw/dSmuBE/dKw /dSmuBI/dVw/dCw/dSmuBAw/dRw /dJw/dSmuBAw/dNw/dE /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M/DwBdw\" \n/dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: “/dMw/dHw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dJw, /dHw/dMw/dRw /dSw/dSmuBO/dCw/dBw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dJw/dSmuBE /dSMw/dTRw/dSmuBU /dA/dSmuBI.M/dDMw/dKw /dBw/dLw/dSMw/dSmuBAw/dLw/dSmuBIm /dHw/dSmuBO /dTw /dCMw/dLw/dNw/dSmuBIm/dSmuBI/dTw /dKw /dSmuBE  /dSw/dHw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw /dLw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw/dKw /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm”/DwBdw \n\"/dKw /dSmuBE /dHw/dSmuBE/dNw /dCMw/dLw/dNw/dSmuBIm/dSmuBI/dTw? /dKw/dSmuBI/dNw /dSPw /dSsTta  /dKw/dRwkdSmuBU, /dSMRw/dSmuBIm/dMw /dABCsJwrw /dTw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm/DwBdw\" /dKw/dSmuBAw/dGw/dRw/dSmuBAw/dJw /dBw/dJw/dLw/dSmuBAw/DwBdw \n/dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm: \"/dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dUC /dCwBdrwfmBdC /dCw-/dNw/dSmuBIm/dCw /dKw/dHwkdSmuBU /dAw /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dPw/dRw /dJw/dSmuBAw/dNw/dLw/dSmuBE/dVw/dSmuBAw /dHw/dMw/dLw/dSmuBAw /dKw/dRwkdSmuBUC/DwBdw\" \n/dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dA/dKw/dCw/dKw /dSmuBE /dLw/dSmuBAw, \"/dIm /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dKw/dSmuBIm.G /dBw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dJw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dSmuBIm.M /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm?\" \n/dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dBw/dLw/dSmuBAw /dTRMw/dSmuBAw/dSmuBI/dDdMw /dPw/dRw /dGw/dSmuBE/dLw/dSmuBAw /dAw /dKw/dSmuBAw/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dHw/dLw/dSmuBI.M/dTMw/dNw, \"/dCMw/dLw/dNw/dSmuBIm/dSmuBI/dTw/dKw /dHw/dSmuBE/dTw/dSmuBU /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dIm /dNw/dSmuBAw/dTRw/dKw /dKw/dRw /dPw/dDddMw/dTw/DwBdw /dA/dPw/dNw/dSmuBAw /dSw/dBw/dKw /dSmuBE  \n/dA /dGhha /dLw-/dBw /dGhha /dLw /dKw /dSmuBE  /dGw/dSmuBAw/dCMw /dSw/dBw /dPw/dRw /dU/dLLw/dSmuBUC /dJw/dSmuBAw/dSw/dSmuBUC/dSw /dA/dPw/dNw /dSw/dBw/dHw/dQw /dSw/dBMw/dSmuBAw/dKw /dSw/dBw /dSmuBI/dKRw/dtw/dSmuBAw-/dKw/dLw/dSmuBAw/dPw /dKw /dSmuBE  /dDw/dSmuBE/dKMw /dRw/dHw/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dO/dQw/dRw/dSmuBAw /dSw/dBw/dKw /dSmuBE  /dDw/dSmuBE/dKMw/dSmuBAw/dKw /dA/dPw/dNw/dSmuBAw \n/dSw/dBw/dKw /dSmuBE  /dAw/dPw/dSw/dSmuBIm /dPMw /dSmuBUC /dTRw /dAw /dFw/dSw/dSmuBAw/dDw/dKw /dNw/dSmuBAw/dTRw/dKw /dKw/dRw/dE /dPw/dDddMw/dTw/DwBdw /dO/dQw/dRw /dBw/dSmuBAw/dDw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dSw/dBw  /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dLw/dKw' /dVorwpmrR/dSstw/dMw/dSmuBUC/dKw /dPw/dVw/dRapM/dTw /dPw/dRw /dPw/dHwkdSmuBU /dCwBdrwfmBdC /dCw /dHw/dMw/dRw /dPRw/dTw/dSmuBIm/dKSsw/dSmuBAw /dKw/dRwkdSmuBU/DwBdw \n/dHw/dMw /dU/dLLw/dSmuBUC/dKw /dDw/dLw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dMw/dLw /dBMw /dO/dKw/dRw /dSw/dBw/dHw/dQw /dSmuBI/dVw/dNw/dSmuBAw/dSMw /dKw /dSmuBE /dRw /dSw/dMw/dSmuBAw/dNw /dE/dKw/dSmuBI/dTRw/dTw /dKw/dRw/dBw/DwBdw /dGMw/dRw/dKw /dBMw/dSmuBE/dDw/dSmuBIm /dBw/dSmuBI/dNw /dLw /dABCsJwrw /dKw/dSmuBAw /dDdw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dDw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw/dQw /dVtw/dSmuBO/dABCsJwrw/dTw /dKw/dRw/dBw/DwBdw\" \n/dPMw /dSmuBE /dRw /dKw/dSmuBIm.G /dCMw/dLw/DwBdw /dNw/dSmuBAw/dTRw/dKw /dSMw/dSmuBU/dRwkdSmuBUC /dBMw/dSmuBE/dLw/DwBdw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dSmuBI.M/dCw/dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: “/dHw/dMw /dJw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw /dKw/dHw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M /dTw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw /dKw/dRw /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw, /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE /dRw /dBw/dCCw/dSmuBAw/DwBdw /dSmuBI/dKw/dE/dKw \n/dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dSw/dBw /dKw /dSmuBE  /dMw/dSmuBAw/dRw/dBw/dSmuBAw/dBw' /dPw/dRw /dTw/dSmuBU/dLw/dLw /dCMw /dSignAiAnusvara?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n/dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dGw/dRw/dJw/dLw: \" /dGhha /dDDw/dSmuBAw/dRw, /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dE/dHw/dSmuBE/dNw /dBw/dDw/dTw/dMw/dSmuBIm/dJw/dSmuBIm /dBw/dLw/dSmuBAw /dBMw/dSmuBAw/dSsw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dAw /dSw/dHw/dSmuBO /dhw/dSmuBO/dRw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dBw/dhw/dBw/dSmuBAw/dKw /dSmuBI/dHw/dMMw/dTw /dKw /dSmuBE /dNw/dSmuBAw /dBMw/dSmuBE/dLw/dSmuBAC/dKw?\" /dA/dNw/dSmuBE/dKw \n/dKw/dSmuBAC/dAw /dE/dKw/dSmuBI/dHw /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBE /dSmuBI.M/dCw/dSmuBI.M/dCw/dtw/dSmuBAm/dTw /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: \"/dA/dSmuBI/dHw /dGhha /dDDw/dSmuBAw/dRw /dKw /dSmuBE  /dJw/dSmuBAw/dNw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dMw/dSmuBAw/dSmuBI.N/dRw /dDw/dSmuBE/dLw /dJw/dSmuBAw/dO /dMw/dHw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dJw/DwBdw\" \n/dAw/dBw /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dA/dPw/dNw /dPw /dABCsJwrw /dKMw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dKw /dSmuBE  /dKw/dNw/dPw/dTRTRw/dSmuBIm /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dDMw/dSmuBE/dLw/dSmuBE /dCw/dMw/dSmuBEABCsJwrw/dTRw/dSmuBAw /dMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAm/dTw /dTRMw/dSmuBAw/dSmuBI/dDdMw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dNw/dSmuBIm/dCw/dSmuBAw /dKMw/dSw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dLw/dSmuBI.M/dTMw/dNw /dAw /dTw/dSmuBU/dRw/dABCsJwrw/dTw /dGMw/dSmuBO/dSsw/dNBw/dSmuBAw \n/dKw /dSmuBE /dLw/dSmuBAw /dKw/dSmuBIm.G \"/dHw/dMw /dAm /dGhha /dDDw/dSmuBAw/dRw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dKw /dSmuBE  /dTw/dSmuBU/dRw/dABCsJwrw/dTw /dKw /dSmuBE  /dPRw/dBMw/dSmuBAw/dVw /dSw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dMw/dSmuBAw/dJw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dBw/dSmuBI/dHw /dSs̆a /dSmuBVorwpmrR /dTw /dKw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dSmuBIm.M/DwBdw /dAw/dBw /dE/dKMw/dNw /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dKw/dSmuBAC/dAw /dA/dSmuBI/dHw /dA/dDMw/dMw \n/dSw /dCwBdrwfmBdC  /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dTw/dRw/dHw/dQw /dNw/dSmuBAw/dTw/dSmuBAw /dNw/dSmuBI/dHw /dRw/dSmuBAw/dKMw/dTw/DwBdw /dIm /dHw/dMw/dRw /dAw/dJNOw/dSmuBAw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw\" \n/dA /dGhha /dLw-/dBw /dGhha /dLw /dKw /dSmuBE  /dGw/dSmuBAw/dCMw /dPw/dRw /dNw/dSmuBU/dKw/dSmuBAw/dKw /dBw/dSmuBAm/dSw/dLw /dU/dLLw/dSmuBUC /dJw/dSmuBAw/dSw/dSmuBUC/dSw /dKw /dSmuBE  /dAw/dCwBdrwfmBdC/dSmuBI.G /d̆hha  /d̆hha /dSmuBU/dSMw/dSmuBIm /dSw /dCw/dMw/dSmuBI/dKw /dU/dTRMw/dLw/DwBdw /dJw/dSmuBAw/dSw/dSmuBUC/dSw /dSw/dBw /dTw/dSmuBU/dRw/dABCsJwrw/dTw /dU/dLLw/dSmuBUC /dKw /dSmuBE  /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  \n/dSw /dABCsJwrw /dVw/dSmuBAw/dDw /dDw/dSmuBE/dLw/dKw /dJw/dSmuBE /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBw/dMw/dSmuBEABCsJwrw /dPMw /dSmuBUC /dTRw /dPw/dSmuBI/dDddMw /dGw/dSmuBE/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dMw/dSmuBAw/dSmuBI.N/dRw-/dPw/dSmuBIm/dTRw/dKw /dSw /dABCsJwrw /dGw-/dSw /dABCsJwrw /dGw /dGw/dSmuBAw/dSmuBI.N/dRw-/dGw/dRw/dSmuBAC/dA/dLw /dBMw /dRw/dHw/dLw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dA/dTw/dSmuBE/dKw /dBw/dSmuBAw/dTw /dSw/dSmuBU/dSmuBI/dNw/dTw/dSmuBI/dHw /dU/dLLw/dSmuBUC/dKw \n/dSw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw/dPw/dSmuBI/dTw /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dSw/dMBw/dSmuBO/dSmuBI.M/dDMw/dTw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw:  \"/dMw/dHw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dJw, /dtw/dSmuBAm/dHw /dMw/dSmuBAC/dQw/dSmuBAw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBw /dPw/dRw /dAw/dKRw/dMw/dNBw /dKw/dRw/dBw/dSmuBAw/dKw /dHw/dSmuBE/dTw/dSmuBU/DwBdw /dA/dSmuBI/dHw /dSw/dMw/dtw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dHw/dMw /dSw/dBw \n/dO/dQw/dRw/dSmuBAw /dSw/dBw/dKw /dSmuBE  /dAw/dSw/dSmuBAw/dNw/dSmuBIm /dSw /dCwBdrwfmBdC  /dHw/dRw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dBw/dSmuBAm/dQw/DwBdw\" \n/dU/dLLw/dSmuBUC /dSw/dMRw/dSmuBAw/dTRw /dA/dSmuBI.N/dRw/dMw/dDw/dRapM/dNw /dKw /dSmuBE  /dA/dPw/dNw /dSw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw/dPw/dSmuBI/dTw /dKw /dSmuBE  /dBw/dSmuBAw/dTw /dNw/dSmuBIm/dKw /dLw/dGw/dLw/dSmuBAm/dKw/DwBdw /dO /dTw/dSmuBU/dRw/dABCsJwrw/dTw /dAw/dKRw/dMw/dNBw /dKw /dSmuBE /dRw /dAw/dDw/dSmuBE/dSMw /dDw /dDw/dSmuBE/dLw/dQw /dSmuBAm /dQw/DwBdw /dPMw /dSmuBE /dRw /dKw/dSmuBIm.G /dCMw/dLw \n/dHw/dhw/dSmuBAw/dRw/dSmuBO/dABCsJwrw /dKw /dSmuBE /dRw /dSw /dABCsJwrw /dKMtw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dU/dLLw/dSmuBUC/dKw /dSw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw /dBw/dRw/dKw /dGw/dSmuBAw/dCMw /dPw/dRw /dAw/dKRw/dMw/dNBw /dKw/dRw/dKw /dHw/dSmuBE/dTw/dSmuBU /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBAw /dBMw/dSmuBE/dLw/DwBdw /dtw/dDtw/dSmuBI/dPw /dO/dTw/dE /dE/dKw/dSmuBAC /dTRw/dSmuBAw /dKw/dSmuBAC/dAw /dNw/dSmuBI/dHw /dBMw/dSmuBEABCsJwrw/dTRw/dLw/dSmuBAm/dKw/DwBdw \n/dBMw/dSmuBE/dTRw/dBw/dSmuBO /dKw/dSmuBO/dNw/dSmuBAw /dKw/dSmuBI.N/dRw/dTw/dSmuBAm? /dtw/dSmuBO/dJw/dNw/dSmuBAw/dKw /dA/dNw/dSmuBU/dSw/dSmuBAw/dRw /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dSw/dBw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dLw /dKw /dVorwpmrR/dSstw/dMw/dSmuBUC/dKw /dPw/dVw/dRapM/dTw /dSmuBI/dDw/dSw /dKw /dSmuBUC /dCw /dKw /dGw/dSmuBE/dLw /dCMw/dLw/DwBdw /dKMw/dSmuBAw/dLw/dSmuBIm /dGw/dSmuBAw/dCMw /dDw/dSmuBE/dSmuBI.G/dKMw \n/dU/dLLw/dSmuBUC/dKw /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dTMw/dSmuBUC/dKw /dPMw /dSmuBE /dKw /dSmuBAm /dTw /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: “/dHw/dMMw/dRw /dSw/dBw/dHw/dKw /dSw/dSmuBAw/dMw/dNw/dSmuBAw /dTw /dKw/dSmuBIm.G /dDdw/dRw/dSmuBE /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBw /dBMw/dSmuBAw/dSmuBI/dGw /dGw/dSmuBE/dLw/DwBdw /dE/dHw/dSmuBE/dNw /dKw/dSmuBAw/dE/dRw /dPw/dRw /dE/dKw /dHw/dhw/dSmuBAw/dRw /dBw/dSmuBE/dRw /dTMw/dSmuBUC-/dTMw/dSmuBUC/DwBdw” /dSw/dBw \n/dU/dLLw/dSmuBUC /dJw/dSmuBIm/dTw/dKw /dMw/dDw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dMw/dSmuBAw/dTw/dLw ‘/dHwkdSmuBUC-/dHwkdSmuBUC’ /dKw /dSmuBE  /dAw/dVw/dSmuBAw/dJw /dSmuBI/dNw/dKw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dLw /dA/dPw/dNw /dJw/dSmuBIm/dTw/dKw /dGMw/dSmuBO/dSsw/dNBw/dSmuBAw /dKw/dRw/dE /dLw/dSmuBAw/dGw/dLw/DwBdw /dNw/dSmuBIm/dCw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dJw/dMw/dSmuBIm/dNw /dPw/dRw /dJMw/dSmuBAw/dDddMw /dJMw /dABCsJwrw /dKMw/dSmuBAw/dDddMw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKMw/dSw/dLw \n/dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dKw/dSmuBAC/dAw /dIm /dSw/dBw /dDMtw/dSmuBAw/dNw/dPw/dSmuBUC/dVw/dRapM/dKw /dDw/dSmuBE/dKMw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dLw/DwBdw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dKw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dVw-/dKw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dVw /dKw /dSmuBE /dRw /dAw/dVw/dSmuBAw/dhw /dSmuBI/dNw/dKw/dSmuBAw/dLw/dLw/dKw/DwBdw /dO/dKw/dRw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dKMw/dTw/dSmuBE /dMw/dSmuBAw/dTw/dRw /dJw/dSmuBAw/dSw/dSmuBUC/dSw /dBw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dJw \n/dU/dTRMw/dLw: “/dA/dRw/dSmuBE, /dIm /dTw /dVw/dSmuBAm/dHw /dKw/dSmuBAC/dAw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dJw/dKw/dRw/dSmuBAw /dE/dKw/dRw /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dDMw /d̆̆a /dSmuBAw /dDw/dE /dMw/dSmuBAw/dSmuBI/dTRw /dPw/dRw /dKMw/dSw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dNw/dSmuBE /dRw/dHw/dSmuBAm/dKw /dAw /dA/dPw/dMw/dSmuBAw/dSmuBI/dNw/dTw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dRw/dHw/dSmuBAm/dKw/DwBdw” \n/dU/dLLw/dSmuBUC/dKw /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dSw/dSmuBE/dHw/dSmuBO /dO/dTw/dtw /dAw/dSmuBI/dBw /dGw/dSmuBE/dLw/dSmuBAm/dKw /dO /dPw/dSmuBUC/dCMw/dLw/dKw /dSmuBAm /dKw: “/dTw/dSmuBO/dHw/dRw /dE/dHw/dSmuBE/dNw /dDw/dSmuBU/dDw/dRapM/dSMw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE /dNw/dSmuBAw /dBMw/dSmuBE/dLw/dHw?” /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw “/dHw/dMw /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw \n/dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM/dKw /dNw/dSmuBIm/dSmuBI/dTw/dMw /dABCsJwrw /dTRw/dSmuBIm /dCMw/dLw/dHwkdSmuBU/DwBdw /dHw/dMw /dO/dKw/dRw/dSmuBAw /dE/dKw /dNw/dSmuBE/dKw /dSw/dLw/dSmuBAw/dHw /dDw/dSmuBE/dLw/dtw/dSmuBAm/dKw /dJw/dSmuBE /dAw/dIm-/dKw/dSmuBAw/dSmuBI.G/dLHw /dU/dLLw/dSmuBUC /dSw/dBw/dHw/dKw /dNw/dSmuBE/dTw/dSmuBVorwpmrR/dTVw /dE/dKw /dA/dSmuBI/dTw /dPw/dRw/dSmuBAw/dKRw/dMw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dKw /dRw/dHw/dLw \n/dCMw/dSmuBI.M/dTMw/DwBdw /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw/dLw/dSmuBO/dKw/dSmuBI/dNw /dKw /dSmuBE  /dU/dLLw/dSmuBUC /dSw/dBw/dHw/dKw /dA/dDMw/dSmuBIm/dNw/dTw/dSmuBAw /dSVw/dSmuBIm/dKw/dSmuBAw/dRw /dKw /dLw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw/dKw /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm/DwBdw /dHw/dMw/dRw /dBw/dSmuBAw/dTw /dSw/dSmuBU/dSmuBI/dNw /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dTw/dSmuBAw/dMw/dSw/dSmuBE /dLw/dSmuBAw/dLw /dBMw /dGw/dSmuBE/dLw /dAw \n/dPMw/dTRw/dKw/dSmuBAw/dRw/dLw/dKw, /dDw/dSmuBUC/dTw/dKw/dSmuBAw/dRw/dLw/dKw, /dE/dVw /dABCsJwrw  /dA/dPw/dMw/dSmuBAw/dSmuBI/dNw/dTw /dKw/dE /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dMw/dSmuBAw/dJw /dSw /dABCsJwrw  /dSmuBI/dNw /dSs̆a /dSmuBAw/dSmuBI.M/dSw/dTw /dKw /dDw/dSmuBE/dLw/dKw/DwBdw /dHw/dSmuBE /dMw/dHw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dJw, /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dA/dPw/dNw /dSMw/dRw/dNBw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dLw /dLw/dSmuBIm/dtw/DwBdw” \n/dU/dLLw/dSmuBUC/dRw/dSmuBAw/dJw /dA/dSmuBI.N/dRw/dMw/dDw/dRapM/dNw /dAw/dBw /dGw/dHw/dNw /dSw/dSmuBO/dCw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dPw/dSmuBI/dDdw /dGw/dSmuBE/dLw/DwBdw /dO/dKw/dRw /dNw/dSmuBIm/dSmuBI/dTw /dSw/dLw/dSmuBAw/dHw/dKw/dSmuBAw/dRw /dKw/dSmuBAw/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dHw/dLw/dKw /dSmuBAm  “/dRw/dSmuBAw/dJw/dNw, /dSMw/dTRw/dSmuBU/dKw /dBw/dSmuBAw/dTw /dPw/dRw /dKw/dKMw/dNw/dSmuBO \n/dBMw/dRw/dSmuBO/dSw/dSmuBAw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRw/dKw /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm/DwBdw /dIm /dA/dPw/dNw /dSw/dBw/dHw/dQw /dSMw/dTRw/dSmuBU /dSmuBI.M/dTMw/dKw/DwBdw /dE/dKw/dRw/dSmuBAw /dJw/dSmuBAw/dNw /dSw /dMw/dSmuBAw/dSmuBI.N/dRw /dDw/dSmuBE/dLw /dJw/dSmuBAw/dE/DwBdw” /dE/dKw /dCw/dSmuBAw/dPw/dLw/dSmuBUC/dSw /dMw /dABCsJwrw /dTRw/dSmuBIm /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw “/dNw/dSmuBI/dHw /dRw/dSmuBAw/dJw/dNw! /dE/dKw/dRw/dSmuBAw \n/dNw/dSmuBI/dHw /dMw/dSmuBAw/dRw/dLw /dJw/dSmuBAw/dE/DwBdw /dE/dSmuBI/dHw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dBw/dSmuBI.G /dL̆a  /dA/dPw/dNw/dSmuBAw /dDw/dLw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI.G/dKMw /dLw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dA/dPw/dNw/dSmuBAw /dSw/dBw/dKw /dSmuBE  /dPMw/dSmuBAw/dtw/dDw/dSmuBAw /dA/dSmuBI.M/dCMw. /dIm /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dBw/dHw/dKw /dGMw/dRw/dKw /dBMw/dSmuBE/dDw /dSw/dMw/dtw-/dSw/dMw/dtw \n/dPw/dRw /dBw/dTw/dBw/dSmuBAm/dTw /dRw/dHw/dTw/DwBdw” \n/dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBE/dHw/dSmuBO /dBMw/dSmuBE/dLw/dSmuBAm/dKw /dJw/dSmuBE /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dKw /dSmuBE  /dU/dLLw/dSmuBUC /dSw/dBw/dHw/dKw /dSw/dSmuBAw/dTMw /dSmuBI.M/dMw/dLw/dSmuBAw /dLw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dLw/dSmuBAw/dBMw/dSmuBE-/dLw/dSmuBAw/dBMw /dA/dSmuBI.M/dCMw. /dIm /dSw/dSmuBO/dSmuBI.M/dCw /dU/dLLw/dSmuBUC/dKw /dJMw/dSmuBU.wpR/dNBDdw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm \n/dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dA/dPw/dNw/dSmuBE /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBE /dLw/dSmuBE/dNw/dSmuBE /dGw/dSmuBE/dLw/DwBdw /dO/dTw/dE /dA/dSmuBI.N/dRw/dMw/dDw/dRapM/dNw /dA/dPw/dNw /dU/dLLw/dSmuBUC /dNw/dSmuBAC/dKw/dRw-/dCw/dSmuBAw/dKw/dRw /dKw /dSmuBE  /dSmuBI/dNw/dDw /dSignEReph/dSMw /dDw/dSmuBAm/dTw /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw, “/dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dKw /dSmuBE  /dGw/dSmuBU/dPMw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dSMw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm /dA/dSmuBI/dTw/dSmuBI.M/dTMw \n/dKw/dKSsw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dRw/dHw/dBw/dSmuBAw/dKw /dVtw/dVw /dSTha /dSmuBAw /dKw /dSmuBAm /dLw /dJw/dSmuBAm/DwBdw /dSmuBI/dHw/dNw/dKw/dSmuBAw /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dTw/dRw/dHw/dKw /dKw /dSsTta  /dNw/dSmuBI/dHw /dHw/dSmuBO/dBw/dSmuBAw/dKw /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm/DwBdw” \n/dCw/dTw/dSmuBU/dRw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dKw/dSmuBAC/dAw /dHw/dSmuBAw/dTMw /dJw/dSmuBO/dDddMw/dSmuBAm/dTw /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: “/dMw/dHw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dJw, /dA/dPw/dNw/dSmuBE /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dSMw/dRw/dNBw /dDw/dSmuBE/dLw/dHwkdSmuBU, /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dLw/dSmuBE/dLw /dIm /dBw /dDdDda  /dPw/dSmuBAm/dGMw /dBw/dSmuBAw/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC \n/dA/dPw/dNw /dSMw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm /dGw/dSmuBU/dFw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dBw/dSmuBAw/dHw/dRw /dE/dKw /dPw/dSmuBAw/dTMw/dRw /dPw/dRw /dE/dKw /dSw/dSmuBE/dVw/dKw /dJw/dKw/dSmuBAw/dABCsJwrw /dRw/dHw /dDw/dSmuBE/dLw /dJw/dSmuBAw/dO/DwBdw /dHw/dMw/dRw /dI/dCCMw/dSmuBAw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dJw/dSmuBE /dE/dTw/dSmuBI/dHw /dBw/dSmuBAm/dSw/dKw /dHw/dMw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dKw /dGw/dSmuBU/dNBw/dGw/dSmuBAw/dNw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw \n/dRw/dHw/dSmuBIm/DwBdw” /dE/dSmuBI/dHw /dTw/dRw/dHw/dSmuBEABCsJwrw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dSMw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm /dGw/dSmuBU/dFw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dBw/dSmuBAw/dHw/dRw /dDdw/dSmuBE/dRw/dSmuBAw /dJw/dMw/dSmuBAw /dLw/dSmuBE/dLw/dKw/DwBdw \n/dGw/dSmuBU/dFw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dNw/dSmuBIm/dSmuBI/dTw /dSw/dLw/dSmuBAw/dHw/dKw/dSmuBAw/dRw /dE/dKw/dBw/dSmuBE/dRw /dPw/dSmuBU/dNw /dVisarga  /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBAw/dVw/dDMw/dSmuBAw/dNw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dKw/dHw/dLw/dKw /dSmuBAm /dKw: “/dMw/dHw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dJw, /dSMw/dTRw/dSmuBU /dPw/dRw /dKw/dKMw/dNw/dSmuBO /dSmuBI/dVw/dSMVw/dSmuBAw/dSw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRw/dKw /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBIm/DwBdw \n/dSMw/dTRw/dSmuBU /dKw /dSmuBE  /dA/dPw/dNw /dGMw/dRw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSMw/dRw/dNBw /dDw/dSmuBE/dBw /dAw/dTMw/dHw/dTtw/dSmuBAw/dKw /dSw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw/dNw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw” /dGMw/dMw /dABCsJwrw /dDdw/dSmuBE /dMw/dSmuBAw/dTw/dLw /dU/dLLw/dSmuBUC /dSw/dMRw/dSmuBAw/dTRw /dA/dSmuBI.N/dRw/dMw/dDw/dRapM/dNw /dA/dPw/dNw /dNw/dSmuBIm/dSmuBI/dTw /dSw/dLw/dSmuBAw/dHw/dKw/dSmuBAw/dRw /dKw /dSmuBE  /dSmuBI/dDw/dSw /dAw/dABCsJwrw/dSmuBI.G/dKMw \n/dTw/dRw/dSmuBE/dRw/dSmuBAm/dTw /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: “/dTw/dSmuBO/dABCsJwrw /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dJw/dSmuBAw/dDw/dSmuBE /dNw/dSmuBIm/dSmuBI/dTw /dBw/dSmuBU/dJMw/dSmuBAw/dBw/dE /dKw /dSmuBE  /dKw/dSmuBO/dSmuBI.M/dSMw/dSMw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRw/DwBdw /dA/dGw/dRw /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dIm /dLw/dGw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBAC /dJw/dSmuBE /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dU/dSmuBI.M/dCw/dTw /dSw/dMMw/dSmuBAw/dNw /dNw/dSmuBI/dHw /dBMw/dSmuBE/dTRw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dSmuBAC/dKw /dTw \n/dTw/dSmuBO/dABCsJwrw /dA/dTw/dE /dSw /dABCsJwrw  /dJw/dSmuBAw /dSw/dKw /dSmuBAm /dTw /dCMw /dSmuBAm /DwBdw” /dNw/dSmuBIm/dSmuBI/dTw /dSw/dLw/dSmuBAw/dHw/dKw/dSmuBAw/dRw /dU/dLLw/dSmuBUC /dHw/dSmuBAw/dSmuBI.N/dRw /dMw/dSmuBAw/dSmuBI/dNw /dAw/dBw /dA/dPw/dNw /dDw/dSmuBUC-/dTw/dSmuBIm/dNw /dSmuBI.M/dMw/dTRw/dKw /dSw /dABCsJwrw /dGw /dO/dTw/dtw /dSw /dABCsJwrw  /dIm /dKw/dHw/dSmuBAm/dTw /dSmuBI/dVw/dDw/dSmuBAw /dBMw /dGw/dSmuBE/dLw: \n“/dSmuBI/dVw/dNw/dSmuBAw/dSMw/dKw/dSmuBAw/dLw/dSmuBE /dSmuBI/dVw/dPw/dRw/dSmuBIm/dTw /dBw/dSmuBU/dSmuBI.M/dDDMw/DwBdw”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \n/dSmuBI/dKw/dCMw /dSmuBU  /dSmuBI/dDw/dNw/dKw /dBw/dSmuBAw/dDw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dA/dGw/dLw-/dBw/dGw/dLw /dSw /dLw/dKw/dDddMw/dSmuBIm /dA/dTMw/dVw/dSmuBAw /dKw/dSmuBAw/dTRMw/dSmuBIm /dI/dTtw/dSmuBAw/dSmuBI/dDw /dAw/dSmuBI/dNw /dGw/dSmuBU/dFw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dDVw/dSmuBAw/dRw /dLw/dGw /dE/dKw/dSmuBI/dTRw/dTw /dKw/dRw/dSmuBE /dLw/dSmuBAw/dGw/dLw/DwBdw /dKw/dHw/dLw/dSmuBAw \n/dPw/dRw /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: “/dSw/dRw/dKw/dSmuBAw/dRw /dSw/dDw /dSignIiReph  /dAw/dBw/dSmuBAm /dBw/dLw/dSmuBAw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dHw/dMw /dKw/dSmuBAw/dTRMw /dAw /dJMw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKMw/dRw /dSw/dBw/dHw/dKw /dPMw /dSmuBU /dSw/dHw/dSmuBIm /dMw/dDdw/dSmuBAm/dtw/dSmuBAw /dBw/dNw/dBw/dSmuBAm /dCw/dSmuBAw/dHw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M /dTw/dSmuBAw/dSmuBI/dKw /dJw/dSmuBAw/dRw /dSw /dABCsJwrw  /dBw/dSmuBI.M/dCw /dSw/dKw/dSmuBIm.G/DwBdw” /dSMw/dNw/dSmuBAm/dVisarga -\n/dSMw/dNw/dSmuBAm/dVisarga  /dLw/dKw/dDddMw/dSmuBIm/dKw /dBw /dDdDda  /dPw/dSmuBAm/dGMw /dDdMw/dSmuBE/dRw /dJw/dMw/dSmuBAw /dBMw /dGw/dSmuBE/dLw/dSmuBAm/dKw/DwBdw /dE/dKw /dSmuBI/dDw/dNw /dJw/dKMw/dNw /dSw/dBw /dU/dLLw/dSmuBUC /dSw/dSmuBU/dSmuBI/dTw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dLw /dTw/dKMw/dNw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dU/dSmuBI/dDdw/dKw /dSw/dSmuBO/dJMw/dSmuBE /dVorwpmrR/dSstw/dMw/dSmuBUC/dKw /dPw/dVw/dRapM/dTw /dPw/dRw \n/dPw/dHwkdSmuBU/dCw/dLw/DwBdw /dO/dTw/dE /dtw/dSmuBO/dJw/dNw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dA/dNw/dSmuBU/dSw/dSmuBAw/dRw /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dSw/dBw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw /dABCsJwrw /dGw /dO/dKw/dRw /dPRw/dTw/dSmuBIm/dKSsw/dSmuBAw /dKw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dLw/dSmuBAm/dKw/DwBdw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dBw/dSmuBAw/dJw/dLw: “/dAw/dBw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dLw/dSmuBO/dKw/dSmuBI/dNw \n/dSw/dMw/dSmuBIm/dPw /dKw /dSmuBE  /dJw /dABCsJwrw /dGw/dLw /dSw /dABCsJwrw  /dJw/dTw/dE /dAw/dSmuBI/dGw /dLw/dSmuBAw/dGw/dLw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dE/dKw-/dE/dKw /dJw/dRw/dSmuBAm/dTw /dLw/dKw/dDddMw/dSmuBIm /dA/dPw/dNw-/dA/dPw/dNw /dCw/dSmuBO/dABCsJwrw/dCw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dU/dTRMw/dSmuBAw /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dPw/dSmuBAw/dCMw/dSmuBAw-/dPw/dSmuBAw/dCMw/dSmuBAw /dAw/dU/DwBdw” \n/dSw/dMw/dSTw /dKw/dSmuBAC/dAw/dKw /dSw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw /dA/dPw/dNw-/dA/dPw/dNw /dCw/dSmuBO/dABCsJwrw/dCw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dJw/dRw/dSmuBAm/dTw /dLw/dSmuBU/dKw/dSmuBAw/dTRMw/dSmuBIm /dLw/dSmuBE/dNw/dSmuBE /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm/dKw /dPw/dSmuBAw/dCMw/dSmuBAw-/dPw/dSmuBAw/dCMw/dSmuBAw /dU/dLLw/dSmuBUC/dKw /dGw/dSmuBU/dFw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dAw/dSmuBI/dBw /dGw/dSmuBE/dLw/DwBdw /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm \n/dDVw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw /dE/dKw/dSmuBI/dTRw/dTw /dKw /dSmuBAm /dLw /dLw/dKw/dDddMw/dSmuBIm/dKw /dDdMw/dSmuBE/dRw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dAw/dSmuBI/dGw /dLw/dGw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dLw /dGw/dSmuBE/dLw/dSmuBAm/dKw/DwBdw /dE/dKw-/dE/dKw /dTRw/dSmuBAw /dU/dLLw/dSmuBUC /dtw/dSmuBAw /dTw /dJw/dSmuBI/dDdw /dKw /dMw/dSmuBI.N/dRw /dGw/dSmuBE/dLw /dA/dTMw/dVw/dSmuBAw /dDw/dMw /dGMw/dSmuBO/dTRw/dLw/dSmuBAw /dSw /dABCsJwrw  /dMw/dSmuBI.N/dRw /dGw/dSmuBE/dLw/DwBdw \n/dKw/dSmuBAw/dGw/dRw/dSmuBAw/dJw /dMw/dSmuBE/dGMw/dVw/dNBw/dRapM /dSmuBI.G /dSTha /dRw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dKw /dSmuBE  /dtw/dSmuBO/dJw/dNw/dSmuBAw /dAw /dCw/dSmuBAw/dTw/dSmuBU/dtw/dRapM /dSw /dABCsJwrw  /dGw/dDw-/dGw/dDw /dHw/dSmuBO/dI/dTw /dO/dKw/dRw/dSmuBAw /dKw/dSmuBAC/dAw /dRw/dTNw/dSmuBAw/dKw /dU/dPw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dDMw /dSw /dABCsJwrw  /dSw/dMMw/dSmuBAw/dSmuBI/dNw/dTw /dKw /dSmuBE /dLw/dKw/DwBdw \n/dPw /dABCsJwrw /dCw/dTw/dNTRw /dKw /dSmuBE /dRw /dIm /dKw/dTMw/dSmuBAw /dE/dSmuBI/dHw /dBw/dSmuBAw/dTw /dKw /dSmuBE  /dPRw/dMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dNBw/dTw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dJw/dSmuBE /dSmuBI.M/dCw/dDddMw/dIm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw /dMw/dNw/dSmuBU/dKMw/dKw /dJw/dSmuBIm/dVw/dNw/dKw /dA/dSmuBI.M/dBMw/dNNw /dA/dABCsJwrw/dGw /dJw/dKw/dSmuBAw/dABCsJwrw /dSmuBI.M/dTMw/dKw/DwBdw /dE/dKw/dRw/dSmuBAw \n/dSw/dBw /dSw /dSw/dSmuBIm/dKMw /dLw/dSmuBE/dLw /dJw/dSmuBAw /dSw/dKw /dSmuBAm /dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dAw /dTw/dSmuBAw/dRw/dTw/dMtw /dSTha /dSmuBAw/dSmuBI/dPw/dTw /dKw /dJw/dSmuBIm/dNw/dSmuBAw/dIm /dSmuBI/dNw/dKw/DwBdw \n/dA/dTMw/dRapM /dBMw/dSmuBE/dLw /dJw/dSmuBE /dA/dPw/dNw /dLw/dSmuBO/dKw /dSw/dMw/dSmuBAw/dJw /dAw /dVtw/dVw/dHw/dSmuBAw/dRw /dIm /dKw/dHw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dJw/dSmuBE /dE/dKw/dRw/dSmuBAw /dSw/dBw /dSw /dPRw/dKw /dSmuBVorwpmrR /dSmuBI/dTw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSw/dSmuBAw/dMw /dABCsJwrw /dJw /dSYa  /dSTha /dSmuBAw/dSmuBI/dPw/dTw /dKw/dRwkdSmuBUC/DwBdw /dE/dKw /dDw/dSmuBO/dSw/dRw/dKw \n/dSmuBI/dBw/dNw/dSmuBAw /dJw/dSmuBIm/dVw/dNw /dA/dPw/dSmuBUC/dNBw/dRapM /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dPw/dSMw/dSmuBU /dAw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm /dSw /dTw/dSmuBAw/dRw/dTw/dMtw /dSTha /dSmuBAw/dSmuBI/dPw/dTw /dKw /dSmuBE /dNw/dSmuBE /dLw/dSmuBAw/dBMw/DwBdw /dHw/dLw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dSmuBI/dKw /dE/dKMw/dNw /dSmuBI/dKw/dCMw /dSmuBU  /dVw/dSsw/dRapM /dSw /dIm /dSw/dSmuBU/dNw/dBw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dAw/dSmuBI/dBw /dRw/dHw/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dJw/dSmuBE \n/dKw/dSmuBAC/dAw /dHw/dSmuBEABCsJwrw/dJw/dKw-/dHw/dSmuBEABCsJwrw/dJw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dMw/dSmuBI.N/dRw /dRw/dHw/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dMw/dSmuBO/dNw /dE/dSmuBI/dHw /dTw/dRw/dHw/dKw /dBw/dSmuBAw/dTw /dSw/dSmuBU/dSmuBI/dNw /dAw/dHw/dTw /dHw/dSmuBO/dI/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dKw/dSmuBAC/dAw /dTw /dPw/dtw/dSmuBAw/dRapM/dVw/dRw/dNBw /dKw /dSmuBE  /dPRw/dSmuBAw/dKw /dSmuBVorwpmrR /dSmuBI/dTw/dKw /dSw/dPMw/dSmuBAw/dIm/dKw/dMw /dSignIiReph  /dSmuBI.M/dTMw/dKw \n/dAw /dSw/dSmuBAm/dHw /dMw/dSmuBI.N/dRw /dRw/dHw/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dTw/dKMw/dNw /dPw/dtw/dSmuBAw/dRapM/dVw/dRw/dNBw /dKw /dSmuBE  /dKw/dSmuBIm.G /dHw/dSmuBAm/dTw? \n/dAw/dBw /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw /dPw/dRw /dA/dPw/dNw /dDMtw/dSmuBAw/dNw /dKw /dSmuBE /dSmuBI.G/dNDRw/dTw /dKw/dRw/dSmuBIm/DwBdw /dMw/dSmuBAw/dtw /dA/dPw/dNw /dBw/dCCw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dMw/dSmuBU /dCwBdrwfmBdC /dHw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBAC/dRw /dDw/dSmuBAm/dTw /dKw/dSmuBAw/dLw /dBMw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dSmuBI/dTw-/dBMw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dSmuBI/dTw /dKw /dSmuBE  /dSmuBI.M/dCw/dRw/dIm /dSw/dBw /dSw /dSw/dMBw/dNDMw \n/dJw/dSmuBO/dDddMw/dSmuBAm/dTw /dKw/dHw/dSmuBAm/dTw /dRw/dHw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw /dLw/dSmuBE /dBw/dSmuBAC/dAw /dIm /dKw/dSmuBAC/dRw /dKw/dSmuBAC/dAw/dKw /dCMw/dSmuBAC; /dIm /dKw/dSmuBAC/dRw /dMw/dSmuBAm/dNw/dSmuBAw/dKw /dCMw/dSmuBAC, /dAw/dSmuBI/dDw-/dAw/dSmuBI/dDw/DwBdw /dKw/dDw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dCw/dTw /dE/dSmuBI/dHw /dTw/dRw/dHw/dSmuBE /dSw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dJw/dKw /dRwkdSmuBU/dPw/dSmuBE /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw/dLw/dSmuBO/dKw/dSmuBI/dNw \n/dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm-/dCw/dSmuBU/dNw/dMw/dSmuBU/dNw /dSw /dE/dKw /dMw/dSmuBAw/dNw/dVw/dSmuBIm/dtw /dSw/dMBw/dNDMw /dBw/dNw/dSmuBAw /dLw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBIm.M/DwBdw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm /dKw /dSmuBE /dVw/dLw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm /dNw/dSmuBI/dHw /dA/dSmuBI/dPw/dTw/dSmuBU, /dBMw/dSmuBAw/dIm, /dBw/dSmuBI/dHw/dNw, /dSw/dKMw/dSmuBAw /dAw /dSw/dMBw/dNDMw/dSmuBIm /dBw/dSmuBI/dNw /dJw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dE/dKw/dTRw/dSmuBAw \n/dNw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw/dKw /dGw/dSmuBIm/dTw/dKw /dSmuBI/dKw/dCMw /dSmuBU  /dPw /dABCsJwrw /dSmuBI.G/dKTw /dDw/dSmuBE/dKMw/dSmuBU: \n/dMw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dBw/dCCw/dSmuBAw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm/dtw/dSmuBAw /dGw/dSmuBE \n/dDw/dSmuBUC /dTRw/dSmuBAw /dJw/dSmuBAw/dMw/dSmuBU/dNw /dKMw/dSw/dSmuBAw \n/dLw/dSmuBAw/dLw/dSmuBIm /dKMw/dSw/dSmuBAm/dBw/dE /dTw /dMw/dSmuBAw/dRw/dBw/dSmuBAC /dGw/dSmuBE \n/dDw/dSmuBUC /dTRw/dSmuBAw /dKw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dKMw/dSw/dSmuBAw \n/dTw/dSmuBUC /dCMw /dSmuBAm  /dBw/dSmuBI/dHw/dNw /dTw/dSmuBO/dHw/dRw /dHw/dMw /dBMw/dSmuBAm/dtw/dSmuBAw \n/dJw/dSmuBAC /dNw/dSmuBE /dKMw/dSw/dSmuBE/dLw/dSmuBEABCsJwrw /dTw /dBw/dSmuBU/dSmuBI.M/dJMw /dLw/dSmuBE /dDw/dSmuBAm/dtw/dSmuBAw \n/dMw/dSmuBAw/dRw/dBw /dKMw/dSmuBU/dAw /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dJw/dHw/dRw /dGw/dSmuBE \n/dDw/dSmuBUC /dTRw/dSmuBAw /dJw/dSmuBAw/dMw/dSmuBU/dNw /dKMw/dSw/dSmuBAw \n/dMw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dBw/dCCw/dSmuBAw /dSmuBI.M/dCw/dRw/dSmuBAm/dtw/dSmuBAw /dGw/dSmuBE \n/dDw/dSmuBUC /dTRw/dSmuBAw /dJw/dSmuBAw/dMw/dSmuBU/dNw /dKMw/dSw/dSmuBAw/DwBdw/DwBdw \n  \n/dKw/dSmuBAw/dLw/dSmuBIm /dKw/dSmuBAw/dNTw /dJMw/dSmuBAw “/dBw/dSmuBUC/dCw” /dA/dPw/dNw /dKw/dSmuBI/dVw/dTw/dSmuBAw “/dDw/dSmuBIm/dNw/dKw /dNw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw” /dJw/dSmuBE /dGw/dSmuBIm/dTw /dSw/dSmuBE/dHw/dSmuBO /dKw/dHw/dLw /dJw/dSmuBAw /dSw/dKw /dSmuBAm /dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dSw/dMBw/dSmuBAw/dHw/dKw /dJw/dKw/dSmuBAw/dABCsJwrw /dPRw/dtw/dSmuBU/dKTw \n/dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw/DwBdw /dE/dSmuBI/dHw /dGw/dSmuBIm/dTw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBI/dVw /dE/dKw /dGw/dRw/dSmuBIm/dBw /dMw/dSmuBAw/dtw /dJw/dKw/dRw /dPw/dSmuBI/dTw /dBw/dSmuBAw/dHw/dRw /dKw/dMw/dSmuBE/dBw/dSmuBAw /dLw/dSmuBE/dLw /dGw/dSmuBE/dLw /dCMw /dSmuBAm /dKw, /dGMw/dRw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dNw/dSmuBE /dA/dNNw /dNw/dSmuBE /dDdMw/dU/dAw /dCMw /dSmuBAm /DwBdw /dCMw/dSmuBO/dTRw /dDw/dSmuBU/dDMw/dPw/dSmuBIm/dBw/dSmuBAw /dBw/dCCw/dSmuBAw \n/dKw/dKMw/dNw/dSmuBO /dCw/dSmuBAw/dKw/dLw/dSmuBE/dTRw, /dKw/dKMw/dNw/dSmuBO /dSmuBI/dBw/dSKw /dSmuBU /dTRw /dTw /dKw/dKMw/dNw/dSmuBO /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dAw/dRw/dSmuBO /dVw/dSTw/dSmuBU /dLw/dSmuBE/dLw /dMw/dSmuBAw/dtw /dSw /dSmuBI.M/dJw/dDDw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dAw /dKw/dNw/dSmuBAm/dTw /dCMw /dSmuBAm /DwBdw /dLw/dSmuBAw/dCw/dSmuBAw/dRw /dMw/dSmuBAw/dtw /dE/dKw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \n/dKw /dSmuBU /dCw/dRw/dSmuBAm/dTw /dDw/dSmuBE/dKMw/dSmuBAm/dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dAw /dO/dKw/dRw/dSmuBE /dSw/dHw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw /dLw/dE /dA/dPw/dNw /dKw/dNw/dSmuBAm/dTw /dHw/dSmuBO/dSmuBI.N/dRw/dLw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dGw/dSmuBIm/dTw /dSw/dSmuBU/dNw/dSmuBAw /dBw/dSmuBAC/dABCsJwrw/dSw/dBw/dSmuBAw/dKw /dPRw/dtw/dTNw /dKw /dRw/dHw/dSmuBI.M/dLw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dBw/dSmuBAC/dAw /dDw/dSmuBE/dKMw/dSmuBU-/dDw/dSmuBE/dKMw/dSmuBU, /dIm /dQw/dSmuBU/dAw \n/dGw/dSmuBAw/dSmuBI/dBw /dRw/dHw/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dIm /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBE /dKw /dSmuBU /dCw/dSmuBI.N/dRw /dKw /dSw/dSmuBU/dNw/dSmuBAw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dSmuBAC /dRw/dSmuBE /dBw/dSmuBAw/dUC/DwBdw /dTw/dSmuBO/dABCsJwrw /dO/dSw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dBw/dSmuBIm/dCw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSw/dSmuBU/dTw/dLw /dCMw /dSmuBAm  /dAw /dIm /dKw/dSmuBAC/dAw /dPw/dSmuBUC/dBw /dSmuBI/dDw/dSw /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dSmuBI.G/dKMw /d̆hha /dSmuBU/dSMw/dSmuBIm /dSw \n/dNw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dCw /dRw/dHw/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dA/dTw/dSmuBE /dSw/dSmuBU/dNNw/dRw /dPw/dSmuBU/dRw/dBw/dSmuBAw /dBw/dSw/dSmuBAw/dTw /dJw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dNw/dSmuBAw/dCw/dBw /dLw/dSmuBE/dLw /dAw /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dMw/dSTw /dKw/dRw/dKw /dLw/dSmuBE/dLw  /dBw/dSw/dSmuBAw/dTw/dKw /dCMw/dNw/dNw-/dCMw/dNw/dNw /dLw/dHw/dSmuBI.N/dRw /dSw /dABCsJwrw  /dBw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dSw/dSmuBU/dRw/dSmuBIm \n/dBw/dJw/dSmuBAw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dSmuBAC/dKw/DwBdw /dRw/dSmuBE /dBw/dSmuBAC/dAw /dTw/dSmuBO/dHw/dRw /dJw /dNxa  /dSmuBI/dNw/dDMw/dRapM/dNw /dGMw/dRw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dBMw/dSmuBE/dLw /dCMw/dSmuBAC/dKw /dTw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dLw/dSmuBE/dLw /dSmuBI/dBw/dSKw /dSmuBU /dTRw /dAw /dCw/dSmuBAw/dKw/dLw/dSmuBE/dTRw /dBw/dNw/dLw/dSmuBE /dNw/dSmuBI/dHw /dCMw/dSmuBAC/dKw/DwBdw /dSmuBI/dBw/dSw/dSmuBI.N/dRw /dJw/dSmuBO /dE/dSmuBI/dHw \n/dVw/dSTw/dSmuBU /dSw/dBw/dKw /dSmuBE /DwBdw /dTw/dSmuBO/dHw/dRw /dGw/dSmuBO/dLw/dGw/dRw /dPw/dSmuBE/dTRw /dNw/dSmuBO/dNw /dRw/dSmuBO/dTRw/dSmuBIm /dSw /dABCsJwrw  /dBMw/dSmuBI.N/dRw /dJw/dSmuBAw/dUC /dTw /dBMw/dSmuBAw /dGYa ! /dLw/dSmuBE/dSmuBI/dKw/dNw, /dSmuBI.M/dCw/dABCsJwrw/dTw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE  /dKw/dSmuBO/dNw /dBw/dSmuBAw/dTw? /dBw/dSw/dSmuBAw/dTw/dKw /dDMw/dSmuBU/dNw /dAw /dKw/dSmuBAC/dAw/dKw /dMw/dSTw /dBMw /dNw/dSmuBAw/dCw/dBw \n/dMw/dDMw/dSmuBU/dRw /dBw/dSmuBAw/dTw/dKw /dSVw/dRw/dLw/dHw/dRw/dSmuBIm /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dLw/dSmuBE/dLw /dTw/dSmuBAm/dtw/dSmuBAw/dRw /dKw /dSmuBE /dNw/dSmuBE /dCMw/dSmuBAC/DwBdw /dA/dNw/dKw/dSmuBAw /dTMw/dSmuBO/dRw/dSmuBE /dNw/dSmuBE /dIm /dBMw/dSmuBAw /dGYa  /dCMw /dSmuBAm /dKw? /dTw/dSmuBO/dHw/dRw /dSmuBI/dPw/dTw/dSmuBAw /dPw/dRw/dDw/dSmuBE/dSmuBI.M/dSw/dtw/dSmuBAw /dCMw/dSmuBAC /dRw/dSmuBE /dBw/dSmuBAw/dUC/DwBdw /dKw/dTw/dSmuBE/dKw /dSmuBI/dDw/dNw /dBMw /dGw/dSmuBE/dLw /dMw/dSmuBU/dDw/dSmuBAw \n/dSmuBI/dNw/dRw/dMw/dSmuBO/dSmuBI/dHw/dtw/dSmuBAw /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dSmuBI.M/dCw/dSmuBI /dTtTtha /dtw/dSmuBO/dABCsJwrw /dNw/dSmuBI/dHw /dBMw/dSmuBE/dJw/dLw/dKw /dA/dSmuBI.M/dCMw! /dIm /dKw/dSmuBO/dNw/dSmuBO /dBw/dSmuBAw/dTw /dBMw/dSmuBE/dLw/dSmuBAm, /dKw/dHw /dNw/dSmuBE? /dKw /dSmuBE /dNw/dSmuBAw /dE/dSmuBI/dHw /dA/dVw /dSTha /dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dIm /dKw/dSmuBAC/dAw /dA/dPw/dNw /dKw /dSmuBU /dCw/dRw/dBw /dSw /dABCsJwrw  /dAw /dBw/dSw/dSmuBAw/dTw/dKw \n/dJMw/dSmuBO/dABCsJwrw/dKw/dSmuBAw /dA/dPw/dNw /dMw/dDMw/dSmuBU/dRw /dDMw/dSmuBU/dNw /dSw /dTw/dSmuBO/dHw/dRw /dNw/dSmuBIm/dABCsJwrw/dDw /dSw /dJMw/dKw/dMw/dSmuBAm/dTw /dMw/dSmuBAw/dtw /dKw /dSmuBE  /dTRw/dSmuBIm/dSw /dJw/dGw/dSmuBAw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dSmuBAC/dKw!  /dRw/dSmuBE /dNw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw! /dTw/dSmuBO/dABCsJwrw /dKw/dSmuBIm.G /dBw/dSmuBU/dJMw/dBw /dSignAiAnusvara /dJw/dSmuBE /dGw/dRw/dSmuBIm/dBw/dSmuBIm /dKw/dKw/dRw/dSmuBAw /dKw/dHw/dSmuBAm /dCMw /dSmuBAm /dKw? \n/dSMRw/dMw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dKw /dSmuBE  /dSw/dPw/dNw/dSmuBO/dABCsJwrw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSw/dSmuBU/dKMw /dNw/dSmuBI/dHw /dSmuBI.M/dLw/dKMw/dLw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dBw/dSmuBE/dCw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw /dSMRw/dMw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm /dA/dPw/dNw/dSmuBE /dTw /dA/dNHw/dSmuBAw/dRw /dGMw/dRw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSmuBI/dDdw/dSmuBI/dBw/dtw/dSmuBAw /dJw/dRw/dSmuBAw /dKw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw /dBw/dSmuBIm/dTw/dBw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dAw /dA/dPw/dNw \n/dPw/dSmuBI.N/dRw/dSMRw/dMw /dSw /dABCsJwrw  /dSw/dMw/dSTw /dNw/dGw/dRw /dKw /dSmuBE  /dJw/dGw/dMw/dGw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dDw/dSmuBE/dKMw /dNw/dSmuBE /dKw/dSmuBO/dNw/dSmuBAw /dIm /dHwkdSmuBU/dLw/dSw/dGw/dRw /dSmuBI/dBw/dtw/dSmuBI/dNw /dA/dPw/dNw /dNw/dHwkdSmuBU-/dNw/dHwkdSmuBU /dSmuBI.M/dMw/dTRMw/dGw/dRw /dBw/dSw/dSmuBAw/dTw /dSw /dABCsJwrw  /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dSw/dSmuBU/dTw/dSmuBAw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dSmuBAC/dKw! \n/dSmuBI/dNw/dSmuBI/dNw/dtw/dSmuBAw/dRw/dSmuBAw/dNw/dSmuBIm, /dJMw/dTRw/dSmuBI/dKw /dKw /dBw/dSmuBAC/dAw /dLw/dGw /dAw/dU /dNw/dSmuBE! /dBw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBU/dTw/dSmuBAw/dU /dNw/dSmuBE! /dRw/dSmuBE /dSw/dSmuBO/dNw, /dTw/dSmuBO/dABCsJwrw /dSmuBI/dBw/dNw/dSmuBAw /dVw/dSTw/dSmuBU /dSw/dBw /dKMw/dSmuBE/dNw/dSmuBE /dU/dPw/dSmuBAw/dSw/dLw /dCMw /dSmuBAm /DwBdw /dHw/dMw /dGLw/dSmuBAw/dSmuBI/dNw /dSw /dABCsJwrw  /dMw/dRw/dLw /dJw/dSmuBAw /dRw/dHw/dLw \n/dCMw/dSmuBIm.M/DwBdw /dMw/dSmuBU/dDw/dSmuBAw /dHw/dMw /dCMw/dSmuBIm.M /dLw/dSmuBAw/dCw/dSmuBAw/dRw /dKw/dRwkdSmuBUC /dTw /dKw/dSmuBIm.G /dKw/dRwkdSmuBUC /dRw/dSmuBE /dBw/dSmuBAC/dAw?” \n/dMw/dSmuBUC/dLw /dGw/dSmuBIm/dTw/dMw/dtw /dKw/dSmuBI/dVw/dTw/dSmuBAw /dKw/dSmuBI/dNw /dDw/dSmuBE/dKMw/dSmuBUC: \n/dDw/dSmuBE/dKMw/dHw/dSmuBIm/dABCsJwrw /dRw/dSmuBAC /dBw/dSmuBAC/dAw, /dIm /dKw/dSmuBAC/dAw /dGw/dVw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC/DwBdw \n/dSw/dSmuBU/dNw/dHw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAC /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBE, /dKw /dSmuBU /dCw/dSmuBI.N/dRw /dSw/dSmuBU/dNw/dVw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC/DwBdw/DwBdw \n  \n/dE /dxHa /dRw /dTw/dSmuBO/dABCsJwrw /dSw/dSmuBUC/dTw/dLw /dCMw /dSmuBE  /dMw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dJMw/dSmuBE /dO/dSw/dSmuBAw/dRw /dPw/dRw \n/dO /dxHa /dRw /dO /dNw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dCw/dSmuBAm /dPw/dSmuBU/dVw/dSmuBI.N/dRw/dtw/dSmuBAw /dMw/dSmuBO/dHw/dSmuBAw/dRw /dPw/dRw \n/dPw/dSmuBU/dRw/dBw/dSmuBAw /dVw/dSw/dSmuBAw/dTw /dBw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dSw/dSmuBU/dRw/dSmuBIm /dBw/dJw/dVw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC........./DwBdw \n/dSw/dSmuBU/dNw/dHw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAC /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBE, /dKw /dSmuBU /dCw/dSmuBI.N/dRw /dSw/dSmuBU/dNw/dVw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC/DwBdw/DwBdw \n  \n/dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dLw/dtw /dBw/dNw/dLw/dSmuBAC /dNw/dSmuBE /dSmuBI/dBw/dSKw /dSmuBU /dTRw /dAw /dCw/dSmuBAw/dKw/dLw/dSmuBE/dTRw \n/dNw/dSmuBO/dNw/dSmuBO /dRw/dSmuBO/dTRw/dSmuBIm /dSw /dABCsJwrw  /dBMw/dRw/dTw/dSmuBAC /dIm /dGw/dSmuBO/dLw /dPw/dSmuBE/dTRw \n/dBw/dSmuBAw/dTw/dKw /dMw/dDMw/dSmuBU/dRw /dSVw/dRw/dLw/dHw/dRw/dSmuBIm /dA/dBw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC ...../DwBdw \n/dSw/dSmuBU/dNw/dHw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAC /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBE, /dKw /dSmuBU /dCw/dSmuBI.N/dRw /dSw/dSmuBU/dNw/dVw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC/DwBdw/DwBdw \n  \n/dBw/dSmuBAw/dPw/dSmuBE /dTw/dSmuBO/dHw/dRw /dBw/dNw/dLw/dSmuBAC /dPw/dRw/dDw/dSmuBE/dSMw/dSmuBIm \n/dSmuBI.M/dCw /dTtTtha /dSmuBIm /dNw/dSmuBE /dE/dLw/dSmuBAC /dBMw/dSmuBE/dLw/dSmuBAC /dSmuBI/dDw/dNw /dVw/dSmuBE/dSMw/dSmuBIm \n/dMw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dKw /dSmuBE /dRw /dSmuBI/dNw/dNw/dSmuBAw/dtw/dLw /dVtw/dTMw/dSmuBAw /dJw/dGw/dBw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC/DwBdw \n/dSw/dSmuBU/dNw/dHw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAC /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBE, /dKw /dSmuBU /dCw/dSmuBI.N/dRw /dSw/dSmuBU/dNw/dVw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC/DwBdw/DwBdw \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \n/dKw/dSmuBIm.G /dBw/dSmuBU/dJMw/dBw /dSignAiAnusvara /dKw/dKw/dRw/dSmuBAw /dKw/dHw/dSmuBAm /dCMw /dSmuBAm  /dGw/dRw/dSmuBIm/dBw/dSmuBIm \n/dSw/dPw/dNw/dSmuBO /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSw/dSmuBU/dKMw /dNw/dSmuBI/dHw /dJw/dTw/dAJwurwMw /dSMRw/dMw/dJw/dSmuBIm/dVw/dSmuBIm \n/dLw/dSmuBU/dTTw/dSmuBIm /dLw/dGw/dSmuBAw/dKw/dAJwurwMw /dNw/dGw/dRw /dBw/dSw/dBw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC......./DwBdw \n/dSw/dSmuBU/dNw/dHw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAC /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBE, /dKw /dSmuBU /dCw/dSmuBI.N/dRw /dSw/dSmuBU/dNw/dVw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC/DwBdw/DwBdw \n/dKw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dSw/dSmuBU/dTw/dSmuBAw/dBw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC /dSmuBI/dBw/dSmuBI/dNw/dtw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC \n/dJMw/dTRw/dKw/dLw /dAC /dA/dSmuBI/dVw/dHw/dSmuBEABCsJwrw /dRw/dSmuBAC /dNw/dSmuBUC/dNw/dSmuBUC/dKw /dSmuBI/dNw/dSmuBI/dNw/dtw/dSmuBAw \n/dTw/dSmuBO/dHw/dRw /dU/dPw/dSmuBAw/dSw /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dLw/dJw/dBw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC \n/dSw/dSmuBU/dNw/dHw/dSmuBIm /dRw/dSmuBAC /dTw/dSmuBO/dRw/dSmuBE, /dKw /dSmuBU /dCw/dSmuBI.N/dRw /dSw/dSmuBU/dNw/dVw/dSmuBAm /dCMw/dSmuBAC/DwBdw/DwBdw \n/dKw/dSmuBAC/dAw /dSmuBI.M/dMw/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dDw/dSmuBUC /dPRw/dKw/dSmuBAw/dRw/dKw /dPw/dSmuBAm/dLw /dhw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dSw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw/dNtw /dKw/dSmuBAC/dAw /dAw /dKw/dSmuBAw/dRw /dKw/dSmuBAC/dAw/DwBdw /dDw/dSmuBU/dNw/dSmuBUC /dKw /dSmuBE  /dA/dPw/dNw-/dA/dPw/dNw /dSTha /dSmuBAw/dNw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw /dSw/dMw/dSmuBAw/dJw /dAw \n/dLw/dSmuBO/dKw /dPw/dRw /dxPa /dRw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dKw/dSmuBAw/dRw /dKw/dSmuBAC/dAw /dA/dSMw/dSmuBU/dBMw /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBUC/dCw/dNw/dSmuBAw /dDw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /DwBdw /dAw /dSw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw/dNtw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSMw/dSmuBU/dBMw/dKw /dSw /dABCsJwrw /dKw /dSmuBE /dTw/DwBdw  /dDw/dSmuBU/dNw/dSmuBUC /dJw/dSmuBE /dBw/dJw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dTw/dQw/dRw/dSmuBAw /dLw/dSmuBE/dLw \n/dA/dLw/dGw-/dA/dLw/dGw /dSMw /dBDa  /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dKw/dSmuBAw/dRw /dKw/dSmuBAC/dAw \"/dDdw/dKw /dSmuBAm \" /dCMw /dSmuBAm  /dAw /dSw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw/dNtw /dKw/dSmuBAC/dAw \"/dKw /dSmuBU /dCw/dRw/dSmuBAm\" /dCMw /dSmuBAm /DwBdw /dDddMw/dKw/dNw/dSmuBAw/dIm /dA/dSMw/dSmuBU/dBMw /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBUC/dCw/dKw /dAw /dKw /dSmuBU /dCw/dRw/dNw/dSmuBAw/dIm /dSMw/dSmuBU/dBMw/dKw /dSw/dSmuBUC/dCw/dKw/DwBdw \n/dSmuBI/dKw/dCMw /dSmuBU  /dLw/dKSsw/dNBw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dJw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dSw /dIm /dPw/dTw/dSmuBAw /dCw/dLw/dSmuBAm/dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dJw/dSmuBE /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dKw /dSmuBU /dNw /dPw/dSmuBI.N/dRw/dSmuBI.G /dSTha /dSmuBI/dTw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dBw/dSmuBE/dSw/dBw, /dU/dTRMw/dBw, /dKw /dSmuBU /dCw/dRw/dBw /dSMw/dSmuBU/dBMw /dAw /dKw/dSmuBO/dNw /dPw/dSmuBI.N/dRw/dSmuBI.G /dSTha /dSmuBI/dTw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dA/dSMw/dSmuBU/dBMw /dKw /dSmuBE /dRw \n/dSw/dSmuBUC/dCw/dNw/dSmuBAw /dDw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw \n/dKw/dSmuBAC/dAw /dJw/dKMw/dNw /dGMw/dRw/dKw /dCw/dSmuBAw/dRw /dA/dTMw/dVw/dSmuBAw /dAw/dABCsJwrw/dGw/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dUC /dCwBdrwfmBdC /dCw /dCw/dSmuBIm/dhw /dPw/dRw /dCw/dSmuBI/dDdMw/dKw /dKw /dSmuBU /dCw/dRw/dSmuBE /dTw /dKw/dHw/dLw /dJw/dSmuBAm/dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dJw/dSmuBE /dIm /dSMw/dSmuBU/dBMw/dKw /dSw /dABCsJwrw /dKw /dSmuBE /dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw; /dSw /dABCsJwrw /dGw/dSmuBI/dHw \n/dGMw/dRw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSmuBI/dKw/dtw/dSmuBO/dKw /dPw/dSmuBAw/dHwkdSmuBUC/dNw /dE/dTw/dSmuBAw /dKw/dTw/dSmuBE/dKw/dSmuBO /dBw/dSmuBE/dRw /dE/dSmuBI/dHw /dTw/dRw/dHw/dKw /dBw/dSmuBAw/dTw /dSw/dTtw /dBMw /dJw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw \n /dtw/dSmuBI/dDw /dKw/dSmuBAC/dAw /dGMw/dRw/dKw /dCMw/dTw (/dA/dTMw/dVw/dSmuBAw /dCw/dSmuBAw/dRw) /dA/dTMw/dVw/dSmuBAw /dAw/dABCsJwrw/dGw/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dHw/dSmuBI.N/dRw/dtw/dRw /dGw/dSmuBAw/dCMw /dPw/dRw /dBw/dSmuBAm/dSw/dE /dTw /dHw/dSmuBE/dRw/dSmuBAw/dtw/dLw /dVw/dSTw/dSmuBU /dBMw/dSmuBE/dTRw/dBw /dSmuBI/dNw/dSmuBI.M/dSMCw/dTw /dBw/dSmuBU/dJMw/dSmuBU.wpR/DwBdw /dE/dHw/dNw /dSmuBI.G /dSTha /dSmuBI/dTw \n/dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBO/dTRw/dRapM /dKw/dCw/dHw/dRw/dSmuBIm /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dDw/dBw/dDw/dBw/dSmuBAw /dBw/dNw/dSmuBAm/dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dAw /dMw/dSmuBU/dQw/dDw/dMw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dJw/dSmuBIm/dTw /dHw/dSmuBAw/dSmuBI.M/dSw/dLw /dHw/dSmuBO/dI/dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dE/dVw /dABCsJwrw  /dDMw/dNw-/dDMw/dSmuBAw/dNtw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dBw/dSmuBVorwpmrR/dSmuBI.M/dDDMw /dHw/dSmuBO/dI/dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw \n/dKw/dSmuBAC/dAw /dA/dGw/dRw /dBw/dKMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm, /dA/dNNw/dKw /dDdMw/dSmuBE/dRw /dAw/dSmuBI/dDw /dPw/dRw /dBw/dSmuBAm/dSw/dtw /dTw /dDMw/dNw/dKw /dLw/dSmuBAw/dBMw /dHw/dSmuBO/dI/dTw /dCMw /dSmuBAm/dKw/DwBdw /dGw/dSmuBAw/dtw /dKw /dSmuBE /dRw /dMw/dSmuBAw/dTMw /dPw/dRw /dKw/dSmuBAC/dAw /dBw/dSmuBAm/dSw /dGw/dSmuBE/dLw /dTw /dSmuBI/dPRw/dtw/dJw/dNw /dSw /dABCsJwrw  \n/dBMw/dSmuBE/dTRw /dHw/dSmuBE/dBw/dSmuBE/dTRw/dSmuBAw /dKw/dRw/dTw/DwBdw \n /dE/dHw/dSmuBO /dMw/dSmuBAw/dNtw/dTw/dSmuBAw /dPRw/dBw/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dA/dPw/dNw /dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw /dSw/dMw/dSmuBAw/dJw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSmuBI/dKw /dA/dGw/dRw /dKw/dSmuBAC/dAw /dSw/dSmuBU/dKMw/dSmuBAm/dLw /dMw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dSmuBI/dTRw /dSmuBI/dKw/dABCsJwrw/dVw/dSmuBAw /dGw/dDw/dSmuBAw/dRapM /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dO/dABCsJwrw/dGMw/dRw/dSmuBAw/dE /dLw/dSmuBAw/dGw/dLw /dTw /dE/dKw/dRw /dA/dTMw/dRapM /dIm \n/dBMw/dSmuBE/dLw /dJw/dSmuBE /dPRw/dCw/dSmuBU/dRw /dMw/dSmuBAw/dTRw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dVw/dSsw/dSmuBAw/dRapM /dHw/dSmuBAm/dTw/DwBdw \n /dE/dSmuBI/dHw /dSw/dBw/dHw/dKw /dSmuBI/dBw/dPw/dRw/dSmuBIm/dTw /dKw/dSmuBAC/dAw /dJw/dSmuBO/dABCsJwrw /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dSw/dSmuBU/dKMw/dSmuBAm/dLw /dGw/dSmuBAw/dCMw /dPw/dRw /dBw/dSmuBAm/dSw /dKw /dKw /dSmuBU /dCw/dSmuBI.N/dRw /dRw/dHw/dLw /dHw/dSmuBO /dTw /dIm /dKw /dSmuBU /dNw/dSmuBO /dMw/dHw/dSmuBAw/dMw/dSmuBAw/dRw/dSmuBIm /dPMw /dSmuBAm /dLw/dBw/dSmuBAw/dKw /dPw/dSmuBUC/dVw/dRapM /dSw/dSmuBUC/dCw/dNw/dSmuBAw /dSmuBI.M/dTMw/dKw/DwBdw \n /dA/dGw/dRw /dKw/dKw/dRw/dSmuBO /dMw/dSmuBAw/dTMw /dPw/dRw /dKw/dSmuBAC/dAw /dA/dPw/dNw /dCw/dSmuBO/dABCsJwrw/dCw /dSw /dHw /dDdDda /dSmuBIm/dKw /dTRw/dSmuBU/dKw/dDddMw/dSmuBIm /dKMw/dSw/dSmuBAw /dDw/dSmuBAm/dKw /dTw /dO/dSmuBI/dHw /dVtw/dSmuBI.G/dKTw /dKw /dSmuBE  /dMw/dSmuBVorwpmrR/dTtw/dSmuBU /dSmuBI/dNw/dSmuBI.M/dSMCw/dTw /dBw/dSmuBU/dJMw/dSmuBU.wpR/DwBdw \n/dMw/dSmuBAm/dSmuBI.M/dTMw/dLw/dSmuBIm /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw /dMw/dHw/dSmuBAw/dKw/dSmuBI/dVw /dSmuBI/dVw/dDtw/dSmuBAw/dPw/dSmuBI/dTw /dKw /dSmuBE  /dSmuBI/dBw/dNw/dSmuBAw /dA/dPw/dSmuBUC/dNBw/dRapM /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dE/dKw /dSmuBI/dVw/dRw/dHw/dSmuBIm /dNw/dSmuBAw/dSmuBI/dtw/dKw/dSmuBAw /dJw/dKw/dRw /dPw/dSmuBI/dTw /dPw/dRw/dDw/dSmuBE/dSw /dGw/dSmuBE/dLw /dCMw /dSmuBAm /dKw /dKw /dSmuBE /dRw /dVw/dSmuBE/dDw/dNw/dSmuBAw /dAw \n/dKw /dSmuBE /dNw/dSmuBAw /dO /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dA/dPw/dNw /dSw/dMw/dSmuBI/dDw/dtw/dSmuBAw /dBw/dNw/dBw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw, /dKw /dSmuBE /dNw/dSmuBAw /dO/dKw/dRw/dSmuBAw /dLw/dSmuBO/dBMw/dBw/dSmuBAm/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dI/dTtw/dSmuBAw/dSmuBI/dDw/dKw /dBw/dHwkdSmuBU/dTw /dSw/dSmuBU/dNNw/dRw /dVw/dNBw/dRapM/dNw /dMw/dHw/dSmuBAw/dKw/dSmuBI/dVw /dSmuBI/dNw /dxNa  /dLw/dSmuBO/dKw/dGw/dSmuBIm/dTw /dMw/dSmuBEABCsJwrw \n/dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw: \n/dMw/dSmuBO/dRw/dSmuBAw /dRw/dSmuBE /dA/dABCsJwrw/dGw/dNw/dMw/dSmuBAw /dCw/dNw/dNw /dKw /dSmuBE /dRw /dGw/dSmuBI.M/dCMw/dtw/dSmuBAw /dTw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dTw/dRw /dKw /dSmuBU /dRwkdSmuBU/dRw/dSmuBAm /dKw/dSmuBAw/dGw /dRw/dSmuBE/DwBdw \n/dSw/dSmuBO/dNw/dSmuBE /dCw/dSmuBO/dABCsJwrw/dCw /dTw/dSmuBO/dHw/dSmuBEABCsJwrw /dBw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dSmuBI.M/dDMw /dDw/dSmuBE/dBw/dSmuBAC /dBw/dSmuBAw/dtw/dSw /dJw/dSmuBAC/dABCsJwrw /dSmuBI/dPw/dtw/dSmuBAw /dA/dO/dTw/dSmuBAw /dAw/dJw/dSmuBU /dRw/dSmuBE/DwBdw \n/dGw/dSmuBAw/dBw/dHw /dGw/dSmuBAw/dBw/dHw /dSw/dSmuBI.G/dKMw /dLw/dSmuBO/dRw/dSmuBIm /dJMw/dSmuBUC/dMw/dSmuBI.N/dRw /dMw/dDw/dNw /dA/dRw/dSmuBAw/dDMw/dNw /dJw/dSmuBAw/dNw/dSmuBU /dRw/dSmuBE/DwBdw \n/dCw/dHwkdSmuBU/dABCsJwrw /dSmuBI/dDw/dSmuBI.M/dSw /dCw /dABCsJwrw /dPw/dSmuBAw /dMw/dSmuBE/dHwkdSmuBU/dSmuBI.M/dLw /dPMw /dSmuBUC /dLw/dSmuBI.M/dLw /dCw /dABCsJwrw /dDRw /dI/dJw/dSmuBO/dSmuBI.N/dRw/dtw/dSmuBAw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw /dRw/dSmuBE/DwBdw  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २११ म अंक ०१ अ/g270टूबर  २०१६ (वष/g361 ९ मास १०६ अंक २११)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \n/dKw/dSmuBO/dNw/dSmuBAw /dKw/dE /dHw/dMw /dMw/dtw/dNw /dA/dRw/dSmuBAw/dDMw/dBw /dHw/dSmuBO/dtw/dTw /dBw/dDddMw/dSmuBIm /dRw/dSmuBI/dTw/dSw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw /dRw/dSmuBE/DwBdw \n/dPw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dSw/dMw/dtw /dKw/dSmuBAw/dGw/dSmuBAw /dKw /dSmuBE /dO /dNw/dSmuBE /dA/dPw/dNw /dSmuBI/dHw/dTw /dDw/dSmuBE/dKMw/dLw /dAw/dABCsJwrw/dSmuBI.G/dKMw /dPw/dSw/dSmuBAw/dSmuBI.N/dRw /dRw/dSmuBE/DwBdw \n/dSmuBI/dVw/dDtw/dSmuBAw/dPw/dSmuBI/dTw /dKw/dSmuBI/dVw/dVw/dRw /dI/dHw/dSmuBO /dGw/dSmuBAw/dBw/dE /dTw/dSmuBO/dKw /dSmuBEABCsJwrw  /dA/dSmuBI.M/dCMw /dGw/dSmuBU/dNw/dKw /dSmuBI/dNw/dDMw/dSmuBAw/dNw /dRw/dSmuBE/DwBdw \n/dRw/dSmuBAw/dVw /dBMw/dSmuBO/dGw/dSmuBIm/dSw/dRw /dSw/dBw /dGw/dSmuBU/dNw /dAw/dGw/dRw /dPw/dDw/dMw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dVw/dSmuBIm /dRw/dMw/dSmuBAw/dNw /dRw/dSmuBE/DwBdw/DwBdw \n/dE/dSmuBI/dHw /dGw/dSmuBIm/dTw/dKw /dSw /dABCsJwrw /dKSsw/dSmuBE/dPw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dA/dTMw/dRapM /dIm /dBMw/dSmuBE/dLw /dJw/dSmuBE /dHw/dMw/dRw/dSmuBAw /dAw/dABCsJwrw/dGw/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dCw/dSmuBAw/dNw/dNw /dKw /dSmuBE /dRw /dGw/dSmuBAw/dCMw /dA/dSmuBI.M/dCMw /dAw /dO/dIm /dGw/dSmuBAw/dCMw /dKw /dSmuBE  /dTRMw/dSmuBAw/dSmuBI/dDdMw /dPw/dRw /dE/dGw/dSmuBO /dKw/dSmuBAC/dAw /dBw/dSmuBAm/dSw/dLw /dKw /dSmuBU /dCw/dSmuBI.N/dRw \n/dRw/dHw/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dIm /dSmuBI/dNw/dSmuBI.M/dSMCw/dTw /dRwkdSmuBU/dPw/dSmuBE /dSMw/dSmuBU/dBMw /dSw/dMw/dSmuBAw/dCw/dSmuBAw/dRw /dKw /dSmuBE /dRw /dLw/dKSsw/dNBw /dSmuBI.M/dTMw/dKw/DwBdw /dHw/dSmuBE /dKw/dSmuBAC/dAw, /dA/dGw/dRw /dAw/dIm /dHw/dMw/dRw /dSmuBI/dPRw/dtw/dTw/dMw /dAw/dSmuBI/dBw /dGw/dSmuBE/dLw/dSmuBAw /dTw /dHw/dMw /dTw/dSmuBO/dHw/dRw /dCw/dSmuBO/dABCsJwrw/dCw /dSw/dSmuBO/dNw /dSw \n/dMw/dRMw/dVw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dBw/dSmuBAC/DwBdw /dAw/dU /dHw/dSmuBE /dSw/dKMw/dSmuBIm /dBw/dSmuBI/dHw/dNw/dPw/dSmuBAw /dSw/dBw, /dSw/dBw /dSmuBI.M/dMw/dSmuBI.M/dLw /dJMw/dSmuBUC/dMw/dRw /dGw/dSmuBAw/dU/DwBdw /dAw/dIm /dHw/dMw /dPRw/dSmuBE/dMw/dKw /dAw/dRw/dSmuBAw/dDMw/dNw/dSmuBAw /dKw/dRw /dJw/dSmuBAw /dRw/dHw/dLw /dCMw/dSmuBIm.M/DwBdw /dCw/dSmuBAw/dRwkdSmuBU /dSmuBI/dDw/dSw /dCw /dABCsJwrw /dPw/dSmuBAw /dAw/dRw \n/dBMw/dSmuBAw/dLw/dSw/dRw/dSmuBIm /dKw /dSmuBE  /dPMw /dSmuBUC /dLw /dPMw /dSmuBU /dLw/dSmuBAw/dE/dLw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dMw/dSmuBU/dDw/dSmuBAw /dIm /dPw/dSmuBUC/dSmuBI.M/dNBw/dRapM/dMw/dSmuBAw/dKw /dRw/dSmuBAw/dSmuBI/dTw? /dKw/dSmuBO/dNw/dSmuBAw /dHw/dMw /dKw/dSmuBAw/dMw/dDw/dSmuBE/dVw/dKw  /dAw/dRw/dSmuBAw/dDMw/dNw/dSmuBAw /dKw’ /dPw/dSmuBAm/dBw/DwBdw /dKw/dSmuBAw/dRw/dNBw /dJw/dSmuBE /dE/dSmuBI/dHw /dSmuBI.M/dMw/dLw/dNw/dKw  /dSw/dBw/dSw /dPw/dSmuBAm/dGMw \n/dU/dPw/dHw/dSmuBAw/dRw /dTw /dKw/dSmuBAw/dMw/dDw/dSmuBE/dVw/dKw /dAw/dRw/dSmuBAw/dDMw/dNw/dSmuBE /dHw/dSmuBE/dTw/dSmuBI/dNw/DwBdw /dSw/dSmuBU/dNw /dKw/dSmuBAC/dAw, /dKMw/dRw/dSmuBAw/dPw  /dSw/dMw/dtw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSmuBI/dKw/dtw/dSmuBO/dKw /dA/dPw/dNw /dNw/dSmuBI/dHw /dHw/dSmuBO/dI/dTw /dCMw /dSmuBAm /dKw/DwBdw /dIm /dBw/dSmuBAw/dTw /dAw/dABCsJwrw/dSmuBI.G/dKMw /dKMw/dSmuBO/dSmuBI.M/dLw /dKw /dDw/dSmuBE/dSmuBI.G/dKMw /dCw/dSmuBU/dKw/dLw \n/dCMw/dSmuBIm.M/DwBdw /dKw/dSmuBI/dVw /dSmuBI/dVw/dDtw/dSmuBAw/dPw/dSmuBI/dTw /dKw/dHw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw /dHw/dSmuBE /dSw/dSmuBU/dNNw/dRw/dSmuBIm, /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC/dKw /dSmuBI/dPRw/dtw/dTw/dMw /dGw/dSmuBU/dNBw/dKw /dKMw/dSmuBAw/dNw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw/DwBdw /dJw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw /dRw/dSmuBAw/dJw/dSmuBAw /dBMw/dSmuBO/dGw/dSmuBE/dSh.half  /dVw/dRw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw /dAw/dRw /dJw/dSmuBE /dPw/dDMw/dSmuBAw /dDw/dSmuBE/dVw/dSmuBIm /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBAw/dTMw /dRw/dMw/dNBw \n/dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw/DwBdw \n/dJw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dSw/dMw/dtw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dAw/dVw/dSmuBAw/dGw/dMw/dNw /dKw /dSmuBE  /dSw/dSmuBU/dSmuBI/dVw/dDMw/dSmuBAw /dA/dTw/dSmuBE/dKw /dU/dNNw/dTw /dNw/dSmuBI/dHw /dRw/dHw/dSmuBAm/dKw /dTw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dKSsw/dNBw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBE  /dLw/dSmuBO/dKw /dKMw/dSmuBAw/dSMw /dTw/dSmuBAC/dRw /dPw/dRw /dSmuBI.G /dSTRa /dGw/dNw /dAw /dNw/dSmuBE/dNw/dSmuBAw /dSw/dBw \n/dKw/dHw/dSmuBAC/dSmuBI/dTw/dtw/dSmuBAw /dBw/dSmuBUC/dJMw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dLw/DwBdw /dNw/dSmuBAw/dSmuBI/dtw/dKw/dSmuBAw /dSmuBI/dNw/dVw/dSmuBE/dDw/dNw /dKw/dRw/dSmuBAm/dTw /dCMw/dSmuBI.M/dTMw /dJw/dSmuBE /dAw/dU /dAw /dHw/dMw/dRw /dA/dABCsJwrw/dGw/dNw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw/dSmuBI/dNw /dKw /dSmuBU /dCw/dRwkdSmuBUC/DwBdw /dA/dHw/dSmuBAw/dABCsJwrw/dKw /dSmuBE  /dHw/dMw/dRw /dAw/dABCsJwrw/dGw/dNw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dSVw/dSmuBAw/dGw/dTw /dA/dSmuBI.M/dCMw/DwBdw /dHw/dMw \n/dHw/dMw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dKw /dSmuBE  /dPw/dSmuBAw/dSmuBI/dNw /dSw /dSVw/dSmuBAw/dGw/dTw /dKw/dRw/dBw, /dBw/dSmuBE/dSw/dBw/dSmuBAw/dKw /dLw/dSmuBE/dLw /dPw/dSmuBIm/dRMw/dSmuBIm /dDw/dSmuBE/dBw /dAw /dA/dGw/dRw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dKw /dSmuBE  /dKw /dSmuBU /dCw/dRw/dLw/dSmuBAw /dSw /dABCsJwrw  /dHw/dMw/dRw /dSmuBI/dPRw/dtw/dTw/dMw /dKw/dHw/dSmuBIm/dABCsJwrw /dAw/dSmuBI/dBw /dGw/dSmuBE/dLw/dSmuBAw /dTw /dO /dJw/dSmuBE /dKw/dSmuBO/dNw/dSmuBO \n/dSw/dNw/dSmuBE/dSMw /dA/dNw/dTw/dSmuBAw /dTw/dSmuBAw/dSmuBI/dHw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dPw/dSmuBI/dHw/dLw /dSmuBI/dHw /dSSa /dSmuBAw /dA/dHw/dSmuBIm/dABCsJwrw/dKw /dSmuBE  /dDw/dSmuBE/dBw/DwBdw /dE/dTw/dBw/dSmuBE /dNw/dSmuBI/dHw, /dA/dGw/dRw /dHw/dMw/dRw /dSmuBI/dPRw/dtw/dTw/dMw /dPw/dRw/dDw/dSmuBE/dSw/dSmuBIm /dAw/dSmuBI/dBw /dGw/dSmuBE/dLw/dSmuBAw /dTw /dHw/dMw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dLw/dSmuBE/dLw /dKw /dABCsJwrw /dGw/dNw/dSmuBAw /dSw/dNw/dSmuBE/dSMw \n/dBw/dNw/dSmuBAw/dE/dBw/DwBdw /dA/dHw/dSmuBAw/dCwBdrwfmBdC /dSmuBI.M/dCw/dABCsJwrw/dTw/dSmuBAw /dNw/dSmuBI/dHw /dKw/dRwkdSmuBUC/DwBdw /dHw/dMw/dRw /dBw/dSmuBAw/dTw /dPw/dRw /dSmuBI/dVw/dSMVw/dSmuBAw/dSw /dKw/dRwkdSmuBUC/DwBdw /dHw/dMw/dRw /dSmuBI/dHw/dTw/dGRw/dSmuBAw/dHw/dKw /dBw/dNw/dSmuBU /dAw /dAw/dU /dAw /dHw/dMw/dRw /dA/dABCsJwrw/dGw/dNw/dSmuBAw /dMw/dSmuBEABCsJwrw /dKw /dSmuBU /dCw/dRwkdSmuBUC/DwBdw \n /dKw/dSmuBI/dNw /dDw/dSmuBE/dKMw/dSmuBUC /dE/dSmuBI/dHw /dGw/dSmuBIm/dTw /dKw /dSmuBE : \n/dHw/dSmuBE /dRw/dSmuBE /dKw/dSmuBAC/dAw /dKw /dSmuBU /dCw/dSmuBI.N/dRw /dBw/dSmuBAm/dSw /dA/dABCsJwrw/dGw/dNw/dSmu","size_mb":0.66,"has_text":true},"Videha 212.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 212.pdf","name":"Videha 212.pdf","text":"वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n  \n   \nऐ अंकमे अछि: - \nऐ अंकमे अछि :- \n१. संपादकीय संद ेश \n  \n२. गद्य \n२.१.डॊ क ै लाश क ु मार ममश्र-सुग्गा आ श्रृंगार: मैथिली लोकगीतक पररदृश्य मे \n२.२.जगदीश प्रसाद मण् डल- लघु कथा- मुव़ियाएल घर \n२.३.चन् दना द्त- आलेख - बाबा लालदास \n२.४.अृंक ु र- लघु किा सृंग्रह- राम विलास साहु \n३. पद्य \n३.१.आशीष अनछिन् हार- २ टा गजल \n३.२.ओम प्रकाश- गजल \n३.३.बाबा बैद्यनाथ-आजाद गजल  \n३.४.जगदीश िन्र ठाक ु र  अननल - गज ल \n३.५. पल्लवी मण्डल-स म य  \n  \n४.बाालानां क ृ ते-डॊ शशशधर  क ु मर- ऊद या ऊदवबलाव़ि (बाल कविता) \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. विदेहक पुरान अंक \nआ ऑवियो/ िीवियो/ पोथी/ छित्रकला/ फोटो सभक फाइल सभ िाउनलोि करबाक हेतु नीिााँक ललिंक पर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE विदेह आकााइि  \n  \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n2 \n \n  \nFollow Official Videha\n Twitter to view regular Videha  Live Broadcasts \nthrough Periscope\n . \n  \nविदेह जालिृत्तक विसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय  \nप्रबोध सम्मानसँ सम्माननत श्री िन्रभानु ससिंह स्वगीय भऽ गेला। श्रद्ांजछल। \nनवदेहक  http://videha.co.in/ 1 जनवरी 2017 क े र अंक ननकछलते नवदेह दसम बर्खमे प्रवेश कऽ जाएत। \nअइ अवसरपर नवदेह गीत -संगीतक एलबम क े र समीक्षा आदद प्रकाछशत करबाक ननर्खय लेलक अछि। छिटपुट \nप्रयासक अनतररक्त शायद ई पनहल अवसर हेतै मैछथली पनिकाररतामे जर्न नक कोनो सानहत्ययक पनिकाक कोनो \nएकटा अंकमे निल्मी गीतक एलबम वा नक स्वतंि गीत-गजलक एलबम क े र समीक्षा देबाक प्रयास वा ननर्खय कएल \nगेल हुअए। संगीत समीक्षक लोकननसँ आग्रह जे ओ कोनो एलबमक कोनो गीत -गजल -संगीत की पूरा एलबम क े र \nसमीक्षा पठाबछथ। समीक्षा-लेर् आददमे गीत -संगीतक भाव पक्ष, टेक्नीकल पक्ष, शब्द ियन पक्ष, एडीटटिंग पक्ष, \nमाक े टटिंग पक्ष आदद क े र वर्खन हुअए। लेर्क ेँ ggajendra@videha.com पर 1 ददसम्बर 2016 धरर \nपठाएल जाए। ऐ अंकमे समान्य रिना ओ स्थायी स्तंभ सभ सेहो रहबे करत। प्रयास रहत जे बेसीसँ बेसी गीत -\nगजल -संगीत आनक पूरा एलबमक समीक्षा आबए। \n  \nई-पत्र \nआदरर्ीय गजेंर  जी   \nनमस्कार  \nनवदेह  के २१० म  अंक में  डाक्टर शछशधर  कुमार  के बाल कनवता छिता आ २११ म  अंक में  २.१.डॊ क ै लाश क ु मार \nममश्र- मैछथली  लोकगीतमे  कौआ सम्बाहक ख़ास  रुछिगर  लागल अछि  ।- प्रर्व झा \n \nजेना की सभ गोटा जनै िी जे विदेह २०१५ मे तीन टा विशेषांक तीन सावहत्यकारपर ्रककाछशत क े लक जकर \nमापदंि िल सालमे दूटा विशेषांक जीवित सावहत्यकारक उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० िा ओइसाँ बेसी सालक \nसावहत्यकार रहता ताँ दोसर ४०-५० सालक ( मैछथली सावहत्यकार मने भारत आ नेपाल दूनूक)। ऐ क्रममे अरविन्द \nठाक ु र ओ जगदीश िंद्र ठाक ु र \"अवनल\"जीपर विशेषां क वनकछल िुकल अछि। आगूक विशेषांक वकनकापर हुअए \nतइ लेल एक मास पवहनेसाँ पाठकक सुझाि मााँगल गेल िल।   पाठकक सुझाि आएल आ ओइ सुझाि अंतगगत \nविदेहक वकि ु  अवगला विशेषांक परमेश्वर कापव़ि , िीरेन्द्र मल्ललक आ कमला िौधरी पर रहत। हमर सबहक ्रकयास \nरहत जे ई विशेषांक सभ जनिरी ओ फरिरी २०१७ मे ्रककाछशत हुअए मुदा ई रिनाक उपलब्धतापर वनभगर करत।  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n3 \n \nमने रिनाक उपलब्धताक वहसाबसाँ समए ऊपर -वनच्चा भऽ सक ै ए। सभ गोटासाँ आग्रह जे ओ अपन-अपन रिना \n३१ ददसम्बर २०१६ धरर ggajendra@videha.com पर पठा दी।  \n  \n  \nविदेह सम्मान \nविदेह समानान्तर सावहत्य अकादेमी सम्मान \n१.विदेह समानान्तर सावहत्य अकादेमी फ े लो पुरस्कार २०१०-११  \n२०१० श्री गोविन्द झा (समग्र योगदान लेल)  \n२०११ श्री रमानन्द रेणु (समग्र योगदान लेल)  \n२.विदेह समानान्तर सावहत्य अकादेमी पुरस्कार २०११-१२  \n२०११ मूल पुरस्कार - श्री जगदीश ्रकसाद मण्िल ( गामक जिनग ीी , कथा संग्रह)  \n२०११ बाल सावहत्य पुरस्कार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी ितुर होइ , कथा संग्रह)  \n२०११ युिा पुरस्कार - आनन्द क ु मार झा (कलह, नाटक) \n२०१२ अनुिाद पुरस्कार - श्री रामलोिन ठाक ु र - (पद्मानदीक माझीी , बांग्ला - मावनक बंद्योपाध्याय , उपन्यास \nबांग्लासाँ मैछथली अनुिाद)  \nविदेह भाषा सम्मान २०१२-१३ (िैकल्प पक सावहत्य अकादेमी पुरस्कारक रूपमे प्रथसद्ध) \n1.विदेह समानान्तर सावहत्य अकादेमी फ े लो पुरस्कार 2012 \n2012 श्री राजनन्दन लाल दास  (समग्र योगदान लेल)  \n2.विदेह भाषा सम्मान २०१२-१३ (िैकल्प पक सावहत्य अकादेमी पुरस्कारक रूपमे प्रथसद्ध) \n२०१२ बाल सावहत्य पुरस्कार  - श्री जगदीश ्रकसाद मण्िल क ेँ “तरेगन ” बाल ्रकेरक विहवन कथा संग्रह  \n२०१२ मूल  पुरस्कार  - श्री राजदेि मण्िलक ेँ \"अम्बरा\" (कविता संग्रह) लेल।  \n2012 युिा पुरस्कार - श्रीमती ज्योवत सुनीत िौधरीक  “अर्चिस” (कविता संग्रह)  \n2013 अनुिाद पुरस्कार - श्री नरेश क ु मार विकल  \"ययावत\" (मराठी उपन्यास श्री विष्णु सखाराम खाण्िेकर)  \nविदेह भाषा सम्मान २०१३-१४ (िैकल्प पक सावहत्य अकादेमी पुरस्कारक रूपमे प्रथसद्ध) \n२०१३ बाल सावहत्य पुरस्कार  – श्रीमती ज्योवत सुनीत िौधरी - “देिीिी ” (बाल वनबन्ध संग्रह) लेल।  \n२०१३ मूल पुरस्कार  - श्री बेिन ठाक ु रक ेँ \"बेटीक अपमान आ छीनरदेि ीी \" (नाटक संग्रह) लेल।  \n२०१३ युिा पुरस्कार - श्री उमेश मण्िलक ेँ “वनश्तुकी” (कविता संग्रह)लेल।  \n२०१४ अनुिाद पुरस्कार - श्री विनीत उत्पलक ेँ “मोहनदास” (वहन्दी उपन्यास श्री उदय ्रककाश)क मैछथली अनुिाद \nलेल।  \nविदेह भाषा सम्मान २०१४-२०१५ (समानान्तर सावहत्य अकादेमी सम्मान) \n२०१४ मूल पुरस्कार - श्री नन्द विलास राय ( सखारी पेटार ीी - लघु कथा संग्रह)  \n२०१४ बाल पुरस्कार - श्री जगदीश ्रकसाद मण्िल ( नै धारैए- बाल उपन्यास)  \n२०१४ युिा पुर स्कार - श्री आशीष अनछिन्हार (अनथचन्हार आखर- गजल संग्रह)  \n२०१५ अनुिाद पुरस्कार - श्री शम्भु क ु मार लसिंह ( पाखलो  -  तुकाराम रामा शेटक कोंकणी उपन्यासक मैछथली \nअनुिाद) \nनाटक, गीत, सृंगीत, नरत्य, मूर्तिकला, थिप प आ थचत्रकला क्षेत्रमे विदेह सम्मान २०१२ \nअभभ नय- मुख्य अभभनय  , \nसुश्री छशल पी  क ु मारी, उम्र- 17 वप ता श्री लक्ष् मण झा \nश्री शोभा कान् त महतो , उम्र- 15 वप ता- श्री रामअितार महतो ,  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n4 \n \nहास् य-अभभनय  \nसुश्री व्रकयंका क ु मारी, उम्र- 16, वप ता- श्री िैद्यनाथ साह \nश्री दुगागनंद ठाक ु र , उम्र- 23, वप ता- स् ि. भरत ठाक ु र \nनरत् य \nसुश्री सुलेखा क ु मारी , उम्र- 16, वप ता- श्री हरेराम यादि  \nश्री अमीत रंजन , उम्र- 18, वप ता- नागेश्वर कामत  \nथचत्रकला \nश्री पनकलाल मण्िल , उमेर - ३५, वपता - स्ि. सुन्दर मण्िल, गाम िजना  \nश्री रमेश क ु मार भारती , उम्र- 23, वप ता- श्री मोती मण् िल  \nसृंगीत (हारमोवनयम) \nश्री परमानन् द  ठाक ु र, उम्र- 30, वप ता- श्री नथुनी ठाक ुर  \nसृंगीत (ढोलक) \nश्री बुलन राउत , उम्र- 45, वप ता- स् ि. छिल टू राउत \nसृंगीत (रसनचौकी) \nश्री बहादुर राम , उम्र- 55, वप ता- स् ि. सरजुग राम  \nथिप पी -िस्तुकला \nश्री जगदीश मल्ललक ,५० गाम - िनौरागंज  \nमूर्ति-मरभ्तका कला \nश्री यदुनंदन पंवि त, उम्र- 45, वप ता- अशफी पंवि त \nकाष्ठ-कला \nश्री झमेली मुखखया ,वपता स्ि. मूंगालाल मुखखया , ५५, गाम - िजना  \nवकसानी-आत्मवनभार सृंस्क र वत \nश्री लिमी दास , उमेर - ५०, वपता स्ि. श्री फणी दास, गाम िेरमा  \nविदेह मैथिली पत्रकाररता सम्मान \n-२०१२ श्री निेन्दु क ु मार झा \nनाटक, गीत, सृंगीत, नरत्य, मूर्तिकला, थिप प  आ थचत्रकला क्षेत्रमे विदेह सम्मान २०१३   \nमुख्य अभभनय -  \n(1) सुश्ी आिा क ु मारी सुपुत्री श्ी रामाितार यादि, उमेर - १८, पता - गाम+पोस् ट - िनौरागंज , भाया- \nतमुरर या, जज ला - मधुबनी (वब हार)   \n(2) मो. समसाद आलम सुपुत्र मो. ईषा आलम, पता - गाम+पोस् ट - िनौरागंज , भाया- तमुरर या, जज ला - मधुबनी \n(वबहार)   \n(3) सुश्ी अपर्ाा क ु मारी सुपुत्री श्री मनोज क ु मार साहु , जन् म  वतछथ - १८-२-१९९८, पता - गाम - \nलल्क्ष् मवनयााँ, पोस् ट- िजना , भाया- नरवह या, थाना- लौकही ,जज ला - मधुबनी (वब हार)   \nहास् य–अभभनय - \n(1) श्ी ब्रह्मदिे पासिान उफ ा  रामिानी पासिान  सुपुत्र- स् ि. लक्ष् मी पासिान , पता - गाम+पोस् ट - औरहा , भाया- \nनरवह या, थाना- लौकही , जज ला - मधुबनी (वब हार)  \n(2) टाॅ थसफ आलम सुपुत्र मो. मुस् ताक आलम, पता - गाम+पोस् ट - िनौरागंज , भाया- झंझारपुर , जज ला - \nमधुबनी (वब हार)   \nनाटक, गीत, सृंगीत, नरत्य, मूर्तिकला, थिप प आ थचत्रकला क्षेत्रमे विदेह सम्मान (माृंगवन खबास समग्र \nयोगदान सम्मान) \nिास् त्रीय सृंगीत सह तानपुरा :  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n5 \n \nश्ी रामिरक्ष थसह सुपुत्र श्ी अवनरूद्ध थस ह, उमेर - ५६, गाम - फ ु लिररया, पोस् ट- बाबूबरही , जज ला - मधुबनी \n(वबहार)  \nमाृंगवन खबास सम् मान: थमथिला लोक सृंस्क र वत सृंरक्षर्: \nश्ी राम लखन साहु पे. स् ि. खुशीलाल साहु , उमेर - ६५, पता , गाम - पकव़िया, पोस् ट- रतनसारा , अनुमंिल - \nफ ु लपरास (मधुबनी)  \nनाटक, गीत, सृंगीत, नरत्य, मूर्तिकला, थिप प आ थचत्रकला क्षेत्रमे विदेह सम्मान (समग्र योगदान सम्मान): \nनरत् य -  \n(1) श्ी हरर  नारायर् मण् डल सुपुत्र- स् ि. नन् दी मण् िल , उमेर - ५८, पता - गाम+पोस् ट - िजना , भाया- \nनरवह या, जज ला - मधुबनी (वब हार)   \n(2) सुश्ी सृंगीता क ु मारी सुपुत्री श्ी रामदेि पासिान, उमेर - १६, पता - गाम+पोस् ट - िनौरागंज , भाया- \nझंझारपुर , जज ला - मधुबनी (वब हार)  \nथचत्रकला-  \n(1) िय प्रकाि मण् डल सुपुत्र- श्री क ु शेश्वर मण् िल , उमेर - ३५, पता - गाम - सनपतहा , पोस् ट– बौरहा , भाया- \nसरायगढ़, जज ला - सुपौल (वब हार)  \n(2) श्ी चन् दन क ु मार मण् डल सुपुत्र श्री भोला मण् िल , पता - गाम - ख़िगपुर , पोस् ट- बेलही , भाया- नरवह या, थाना- \nलौकही , जज ला - मधुबनी (वब हार) सं्रकवत , िात्र स् नातक अंवतम िषग , कला एिं छश ल प  महावि द्यालय - पटना।     \nहरर मुवनयााँ / हारमोवनयम  \n(1) श्ी महादेि साह सुपुत्र रामदेि साह, उमेर - ५८, गाम - बेलहा , िािग- नं. ०९, पोस् ट- िजना , भाया- \nनरवह या, जज ला - मधुबनी (वब हार)  \n(2) श्ी िागेश्वर प्रसाद राउत सुपुत्र स् ि. रामस् िरूपप राउत , उमेर ६०, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- \nतमुरर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nढोलक/ ठ े क ै ता/ ढोलवकया  \n(1) श्ी अनुप सदाय सुपुत्र स् ि.   , पता - गाम - तुलछस याही, पोस् ट- मनोहर पट्टी , थाना- मरौना , जज ला - सुपौल \n(वबहार)  \n(2) श्ी कप लर राम सुपुत्र स् ि. खट्टर राम , उमेर - ५०, गाम - लल्क्ष् मवनयााँ, पोस् ट- िजना , भाया- नरवह या, थाना- \nलौकही , जज ला - मधुबनी (वब हार)  \nरसनचौकी िादक -  \n(1) िासुदेि राम  सुपुत्र स् ि. अनुप राम , गाम+पोस् ट - िीनमगली , िािग न. ०७  , जज ला - सुपौल (वब हार)  \nथिप पी -िस्तुकला-  \n(1) श्ी बौक ू  मल्प लक सुपुत्र दरबारी मल्ल ल क, उमेर - ७०, गाम - लल्क्ष् मवनयााँ, पोस् ट- िजना , भाया- \nनरवह या, जज ला - मधुबनी (वब हार)   \n(2) श्ी राम विलास धररकार सुपुत्र स् ि. ठोढ़ाइ धरर कार , उमेर - ४०, पता - गाम+पोस् ट - िनौरागंज , भाया- \nतमुरर या, जज ला - मधुबनी (वब हार)   \nमूर्तिकला-मरर्तिकार कला-  \n(1) घूरन पृंवडत सुपुत्र- श्री मोलहू पंवि त, पता - गाम+पोस् ट – बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nछशविर) , जज ला - मधुबनी (वब हार)   \n(2) श्ी प्रभु पृंवडत सुपुत्र स् ि.   , पता - गाम+पोस् ट - नरवह या, थाना- लौकही , जज ला - मधुबनी (वब हार)  \nकाष्ठ-कला-  \n(1) श्ी िगदेि साहु  सुपुत्र शनीिर साहु, उमेर - ३६, गाम - िीनमगली -पुरिागस , जज ला - सुपौल (वब हार)  \n(2) श्ी योगेन् र ठाक ु र सुपुत्र स् ि. बुद्धधू ठाक ु र उमेर- ४५, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n6 \n \nवकसानी- आत्मवनभार सृंस्क र वत-   \n(1) श्ी राम अितार राउत सुपुत्र स् ि. सुबध राउत, उमेर - ६६, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)    \n(2) श्ी रौिन यादि  सुपुत्र स् ि. कवप लेश्वर यादि , उमेर - ३५, गाम+पोस् ट – बनगामा , भाया- नरवह या, थाना- \nलौकही , जज ला - मधुबनी (वब हार )  \nअपहा/महराइ-  \n(1) मो. िीबछ  सुपुत्र मो. वब लट मरहूम , उमेर - ६५, पता - गाम - बसहा, पोस् ट- ब़िहारा, भाया- \nअन् धराठाढ़ी, जज ला - मधुबनी , वप न- ८४७४०१ \nिोवग रा-  \nश्ी बच् चन मण् डल सुपुत्र स् ि. सीताराम मण् ि ल , उमेर - ६०, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nश्ी रामदेि ठाक ु र सुपुत्र स् ि. िागेश्वर ठाक ु र, उमेर - ५०, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nपराती (प्रभाती) गौवनहार आ खिरी/ खौिरी िादक -  \n(1) श्री सुकदेि साफी \nसुपुत्र श्री   , \nपता - गाम इटहरी , पोस् ट- बेलही , भाया- िीनमगली , थाना- मरौना , जज ला - सुपौल (वब हार)   \nपराती (प्रभाती) गौवनहार - (अगहनसाँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत)  \n(1) सुकदेि साफी  सुपुत्र स् ि. बाबूनाथ साफी, उमेर - ७५, पता - गाम इटहरी , पोस् ट- बेलही , भाया- िीनमगली , थाना- \nमरौना , जज ला - सुपौल (वब हार)  \n(2) लेपहु दास सुपुत्र स् ि. सनक मण् िल पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nछशविर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nझरनी -  \n(1) मो. गुल हसन सुपुत्र अब्‍ दुल रसीद मरहूम , पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \n(2) मो. रहमान साहब सुपुत्र...., उमेर - ५८, गाम - नरवह या, भाया- फ ु लपरास , जज ला - मधुबनी (वब हार)  \nनाल िादक -  \n(1) श्ी िगत नारायर् मण् डल सुपुत्र स् ि. खुशीलाल मण् ि ल , उमेर - ४०, गा म+पोस् ट- ककरिोभ, भाया- \nनरवह या, थाना- लौकही , जज ला - मधुबनी (वब हार)  \n(2) श्ी देि नारायर् यादि  सुपुत्र श्री क ु शुमलाल यादि , पता - गाम - बनरझुला , पोस् ट- अमही , थाना- \nघोघ़ििीहा, जज ला - मधुबनी (वब हार)    \nगीतहारर/ लोक गीत-  \n(1) श्ीमती फ ु दनी देिी  पत्नी श्री रामफल  मण् िल , पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \n(2) सुश्ी सुविता क ु मारी सुपुत्री श्री गंगाराम मण् ि ल , उमेर - १८, पता - गाम - मिधी , पोस् ट- बछल यारर , भाया- \nझंझारपुर , जज ला - मधुबनी (वब हार ) \nखुरदक िादक -  \n(1) श्ी सीताराम राम सुपुत्र स् ि. जंगल राम , उमेर - ६२, पता - गाम - लल्क्ष् मवनयााँ, पोस् ट- िजना , भाया- \nनरवह या, थाना- लौकही , जज ला - मधुबनी (वब हार)  \n(2) श्ी लक्ष् मी राम सुपुत्र स् ि. पंिू मोिी , उमेर - ७०, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)    वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n7 \n \nकााँरनेट-  \n(1) श्ी चन् दर राम सुपुत्र- स् ि. जीतन राम , उमेर - ५०, पता - गाम - लल्क्ष् मवनयााँ, पोस् ट- िजना , भाया- \nनरवह या, थाना- लौकही , जज ला - मधुबनी (वब हार)   \n(2) मो. सुभान , उमेर - ५०, पता - गाम+पोस् ट - िनौरागंज , भाया- तमुरर या, जज ला - मधुबनी (वब हार)  \nबेन् िू िादक -  \n(1) श्ी राि क ु मार महतो सुपुत्र स् ि. लक्ष् मी महतो , उमेर - ४५, गाम - िीनमगली िािग नं. ०४, जज ला - सुपौल (वब हार)  \n(2) श्ी घुरन राम, उमेर - ४३, गाम+पोस् ट - बनगामा , भाया- नरवह या, जज ला - मधुबनी (वब हार)  \nभगैत गिैया -  \n(1)  श्ी िीबछ यादि  सुपुत्र स् ि. रूपपालाल यादि , उमेर - ८०, पता - गाम इटहरी , पोस् ट- बेलही , भाया- \nिीनमगली , थाना- मरौना , जज ला - सुपौल (वब हार)  \n(2)  श्ी िम् भु मण् डल सुपुत्र स् ि. लखन मण् ि ल , पता - गाम - बदियाघाट-रसुआर , पो स् ट– मुंगराहा , भाया- \nिीनमगली , िीजला - सुपौल (वब हार)  \nखख स् सकर - (खख स् सा कहैबला)-  \n(1) श्ी छ ु तहरू यादि उफ ा  रािक ु मार, सुपुत्र श्री राम खेलािन यादि , गाम - घोघरविहा, पोस् ट- मनोहर \nपट्टी, थाना- मरौना , जज ला - सुपौल , वप न- ८४७४५२ \n(2) बैिनाि मुखख या उफ ा  टहल मुखख या- \n(2)सुपुत्र स् ि. िोंगाइ मुखख या, \nपता - गाम+पोस् ट - औरहा , भाया- नरवह या, थाना- लौकही , जज ला - मधुबनी  (वबहार)  \nथमथिला थचत्रकला- \n(1) सुश्ी थमथि लेि क ु मारी  सुपुत्री श्री रामदेि ्रकसाद मण् िल  ‘झारूपदार ’ पता - गाम - रसुआर , पोस् ट-–\n मुंगराहा , भाया- िीनमगली , िीजला - सुपौल (वब हार)   \n(2) श्ीमती िीर्ा देिी पत्नी श्ी दद थलप झा, उमेर - ३५, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)   \nखिरी/ खौिरी िादक -  \n(2) श्ी वकिोरी दास  सुपुत्र स् ि. नेबैत मण् िल , पता - गाम - रसुआर , पोस् ट-– मुंगराहा , भाया- िीनमगली , िीजला - \nसुपौल (वब हार)   \nतबला-  \nश्ी उपेन् र चौधरी  सुपुत्र स् ि. महािीर दास , उमेर - ५५, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nश्ी देिनाि यादि  सुपुत्र स् ि. सिगजीत यादि , उमेर - ५०, गाम - झााँझपट्टी, पोस् ट- पीपराही , भाया- लदवन यााँ, जज ला - \nमधुबनी (वब हार)  \nसारृंगी- (घुना-मुना)  \n(1) श्री पंिी ठाक ु र, गाम - वप पराही।  \nझाथल - (झथलबाह)  \n(1) श्ी क ु न् दन क ु मार कर्ा सुपुत्र श्री इन् द्र क ु मार कणग पता - गाम - रेबा़िी, पोस् ट- िौरामहरैल , थाना- \nझंझारपुर , जज ला - मधुबनी , वप न- ८४७४०४ \n(2) श्ी राम खेलािन राउत  सुपुत्र स् ि. क ै लू राउत, उमेर - ६०, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- \nझंझारपुर  (आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nबौसरी  (बौसरी िादक)   \nश्ी रामचन् र प्रसाद मण् डल सुपुत्र श्री झोटन मण् िल , उमेर - ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै िछथ । \nपता - गाम - रसुआर , पोस् ट- मुंगराहा , भाया- िीनमगली , िीजला - सुपौल  (वबहार)   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n8 \n \nश्ी विभूवत  झा सुपुत्र स् ि. कनटीर झा , उमेर - ५०, पता - गाम+पोस् ट - कि ुबी, भाया- तमुरर या, जज ला - \nमधुबनी  (वबहार)  \nलोक गािा गायक  \nश्ी रवि न् र यादि  सुपुत्र सीताराम यादि , पता - गाम - तुलछस याही, पोस् ट- मनोहर पट्टी , थाना- मरौना , जज ला - सुपौल \n(वबहार)  \nश्ी वपचक ु न सदाय सुपुत्र स् ि. मेथर सदाय , उमेर - ५०, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nमजि रा िादक (छोकटा झाथल...)  \nश्ी रामपवत मण् डल सुपुत्र स् ि. अजुगन मण् ि ल , पता - गाम - रसुआर , पोस् ट- मुंगराहा , भाया- िीनमगली , िीजला - \nसुपौल (वब हार)  \nमरदृंग िादक-  \n(1) श्ी कवप लेश्वर दास सुपुत्र स् ि. सु्नरर दास, उमेर - ७०, गाम - लल्क्ष् मवनयााँ, पोस् ट- िजना , भाया- \nनरवह या, थाना- लौकही , जज ला - मधुबनी  (वबहार)  \n(2) श्ी खखर सदाय  सुपुत्र स् ि. बंठा सदाय , उमेर - ६०, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस.  छशविर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nतानपुरा सह भाि सृंगीत  \n(1) श्ी रामविलास यादि  सुपुत्र स् ि. दुखरन यादि , उमेर - ४८, गाम - छसमरा , पोस् ट- सांवग , भाया- \nघोघ़ििीहा, थाना- फ ु लपरास , जज ला - मधुबनी (वब हार)  \nतरसा/ तासा-  \nश्ी िोगेन् र राम सुपुत्र स् ि. वबल टू राम , उमेर - ५०, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nश्ी रािेन् र राम सुपुत्र कालेश्वर राम , उमेर - ५८, गाम - मझौरा , पास् ट- िजना , भाया- नरवह या, जज ला - \nमधुबनी  (वबहार)   \nरम झाथल/ कठझाथल/ करताल िादक -  \nश्ी सैनी राम सुपुत्र स् ि. लछल त राम , उमेर - ५०, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nश्ी िनक मण् डल सुपुत्र स् ि. उछित मण् िल , उमेर - ६०, रमझाछल / कठझाछल / करताल िादक ,  १९७५ ई.साँ \nरमझाछल  बजबै िछथ । पता - गाम - बदियाघाट/रसुआर , पोस् ट- मुंगराहा , भाया- िीनमगली , जज ला - सुपौल (वब हार)  \nगुमगुथमयााँ/ ग्रुम बािा  \nश्ी परमेश्वर मण् डल सुपुत्र स् ि. वबहारी मण् िल उमेर - ४१, १९८० ई.साँ गुमगुिीमयााँ बजबै िछथ। \nश्ी िुगाय साफी सुपुत्र स् ि. श्री श्रीिन् द्र साफी, उमेर - ७५, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nडृंका/ ढोल िादक  \nश्ी बदरी राम, उमेर - ५५, पता - गाम इटहरी , पोस् ट- बेलही , भाया- िीनमगली , थाना- मरौना , जज ला - सुपौल (वब हार)  \nश्ी योगेन् र राम सुपुत्र स् ि. वबल टू राम , उमेर - ५५, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nडृंफा (होलीमे बजाओल जाइत...)  \nश्ी िग्रनाि चौधरी उफ ा  थधयानी दास सुपुत्र स् ि. महािीर दास , उमेर - ६५, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- \nतमुरर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. छश विर) ,जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)  \nश्ी महेन् र पोाार, उमेर - ६५, पता - गाम+पोस् ट - िनौरागंज , भाया- तमुरर या, जज ला - मधुबनी (वब हार)  \nनङ े रा/ वडगरी -   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n9 \n \nश्ी राम प्रसाद राम सुपुत्र स् ि. सरयुग मोची , उमेर - ५२, पता - गाम+पोस् ट - बेरमा , भाया- तमुरर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. छश विर) , जज ला - मधुबनी वप न- ८४७४१० (वबहार)   \n  \nविदेहक वकछ ु  वििेषाृंक:- \n१) हाइक ू  वििेषाृंक १२ म अृंक, १५ िून २००८  \nVideha_15_06_2008.pdf          Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf       12.pdf \n२) गिल वििेषाृंक २१ म अृंक,  १ निम्बर २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf       Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf         21.pdf \n३) विहवन किा वििेषाृंक ६७ म अृंक, १ अक्टूबर २०१० \nVideha_01_10_2010        Videha_01_10_2010_Tirhuta             67 \n४) बाल सावहत्य वििेषाृंक ७० म अृंक, १५ निम्बर २०१० \nVideha_15_11_2010        Videha_15_11_2010_Tirhuta             70 \n५) नाटक वििेषाृंक ७२ म अृंक १५ ददसम्बर२०१० \nVideha_15_12_2010        Videha_15_12_2010_Tirhuta           72 \n६) नारी वििेषाृंक ७७म अृंक ०१ माचा २०११ \nVideha_01_03_2011        Videha_01_03_2011_Tirhuta           77 \n७) बाल गिल वििेषाृंक विदेहक अृंक १११ म अृंक, १ अगस्त २०१२ \nVideha_01_08_2012        Videha_01_08_2012_Tirhuta           111 \n८) भल्क्त गिल वििेषाृंक १२६ म अृंक, १५ माचा २०१३  \nVideha_15_03_2013        Videha_15_03_2013_Tirhuta           126 \n९) गिल आलोचना -समालोचना-समीक्षा वििेषाृंक १४२ म, अृंक १५ निम्बर २०१३ \nVideha_15_11_2013        Videha_15_11_2013_Tirhuta           142 \n१०) कािीकाृंत थमश् मधुप वििेषाृंक १६९ म अृंक १ ि निरी २०१५ \nVideha_01_01_2015 \n११) अरविन्द ठाक ु र वििेषाृंक १८९ म अृंक १ निम्बर २०१५ \nVideha_01_11_2015 \n१२) िगदीि चन्र ठाक ु र अवनल वििेषाृंक १९१ म अृंक १ ददसम्बर २०१५ \nVideha_01_12_2015 \n१३) विदेह सम्मान वििेषा क- २००म अ क १५ अप्रैल २०१६/ २०५ म अ क १ िुलाई २०१६ \nVideha_15_04_2016 \n  \nVideha_01_07_2016 \n  \nलेखकसृं आमृंवत्रत रचनापर आम ृंवत्रत रचनाकारक दट्पर्ीक ृंृंखला \n१. काथमनीक पाृंच टा कविता आ ओइपर मधुकान्त झाक दट्पर्ी \nVIDEHA 209th issue विदेहक दू सए नौम  अंक \nVideha_01_09_2016 \n  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n10 \n \nविदेह ई -पवत्रकाक  बीछल रचनाक सृंग- मैथिलीक  सिाश्ेष्ठ रचनाक एकटा समानान्तर सृंकलन \nविदेह:सदेह: २ (मैथिली  प्रबन्ध-वनबन्ध-समालोचना २००९-१०) \nविदेह:सदेह: ३ (मैथिली पद्य २००९-१०) \nविदेह:सदेह: ४ (मैथिली किा २००९-१०) \nविदेह मैथिली विहवन किा  [ विदेह सदेह ५ ] \nविदेह मैथि ली लघुकिा  [ विदेह सदेह ६ ] \nविदेह मैथिली पद्य  [ विदेह सदेह ७ ] \nविदेह मैथिली नाट्य उत्सि  [ विदेह सदेह ८ ] \nविदेह मैथिली थििु उत्सि  [ विदेह सदेह ९ ] \nविदेह मैथिली प्रबन्ध -वनबन्ध-समालोचना [ विदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \nअपन मृंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। \nगजेन्द्र ठाक ु र \nggajendra@videha.com \n \nऐ रचनापर अपन  मृंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। \n२. गद्य  \n२.१.डॊ क ै लाश क ु मार ममश्र-सुग्गा आ श्रृंगार: मैथिली लोकगीतक पररदृश्य मे \n२.२.जगदीश प्रसाद मण् डल- लघु कथा- मुव़ियाएल घर \n२.३.चन् दना द्त- आलेख - बाबा लालदास \n२.४.अृंक ु र- लघु किा सृंग्रह- राम विलास साहु \nडॉ. क ै लाि क ु मार थमश् \nसुग्गा आ श्रृंगार: मैथिली लोकगीतक पररदृश्य मे  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n11 \n \nभारतीय लोक आ शाश्त्त्र दूनू परंपरा में सुग्गा अपन विछशष्ट स्थान आदद काल स रखने अछि। सुग्गा छसनेह, \n्रकेम, ज्ञान आ श्रृंगार क े  ्रकतीक मानल जैत अछि। अनेक कथा समस्त भारतिषग में भेटत जतए सुग्गा अपन \nबुजिमानी स अलग कीर्तिंमान स्थावपत क े लक। जायसीक महाकाव्य पद्माित में हीरामन सुग्गाक भूममका क े  नवह \nजनैत अछि। कोना वहरामन राजक ु मारी पद्मािती अथिा पद्मद्मनी संग अपन समय बीतबैत िल; कोना पद्मद्मनी अपन \n्रकेमक बात आ वििाह नवह होबाक टीस ओकरा संग बाटैत िली; आ कोना हीरामन सुग्गा लसिंहलद्वीप क े  राजक ु मारी \nपद्मािती आ छित्तोिगिक राजा रत्नसेन क े र ्रकेम में सुत्रधारक भूममका क े  वनिगहन करैत अछि, क े  बारे में सबक े  \nबुझल अछि। बात मैछथली लोकगीत में सुग्गाक स्थान पर क रहल िी तावह पद्माित क े  ्रक संग पर विस्तार सं नवह जा \nरहल िी।  \nअगर लोक व्यव्हार क े  बात करी त ममछथला समाज में सुग्गा आ आनो छिरै -िुनमुन एिं जानिर सबहक \nअपन भूममका अछि। ओकरा मानिीकरण कए ओकर भाि क े  देखल जैत िैक। लोक अपन बच्चा, व्रकय लोक, \nजमाय क े  सुग्गा कवह संबोमधत करैत िछथ। ओ बच्चा जकर स्म रण शल्तत तीक्ष्ण होइत िैक तकरा सुग्गा कवह \nसंबोमधत क ै ल जैत िैक।माय, वपवतयाईन, नानी, दाई इत्यादद अपन बच्चा क े  सुग्गा कौर, मेना कौर कवह क भोजन \nखुअबैत िछथ। नायक अथिा नामयका क े  नाक अगर बड्ड सुन्दर िैक त ओकरा सुग्गाक ठोर या िोंि स उपमा देल \nजैत िैक। मधुर बोली क े  सुग्गा सनहक बोली कहल जैत िैक। स्त्रीगन सब फ्र े म में क ु रुश स सुग्गा मेना बनबैत \nिली. ममछथला छित्रकला में आ कोहबर घर में स्त्री आ पुरुष सुग्गा क े  स्नेहाललिंगन अिस्था में बॉिगर पर छिवत्रत क ै ल \nजैत िैक। स्नेहाललिंगन क े  ठ े ठ मैछथली में लटपटायल अिस्था कहल जैत िैक। ममछथला छित्रकला में बॉिगर पर िैह \nलटपदटया सुग्गा आपस में एक दोसर क े  पक़िने िोंि में िोंि सटेने अंवकत रहैत िैक। कोबरघर में एवह छित्रांकन \nक े र उक े रबाक तात्पयग ई रहैत िैक वक जेना सुग्गा क े  पवत -पत्नीक जो़िी में ्रकेम रहैत िैक तेहने ्रकेम, छसनेह आ \nआकषगण एवह िरआ कवनया में बनल रहैक। दुनु एक दोसर स कवहयो अलग नवह हो। दुलवहन स्त्री सुग्गा आ दुलहा \nपुरुष सुग्गा बवन जैत िैक। सुग्गा स्नेहक संग -संग सौन्दयग आ रंगक ्रकवतवबम्ब सेहो बवन जैत िैक। अगर बड्ड सुन्दर \nहररयर रंग क े र सारी अथिा नुआ िैक त ओ सुगबा रंग अथिा सुगापंखी रंग क हेतै। लाल रंग क े र मान्यता तखन \nस्थावपत हेतैक जखन ओकर तुलना सुग्गाक ओठ स क ै ल जेतैक। सुग्गा स छसनेह अतेक जे ओकरा सोनाक पपिंजरा \nमें रखबाक कलपना क ै ल जैत िैक।  \nमैछथली लोकपरम्परा में सुग्गा बड्ड महत्त्ि रखैत अछि। दुटा एहेन दन्तकथा ममछथला भूमम में व्याप्त अछि \nजावह में सुग्गाक भूममका क े  बेर -बेर स्मरण गिग स क ै ल जैत अछि।पवहला कथा सीता सं सम्बंमधत अछि आ दोसर \nकथा आदद गुरु शंकरािायग क े  महापल्ण्ित मंिन ममश्रक गामक यात्रा सं। एवह आलेख क े  आगा बढ़ाबी ओवह स \nपवहने ई दुनु दन्तकथा क े  बुझब जरुरी।  \n्रकारंभ सीताक ्रकसंग सं करैत िी। मम छथला में सुग्गा आ सीता क े  लऽ कऽ एकटा दन्तकथा ्रकिछलत अछि। \nबसंत ऋतुक समय िल। शीतल , मंद पिन बहैत िल। सीता दाई अपन सखी बवहनपा संग फ ु लिारी में भ्रमण कऽ \nरहल िली। सीता क े  इच्छा झुला झूलबाक भेलवन। एक सखी सऽ अपन इच्छा व्यतत क े लवन। तुरत सखी बवहनपा \nसब सीता दाई क े  झुला झुलाबए लगलछथन। बड्ड मनमोहक दृश्त्य भ गेलैक। सीता वहलोरा लैत आ सखी सब \nवहलबैत। जतेक ्रकशंसा करी से काम।  \nझुला लागल ्रकेमक िाली।  \nझुलछथ सीता प्यारी ना।।  \nसोहनगर -रसगर गीत गबैत सखी संग सीता आनंदक सागर में गोता लगा रहल िली। गीतक स्िर हुनकर \nकान में मधुर झनकार भरै त िल। अवह बीि सीताक दृमष्ट एक सुन्दर सुग्गाक़ जो़िी ददस पिलवन। इ सुग्गाक़ जो़िी \nपवत -पत्नीक जो़िी िल। हररयर किोर पांखख , लाल -लाल ठोर। सुग्गाक भाषाक संग -संग मानुखक भाषा बाज़ऽ में  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n12 \n \n्रकिीण िल दुनू सुग्गा। सुग्गाक़ पत्नी िैह गीत गावब रहल िल जे गीत सीतादाई अपन सखी  बवहनपा संग झुला \nझुलैत गावब रहल िली।  \nसुग्गा क े  जो़िी पर सीता दाई क े  वहक गरर गेलवन। मोन भेलवन जे अवह सुग्गा क े  राजमहल में आवन पपिंजरा में राख़ब \nआ ्रकवतददन एकर मधुर बोल सुवन उठब त कतेक़ नीक रहत! \nराजमहल में अवबतवह सीता दाई अपन सेिक क े  बजेछल आ आज्ञा दैत कहल्ि न: \"देखू , फ ु लिारी में \nसुग्गाक़ एक जो़िी वबिरर रहल अछि। बड्ड सुंदर जो़िी िैक। िीरै िुनिुन क े  संग-संग इ जो़िीमनुखक आिाज़ में \nमधुर गीत सेहो गबैत अछि। अहााँ एखन फ ़ु लिारी जाऊ आ ओवह जो़िी में स एक सुग्गा हमरा लेल पकव़ि क \nलाउ\"।  \nसेिक सीता दाई क े र आज्ञा क े  पालन क़रैत झट दवन फ ु लिारी ददस वबदा भेल। थोरेक कालक़ बाद ओवह \nसुग्गाक़ जो़िी में स एकटा सुग्गा पकव़ि कऽ लऽ अनलक। आब ओवह सुग्गा क े  एक सोनाक पपिंजरा में बन्द कऽ \nसीता दाई लग लैल। सुग्गा क े  अपना सामने सोनाक पपिंजरा में देखख सीता दाई आनन्दविभोर भऽ गेली।  \nगलती स ओ सुग्गा म वहला सुग्गा िछल आ गभग स रहै। ओकर पवत सीता दाई क े  सेिक साँ वनिेदन क े लक जे ई \nमवहला सुग्गा ओक़र पत्नी िैक आ गभग स िैक तावह ओक़रा पर करुणा देखबैत स्ितंत्र क देल जाय। पुरुष सुग्गा \nबाजल : \"बरुहमर पत्नी क े  बदला में अहााँ हमरा ल िलु पपिंजरा में बन्द कऽ सीता लग\"। मु दा सीताक़ सेिक ओक़र \nअनुनय-विनय क े  नवह स्िीकार क े लक आ मवहला सुग्गा क े  राजमहल लऽ अनलक।  \nअपन पत्नी क े  ्रकेम में मातल पुरुष सुग्गा हारर नवह मानलक। पािा -पािा ओहो राजमहल में आवब गेल। \nओक़रा आशा रहैक जे सीता िूवक स्ियं करुणाशील कन्या िछथ, ओ वनद्मित रूपप स ओकर पत्नीक  अिस्था पर \nद्रवित भ पपिंजरा स मुतत कऽ देछथन!  \nबेिारा सुग्गा सीता दाई लग भरल नोर व्यछथत मोन पहुिल। नोर थमक नामे नवह लैक। आतग भाि स \nबाजल: \"हे करुणामयी राजक ु मारी सीता , इ सुग्गा जे आहााँक सेिक पकव़ि अनलक अछि इ हमर पत्नी छथक आ \nगभग सऽ अछि। एकर पेट में हमर सन्तान  पछल रहल अछि। हम अहााँ लग ई वनिेदन करबाक हेतु आयल िी जे अहााँ \nएक़रा पर करुणा देखबैत पपिंजरा स मुतत क ददयौक़। अगर अहााँ क े  सुग्गा रख़बाक इच्छा अछि त हमरा राखख \nछलय!\"  \nकवह नवह वकएक सीता दाई क े  सुग्गाक अनुनय ददस धेआन नवह गेलवन। ओ अपना में मस्त रहली। ज़खन \nसब व्योंत स सुग्गा थावक़ गेल आ राजमहल में वकयोक ओक़र िेदना सुनबा लेल तैयार नवह भेलैक त लािार सुग्गा \nददग आ क्रोध स खखन्न भ गेल। तामसे घोर होईत सुग्गा सीता दाई क े  सम्बोमधत क़रैत बाजल: “हे जानकी! हम बड्ड \nआश लऽ कऽ अहााँ लग आयल रही जे न्याय भेटत। न्याय त दूर अहााँ हमर िेदना सुनबाक लेल तैयार नवह िी। \nआहााँक ज़खन अपन वििाह हैत तख़ने अहााँ अवह िेदना क े  बुजझ सक ै त िी।आब हद भ गेल! हम व्यछथत मोन \nिापस जा रहल िी मुदा जैत -जैत अहााँ क े  श्राप देने जा रहल िी। हम पवत -पत्नी अवगला जन्म धोवब -धोवबन बवन \nजन्म लेब आ हमरा सभक कारण सऽ आहााँक पवत अहााँक े  गभागिस्था में घर स वनकाछल देता ”। \nआि सीता क े  होश जगलवन। मुदा आि वकि ु  नवह भ सक ै त   िल। सीता सुग्गा क े  श्राप क े  छसरोधायग कऽ \nलेलवन। दन्तकथा क े  अनुसार ओही सुग्गा क े  श्राप क े  कारण जखन सीता गभग सं िली त राम सनहक पवत एक \nधोवब-धोवबन क े  कहला पर हुनका घर स वनकाछल  देलछथन।  \nआब दोसर दन्तकथा ददस बढ़ी। दोसर दन्तकथा शकारािायग आ महापल्ण्ित मंिन सं जु़िल अछि। ममछथला \nमें अगाध पल्ण्ित आ विद्वान सब भारतिषग क े र सब कोनस अबैत िलाह। अतए अथागत  ममछथला में परम्परानुसार एक बेर में \nअनेक ददन धरर िलए बला शास्त्राथ में जीिन-जगत सं संबंमध त विषय एिं उप-विषय पर िाद-वििाद िलैत िल। जे विद्वान  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n13 \n \nशास्त्राथग में जजतैत िला हुनकर विशेष सम्मान होइत िल। मान्यता ई अछि जे शंकरािायग ममछथला क े  परम विद्वान आ क ु माररल \nभट्ट क े र छशष्यमहापल्ण्ित मंिन ममश्रक ्रकछसजि सं ्रकभावित भ स्ियं हुनका सं भेट करक हेतु आ शाश्त्त्राथग करबाक हेतु भ्रमण \nकरैत मंिन क े र गाम पहुिला। गामक इनार पर पवनहाररन सब पावन भरैत आपस में संस्क ृ त में िातागलाप क रहल िछल। \nशंकरािायग पवनहाररन सबक े  पुिलछथन: “महापल्ण्ित मंिन ममश्रकक ु न घर िवन?”पवनहाररन में स एक मवहला आगा अबैत \nबजली: “आगा बढ़ल जाऊ। जावहदरबज्जा पर सुग्गो आपस में शास्त्राथग करैत हो, िैह घर महापल्ण्ित   मंिन ममश्रकहेतवन”। \nशंकरािायग अपन छशष्य मण्िलीक संग आगू बढ़लवन। कलम, पोखरर, बसबट्टी, फ ु लक वकयारी, लहलहातइत हररयर धानक खेत \nहोइत थोरेक काल में मवहषी गांि पहुंिला। महापल्ण्ित मंिन ममश्रक घर ताक में  क ु नों ददतकत नवह भेलवन। एक घर क े  \nदरबज्जा पर पपिंजिा में सुग्गा आपस में   शास्त्राथग क रहल िल। शंकरािायग क े  भांगठ नवह रह्लवन जे यैह घर महापल्ण्ित मंिन \nममश्रक िवन। \nआब लोकगीत क े र आंगन में ्रकिेश करी आ देखी जे सुग्गा अपन कहेन स्थान बनेने अछि। एक नामयका क े  ददग देखू. \nबेिारी क े  पवत परदेस गेल िैक। बहुत ददन भ गेलैक परदेस स गाम एला। अखाढ़ मास समाप्त होम पर िैक लोक खरही कादट \nघर लग जमा करैत अछि। कथी लेल? जे घर क े  िारत। मनुखक त बाते िोवि देल जाओ छिरै -िुनमुन सब एक-एक खर क े  िुवन \nअपन खोता अथिा नी़ि क े  वनमागण क रहल अछि। सब आब मधुमास अथागत बरसात में अपन-अपन जो़िी संग रहत। मधुमसक \nममलन याममनीक सुख भोगत। देह आ नेह एक बनतैक। मुदा हाय रे दुभागग्य! बेिारीक क ं त त एखनो परदेसे में िैक।लगैत अछि \nजे नामयका अही वियोग स शरीर ने त्यावग दे!  \n  \n  \n  \nअखािवह मास अखािी रोप वक नब खरही सब काटए लो क \nछििै िुनमुनी सब खोता लगाएल वक हमरो क ं त रहल  \nघर िोवि वक हम मरर जइहें।।  \nिदठ माता क े  ्रकसन्न करबाक हेतु मवहला सब रंग -विरंगक गीत गबैत घाट ददस जैत िछथ। हरेक गीत में \n्रकसाद सामग्री क े  िणगन, विधक विधान, माता क े  गुणगान, आ सुछिताक ध्यानक िणगन रहैत िैक। एक गीतक दू  \nपांवत देखू जे क े ना ओवह में सुगा क े  िणगन अछि। कांि बांस क े  आधार बना क े राक दू घौर क े  बीिो बीि फसा देल \nगेल िैक। दुनु कात घौर में हत्थाक हत्था पाकल -पाकल पीयर -पीयर क े रा लुबझल िैक। क े रा क े  आकषगण देखख \nझुण्िक झुण्ि सुग्गा ओवह पर लुधवक रहल िैक। पबनौवतन मनुख जकां  सुग्गा क े  बुझबैत िछथन क े  हे सुग्गा ई \nक े राक घौर िदठ महरानी क े  वनममत्त िैक। एवह पर तों िोंि मारर एकरा अवपत्र नवह कर। जखन पूजा पूरा भ जेतैक \nत तोरा तोहर वहस्सा भेट जेतौक।सम्बाद एहेन जेना सुगा एक एक शब्‍द क े  बुझैत हो आ आज्ञा क े  मानबक हेतु \nतत्पर। ई भेल लोक परमप रा में मनुख आ छिरै क े  बीि तारतम्य आ सामंजस्य।  \nकांिवह बांस क े  बगवहया बह्गी लिकत जाए  \nक े रा फरल घौर स ओवह पर सुगा मंिराय  \n            िदठ महरानी क े  दोसर गीत में कवन पबनौवतन तमसा जैत िछथ वकयैक त सुग्गा कवन लुबमध -लुबमध क \nआिश्त्यकता स अमधक परेशान क देने िवन। अवह बेर गीत में ओकरा सािधान भ जएबाक लेल कहैत िछथन:  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n14 \n \n“देख सुग्गा! बड्ड भ गेल. लाख बुझेलाक बादो तों समरह क े  नाम नवह ल रहल िै। कवह देलयुक ने जे ई क े राक घौर \nिदठ महारानी क े  वनममत्त िैक! मुदा तों आजजज क देलै। आब वकि ु  नवह कहबौ। बौआ क े  वपताजी आवब रहल \nिछथन बन्दुक हुनका संगे िवन। गोली मारर देथुन। फ े र हमरा नवह कवहहैं जे सािधान नवह क े लयौक? ” ई भेल \nलोकक छिरै आ िुनमुन क े  ्रकावत छसनेह। जेना माय अपना बच्चा क े  िरबैत िछथ तवहना ओही छसनेह आ अनुराग स \nपबनौवतन सुग्गा क े  िरा रहल िछथ। गोली मरबाक बात होइत िैक। मारल नवह जैत िैक। एहन अिस्था में  जौ \n्रकक ृ वत आ संस्क ृ वत में समन्िय नवह बनत त कोना बनत? \nजखन िर बररयाती संगे कन्या क े  घर पर ्रकिेश करैत अछि त बरक सुन्दर िवि देखख सासु गदगद भ जैत िछथ। \nबरक मनमोहक िवि क े  तुलना सुग्गा सं क ै ल जैत अछि। महाकवि विद्यापवत सेहो अपन पदािली में एक गीत में \nिरक सुन्दरता  सुग्गा स करैत िछथ।जमाए क े र तुलना सोभनगर सुग्गा सं करैत सासु आ बूि पुरान मवहला सब \n्रकसन्न भ रहल िछथ. मधया क े  भाग्य पर गुमान भ रहल िवन। गीत गावब -गावब सोिैत िछथ जे ई जे अतेक वनक \nसुग्गा रूपपी जमाए िछथ से कत स आवब क नेह लगेने िछथ? ई सबहक मनमोहना कत बसेरा बनेने  िछथ? ई \nसोभनगर सुग्गा अपन गााँि स आवब सासुर में बसेर क े ने िछथ आ सासुरक लोक सभ सं नेह लगेने िछथ। हुनकर \nससुर पपिंजरा बना ओवह में एवह बर रूपपी सुग्गा क े  बझा रखने िछथ। वपजरा शब्‍द दुलवहन लेल क ै ल गेल िैक. सुग्गा \nजखन वपजरा में रहत त ओकरा आहार िाही। से आहार देबाक जजम्मे दारी सासु क े  देल गेल िवन। एहेन आहार देथु \nजावह स सुग्गा क े  उिाट नवह लागै। संगवह सासु क े  इहो िर भ रहल िवन जे सुग्गा क े  जखन पााँखख झमटगर आ \nमजबूत भ जेतैक त भावग ने जाय? तावह सासु एहो कहैत िछथ जे एहेन सुग्गा क े  पोसने की लाभ।थोरेकबे ददनक \nबाद ई अपन घर िछल जायेत । आखखर जमाए रूपपी सुग्गा कतेक ददन सासुर रूपपी वपजरा में सासु हाथक िारा \nअथागत व्यन्जन खा रहत? विद्यापवत कहैत िछथ जे ई गौरी रूपपी दुलवहन क े  भाग्य िवन जे साक्षात् महादेब रूपपी \nमनमोहक िर भेट गेल िवन। हे दाइ -माइ हुलछसत भ गीत नाद गाऊ आ विध -बेभार करूप।  \n  \nकहमााँसाँ सुगा आयल , नेह लायल।  \nकहमा लेल बसेरा सुगा मन मोहल।  \nफललां ठासाँ सुग्गा आयल , नेह लायल।  \nफललां गाम लेल बसेरा , सुग्गा मन मोहल।  \nफललां ससुर वपजुरा गढ़ाओल , सुग्गा बझाओल।  \nहे फललां सासु देथु आहर सुग्गा मन मोहब।  \nएहन सुग्गा नवह पोसब जे पोस ने मानत।  \nहे सुगबा होयत उ़िााँत, अपन गृह जायत।  \nएहन सुग्गा हम पोसब जे पोस मानत।  \nहे सुगबा होयत बुमधयार , पलदट फ े र आओत।  \nभनवह विद्यापवत गाओल , फल पाओल।  \nहे गौरी क ेँ  बढ़नु अवहबात, सुन्दर बर पाओल।।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n15 \n \n  \nवििाह क े  समय में जखन बररआत क े  संग िर अपन सासुर वििाह करक हेतु ्रकस्थान करैत अछि त \nदरबज्जा परदाई -मा ई सब बररआती लेल रंग विरंगक गीत समिेत आ उच्च स्िर में गबैत िछथ। िणगन होइत अछि \nबररआवतक साज क े , श्रृंगार क े , उत्साह क े , तैय्यारी क े , िस्त्र विन्यास क े । बरक वपतामह एक िीज़क व्यिस्था त \nवपतामह क े  भाई दोसर िीज क े र व्यिस्था में लागल िछथ।वकयो बाजा -गाजा क े  व्यिस्था में त वकयोकआन िीजक। \nएक आदमी हररयर सुग्गा क े  वपजरा क े  सजा रहल िछथ कारण वििाह में सुग्गा नवह जैत से कोना? गीत इहो बतबैत \nअछि जे बररआती दल क े  सदस्य क े  कत -कत ठहराएल जैत। सुग्गा सेहो ओना थोरे ने जैत? पूरा बवन ठवन क \nजैत।छिरै रूपपी सुग्गा िरक ससुर क े  पोखररक भी़ि पर िानन गाि क े  ठारर पर बैसत आ िर रूपपी सुग्गा अपन सासु \nक े  बनाओल कोहबर घर में दुलवहन संगे बैसता।सुगा क े  फल भोजन करक लेल देल जेतैक आ रहबाक लेल सोनाक \nवपजरा। बररआत सब दरबज्जा पर विश्राम करता। आंगन क े र सोझा में आजन -बाजन राखल जैत। बररआती सब \nक े  लाल पीयर धोती पवहरक हे तु देल जएतैक। सुग्गा, सुग्गा संग सोनाक वपजरा आ फल भोजन जेना अवनिायग \nहोइक? बररआतक लोक सब धोती पावब ्रकसन्न भ जेता आ जमाए बेटी देख खुश भ जेता।  \nकोने बाबा साजल आजन बाजन  \nकोने बाबा साजु बररआत हे।  \nकोने बाबा सजथु हररयर सुगबा  \nसुगा लय जायब बररआत हे।  \nब़िका बाबा साजल आजन बाजन  \nमजझला बाबा साजु बररआत हे।  \nिोटका बाबा साजथु हररयर सुग  \nसुगा लय जायब बररआत हे।  \nकहमा बैसायब आजन -बाजन  \nकहमा बैसायब बररआत हे।  \nकहमा बैसाएब हररयर सुगा  \nसुगा लय जायब बररआत हे।  \nपोखरर बैसायब आजन -बाजन  \nदुअरे बैसायब बररआत हे।  \nवपज़िे बैसायब हररयर सुगा  \nसुगा लए जायब बररआत हे। \nकथी लए जायब बररआत हे।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n16 \n \nकथी लय बुझायब बररआत हे।  \nकथी लए बुझायब हररयर सुगा  \nसुगा कथी लए बुझायब जमाइ हे।  \nटारा लए बुझायब आजन -बाजन  \nधोती लए बुझायब बररआत हे।  \nफल लए बुझायब हररयर सुगा  \nबेटी लए बुझाएब जमाइ हे।  \nएहेन जमइया कतहु ने देखल  \nसुगा लए आयल बररआत हे।  \n  \nदो सर बररआत गीत में एहेन कलपना क ै ल जैत अछि जे दुलहा घुमबाक हेतु तथा खेलबाक हेतु बहुत दूर \nहररयर क्षेत्र ददस िछल जैत िछथ। रस्ता में अनेक तरहक गाि -बृक्ष, पोखरर, फ ु लिारी भेटैत िवन।जैत -जैत एक गाि \nपर सोहनगर हररयर किोर सुग्गा भेटैत िवन जकरा पकवि क ल अबैत िछथ। सुग्गा  मांझ आंगन में बैस जैत अछि \nआ रुछस रहैत अछि जे ओकरा सेहो बररआती जएबाक िैक। मुदा बररआती में ओना थोरे ने जैत सुग्गा। सुग्गा क े  \nओवह लेल अाँवगया आ टोपी िाही। ओ सजज क सुन्दर बवन क बररआत में जाए िाहैत अछि। सुग्गाक अतेक \nमानिीकरण क े िल लोकगीत में भ सक ै त अछि। आगा - आगा  देखैत जाऊ सुग्गा क े  नखरा। सब बररआवतक सदस्य \nदरबज्जा पर स्थान ग्रहण क े लक। अतए सुग्गा क े  एकाएक छिरै िी तावह बातक अनुभूवत भेलैक। तावह बररआती क े  \nकन्या पक्ष क े  ओतए पहुिला उत्तर सुग्गा एक आमक गािक ठारर पर िदि गेल आ ओतए स सब विध व्यिहार \nदेखख पुलवकत होइत रहल। सुग्गा  क े  ठोर बड्ड रमनगर। जेहने सुग्गा क े  ठोर तेहने िरक ठोर। सासु आनंदे बतावह। \n्रकेमामधतय में मातछल कखनो सुग्गा क े  ठोर वनहारछथ त कखनो जमाय क े  ठोर आ नैन नक्श। सासुरानी क े  फ े रो इहो \nिर बीि-बीि में भ रहल िवन जे वकयोक दाई -माई क ु नो करामात ने क देछथ! की पता नजरर ला वग जैक सुग्गा क े , \nजमेईया क े , या दुनु क े ? इहो सोिैत िछथ जे सुग्गा त िनक ्रकाणी अछि तावह अंतत िन में िापस िछल जैत मुदा \nबेटी आ जमाए त कम -स-कम छथर भ क रहत ने!  \nहमरो दुलहा क े  फलां दुलहा  \nखेल जेता ब़िी दुर हे।  \nओत स जे लएला दुलरुआ हररयर सुगबा  \nसुगबा बइसल मााँझे ठाम हे । \nसभ क े ओ साजल जाइ बररअवतया  \nसुगा लेल अंगुरी पसारर हे।  \nहमहु त लेब बाबा अाँवगया टोवपया   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n17 \n \nहमहु त जायब बररआत हे।  \nसभ बररअवतया अटकल दरबज्जा  \nसुगबा अटकल आमक ठारर हे।  \nसभ क े यो वनरेखछथ जाइत बररअवतया  \nसासु वनरेखख सुगा ठोर हे।  \nआइ हे माइ पर हे प़िोछसन \nसुगा जुवन नजरर लगाउ हे।  \nिनवह क े  सुगबा बनवह उवि जायत  \nरवह जायत धीअवह जमाई हे।  \nझरनी जे ममछथलाक मुसलमान मवहला सब आ ओकरा संगे कतौं -कतौं वहन्दू सब सेहो दहा संगे िलैत रहैत \nअछि आ गबैत रहैत अछि। यद्यवप झरनी उदासी क े  तजग पर आ तेज़ी स िलैत बटगबनी जकां गैल जैत िैक जावह \nमें मतका मदीना आ हसन हुसैन क े  सहादत क े र गुणगान तथा हुनकर सौन्दयग एिं सौयग क े र गाथा गैल जैत िैक। \nमाहोल उदास मुदा जोश आ ओज सं भरल।लोक अही बहाने हसन आ हुसैन क े  क ु बागनी क े  याद करैत अछि। हसन \nआ हुसैन मोहम्मद साहेब क े र नावत िला। इस्लाम, न्याय आ शांवत क े  रक्षा क े  लेल अपन जान गमा ले ला मुदा सत्य \nक े र रस्ता सं नवह भटकलवन। हुनकर सहादत क े र गाथा कतौं अज़ादारी त ममछथला में झरनी क े  रूपप में गैल जैत \nअछि। क े िल िररत्र अरब क े  होइत िैक मुदा छित्रण स्थानीय भािक अनुक ू ल। उपमा आ अलंकार िैह जे ममछथलाक \nलोक उदासी में अथिा आर क ु नो कारुद्मणक गीत में ्रकयुतत करैत िछथ। गीत गेबा में सेहो वहन्दू मवहला जकां \nमुसलमान मवहलाक ्रकाबलय।  \nएक झरनी में िाती वपटैत मवहला सब गबैत िछथ हाय अलला सुन्दर आ सोहनगर लाल सुग्गा क े  जन्म कोन \nठाम भेल आ कोन ठाम ई दुनु भाई अथागत हसन आ हुसैन जन्म लेलाह? फ े र उत्तर में बजैत िछथ जे पिगत पर \nहररयर गाि पर ललका सुग्गा जन्म लेलक आ अरब क े  मतका शहर में हसन आ हुसैन दुनु बच्चा क े  जन्म भेलैक। हे \nदाई - माई, कथी खुआक क लाल सुग्गा क े  हम पोसब आ कथी खुआ क दुनु बच्चा क े ? िारा अथिा आहार खुआ \nक सुग्गा क े  पोसब आ दूध वपया क हसन आ हुसैन दुनु बच्चा क े  ्रकाण बिायेब। सोना क े  वपजरा में सुग्गा क े  बाजब \nछसखायेब आ इसक ु ल में भेज क दुनु बच्चा क े  पढ़ेएब। अवगला अंश में उदासी ्रकबल भ जैत िैक। गीतक बोल \nकहैत िैक जे लाल सुग्गा उ़िात भेला पर कत उवि जैत आ बच्चा नमहर भेला पर कत िछल जैत? ्रकश्न आ उत्तर क े  \nतजग पर झरनी गैल जैत अछि। एवह ्रकश्न क े  उत्तर में कहल जैत िैक की उ़िात भेला पर सुग्गा फ े रो पिगत पर उवि \nजैत आ दुनु बच्चा नमहर भेलाक बाद मतका िछल जेतैक कारण ओकरा धमग क े र रक्षा करबाक िैक।  \nएवह झरनी क े  गंभीरता स देखला आ मनन क े ला सं ई अनुभूवत होइत िैक जे उदासी आ झरनी में कतेक \nसमानता िैक। ज माए क े  जखन सुग्गा स तुलना वहन्दू मवहला सब अपन गीत में करैत िछथ त कहैत िछथ: “िनक \nसुग्गा िने उवि जायत ”, “सुगबा हैत ओव़ियात अपन घर जायत ” आदद। अतए पहार स सुग्गा अबैत िैक आ पहार \nमें िापस िछल जैत िैक।  \nहाय-हाय कहमा जलम लेल लाल एक सुगबा   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n18 \n \nकहमा जलम दुनू बिबे हाय।  \nहाय-हाय परबत जलम लेल लाल एक सुगबा  \nमतका जलम दुनू बिबे हाय।  \nहाय-हाय कछथये खखअयबइ हमें लाल एक सुगबा  \nकछथये खखअयबइ दुनू बिबे हाय।  \nहाय-हाय आहरा खखअयबइ हमें लाल एक सुगबा  \nदुधबा वपलयबइ दुनु बिबे हाय।  \nहाय-हाय कछथये पढ़ेबइ हम लाल एक सुगबा  \nकछथये पढ़ेबइ दुनू बिबे हाय। \nहाय-हाय वपज़िे पढ़ेबइ हमें लाल एक सुगबा  \nइसक ु ल पिेबइ दुनू बिबे हाय।  \nहाय-हाय कहााँ उवि जेतइ लाल एक सुगबा  \nकहााँ िछल जेतइ दुनू बिबे हाय। \nहाय-हाय परबत उवि जेतइ लाल एक सुगबा  \nमतका िछल जेतइ दुनू बिबे हाय।।  \n  \nमुसलमान मवहला में हररयर रंग क े  सारी अथिा आनो िस्त्र क े  क्र े ज रहै त िैक। हररयर क े  झरनी में सुगबा \nरंग कहल जैत िैक। एक अन्य  झरनी में मवहला सब अपन उत्सि आ लसिंगारक ििग करैत िछथ। अते स्थान, \nउपमा, अलंकार, विधान सब खांटी देसी भ जैत िैक।झरनी क े  ्रकक ृ वत ्रकश्न आ उत्तर सं िैक। एवह गीत में गीत \nगाईन सब अपने में ििग करैत ्रकश्न करै त िछथ जे हाजीपुर, पटना आ बेवतया शहर क े  जा रहल िैक? फ े र उत्तर दैत \nकहैत िछथ, वपताजी हाजीपुर, भैया पटना आ पवतदेब बेवतया शहर जा रहल िछथ। कथी लेल? वपताजी सुग्गा रंगक \nसारी लेबाक लेल, भैया क ं गना लेबाक लेल आ पवतदेब माथक छसन्दुर लेबाक लेल। देखू कोना स्थानीय परंपरा  में \nरंगा जैत िछथ मुसलमान स्त्रीगन ममछथला में। छसन्दुर आ सोहाग क े  महत्त्ि एकाएक ्रकबल भ जैत अछि। धमग अपन \nस्थान पर मुदा स्थानीयता क ु नो कम थोरे? अगर छसन्दुर वहन्दू स्त्रीक श्रृंगारअइहबहोबाक ्रकमाण त मुसलमानस्त्रीगन \nक े लेल वकयैक नवह। फ े र गीत छलखवनहार आ गेनीहा ररक े  क े  रोवक सक ै त अछि? \nहाय-हाय क े  जयतै हाजीपुर क े  जयतै पटना  \nक े  जयतै बेवतया शहरबे हाय। \nहाय-हाय बाबा जयतै हाजीपुर भैया जयतै पटना   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n19 \n \nस्िामी जयतै बेवतया शहरबे हाय।  \nहाय-हाय क े  लयतै सारी सुगबा क े  लयतै क ं गना  \nक े  लयतै छसर क े  छसन्दुरबे हाय। \nहाय-हाय बाबा लयतै सारी सुगबा  भैया लयतै क ं गना  \nस्िामी लयतै छसर क े  छसन्दुरबे हाय। \nहाय-हाय क े  पहनतै सारी सुगबा क े  पहनतै क ं गना  \nक े  पहनतै छसर क े  छसन्दुरबे हाय। \nहाय-हाय अम्मा पहनतै सारी सुगबा भऊजो पहनतै क ं गना  \nहमें पहनबै छसर क े  छसन्दुरबे हाय।  \nहाय-हाय फादट जयतै सारी सुगबा टूटी जयतै क ं गना  \nरवह ज यतै छसर क े  छसन्दुरबे हाय। \nअपन एक िोट कविता फ ू लिालीक कनेर में कवि क ृ ष्णमोहन झा छलखैत िछथ  \nजजलेबीक कााँट जकााँ \nहम अहााँक धानक लाबा सन तरबा मे गव़ि जायब \nआ वकि ु  ददन धरर वबसवबसायब। \n \nितुथीक औंठी आ बरसाइतक मेहदी जकााँ \nहम अहााँक विकल संसगग मे आयब  \nआ असंख्य सुग्गा बवन  \nअहााँक मोन मे उव़ियाएब। \nकवि नामयका क े  अंतःकरण क े  बुझैत िछथ। ह्रदय में ्रकिेश करबाक वहम्मत रखैत िछथ। कहैत िछथन जे \nझुण्िक झुण्ि सुग्गा जकां नामयका क े  स्मृवत में बेर -बेर आवब अपन होबाक ्रकमाण देता. नामयका टीस में पवतक \nअथिा ्रकेमीक अनुभूवत करैत रहती। \nभगबान क े र भ जन, ्रकावत, उदासी आदद में मनुख त मनुखे भगबानो क े  छसनेहिससुग्गा बना क हुनकर \nसौन्दयग, िात्सलय, मनोहर स्िरुप क े  लोक स्मरण करैत अछि। क ृ ष्ण लेल सुग्गा मनमोहन त जन -जन क े  क ं ठ में \nजेना रिल बसल हो।भगबान क ृ ष्ण क े र मथुरा सं द्वारका क े र यात्रा लोक क े  अतेक दुखी क दैत  िैक जे सखी \nबवहनपा सब अपन जीिन क े  उद्देश्त्यहीन बुझैत िछथ। पूरा नगर उदास अछि। कखनो मोन होइत िवन जे यमुना क े  \nकारी, तीव्र गवत सं िलैत अथाह पावन में िूवब क आत्महत्या क लेछथ त कखनो होइत िवन जे जहर -माहुर खा ्रकाण  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n20 \n \nक े  समाप्त क ली। हे वनमोही क ृ ष्ण कोना अहााँ मथुरा िोरर सबक े  ह्रदय दुखा सुग्गा जकां वपजरा सं बाहर वनकछलते \nद्वारका िछल गेलौं? कवनकबोदरेग नवह भेल?  \n अवह तरहे लोक अपन व्यिहार, संस्कार, संस्क ृ वत सं सुग्गा आ अन्य छिरै -िुनमुन संग ्रकेम आ सामंजस्य \nस्थावपत क े ने अछि। हलांवक तथाकछथत आधुवनकता, विज्ञान, विज्ञानक ्रकयोग आ मनुष्य क े र वनत नूतन खोज एवह \nतरहक परम्परा क े  शनै शनै कमजोर क े ने जा रहल अछि। लोक सब अवह तरहक समंजस्य क े  वबसरल जा रहल \nअछि। ई क ु नो अथग में वनक बात नवह। सुग्गा आ मैनाक कथा ग्राम्य जीिन स समाप्त भेल जा रहल अछि आ \nवकताब में छसमटल जा रहल अछि। खेत खररहान, जंगल, पिगत, पोखरर, गाि सब खत्म भेल जा रहल अछि। सुग्गे \nनवह आरो छिरै -िुनमुन धीरे -धीरे अवततक िस्तु बनल जा रहल अछि।अगर संस्क ृ वत क े  ओ स्िरुप जे सब क े  संगे \nिलबाक सामर्थयग रखैत अछि समाप्त भ जैत त वकि ु  नवह बित।सब क े  एवह विषय पर गंभीरता स सोिबाक िाही \nआ संतुलन क े  छसिांत क े  मनबाक िाही। \n \nऐ रचनापर अपन मृंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। \nजगदीश प्रसाद मण् डल- लघु कथा- मुऩियाएल घर \nजागेश्त् िर काका दुनू परानी दरबज् जा क ओसारक िौकीपर बैस बेरुका िाह पीबै िला। फागुनक समए , परसु \nछशिरावत िी। जा़िक सरपोख नहाएल समए िसन् ती  रौद पेब सोलहन्नी ताँ नवह मुदा आधासाँ बेसी जा़िक जक़िन \nवतयावग िुकल िल। एक ताँ अढ़ाइ-तीन बजेक बेरुका समए , तैपर मन् द -मन् द  पुबागक लहकी सेहो लहलहाइत। ओना \nिाहक रंग -रूपप आ सुआदो आन ददनसाँ नीक अछि। नीकक कारण अछि एक ताँ बक े न महींछसक दूध तैपर जागेश्त् ि र \nकतकाक भातीज जे दार्जिंललिंगमे रवह िाहे कम् प नीमे नोकरी करै िैन , ओ आधा वकलोक िाहक पॉक े ट देने \nरहैन , िएह टटका िाहपत्ती। ओना, बनौवनहारर पुतोहुक लूररमे कोनो बढ़ोत्तरी नइ भेल िेलैन। मुदा काजोक ताँ शुभ \nसंजोग होइते अछि। भररसक सएह सुधनीक ेँ  भेलैन, जइसाँ िाहक सेखखयो आ रंगो -सुआद नीक बनलैन।  \nजजराएल मन जागेश्त् ि र कतकाक, ताँए पवहने िारर-पााँि घोंट िाह एक-लखाइत पीलैन। िारर -पााँि घोंट िाह \nपीला पिाइत जागेश्त् ि र कतकाक मन फ ु रफ ु रेलैन। फ ु रफ ु राइते बजला - \n“िाह ताँ वनम् मन बनल अछि मुदा एहेन सभ ददन हुअए तखन ने। ” \nजागेश्त् िर कतकाक बात सुवन रमणी काकीक मन रमकलैन नवह , असछथरे भेलैन। असछथर होइते पुतोहुक \nलूररपर मन पहुाँि निलैन। नछिते उठलैन - जाँ पररिारक भनछसया नीक भोजन , नीक भोजनक अथग नीक िस् तुए-टा \nनवह सुआदो , बनबैथ ताँ भोजन क े वनहारक मनो आ पेटो पररपूणग हेबे करत।   जखने मनो आ पेटो पररपूणग  हएत \nतखने ने बातो आ वििारोमे पररपूणगता एबे करत , जइसाँ खाइ-पीबैक झग़ि पररिारसाँ मेटेबे करत। मुाँहक िाहक ेँ  \nकण् ठसाँ वन्‍ िााँ उताइर रमणी काकी बजली - \n“गामक बहुत गोरे काल्ल ह  जतरापर जेता। ” \nओना जागेश्त् िर काकाक ेँ  सेहो क े ते गोरे तीन-िारर ददनसाँ कहलक ै न अछि जे छशिरावत ददन िाणीश्त् िरी \nभगितीक दशगन करए िलू। तीन -िारर घन् टाक रस् ता टेम् पू साँ अछि। छशिरावतसाँ एक ददन पवहने दुपहरक पिाइत \nविदा हएब आ िारर -पााँि बजे तक पहुाँि जाएब। ओत्तै रावतमे विश्रामो करब आ सााँझमे छशि उपासक फलहारो \nकरब। मुदा जागेश्त् ि र काका सबहक बात सुनैत गेला , वकनको वकि ु  कहलखखन नवह। नइ कहैक कारण रहैन जे \nमने -मन उदयपुरक सभक ेँ  छिन् हते रहैथ, माने गौंआाँ सभक ेँ । जे क े करो जव़ि-िीपक ठ े कान नइ अछि। बाजत वकि \nआ करत वकि। करनी -धरणी एहने रखने अछि आ दशगन करत िाणीश्त् िरी भगितीक। मुदा वििारसाँ उतैर जागेश्त् िर \nकतकाक मनमे एलैन जे जखन गामक लो क सभ जाइए रहला अछि आ अपनो क े ते ददनसाँ वििारैत आवब रहल िी \nजे िाणीश्त् िरी भगितीक दशगन दुनू परानी ममछल करब , मुदा ने कवहयो गर लागल आ ने जा भेल। ..ओना रमणी  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n21 \n \nकाकी िाणीश्त् िरी भगितीक स् थानक ििग नइ क े ने िेलखखन , मुदा जतरासाँ िएह मतलब रहैन। तैपर , जिाबमे \nजागेश्त् िर कहल खखन - \n“जखन गामक भेव़िया -धसान लोक दशगन करए जेबे करता ताँ अपनो दुनू परानी अही लाटमे िछल कऽ दशगन \nकऽ छलअ। ” \nपवतक वििारसाँ सहमत होइत रमणी काकी मु़िी िोलबैत बजली- \n“भेल ताँ छशिरावतसाँ एक ददन पवहने जाएब आ छशिरावतक परात भने िछलए आएब। मोटा-मोटी दू ददन \nभेल। ” \nपत्नीक वििारमे सहमत जतबैत जागेश्त् ि र काका बजला - \n“हाँ से ताँ सएह भेल। काल्ल ह बारह बजेक पिाइत वनकलब आ तेसर ददन बारह बजेसाँ पवहने घुमम कऽ \nआवबए जाएब। ” \nपवतक वििारमे अपन वििार सटबैत रमणी काकी बजली - \n“जखन दुनू परानी घरसाँ वनक ै ल बाहर जाएब तखन बेटो -पुतोहुक ेँ  जना देब नीक हएत। ओना अपनो दुनू \nपरानी बहुत ददनसाँ, बहुत ददनसाँ वक सभ ददने िाणीश्त् िरी भगितीक आराधना -उपासना कररते आवब रहल िी ताँए \nभगितीए धाममे उपासक फलहारो करब ताँ जजनगीक परीिे देब हएत वकने। ” \nपत्नीक वििार सुवन जागेश्त् िर कतकाक मन फ ु ला गेलैन। फ ु लाइते बजला - \n“जखन उदयपुरक लोक जाइक मन बना ले लैन तखन संग -साथमे अपनो दुनू परानीक जाएब उछिते हएत। \nमुदा ओ सभ अपन -अपन सिारीक बेिस् था करता, अपना दुनू गोरे अलग बेिस् था  करब। ” \nओना जागेश्त् िर काका पत्नीक अ्‍ यन् तरक बात अपनो बुझै िला। अपना बुझैक कारण बेिहाररक िेलैन। \nबेिहाररक ई जे कहैले ताँ सभ (गौंआाँ) िाणीश्त् िरी भगितीक दशगन करए जेता मुदा घरसाँ बाहर धररक जे बोली -\nिाणीक रूपप बना नेने िैथ , से की अपने िाणीश्त् िरी भगितीक दशगन करता , ओ ताँ अप् पन दशगन भगितीक ेँ  देछथन। \nमुदा जे हौउ , एक े  गाममे सभ रहै िी , मुदा...।  \nअपन वििारक ेँ  तवहयबैत अबोध जकााँ जागेश्त् िर काका बजला - \n“जेना -जे  वििार हएत से करब।” \nशुरूपमे उदयपुर िोटे गाम िल। मुदा ममछथलांिलक घर -घरा़िीक ेँ  कमला-कोसीक बादढ़ कम उपटान \nउपटौलक सेहो ताँ नवहयेँ कहल जा सक ै ए। क े तेको वनम् मन गामक मनुखक घरा़िी िौर भऽ माि -कौि ु क घरा़िी बवन \nगेल अछि जेकरो ताँ नकारल नवहयेँ जा सक ै ए। मुदा ताँए ईहो ताँ नवहयेँ कहल जा सक ै ए जे बत्तीसोअना गाम अवहना \nभऽ गेल अछि। खएर जेतए जे भेल से भेल , मुदा उदयपुरक उदयमे सभ ददन बादढ़ ऐिे। ने यमुना तीरक उपद्रि आ \nने कोसी-कमला घाटक घटिाररसाँ भेँट, जइसाँ गाममे कवहयो कोनो विघटन वकए हएत। ताँए ददन-ददन बदढ़ते गेल। \nआने-आन गामसाँ उजरल -उपटल लोको  आ उदयपुरक महत बुझवनहारो ताँ आवब-आवब उदयपुरमे बसले िैथ। तैसंग \nनि-नि एबो कररते िैथ। गाममे िासभूममक कममयोँ िइहे नवह जे घरा़िीक अभािक दुआरे वकयो बछस नइ सक ै  \nिैथ, आवक अपनामे रग् ग ़िे-झग् ग ़ि करता। ताँए वक गाममे वनिरस खेत नइ अछि, कोनो धार -धूर नइ अछि , ओ गामे \nने िासभूमम भेल। ताँए क े तबो पररिार आन गामसाँ आवब बसता तैयो उदयपुरमे िासक कमी नवहयेँ हएत। \nअनुक ू ल मौसम बनने जवहना बरखा होइए , अनुक ू ल मौसम बनने जवहना िसन् त  अबैए, अनुक ू ल मौसम बनने \nजवहना ठनका खसैए तवहना िासभूममक अनुक ू लते ने घरिासक ेँ  गामिास सेहो बनबैए। जखने घरिास गामिास  \nबनए लगैए तखनेसाँ ने वििारिासी वििेकिासी बवन िास करए लगैए। से ताँ गाममे ऐिे।  \nजवहना श्रीपंिमीमे िीणा पुस् त क-धाररणी सरस् ितीक आ हाथ सजलक संग लक्ष् मी क पूजा [1] एक े  ददन एक े  \nसमए – ्रकभात िेलाक शुभ मुहूत्तगमे लोक करै िैथ तवहना ने जजनवगयोक ्रकभात िेला अछि।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n22 \n \nिाणीश्त् िरी भगिती धामक धरमशालामे दुनू परानी जागेश्त् ि र काका एकटा कोठली सबा रूपपैआ दैिना दऽ \nकऽ लेलैन। तीन मंजजला मकानक नमहर धरमशाला ऐिे , जइमे िोट -पैघ अनेको कोठली भीतर अछि। उदयपुरक \nताँ मात्र पनरहे-बीसटा यात्री िैथ जे आनो -आनो गामक अनेको यात्री रवहतो धरमशालाक वकि ु  कोठली खालीए \nअछि। ओना, धरमशालाक भा़िा होटल आवक भा़िाबला आन मकान जकााँ बेसी नवहयेँ अछि। तेकर कारण अछि ई \nधरमशाला िाणीश्त् िरी भगितीक स् थानक छिऐन। जे स् थानक िन् दा-िढ़ौआसाँ बनल अछि। भा़िा नामक वकि ु  ने िै \nमुदा ओकर रख -रखािक जे बेिस् था मे खिग होइ िै , बस ओही रूपपक भा़िा बनल अछि।  \nसूयागस् त भऽ गेल। स् था नक अप् पन वबजली बेिस् था , माने जेनरेटरक बेिस् था  ताँए स् थान भररमे माने िाणीश्त् िरी \nभगिती -मजन् द रक संग आरो क े ते िोट -पैघ मजन् द रो ताँ ऐिे। तैसंग पण् िा-पुजेगरीक रहैक िासक संग नमहर \nधरमशलो अछि आ बीिक जे अगनेय अछि , जइमे रंग -रंगक दो कान-दौरी अछि , तैबीि भरर रावत एक े  रंगक \nइजोतक बेिस् था ताँ िाहबे करी, जे ऐिे। पािर -हाउसक वबजली जकााँ नवह , जे कखन रहत आ कखन नइ रहत। \nहोइतो ताँ ऐिे जे ददनमे जखन वबजली इजोतक जरूपरत नइ रहै िै तखन वबजछलयो रहैए आ रावतमे जखन अन् हा र \nहोइ िै तखन रहबे ने करैए। तइसाँ सैयो क्‍ िे िाणीश्त् िरी भगितीक स् थानक ताँ ऐिे। ददनमे जखन इजोतक खगता \nनइ रहै िै तखन जेनरेटर बन्न रहल आ जखन जेते काल खगता भेल , तेते काल िलल। यएह ने जजनगीक ओ \nउपलल्ब्‍ धक प़िाि छिऐ जेतए लोकक ेँ  अपन जजनगीक काज अपना हाथमे आवब जाइए , जइसाँ अपन मनोनुक ू ल \nकायगक्रमक बीि जजनगीक ितकी  िलैत रहैए।  \nसूयागस् त होइते भगितीक लसिंह दुआररक घ़िी-घण् ट बाजल। घ़िी-घण् ट बजजते सभ उपासी – छशिक उपास \nक े वनहार आवक क े वनहारर–क मनमे उपासनाक फलहारक आशा जगलैन। जवहना तुलसी बाबा कहने िैथ जे , जेहने \nजेकर मनक भाि रहत तेहने रामक दशगनसाँ भेँट हएत। ‘रामो रामो ’ कहवनहारक कमी अछि , क े तौ ठक-ठाक ु र-िोर \nममला जपैए ताँ क े तौ रस् ता-पेरामे रामक जप लुटाइए ! लूदट छलअ जेकरा जे लूटैक अछि। भगिती स् था नक घण् टीक \nअिाज सुवन रमणी काकीक मन िपिपाइत थलथला कऽ जलजला गेलैन। जलजलाइते पवत ददस तक ै त रमणी \nकाकी बजली - \n“गामेसाँ फलहारक सभ फल अनने िी। पवह ने दुनू परानी नहा कऽ नि िस् त्र पवहर छलअ , पिाइत िाली साजज \nभगितीक मजन् द रमे फल िढ़ा दुनू गोरे छशिरावतक उपासनाक फलहार कऽ लेब। ” \nहोइते अवहना िै जे भूखल आगू वकि ु  खेबाक िौस आ वपयासल आगू पावन आवब गेलापर जवहना मनमे \nसब्रक बीजक अंक ु र जगैए तवहना जागेश्त् ि र काकाक ेँ  सेहो भेलैन। कोठलीक खख़िकी खोछल जागेश्त् ि र काका गौंआाँ \nयात्रीक कोठली ददस तकला ताँ देखलैन जे वकनको अपन घरक फलहारक फल नइ िैन , ताँए सभ झोरा लऽ लऽ \nदोकान ददस जा रहल िैथ...।  \nअिसरक लाभ उठबैक पररयास करैत , समयक उपयोग करैत जागेश्त् ि र काका बजला -    \n“नहेला पिाइत ने भगितीक िाली  सजब। अखन सभ यात्री फलहारक फल कीनैले दोकान -दौरी टहैल रहल \nिैथ, स् नानक घाट खाली अछि...। ” \nदुनू परानी जागेश्त् ि र काका नहेला पिाइत नि िस् त्र धारण क े लैन। पुरना िस् त्र घाटपर खीि -फखारर कऽ पावन \nगाव़ि कोठरीमे पसाइर लेलैन।  \nथमगशमे गाइक दूध , पाकल क े रा , दारीम , लताम आ खीरा मोटरीसाँ वनकाछल रमणी काकी काकाक ेँ  \nकहलखखन - \n“सभ अपने िास -बासक िी।” \nएक ताँ यात्राक पिाइत स् नानक सुख , तैपर साँ िाणीश्त् िरी भगितीक सरोिरक घाट टपल जागेश्त् ि र काका \nरहबे करैथ , मन गुदगुदा गेलैन। गुदगुदाइते बजला - \n“भगिवतयोक ेँ  अपन-िास-िासक फल देख मने -मन खुशी हेबे क रतैन।”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n23 \n \nओना जागेश्त् िर काका संगी -साथी जकााँ िाणीश्त् िरी भगितीक ेँ  बुजझ बजला मुदा से रमणी काकीक ेँ  नीक नइ \nलगलैन। ओना , अनसोहााँतो नवहयेँ लगलैन, मुदा एक धान एक िाउर होइतो वकि ु  एहनो ताँ ऐिे जे सुगल्न् धत \nअछि, एकर माने ईहो नइ जे सभ सुगल्न् ध ते अछि। मुदा ईहो क े ना कहल जाएत  जे िाउरक जे अपन सुगन् ध  अछि \nओ फल लााँ िाउरमे नइ अछि। ओ ताँ उपराररमे उपजल सतररया धानक िाउर हुअए वक तुलसी फ ु लक आ िाहे \nिौरीमे उपजल बेलौर -दसररया आवक पाखैरे -वप्‍ िैर वकए ने हुअए मुदा िाउरक जे अपन गुण -धमग -सुगन् ध िै ओ ताँ \nिइहे। ओना मने -मन जवहना जागेश्त् ि र काका िाउर -गु़ि छिबबै िला तवहना रमद्मणयोँ काकी छिबैबते िेली, मुदा \nबजली नवह , अपन फलहारक ओररयानमे अपनाक ेँ  लगौने सभ फलक ेँ  ओररया -ओररया सैंत-सैंत िाली सजबैत \nरहली।  \n..िाली सजजते जागेश्त् ि र काका टोन मारलैन -   \n“जे सभ फल िाणीश्त् िरी माएक ेँ  िढ़ेबैन से ताँ मंत्र जकााँ कवह देबैन वकने?” \nओना जागेश्त् िर कतकाक मनमे होइत रहैन जे भररसक पत्नीक ेँ  ईहो बात नीक नइ लगतैन , मुदा से विपरीत \nभेल , रमणी काकीक ेँ  नीक लगलैन। दुनू खीरापर हाथ रखख बजली - \n“ई भेल लत्तीक फल। जेकरा िााँ़िमे, अपन फल जकााँ तागतो ने िै जे अपने भरे ठाढ़ो हएत मुदा फल ताँ \nएहेन ऐिे जे गािक  सैयो फलसाँ नम् हरो आ सुअदगरो ऐिे। ” \nवब्‍ िेमे टोन दैत जागेश्त् ि र काका बजला - \n“मुदा खीरा मीठ कहााँ होइए ?” \nरमणी काकीक ेँ  सुतरलैन। बजली - \n“मीठ क े करा कहै िै से अखैन नइ कहब। जाबे आन यात्री नहेता -सोनेता तइसाँ पवहने अगुआ कऽ भगितीक \nदशगन करब बेसी नीक हएत। ” \nहत् थो भरर गौरर या क े राक ेँ  दवहना हाथसाँ उठा रमणी काकी पनिंगहारर-पनिंगहारर देखए लगली जे पाल परक \nकलकवतया -आम जकााँ ठाम-ठीम खोंइिा दवग गेल अछि। वब्‍ िे मे जागेश्त् िर काका टोवनयबैत बजला - \n“क े रा स़िल जकााँ बुजझ प़िैए!” \nझपटैत रमणी काकी बजली - \n“स़िल नइ अछि, परसाएल अछि। असल ताँ यएह भेल जे परसाद बवन परसाइबला सेहो िी। तोहूमे आम -\nलतामक गाि जकााँ वक कोनो हड्डी-पसलीबला गािक फल िी। जल -जल , थल -थल , पल -पल गािक पेटसाँ \nवनकलल फल िी। ” \nओना रमणी काकीक बात सुवन जागेश्त् ि र काका भकिका गेला। भक -िकीमे प़िल मनक ेँ  जाबे सोझरबैथ \nतइ वब्‍ िेमे दारीमक ेँ  देखैत रमणी काकी बज ली - \n“क े ते सुन् दर धरतीक अकारक गोल फल झा़ि -झा़िीमे नुकाएल रहैए।” \nरमणी काकीक मुहसाँ वनक ै लते जागेश्त् िर काका बजला - \n“कोनो वक झा़िीक-झा़िमे फलेटा नुकाएल रहैए , फलक तरोमे फलहार नुकौने रहैए। तेहेन भारी िोर अछि \nजे खीरा आवक लताम जकााँ गुद्दा -बीआ आवक रस -खोंइिा एकबट्ट क ेने रहैए , सजनी जकााँ कोठरी बना-बना \nअपनाक ेँ  सजने रहैए।” \nओना रमणी काकीक मनमे उपक ै त रहैन जे कवहऐन - मुाँहक दााँत जवहना रजो िी आ िोरो िी, तवहना ने \nअनारो अछि , मुदा बकबासमे समैक ेँ  हाथसाँ िो़िब नीक नवह, ताँए रमणी काकी िुपे रवह थमगश वनकाछल दूधक रंग \nदेखए लगली। बक े न गाइक दूध...।  \nिाली साजज रमणी काकी जागेश्त् ि र काकाक ेँ  कहलखखन-  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n24 \n \n“िलू , भगिती -माइक दशगन काइए ली। फलहारोक बेर उनैह जाएत। ” \nरमणी काकीक बात सुवन जागेश्त् ि र काका बजला - \n“हम ताँ नहेला पिाइतेसाँ दशगन करैले तैयार िी मुदा बीिमे अहीं ने लटघााँइर लगौने िी। ” \nपवतक बात रमणी काकी सोल हो अना नइ सुवन पेली। आाँखख उठा तकली ताँ सोझे पवतक मुाँह पटपटाइत \nदेखली , जेना मने -मन वकयो मंत्र -जप करै िैथ , तवहना। िाणीश्त् िरी भगिती जेना आगू आवब ठाढ़ भऽ अपन रूपप \nदशगन करबए लगल होवन तवहना रमणी काकी अनसून भऽ गेली। अनसून होइते मन नािए लगलैन। नछिते आाँखखक \nसोझमे भगिती क तीन रूपप िमकए लगलैन। मनुखमे देि जोग िएह ने भेल जे वििारक ेँ  वििेकक कसौटीक \nमुखा़िी बाखन् ह बाइन बना भूममक रणभूमममे जीिन यात्रा करैत िलए।    \nिाणीश्त् िरी भगितीक दशगन आ फलहार क े ला पिाइत दुनू परानी जागेश्त् ि र काका धरमशालाक ओइ कोठरीमे \nआवब बैसला , जे सिा रूपपैआ दैिना  दऽ दू ददन रहैले नेने िला। भरल मन दुनू परानीक रहबे करैन। रौतुका खेबोक \nखगता नवहयेँ बुजझ प़िैन। जागेश्त् िर काका पत्नीक ेँ  कहलखखन- \n“एक बेर गौंओं -घरूपओक ेँ  देख अबए िलू।” \nएक ताँ ओहुना रमणी काकी पवत भत त, तैपर िाणीश्त् िरी भगितीक स् थान, वबनु ‘हाँ’ ‘हूाँ’ बजने उदठ कऽ ठा ढ़ \nभऽ गेली। दुनू परानी जखन कोठरीसाँ वनक ै ल आनो -आनो यात्री आ अपन गौंआाँ-यात्रीक ेँ  देखलैन ताँ मने-मन हाँसी \nलागए लगलैन। मुदा ने वकयो हाँसबे क े ला आ ने वकि ु  बजबे क े लैन। िुपिाप देख -सुवन कऽ अपन कोठरी आपस \nआवब गेला।  \nजवहना अनुक ू ल मौसम पौने ्रकक ृ वतमे सेहो अनुक ू लता आवब जाइ िै, तवहना दुनू परानी जागेश्त् ि र काकाक \nबीि सेहो ऐलैन।  \n..पत्नी ददस देखैत जागेश्त् ि र काका बजला - \n“अनेरे दुवनयााँक नीक-अधला देखै पाि ू  अपन जजनगी आ कतगव् य  िोव़ि मुाँह तक ै त रही, हमरा बुझने से नीक \nनवह।” \nजवहना क े करो-क े करो ठोरेपर बरी पक ै ए , माने कोनो बातक वििार लगले कऽ देब , तवहना रमणी काकीक ेँ  \nसेहो भेलैन। बजली - \n“एकरा क े  काटत।” \nपत्नीक समरथनमे जागेश्त् ि र कतकाक मन हररया गेलैन। हररया ई गेलैन जे विधातो नारी -पुरुखक भेद रछि \nदुनूक ेँ  दू ददशामे मोव़ि देलैन। तैठाम जाँ पवत-पत्नी ओइ भेदक ेँ  सहीट बनबैत जजनगीक संगी बवन जीिन -यात्रा करै \nिैथ ताँ ओ वनसछिते ने नीक भेल। \nजागेश्त् िर काका बजला - \n“बेकती रूपपमे नर आ नारी भेल , दुनूक सम् बन् धे ने घर -पररिारक वनमागण करत। जे सभ नारीक जजनगीक \nदामयत्त्ि बवनते अछि।” \nवब्‍ िेमे रमणी काकी बजली - \n“पुरुख -नारीक सम् बन् ध ओइ पररिार -ले अवनिायग भेल जे अतीत -साँ-भविस धररक पररिार भेल , मुदा पररिार \nताँ असगरोक होइ िै आ वनसछिन् तसाँ लोक जीिन-यात्रा करैए।” \nपत्नीक वििार सुवन जागेश्त् िर काका बजला - \n“हाँ, से ताँ भेल मुदा ओ िलन् त पररिार भेल। िलन् त  पररिार ई जे जेत्तै रहब तेत्तै पररिार भेल , कोनो गाम -\nसमाज आवक देश -कोस नइ भेल। मुदा जे भेल से भेल , अपना ताँ से नवह अछि। ताँए जे अछि तहीले ने वििारबो \nकरब आ करबो करब। ”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n25 \n \nजागेश्त् िर कतकाक वििार रमणी काकीक ेँ  जाँिलैन। जाँछिते बजली- \n“अखन जइ धाममे िी ओ ताँ तखने धमगस् थ ल हएत जखन ओइ ममगक ेँ  ममगस् थ लमे बसा कमगस् थ लमे समरवपत \nकरब। ” \nरमणी काकीक वििार नीक जकााँ जागेश्त् िर काका नइ बुझला। एकर माने ई नवह जे जागेश्त् ि र काकाक ेँ  बुझैक \nअिगैत नइ िेलैन। वििार व् य त त कएल जाइए पात्रक माध् य मसाँ। जाँ एक रंग पात्र रहल ताँ एक-धारामे िलैए आ जाँ \nपात्रमे भेद रहल , अन् तर रहल ताँ क े तौ-क े तौ बाधा-रूपकाबट होइते अछि। सएह जागेश्त् िर काकाक ेँ  भेलैन। मुदा \nकवनयेँ-काकलक पिाइत जेना मनक ओझरी सोझरा गेलैन तवहना मन विहुाँसलैन। विहुाँसैत जागेश्त् ि र काका बजला - \n“जवहना नर -नारीक बीि पररिार बनल अछि तवहना ने एक नर दोसर नरक धारा भेल। ” \nओना रमणी काकी अखन तक नरक माने  ‘पुरुख ’ बुझै िेली आ नारीक माने  ‘मवहला ’। मुदा जागेश्त् ि र का का \nनरक अद्वैत रूपपमे ििग क े ने िला , द्वैत रूपपमे नवह। माने ओकर खल्ण् ि त रूपपमे नवह। ताँए रमणी काकीक ेँ  कनी \nबुझैमे भेद भेबे क े लैन।  \nवनमगल -वनरजल रमणी काकीक हृदय , बजली - \n“नीक नहााँवत नइ बुजझ पेलौं।” \nहाँसैत जागेश्त् िर काका कहलखखन - \n“द्वैत-अद्वैतक बीि पररिार िलैए। कखन  ‘द्वैत’ ‘अद्वैत’ हएत आ ‘अद्वैत’ ‘द्वैत’, यएह ने..?” \nपवतक वििार सुवन रमणी काकी रमैत जजनगीमे रमम गेली।  \nी  \nशब्‍ द संख् या  : 2383, वतछथ :  11 अत टुबर  2016 \n  \n \n  \n \n[1] क ृ वष कायग हेतु हर ठाढ़ कएल जाइए \n  \nऐ रचनापर अपन मृंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। \nचन् दना द्त- आलेख - बाबा लालदास \n“जे त यो  ई कथा मनदय सुनतीह तवनकााँ सन् तवत, सम् ्रकद्मत्त एिं सौभाग् यक िृजि होयतखन् ह। अन् तकाल तक \nधमगराजक ्रकसादेँ वनभगय रहतीह।” \n्रकात: स् मरणीय मााँ सावित्रीक ेँ  गो़ि लगैत सभ स् त्रीगण ब़िक गािमे जल िारए लगलीह।  \n“ईकथा बड्ड नीक लगैत अछि सुनबामे, ताँए गाि तर बैसल रहैत िी पपिंकी माइक आसमे। हुनक ेँ  लग िखन् ह ई \nपोथी ,एक गोटा बजलीह। सुवन हमर माइक ठोरपर मुस् की  आवब गेल। ” \n‘हमर परबाबा छलखने िछथ ’ गिौल्त त  िलवन हुनकर कथमे।  \nमाइक संग हमहूाँ गेल िलहुाँ ब़िए गाि तर। खखस् सा -वपहानी नीक लगैत िल सुनबामे। तावह ददनमे स् त्री क \nलेल  ‘सम् प द्मत्त, संतवत आ सोगाह ’क महात्ता की अछि से बुझल कहााँ िल? ज्ञज्ञन भेलापर ज्ञात भेल जे ई पोथी  ‘स् त्री  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n26 \n \nधमग छशक्षा’ हमर माइक परबाबाक छलखल िखन् ह ,जवनकााँ ओ बहुमूल य थाती जकााँ रखने िलीहवकएक ताँ हमर \nमाएक ेँ  दहेजमे ई पोथी भेटल िलवन। ओ िलाह महाकवि पल्ण् ि त लालदास।  \nकतेक अल प  शब्‍ दमे बाबा लालदास कतेक पैघ आशीिागद स् त्री गणक ेँ  देलखखन् ह अछि ई हुनक वििार एिं \nलेखनीक विशेषता िखन् ह । \nकोनो नारी लेल  संतवतक की महत् ि अछि ई हमरा सभक ेँ  सद्य्रकसिा नारीक ठज्ञेरक मुस् की देखख बुझना \nजाइत अछि जे कोरमे छशशुक ेँ  लए जखन स् त नपान करबैत िछथ ताँ अपन तमाम कष् ट वबसरर जाइत िछथ जे ओवह \nबालकक ेँ  जन् म देबा काल उठौने रहैत िछथ।  \nसम् प द्मत्तक महत्ता ताँ आददकालसाँ सभ स् िीकार कयने िछथ मुदा स् त्रीगणक लेल अपन घर -गृहस् तीक ेँ  सुिारूप \nरूपपसाँ व् यिल्स् थत रखबाक लेल सम् प द्मत्त भेलाइ अत् यािश्त् यक रहैत िखन् ह। भनवह ओ धन सम् प द्मत्तक अजगन नवह करैत \nिलीह मुदा सम् प द्मत्तक संरक्षण करबामे कतेक व् योंत लगबय प़िैत िखन् ह एवह बातक ेँ  संयुत त पररिारमे रहवनहार \nबाबा खूब जनैत िलाह।  \nसौभाग् य ताँ स् त्रीक ेँ  नीक पवत भेटलाक उपरााँते ्रकाप् त होइत िखन् ह तावह सौभाग् यक लेल सावित्री वपता , नारद \nमुवन आ अन् त धरर धमगराजोसाँ अपन बात मनबा कऽ रहलीह। एवह कथामे ईहो छलखने िछथ जे ममछथलामे माए सभ \nअपन पुत्रीक ेँ  बाल यािस् थासाँ छलखाय-पढ़ाय, उत्तम उत्तम उपदेश ओ गृह पररिय्याग आदद स् त्री  धमग साँ सुछशद्मक्षत कय \nलोक हेतु आदशग बनबैत िछथ।  \nकोनो धमग -संस् क ृवत िा संस् कारक ्रकिार-्रकसार िा संरक्षण समाजमे स् त्रीगणेँ द्वारा होइत आएल अछि। आइ जाँ \nविद्यापवत विश्त् ि्रकछसि भेला ताँ एवहमे हुनक काव् यक ेँ  अपन गोसाउवन गीत बनाय, अपन स् िरलहरी देबय िाली \nस् त्रीगण क महत् ि कतहु कम नवह कहल जा सक ै ि।  \nआइ जखन स् त्री -छशक्षापर विश्त् ि स् तरपर जोर अछि।  ‘बेटी बिाओ, बेटी पढ़ाओ’क नारा बुलन् द  भऽ रहल \nअछि ओतय आइसाँ सैंक़िो िषग पूिग ममछथलाक बेटी सीता-सावित्री अपन आिरण, धमग -शास् त्रक ज्ञानसाँ विश्त् िक लेल \nआदशग उपल्स् थत कयने िछथ। महाकविक लेखनी स् त्री  धमग छशक्षासाँ रामायण तकमे अपूिग िललवन।  \nमकाकवि लालदासक ेँ  विश्त् िास िलवन जे सीता वहनका रामायण छलखबाक लेल ्रकेररत कएल।  ‘ब्रह्मिेितग \nपुराण ’क अनुसारेँ लक्ष् मीक जन् म  क ु शध् िजक पुत्रीक रूपपमे भेलवन। लंकापवत रािण अंहकार मदसाँ भरल िल ओ \nवहनक सौंदयगपर आक ृ ष् ट भए लक्ष् मीसाँ वििाह करबाक लेल उद्दत िल। लक्ष् मी रािणक एवह ्रककारक व् यिहारसाँ \nक्षुब्‍ ध भए सराप देलछथन् ह  आ तकरे पररणामस् ि रूपप सीताक रूपपमे ममछथलामे जन् म  लेल जे रािण सपररिार समूल \nनष् ट भए सकए। \nलालदास कवििरक हेतु सीता िा मााँ मैछथली सिगशल्त त मान िछथन।  \nमैछथली सावहत् य मे लालदास सीताक ेँ  गररमा ्रकदान कएलवन आ ममछथलाक बेटीक ेँ  सिो्‍ ि स् थान देलवन।  \n“सीता िररत लछलत अनुमावन।  \nरामकथा भए कहब बखावन।। ” \nमहाकवि लाल दास अपन रामायणमे ममछथलाक स्‍ य ता एिं संस् क ृवतक छित्रण विशद रूपपेँ कएलवन अछि। \nमुख् य  रूपपेँ वगररजा अिगना ,सीता अिगना, परदा ्रकथा , वििहोत्सि, अवतछथ \nसत् कार , महुअक , िहकन, उछिती, विधकरी, दुरागमन , समदाउन , भार -दउर क े र विशेष िणगन कएलवन अछि।  \nअपन मातृभूममक ्रकवत महाकविक ेँ  ्रकेम हुनक लेखनीक ेँ  ममछथलाक गौरि गान करबामे दृष् ट व् य अछि- \n“जन् म भूमम नैहर सीताक । जतय स् ियं छशिरूपप वपताक।।  \nशल्त तपीठ उत्म स् थान। उग्रभूमम सभ भााँवत महान।।”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n27 \n \nअपन मातृभूममक िणगन कए महाकवि ममछथला राज् य क शोभा सुन् दरता, ममछथलाक \nउद्यान, नदी , जलाशय , खेत -पथार संगवह ममछथलािासीक सदािाररता , तपस् या,धमगव्रकयता ्रकभृवतक िणगन अनेक \nदृखष् टसाँ कएलवन। ई मत् यग लोकमे ममछथलाक तुलना सुरलोकक विष् णु धामसाँ कयने िछथ- \n“आसमान ममछथलापुरी , रवि सन तेज ्रकिण् ि। \nबुजझ प़ि अनुमप देश जवन , मवहगत स् ि गगक खण् ि ।।” \nममछथलाक ेँ  ्रकाक ृ वतक सौन् दयग अनुपम अछि। गाि -वबरीि , नदी , पोखरर , जीि -जन् तु छि़िै-िुनमुनीक विविधता \nकवििरक लेखनीमे मुखररत भए आएल अछि। यथा - \n“कवत विध मृग पशु -जन् तु वबराज  \nसे जवन तपछसक ्रकजा -समाज , \nगरजे मृगपवत बैर -वबहाय \nमुवन पहरा तवन प़िए सदाय , \nशुक वपक िातक िक्र िकोर \nगुंजय मधुकर मधुर सुराग  \nिीण िाद्य सम सुवन व्रकय लाग...। ” \nऐ ्रककारेँ हम कवह सक ै त िी जे बाबा लालदास जे उद्भट विद्वान , शल्त त \nपूजक , गद्यकार , छित्रकार, छलवपकार , भाषाविद्, कलाकार ,समाज सुधारक , राष् रीय िेतनाक सम् पोषक, ओजस् िी \nित ता िलाह।  \nहुनक विराट व् यल्त तत् ि आ निीन मागग ्रकदशगक तथा उदार दृखष् ट कोणक फलस् िरूपप हम कवह सक ै त िी गिगसाँ \nवक हम एहन जावतसाँ िी जतय सभ मवहला साक्षर िलीह आ ई महाकविक देन िल। वकएक ताँ दहेज स् ि रूपप एहन \nअनमोल पोथी बेटीक ेँ  देल जाइत िल जे ओ बेटी सभ दुहू क ु लक नाम रौशन करैत िलीह।  \nमहाकवि लालदास वनज भाषानुरागी िलाह। मााँ मैछथलीक संग अपन मातृभाषाक हुनक ्रकेम मैछथलीक ्रकवत \nछलखल एवह पंल्ततमे दे खल जा सक ै ि - \n“वनज भाषा जननी वनज देश  \nस् िगोसाँ जानछथ जन िेश।” \nआखखरमे हम ख़िौआक मादट -पावनक ्रकवत अपन भाि कहब। हमर मााँ-पापाक वििाहक पिासम िषगगााँठ \nिल - 16 मई  2012 क ेँ । फारवबसगंज ल्स् थत वनज वनिास आिायगपूरीमे , िोट-िीन कायगक्रमक संग हम सभ भाए -\nबवहन आ बहुत रास परर जनक संग हमर व्रकय नानी सेहो उपल्स् थ त िल। पूजा -पाठ भोज भातक पश्त् िात रावत्रमे \nनावत-नातीन, पोता -पोती सांस् क ृवतक कायग-क्रमक आयोजन भेल। सभ खूब आनजन् द त िल।  \nमधया-पुताक नाि -गानक पश्त् िात हम मायसाँ पुिलहुाँ- “अहााँ अपन वििाहक पश्त् िात पापासाँ गप् प-सप् पक \nवकि ु  ्रकसंग कहू।” \nमााँ बजलीह- “ई ताँ वििाहेक रावत्रसाँ हमरा अंगरेजी छसखबय लगलाह , मुदा हम लालदासक परपोती अपन \nमैछथली कोना िोव़ितहुाँ।” \nतावहपर हमर ब़िकी बवहन ‘पपिंकी दीदी ’ िुटकी लेलक - \n“अंगरेजीक विभागाध् य क्ष हमर बाबूजीक ेँ  मााँ मैछथली छलखबा कऽ मानल तहन ने सावहत् य अकादमीक \nमैछथ ली अनुिाद पुरस् क रसाँ सम् मावनत भेलाह। ” \n   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n28 \n \nसम् पका- \nरााँटी (मधुबनी) \n  \n  \nऐ रचनापर अपन म ंंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। \nअृंक ु र \nलघु कथा संग्रह  \nराम विलास साहु  \n  \nसमरपन भाि  \nअन् हरर या रावत  \nइजोतक नै कोनो उपाय  \nसोिै िेलौं  क े ना भागत \nई वियामध  \nसोिैत मनमे आएल  \nसहजे एक उपाय फ ु राएल  \nएक दीप जराएल   \nवकि ु  अन् हार भागल -प़िाएल \nमुदा सोिलौं ई अन् ह रर या \nबेर -बेर आवब दोहराएत ! \nमन प़िल \nज्ञानक दीप \nकिाक स्तैर - \nिोमक आवग/ 8  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n29 \n \nस् िगगक सुख/ 13 \nस् क ूलक खखि़िी/17 \nिोर-छसपाही/ 19 \nइमानदारीक पाठ/ 20 \nबौआ बाजल/ 22 \nघूसहा घर / 24 \nगंगा नहाएब/ 27 \nछशक्षाक महत/ 33 \nई िी हमर मजबुरी/  37 \nबाल बोध/  39 \nअवबसिास/ 46 \nजावतक भोज/  50 \nजावत/  55 \nहहौती/ 59 \nबुजुगगक दुख क े  हरत ?/ 63 \nवबलाइ रस् ता कटलक/  68 \nि ु तहर / 72 \nमोंिक ल़िाइ/ 79 \nक े ते उछित/ 84 \nइज् ज तक सिाल/  95 \nबेंगक महंथी/ 100 \n  \nिोमक आवग   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n30 \n \n  \n जेठरैत कतकाक मृत् यु  सए बखगक ऊपरे उमेरमे भेलैन। सौंसे गाममे सो ग पसैर गेल। गाममे ििाग हुअ लगलै \nजे आइ गामक माछलकक अन् त  भेने एकटा युगक अन् त भऽ गेल। जेठरैत कतकाक धाक जवहना गामक लोक मानैत \nतवहना आदरो करैत। मुइला पिाइत समु्‍ िा  गामक लोक दाह संस् का रमे पाँिकदठया दइले पहुाँिल िल। भी़ि बहुत \nमुदा अखन धरर अछियामे आवग ने प़िल ि ल। लोक सभ थाहा -थाही ठाढ़, वकयो बैसल कनफ ु सकी करैत आ वकि ु  \nलोक वनगुगन भजन गबैत रहए - \n“हंसा उव़ि गेलै भम् हरा बवन हे...। ” \n“सभ ददन होत ने एक समाना...। ” \nवकयो ई गबैत - \n“आया है सो जाएगा राजा रंक फकीर...। ” \nद्मभनसरसाँ दुपहर भेल जाइत रहै। अखन धरर लोक कोन आशामे समए वबतबै िल , तेकर कोनो थाह-पता \nनवह िल। जखन बैसल -बैसल लोकक मन अगुताए लगलै , भूखसाँ पेटमे वबलाइ क ु दऽ लगलै , तखन जा कऽ  \nविलमक कारणक पता लगबऽ लगल।  \nमछलकपना -बला बात , क े  वहम् मत करत आ आगू भऽ पुिैले जाएत। अपनामे गुदुर -फ ु सुर करैत रहए। वकयो \nआगू जेबे ने करए। तखने रौदी बाबा पहुाँिला । पहुाँिते बजला- \n“अखन तक अछियामे आवगयो ने प़िल। वकए एते अबेर भेल। मधया -पुता सभ भूखे लहालोठ होइए !” \nसभ वकयो रौदी बाबाक ेँ  कहलक ै न- \n“अहााँ बुढ़ो-पुरान िी आ गामक अनुभिी सेहो िी , से कनी झब-दे पता कररयनु जे...। ” \nअगुताएल रौदी बाबा लोकक बीिे -बीि टाटीपर राखल मुदाग लग  पहुाँिला। ओइ ठाम जेठरैत कतकाक \nपररिारक सभ लोकक संग पहुाँिल क ु टुम सभ अपनामे कहा -सुनी करै िल...।  \nलगमे जा रौदी बाबा जोरसाँ पुिलखखन - \n“यौ, अहााँ सभ लाशक ेँ  जरबैले एलौं हेन आवक गंगा सेबैले ?” \nजेठरैत कतकाक जेठका बेटा - रूपपिन् द - कहलक ै न- \n“दादा , सभ वकि ु  तैयार अए, मुदा बौ क ू  िोमक इन् तजारमे िी। ” \nरौदी बाबा पुिलखखन - \n“से वकए?” \nरूपपिन् द - \n“लोक सभ कहैए जे असमसान घाटपर िोमक हाथक आवग कीवन लाशक ेँ  जरौलासाँ मोक्षक ्रकाप्प् त  होइ िै \nताँए कनी बौक ू  िोमक बाट तक ै  िी।” \nरौदी बाबा बजला -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n31 \n \n“अहीले एते अबैर होइए आवक आरो कोनो बात िह ? गाममे िोम , सभ वकयो भोरसाँ आएल अछि ओकरा \nकानमे खबैरो ने िै। ” \nरूपपिन् द - \n“नइ हौ काका, काल्लह ये बौक ू  सममधयौना गेल रहए , खबैर भऽ गेल िै। ओ जखने -ने-तखने पहुाँिैए-बला \nअछि।” \nरूपपिन् द क बात सुवनते लगमे बैसल छशिलाल काकाक ेँ  अनरगल लगलैन। त़िबाक लहैर मगज धरर पहुाँि \nगेलैन। जोरसाँ बाजए लगला - \n“गामक एतेक ब़ि-बुजुगग जे आएल िैथ  ओ बुव़िबक े  िैथ  की! जखन एते बुझै िहक जे िोमक हाथक \nआवग कीवन कऽ ओइ आवगसाँ मुखाखग् न  करब ताँ पवहने िोमक ेँ  बजा लइतह। पिाइत लोक सभक ेँ  \nबजैबतह। द्मभनसरसाँ दुपहर भऽ गेल , सभ लोक भूखे -वपयासे लहालोठ भऽ रहल अछि आ बौक ू  िोमक \nअखनो कोनो थाह -प ता नइ िह!” \nकनीकाल रवह फ े र बजला - \n“आइ-काल्लहक नि-नौतार सबहक नि-नि कानून। जखन जे मनमे फ ु ़िैए सहए करऽ लगैए ! नि-नि \nजोगीक ेँ  भरर देह टीतका!” \nछशिलाल कतकाक तमसाइत बोल सुवनते लोक सभ लग अबऽ लगल। सभक ेँ  होइ कखन झबदे आवग प़िै जे \nलोक पाँिकदठया फ े वक नहाइ-सोनाइले िछल जाएत । मुदा अखनो धरर बौक ू  िोम नवह पहुाँिल।  \nसीताराम दास लग आवब बाजल - \n“हौ रूपपिन् द  माछलक , कथी-ले एते लेट भऽ रहल िै हौ ?” \nबाजज सीताराम मने -मन सोिए लगल। जखन बुझै छिऐ जे िोम समाजक लेल एते पैघ लोक िै , वबना िोमक \nआवगसाँ लोकक ेँ  मरलोमे  मुल्त त नइ भेटै िै, तखन िोमक ेँ  एते वन्‍ िा वकए बुझै छिऐ...। जखन वक जीबैतमे सभ \nिोमसाँ ि ू बाइ िी, आ मुइलापर पैघ बुझै िी...। िोमो ताँ अही समाजक लोक िी , मुदा गामसाँ हदट कऽ िेिारा सभ \nगाममे बसैए। सभ वकयो ओकरा अिोप बूजझ आइ धरर लग बैस खेनाइ ताँ दूर जे बातो ने करैए। एक लग् गा  \nफदटक े साँ पुि-पाि करैए...। ऐबेरमे  कोन असोकजग हुअ लगैए...।  \nरंग -वबरंगक बात सीताराम कतकाक मनमे निऽ लगलैन। ममछथलाक समाजजक पिवतक बनाबटपर मधयान \nगेलैन। जाइते मन जेना आरो िौतरफ िौअए लगलैन। बेिस् था क जछलयाएल रूपप सभ सोझा अबऽ लगलैन। वकि ु  \nबाजज नइ रहल िला।  \nतखने बौक ू  िोम हहाएल -फ ु हाएल आएल। बौक ू  िोमसाँ आवग कीनल जाएत तेकर मोल -जोल हुअ लगल। \nपुिलापर बौक ू  बाजल - \n“जेठरैत काका गामेक माछलक िला ताँ हमरो माछलक। हमरा कोनो लोभ -लालि नइ अछि मुदा दान -\nदछिनामे जे देब से खुशी -खुशी दऽ ददअ। ” \nरूपपिन् द  एकटा िानीक छसतका दऽ आवग कीनऽ आगू बढ़ला। तखने छशिलाल काका , रौदी बाबा आ \nसीताराम दास अपनामे वििार कऽ बजला -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n32 \n \n“ई उछित नइ भेलऽ रूपपिन् द । जेकरा खावतर भोरसाँ दुपहर भऽ गेल , असमसान घाटपर लाश प़िल \nअछि, तेकरा अहााँ एगो िानीक छसतका...! जेठरैत काका गामक माछलक िला , ओ एते अरजज देने िैथ  जे \nतीनो पीढ़ीमे नइ सधत। अपनो समांग बूजझ बौक ू क ेँ  जे देबै से ददयौ , तखन ने बौक ू ओ अप् पन बूझत।” \nसएह भेल। मुखाखग् न  भेला पिाइत सभ काजक अन् त  करैत सभ वकयो आगूए तक ै त विदा भेल। वनगुगन \nगौवनहारक ेँ  जेना वबसिास आरो बदढ़ गेलैन। पुन: गाबए लगला - \n“सभ ददन होत ने एक समाना...। ” \nO \n  \n \n  \n  \nस् िगगक सुख  \n  \nकोसी नदीक िीटपर बौक ू  सदाय खोप़िी बना रहै िल। अगल -बगलमे आरो लोक सभ काश -पटेरक खोप़िी \nबना रहै िल। कोसीक कटवनयााँ भेने मुसहरी टोल उजैर गेल।  \nमाघ मासक समए। िस् त्रक अभािसाँ जा़िक मारल बौक ू  दठठुरैत घूर तपै िल। जखने घूरमे आवग देलक \nआवक बौक ू क बेटा-बेटी सदट कऽ बैस आवग खोरर -खोरर तापए लगल। पत्नी बलबािाली खोप़िीसाँ बकरी वनकालैत \nजोरसाँ बजली - \n“रावतयोँ छसदहाक अभािमे सभ कोइ भुखले सुवत रहलौं , आब ददनोमे बाल -ब्‍ िा की खाएत। भूखसाँ तरैप \nकी बाल -ब्‍ िाक संगे कोसीमे िुमम मरब ।” \nबौक ू  सदाय बाजल - \n“भोरे -भोर एहेन अशुभ बात नइ बाजू। शीतलहरी भरर कोनो तरहेँ परान बाँिाउ। परान बाँित ताँ लाखो \nउपए करब। कवनतको समए फररि हेतै ताँ खाइ-पीबैक जोगार करब। एक ताँ कोसी मैयाक मारल िी दोसर \nभगिानो बेमुख अछि। ” \nशीतलहरीक कोनो ठ े कान नइ अछि मुदा भूख ताँ समैपर लवग ये जाइए। बेटा -बेटी रावतमे वकि ु  ने खेलक। \nद्मभनसर होइते जोर -जोरसाँ खाइले मााँगए लगल।  \nबलबािाली प़िोसीसाँ दू सेर अल हुआ पैंि आवन घूरक आवगमे पका -पका बेटा -बेटीक ेँ  देलक। अपनो दुनू \nपरानी खेलक। ऊपरसाँ पावन पीब -पीब भूख मेटेलक।  \nक ु हेस कममते रौदक दशगन भेल। बलबािाली पवतक ेँ  कहलक ै न- \n“दू ददनसाँ सुखल रोटी आ अल हु आ खा कऽ कोनो तरहेँ ददन कटलौं मुदा आइ भातक कोनो जोगार करूप। ”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n33 \n \nबौक ू  जा़िक कोनो परिाह नइ करैत धोतीक तर-ऊपरा ओढ़ैत बाजल- \n“सब ममछल िलू परसा िौरीमे धानो लोढ़ब आ घोंघी -िोका सेहो बीछि आनब।” \nसावबक े साँ परसा िौरीक लसिंगरा-बेलौ़ि आ सतराज धान नामी अछि।  \nिौरी पहुाँिते बौक ू  बेटा-बेटीक ेँ  कहलक- \n“तूाँ सभ घोंघी-िोका बीछि-बीछि छिट्टामे राख आ हम दुनू गोरे धान बीिै िी। ” \nदुनू गोरे ममछल करीब पसेरी भरर धान लोढ़लक। बेटा -बेटी घोंघी-िोका छिट्टामे उठौलक।  \nजखन घर िलैले तैयार भेल ताँ बौक ू क पत्नी बजली - \n“सुतैले एक े टा गोनैर अछि। वकि नार सेहो नेने िलू। वबिौना मोटसाँ देबै। ” \nनार बीिैकाल बौक ू  एकटा अढ़ैया भररक काि ु क ेँ  देखलक। देखते बौक ू  काि ु क ेँ  उनटौलक। \nकाि ु क ेँ  उनटा देने भागल नइ होइ िै। उठा कऽ तौनीमे बान् हलक। धान आ नार पत्नीक माथपर देलक आ \nअपने बौक ू  घोंघी-काि ु  लऽ बेटा-बेटीक ेँ  संग क े ने विदा भेल।  \nघर पहुाँिते धान रौदमे पसारलक। प़िोसीसाँ उत खैर -समाठ आवन धान -क ु दट कऽ िाउर तैयार क े लक। कौिक \nमासु बना रान् हलक। दोसर बरतनमे भात रान् ह लक।   सभ कोइ संगे खेनाइ खाइले बैसल।  \nजा़िक समैमे लसिंगरा-बेलौ़ि आ देसहररया धानक िाउरक लाल -लाल भात तेलगर  आ स् िाददष् ट होइते अछि। \nतैपर साँ कौिक मासु अपने तेलसाँ ऐंठल-ऐंठल , भातपर पव़िते भातो तेलसाँ तर-बतर भऽ गेल। बौक ू  बमरोदटया \nहाथसाँ भात-मासु बाँटबो करए आ खेबो करए। खेनाइ अधपेटा भेल ताँ पावन पीब वपयास ममझा नहमर सााँस लैत \nबाजल - \n“एहेन खेनाइ भागशालीए लोक खाइए। राजा -महरा जाक ेँ  नशीि नइ होइ िै। ई खेनाइ देखते क े हेन-क े हेन \nसाधु-बबाजीक ेँ  सेहो मन लछलिा जेतइ। ” \nभोजन क े लापर बौक ू  घूर पजारर देह टनकौलक। बलबािाली अरामसाँ सुतैले ठे हुन भरर नार वबिौलक आ \nबाल -ब्‍ िाक संग ओइपर सुतल। आ ऊपरसाँ गोनैर ओदढ़ लेलक। कनीकालक पिाइत सबहक देह गरमा गेलै।  \nबल बािाली हाफी करैत पवतक ेँ  कहली- \n“औझका मेहनत साफल भेल। एहेन वबकट समैमे एहेन खेनाइ आ एहेन ओढ़ना वबिौना ममलल। ” \nनीक अिसर देख बौक ू  बाजल - \n“ई िी स् िगगक सुख। एहेन सुख रजो -रजिारक ेँ  सुन् दर महल आ सजल पलंगपर नइ भेटैए। अपना देखखयो \nतर नारायण आ ऊपर गोविन् द  िै आ बीिमे बौ क ू क पररिार अरामसाँ सुतल िै। नइ कोनो िर-भर िै आ \nबगलेमे कासी मैयाक ददन -रावत पहरा प़िै िै।” \nO \n \n   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n34 \n \n  \nस् क ूलक खखि़िी \n  \nएकटा अद्मभभािक तमसा कऽ स् क ूल पहुाँिला। हेि मास् टरक ेँ उपराग दैत बजला - \n“पढ़ाइ-छल खाइ ताँ जएह-सएह होइए। खाली खख ि़िीयेमे बेहाल रहै िी। जखन  मधया-पुता पढ़बे नै करतै \nतखन  ताँ हावकम -हुक ु मक ताँ बाते िोड़ू िपराछसयो नै बनतै। एसाँ नीक ताँ ्रकाइिेटे स् क ूल ने जइमे दूटा पाइये \nने लगै िै, पढ़ाइ ताँ नीक होइ िै। आइ तक ऐ स् क ूलक ब्‍ िा पदढ़ कऽ कोन नाम कमेलक ै । ” \nमास् टर सहाएब शान् त भािसाँ अद्मभभािकक ेँ  समझबैत बजला- \n“देखू, तमसाउ नै कोनो हम खख बै िी खख ि़िी। ई ताँ सरकारक योजना िी। ऐ योजनासाँ लाभो बहुत िै। \nवन्‍ िासाँ ऊपर धरर सभ माले -माल होइ िै। ” \nअद्मभभािक बजला - \n“से क े ना?” \nमास् टर सहाए ब कहलखख न-   \n“सहीमे ्रकाइिेट स् क ूलक ब्‍ िा सभ पदढ़-छल खख  हावकम -हुक ु म बनै िै। आ ईहो देखैत हेबै जे ओ सभ \nमाए -बाप, गाम -समाजक ेँ  िोव़ि एिं मातृभूमम क ेँ  वबसैर  जाइए, बूझू बौर जाइए। से ताँ ऐ स् क ूलक ब्‍ िामे नै \nहोइए।” \nO \n \n  \n  \nिोर-छसपाही \n  \nमाघ मास अन् ह रर या रा वत। ओस-क ु हेससाँ हाथो-हाथ ने सुझैत। एकटा िोर िोरर  कऽ भागल जाइ िल। तखने \nएकटा छसपाही गश्त् तीमे आवब  रहल िल। िोर छस पाहीक ेँ  देख ते भागल। िोर बूढ़ िल मुदा छस पाही बलंठ िलै। \nभागैत िोरक ेँ  रपैट  कऽ पक़िलक छसपाही। पक ै ़ि  हाजत  लेने जाइ िल।  \nिोरक ेँ  ठ ं िासाँ देह थरथराइ िल। मने -मन ईहो सोिै िल जे क े ना ऐ यमराजक हाथसाँ बिब। थो़िे आगू िछल \nकऽ स़िकसाँ हदट एकटा घूर रहै। आवग  देखते िोर बाजल - \n“सर, अहााँ एत्तै रहू आ हम ओइ धूरासाँ कनी वब़िी नेसने अबै िी?” \nछसपाही कने सोछि  कऽ बाजल -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n35 \n \n“अरे, तूाँ हमरा मूखग बुझै िेँ रे! आ जाँ तूाँ भावग जे मे ताँ हम तोरा पतालमे खोजबौ ? िूपिाप एतए बैस हम \nअपनेसाँ बी़िी सुनगेने अबै िी।” \nO \n \n  \n  \nइमानदारीक पाठ  \n  \nननुआाँ पुिलक कनुआाँसाँ- \n“भैया आइ-काल्लह  ताँ गामोक स् क ूलमे ब़ि सुविधा भेटै िै आ पढ़ाइओ होइ िै तैयो विद्याथी सभ शहरक \nस् क ूलमे वक ए पढ़ै िै?” \nकनुआाँ जबाब देलक- \n“गामक स् क ूलमे इमनदारीक पाठ आ शहरक स् क ू लमे रोजगारक पाठ पढ़बै िै। ” \n“से क े ना?” -ननुआाँ पुन: पुिलक। \nकनुआाँ उत्तर देलक- \n“गामक स् क ूलमे एहेन पाठ पढ़बै िै जे कहुना साक्षर भऽ जाए , गाए -भैंस िराबए आ नमहर भेलापर हर -\nफार जोतए , खेती करए। अन्न उपजा कऽ अपनो खाए आ आनोक ेँ  खख याबए। ई छिऐ ने इमानदारीक पाठ \nमुदा शहरक स् क ूलमे वि द्याथी सभक ेँ  रोजगारक पाठ पढ़बै िै। ओ सभ पदढ़-छलखख रोजगार लेल आन -\nआन शहर िछल  जाइ िै। अपन घर -परर िार आ समा ज सेहो ि ु दट जाइ िै। समाजसाँ बेमुख भऽ जाइ िै। \nआब तोहीं कह जे इमानदारीक पाठ क े  पढ़तै?” \nO \n \n  \n  \nबौआ बाजल  \nपढ़ल-छल खल बेरोजगार िी मुदा दद न क े ना कटै िल तकर कोनो सुमध -बुमध नै िल। ऊपरसाँ पररिारक \nबोझ, आगू पढ़बाक इ्‍ िा रवह तो वकि ु  नै कऽ सकलौं। एक दद न मनमे फ ु राएल जे वक ि ु  नेना-भुटकाक ेँ  पढ़ाएल \nजाए। अहुना ताँ हम बुव़िआएले िी औरो बुव़िया जाएब।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n36 \n \nएक दद न भोरमे बौआ -बु्‍ िीक ेँ  ओसारपर पढ़बै िलौं। दुनू बेरा-बेरी ्रकश्न पुिए आ हम उत्तर दइ िेछल ऐ। \nअवहना ल्स् थवतमे बौआ पुिलक - \n“लोक एत्ते मेहनतसाँ वकए पढ़ैए, जे पढ़ैए सेहो आ जे नै पढ़ैए ओहो ताँ एक ने एक ददन मरर ऐ जाइए ?” \nबौआक ेँ  हम समझबैत कहछलऐ- \n“जीिन -मरण ताँ ्रकक ृ वतक वनअम िी। ओ वन रंतर होइत रहैत अछि ।” \nबौआ फ े र पुिलक - \n“तखनो लोक वक ए पढ़ैए?” \n“मनुख पदढ़ -छल ख ज्ञान अर्जिंत करैए आ ओइ ज्ञानसाँ अपन जजनगीक ेँ  सुलभ बना असली जज नगी \nजीबैए। लोक पदढ़ -छल खख िात ट र -इंजज वनयर, औवफ सर, कवि , लेखक आ उपदेशक इत् या दद  बनैए। \nअ्‍ िा ई कहह जे तूाँ की बनबऽ?” \nबौआ बाजल - \n“हम पदढ़-छल ख कोनो काज कऽ सक ै  िी मुदा क वि -लेखक नै बनब। सभ कमा कऽ सुख -मौजसाँ \nजज नगी वब तबै िैथ  मुदा कवि -लेखकक ेँ  कोनो कमाइ नै होइत िैन । अखबारमे पढ़छल ऐ जे मरला बाद \nपुरस् कार भेटै िै। ” \nO \n \n  \n  \nघूसहा घर \n  \nमुखख याजी पंिायतक गामे -गाम आम सभाक बैसार लेल िोलहो दद यौलैन । गामक लोक सभ एकजुट भऽ \nआम सभामे पहुाँिला। सभाक ेँ  सम् बोमधत करैत मुखख याजी बजला - \n“ऐ बैसारमे सभ वक यो मम ल वनणगए छल अए जे पंिायतक गरीब आ मसोमात, जज नकर घर टुटल -फाटल होइ \nिा रहबा योग नै होइ , ओइ बेकतीक सूिी बनाएल जाउ। हुनका सभक ेँ  सरकार तरफसाँ घर बनबैले \nइजन् दरा -आिास योजनासाँ रूपपैया भेटतैन ।” \nिािग सदस् यक सहयोगसाँ मुखख याजी लग इजन् द रा आिासबला सूिी पहुाँिल। वबहानेसाँ मुखखयाजीक दलाल \nसभ सूिीमे नामांवक त बेकतीसाँ भेँट कऽ एक-एकटा फामग दऽ कवह  देलक जे फा मग भरर  कऽ मुखख याजी लग जमा \nकरै जाउ आ बैंकमे खाता सेहो खोलबा लइ जाउ। संगे संग पााँि हजार रूपपैआ सेहो दद अए प़ित। तखन इजन् दरा \nआिास भेटत।  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n37 \n \nबहुत गोटे ताँ अपन गाए-महींस -बकरी -िकरी -गहना -जेबर जेकरा जे गर लगलै बेछि  कऽ रूपपैआ दऽ रूपपैआ \nउठे लक। वक ि ु  आदमी एहनो िल जेकरा  सकताग नै भेलै ओ िंछि त रवह गेल। बदलामे पाइबला लोक अपना नामे \nउठा लेलक।  \n   वकि ु  ददनक बाद रमघ या मसौमात इजन् द रा -आिास ले फामग भरर  मुखख या जी लग पहुाँिली। मुखख याजी फामग \nपदढ़ बजला - \n“पवह ले इजन् द रा आिासमे पिीस हजार भेटै िलै आब िाछल स हजार भेटै िै मु दा आगूसाँ साइठ हजार \nभेटतै। जइमे प्‍ िी समे पााँि हजार आ अखन िाछल समे दस हजार खिाग लगै िै मुदा आगू साइठमे पनरह \nहजार लगतै। ” \nरमध या सुवनते कावन -कलैप कऽ अपन मजबूरी सुनौलक ै न । मुखख याजी मु़िी िोलबैत बजला - \n“यइ काकी, हमरे क े ने नै ने होइ िै, िेगे -िेग हावक म -हुक ु म बैसल िै। ओहो ताँ कदटया सोन् हा कऽ रखने रहै \nिै तेकरा की हेतै। आ हमरो कोनो दरमाहा भेटै िै हमहूाँ ताँ ओहीमे वनमहै छि ऐ। ताँ ई हेतौ जे हम अपनबला \nनै लेबो। ” \nरमध या सभ बात सुवन परर ल्स् थवत बूजझ आपस आवब  गेली।  \n   बुधनी बुदढ़या गाममे सभसाँ उमेरगर। जुआवन येमे घरबला  बादढ़मे िुमम  कऽ मरर  गेलखख न। दूटा बेटाक संग \nबुधनी कवहयो वहम् म त नै हारली। संघषग करैत आत् म -वनभगरतापर मध यो-पुतोक ेँ  सतकत बनौने िैथ । हलााँवक आर्थिंक \nरूपपे कमजोरे िैथ । \nएक दद न मुखख याजीक नजैर  बुधनी बुदढ़यापर प़िलैन  आ देखते पुिलखख न- \n“गामक बहुतो लोक सभ लाभ लेलक मुदा तूाँ कोनो फारमो नै भरलीही ? तोरा ताँ दूटा लाभ भेटतौं। एकटा \nिृिा-पेंसन आ दोसर इजन् द रा आिासक।” \nबधनी बजली - \n“ऐमे कोनो खिो -ििो लगैए ?” \nमुखख याजी - \n“हाँ, िृिा-पेंसनमे पााँि सए आ इजन् दरा -आिासमे पनरह हजार। ” \nबुधनी- \n“हम ई लाभ नै लेब। ” \nमुखख याजी - \n“वकए नै लेब ?” \nबुधनी- \n“घूस दऽ कऽ घर बनाएब ताँ ओइ घूसहा घरमे रहैबला क े हेन हेतै?” \nमुखख याजी आ बुधनी बुदढ़याक गप अपना घरक कोनिर लगसाँ रमध या मसोमात सुनैत िेली अपना मनक ेँ  \nबुझबैत बजली -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n38 \n \n“इजन् दरा आिास वकए घूसहा घर कवह यो ने।” \nO \n \n  \n  \nगंगा नहाएब  \n  \nकावतक मासक पुर्णिंमा लवगिाएल। सालक तेरहम मास , बेसी पािैन -वतहार भेने हाथो खालीए , मुदा गाममे \nदलमछलत होइए - गंगा नहाइले छसमररया घाट जाएब।  \nऐबेर पुरुखसाँ बेसी जनानीए सभ गंगा स् ना न करए जाइले िाल िीलने। तीनू टोलक जनानी सभ गुदुर -फ ु सुर \nकरैमे भरर -भरर ददन लगल। िनरदेि भोरे उदठ गाए -बरदक ेँ  क ु ट्टी-सानी लगा धनखेती ददस विदा भेल वक ब़िकी \nभौजी आ सावित्री माए िेदढ़यापर आवब गेली। ब़िकी भौजी मुस् की मारर बजली - \n“बौआ िनरदेि , सुनै िी गामक लोक सभ गंगा नहाइले जा रहल अछि। अहााँ नइ जाएब। कवहया पुर्णिंमा \nछिऐ।” \nिनरदेि ददन -वतछथ वगनैत बाजल - \n“परसुए पुर्णिंमा िी। हमर ताँ हाथे खाली अछि , तहन ि ु ्‍ िे हाथ जाएब क े ना। ऐबेर नइ जाएब। गंगा मैया \nजाँ ऐ साल वनक े-सुखे रखलैन ताँ ऐगला साल अबस् स  जाएब। ” \nसावित्री माए बजली - \n“िनरदेि , एहनो बात लोक बजैए ! गंगा नहाइले ताँ वबना जतरो -के-जतरा बनबैए , अहााँ वकए मुाँह मो़िै \nिी।” \nगंगा नहाइक ििग सुवन एतक े -दुइए जवनजावत सभ ससैर -ससैर आवब िनरदेिक ेँ  घेरर लेली। ब़िकी भौजी \nिौल करैत कहलखखन - \n“यौ अहााँ सभ ददनक बहन्नाबाज िी, से बहन्ना िोड़ू जे हाथ ि ु ्‍ िे अछि। अपनो िलू आ हमरो सभक ेँ  नेने \nिलू। रहल खिागक बात , हम ताँ खिाग देखबे ने करै िी। घरेसाँ खेनाइ-पीनाइक समान बना लऽ लेब। \nरेलगा़िीमे मेलाक भी़ि रहबे करत , दटकट कोनो लगबे ने करत। एक गा़िीसाँ रावतये-रावत जाएब आ दोसर \nददन घर घूमम िछल आएब। ने कोनो घरक काज पि ु आएल आ मंगनीमे  गंगा नहा लेब। जखन मेलामे कोनो \nिीज -िौस कीनबे ने करब तखन खिग बेसी वकए हएत। अहूाँ ताँ छसयार गुाँहक ेँ  परबत बनबै िी।” \nब़िकी भौजी गपक बखा़िी खोछल िारूप ददससाँ िनरदेिक ेँ  गिारर लेली। िनरदेि सकदम भऽ गेल। वकि ु  \nउत्तर नइ देलक। जवनजावत सभ समैझ गेली जे िलैले तैयार भऽ गेल।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n39 \n \nिनरदेि मने -मन सोिए लगल जे िेद -पुराणसाँ लऽ कऽ साइयो पोथीमे गंगा स् ना नक ब़ि पैघ महत बतौने \nअछि। सतयुगसाँ लऽ कऽ अखन धरर अपन देशक लोक आ आनो देशक लोक गंगा नहाइए ताँ िनरदेि वकए पाि ू  \nरहत। हमहूाँ वकए ने लगले सूरमे बे़िा पार भऽ जाइ।  \nएमहर भररये ददनमे जवनजावत सभ खेनाइ -पी नाइक ओररयानमे लवग गेली। वकयो अरबा िाउरक \nरोटी , अल लू क भुजजया बनौलक ताँ वकयो परोठा-भुजजया , ताँ वकयो िू़िा-मुरही , सतुआ-नोन आ ममरिाइक मोटरी \nबाखन् ह िलैले तैयार भऽ गेल।  \nपिीस -तीस गोटे साँझुक े  गा़िी पक़िैले दटशन ददस विदा भेल। वनरमलीसाँ सकरी जाइत-जाइत भी़िक कारणे \nबुझू देहक मोछल ि ु दट गेल। मुदा कोनो धरानी भोरे -भोर छसमररया टीशन पहुाँि गेल। वकि ु काल दटशनेपर अाँटक ै  गेल \nआ अन् हरोखे गंगा घाट ददस सभ वकयो विदा भेल। दटशनसाँ घाट धरर िुटी जकााँ सत्तैर लगल लोक। क े तौ कनीयोँ \nजगहे नइ जे ठाढ़ो भऽ लोक जी़िाएत।  \nससरैत-ससरैत कहुना गंगा घाट प हुाँि गेल। ददसा-मैदानसाँ आवब िनरदेि दतमवन करए लगल। गामेसाँ \nसाहोरक दतमवन अनने िेलए। मुाँह -हाथ धोय बेरा -बेरी गंगामे नहाइ गेल। िोर उितकाक कोनो कमी नइ , जाँ एक े बेर \nसभ वकयो नहाइले जेइतए ताँ झो़िा-झंटी लऽ पार भऽ जइतए।  \nलोक ताँ गंगा नहाइत अछि पुन् य समैझ कऽ मुदा पापो करै बला ओतए बेसी रहइ। सभ वकयो नहा एक -एक \nविब्‍ बा गंगाजल भरर आवन ऊपर रखलक। पावन तेते घोर -मट्ठा भेल मघनाएल िेलै जे मुहोँमे नइ लइक े  मन होइत। \nघाटसाँ हदट ऊपरमे एकटा मजन् दर िल। ओतइ एकटा िापाकल सेहो िल। सभ वकयो धतकम -धुतका करैत कल \nलग पहुाँिल। भूख -वपयास सभक ेँ  लगल िेलै अपन -अपन खाएक वनकाइल खा -खा पावन पीब , मोटरी -िोंटरी बाखन् ह \nलेलक।   \nसबहक वििार भेल जे ग़िीमे ब़ि देरी िै ताँए हम सभ ताबे मेला घूमम देखब। घूमम -घूमम गंगा घाटक मनोरम \nिवबक आनन् द लेब। सभ वकयो घुमैत दछिन -पूब ददस गेल।   जेतए खाली मुरदे जरै िेलै। लाश अधजरूप होइ वक \nपावनमे  धफारर -धफारर कऽ भाँसा दइ िेलै। तइ बगलेमे एतेक मघनाएल िेलै जे थुको फ े कनाइ अपराधे बुझै िल। \nनाक-मुाँह मुवन सभ वकयो प़िाएल। \nगंगा कातमे वकि ु  दूर तक घाट बनल। नहाइक भी़ि ओरेबे नइ करैबला। तखन घुमैत सभ वकयो राजेन् द्र  पुल \nलग आवब गेल। जेना पुल वकयो देखने नइ िल तवहना ऑंखख फारर -फारर पुलक ेँ  देखऽ लगल। घुमैत -वफ़िैत सभ \nथावक-हारर गेल। कावतकक दुपहररयाक वतखर रौद भेने गरमी बदढ़ गेल। िाहैरक कोनो असे नइ। द्मभजलाहा िस् त्र  \nमाथपर राखख हाथसाँ पक ै ़ि झॉंह बना-बना सभ घुररया कऽ बैसल।  \nबैसले -बैसल लोक सभ गंगा महात् म क ििग करए लगल। जेकरा जे बु झल -सुनल आवक मनमे फ ु राइ से बजै \nिल। तखने ब़िकी भौजी आ क ु पहािाली काकीक ेँ  रवह-रवह कऽ मन हौंरऽ लगलैन। बोकरर -बोकरर भरली। गंगामे \nकखनो मरलाहा जीि -जन् तुक ेँ  भाँसैत जाइत देखै ताँ कखनो मुरदाक ेँ, तवहना िारूपकात जे मघनाएल देखै से परपंिे ने \nहोइ। \nिनरदेिक मनमे गंगाक ्रकवत श्र िा-भल्त त आ आस् था िल ओहो कमए लगलै। कथा -पुराण आ साधु -संतक \n्रकििनमे गंगा -महात् म  पढ़ने-सुनने रहए ओ सााँि िी की झूठ तइ ओझरीमे ओझरा गेल। तैयो िनरदेि मनमे सिुर \nबाखन् ह सोिए- जेतए िारूप जुगमे लोक गंगा -महात् म क ेँ  मानैत आएल िैथ , तेतए हमरा मानने िा नइ मानने की \nहएत। एतेक लोक जे गंगा नहाइए , की ओइ पुण् य-्रकतापे सभ स् िगग जाइए ? आ जे गंगा नइ नहा पबैए ओ की नरक \nजाइए ? तखन ताँ क े हनो क ु कमग करर छलअ आ गंगा नहा स् िगग िछल जाउ , सुकमगक कोनो जरूपरते नइ !  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n40 \n \nतही वबिमे सुगापट्टीिालीक ेँ  ब़िब़िैनी धेलक ै । अकिकाइत िीरपुरिालीक ेँ  कहलक- \n“दीदी , एगो बात फररिा कऽ बुझा दथु। जखन गंगा अपने एते मघनाएल अछि आ लोक सभ नहा कऽ \nअपन पाप धोइए ताँ एतेक गन् दगी आ पापक ेँ  गंगा मैया क े तए जमा करैए ?” \nिीरपुरिाली काकी सुगापट्टीिालीक ेँ  समझबैत कहलखखन - \n“देखै नइ िहक गंगा मैयाक ेँ  कोनो बखारी आवक गोदाम िै जे ओइमे जमा राख त।” \nसुगापट्टीिाली - \n“तखन गंगाजी अपना पेटमे सोखन् ह –मोइन बना रखैत हेती। ” \nतैपर िीरपुरिाली बजली - \n“हे हइ, एना अनरगल वकए बजै िहक ! गंगा मैया एहेन नइ िैथ  जे एतेक रास पाप आ गन् द गीक ेँ  जमा \nकरत। कथीले करत आ वकए जमा करत। पाप आ गंदा ताँ लोक करैए। जे करत से ने भोगत। ओ अ पने ने \nपाप करैए आ ने गंदा। सभटा लोकक ेँ  बॉंदट दइए। ” \nसुगापट्टीिाली - \n“से क े ना दीदी। एतेकालसाँ िी, कहााँ वकि ु  बाँटैत देखै िी गंगाजीक ेँ ।” \nिीरपुरिाली काकी बजली - \n“हइ सुगापट्टीिाली , तोरा सनक सोझमवतया जनानी अहू जुगमे अछि से हम नइ बुझने िेलौं। एक गाममे \nजनमलह आ दोसर गाम मे वगरथाइन बनल िहक से ओवहना। देखहक गंगा क े ना पाप आ गन् द गीक ेँ  बाँटै \nिछथन। जेते लोक गंगा नहा कऽ पाप धोइए ओ अपना -अपना मनक भरम दूर करैए। जखन ओ िुबकी \nमारर विब्‍ बामे जल घरक खावतर भरैए , जइ जलसाँ लोक तन -मन शुि करैए तखने जेकर जे पाप क े लहा \nरहै िै , तेकरा गंगा बॉंदट दइ िै। ” \nवब्‍ िेमे क ु पहािाली काकी आ ब़िकी भौजीक ेँ  विषयसाँ भाँछसयाइत देख सावित्री माए बजली- \n“बौआ िनरदेि , हम ताँ कान पक़िै िी एहेन करम जजनगीमे फ े र कवहयो ने करब। ई ताँ देखौंस क े लौं। \nअसल गंगा ताँ सबहक मनेमे बसैए। जे वकयो देखबे ने करैए। कहवबयो िै , मन िंगा ताँ कठौतीमे गंगा। रहल \nगंगा नहा कऽ पाप धोअब आ पुण् य  लूटब। ताँ जखन पाप करबै ने करब ताँ पुण् यक कोन काज अछि। जखन \nकरमक ेँ  धरम बूजझ करब तखन अधरम वकए हएत। जे जेहेन करत तेकर फलो ताँ तेहने ओकरा भोगए \nप़ित। हमरा बुझने ई सभटा मनक भरम छिऐ। ” \nगप -सप् पक बीि दुपहररया वबतल वक तखने घर जाइ ले ग़िी धुधुआइत आवब गेल। सभ वकयो ग़िीपर िदढ़ \nविदा भेल। दटशनसाँ िछल जखन गामक सीमा कात आएल तखने सभ वकयो तीन -तीन बेर गंगाजी क ेँ  गो़ि लावग \nबाजल जे एहेन ददन नइ कररहह जे दोसर बेर आब कवहयो गंगा नहाइले जाए प़िए। कान पक ै ़ि -पक ै ़ि जजनगी \nभररक लेल गंगाजी साँ माफी मांवग ले लक।  \nO \n   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n41 \n \n \n  \n  \nछशक्षाक महत \n  \nजीबि घरजमैया िल। हुनकर पत्नी रमधया, माए -बापक एकलौती बेटी ब़ि दुलारर  िछल। रमध याक वप ताक ेँ  \nिारर बीघा िास-बास, कलम -बााँस आ गाए-ब़िद िल। खे ती-बा़िीसाँ जजनगी िलै िेलैन । सोझमवत या रहने कोनो \nिल -कपट नै रहैन। वप तमरूप िला। परर िारमे अक्षरक बोध क े करो नै रहैन  खाली जीबि ट -ब कए कऽ साक्षर िल। \nरमध याक वप ता जरूपरत  प़िलापर जखन  समाजमे कोनो लेन -देन करै िला ताँ औंठ े क वनशान दइ िला।  \nएक साल एहेन समए भेलै जे  इलाकाक इलाका बादढ़-पावन साँ दवह गेलै। ने नेिान करैले अन्न आ ने दााँत \nखोदहैले नार -पुआर भेलै। दोसर साल रौदी भऽ गेलै। एक ताँ बादढ़ क मारल, दोसर रौदीक जरल। गरीब -गुरबाक ेँ  \nगुजर कटनाइ पहा़ि भऽ गेलै। क े तेको परर िार ताँ आन-आन गाम अपन -अपन क ु टुमैती जा वक ि ु  ददन समए \nकटलक। मुदा ई सुवि धा सबहक नशीि नै िेलै। गामक नमहर जमीनदार, माछल क-गुमस् ता   जे िला हुनका ताँ \nपहुलक े  सालक पुरना अन्न बखारीक -बखारी भरल िेलैन। हुनका सभक ेँ  कोनो छिन् ता नै िेलैन । रमधयाक माए -बाप \nबूढ़ रहने आन गाम जा क े ना काज करत। ओ दुनू गामेमे माछल कसाँ कवहयो मरूप आ ताँ कवहयो धान ताँ कवहयो िााँटी \nिाउर कजाग लऽ समए काटै िल। कजाग देवन हार माछल क सभ विपवत क समैमे गरीबक शोषण सेहो करैत। एक मन \nअन्नक बदला दू मन आ दोसर साल िुक े लापर तीन मनक करारीपर कजाग लगबैत। तेकर बादो औंठाक वन शान \nएकटाक ेँ  क े  कहए जे तीन-तीनटा िाप कागतपर लइ िेलखख न। गरीब अपन परान बाँिाएत आवक िापक परबाह \nकरत। कजाग खेवन हार थो़िे बुझै िल वक िाप देबै कागतपर आ हमर जमीन जत् था  िछल  जेतै ततखापर।  \nएक दू साल समए वब तलै। जीबि अपन सोसराइरेमे सासु -ससुरक सेिा आ खेती -बा़िी कऽ गुजर-बसर करै \nिल। वक ि ु  समए पिाइत  सासु-ससुर मरर  गेलखख न। श्राि-कमगसाँ वनिृत भेले िल आवक  गामक माछल क-गुमस् ता  \nलोक ै न  अपन -अपन कागत लऽ जीबि ऐठाम पहुाँिए लगला। कजाग ताँ करारीपर देने रहैन । ओ समय  बीवत गेल \nिल। कजाग खेवन हार पवह ले कागतपर िाप देने रहैन । ओइ कागतपर माछल क-जमीनदार लोक ै न  जमीनक खाता -\nखेसरा रकबा छल खख  कऽ अपन नाओं कऽ लेलैन । गरीब सबहक जमीन माछल क-गुमस् ता  हरैप  लेलक ै न । जइमे \nरमध याक जमीन सेहो िछल  गेल। आब जीबि -रमध याक ेँ  दूटा बेटी, एकटा बेटा आ पररिारक भरन -पोषण करनाइ \nकदठन भऽ गेल। जीबि कमाइ खातीर बाहर िछल  गेल। बाहरमे पढ़ल -छल खल आदमीक ेँ  नोकरी जल दी ए होइ िेलै \nआ बेसी दरमाहा सेहो भेटै िेलै। जीबि बेसी पढ़ल ताँ नै मुदा साक्षर िल। जइसाँ छशक्षाक महत जज नगीमे क े तेक \nहोइ िै से मोने -मन महशूस करै िल।  \nजीबि ट -ब-ट काए कहुना कऽ छिट्ठी छलखख  घर पठे लक। ओइमे बेटा -बेटीक ेँ  पढ़बैले रमधयाक ेँ  ्रकेररत करैत \nकहै िल जे पढ़ाइमे जेते खरि लगत, हम कमाए कऽ पठाएब मुदा अहााँ मध या-पुताक ेँ  पढ़बैमे कोनो कोताही नै \nकरब। रमध यो मोने -मन सोिै िेली जे नीक लोक बनबाक लेल छश क्षाक ब़ि महत िै। जे हम आ हमर माए -बाप जाँए \nनै पढ़ल िेलौं ताँए ने सभटा जमीन माछलक-गुमस् ता  हरैप  लेलैन । जखन  पढ़ल रवहतौं ताँ ई मुछसबत नै अवबताए। हम \nसभ जे क े लौं से क े लौं मुदा मध या-पुताक ेँ  जरूपर पढ़ाएब। अइले हमरा जे परर श्रम आ वतयाग करए प़ित ओ करब। \nओ सभ दद न अपन मध या-पुताक ेँ  समैपर संगे जा स् क ूल पहुाँिाबए लगली।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n42 \n \nरमध याक टोलेमे बु्‍ िी बाबू िला। बु्‍ िी बाबू अंिलमे ब़िाबाबू िैथ । ि ु ट्टीमे घर आएल िैथ । हुनका काल्लह  \nभोरे रेन पक ै ़ि  ड्यूटीपर जेबाक िेलैन  से रमध याक ेँ  कहलखखन- \n“रमध या, वकि ु  समान अमधक अछि। गाममे कएक गोटेक ेँ  कहछल ऐ जे काल्लह  भोरक े  रेन पक़िब से कनी \nसमान स् टेशनपर पहुाँिा ददअ, मुदा वक यो तैयार नै भेल। तूाँ कनी पहुाँिा दइ। हम तोहर ब़ि उपकार \nमानबो। ” \nरमध या बाजछल - \n“ठीक िै, कअए बजै िलब। कवह  दद अ हम समान पहुाँिा देब।” \nबु्‍ िी बाबू बजला - \n“सात बजे भोरेमे िलब। वक एक ताँ आठ बजेमे रेन िै। तीन-िारर वकलो मम टर स् टेशन दूरो िै। ” \nरमध या भोरे उदठ  सभ काज कऽ ज लखै बना मध या-पुताक ेँ  खाइले दऽ बजली - \n“तूाँ सभ जल दीसाँ खो, आइ कनी पवहनवहये तोरा सभक ेँ  स् क ूल पहुाँिा दइ छियौ, तखन  बु्‍ िी बाबूक समान \nपहुाँिबैले टीशन जाएब।” \n   एम् हर बु्‍ िी बाबू तैयार भऽ रमध याक बाट तक ै  िला। पााँि ममनट पिाइत  रमध या पहुाँिली। बु्‍ िी  बाबू \nतमसाइत बजला - \n“रमध या, तोरा कहने िेछल यौ साते बजै िलैले, देरी भऽ गेल। रेन ि ू दट  जाएत। तोरा कोनो छि न् ता  नै।” \nरमध या बजली - \n“अपने तमसाउ नै। धीरे -धीरे बढ़ू हम समान लेने लफरल वप ट्ठेपर आवब रहल िी। कनी मध या-पुताक ेँ  स् क ूल \nपहुाँिबैमे देरी लावग  गेल। ” \nबु्‍ िी बाबू- \n“पवह ले समान पहुाँिा दइतैं, हमरा रेन ि ू दट  जाइत। एक दद न तोहर बेटा-बेटी स् क ूल नै जेतौ ताँ की हेतै। \nएतक े  ददन कोनो पदढ़ कऽ कलत ट र बवन  जेतौ ?” \nरमध या मोने -मन सोिए लगली, कहै छि ऐन आगू बढ़ैले से उदठए ने होइ िैन । हम ताँ लफरल वहनकासाँ \nपवह नवह पहुाँि जाएब। रेन थो़िे ि ु टतैन । अपने बेगरते आन् ह र िैथ । अनेरे गिलौं।  \nO \n \n  \n  \nई िी हमर मजबुरी  \n   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n43 \n \nजमुना बाबाक दुआरर पर सतसंग -्रकििन होइ िेलै। भी़ि देख  हमहूाँ ससैर  कऽ गेलौं  आ बैस सुनए लगलौं। \n्रकििनकताग सेहो ज्ञानी आ विद्वान बूजझ प़िला। ओ मनुखक जज नगीक समरूपपता बतबै िला। कहब रहैन  जे सभ \nमनुख एक समान िी। सभ एक े  ईश्वरक सन् ता न िी आ सबहक अत् मामे एक े  परमात् मा क अंश रमम  रहल -ए। \nमुदा हम ताँ ब़ि अन् तर देखै िी। सबहक वक्र या-कलाप,  रहन -सहन आ खानो -पानमे ब़ि पैघ द्मभन्नता अछि। \nक े करो बोरे-बोरे नून आ क े करो रोदटयोपर ने नून। कोइ खाइते -खाइते मरैए आ कोइ खाइए वब नु मरैए। क े करो बीघा-\nबीघे कोठा-सोफा क े करो खोपव़ियोपर आफत। कोइ रौदे -िसाते जरर -मरर  काज करैए ताँ कोइ ए.सी.मे मौज करैए। \nवकयो उ़िन जहाजसाँ देश-विदेशक यात्रा करैए ताँ वकयो पएरे िछल -िछल  स़िक े पर पराण वतयागैए। वक नको \nवबमारीक इलाज करो़िो रूपपैआसाँ विदेशमे होइए ताँ वकनको पराण साधारण इलाज वब नु िछल  जाइए।  \nऐ सभ मुद्दापर सोि -वििार करैत जखन  ्रकििन खतम भेल तखन  हम हुनका लग जा कहछल ऐ- \n“महराज, अपने  ्रकििनमे सभ मनुखक ेँ  समरूपप बतौछल ऐन । मुदा हम ताँ ब़ि अन् तर देखै िी। से कनी \nफव़ििा कऽ कवहयौ।” \n्रकििनकताग मधुर स् िरमे बजला - \n“से ताँ ठीक े  अहूाँ कहै िी। हम जे ्रकििनमे कहलौं सेहो ठीक आ अहााँ जे कहै िी सेहो ठीक। सत्  ई िै \n्रकक ृ वत द्वारा जे सुवि धा मनुखक लेल  उपलब्‍ ध िै ओ समरूपप िै। मुदा मनुखक बीिमे जे अन् त र िै से \nअन् तर बेिस् थामे कमीक कारणे िै। मनुखे मनुखक दुश्त् म न छिऐ। जे जेते सिल िै ओ ओते दोसराक हक \nमारर  बेिस् थाक ेँ  दुरूपपयोग करै िै। जवह ना हाथीक ेँ  दूटा दााँत होइ िै एकटा खाइबला आ दोसर देखबैबला \nतवहना बेिस् था करैबलाक ेँ  दू नजैर  होइ िै। कथनी आ करनीमे अन् तर रखने िै। ऐ सभ बातक वि िार-\nअनुभि मनुखक ेँ  अपने करए प़ितै। ओकर समाधान लेल सघषग करए प़ितै। वबनु मांगने ताँ भीखो नै मम लै \nिै। ई ताँ अहााँ अमधकारक बात करै िी। जौं हम ्रकििनमे समरूपपताक बात नै कहबै ताँ बेिस् था हमरा  नै ने \nजीबए देत। अहााँ जकााँ जौं हमहूाँ ्रकििनमे बाजब ताँ कवहया ने हमरा जमपुरी पहुाँिा देने रवह तए। यहए िी \nहमर मजबूरी। ” \nO \n \n  \n  \nबाल बोध \n  \nदुखीलालक ेँ  दुखक पहा़ि माथसाँ कवहयो वन्‍ िााँ नै भेल। बूढ़ माए-बापक सेिा टहल, तैपर साँ दूटा भलढ़ेरबा \nबेटी, िोट-िोट दूटा बेटा, पत्नी आ अपने क ु ल आठ बेकतीक परर िार। पत्नी- फ ु छलया- परर िारक काजमे वप साइत \nिेली। सासु -ससुरक टहल -दटकोरा आ सेिासाँ पलखैते ने। ऊपरसाँ एकटा पोछसया गाए, एकटा भजैवत या बरद। मुदा \nदुनू बेटी िठ े लगरर  आ हुनरगरर  िैन । घरक कमौआ दुखीलाल असकरे दद न-रावत वफरर शान रहैए। घरक खिाग पुग् बे  ने \nकरैए जे पलखवत  मारत। खेवतयो -पथारी कम्मे भेने जने -बुत्तापर घरक खिाग िलैत अछि । जखन  खेनाइओ - वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n44 \n \nपीनाइओमे िनसने तखन  बेटा-बेटी पढ़त क े ना? बखगक पे सतरे दुखीक माए लकबा रोगसाँ मरर  गेली। पिाइत  बूढ़ \nबाप सेहो रोगसाँ रोगा -सोगा दम तोव़ि देलक ै न । श्राध-कमग आ भोज -भात कजे हाथे भेल।  \nदुखीलालक ेँ  एक -सबा कट्ठा िीह, तीन कट्ठा िौमास आ िह-सात कट्ठा तीन-फछसला खेत िैन । जइसाँ िह \nमास परर िारक गुजर िलै िैन । जन -मजदूरी  कऽ शेष िह मास वब तबैत अछि। मुदा अखन  ताँ िौमास आ तीन-\nफछसला खेत दस हजारमे िेढ़ा सूदद पर भरना लवग  गेल अछि । तैपर साँ दूटा बेटीक वबआहक अलगे। दुनू बेटा अखन  \nबाल -बोध! समस् या-पर -समस् या लदल जा रहल अछि । जाँ िारर-पााँि साल खेत-भरना रूपपैआक सूदद  नै भरब ताँ \nखेतो  सूदद ए तरे िछल  जाएत। गाए वब कल िरबावह येमे कहबी सन हएत।  \nएक दद न दुखीलाल बैसारीए िल। वक ि ु  सोिैत िल आवक मनमे उपकलै खेतक भरना। जइ खेतसाँ हमर \nबाप -दादा परर िार िलबै िला िएह खेत हमरो जीवि का अछि। मुदा आब बूजझ  प़िैए ओ खेत वबलैट  जाएत। ऐ \nक्रममे सोिैत दुखीलाल  टहैल  माछल क ्रकभूनाथजीक दरबज्जापर पहुाँिल। ्रकभूनाथजी दुखीक ेँ  देखते कहलखख न- \n“आबह दुखी, एमकी बहुत दद नपर भेँट करए एलह।” \nदुखीलाल - \n“माछल क, अहााँसाँ कथी ि ु पल अछि। एतेक दद नसाँ माए-बापक कहुना रीन उतारलौं मुदा अपनेक रीन क े ना \nिुकाएब से फ ु ़िेबे ने करैए।” \n्रकभूनाथजी - \n“क े ना िुक े बऽ से ताँ तोहर काज छिअ। तइले हम वक ए मगजमारी करब। साले -साले हमरा रूपपैआक िौरहा \nसूदद  बढ़ैत जेतह। पााँि सालक करा़िी िह, नै िुक े बहक ताँ खेत िो़िह प़ितऽ।” \nदुखीलाल - \n“मा छलक, एना नै ने बाजू। खेतक नाओं सुवन  हमर करेजा फादट  जाइए। ई खेत हमर खनदानक पूजी  आ \nइज्जवत  िी। अपना जीबैत हम क े ना वब लटए देब। ” \n्रकभूनाथजी- \n“से ताँ तूाँ ठीक े  कहै िह। रूपपैआक सूदद जोव़ि िुकता कऽ दहक आ अपन खेत िो़िा लैह। ” \nदुखीलाल - \n“माछल क, अहींक दरबारमे जन -मजुरी कऽ जीब लेब। रहल अहााँक रूपपैआक सूदद , तइ एबजमे हम अपन \nदुनू बेटाक ेँ  अहीं ऐठाम नोकरी राखख  दइ िी। बाँिलोहो बाछस-बेरहट खा जीब लेत आ अहूाँक काज िलत। \nजाधरर  अहााँक रूपपैआक सूद-मूर  नै सधत ताधरर अहींक दरबारमे नोकर बवन  खदट  देत। रूपपैओक िुकता \nभऽ जाएत आ हमरो खेत ि ु दट  जाएत। ” \n्रकभूनाथजी- \n“कहलह ताँ ब़ि नीक। युल्त तयो तोहर नीमन िह मुदा...। ” \nदुखीला ल - \n“मा छलक ‘मुदा ’ वकए कहलौं ?”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n45 \n \n्रकभूनाथजी- \n“मुदा ऐ दुआरे बजलौं वक  तोहर बेटा दुनूक ेँ  ताँ देखने नै िी। अबोध अछि आवक बाल -बोध ” \nदुखीलाल - \n“बाल -बोध अछि। ठ े कनगरर , एकबेर सेरर या कऽ बता देबै ताँ दोसर बेर अढ़बए नै प़ित। देखते-देखते फ ु रग -\nफ ु रग काज कऽ देत। एतको मम छसया असकवतया नै अछि।” \n्रकभूनाथजी- \n“बेस काल्लह ये दुनूक ेँ  बजौने आबह। नैनसाँ देखखयो लेब आ काज करै जोकर अछि  वक नै सेहो ठ े काइन  \nलेब। ” \nदुखीलाल - \n“बेस माछल क, जाइ िी काल्लह ये दुनूक ेँ  संगे नेने अबै िी।” \nदुखीलाल अपन कतगव् य क ेँ  हीन बूजझ छिन् तामे िूमम  गे ल। हम क े हेन बाप िी जे बाल -बोध बेटाक ेँ  भोजन-बस् त्र-\nछशक्षा इत् यादद  पूर नै कऽ अपने बेगरते नोकरी लगबै िी। बेटा -बेटी राजाक हुअए आवक  गरीबक सभक ेँ  अपन \nसन् तान दुलरूपआ होइ िै। जखन  नमहर -बुमधगर -ठ े कनगर हएत ताँ की कहत! हमर बाप क े हेन वनष् ठुर िैथ  जे हमरा \nसंगे ए हेन अन् याय क े लैन । मुदा हमरा लग रस् ते  कोन अछि। दोसर कोन उपए लगा सकब। मोनक बात मोनमे रखैत \nहृदैक ेँ  सतकत कऽ वबहाने भने पवन वप आइ करा संगे नेने ्रकभूनाथजीक दरबार पहुाँिल। दुनू बाल -बोध भाए गांगी -\nजमुनी, देखैओमे ब़ि नुनुआगर, उमेरो आठ -दस बखगक। ्रकभूनाथ जीक ेँ  मनमे भेलैन  ब़ि नीमन टहलू हएत। मुदा \nअनठबैत बजला - \n“दुखी दुनू बौआ ताँ अखन  लेधुररये अछि । हमरा ऐठाम कोन काज करत। ऐठाम ताँ भी़िगर काज अछि ।” \nदुखीलाल बूजझ  गेल जे माछल क हमरा टाव़ि रहल अछि । बाजल - \n“माछल क, िोट देख झुझुआउ नै। घरक िोट -िोट सभ काज करत। गाए -बरदक क ु ट्टी-सानी, दरबज्जा, \nमाल -जालक बथान आ गोहाल घरक झार -बहार करत। गोबर -करसी िुल -िालक ेँ  हटाएत। अहूाँक ेँ  वकयो \nटहल -दटकोरा करैबला नै अछि  सेहो अपन समैझ करत। अहूाँ अपने पोता सन बेिहार करबै। घरे ने बदैल  \nजेतै मुदा रहतै ताँ गामेमे। अहााँ लग रहत ताँ हम वनवफवकर रहब। ओना ह महूाँ ताँ अवबते-जाइते रहब। ” \n्रकभूनाथजी- \n“दुखी, तूाँ ने गाम -घरक बात करै िह। लोक ताँ शहर जाइले जान गमौने अछि ।” \nदुखीलाल - \n“माछल क की कहब, लोक ताँ छि़िै भऽ गेल अछि। जेतै पेट भरै िै ओतै खोंता बना रहैत अछि ।” \n्रकभूनाथजी- \n“से ठीक े । हमरे बेटाक ेँ  नै देखै िहक। गाम -समा ज िोव़ि हैदराबादमे रहैए। पािैन -वतहार ताँ हम जाबै जीबै \nिी ताबे कहुना कऽ दइ छि ऐ, नै ताँ घरक देिताक ेँ  एक िुरुक पावनयोँ क े  देत।” \nदुखीलाल -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n46 \n \n“मा छलक, िोड़ू दुवनयााँ-दारीक गप -सप् प। हमरो काजपर जाइक अछि । और गप -सप् प दोसरो दद न हेतै। दुनू \nबाल -बोधक ेँ  सम् हारूप। ” \n्रकभूनाथजी - \n“दुखी, कनी आर बैसह। ई दुनू बौआ अनछि न् हार अछि । कनी बवतया लइ िी। नाओं बूझल रहत ताँ समैपर \nसमझा -बुझा देबै। नै ताँ पोसो नै मानत। तूाँ ताँ बुझबे करै िहक जे हमरासाँ दुनू बौआक ेँ  खटपट ताँ नै हएत \nमुदा हमर बुदढ़याक सोभाि आ बेिहारक ेँ  ताँ तूाँ नीकसाँ जनै िह, ओ मतक ै  लाबा जकााँ ददन भरर  \nफटफटाइते रहै िैथ । तेहेन झनकावह अछि जे क े करोसाँ पटरीए ने खाइ िै। दद न-भरर  पूजे -पाठमे लगल \nरहैए, दद नक भोजन रावत  आ रतुका भोरमे पा़िन करैए। जाँ वकयो लावग यो-भीररयो देतै ताँ कहत जे हमर \nसभ वकि ु  ि ु बा गेल। एकबेर क े  कहए जे तीन-तीन बेर नहाएत आ गंगाजलसाँ शुि करत। बेटो -पुतोहु आ \nपोता -पोती जखन  अबैए ताँ देखते बनरनी जकााँ लव़िते रहैए। तखन  हमर जज नगी क े हेन अछि से वबनु कहने \nबूजझ गेल हेबह। ” \nदुखीलाल - \n“माछल क, ई ताँ घरक बात िी। ओइमे हम वकए दखल देब। मनुखो कोनो एतक े  रंगक होइए। लोक अपन \nसुख -दुखक सृ जन अपने करैए। अपजश दोसरक ेँ  लगबैए। ” \nबात समटैत दुखी दुनू बाल -बोधक दद स इशारा क े लक। \n्रकभूनाथजी पुिलखख न- \n“बौआ, नाओं की छिअ?” \nदुनू भााँइ एतक े  स् िरमे अपन -अपन नाओं बाजल - \n“बुधन-बेिन।” \n्रकभूनाथ- \n“मुाँह सूखल िह। वकि ु  खेबह?” \nदुनू भााँइ बाजल- \n“नै, पवन वप आइ कऽ लेने  िी।” \n्रकभूनाथजी- \n“तोहर बापक कहब अछि  जे दुनू भााँइ अहीठाम काज करत से करबहक ने ?” \nबुधन- \n“हाँ।” \n्रकभूनाथजी- \n“अपन काज कहुना सभ करैए मुदा बीरानक काज वक यो करैए आ वक यो नै करए िाहैए।” \nबुधन-  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n47 \n \n“हम अपन आ बीरानमे अन् त र नै बुझै िी। काज करब। ” \nदुखीलाल बूजझ  गेल जे बात ब दढ़ जाएत। बातक ेँ  सम् हारैत बाजल - \n“माछल क गरीबक बेटाक ेँ  कथी परीक्षा लइ छिऐ। जे कहबै से करत। अबेर भऽ गेल काजपर जाइ िी। ” \n्रकभूनाथजी- \n“कनी दरमाहा फरर आ लैह जे पिाइत  कोनो मुहााँ-ठुठी ने हुअए।” \nदुखीलाल - \n“माछल क, दरमाहा की हेतै। अहााँसाँ रूपपैआ दस हजार नेने िी। सालमे पनरह हजार हएत। पाँि -पाँि सए \nरूपपैआ मवह नाक वहसाबसाँ दुनू भााँइक एक हजार भेल। पनरह मवहनामे अहााँक रूपपैआ फररया जाएत, नै \nमानब ताँ एक मास बेसीए खदट देत। हमरो खेत ि ू दट  जाएत। ने अहााँक ेँ  ददअ प़ित आ ने हमरा। दुनू भााँइ \nअहींक दरबारमे खाएत -पीअत काज अहााँक अनुक ू ल करत।” \n्रकभूनाथजी- \n“ठीक िै मावन  लेछल अ। तूाँ ताँ हमरोसाँ तेज वनकललह। हम ताँ बाल -बोधक फ े रमे अबोध बवन गेलौं। ” \nO \n \n  \n  \nअवबसिास \n  \nकाल्लह ये नूनू बाबूक बेटीक ेँ  वबआह िी। नूनू बाबू वबआहक सरमजान सबहक ओरर यानमे लगल िला। \nवग रहत आ सम् प न्न पररिार रवह तो रूपपैआक अभाि िेलैन । िारर लाख टाका, पााँि भरर सोना आ एकटा मोटर \nसाइवकल देहेजपर वब आह फाइलन भेल िल। दुलहा इंजीवन यररिंग कौलेजक िात्र। सुखी सम् प न्न पररिार। दुलहाक \nवप ता मोहन बाबू एस.िी.ओ. औवफसक ब़िाबाबू। नीक कमेने-खटेने िैथ । ताँए नूनू बाबू अपन बेटी सुछिताक ेँ  हुनक े  \nघरमे क ु टमैती करैक वनणगए नेने िैथ । \nनूनू बाबू बहुत परर यास करैत तीन लाख रूपपैआ मोटर साइवक ल, दू भरर  सोना वतलकक समैमे िुकता कऽ \nदेलैन । शेष तीन भरर सोना बेटीक गहना स् िरूपप वब आहे दद न देब आ एक लाख रूपपैआ जे बाँवकयौता रवह  गेल ओ \nबेटीक नामे एल.आइ.सी. बीमामे जमा अछि । जे दू तीन मास पिाइत  मम लत सेहो िुकता कऽ देब। वत लक भेला \nपिाइत  वबआहक दद न ठ े कल गेल। मुदा दुलहाक वप ता मोहन बाबू ब़ि लोभी। ओ मोने-मोन सोिलैन , पुतोहु जखन  \nहम र हएत ताँ एल.आइ.सी.क रूपपैआ आइ ने काल्लह हमरे हएत। बाँवकयौता रूपपैआ वब आहसाँ पवहने लऽ लेब ताँ \nलाभमे रहब। मोहन बाबू वब आहसाँ एक ददन पवह ने समाद नूनू बाबूक घर पठौलैन  जे हमर एक लाख टाका \nबाँवकयाहा अछि ओ रूपपैआ िुकता करर  दद अ तखने बरर याती जाएत नै ताँ अहााँ जानू। नूनू बाबूक ेँ  समाद सुवनते जेना \nदेहपर बज् ज् र  खछस  प़िल। ओ सोिमे पव़ि गेला। होश सम् हा रर  मोहन बाबूसाँ भेँट कऽ ब़ि विनती क े लैन । अखन  ऐ  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n48 \n \nलेल माफी दद अ। हम बेटीबला िी। बहुत िीज -बौसक ओरर यान करए प़ित। तैपर साँ बररयातीक सुआगतमे सेहो \nबहुत खरि हएत। मुदा मोहन बा बू नूनू बाबूक ेँ  एकोटा बात नै सुनलक ै न , आ ने आाँखखक नोर पोिलक ै न । तखने नूनू \nबाबू बजला - \n“खैर, नै मानब ताँ अहााँ बररयाती लऽ कऽ आउ, हम दरबज् जे पर वब आहसाँ पवहने रूपपैआ बरर यातीए घरमे \nिुकता करर देब तखन  वबआह करब। ” \nनूनू बाबू खेत भरना रखख  रूपपैआक ओरर यान क े लैन । बरर याती समैपर आएल। सबहक सुआगत भेल। \nदरबज् जे पर सबहक सोझहेमे एक लाख टाका दुलहाक वप ता- मोहन बाबूक ेँ  िुकता कऽ देलैन । दुलहाक परर िन \nभेल, िरमालाक काज शुरूप हएत तखने एकटा नि बातक ििाग भेल जे दुलहा पवह ने दुलवह नक ेँ  देखता। पछसन भेला \nपिाइत  ने बरमाला आ सेनूरदा न हएत। ऐ बातसाँ कन् यााँ पक्षमे खलबली मछि  गेल आ आक्रोश सेहो बदढ़ गेल। \nअन् तमे वनणगए भेल जे ठीक िै पवह ने कन् यााँ देख लेल जाउ। तखने आगूक काज हएत।  \nदुलवह न छित्रा ताँ पवहनेसाँ िरमाला लेल सजले िछल । एकटा कोठलीमे दुलहाक ेँ  लोकवन यााँ संगे बजौल गेल। \nओही कोठलीमे दु लवह न छित्रा सहेलीक संगे आएल। छि त्रा इण् टर पास पूर्णिंमाक िान सन सुन्नरर। दुलहा देख  कऽ \nमोने -मोन खुश भेला। वक ि ु  गप -सप् प सेहो भेलै। तखने छि त्रा बजली - \n“की यौ दुलहाजी, हम अपनेक ेँ  पसीन भेलौं ?” \nदुलहा मुस् की  मारर  पीठे  लागल बजला - \n“हाँ, की हमहूाँ अहााँक ेँ ...।”  \nछित्रा तुरन् ते जबाि देलक - \n“नै अहााँ हमरा पसीन नै िी। ताँए आब ई वबआह हम वक न्नौं ने करब। छित्राक ई वनणगए सुवन सखी -बवहनपा, \nमाए -बाप, समाजक बुजुगग इत् या दद  बहुतो गोटे समझेलक ै न  मुदा एक े ठाम छि त्रा जज द्द धेने रहछल  जे ऐ िरसाँ \nहम वब आह नै करब। ” \nदरबज् जा  बरर याती-सरर यातीसाँ भरल िल। ई बात लगले सनसना कऽ अवग लग्गी जकााँ िारूप दद स सौंसे गाम \nपसैर  गेल। बहुतो बुजुगग लोक ै न  दुलवह नक वप ताक ेँ  बुझा-समझा कऽ कहलक ै न  मुदा छि त्रा अपन दृढ़पर अ़िल रहल । \nछित्रासाँ कारण पूिल गेल। कहलक - \n“जखन  दुलहाक ेँ  अपन माए-बाप आ सर -समाज वक नकोपर वब सिास नै िैन  ताँ ओ हमरापर वबसिास क े ना \nकरता आ हम क े ना हुनकापर वब सिास करब। दोसर बात जे वह नकर वप ताजी दहेजक खावत र जमीन आ \nइज् ज त बेिबा सक ै  िैथ  तखन  ओ हमरो बेछि  सक ै त िैथ  वकने। ताँए हम बीख पीब मरर  जाएब मुदा एहेन \nअविसिासी आ दहेज रूपपी दा निक बेटा संगे वब आह नै करब। ऐसाँ नीक ताँ हम ओहेन दुलहा जे गरीबे \nवकएक ने हएत, वतनकासाँ करब, जे अपन इज् ज तक संगे दोसरोक इज् ज त करत।” \nछित्रा सहेली संगे कोठलीसाँ वनक ै ल गेछल । दुलहा आ लोकवन यााँ सभक ेँ  ओही कोठलीमे बन्न कऽ ताला लगा \nआाँगन आवब गेछल । वबआह नै भेल।  ई खबैर  रावतये भरर मे िौतरफा पसैर  गेल। पंिैतीक बैसार भेल। पंि लोक ै न  \nवबआह हेबाक बहुत परर यास क े लैन  मुदा छि त्रा अपन संकल प पर अवि ग रहछल । अन् तमे जे दहेजक लेन -देन आ \nसुआगतक खिग भेल रहै ओ सभटा आपस भऽ जाए। दुलवह नक वप ता नूनू बाबू बजला - \n“िारर लाख टाका,  दू भरर  सोना,  मोटर साइवक ल संगे सुआगतमे दू लाख टाका खिग भेल अछि  से सभटा \nआपस कऽ दद अ तखने वह नका सभक ेँ  ि ु ट्टी भेटतैन । नै ताँ हम कानूनक शरण लेब आ दुनू बापूतक ेँ  जहल \nकटेबैन ।”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n49 \n \nसभ पंिक वििार भेलैन । बात ताँ उछिते ने नूनू बाबू कहै िैथ । कोनो जबरन जुमागना ताँ  नै...। \nदुलहाक वप ता मोहनबाबू िह लाख टाका, सोना, मोटर साइवक ल घरसाँ मंगबा नूनू बाबूक ेँ  पंिक वब्‍ िेमे \nआपस कऽ देलक ै न । तखन  हुनक बेटाक ेँ  कोठलीसाँ बाहर वनकाइल देल गेल। जवह ना आन गामक िोटाएल क ु क ु र \nनांगैर  दबौने दुलकी दैत अपन गामक बाट पक ै ़ि  सोझहे-सोझ जाइत र हैए तवहना सभ वकयो विदा भेला।  \nछित्रा वपताक मुरझाएल मुाँह देख  बाजछल -  \n“बाबूजी, अहााँ एतको पाइ छिन् ता नै करूप। हम मनुख संगे वब आह करब। पढ़ल-छल खल कम् मो  रहत तइले \nएको पाइ छि न् ता नै। एही खावत र ने एते झमेल होइए। एतको पाइ छि न् ता नै करूप। ” \nO \n \n  \n  \nजावतक भोज  \n  \nआइ फ ू लबाबूक बेटाक वबआहक भोज अछि । गौआाँ सभक ेँ  आशा िेलैन जे ई भोज हमरो सभक ेँ  खेबाक \nअिसैर भेटत। वकएक ताँ ऐ भोजक ेँ  सफल बनेबाक लेल बहुतो जावत-िगगक लोकक सहयोग िेलै न। वकयो जारैन \nफारए ताँ वकयो साफ-सुथरा करए। वकयो बरतन -बासन माजै िल। गामक िोम बााँससाँ बनल छिट्टा-\nपछथया , िक ै स, िाल -दौरा , िङेरा बना देलक।  \nमाछल फ ू ल आ फ ू लक माला , क ु महार ितगन-िासन, महला पोखैरसाँ माि मारर मनक मन िेर लगौलक। \nकतेको करीगर आ हलुआइ सभ भोजक समग्री बनबैमे द्मभ रल िल। भोजमे सहयोग ताँ सभ जावतक लोक द्वारा \nभेल। मुदा खाइक अिसर सभक ेँ  नै भेटलैन। ओतबे नै , वकनको नगद टाका देल गेल ताँ वकनको उधार रहलै आ \nवकनको सीदहा भेटलै। मुदा भोज खाइक नोत सभक ेँ  नै भेटलै।  \nभोजक आयोजक भलेँ फ ू लबाबू िला मुदा करबारी ताँ सभ जावतक लोक िेलखखन। वकि ु लो कक मनमे, \nजज नका सभक ेँ  नोत नै देल गेलैन । हुनका सबहक मनमे ईहो होइन  जे काज जखन नै ि ुआइ िै ताँ पााँवतमे बैस \nखेलापर पााँवत  क े ना ि ु बा जेतै। \nभोज ब़ि नीक। समानो सभ एक-पर -एक उत्तम आ स् िाददष् ट बनल अछि। जे खेलक ओ सभ ्रकशंशा करैत \nनै थाकए। मुदा जे नै खेलक ओ कहै - जे  भोज ने खाएब तइमे पारा मरर जाए। भोज ताँ सम् प न्न भेल मुदा एक \nजवतया -भोज भेने भोजक बनल समानो िेरक -िेर उगैर गेल। फ ू ल बाबू सोिए लगला जे एहेन महग आ स् िा ददष् ट \nभोज् य-पदाथगक ेँ  क े ना फ े कब। तखने मनमे एकटा वििार आरो एलैन। फ े कब नै गरीब लोक , िोटहा लोक सभक ेँ  \nबजा खुआ दे ब आ बााँदटयो देब। जाँ से नै करब आ फ े क देब ताँ क ु क ु र-भोज भऽ जाएत।  \nसोि-वििार करैत फ ू ल बाबू वनणगए लेलैन आ नौकर - झगरूप -क ेँ  बजा कहलखखन- \n“गामपर जा गरीब , िोटहा सभक ेँ  कवह देही जे भोजक समान बेसी बाँिल अछि से आवब लऽ जाउ।”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n50 \n \nझगरूप गामपर जा गरीब -िोटहा सभक ेँ  कहलक मुदा ओ सभ बाँिलहा भोजक समान लइसाँ इनकार कऽ \nदेलक। वकि लोक ताँ मुहेँपर कवहयो देलक ै  जे काज करबै बेरमे हमरा सभसाँ ि ु बेबे ने करै िैथ आ खाइ बेरमे ि ु बाइ \nिैथ ताँ अपन भोज अपने खौथ। बाँिलाहा बछसया-तेबछसया आ ऑंदठ-क ु दठ हम सभ वकए लेब।  \nझगरूप गामपर साँ घुमम आएल , माछलक फ ू ल बाबूसाँ बाजल - \n“गाम क गरीब िोटका सबहक कहब अछि जे हम सभ िोटहा िी तखन भोज क े ना खाएब , अहााँक भोज \nि ु बा जाएत। ताँए भोजक ेँ  उिगरे लोक-ले रहए ददयौ आ भोजक समानो लइसाँ इनकार कऽ देलक। ” \nझगरूपक बात सुवनते फ ू ल बाबूक ेँ  माथ िकरा गेलैन। ितकर काटैत झगरूपक ेँ  कहलखखन - \n“जाउ राही -बटोहीक ेँ  बजा-बजा खुआ दद यौ। कौआसाँ खैर की लुटाएब।” \nझगरूप दू -तीन गोरेक ेँ  संग कऽ राही-बटोहीक ेँ  बजबए िछल देलक।  कहला -सुनला पिाइत वकि ु  लोक एबो \nकएल आ वकि ु  नवहयोँ आएल। एकटा बुढ़बा बटोही माथपर सनेसक मोटरीक ेँ  अंठ े का मारने लफरल अबै िला। \nसमए कम आ दूरी बेसी रहने दुलकी िाछलमे िलैत आगू बढ़ैत र हैथ। जखन फ ू ल बाबूक घरक कात बाटे जाइ िला \nवक फ ू ल बाबूक नजैर बुढ़बापर प़िलैन। नजैर पव़िते बु़िहा बटोहीक ेँ  अबाज देलखखन। लग अवबते पुिलखखन - \n“नाओ की िी, क े तए जाएब?” \nबुढ़बा बटोही कहलक ै न- \n“हमर नाओं फ ु सन िी, ब़ि दूर बेटी लग जा रहल िी। ” \nफ ू ल बाबू फ ु सनक ेँ  भोज खाइक आग्रह क े लखखन।   तैपर फ ु सन ठ े काइन कऽ बजला - \n“हम ताँ बटोही िी, दूर जाए प़ित। तहूमे हम ने ताँ नौतल पंि िी आ ने अहााँक जावत-क ु टुम िी तखन कोन \nवििारपर हम अपनेक भोज खाएब। ” \nफ ू ल बाबू बजला - \n“बातक बखे़िामे की प़िब, आग्रह क े लापर ताँ लोक क े तौ खाइए।” \nफ ु सन कहलक ै न- \n“हमरा खाइले जे आ ग्रह कऽ रहल िी से अहााँक गाम -समाजमे भोज खाइले पंि नइए , आवक िाठ-बान् ह \nक े ने अछि आवक अहीं िाठ-बान् ह क े ने िी। जाँ से नइ अछि ताँ की कारण अछि जे बहरबैयाक ेँ  खीबैक नौित \nआएल। जाँ गौआाँ नै तखन बहरबैया वकए खाएत। हमरा ताँ लगैए अहााँ अपनाक ेँ  ऊ ाँ ि बुझैत छिऐ आ \nदोसरक ेँ  नीि।” \nफुसन बुढ़बाक बात सुवन फ ू ल बाबूक ेँ  बकौर लवग गेलैन। वकि ु  फ ु रेबे ने करैन। \nफ ु सन बुढ़बा नजैरसाँ फ ू ल बाबूक ेँ  ऊपरसाँ-वन्‍ िााँ धरर वहयौलैन। मौका पावब पुन: बजला - \n“अहााँक मनोभाि देखख हमरा लगैए जे मनमे जावतिादक दुगगन् ध  अखनो धरर ऐिे ताँए भूखलो िी ताँ नै \nखाएब। जाँ से नै रहैत ताँ जावत-पावतसाँ ऊपर उदठ गाम -समाजक सभ िगगक ेँ  नौत दऽ खखऐबतौं ने , सभ आनजन् दत \nहोइतए। सबहक ्रकेम आ जश सेहो भेदटतए। सभ ताँ ्रकेम आ भािक भूखल होइए नै वक भातक भूखल। जखन \nअपने लोकक ेँ  नीि बुझैछिऐ ताँए ने लोको अहााँक ेँ  नीि बुझलक।अपने कहने जाँ लोक म़िर होइतए ताँ सभ म़िरे ने \nकहाइबतै। जीविका लेल ने लोक अलग -अलग काज करैए। मुदासभ ताँ मनुखे जावत ने िी। से जाँ आबो नै बुझबै ताँ  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n51 \n \nसा़िामे जाइबेर बूजझ की करबै। एतेक ताँ खखयाल राखै प़ित जवहना सभ जावत ममछल समाजमे सबहक काजमे \nमदैत करैए तवहना जाँ सभ जावत ममछल खानो -पीन , मेलो -बेिहार करब तखन ने समा जमे आपसी ्रकेम -भाि बढ़त। \nअही अभािक कारणे ने आइ धरर समाज पि ु आएले अछि। ” \nफ ू सन बुढ़बाक बात सुवन झगरूपक ेँ  ददमाग भक ्-दे खुजल। ददमाग खुछलते झगरूप फ ू ल बाबूक ेँ  कहलक ै न - \n“माछलक वहनकर ठे कनगर बात सुवन आइ हमरो अकील -ज्ञान भेल। जवहना नमहर घैलमे नाखन् ह टा िेद \nभेलापर सभ पावन रसे -रसे िूई जाइए तवहना ने ऊ ाँ ि-नीि जावतक भेद भािसाँ समाजक रस बवह -बवह \nभेछथया गेल अछि। जखन रसे ने तखन एक सााँझ खाइये कऽ की हएत। जाँ अपने क े लासाँ भोज होइए ताँ \nअपने घरमे भात -दाछल आ दू -िाररटा तरूपआ -बघरूपआ , बरी -झो़िी बना लेब आ एक-दू सेर दूधक सौजबी \nदही पौ़ि पररिार ममछल खा  लेब। तखन जावतक भोज लोक वकए करत। वकयो खाइए , वकयो मुाँह तक ै ए।” \nफ ू ल बाबू बजला - \n“हम ताँ अखनो धरर नै बुझलौं जे लोक जावत -ले वकए मरैए। स् िा थग छसि करैले आवक राजनीवत करैले। \nजावतक पेंिक बीि फ ाँ छस हमहूाँ दूरर भऽ गेलौं।” \nफ ू ल बाबूक भोछथयाएल बात सुवन फ ू सन बुढ़बा कहलखखन- \n“एतेक मगजमारी जे जावत -ले लोक करैए ओइसाँ क े करा की ्रकाप् त भेलैए। जावत िोव़ि जाँ मानि जावत लेल \nएतेक काज क े ने रवहतौं ताँ महा मानि बवन गेल रवहतौं। ” \nफ ू ल बाबू दुनू हाथ जोव़ि फ ू सन बुढ़बाक आगू विनतीक स् िरमे बजला - \n“बाबा, हमर बुमध जावतक भोजमे घुसैर गेल जे आब बुझलौं ।” \n“जखने जागी तखने परात। ” \nकवह फ ू सन बुझबा मोटरी लऽ विदा भऽ गेला।    \nO \n \n  \n  \nजावत  \n  \nआछसन मासक िाररम सप् ता हक समए अछि। बखागक पावन आ बादढ़क पावन सेहो थीर भऽ गेल अछि। मु दा \nिर-िााँिरमे पावन भरले अछि। जइमे खेवतहर सभ पटुआ , सन्नइ, िन्नी, िन्ना कादट-झाव़ि गो़िैत अछि। पावन गनहा \nरहल अछि।  \nदू गामक बीि अछि ताँए िर दूर तक पसरल अछि। बहुत पवहनवहसाँ दुनू गामक लोकक सेिा सेहो करैए। \nबुढ़-पुरानक कहब िैन जे पवहने कोसी अही िर देने बोहै िल। पिा इत मुाँह भरना भेने दोसर ददस धार घूमम गेल।  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n52 \n \nबरखा आ बादढ़क समए उनटे कोसीक पावन आवब िरक ेँ  उपेिाल करर दइए। जखन बादढ़क पावन घटैए तखन \nिरोक पावन स् ित: घदट जाइए। िरक पावन कररया समाढ़साँ कररयाएल, तइमे भैँटक फ ू ल कोसो धरर फ ु ला शोभा \nबढ़ेने रहैए। तैबीि छसल ली, गागन , लाल शर , पवन कौआ इत् यादद अनेको रंगक छि़िै-िुनमुनीक क्री़िा स् थलक संग \nशरण स् थल सेहो बनलए।  \nएक-दोसर गामक लोक जाइ -अबैले क े तए-क े तए समाढ़ हटा-हटा बीिमे छसरौर बना पावन टपैले रस् ता  बनौने \nअछि। पावन बेसी रहने नाहक साधन सभ अपन -अपन रखने। जे नै रखने अछि ओ भरर िााँ़ि भरर जााँघ पावन टवप \nऐ-पारसाँ ओइ-पार करैत अछि। बेिस् थो कोसी क्षेत्र-ले बेमुखे अछि। ऐ क्षेत्रक नेता सभ क्षेत्रक विकास ताँ कमे सन \nमुदा अपन विकास कऽ गामसाँ दूर शहरमे ब़िका फ्लैट बना रहै िैथ। ताँ गाम बादढ़-पावनमे िुमैले वकए औता। ई ताँ \nगामबला बुझत जे गाम क े कर िी। िीहबासूक ेँ  आवक बहरबैयाक ेँ । नेतासभ ताँ पााँि बखगक पिाइत िुनािी \nमहाक ु म् भमे मात्र नहाइले अबै िैथ। सभ पुण् य क ेँ  मोटरी बाखन् ह नेने िछल जाइ िैथ।  \nिुनािक समए आएल। नेता सबहक उजैवहया गामे -गाम आवब गेल। क्षेत्रक िोँट बटोरै खावतर ओही कोसीक \nिर टवप ऐगला गाम जेबाक िैन। सोिलैन पए रे टपने लोक संघषगशील नेता बुझत। जइसाँ अमधक भोँट हएत। \nनेता आ नेताक पीठलगुआ गामक कायगकताग संगे सभ वकयो जााँघ भरर पावन टवप पार हुअ लगला। तही \nक्रममे नेताजीक ेँ  एकटा नमहर पलैवहया जोंक धऽ लेलक ै न। पार होइते नेताजीक जााँघसाँ िरिर खून वनकलए \nलगलैन। िरिर खून बहैत देख ने ताजी िटपटा उठला। संगी सभ वनहारर देखलक ताँ देखैए नमगर जोंकक ेँ , जे खून \nपीब मोटा गेल अछि।  \nनेताजी जीबठ बाखन् ह  जोंकक ेँ  हाथसाँ पक ै ़ि खींि-तीर कऽ िो़िौलैन। एक हाथसाँ िरिराइत खूनक दाढ़क ेँ  \nदबने आ दोसर हाथसाँ एकटा संगीक लाठीक हूरसाँ जोंकक ेँ  थोक ै ि-थोक ै ि मारए लगला।  \nजोंक ताँ कठजीब होइते अछि। लाठीक हूरसाँ नै मरैबला। तमसाएल नेताजीक मुहसाँ वनकललैन - \n“तोरा आर वकयो ने भेटलौं जे हमरे खून पीबैले एलेँ। तोरा खनू बोकराए मारर देबौ। ” \nिटपटाइत जोंक बाजल - \n“हमहूाँ ताँ अहींक जावत िी, जावत जावतये लग ने जाएत। अहााँ जे एहेन वनष् ठू र भऽ हमरा मरै िी से  \nजावतयोपर ने कवनयोँ दया -धरम अछि। अखन हम कोनो अपराधो ताँ नवहयेँ क े लौं अछि। ई ताँ जावतक \nसोभाि िी।” \nनेताजी िााँटैत बजला- \n“तूाँ जलकीट, असरधे पावनमे रहैबला आ हम श्रेष् ठ  मनुख फ्लैटमे रहवनहार , तखन तूाँ क े ना हमर जावत भऽ \nसक ै  िेँ?” \nजोंक क ु हरैत बाजल - \n“जवहना अहााँ जनताक खू न पीबै िी तवहना ने हमहूाँ खूने पीलौं अछि। अहूाँ खूनपीबा आ हमहूाँ खूनपीबा। \nतखन दुनू गोरे जावतये ने भेलौं। जावतक सर्टिंवफक े टक िाछल -िलनसाँ बदढ़ कऽ आरो कोनो नमहर ्रकमाण \nहोइ िै जे देब। एक ताँ पवहनवहसाँ अहााँ सभ हमरापर एतेक अवतयािार क े लौं जे हम भावग प़िा कऽ पावनमे \nशरण नेने िी...।” \nनेताजी आाँखख लाल -पीअर करैत बजला -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n53 \n \n“तूाँ अपन ्रकाण बाँिबैले ई जुमला हमरा सुनबै िेँ। तोरा वबनु मारने हम नै िो़िबै।” \nबाजज नेताजी अनधुन लाठी जोंकक देहपर बरसाबए लगला।  \nअधमरूप भेल जोंक बाजल - \n“अदना सन गलतीपर हमरा सन अब्‍ ब ल जीिक ेँ  जानसाँ मारै िी आ अहााँ जे लाखक -लाख जनताक खून \nश्रेष् ठ मनुख भऽ पीवबतो एलौं आ पीवबतो िी से नीक लगैए। ” \nजोंकक ई बात नेताजीक ेँ  आरो तरङा देलक ै न। तखने झुण् िसाँ एक गोरे कहलक ै न- \n“नेताजी , िुन लगबैक आदेश देल जाए , अपने खून बोकरए लगत। ” \nिुनक नाओं सुवनते जोंक अपन ्रकाणक भीख मंगैत बाजल - \n“जेकर आधार ब ना अहााँ अपन जीिनक यात्रा करै िी से ताँ हमहूाँ िीहे। दया करूप..! जावतपर दया \nकरूप.. !” \nO \n   \n \n  \n  \nहहौती \n  \nमुनर आ खट्टर दुनू सहोदर भााँइ िैथ। दुनू भॉंइ संग ममछल कमा -खटा कऽ परर िारक भरन -पोषण करै िैथ। \nब़ि भाय मुनर कमाइमे हुनरगर आ वपत्तमरूप , मुदा खट्टर कमकोदढ़या आ झंझदटया सोभािक अछि। मुनरक ेँ  दूटा \nबेटी आ एकटा बेटा िैन। खट्टरक ेँ  िाररटा बेटी आ तीनटा बेटा अछि। अनपढ़ रवहतो संयुत त पररिारमे मुनर सम -\nरूपपसाँ ममछल-जुछल भरन -पोषण करैक पररयास क रैत रहला अछि। खट्टरक पत् नी  ितुर-िालाक। घरक समान आ \nटाका-पैसाक िोरनी। कोसल कऽ नैहरमे रखै िेली ताँए पररिारक खिागक कोनो थाहे -पता ने लगै िल। खाइ -पीबैमे \nसेहो दनसन हुअ लगल।   \nएक ददन मुनरक ेँ  पत् नी असगरमे कहलक ै न - \n“ई पररिार आब इजमालमे नै िलत। हमरा तीनटा मधया -पुता अ छि दू परानी अपने ममला क ु ल पााँि गोरे \nिी,तैयो सभ वकयो ददन -रावत काज करैत -करैत खखया गेलौं। देखखयो खट्टरक ेँ  सातटा मधया -पुता आ दू \nपरानी लगा नअ गोरे अछि , तैयो ने कोनो काम -धाम करैए आ उनटे बीख उगलैत रहैए। ई बरदास क े  \nकरत। भीन भऽ जाउ। आब जरमे नै लित -बनत आ ने पररिारक इज् ज त बाँित।” \nपत् नीक ेँ  दमसाबैत मुनर बजला -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n54 \n \n“अहााँ नै बुझै छिऐ जर पररिारक मरम। जखन काजक ेँ  बााँदट-बााँदट करब ताँ काजो बेसी हएत आ आनो \nलोक पररिारक संगठन देख सीखबो करत आ िरबो करत। दुखक समैमे एक -दोसरक सहयोगो करत। \nभीन भेलापर पररिार टुदट कऽ कमजोर भऽ जाइ िै आ समाजमे महौ त सेहो घदट जाइ िै। ” \nखट्टरक पत् नी ब़ि झमेछलया, उनटे कोनो कनाइर कऽ जेठ ददयाददनीसाँ झगै़ि मारर-पीदट क े ली। जखन खट्टर \nघर आएल ताँ पत् नी उनटे बात बना िेकी-पर -िेकी िढ़बैत पवतक कान भरर देलक। खट्टर ने आगू देखलक आ ने \nपाि ू, सोझे जा भौजीक ेँ  मुवकयौलक आ वबखैन -वबखैन गररयौ लक।  \nजखन मुनर घर आएल ताँ पररिारक वबग़िल दशा देख मन महुराएले मने दलानमे जा पव़ि रहला। एम् ह र \nखट्टर आ हुनक पत् नी घरक समान - बरतन-बासन सभक ेँ  घरमे तेवहया-तेवहया सैंत लेलक। मुनर सभक ेँ  समझाबैत \nकहलखखन - \n“झग़िा-झंझट वकयो ने करह , मेल -मेधासाँ रहह। सभ संगे खा -पीबह। ” \nमुदा  खट्टर ब़ि भाय- मुनरपर तवन बाजल - \n“आब जरमे कोनो काज आ खेनाइ -पीनाइ नै हएत , भीन भऽ अपन -अपन काज करूप। ” \nमुनर मने -मन वििार क े लक - भीनौजी बाँटबारामे कोनो ददयादक ेँ  पंिमे नै बजाएब, भऽ सक ै ए ददयादी िाहसाँ \nबहुतो अरिन भऽ जाएत। ताँए मुनर खट्टरक ेँ  कहलखखन- \n“हम ताँ कहबौ सभ ममछल जरे रह आ नै मानमे ताँ दुनू भााँइ अपनेमे बाँटबारा कऽ ले।” \nमुदा खट्टर भैयाक बात नै मानलक। बाँटबारा करैले दूटा पंि जे मेलुआ िल तेकरा बजौलक। मुनर गामक \nबुजुगग लाल काकाक ेँ  बजौलक आ बाँटबारा शुरूप भेल। घर -घ़िारी, बा़िी-झा़िी, खेवतहर जमीन , बााँस-गािी सभक ेँ  दू \nवहस् सा बााँदट जखन गाए -बरद आ बकरीक ेँ  वहस् सा लगबए लगल तखन वनकहा बरद गाए बलजोरी खट्टर अपना \nवहस् सामे लऽ लेलक। बरतन -बासन सेहो पवहनवहसाँ घरमे सैंवतये नेने िल। तखन बरबैर वहस् सा  क े ना लगत। पंिमे \nबजौल गेल दुनू पंि खट्टरक पक्षमे मुाँह -देखुआ पनिैती करै िल। लाल काका िुप भऽ सभ वक ि ु  देखै िला। मुदा \nक े तेकाल तक िुप् पी साधने रहता। बजला - \n“पंि वनष् पक्ष होइत अछि। जे पंि पंिैती आ बाँटबारामे पक्षपात करत ओकरा नरकोमे ने बास हेतै। ” \nखट्टरक ेँ  इशारा करैत फ े र बजला- \n“देख खट्टर , तोरा हहौती लागल िौ। क े ना से सुन - पढ़ल-छलखल सभ कहै िैथ जे महाभारतमे दु योधनक ेँ  \nहहौती लागल िेलै ताँए पाण् ि िक ेँ  बरबैर वहस् सा नै देलक ै  आ महाभारत भेलै। सभ कौरि युिमे मारल गेल। \nतवहना इवतहास कहै िै, सम्राट अशोक सेहो राजा बनैले वननानबे भाएक ेँ  मारर गद्दीपर बैसलै। मुगल कालमे \nऔरंजेब सेहो तीवनटा भाएक ेँ  मारर राजा बनल िेलै। ओइसाँ की भेलै सभक ेँ  सभ नासे-नाबूत भेलै वकने। \nबौआ, धन-यौिन आ बादढ़क पावन क्षवनक होइ िै। ताँए बेइमानी नै कऽ इमानदारीसाँ दुनू भााँइ बरबैर कऽ \nसभ समान बााँदट अपन-अपन राज -काज करै जो। तखन सुख -शाप्न् तसाँ रहब। नै ताँ दुनू लव़ि-झगैर कऽ \nबेरबाद भऽ जेमेँ आ अन् तमे भेटतौ वकि ु  नइ।” \nलाल कतकाक बात सुवनते खट्टरक ेँ  अवकल भेलै। छसर झूका कऽ अपन गलती खावतर क्षमा मंगलक।  \nलाल काका खट्टरक ेँ  कहलखखन -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n55 \n \n“जखन तूाँ अपन गलती -ले क्षमा मांगै िेँ ताँ सुन, जेतए बहुते बरतन रहै िै ओतै ने िनमनाइ िै तवहना जइ \nपररिारमे बहुत लोक रहै िै ताँ आपसमे टना -टनी भऽ जाइ िै। अखनो वकि ु  ने भेलौ हेन। बाँटबारा की \nकरमेँ,ममछल -जुछल जरेमे रह। जर पररिारक एकटा अलग महत होइ िै। मुनर तोहर ब़ि भाय िथुन। तूाँ \nभैया आ भौजीक पएर पक ै ़ि माफी मांवग -ले। ” \nखट्टर भैया -भौजीक पएर पक ै ़ि माफी मंगलक। दुनू भााँइक आाँखखसाँ दहो-बहो नोर वगरए लगल। मुनर खट्टरक ेँ  \nदुनू हाथसाँ पक ै ़ि िातीसाँ लगौलखखन। जेना लगल राम आ भरत दुनू ममछल रहल अछि।  \nअन् तमे लाल काका खट्टरक ेँ  कहलखखन - \n“एहने ्रकेम सभ ददन राखख जजनगी वनरिाह कररहह आ जजनगी भरर मन रखखहह जे हहौती ने कवहयो \nआबह।” \nO \n \n  \n  \nबुजुगगक दुख क े  हरत ? \n  \nमोहन काका भोरबेमे जावग , घूर लग बैस छिलममे क ं कर बौजझ हुतका गु़िगु़िबै िला। जा़िक मास रावतयो \nपहा़ि सन नमहर, ओिवनपर सूतल -सूतल देह भररया गेल िेलैन। कसी -गोइठाक तलफल आवग खोरर तापए \nलगला। जवहना घूरक आवग तलफए , तवहना मोहन कतकाक ददलमे लगल आवग सेहो तलफ ै त रहए। हुतका वपऐक \nतलक लगलेरहैन ताँए उकासीपर उकासी हुअ लगलैन। खोंखी करैत -करैत देह थरथराए लगलैन। तैयो हुतकामे सोंट \nमारर -मारर खों -खों कररते िला आवक तखने प़िोछसया बेिन उदठ कऽ मोहन काका लग आवग तापए आएल।  \nमोहन काका बेिनक ेँ  देख थरथराइते स् ि रमे बजला - \n“आबह बेिन बैस कऽ आवग तावप लएह। ” \nबेिन बाजल - \n“हाँ काका, एलौं हेन आवगये तपैले। अहााँक खोंखी सुवन हमरो नीन टुदट गेल। सोिलौं कतकासाँ बहुत ददन \nभेँट भेला भऽ गेल , भेँटो-घााँट कऽ लेब आ दुख-सुखक गप -सप् प सेहो बवतया लेब। ” \nवकि ु  सोिैत बेिन पुन: बाजल - \n“हौ काका, काकीक िलह -पहल नै देखै िी। ” \nमोहन काका बजला - \n“बेिन, तोरासाँ लाथ की करब। तूाँ ताँ प़िोसी िह तोरे सभपर ताँ हमरो आशा अछि। दुख-सुखमे ताँ तोहीं \nसभ ने देख -रेख करै िह। ”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n56 \n \nबेिन बाजल - \n“काका, अहााँक दशगन ताँ भाइए जाइए मुदा काकीक दशगन भेला बहुत ददन भऽ गेल ताँए आइ दशगन काइए \nकऽ जाएब। ” \nमोहन काका बजला - \n“काकी तोहर मास ददनसाँ बेमार िह। अखैन ताँ ऐ बुढ़ा़िीमे अपने हाथ-पएर झ़िकाबए प़िैए। एक लोटा \nपावनयोँ देवनहार नै अछि। एकटा दिाइ भोरे भूखले पेटे खाए प़िैए , कनी एक लोटा पावन इनारसाँ टटका \nभरर कऽ आवन दएह। ” \nलोटा लऽ बेिन इनारपर जा  लोटाक ेँ  माजज-धोइ कऽ एक लोटा पावन काका लग राखख देलक।  \nमोहन काका दिाइ खा कऽ बजला - \n“कनी कावकयोक ेँ  हाल-िाल देख लहक , बेिन। एकटा दिाइयो जनु सठल िै , नै हेतै ताँ सेहो कनी आवन \nददहक। ” \nबेिन बाजल - \n“से ताँ हम आवन देब काका, मुदा एतेक कष् ट जे काटै िह से बेटा -पुतोहुक ेँ  वकि ु  ददन लेल बजा लेबह से \nनइ?” \nमोहन काका सोगाएले मने बजला - \n“बेिन तूाँ ताँ जनै िहक जे ऐ इकलौतबा महेशक खावतर कोन-कोन करम ने क े लौं। क े तेक दुख कादट \nपढ़ेलौं-छलखेलौं। जन -मजदुरी करैत -करैत हाथ-पएरमे जे ठ े ला -पर -ठ े ला पव़ि गेल से अखनो धरर ने \nमेटाएल हेन। सोिलौं जे दुखो कादट  बेटाक ेँ  पढ़ा-छलखा दइ िी , कोनो नोकरी करत ताँ हमरो बुढ़ा़िीमे सुख \nहएत। बेटाक कमाइसाँ जजनगीक आगूक ददन नीकसाँ कटत। मुदा उनटे भऽ गेल। ” \nबेिन बाजल - \n“एना वकए भऽ गेलह , काका? जखैन सपेता रोपब ताँ कलकवतया वकए भऽ जाएत ?” \nमोहन काका बजला -  \n“गािपर वबसिास अछि जे ओ अपन गुण -धरम क ेँ  सोलहन्नी नै बदलैए मुदा मनुखक ेँ  बदलैमे ताँ कोनो समैए \nने लगै िै। महेशक ेँ  कहै िी ताँ कहैए ि ु ट्टीए ने ममलैए। पुतोहु तेहेन अाँदठलावह अछि जे ठोर-पर -ठोर बैसबे ने \nकरै िै। जाँ कवहयो ि ु ट्टी हेबो करै िै ताँ नैहरेमे वबतबैए। हमरा क े  देखैए। हम जेहेन क े लौं से भोवग रहल \nिी, एहेन कष् ट ताँ भगिान सात-घर दुश्त् मनोक ेँ  नै देथुन।” \nबेिन बाजल - \n“हौ काका, बेटा-पुतोहुक ेँ  यएह धरम बनैए?” \nमोहन काका बजला -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n57 \n \n“बेिन बौआ, आब बेसी नै पुिह , अत् मा खंगहैर रहल अछि। हम जेहेन खामध ने खुनलौं जे मुहेँ -भरे अपने \nखछस प़िलौं। हौ बेिन, समाजसाँ बदढ़ कऽ वकयो ने हएत। जीतोमे समाज आ मुइलोमे समाज। जजनगी भरर \nताँ बेटे-ले सभ वकि क े लौं मुदा आब पिताइ िी , जे समाज -ले वकि ु  ने क े लौं।” \nमोहन कतकाक बात सुवन बेिन बाजल - \n“से ताँ काका तूाँ ठीक े  कहै िहक, तोरा ताँ एक े टा बेटा-पुतोहु िल , जे नै करै िह , मुदा रविकान् तक ेँ  देखहक \nजे दूटा बेटा िै न, दुनू अमधकारीक पदपर नौकरी करै िैन। ओहो दुनू भााँइ माए -बापक ेँ  घुममयोँ कऽ ने तक ै  \nिैन। रविकान् तक पत्नीक ेँ  पोताक मुाँह देखैले मन लगले रहलैन आ मरर गेली। तीन ददन धरर लहास घरेमे \nबेटा-पुतोहुक आशामे प़िल रहल मुदा दुनू बेटा माएक ेँ  आवगयो दइले ने एलै। तखन रविकान् त क भतीजा \nबुदढ़याक ेँ  आवग दऽ अप्न् तम संस् कार क े लक ै । कहु काका क े  अपन भेल? जखैन पदढ़-छलखख कऽ लोक एक \nतरफ विकास क े लक ै  ताँ दोसर ददस अपन करतबक ेँ  वबसैर गेल। लोको सभ ताँ बेटा-बेटीक ेँ  ज्ञान-ले थो़िे \nपढ़बैए, पढ़बैए नोकरी खावतर। जे नोकरी करत ओ माए -बापक ेँ  की देखत। ओ ताँ अपने गुलाम रहैए। \nलोको ताँ अपने बेगरते स् िाथगमे आन् हर बनल अछि। ” \nगप -सप् प करैत दुनू बेकतीक मोन दुखा गेल। थो़िे कालक पिाइत बेिन फ े र बाजल - \n“ऐसाँ नीक ताँ मुनर अछि, तीनटा बेटा-पुतोहु िै आ दजगन भरर पोता -पोती। एतेक नमहर पररिार रवहतो ने \nमुनर आ ने ओकर बेटा सभ कवहयो कमा इले परदेश गेल। रौदी -दाहीमे सेहो अपने गाम -समाजमे जन -\nमजदुरी कऽ एक नम् म र जजनगी जीबैए। तीनू बेटा कोल हु क बरद जकााँ ददन-रावत पररश्रम करैए आ अपन \nमाए -बापक ेँ  तरहत् थीपर रखने अछि। कवनको मन खराब होइ िै ताँ बेटा सभ कन् हे पर लादद कऽ िात ट र \nऐठाम इलाज करबए लऽ जाइए। देख बहक ताँ लगतह मुनरक बेटा सभ ऐ युगक श्रिण क ु मार िी। आब \nतोहीं कहह जे पढ़लाहा पररिारमे बुजुगगक सेिा -सम् मा न होइ िै वक वबनु पढ़लाहा पररिारकमे। हमरा ताँ \nलगैए जखैन पढ़लाहा पररिारक ई हाल िै ताँ आगू समजमे ब़ि -बुजुगगक समस् या  ददनो -ददन बढ़बे करतै। जे \nपदढ़यो कऽ अपन माए-बापक ेँ  नै भेलै ताँ ओ समाज-ले की करत !” \nबेिनक बात सुवन मोहन काकाक ेँ  मुाँहक बोल जेना वबला गेलैन वकि ु  ने बाजज होवन। बेिन काकीसाँ भेँट कऽ \nदिाइयक पुजाग जेबीमे रखख विदा भऽ गेल।  \nO \n \n  \n  \nवबलाइ रस् ता कटलक \n  \nबहू-ददनक पिाइत एकठाम मैछथली कथा गोष् ठी  भऽ रहल िल। दूर -दूरसाँ सावहत् य-्रकेमी श्रोत्रा, कथाकार आ \nसमीक्षक लोक ै न आएल िला। गोष् ठी क आयोजन -समैपर दीप ्रकज् ि छलत करर विमधित् शुभारम् भ  भेल। समैपर दीप \n्रकज् िछलत कऽ विमधित् गोष् ठी क शुभारम् भ कएल गेल। सत्रक अंतमे समीक्षक लोक ै न पदठत िारूप कथापर दटप् प णी \nकरैत रहला।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n58 \n \nदू सत्र वबतल आ तेसर सत्रक आरम् भमे आनन् द  बाबू कथा िािन शुरूप क े लैन। कथाक शीषगक िेलैन - ‘अशुभ \nयात्रा’। कथाक क े न् द्रीय भाि िेलै जे वबलाइ रस् ता  कादट हमर यात्राक ेँ  अशुभ बना देलक, जइसाँ दूघगटना भऽ गेल। \nबाल -बाल बिलौं। ऐ तरहेँ कथा िािन होइत सत्रक अन् तमे समीक्षा हुअ लगल। ्रकोफ े सर अमरजी कथाक ििाग \nकरैत बजला - \n“सहीमे शुभ यात्राक समए जखन िरतुहारीमे लोक विदा होइए तखन जौं वबलाइ रस् ता  कादट दइए ताँ बुझू \nजे यात्रा वनल्श्त् ित रूपपसाँ अशुभ भऽ जाइए। घटना दुघगटना ताँ हेबे करत।” \nउदाहरण दैत पुन:बजला - \n“एकबेर कारसाँ सात गोरे हम-सब घरदेखीमे जाइ िेलौं आवक वब्‍ िे मे एकटा वबलाइ रस् ता  कादट भावग \nगेल। ड्राइिर गा़िी रोवक गा़िीक ेँ  तीन िेग पाि ू  क े लक आ स़िकपर थूक थूका कऽ आगू बढ़ल। वकि ु  \nकालक पिाइत गा़िीक पवहया खुजज गे ल आ गा़िीक दुघगटना भऽ गेल। जइमे तीन गोरेक हा़ि -पााँजर टुटल \nआ तीन गोरेक ेँ  कपार फ ू दट गेल। ड्राइिरक एकटा पएर कदट गेल। ” \nदोसर समीक्षक वकशोर बाबू बजला - \n“से ताँ ठीक े  होइए। एक बेर हमहूाँ बेटीक ेँ  परीक्षा दीबैले मोटर साइवकलसाँ जाइ िेलौं वक वबलाइ रस् ता कादट \nदेलक। मुदा  हमरा जल दी  जेबाक रहए वकए ताँ समए कम िेलै। आगू बढ़ैत गेलौं। वकि ु  दूर जा मोटर \nसाइवकलक ितका अिाज कऽ गेल आ हम दुनू गोरे स़िक े पर खछस प़िलौं। टााँग -हाथ टुदट गेल। बेटी \nपरीक्षा की देती, अस् पतालमे भती हुअ प़िलै। ” \nतेसर समीक्षक सेहो सहमवत भरैत बजला - \n“हाँ, यौ ई ब़िग़िबर आ अशुभ होइए जखैन वबलाइ रस् ता  कादट दइए। ई हमरो विषाएल अछि। एक बेर \nहमहूाँ ऐ ितकरमे पव़ि गेल रही। कहुना बाँिैत-बाँिैत बाँिलौं बुझू जे माए ख़िजीवतया क े ने रहए।” \nसमीक्षा होइते रहै मुदा वकि ु  कथाकार आ समीक्षक लोक ै नक ेँ  अनरगल-अनसोंहााँत आ अनोन-विसनोन \nलगलैन। वकए वब ना मतलब समीक्षक लोक ै न विषयसाँ बोवहया रहला हेन! वबनु मतलबक तूल पक़िने जा रहला \nअछि। एतेक िोट गपक ेँ  वतलक-तार बनौने जा रहल िैथ जे एक िोट जानिरक पाि ू  वपल कऽ मनुख सन वििेकी \n्रकाणी पव़ि गेल हेन। हमरा ताँ बूजझ प़िैए जे ई कथा गोष् ठी मधया-पुताक घरबा -दुअरबा खेल ताँ ने भऽ गेल। आवक \nकोनो साजजश रछि एना ओझ़िा-ओझ़िा बाजज रहला हेन। मुदा समस् या  अछि जे एतेक पैघ विद्वान समीक्षक सभक \nमुाँहपर जबाि क े  देतैन?जखन जबाि देवनहार जौं सरकारी नौकरी करैबला रहत ताँ िक्रव् यू हमे फ ाँ सा खा जेता। जौं \nकहीं ्रकाइिेटमे नौकरी करैत हएत ताँ कान पक ै ़ि हटबा देता। जौं कहीं अखिार , पवत्रका िा फ े श-बुकपर वकि ु  \nदटप् पनी करत ताँ धमकीपर धमकी प़िए लगत। ताँए बाजबसाँ िुप् पे भला बुझै िला।  \nतही वबिमे सुमन बाबूक ेँ  नै रहल गेलैन। ओ ससैर -सहैट कऽ लगमे जा मैकक ेँ  लपैक मुाँहसाँ सटा कऽ बजला- \n“दुवनयााँमे एतेक घटना-दुघगटना ददन -रावत होइए की तेकर कारण वबलाइए रस् ता  कटने रहै िै ? हजारो -\nहजार वकलो -मीटरक स़िक-मागग ,रेल मागग यातायात लेल बनल अछि , तैपर हजारो जानिर सभ रस् ता  \nकटैए अथबा गा़िीसाँ टकरा कऽ मरर जाइए, तेकर ने कोनो ििाग आ ने सरोकार लोक बुझैए। मुदा वबलाइ \nसन िोट जानिरपर जे एतेक ्रकहार आ अत् या िार होइए से वकए? की वबलाइक ेँ  जीबैक अमधकार नै िै। जौं \nनवह अछि ताँ लोक वबलाइक ेँ  मारर धरतीपर साँ उसरन वकए ने कऽ दइ िी। की उत्तरांिलमे जे एतेक \n्रकाक ृ वतक हादसा भेलै ताँ से वबलाइयेक कारण। पंजाबमे एकटा बस नहरमे वगर गेल िेलै , बसमे सिार सभ \nलोक िूमम कऽ मरर गेल , की वबलाइए रस् ता कटने िेलै ? वबहारमे सहरसा लग धमौरा स् टे शनपर रेलसाँ कदट  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n59 \n \nबहुतो लोक मरर गेल तेकरो वबलाइए रस् ता  कटने िेलै ? जौं सहीमे वबलाइक िलते घटना होइ िै ताँ सभटा \nआरोप वबलाइपर वकए ने लगै िै। ” \nसमीक्षाक ेँ  आगू बढ़बैत मद्मणकान् त बाबू बजला - \n“आइ एतक ै सम सदीमे दुवनयााँ एतेक आगू बदढ़ गेल अछि। मुदा ममछथलांिलमे लोकक सोिब वकए एतेक \nपि ु आएल अछि जे अपन गलतीक ेँ  सुधार नै करैए आ वबलाइ रस् ता  कादट दइ िै ? तैपर बगुलबा -मधयान \nलगेने रहै िैथ। आइक ददन अन् ह राक ेँ  विकासमे वबसिास होइ िै, मुदा आाँखखबला वकए अंध -वबसिासमे \nफ ाँ छस सभक ेँ  फ ाँ सा रहल िैथ। एहेन अंध-वबसिासमे फ ाँ सल लोक क े ना ज्ञानी आ अज्ञानीक श्रेणीक ेँ  \nफ ु टौता? ताँए ने ममछथलाक विकासमे अखनो धरर वबलाइ रस् ता  कटने अछि।” \nमद्मणकान् त बाबूक वििार सुवन सभ समीक्षक सोिमे पव़ि गेला। तखने गोष् ठी क अध् यक्ष महोदय \nभोजनािकाशक घोषणा क े लैन।  \nO \n \n  \n  \nि ु तहर \n  \nपंिू बाबा गामक गरीब बेकती िैथ। समाजक पैघ लोकक सामने दबल िैथ , माने गामक माछलक -मुखवतयार \nसभ वहनका तरजूक पासङो बरबैर महत नइ दइ िैन। गाममे बेसी धवनक लोकक िला -िलती रहने गरीब क े हनो \nकावबल रहए मुदा बुव़िबक े  होइत अछि। मुदा गरीब रवहतो पंिू बाबा अपन जजनगीक ेँ  एतेक सोझरेने आ सरल बनेने \nिैथ जे बाहरी झााँट-वबहाव़िक ेँ  कोनो परबाहे ने करै िैथ। पररिारो कमौआ आ समंगर रहने वकयो क े करो अब्‍ बे-\nतब्‍ बेमे ने रहै िैथ। बूढ़-पुरान रवहतो हुनक सोि पुरान , कविकाठी[1] नै िैन। नि वििार संगे समाजसेिी आ जनवहत \nकाजमे सेहो रूपछि रखैबला लोक िैथ पंिू बाबा।  \nछसरूपआ पािैन लवगिाएल अछि। सभ वकयो पािैनक ओररयानमे लगल अछि। पंिू बाबा छसरूपआ मेलामे \nसभ साल ओहन िीज -िौस कीनै िैथ जे पररिारमे सबहक उपयोगी होइ।   अही गुन -धुनमे पंिू बाबा लगल िला। \nगामक सटले रानीगढ़ी परतीपर छसरूपआ मेला तीन -ददना लगैए। ओइ मेलामे गामक जजनगीसाँ जु़िल जरूपरतक सभ \nिीज िौस वबकाइए। वकसानक हर , हरीश , लागैन , पालो , िौकी, पलंग , हाँसुआ, खुरपीसाँ लऽ कऽ क ु म् हारक \nक ु म् हरौटी मादटक गढ़ल बरतन बासन -क ु सन, ब्‍ िा-बेदरूपक खखलौनाक संग सब तरहक दोकान हाटो -बजारसाँ बेसी \nसजल रहैए।  \nपंिू बाबाक मनमे उपकल - अहुना िैत-बैशाखक रौदक सूखल आ आबामे पकल मादटक बरतन -बासन \nपकगर रूपनगन आ बौकार होइए। मेलामे ऐबेर पावन भरैले घैल आ अिार रखैले कररया रंगक मोहना  झाँपना लगल \nकीनब। जेकर खगता पररिारमे ऐिे। घैल कीनै काल पोता पुिलक ै न - \n“दादा , जखन पावन भरैले घरमे दूटा तमघैल ऐिे तखन मादटक घैल की हएत ?”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n60 \n \nपंिू बाबा पोताक ेँ  कहलखखन- \n“बौआ, तूाँ अखनी नै बुझबीही। मादटक घैलक पावनक जे महत मनुखक जजनगीमे अछि से कोनो आन \nबरतनक पावनक नै हो इए। तहूमे गरमी समैमे ताँ अमृत मानल जाइए। ” \nसालो ने लगल , सात-आठ मासक पिाइत जा़िक समैमे मोहन बाबूक ब़ि भाय िन् दू बाबू स् िगगिास भऽ \nगेला। हुनका दू बरख पवहने लकबा मारर देने िल। रोगसाँ रोगा लोथ भऽ गेल िला। शरीरमे खाली कष् ठ े टा बाँछि गेल \nरहैन।  \nमृत् यु भेने पररिार क लोकक ेँ  कोनो शोक-सन् ताप ताँ नै भेल। पररिारमे तीनटा बेटी िैन जे छसआन -\nभलिेरबा ,एकवपदठया तराऊपरी अछि। आ दूटा िोट -िोट बेटा पत्नीक माथपर भार िोव़ि गेला। से पैघ समस् या  भऽ \nगेल। तैपर साँ श्राि-कमग आ भोज -भातक खिागक छिन् ता सेहो। ि ु तुक भेने क े शकट्टा ददयाद सभ मादटक बासन- \nि ु तहर, घैल , तौला ,पतली , करही , खापै़ि सभटा उठा कऽ बाँसवबट्टीमे फ े क आएल। मुदा पंिू बाबा ददयाद रवहतो \nअपन घरक मादटक बरतन -बासन नै फ े कलैन। \nघरक जवनजावतसाँ लऽ कऽ आनो पररिारक जवनजावत सभ कनफ ु सकी करए लगली।  \n“दू ददन वबवतयो गेल हेन मुदा पंिू बाबक अाँगनामे घैलिीपर घै ल अखनो ताँ ऐिे! ओही घैलक पावन पीब \nरहल िैथ। ” \nकनफ ु सकी बढ़ैत-बढ़ैत सौंसे समाजमे पसैर गेल।  \nिौर -झाँप् पी माने तेरावतक पिाइत समाजक सम् म त-सलाह लेल बैसार बैसल। तइमे पंिू बाबापर सभ वकयो \nकनख़िल रहबे करए। गामक देबान - बजला - \n“ि ु तुक भेने घैल-ि ु तहर फ े कब एक रीत-रेबाजक परम परा अपना समाजमे पवहनो िल आ अखनो \nअछि, तखन पंिू बाबा ने वकए फ े कलैन ?” \nपंिू बाबा ठाढ़ होइत बजला- \n“ि ु तुक मादटये बतरनमे वकए लगत , तखन ताँ घातुओक बरतन ने वकए फ े कल जाइए। सभ ताँ बरतने-\nबासन ने िी। जखन बरतनक गुण -धरममे ि ु तुक भेने कोनो पररितगने ने होइए तखन वकए फ े क देब। \nआखखर की कारणसाँ मादटये बरतनक ेँ  ि ु तहर मानब आ फ े क देब? ऐमे ओकर कोन दोख जे ओकरा एहेन \nसजा देल जाइए।   जखन जरूपरत रहैए ताँ गोसााँइ घरसाँ लऽ कऽ पूजा -पाठ , देि धरमक काजमे मादटक \nबरतनक ेँ  शुि शुभ मावन करै िी आ अन् ध-वबसिामे पव़ि गुहााँरीमे ओकरा फ े क ै  िी, से क े तेक उछित \nभेल ?” \nपंिू बाबाक बात सुवन सभ ददयादिाद विरोध करैत बाजल - \n“अहााँ समाजक ेँ  उल लंधन क े छलऐ, अहााँ ि ु तरहक पवनपीबा िी!  अहााँ अिोप िी ताँए अहााँ  ददयादिाद आ \nसमाजसाँ दूर रहू आ अपने आवगये -पावनयेँ वनमाह करूप।” \nई गप तुल पक ै ़ि समाजक आनो पंि सभ सुवन आरो बतंगर बना देलक। क ु करौंझ करैत  सभ वकयो बाजए \nलगल - \n“पंिू बाबा जाबे जुररमाना समाजमे नै देता ताबे िाठल रहता। समाजमे हुनका संग हुतका -िीलम सेहो बन्न \nरहत।”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n61 \n \nपंिू बाबा वहमतगर लोक , हारर नै मानलैन। सही कमगक ेँ  धरम बुझै िैथ। ओ ने धमागन् ध आ ने वबटन् िी िैथ। \nअसगरे समाजक सामने अरर गेला आ गरजैत बजला - \n“हम कोनो िोर आ हत् यारा नै िी जे अहााँ सबहक सामने छसर झूका माफी मांवग लेब। सभ वकयो ममछल \nपहने श्राि -कमगसाँ वनपैट छलअ तखन हम शरहानापर सभा -पंि आ जबारी -पंिक बीि पंिैती देब। जे \nफ ै सला हएत से मानब। ” \nसमाजक देमानक ेँ  बाबाक बात जाँिल। ओ आगू पंिैतीक वनणगए दऽ उदठ गे ला।  \nपंिू बाबा घर ददस विदा भेला मुदा मनमे खुदबुदी उठए लगलैन। समाज ताँ समाजे िी कखनो ्रकबल होइए ताँ \nकखनो दयािान सेहो होइए...। मुदा फ े र मनमे भेलैन - की हएत तेकर ठ े कान अखैवनयेँ करब से नीक नै हएत। ई ताँ \nसत् य िी जे सत् यक विजय सददखन होइत आएल आ हेबो करत से वबसिास ताँ  मनमे ऐिे।  \nएम् हर ददयाद सबहक मन टुटल , वििार क े लक जे पवहने अगुआएल काज तइ सभसाँ वनिेन भऽ जाइ िी \nतखन पंिैती िैनसाँ हएत। \nपंिू बाबा समाजसाँ अरारर ताँ कऽ लेलैन मुदा मन घुिुर -पुिुर करए लगलैन। एक मन कहलक ै न - \n“लोक सबहक कहब िै जे पवहने ने पंि -परमेश्वर होइ िला , मुदा अखुन का पंि ताँ घुसेश्वर होइए। एक \nददश समाज उलैट प़िल अछि आ दोसर ददस हम असगरे रण टेकने िी। तखन पंिैती कोन करोट लेत से \nताँ महेश्वरे ने कहत।” \nदोसर मन कहलक ै न - \n“जवहया जे हेतै से हेतै , तइले अखैन वकए मगजमारी करब। जखन उखररयेमे मुाँह देने िी ताँ समाठक \nक े तेक िर करब।” \nश्राि-कमग आ भोज -भात सम् पन्न भेला पिाइत पंिू बाबाक दरबज् जा पर समाजजक बैसार बैसल। जइमे सभ \nतरहक पंि , जबारी -पंि आ समाजक बारहो -िणगक मुख पंि बैसल िला। पंिैतीमे तक ग -वितक ग  हुअ लगल। बहसा -\nबहसी होइत-होइत सभा-पंिमे आ जबारी -पंिमे मतभेद भेल आ नमहर पेंि फ ाँ छस मारर -पीटक मा हौल बनल। मुदा \nबाँिल। सभा परहक पंिक कहब भेल जे पंिूबाबा समाजक बात वकए ने मानलैन , तेकर जुररमाना ददअ प़ितैन। \nमुदा जबारी -पंिक कहब रहैन जे अदनीसन बात -ले जुररमाना वकए देता।   \nपंिक बीि एक -मत बनबे ने करए , बेर -बेर धतकम -धुतका होइत रहल। तखन पंिू बाबा हाथ जोव़ि पंि -\nभगिानसाँ विनीत स् िरमे बजला - \n“हमरा खावतर वकयो मारर -पीट नै करूप। मुद्दा अछि , ि ु तहर। तइले अपनामे वकए लव़ि-झगै़ि मरब। हम \nि ु तहरक ेँ  अहीं सबहक बीि राखख दइ िी। अपने सभ ममछल भााँवग-फोरर ददयौ आवक फ े रसाँ कोनो वििार \nकररयो। ” \nबजैत पंिू बाबा अाँगनासाँ ि ु तहर आवन पंिक बीि राखख देलखखन। पंिमे सभ कविकाठीए ताँ नवहयेँ िला। \nवकनको मवत -सुमवत ताँ वकनको क ु मवत सेहो होइए। \nक े  पंि ई ि ु तहरक ेँ  भााँगत-फोरत? ई एकटा ्रकश्त् न बवन ठाढ़ भेल। सभ िुप। वकयो ने वकि बाजैथ। \nसभक ेँ  िुप देख ि ु तहर दीन-भािसाँ बाजल-  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n62 \n \n“कनी हमरापर वििार करूप जे हमर की कसूर अछि। ने हम वकनको  वकि वबगा़िने िी आ ने वकनको \nसतेने िी। हम ताँ सददखन अहााँ सबहक सेिामे आददये कालसाँ लागल रहलौं आ अखनो करैले तैयार िी। \nतखन भरल सभामे हमर इज् ज त उतारर हत् या करैले वकए उतारूप िी ?” \nि ु तहरक बात सुवन सभ पंिक ेँ  बुकौर लवग गेलैन। वकनको वकि ु  फ ु रबे ने करैन। अिसर देख ि ु तहर फ े र \nबाजल - \n“हम अखैन िूप नै रहब , हम और बाजब। जखन पूजा -पाठ , होम -जाप आदद जनमसाँ लऽ कऽ धरम -करम \nधररमे संग दइ िी। सभ वकयो हमरो मान -सम् मा न दइ िी , मुदा मरण ददन ि ु तरह कवह वकए बाँसवबट्टी, िबरा आवक \nखत्तामे फोरर -भााँवग कऽ फ े क ै  िी? की बरतन-बासनक रूपपमे सबहक घरमे हमहींटा िी ? आन-आन बरतनक ेँ  वकए \nने ि ु तहर कवह फ े क ै  िी? जइ ददन आन कोनो बरतनक जनम नइ भेल िल तही ददनसाँ हम अहााँ सबहक इज् ज त \nरखलौं आ आइ अहााँ सभ िोटहा बुझै िी! ई अिगुण ताँ हमरामे नै अछि जे वकनको संग ऊ ाँ ि-नीिक भेद क े ने होइ। \nवकनको दछलत आ वकनको महादछलत बुझने होइ , वकनको ि ू त आ वकनको अि ू त बुझने होइ। ऐ तरहक बेिहार हम \nने आइ धरर वकनको संग क े लौं आ ने भविसमे करब। एकबेर आाँखख उठा कऽ देखखयौ अहााँ सभ अपना समाजमे जे \nक े हेन-क े हेन क ु कमी आ अत् यािारीक ेँ  स् थान देने छिऐ। वकए हमरा सन वनदोषक ेँ  ि ु तहर कवह हत् या करै िी ? तैयो \nहमरा मनमे अहााँ सबहक ्रकवत कोनो द्वेष नै मुदा अहााँ सभक ेँ  हमरा ्रकवत मनरोग वकए? तेकर वििार ताँ अहीं सभक ेँ  \nने करए प़ित।” \nO \n  \n       \n \n  \n  \nमोंिक ल़िाइ \n  \nदुद्मभक ेँ  अपन ितरल-लतरल हररयरी देख मन उमकल । मन की उमकल , अपन इवतहासक घमण् ि िेलै जे \nहम ब़ि गुणकारी आ उपकारी िी। हमरासाँ पैघ पवित्र शुभ वकयो ने..! \nपोरे -पोर गो़िा रोपने धरतीसाँ सदट कखनो कनोजै़ि िो़िैत ताँ कखनो सीरक ेँ  जालसाँ भूममक ेँ  जछलयाह बनबैत \nअपन लहकी लहलहाइत जजनगी आ िंशजक ेँ  धरतीपर पसारर राज करैत जे अम रत्ि ्रकाप् त क े ने िी, तैपर घमण् ि  \nवकए ने करब.. ? \nघमण् िक वनशााँमे मातल दुद्मभ ब़िब़िाइत बाजल- \n“हम अमृत पीब अमर िी। औषधीय गुणसाँ गुणिान िी , क े तेक जानिरक भोजन बवन पेट भरै िी। \nधरतीक ेँ  बाँिबैमे सेहो मददगार िी। मनुखोक ेँ  पूजा-पाठसाँ लऽ कऽ सभ शुभ काजमे काज अबै िी।  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n63 \n \nबेदटयोक विदाइ बेर खौंछिमे जा एक गामसाँ दोसर गाममे पररिारक ेँ  हररयरी दइ िी। वकयो एकटा -दूटा \nकाज करैए ताँ घमण् िसाँ घमण् िी बवन जाइए आ हम ताँ सहजे ददन -रावत सबहक काजो करै िी आ \nउपकारो। तखन घमण् ि  वकए ने करब। ” \nदुद्मभक घमण् ि आ बढ़ल-िढ़ल बोली सुवन प़िोसी अमरलत्तीक ेँ  अनसोहााँत लगल। ओ हुलकी दऽ टोकारा दैत \nबाजल - \n“सभ ददन तूाँ बताहे बनल रहबह। कहै िहक हम ब़ि पैघ िी, की पैघक यएह लक्षण होइए। नाओं \nदायबती आ देह उघारे ! अपन ब़िाइ जे अपने मुहेँ करै िहक से की शोभा दइ िह? जखन दोसराक मुहेँ \nसुनबहक से ने नीक हेतह।” \nटोका-िाली होइत रग़िासाँ झग़िामे बदैल गेल। दुनू एक -दोसरक ेँ  वबखैन-वबखैन गाररयौलक।  \nउलहन दैत दुद्मभ बाजल - \n“तू अिोप िेँ ताँए ने लोक जमीनपर साँ भगा देलको जे गािपर फााँसी लगा लटकल रहै िेँ। देहक कोनो \nगत्तरमे लाजे ने िौ , दोसरेक ेँ  खून पीवब जीबो करै िेँ। हम आत् म-वनभगर िी आ तूाँ परजीिी िेँ, तखन \nहमरासाँ पैघ क े ना भऽ सक ै  िेँ तूाँ?” \nअमरलत्तीक ेँ  दुद्मभक बात सुवन सौंसे देहमे आवग नेस देलक। अवगयाएले मने बाजल - \n“हम कोनो वनमोिा िी , तोरा एहेन हाल करबौ जे मन रहतौ। अन् ह रा दुसए विठराक ेँ । अिोप ताँ अपने ने िेँ \nजे लोको आ जानिरो मु़िी कादट लइ िौ आ लवतयेबो -थुवकयेबो करै िौ। पैघ  बनैए!” \nदुद्मभ अपन शब्‍ दभेदी िाण िलबैत अमरलत्तीक ेँ  कहलक- \n“हम पैघ आ पवित्र कोनो आइसाँ िी। अमृत पीब अमर िी   पूजो -पाठमे सबहक छसर िदढ़ रक्षा करै िी। \nसबहक मान -सम् मा न करै िी आ सभ हमरो करैए। तखन हम अिोप क े ना भेलौं ?” \nब्रह्मास् त्र िलबैत अमरलत्ती दुद्मभक ेँ  कहलक- \n“िालैन  दुसैए सूपक ेँ, मुदा अपने सौंसे देह भूरे -भूर तेकर परर तूाँ करै िेँ। तोरा ई नै बुझल िौ जे हमहूाँ अमृत \nपीने िी , ताँए ने हमर नाओ अमरलत्ती अछि। हम ताँ तोरासाँ ि ू बाइ खावतर जमीन िोव़ि दोसरक ेँ  माथपर \nबछस राज करै िी। तोरासाँ बुमधजीवि सेहो िी जे ओकरे खून िूछस -िूछस जीबो करै  िी आ वबनु पररश्रम \nक े नवह मलाइ खाइत रहै िी। हरर नाम जवप सददखन हररयरी देने रहै िी। ” \nजेहने रग़िाह दुद्मभ तेहने अमरलत्ती। दुनूक बीि झग़िा रहत तखन ने सोझराएत। मुदा ई ताँ बातक रग़िा िी। \nतहूमे मोंिक ल़िाइ। दुनूक बीि बहुत ददन धरर फ ु ला -फ ु ली आ कनारर िलैत रहल। फररिौठक को नो संयोगे ने \nबनए। मुदा , एतेक वििार दुनूक मनमे रहै जे प़िोसीसाँ झग़िा नै, मेल -्रकेमसाँ रहबाक िाही। वकएक ताँ सभ वकि ु  \nबदलल जा सक ै ए , मुदा प़िोसी नै बदलल जा सक ै ए। वकि ु  ददन वबतल तखन अमरलत्तीक ेँ  वनशााँ टुटल। दुद्मभ लग \nआवब बाजल - \n“यौ, प़िोसीक नाते ताँ दुख-सुखक बात बाजज स क ै  िी। ई मोंिक ल़िाइ क े तेक ददन धरर ल़िब। ल़िब \nकी,सोिैत-सोिैत सोगा -रोगा कऽ छितापर िदढ़ जाएब। तइसाँ नीक रग़िाक फररयौठ करैले तेसर प़िोसी \nलग िलल जाए , जे अपना दुनूक बात सुवन पंि बवन दूधक -दूध आ पावनक -पावन बे़िा देत।”  \nदुद्मभक ेँ  अमरलत्तीक कहब जाँिल, ‘हाँ’मे  ‘हाँ’ भरलक।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n64 \n \nविहाने भेने दुद्मभ आ अमरलत्ती तेसर प़िोसी- खजूर - लग जा अपन -अपन दुखरा बेरा -बेरी सुनौलक। सभ \nबात सुवन खजूर बाजल - \n“अहााँ दुनू गोरेक बीि कोनो हक-वहस् साक ल़िाइ ताँ नै िी, ई ताँ मोंिक ल़िाइ िी। फ ु छस बातक झेलमे पव़ि \nजे ‘हम पैघ ताँ हम पैघ’ परेशान िी। मुदा , अहााँक पंिैती हम नै करब , वकयो दोसर करत। हम ताँ अपने \nिोट-अिोप िी जे काते -करोटमे रवह देखै िी जे वकयो िोटो काज कऽ नमहर बवन गेल अछि आ वकयो \nपैघ काज करैत ,वतयाग करैत मररयो गेल। मुदा पैघ नै बवन सकल। अखन धरर ताँ हमरा िनस् प वत जगतमे \nबान् ह-ठाठ क े ने अछि,तखन हम पंिैती क े ना करब। ” \nखजूर क बेथा सुवन दुद्मभ आ अमरलत्तीक ेँ  दुखो भेलै आ अिरजो लगलै। दुनू पुिलक ै - \n“एना वकए बजलौं , हमरा दुनूक ेँ  अहााँ ठ े छलया कऽ भगबए िाहै िी? दुखी भऽ हम दुनू गोरे अहााँ लग एलौं \nजे हमरा सबहक ओझरीक ेँ  सोझरा देब आ अहााँ मुाँह मो़िै िी।” \nखजूर बाजल - \n“हम अपन वबतलहा बात कहब ताँ वबसिासे ने हएत। अखन अहााँ दुनूक सुनलौं, जाँ समए अछि ताँ हमरो \nदुखरा सुवनयेँ छलअ। ” \nदुखक गप ताँ दुखखते मनसाँ वनकलैए। खजूरक आाँखखक नोर सौनक झ़िी सन झहरए लगल। बाजल - \n“हम आ नाररयल दुनू ददयादे िी। दुनू रूपप गुणमे अन् त र भेने लोक सभ नाररयलक ेँ  ऊ ाँ ि स् थान दऽ पूजा करै \nिैन आ हमरा िोटोमे िोटहा मानैए। जखन वक हम काजो आ वतयागो बेछसये क े ने िी। हम अपन खून \nवपयाक ेँ  लोकक मन भरै िी, फ़िो गु़ि सन मीठ होइए, मुदा नाररयल ताँ उपरसाँ कठोर, द्मभतुरका गुद्दाक \nसुआद ने तीते आ ने मीठ े  होइ िै। तखन ओकरा लोक पूजापर ऊ ाँ िगर आसनपर बैसा महंथ बनौने रहै िै। \nअहीं दुनू  गोरे कहू जे हमर न् या य आइ धरर वकयो क े लक?” \nखजूरक बेथा सुवन दुद्मभक संग अमरलद्मत्तयोक ेँ  ज्ञानक आाँखख खुजल। मु़िी िोलबैत विदा हुअ लगल। खजूर \nफ े र बाजल - \n“जखैन अपनेमे लव़ि -झगै़ि मरब ताँ आगूक ल़िाइ लेल रणक्षेत्र क े  टेकत? आइ धरर जे वतयाग आ बछलदान \nक े छलऐ तेकर ताँ न् याय भेटबे ने कएल आ अ़िखखसे जे मोंिक ल़िाइ ल़िै िी तेकर न् याय क े  करत?” \nO \n   \n \n  \n  \nक े ते उछित \n   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'विदेह' २१२ म अंक १५ अक्टूबर २०१६ (िर्ष ९ मास १०६ अंक २१२)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n65 \n \nभूषण बाबू गामक जमीनदारक इकलौता पुत्र िैथ। गामोमे आ आनो गाममे आदर -सम् मा न होइ िैन। भूषण \nबाबू लोकव्रकय िैथ। उपकारी सोभाि िैन। बेटाक जन् म  दैत पत्नीक मृत् यु ्रकसिे कालमे भऽ गेलैन। भूषण बाबू \nउदास आ छिप्न् तत रवहतो खेती -बा़िी नोकर, हरिाह आ जन -मजदूरक सहयोगसाँ करबै िैथ। बेटाक लालन -\nपालनपर विशेष मधयान रखै िैथ। तीन पीढ़ीसाँ एक-पुरखखयाहे आवब र हल िैन।  \nभूषण बाबूक ेँ  पत्नी नै रहने गामक शुभछिन् तक इष् ट-ममत्र सभ िुमौन कऽ लेबाक सलाह दैत रहलैन - \n“बाबू साहैब, असगरे जजनगी क े ना िलत। जखन घरमे घरनी नै रहत ताँ घर  नरक सन भऽ जाएत। ” \nमुदा भूषण बाबू लोकक बातक ेँ  अखन् ठयबै","size_mb":1.69,"has_text":true},"Videha 213.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 213.pdf","name":"Videha 213.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr ' .sTJo.sOnu.sTgruu .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr .sluro.sOnu .sNr.sor.sMBr.sRr .sTJo.sluro.sOnu.sSzc (.sor.sSsr.sRupg .sNznu .sMr.sSzmnAr.sSr .sOnu.sluro.sSuCun .sA.sAnRsCrrr.sKr .sTJo.sOnu.sTgruu )\n  \n   \n.sAz .sA.sAnRsCrrr.sKr.sMr.sSzmnE .sA.sSzmnI:M.sCgr:- \n.sOnu. .sSr .sAnRsCrrr .s3r.sSzmnAr.sDr.sKr.sSzmnIz:t.ser .sSr .sAnRsCrrr .sDr.sSzmnE.sSgr  \n  \n.sTJo. .sGr.sDer  \n.sTJo..sOnu..sDsr.sSzmnSgortO .sKr .sSzmnAz .sLr.sSzmnAr.sSgr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sSzmnI:M.sMr.sSgRr-.sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr.s3r.sRr .sSzmnI:M.sCr.sN:grBM .sTr.sNr : .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .s3r.sSzmnI:N.sRr.sor.sTr.sRupg.sNr.sKr .sAR.sSzmnI:M.sCr.sTr.sHrBrnt  .ser \n.sTJo..sTJo..s3Rr.sNnr.sor .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sJgr.sSzmnAr-.sLr.sGgr.sSzmnG .sKr.sTgr.sSzmnAr- .sNr.sor-.sAr.sSgr.sSzmnAr  \n.sTJo..sTgruu..sMr.sNr.sSzmnO.sJr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sMr .sAnRsCrrr .sDsr.sLr -.sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG .sBr.sSzmnIz.sHr.sSzmnI.sNr .sKr.sTgr.sSzmnAr  \n.sTJo..sFoRr ..sMr.sNr.sSzmnO.sJr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sMr .sAnRsCrrr .sDsr.sLr- .ser.sSzmnG.sSzmnI.sKTr .sSgr.sSzmnI.sKTr (.sLr.sGgr.sSzmnG .sKr.sTgr.sSzmnAr) \n.sTgruu. .s3r.sDer  \n.sTgruu..sOnu. .sAr.sSgr.sSzmnIz.sSsr .sA.sNr.sSzmnI:M.sCr.sNHr.sSzmnAr.sRr- 3 .sTtr.sSzmnAr .sGr.sJr.sLr  \n.sTgruu..sTJo..sO.sMr .s3Rr.sKr.sSzmnAr.sSgr- .sGr.sJr.sLr \n.sTgruu..sTgruu. .sMr.sNr.sSzmnO.sJr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sMr .sAnRsCrrr .sDsr.sLr- .sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG  .sGr.sJr.sLr  \n.sTgruu..sFoRr..sMr.sNr.sSzmnO.sJr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sMr .sAnRsCrrr .sDsr.sLr- .sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG  .sKr.sSzmnI.sor.sTr.sSzmnAr  \n  \n.sFoRr..sBr.BASE.sSzmnAr.sLr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr.sAnRsCrrr .sKr .sSzmnooarBzaR .sTr.sSzmnE-.sMr.sNr.sSzmnO.sJr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sMr .sAnRsCrrr .sDsr.sLr- 3 .sTtr.sSzmnAr  .sBr.sSzmnAr.sLr .sKr.sSzmnI.sor.sTr.sSzmnAr  \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paint ings/ photo files. .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr.sKr .s3r.sSzmnG.sRr.sSzmnAr.sNr .sA.sAnRsCrrr.sKr \n.sAr .sCrnsrrO.sSzmnI.sDsr.ser.sSzmnO/ .sor.sSzmnIz.sSzmnI.sDsr.ser.sSzmnO/ .s3r.sSzmnO.sTgr.sSzmnIz/ .sSzmnI:M.sCr.sTRr.sKr.sLr.sSzmnAr/ .s3gr.sSzmnO.sTtr.sSzmnO .sSr.sBgr.sKr .s3gr.sSzmnAr.sI.sLr .sSr.sBgr .sDsr.sSzmnAr.sG.sNr.sLr.sSzmnO.sDsr .sKr.sRr.sBr.sSzmnAr.sKr .sHr.sSzmnE.sTr.sSzmnG .sNr.sSzmnIz.sCr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sSzmnI.sLr.sAnRsCrrr.sKr .s3r.sRr .sJr.sSzmnAr.sG.Drnsr \n VIDEHA ARCHIVE  .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sAr.sKr.sSzmnAr.sRupg.sI.sor  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha  Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sJr.sSzmnAr.sLr.sor.sSzmnooarBzaR.sTTr.sKr .sSzmnI.sDsr.sSr.sKr.sSr.sNr .s3gr.sSzmnO.sRr.sMr.s3r.sRr .sJr.sSzmnAr.sG.Drnsr \n \n \n.sSr .sAnRsCrrr .s3r.sSzmnAr.sDr.sKr.sSzmnIz:t.ser \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr.sKr http://videha.co.in/  1 .sJr.sNr.sor.sRr.sSzmnIz 2017 .sKr .sSzmnE .sRr .sA.sAnRsCrrr.sKr .sSzmnI.sNr.sKr.sSzmnI.sLr.sTr.sSzmnE .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sDr.sSr.sMr .sBr.sKgr.sRupg.sMr.sSzmnE .s3Rr.sor.sSzmnE.sSgr .sKr.sACrmrrgr .sJr.sSzmnAr.sE.sTr.Drnsr \n.sA.sI .sA.sor.sSr.sRr.s3r.sRr .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sGr.sSzmnIz.sTr-.sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr.sKr .sE.sLr.sBr.sMr .sKr .sSzmnE .sRr .sSr.sMr.sSzmnIz.sKSsr.sSzmnAr .sAr.sSzmnI.sDr .s3Rr.sKr.sSzmnAr.sSzmnI:M.sSgr.sTr .sKr.sRr.sBr.sSzmnAr.sKr .sSzmnI.sNr.sNnr.sRupg.ser .sLr.sSzmnE.sLr.sKr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sSzmnI:M.sCgr.sTtr.s3r.sSzmnG.sTtr \n.s3Rr.ser.sSzmnAr.sSr.sKr .sA.sSzmnI.sTr.sSzmnI:N.sRr.sKTr .sSgr.sSzmnAr.ser.sDr .sIz .s3r.sSzmnI.sHr.sLr .sA.sor.sSr.sRr .sHr.sSzmnE.sTr.sSzmnAz .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .s3r.sSzmnI.sTRr.sKr.sSzmnAr.sSzmnI:N.sRr.sTr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sJr.sKgr.sNr .sSzmnI.sKr .sKr.sSzmnO.sNr.sSzmnO .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sSzmnI:t.sTer.sKr .s3r.sSzmnI.sTRr.sKr.sSzmnAr.sKr .sKr.sSzmnO.sNr.sSzmnO \n.sE.sKr.sTtr.sSzmnAr .sA.sAnRsCrrr.sKr.sMr.sSzmnE .sSzmnI.s3gr.sLMr.sSzmnIz .sGr.sSzmnIz.sTr.sKr .sE.sLr.sBr.sMr .sor.sSzmnAr .sSzmnI.sKr .sSor.sTr .sAnRsCrrr .sTRr .sGr.sSzmnIz.sTr-.sGr.sJr.sLr.sKr .sE.sLr.sBr.sMr .sKr .sSzmnE.sRr .sSr.sMr.sSzmnIz.sKSsr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.sBr.sSzmnAr.sKr .s3Rr.ser.sSzmnAr.sSr .sor.sSzmnAr .sSzmnI.sNr.sNnr.sRupg.ser \n.sKr.sE.sLr .sGr.sSzmnE.sLr .sHrwsSzmnG.sA.sE.Drnsr .sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr .sSr.sMr.sSzmnIz.sKSsr.sKr .sLr.sSzmnO.sKr.sSzmnI.sNr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sAr.sGRr.sHr .sJr.sSzmnE .sO .sKr.sSzmnO.sNr.sSzmnO .sE.sLr.sBr.sMr.sKr .sKr.sSzmnO.sNr.sSzmnO .sGr.sSzmnIz.sTr-.sGr.sJr.sLr-.sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr .sKr.sSzmnIz:t .s3r.sSzmnGR.sRr.sSzmnAr \n.sE.sLr.sBr.sMr .sKr .sSzmnE .sRr .sSr.sMr.sSzmnIz.sKSsr.sSzmnAr .s3r.sTtgr.sSzmnAr.sBr.sSzmnI:M.sTgr.Drnsr .sSr.sMr.sSzmnIz.sKSsr.sSzmnAr-.sLr.sSzmnE.sKgr .sAr.sSzmnI.sDr.sMr.sSzmnE .sGr.sSzmnIz.sTr-.sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr.sKr .sBgr.sSzmnAr.sor .s3r.sKSsr, .sTtr.sSzmnE.sKNr.sSzmnIz:t.sKr.sLr .s3r.sKSsr, .sSgr.sBDr .sCr.ser.sNr .s3r.sKSsr, \n.sE.sDsr.sSzmnIz.sSzmnI.sTtr.sAnRsCrrr.sGr .s3r.sKSsr, .sMr.sSzmnAr.sKr .sSzmnERupg .sSzmnI.sTtr.sAnRsCrrr.sGr .s3r.sKSsr .sAr.sSzmnI.sDr .sKr .sSzmnE .sRr .sor.sNnr.sRupg.sNr .sHrwsSzmnG.sA.sE.Drnsr .sLr.sSzmnE.sKgr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  ggajendra@videha.com  .s3r.sRr 1 .sSzmnI.sDr.sSr.sMBr.sRr 2016 \n.sDgr.sSzmnI:N.sRr .s3r.sTtgr.sSzmnAr.sE.sLr .sJr.sSzmnAr.sE.Drnsr.sAz .sA.sAnRsCrrr.sKr.sMr.sSzmnE .sSr.sMr.sSzmnAr.sNer .sRr.sCr.sNr.sSzmnAr .sO .sSTgr.sSzmnAr.ser.sSzmnIz .sSTr .sAnRsCrrr .sBgr .sSr.sBgr .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sRr.sHr.sBr.sSzmnE .sKr.sRr.sTr.Drnsr .s3Rr.ser.sSzmnAr.sSr .sRr.sHr.sTr .sJr.sSzmnE .sBr.sSzmnE.sSr.sSzmnIz.sSr .sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnE.sSr.sSzmnIz \n.sGr.sSzmnIz.sTr-.sGr.sJr.sLr-.sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr .sAr.sSzmnI.sKr .s3r.sSzmnGR.sRr.sSzmnAr .sE.sLr.sBr.sMr.sKr .sSr.sMr.sSzmnIz.sKSsr.sSzmnAr .sAr.sBr.sE.Drnsr \n  \n.sIz-.s3r.sTRr  \n.sAr.sDr.sRr.sNnr.sSzmnIz.ser .sGr.sJr.sSzmnEAnRsCrrr.sDRr.sJr.sSzmnIz \n.sCgr.sSzmnI.sTtgr .s3r.sSzmnAr.sBr.sSzmnAz.sNr .sKr .sSzmnE  .sA.sSgr.sSzmnE.sSsr .sBr.sDgr.sSzmnAr.sIz.Drnsr \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sKr .sSzmnE  212 .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr .s3r.sDsgr.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr .sSr.sBgr .sA.sAnRsCrrr.sKr .sSr.sNr .sI.sHr.sSzmnO .sA.sAnRsCrrr.sKr .sNr.sSzmnIz.sKr .sLr.sSzmnAr.sGr.sLr.Drnsr .sDsr.sSzmnCrnsrrO0 .sSgr.sSzmnI:M.sSgr.sDgr.sRr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr.sKr .sBr.sSzmnAr.sLr .sKr.sSzmnI.sor.sTr.sSzmnAr \n.sG.sDr.sSzmnI.sBr.sLr.sSzmnAr.sDssgr.sSzmnIz, .sBr.sSzmnAr.sBr.sSzmnAr .sBr.sSzmnAz.sDer.sNr.sSzmnAr.sTgr .sAr .sJr.sGr.sDr.sSzmnIz.sSgr.sJr.sSzmnIz .sKr .sSzmnE  .sGr.sJr.sLr .sAr .sJr.sGr.sDr.sSzmnIz.sSgr .sMr .sAnRsCrrr .sDsr.sLr.sKr .sKr.sTgr.sSzmnAr .sMr.sSzmnG.sSzmnI.sDssgr.ser.sSzmnAr.ser.sLr .sGgr.sRr .sKgr.sSzmnGR.sBr .s3r.sSr.sNDr .s3r.sDssgr.sLr \n.s3Rr.sNnr.sor .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr \n.sRr.sSzmnAr.sSsTtr.sRr/rr.sSzmnIz.ser .s3r.sRr.sSzmnIz.sKSsr.sSzmnAr .sBr.sSzmnO.sDsr.sRupg, .sNr.sIz .sSzmnI.sDr.sLLr.sSzmnIz:M \n  \n.sJr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr .sKr.sSzmnIz:t .sSr.sBgr .sGr.sSzmnO.sTtr.sSzmnAr .sJr.sNr.sSzmnAz .sCgr.sSzmnIz:M .sJr.sSzmnE .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sTJo.sluro.sOnu.sFzCu .sMr.sSzmnE .sTr.sSzmnIz.sNr .sTtr.sSzmnAr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sTr.sSzmnIz.sNr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer.sKr.sSzmnAr.sRr.s3r.sRr .s3Rr.sKr.sSzmnAr.sSzmnI:M.sSgr.sTr .sKr .sSzmnE .sLr.sKr .sJr.sKr.sRr \n.sMr.sSzmnAr.s3r.sDr.sAnRsCrrr.sDsr .sCgr.sLr .sSr.sSzmnAr.sLr.sMr.sSzmnE .sDr.sSzmnGR.sTtr.sSzmnAr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sJr.sSzmnIz.sSzmnI.sor.sTr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer.sKr.sSzmnAr.sRr.sKr .sG.s3r.sRr .sRr.sHr.sTr .sJr.sI.sMr.sSzmnE .sE.sKr.sTtr.sSzmnAr .sSzc.sluro-.sSuCun.sluro .sor.sSzmnAr .sO.sI.sSr .sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnE.sSr.sSzmnIz .sSr.sSzmnAr.sLr.sKr \n.sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer.sKr.sSzmnAr.sRr .sRr.sHr.sTr.sSzmnAr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sDr.sSzmnO.sSr.sRr .sFoRr.sluro-.sFzCu.sluro .sSr.sSzmnAr.sLr.sKr ( .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer.sKr.sSzmnAr.sRr .sMr.sNr.sSzmnE .sBgr.sSzmnAr.sRr.sTr .sAr .sNr.sSzmnE.s3r.sSzmnAr.sLr .sDr.sSzmnGR.sNr.sSzmnGR.sKr).Drnsr .sAz .sKRr.sMr.sMr.sSzmnE .sA.sRr.sSzmnI.sor.sNDr \n.sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr .sO .sJr.sGr.sDr.sSzmnIz.sSgr .sCr .sAnRsCrrr .sDRr .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr \".sA.sSzmnI.sNr.sLr\".sJr.sSzmnIz.s3r.sRr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sSzmnI.sNr.sKr.sSzmnI.sLr .sCr.sSzmnG.sKr.sLr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sAr.sGr.sSzmnGR.sKr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sSzmnI.sKr.sNr.sKr.sSzmnAr.s3r.sRr .sHrwsSzmnG.sA.sE  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \n.sTr.sI .sLr.sSzmnE.sLr .sE.sKr .sMr.sSzmnAr.sSr .s3r.sSzmnI.sHr.sNr.sSzmnE.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnAr.sTtgr.sKr.sKr .sSr.sSzmnG.sJgr.sSzmnAr.sor .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sGr.sLr .sGr.sSzmnE.sLr .sCgr.sLr.Drnsr  .s3r.sSzmnAr.sTtgr.sKr.sKr .sSr.sSzmnG.sJgr.sSzmnAr.sor .sAr.sE.sLr .sAr .sO.sI .sSr.sSzmnG.sJgr.sSzmnAr.sor .sA.sAnRsCrrr.sTr.sGr.sRupg.sTr \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr.sKr .sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG  .sA.sSzmnI.sGr.sLr.sSzmnAr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .s3r.sRr.sMr.sSzmnE.sSgor.sRr .sKr.sSzmnAr.s3r.sSzmnI.sDssgr, .sor.sSzmnIz.sRr.sSzmnE.sNDRr .sMr.sSzmnI:M.sLLr.sKr .sAr .sKr.sMr.sLr.sSzmnAr .sCr.sSzmnAR.sDgr.sRr.sSzmnIz .s3r.sRr .sRr.sHr.sTr.Drnsr .sHr.sMr.sRr .sSr.sBr.sHr.sKr .s3Rr.ser.sSzmnAr.sSr \n.sRr.sHr.sTr .sJr.sSzmnE .sIz .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sSr.sBgr .sJr.sNr.sor.sRr.sSzmnIz .sO .s3gr.sRr.sor.sRr.sSzmnIz .sTJo.sluro.sOnu.sSuCun .sMr.sSzmnE .s3Rr.sKr.sSzmnAr.sSzmnI:M.sSgr.sTr .sHrwsSzmnG.sA.sE .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sIz .sRr.sCr.sNr.sSzmnAr.sKr .sG.s3r.sLr.sBDgr.sTr.sSzmnAr.s3r.sRr .sSzmnI.sNr.sBgr.sRupg.sRr .sKr.sRr.sTr.Drnsr \n.sMr.sNr.sSzmnE .sRr.sCr.sNr.sSzmnAr.sKr .sG.s3r.sLr.sBDgr.sTr.sSzmnAr.sKr .sSzmnI.sHr.sSr.sSzmnAr.sBr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sSr.sMr.sE .sGR.s3r.sRr-.sSzmnI.sNr.sCCr.sSzmnAr .sBgr.sACrmrrgr .sSr.sKr .sSzmnAz .sE.Drnsr .sSr.sBgr .sGr.sSzmnO.sTtr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sAr.sGRr.sHr .sJr.sSzmnE .sO .sA.s3r.sNr-.sA.s3r.sNr .sRr.sCr.sNr.sSzmnAr \n.sTgruu.sOnu .sSzmnI.sDr.sSr.sMBr.sRr .sTJo.sluro.sOnu.sSzc .sDgr.sSzmnI:N.sRr ggajendra@videha.com .s3r.sRr .s3r.sTtgr.sSzmnAr .sDr.sSzmnIz.Drnsr \n  \n  \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr  \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sMr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr.sNTr.sRr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .sA.sKr.sSzmnAr.sDr.sSzmnE.sMr.sSzmnIz .sSr.sMMr.sSzmnAr .sNr \n.sOnu..sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sMr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr.sNTr.sRr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .sA.sKr.sSzmnAr.sDr.sSzmnE.sMr.sSzmnIz .s3gr .sSzmnE .sLr.sSzmnO .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr .sTJo.sluro.sOnu.sluro -.sOnu.sOnu   \n.sTJo.sluro.sOnu.sluro .sSgRr.sSzmnIz .sGr.sSzmnO.sSzmnI.sor.sNDr .sJgr.sSzmnAr (.sSr.sMr.sGRr .ser.sSzmnO.sGr.sDr.sSzmnAr.sNr .sLr.sSzmnE.sLr) \n.sTJo.sluro.sOnu.sOnu .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sMr.sSzmnAr.sNr.sNDr .sRr.sSzmnE.sNnr.sSzmnG (.sSr.sMr.sGRr .ser.sSzmnO.sGr.sDr.sSzmnAr.sNr .sLr.sSzmnE.sLr) \n.sTJo..sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sMr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr.sNTr.sRr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .sA.sKr.sSzmnAr.sDr.sSzmnE.sMr.sSzmnIz .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr .sTJo.sluro.sOnu.sOnu -.sOnu.sTJo   \n.sTJo.sluro.sOnu.sOnu .sMr.sSzmnGR.sLr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr- .sSgRr.sSzmnIz .sJr.sGr.sDr.sSzmnIz.sSgr .s3Rr.sSr.sSzmnAr.sDr .sMr.sNnDsr.sLr (.sGr.sSzmnAr.sMr.sKr .sSzmnI:M.sJr.sNr.sGr .BASE.sSzmnIz, .sKr.sTgr.sSzmnAr .sSr .sAnRsCrrr .sGRr.sHr) \n.sTJo.sluro.sOnu.sOnu .sBr.sSzmnAr.sLr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr- .sLr.sSzmnE..sKr. .sMr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr.sTgr .sJgr.sSzmnAr (.sJr.sKr.sRr .sNr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sCr.sTr.sSzmnG.sRr .sHr.sSzmnO.sI, .sKr.sTgr.sSzmnAr .sSr .sAnRsCrrr .sGRr.sHr) \n.sTJo.sluro.sOnu.sOnu .ser.sSzmnG.sor.sSzmnAr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr- .sAr.sNr.sNDr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sJgr.sSzmnAr (.sKr.sLr.sHr , .sNr.sSzmnAr.sTtr.sKr) \n.sTJo.sluro.sOnu.sTJo .sA.sNr.sSzmnG.sor.sSzmnAr.sDr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr- .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.sLr.sSzmnO.sCr.sNr .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr- (.s3r.sDMr.sSzmnAr.sNr.sDr.sSzmnIz.sKr .sMr.sSzmnAr.sJgr .BASE.sSzmnIz, .sBr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sGLr.sSzmnAr- .sMr.sSzmnAr.sSzmnI.sNr.sKr .sBr .sAnRsCrrr .sDer.sSzmnO.s3r.sSzmnAr.sDger.sSzmnAr.ser, .sG.s3r.sNer.sSzmnAr.sSr \n.sBr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sGLr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .sA.sNr.sSzmnG.sor.sSzmnAr.sDr) \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sBgr.sSzmnAr.sSsr.sSzmnAr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr .sTJo.sluro.sOnu.sTJo -.sOnu.sTgruu (.sor.sSzmnAz.sKr.sSzmnI:t.sL3r.sKr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .sA.sKr.sSzmnAr.sDr.sSzmnE.sMr.sSzmnIz .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr.sKr .sRrwsSzmnGR.s3r.sMr.sSzmnE .s3Rr.sSzmnI:M.sSr.sDDgr ) \n1. .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sMr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr.sNTr.sRr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .sA.sKr.sSzmnAr.sDr.sSzmnE.sMr.sSzmnIz .s3gr .sSzmnE .sLr.sSzmnO .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr  2012  \n2012 .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sJr.sNr.sNDr.sNr .sLr.sSzmnAr.sLr .sDr.sSzmnAr.sSr (.sSr.sMr.sGRr .ser.sSzmnO.sGr.sDr.sSzmnAr.sNr .sLr.sSzmnE.sLr) \n2. .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sBgr.sSzmnAr.sSsr.sSzmnAr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr .sTJo.sluro.sOnu .sTJo-.sOnu.sTgruu (.sor.sSzmnAz.sKr.sSzmnI:t.sL3r.sKr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .sA.sKr.sSzmnAr.sDr.sSzmnE.sMr.sSzmnIz .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr.sKr .sRrwsSzmnGR.s3r.sMr.sSzmnE .s3Rr.sSzmnI:M.sSr.sDDgr ) \n.sTJo.sluro.sOnu.sTJo .sBr.sSzmnAr.sLr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr - .sSgRr.sSzmnIz .sJr.sGr.sDr.sSzmnIz.sSgr .s3Rr.sSr.sSzmnAr.sDr .sMr.sNnDsr.sLr .sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  “.sTr.sRr.sSzmnE.sGr.sNr ” .sBr.sSzmnAr.sLr .s3Rr.sSzmnE.sRr.sKr .sSzmnI.sor.sHr.sSzmnI.sNr .sKr.sTgr.sSzmnAr .sSr .sAnRsCrrr .sGRr.sHr \n.sTJo.sluro.sOnu.sTJo .sMr.sSzmnGR.sLr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr - .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sJr.sDr.sSzmnE.sor .sMr.sNnDsr.sLr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  \".sA.sMBr.sRr.sSzmnAr \" (.sKr.sSzmnI.sor.sTr.sSzmnAr .sSr .sAnRsCrrr .sGRr.sHr) .sLr.sSzmnE.sLr.Drnsr \n2012 .ser.sSzmnG.sor.sSzmnAr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr- .sSgRr.sSzmnIz.sMr.sTr.sSzmnIz .sJer.sSzmnO.sSzmnI.sTr .sSr.sSzmnG.sNr.sSzmnIz.sTr .sCr.sSzmnAR.sDgr.sRr.sSzmnIz.sKr “.sA.sSzmnI:M.sCr.sRupg.sSr ” (.sKr.sSzmnI.sor.sTr.sSzmnAr .sSr .sAnRsCrrr .sGRr.sHr) \n2013 .sA.sNr.sSzmnG.sor.sSzmnAr.sDr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr- .sSgRr.sSzmnIz .sNr.sRr.sSzmnE.sSgr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sSzmnI.sor.sKr.sLr \".ser.ser.sSzmnAr.sSzmnI.sTr\" (.sMr.sRr.sSzmnAr.sTtgr.sSzmnIz .sG.s3r.sNer.sSzmnAr.sSr .sSgRr.sSzmnIz .sSzmnI.sor.sSsNnr.sSzmnG .sSr.sKgr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.sMr .sKgr.sSzmnAr.sNnDsr.sSzmnE.sKr.sRr) \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sBgr.sSzmnAr.sSsr.sSzmnAr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr .sTJo.sluro.sOnu.sTgruu -.sOnu.sFoRr (.sor.sSzmnAz.sKr.sSzmnI:t.sL3r.sKr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .sA.sKr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.sMr.sSzmnIz .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr.sKr .sRrwsSzmnGR.s3r.sMr.sSzmnE .s3Rr.sSzmnI:M.sSr.sDDgr ) \n.sTJo.sluro.sOnu.sTgruu .sBr.sSzmnAr.sLr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr – .sSgRr.sSzmnIz.sMr.sTr.sSzmnIz .sJer.sSzmnO.sSzmnI.sTr .sSr.sSzmnG.sNr.sSzmnIz.sTr .sCr.sSzmnAR.sDgr.sRr.sSzmnIz- “.sDr.sSzmnE.sor.sSzmnIz.sJr.sSzmnIz ” (.sBr.sSzmnAr.sLr .sSzmnI.sNr.sBr.sNDgr .sSr .sAnRsCrrr .sGRr.sHr) .sLr.sSzmnE.sLr.Drnsr \n.sTJo.sluro.sOnu.sTgruu .sMr.sSzmnGR.sLr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr - .sSgRr.sSzmnIz .sBr.sSzmnE.sCr.sNr .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  \".sBr.sSzmnE.sTtr.sSzmnIz.sKr .sA.s3r.sMr.sSzmnAr.sNr .sAr .sCgr.sSzmnIz:M.sNr.sRr.sDr.sSzmnE.sor .BASE.sSzmnIz\" (.sNr.sSzmnAr.sTtr.sKr .sSr .sAnRsCrrr .sGRr.sHr) .sLr.sSzmnE.sLr.Drnsr \n.sTJo.sluro.sOnu.sTgruu .ser.sSzmnG.sor.sSzmnAr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr- .sSgRr.sSzmnIz .sG.sMr.sSzmnE.sSgr .sMr.sNnDsr.sLr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  “.sSzmnI.sNr.sSgTr.sSzmnG.sKr.sSzmnIz:t ” (.sKr.sSzmnI.sor.sTr.sSzmnAr .sSr .sAnRsCrrr .sGRr.sHr).sLr.sSzmnE.sLr.Drnsr \n.sTJo.sluro.sOnu.sFoRr .sA.sNr.sSzmnG.sor.sSzmnAr.sDr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr- .sSgRr.sSzmnIz .sSzmnI.sor.sNr.sSzmnIz.sTr .sG.sT3r.sLr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  “.sMr.sSzmnO.sHr.sNr.sDr.sSzmnAr.sSr ” (.sSzmnI.sHr.sNDr.sSzmnIz .sG.s3r.sNer.sSzmnAr.sSr .sSgRr.sSzmnIz .sG.sDr.ser .s3Rr.sKr.sSzmnAr.sSgr).sKr .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .sA.sNr.sSzmnG.sor.sSzmnAr.sDr \n.sLr.sSzmnE.sLr.Drnsr \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sBgr.sSzmnAr.sSsr.sSzmnAr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr  .sTJo.sluro.sOnu.sFoRr -.sTJo.sluro.sOnu.sFzCu  (.sSr.sMr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr.sNTr.sRr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .sA.sKr.sSzmnAr.sDr.sSzmnE.sMr.sSzmnIz .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr ) \n.sTJo.sluro.sOnu.sFoRr .sMr.sSzmnGR.sLr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr- .sSgRr.sSzmnIz .sNr.sNDr .sSzmnI.sor.sLr.sSzmnAr.sSr .sRr.sSzmnAr.ser (.sSr.sKgr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .s3r.sSzmnE.sTtr.sSzmnAr.sRr .BASE.sSzmnIz- .sLr.sGgr.sSzmnG .sKr.sTgr.sSzmnAr .sSr .sAnRsCrrr .sGRr.sHr) \n.sTJo.sluro.sOnu.sFoRr .sBr.sSzmnAr.sLr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr- .sSgRr.sSzmnIz .sJr.sGr.sDr.sSzmnIz.sSgr .s3Rr.sSr.sSzmnAr.sDr .sMr.sNnDsr.sLr (.sNr.sSzmnAz .sDgr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAz.sE - .sBr.sSzmnAr.sLr .sG.s3r.sNer.sSzmnAr.sSr)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n.sTJo.sluro.sOnu.sFoRr .ser.sSzmnG.sor.sSzmnAr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr - .sSgRr.sSzmnIz .sAr.sSgr.sSzmnIz.sSsr .sA.sNr.sSzmnI:M.sCr.sNHr.sSzmnAr.sRr (.sA.sNr.sSzmnI:M.sCr.sNHr.sSzmnAr.sRr .sAr.sKgr.sRr - .sGr.sJr.sLr .sSr .sAnRsCrrr .sGRr.sHr) \n.sTJo.sluro.sOnu.sFzCu .sA.sNr.sSzmnG.sor.sSzmnAr.sDr .s3r.sSzmnG.sRr.sSKr.sSzmnAr.sRr - .sSgRr.sSzmnIz .sSgr.sMBgr.sSzmnG .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sSzmnI:M.sSr.sAnRsCrrr.sHr ( .s3r.sSzmnAr.sKgr.sLr.sSzmnO  -  .sTr.sSzmnG.sKr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.sMr .sRr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr .sSgr.sSzmnE.sTtr.sKr .sKr.sSzmnO.sAnRsCrrr.sKr.sNnr.sSzmnIz .sG.s3r.sNer.sSzmnAr.sSr.sKr .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M \n.sA.sNr.sSzmnG.sor.sSzmnAr.sDr) \n.sNr.sSzmnAr.sTtr.sKr , .sGr.sSzmnIz.sTr , .sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr , .sNr.sSzmnooarBzaR.sTer , .sMr.sSzmnGR.sSzmnI.sTr.sRupg.sKr.sLr.sSzmnAr , .sSzmnI:M.sSgr.sL3r .sAr .sSzmnI:M.sCr.sTRr.sKr.sLr.sSzmnAr .sKSsr.sSzmnE.sTRr.sMr.sSzmnE .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr .sTJo.sluro.sOnu.sTJo  \n.sA.sSzmnI:M.sBgr  .sNr.ser - .sMr.sSzmnG.sKger .sA.sSzmnI:M.sBgr.sNr.ser  , \n.sSr.sSzmnG.sSgRr.sSzmnIz .sSzmnI:M.sSgr .sL:grBM .s3r.sSzmnIz .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz, .sG.sMRr- 17 .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr .sSgRr.sSzmnIz .sLr.sKSs:grBM .sMr.sNnr .sJgr.sSzmnAr \n.sSgRr.sSzmnIz .sSgr.sSzmnO.sBgr.sSzmnAr .sKr.sSzmnAr.sN:grBM .sTr .sMr.sHr.sTr.sSzmnO, .sG.sMRr- 15 .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr- .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.sA.sor.sTr.sSzmnAr.sRr .sMr.sHr.sTr.sSzmnO, \n.sHr.sSzmnAr.sS:grBM .ser -.sA.sSzmnI:M.sBgr.sNr.ser  \n.sSr.sSzmnG.sSgRr.sSzmnIz .sSzmnI.s3Rr .ser .sAnRsCrrr .sKr.sSzmnAr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz, .sG.sMRr- 16, .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr- .sSgRr.sSzmnIz .sor.sSzmnAz.sDer.sNr.sSzmnAr.sTgr .sSr.sSzmnAr.sHr \n.sSgRr.sSzmnIz .sDr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.sRupg.sNr .sAnRsCrrr .sDr .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr, .sG.sMRr- 23, .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr- .sS:grBM .sor. .sBgr.sRr.sTr .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr \n.sNr.sSzmnooarBzaR.sT:grBM .ser  \n.sSr.sSzmnG.sSgRr.sSzmnIz .sSr.sSzmnG.sLr.sSzmnE.sKgr.sSzmnAr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz, .sG.sMRr- 16, .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr- .sSgRr.sSzmnIz .sHr.sRr.sSzmnE.sRr.sSzmnAr.sMr .ser.sSzmnAr.sDr.sor \n.sSgRr.sSzmnIz .sA.sMr.sSzmnIz.sTr .sRr.sAnRsCrrr.sJr.sNr, .sG.sMRr- 18, .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr- .sNr.sSzmnAr.sGr.sSzmnE.sSgor.sRr .sKr.sSzmnAr.sMr.sTr \n.sSzmnI:M.sCr  .sTRr.sKr.sLr.sSzmnAr  \n.sSgRr.sSzmnIz .s3r.sNr.sKr.sLr.sSzmnAr.sLr .sMr.sNnDsr.sLr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sTgruu.sFzCu, .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr- .sSor. .sSr.sSzmnG.sNDr.sRr .sMr.sNnDsr.sLr, .sGr.sSzmnAr.sMr .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr \n.sSgRr.sSzmnIz .sRr.sMr.sSzmnE.sSgr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sBgr.sSzmnAr.sRr.sTr.sSzmnIz, .sG.sMRr- 23, .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr- .sSgRr.sSzmnIz .sMr.sSzmnO.sTr.sSzmnIz .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr \n.sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr (.sHr.sSzmnAr.sRr.sMr.sSzmnO.sSzmnI.sNr.ser.sMr ) \n.sSgRr.sSzmnIz .s3r.sRr.sMr.sSzmnAr.sNr.sN:grBM .sDr .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr, .sG.sMRr- 30, .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr- .sSgRr.sSzmnIz .sNr.sTgr.sSzmnG.sNr.sSzmnIz .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr \n.sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr (.sDsgr.sSzmnO.sLr.sKr ) \n.sSgRr.sSzmnIz .sBr.sSzmnG.sLr.sNr .sRr.sSzmnAr.sG.sTr, .sG.sMRr- 45, .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr- .sS:grBM .sor. .sSzmnI:M.sCr .sL:grBM .sTtr.sSzmnGR .sRr.sSzmnAr.sG.sTr \n.sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr (.sRr.sSr.sNr.sCr.sSzmnAR.sKr.sSzmnIz:t ) \n.sSgRr.sSzmnIz .sBr.sHr.sSzmnAr.sDr.sSzmnG.sRr .sRr.sSzmnAr.sMr, .sG.sMRr- 55, .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr- .sS:grBM .sor. .sSr.sRr.sJr.sSzmnG.sGr .sRr.sSzmnAr.sMr \n.sSzmnI:M.sSgr.sL3r.sSzmnIz -.sor.sSTr.sSzmnG.sKr.sLr.sSzmnAr  \n.sSgRr.sSzmnIz .sJr.sGr.sDr.sSzmnIz.sSgr .sMr.sSzmnI:M.sLLr.sKr,.sFzCu.sluro .sGr.sSzmnAr.sMr- .sCr.sNr.sSzmnAR.sRr.sSzmnAr.sGr .sAnRsCrrr .sJr \n.sMr.sSzmnGR.sSzmnI.sTr.sRupg-.sMr.sSzmnooarBzaR.sSzmnI:M.sTTr.sKr.sSzmnAr .sKr.sLr.sSzmnAr  \n.sSgRr.sSzmnIz .ser.sDr.sSzmnG.sNr .sAnRsCrrr .sDr.sNr .s3r .sAnRsCrrr .sSzmnI.sDsr .sTr, .sG.sMRr- 45, .sSzmnI.s3r .sTr.sSzmnAr- .sA.sSgr.s3gr.sSzmnIzRupg:t .s3r .sAnRsCrrr .sSzmnI.sDsr .sTr \n.sKr.sSzmnAr.sSsTtgr -.sKr.sLr.sSzmnAr  \n.sSgRr.sSzmnIz .sJgr.sMr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M .sMr.sSzmnG.sSzmnI:t.sKgr.ser.sSzmnAr,.sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr .sSor. .sMr.sSzmnGR .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnAr.sLr.sSzmnAr.sLr .sMr.sSzmnG.sSzmnI:t.sKgr.ser.sSzmnAr, .sFzCu.sFzCu, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr \n.sSzmnI.sKr.sSr.sSzmnAr.sNr.sSzmnIz -.sAr.sTMr.sSzmnI.sNr.sBgr.sRupg.sRr .sSr .sAnRsCrrr .sSKr .sSzmnooarBzaR .sSzmnI.sTr  \n.sSgRr.sSzmnIz .sLr.sCgr.sMr.sSzmnIz .sDr.sSzmnAr.sSr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sluro, .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr .sSor. .sSgRr.sSzmnIz .s3gr.sNnr.sSzmnIz .sDr.sSzmnAr.sSr, .sGr.sSzmnAr.sMr .sor.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .s3r.sTRr.sKr.sSzmnAr.sSzmnI:N.sRr.sTr.sSzmnAr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr  \n-.sTJo.sluro.sOnu.sTJo .sSgRr.sSzmnIz .sNr.sor.sSzmnE.sNDr.sSzmnG .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sJgr.sSzmnAr \n.sNr.sSzmnAr.sTtr.sKr , .sGr.sSzmnIz.sTr , .sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr , .sNr.sSzmnooarBzaR.sTer , .sMr.sSzmnGR.sSzmnI.sTr.sRupg.sKr.sLr.sSzmnAr , .sSzmnI:M.sSgr.sL3r  .sAr .sSzmnI:M.sCr.sTRr.sKr.sLr.sSzmnAr .sKSsr.sSzmnE.sTRr.sMr.sSzmnE .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr .sTJo.sluro.sOnu.sTgruu    \n.sMr.sSzmnG.sKger .sA.sSzmnI:M.sBgr.sNr.ser -  \n(1)  .sSr.sSzmnG.sSgRr.sSzmnIz .sAr.sSgr.sSzmnAr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr.sSzmnIz .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr.sor.sTr.sSzmnAr.sRr .ser.sSzmnAr.sDr.sor , .sG.sMr.sSzmnE.sRr - .sOnu.sEzmgt , .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCr.sNr.sSzmnAR.sRr.sSzmnAr.sGr .sAnRsCrrr .sJr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \n(2)  .sMr.sSzmnO . .sSr.sMr.sSr.sSzmnAr.sDr .sAr.sLr.sMr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sMr.sSzmnO . .sIz.sSsr.sSzmnAr .sAr.sLr.sMr , .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCr.sNr.sSzmnAR.sRr.sSzmnAr.sGr .sAnRsCrrr .sJr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- \n.sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n(3)  .sSr.sSzmnG.sSgRr.sSzmnIz .sA.s3r.sNnr.sSzmnAr.sRupg .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr.sSzmnIz .sSgRr.sSzmnIz .sMr.sNr.sSzmnO.sJr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sSr.sSzmnAr.sHrwsSzmnG, .sJr.sN:grBM .sMr .sSzmnI.sTr .sSzmnI:M.sTgr - .sOnu.sEzmgt-.sTJo-.sOnu.sNznu.sNznu.sEzmgt, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- \n.sLr.sSzmnI.sKSs:grBM .sMr .sSzmnI.sNr .ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz,.sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n.sHr.sSzmnAr.sS:grBM .ser –.sA.sSzmnI:M.sBgr.sNr.ser - \n(1) .sSgRr.sSzmnIz .sBRr.sHMr.sDr.sor.sSzmnE .s3r.sSzmnAr.sSr.sor.sSzmnAr.sNr .sG.s3gr .sRupg  .sRr.sSzmnAr.sMr.sJr.sSzmnAr .sNr.sSzmnIz .s3r.sSzmnAr.sSr.sor.sSzmnAr.sNr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr- .sS:grBM .sor. .sLr.sKSs:grBM .sMr.sSzmnIz .s3r.sSzmnAr.sSr.sor.sSzmnAr.sNr, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sAR.sRr.sHr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2)  .sTtr.sSzmnAr.BASE.sSzmnCrnsrrE .sSzmnI:M.sSr  .s3gr .sAr.sLr.sMr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sMr.sSzmnO . .sMr.sSzmnG.sS:grBM .sTr.sSzmnAr .sKr .sAr.sLr.sMr , .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCr.sNr.sSzmnAR.sRr.sSzmnAr.sGr .sAnRsCrrr .sJr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- \n.sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n.sNr.sSzmnAr.sTtr.sKr , .sGr.sSzmnIz.sTr , .sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr , .sNr.sSzmnooarBzaR.sTer , .sMr.sSzmnGR.sSzmnI.sTr.sRupg.sKr.sLr.sSzmnAr , .sSzmnI:M.sSgr.sL3r .sAr .sSzmnI:M.sCr.sTRr.sKr.sLr.sSzmnAr .sKSsr.sSzmnE.sTRr.sMr.sSzmnE .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr  (.sMr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sGr.sSzmnI.sNr .sKgr.sBr.sSzmnAr.sSr .sSr.sMr.sGRr \n.ser.sSzmnO.sGr.sDr.sSzmnAr.sNr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr ) \n.sSgr.sSzmnAr.sS:grBM .sTRr.sSzmnIz .ser .sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr .sSr.sHr .sTr.sSzmnAr.sNr.s3r.sSzmnG.sRr.sSzmnAr  : \n.sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.sor.sSzmnooarBzaR.sKSsr .sSzmnI:M.sSr .BASE .sAnRsCrrr.sHr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sSgRr.sSzmnIz .sA.sSzmnI.sNr  .sRrwsSzmnGR.sDDgr .sSzmnI:M.sSr .BASE .sAnRsCrrr.sHr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sSzc, .sGr.sSzmnAr.sMr- .s3gr .sSzmnG .sLr.sor.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnAr.sBr.sSzmnGR.sBr.sRr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz \n(.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sMr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sGr.sSzmnI.sNr   .sKgr.sBr.sSzmnAr.sSr .sSr.sM:grBM .sMr.sSzmnAr .sNr: .sSzmnI:M.sMr.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnAr .sLr.sSzmnO.sKr .sSr .sAnRsCrrr .sSKr .sSzmnooarBzaR .sSzmnI.sTr .sSr .sAnRsCrrr .sRr.sKSsr.sNnr : \n.sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr .sLr.sKgr.sNr .sSr.sSzmnAr.sHrwsSzmnG  .s3r.sSzmnE. .sS:grBM .sor. .sKgr.sSzmnG.sSgr.sSzmnIz.sLr.sSzmnAr.sLr .sSr.sSzmnAr.sHrwsSzmnG, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSzc.sFzCu, .s3r.sTr.sSzmnAr, .sGr.sSzmnAr.sMr- .s3r.sKr.sSzmnI.sDssgr .ser.sSzmnAr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sRr.sTr.sNr.sSr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr, .sA.sNr.sSzmnG.sMr .sAnRsCrrr .sDsr.sLr- \n.s3gr .sSzmnG .sLr.s3r.sRr.sSzmnAr.sSr (.sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz) \n.sNr.sSzmnAr.sTtr.sKr , .sGr.sSzmnIz.sTr , .sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr , .sNr.sSzmnooarBzaR.sTer , .sMr.sSzmnGR.sSzmnI.sTr.sRupg.sKr.sLr.sSzmnAr , .sSzmnI:M.sSgr.sL3r .sAr .sSzmnI:M.sCr.sTRr.sKr.sLr.sSzmnAr .sKSsr.sSzmnE.sTRr.sMr.sSzmnE .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr  (.sSr.sMr.sGRr .ser.sSzmnO.sGr.sDr.sSzmnAr.sNr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr ):  \n.sNr.sSzmnooarBzaR.sT:grBM .ser  -  \n(1)  .sSgRr.sSzmnIz .sHr .sSzmnI:N.sRr   .sNr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.ser.sNnr .sMr.sNn:grBM .sDsr .sLr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr- .sS:grBM .sor. .sNr.sN:grBM .sDr.sSzmnIz .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sEzmgt, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n(2) .sSr.sSzmnG.sSgRr.sSzmnIz .sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr.sSzmnAr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr.sSzmnIz .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.sDr.sSzmnE.sor .s3r.sSzmnAr.sSr.sor.sSzmnAr.sNr , .sG.sMr.sSzmnE.sRr - .sOnu.sSzc , .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCr.sNr.sSzmnAR.sRr.sSzmnAr.sGr .sAnRsCrrr .sJr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSzmnI:M.sCr  .sTRr.sKr.sLr.sSzmnAr -  \n(1)  .sJr.ser .s3Rr.sKr.sSzmnAr.sSgr .sMr.sNn:grBM .sDsr .sLr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr- .sSgRr.sSzmnIz .sKr .sSzmnG .sSgr.sSzmnE.sSgor.sRr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sTgruu.sFzCu, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sSr.sNr.s3r.sTr.sHr.sSzmnAr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr– .sBr.sSzmnAR.sRr.sHr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sSr.sRr.sSzmnAr.ser.sGr.sRgr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2)  .sSgRr.sSzmnIz .sCr.sN:grBM .sDr .sNr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sMr.sNn:grBM .sDsr .sLr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sSgRr.sSzmnIz .sBgr.sSzmnO.sLr.sSzmnAr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sKgr.sDssgr.sGr.s3r.sSzmnG.sRr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sLr.sHr.sSzmnIz, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) .sSr .sAnRsCrrr .s3Rr.sSzmnI.sTr , .sCgr.sSzmnAr.sTRr .sS:grBM .sNr.sSzmnAr.sTr.sKr .sA.sAnRsCrrr.sSzmnI.sTr .sMr .sor.sSsr.sRupg, .sKr.sLr.sSzmnAr .sE.sor .sAnRsCrrr  .sSzmnI:M.sSgr .sL:grBM .s3r \n.sMr.sHr.sSzmnAr.sSzmnI.sor .sDer.sSzmnAr.sLr.ser- .s3r.sTtr.sNr.sSzmnAr.Drnsr    \n.sHr.sSzmnI:N.sRr  .sMr.sSzmnG.sSzmnI.sNr  .ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR / .sHr.sSzmnAr.sRr.sMr.sSzmnO.sSzmnI.sNr.ser.sMr   \n(1) .sSgRr.sSzmnIz .sMr.sHr.sSzmnAr.sDr.sSzmnE.sor .sSr.sSzmnAr.sHr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sRr.sSzmnAr.sMr.sDr.sSzmnE.sor .sSr.sSzmnAr.sHr , .sG.sMr.sSzmnE.sRr - .sFzCu.sEzmgt , .sGr.sSzmnAr.sMr- .sBr.sSzmnE.sLr.sHr.sSzmnAr, .sor.sSzmnAr.sDsr.sRupg- .sNr .sAnRsCrrr . .sluro.sNznu, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2) .sSgRr.sSzmnIz .sJr.sSzmnAr.sGr.sSzmnE.sSgor.sRr .s3Rr.sSr.sSzmnAr.sDr .sRr.sSzmnAr.sG.sTr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sRr.sSzmnAr.sMr.sS:grBM .sor.sRrwsSzmnGR.s3r .sRr.sSzmnAr.sG.sTr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr .sSzc.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sDsgr.sSzmnO.sLr.sKr / .sTtgr.sSzmnE .sKr .sSzmnAz .sTr.sSzmnAr / .sDsgr.sSzmnO.sLr.sSzmnI.sKr  .ser.sSzmnAr    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n(1) .sSgRr.sSzmnIz .sA.sNr.sSzmnG.s3r .sSr.sDr.sSzmnAr.ser  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor.   , .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sTr.sSzmnG.sLr.sSzmnI:M.sSr .ser.sSzmnAr.sHr.sSzmnIz, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sMr.sNr.sSzmnO.sHr.sRr .s3r.sTtTtr.sSzmnIz, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sMr.sRr.sSzmnAR.sNr.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr \n(.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2) .sSgRr.sSzmnIz .sKr.sL:grBM .sLr .sRr .sRr.sSzmnAr.sMr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sKgr.sTtTtr.sRr .sRr.sSzmnAr.sMr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sluro, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sLr.sSzmnI.sKSs:grBM .sMr .sSzmnI.sNr .ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sRr.sSr.sNr.sCr.sSzmnAR.sKr.sSzmnIz:t .sor.sSzmnAr.sDr.sKr -  \n(1)  .sor.sSzmnAr.sSr.sSzmnG.sDr.sSzmnE.sor .sRr.sSzmnAr.sMr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sA.sNr.sSzmnG.s3r .sRr.sSzmnAr.sMr, .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sor.sSzmnAr.sDsr.sRupg .sNr. .sluro.sSuCun  , .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSzmnI:M.sSgr.sL3r.sSzmnIz -.sor.sSTr.sSzmnG.sKr.sLr.sSzmnAr -  \n(1)  .sSgRr.sSzmnIz .sBr.sSzmnAR.sKr .sSzmnGR  .sMr.sSzmnI.sL:grBM .sLr  .sKr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sDr.sRr.sBr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sMr.sSzmnI.sL:grBM .sLr .sKr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSuCun.sluro, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sLr.sSzmnI.sKSs:grBM .sMr .sSzmnI.sNr .ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n(2)  .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr .sSzmnI.sor  .sLr.sSzmnAr.sSr .sDgr.sSzmnI:N.sRr  .sKr.sSzmnAr.sRr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sTtgr.sSzmnO.sRgr.sSzmnAr.sI .sDgr.sSzmnI:N.sRr .sKr.sSzmnAr.sRr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFoRr.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCr.sNr.sSzmnAR.sRr.sSzmnAr.sGr .sAnRsCrrr .sJr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n.sMr.sSzmnGR.sSzmnI.sTr.sRupg.sKr.sLr.sSzmnAr -.sMr.sSzmnooarBzaR.sSzmnI.sTr.sRupg.sKr.sSzmnAr.sRr .sKr.sLr.sSzmnAr -  \n(1) .sGgr.sSzmnGR.sRr.sNr .s3r .sAnRsCrrr .sSzmnI.sDsr  .sTr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr - .sSgRr.sSzmnIz .sMr.sSzmnO.sLr.sHrwsSzmnGR .s3r .sAnRsCrrr .sSzmnI.sDsr .sTr, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr– .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. \n.sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n(2) .sSgRr.sSzmnIz .s3Rr.sBgr.sSzmnG .s3r .sAnRsCrrr .sSzmnI.sDsr  .sTr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr  .sS:grBM .sor .   , .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sKr.sSzmnAr.sSsTtgr -.sKr.sLr.sSzmnAr -  \n(1) .sSgRr.sSzmnIz .sJr.sGr.sDr.sSzmnE.sor .sSr.sSzmnAr.sHrwsSzmnG  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sSgr.sNr.sSzmnIz.sCr.sRr .sSr.sSzmnAr.sHrwsSzmnG, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sTgruu.sSzc, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M-.s3r.sSzmnG.sRr.sor.sSzmnAr.sRupg.sSr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2) .sSgRr.sSzmnIz .ser.sSzmnO.sGr.sSzmnE.sN:grBM .sDRr  .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor . .sBr.sSzmnG.sDDgr.sSzmnGR:rBt .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr .sG.sMr.sSzmnE.sRr - .sFoRr.sFzCu , .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSzmnI.sKr.sSr.sSzmnAr.sNr.sSzmnIz - .sAr.sTMr.sSzmnI.sNr.sBgr.sRupg.sRr .sSr .sAnRsCrrr .sSKr .sSzmnooarBzaR .sSzmnI.sTr -   \n(1)  .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr .sA.sor.sTr.sSzmnAr.sRr  .sRr.sSzmnAr.sG.sTr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sSr.sSzmnG.sBr.sDgr .sRr.sSzmnAr.sG.sTr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSzc.sSzc, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)   \n(2)  .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAR.sSgr.sNr .ser.sSzmnAr.sDr.sor  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sKr.sSzmnI.s3r .sLr.sSzmnE.sSgor.sRr .ser.sSzmnAr.sDr.sor, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sTgruu.sFzCu, .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr– .sBr.sNr.sGr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr )  \n.sA.sLHr.sSzmnAr / .sMr.sHr.sRr.sSzmnAr.sI -  \n(1) .sMr.sSzmnO . .sJr.sSzmnIz.sBr.sCgr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sMr.sSzmnO. .sSzmnI.sBr .sLr.sTtr .sMr.sRr.sHrwsSzmnGR.sMr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSzc.sFzCu, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sBr.sSr.sHr.sSzmnAr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sDssgr.sHr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sA.sN:grBM .sDgr.sRr.sSzmnAr.sTtgr.sSzmnAr.sRgr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz, .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sluro.sOnu \n.sJr.sSzmnO.sSzmnI.sGr  .sRr.sSzmnAr -  \n.sSgRr.sSzmnIz .sBr.sC:grBM .sCr .sNr .sMr.sNn:grBM .sDsr .sLr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sSr.sSzmnIz.sTr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.sMr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSzc.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.sDr.sSzmnE.sor .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor . .sJr.sSzmnAr.sGr.sSzmnE.sSgor.sRr .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr , .sG.sMr.sSzmnE.sRr - .sFzCu.sluro , .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.s3r.sRr.sSzmnAr.sTr.sSzmnIz (.s3Rr.sBgr.sSzmnAr.sTr.sSzmnIz ) .sGr.sSzmnAR.sSzmnI.sNr  .sHr.sSzmnAr.sRr  .sAr .sKgr.sJr.sRr.sSzmnIz / .sKgr.sSzmnAR.sJr.sRr.sSzmnIz .sor.sSzmnAr.sDr.sKr -  \n(1)  .sSgRr.sSzmnIz .sSr.sSzmnG.sKr.sDr.sSzmnE.sor .sSr.sSzmnAr.s3gr.sSzmnIz:t \n.sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sSgRr.sSzmnIz   , \n.s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr .sI.sTtr.sHr.sRr.sSzmnIz, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sLr.sHr.sSzmnIz, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sMr.sRr.sSzmnAR.sNr.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n.s3r.sRr.sSzmnAr.sTr.sSzmnIz (.s3Rr.sBgr.sSzmnAr.sTr.sSzmnIz ) .sGr.sSzmnAR.sSzmnI.sNr  .sHr.sSzmnAr.sRr - (.sA.sGr.sHr.sNr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sMr.sSzmnAr.sGgr-.s3gr.sSzmnAr.sGr.sSzmnG.sNr .sTr.sKr .sGr.sSzmnAr.sO.sLr .sJr.sSzmnAr.sI.sTr) \n(1) .sSr.sSzmnG.sKr.sDr.sSzmnE.sor .sSr.sSzmnAr.s3gr.sSzmnIz:t  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sBr.sSzmnAr.sBr.sSzmnGR.sNr.sSzmnAr.sTgr .sSr.sSzmnAr.s3gr.sSzmnIz:t, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSuCun.sFzCu, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr .sI.sTtr.sHr.sRr.sSzmnIz, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sLr.sHr.sSzmnIz, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sMr.sRr.sSzmnAR.sNr.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2) .sLr.sSzmnE .sLHr.sSzmnG .sDr.sSzmnAr.sSr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sSr.sNr.sKr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. \n.sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sJgr.sRr.sNr.sSzmnIz -  \n(1) .sMr.sSzmnO . .sGr.sSzmnG.sLr .sHr.sSr.sNr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sA.sB:grBM .sDr.sSzmnG.sLr .sRr.sSr.sSzmnIz.sDr .sMr.sRr.sHrwsSzmnGR.sMr, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr \n(.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2) .sMr.sSzmnO . .sRr.sHr.sMr.sSzmnAr.sNr .sSr.sSzmnAr.sHr.sBr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr...., .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sEzmgt, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .s3gr .sSzmnG .sLr.s3r.sRr.sSzmnAr.sSr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sNr.sSzmnAr.sLr .sor.sSzmnAr.sDr.sKr -  \n(1) .sSgRr.sSzmnIz .sJr.sGr.sTr .sNr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.ser.sNnr .sMr.sNn:grBM .sDsr .sLr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sKgr.sSzmnG.sSgr.sSzmnIz.sLr.sSzmnAr.sLr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFoRr.sluro, .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sKr.sKr.sRr.sDsr.sSzmnO.sBgr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2)  .sSgRr.sSzmnIz .sDr.sSzmnE.sor .sNr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.ser.sNnr .ser.sSzmnAr.sDr.sor  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sSgRr.sSzmnIz .sKr .sSzmnG .sSgr.sSzmnG.sMr.sLr.sSzmnAr.sLr .ser.sSzmnAr.sDr.sor, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sBr.sNr.sRr.sJgr.sSzmnG:rBt.sLr.sSzmnAr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sA.sMr.sHr.sSzmnIz, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sGgr.sSzmnO.sGgr.sDssgr.sDsr.sSzmnIz.sHr.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)   \n.sGr.sSzmnIz.sTr.sHr.sSzmnAr.sSzmnI:N.sRr  / .sLr.sSzmnO.sKr .sGr.sSzmnIz.sTr -  \n(1) .sSgRr.sSzmnIz.sMr.sTr.sSzmnIz .s3gr .sSzmnG .sDr.sNr.sSzmnIz .sDr.sSzmnE.sor.sSzmnIz  .s3r.sTNr.sSzmnIz .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.s3gr.sLr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr \n(.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2) .sSr.sSzmnG.sSgRr.sSzmnIz .sSr.sSzmnG.sSzmnI.sor  .sTr.sSzmnAr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr.sSzmnIz .sSgRr.sSzmnIz .sGr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.sMr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sOnu.sEzmgt, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sMr.sCgr.sDgr.sSzmnIz, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnI.sLr .ser.sSzmnAr.sSzmnI:N.sRr , .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sKgr.sSzmnG.sRr.sDr.sKr .sor.sSzmnAr.sDr.sKr -  \n(1) .sSgRr.sSzmnIz .sSr.sSzmnIz.sTr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.sMr .sRr.sSzmnAr.sMr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sJr .sAnRsCrrr .sGr.sLr .sRr.sSzmnAr.sMr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSzc.sTJo, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sLr.sSzmnI.sKSs:grBM .sMr .sSzmnI.sNr .ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2)  .sSgRr.sSzmnIz .sLr.sKSs:grBM .sMr.sSzmnIz  .sRr.sSzmnAr.sMr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .s3r .sAnRsCrrr .sCr.sSzmnGR .sMr.sSzmnO.sCr.sSzmnIz, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSuCun.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr \n(.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n.sKr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sRr.sNr.sSzmnE.sTtr -  \n(1) .sSgRr.sSzmnIz .sCr.sN:grBM .sDr .sRr .sRr.sSzmnAr.sMr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr- .sS:grBM .sor. .sJr.sSzmnIz.sTr.sNr .sRr.sSzmnAr.sMr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sLr.sSzmnI.sKSs:grBM .sMr .sSzmnI.sNr .ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n(2) .sMr.sSzmnO . .sSr.sSzmnG.sBgr.sSzmnAr.sNr , .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCr.sNr.sSzmnAR.sRr.sSzmnAr.sGr .sAnRsCrrr .sJr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sBr.sSzmnE.sN:grBM .sJr.sSzmnGR .sor.sSzmnAr.sDr.sKr -  \n(1)  .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sJr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sMr.sHr.sTr.sSzmnO  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sLr.sKSs:grBM .sMr.sSzmnIz .sMr.sHr.sTr.sSzmnO, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFoRr.sFzCu, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M .sor.sSzmnAr.sDsr.sRupg .sNr .sAnRsCrrr . .sluro.sFoRr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr \n(.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2)  .sSgRr.sSzmnIz .sGgr.sSzmnG.sRr.sNr .sRr.sSzmnAr.sMr , .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFoRr.sTgruu, .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sNr.sGr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sBgr.sGr.sSzmnAz.sTr .sGr.sor.sSzmnAz.ser.sSzmnAr -  \n(1)  .sSgRr.sSzmnIz .sJr.sSzmnIz.sBr.sCgr .ser.sSzmnAr.sDr.sor  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sRrwsSzmnGR.s3r.sSzmnAr.sLr.sSzmnAr.sLr .ser.sSzmnAr.sDr.sor, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sEzmgt.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr .sI.sTtr.sHr.sRr.sSzmnIz, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sLr.sHr.sSzmnIz, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sMr.sRr.sSzmnAR.sNr.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(2)  .sSgRr.sSzmnIz .sSgr.sM:grBM .sBgr.sSzmnG .sMr.sNn:grBM .sDsr .sLr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sLr.sKgr.sNr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sBr.sSzmnI.sDsgr .ser.sSzmnAr.sGgr.sSzmnAr.sTtr-.sRr.sSr.sSzmnG.sAr.sRr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr– .sMr.sSzmnG .sAnRsCrrr .sGr.sRr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sSzmnI.BASE .sJr.sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSzmnI:t.sKgr  .sS:grBM .sSr .sKr.sRr - (.sSzmnI:t.sKgr  .sS:grBM .sSr.sSzmnAr  .sKr.sHr.sSzmnAz.sBr.sLr.sSzmnAr )-  \n(1)  .sSgRr.sSzmnIz .sCgr .sSzmnG .sTr.sHr.sRrwsSzmnGR .ser.sSzmnAr.sDr.sor .sG.s3gr .sRupg  .sRr.sSzmnAr.sJr.sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr , .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr .sKgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAr.sor.sNr .ser.sSzmnAr.sDr.sor, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sGgr.sSzmnO.sGgr.sRr.sSzmnI.sDsr .sHr.sSzmnAr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sMr.sNr.sSzmnO.sHr.sRr \n.s3r.sTtTtr.sSzmnIz, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sMr.sRr.sSzmnAR.sNr.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr, .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sFzCu.sTJo \n(2)  .sBr.sSzmnAz.sJr.sNr.sSzmnAr.sTgr .sMr.sSzmnG.sSzmnI:t.sKgr  .ser.sSzmnAr .sG.s3gr .sRupg  .sTtr.sHr.sLr  .sMr.sSzmnG.sSzmnI:t.sKgr  .ser.sSzmnAr - \n(2) .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sDsgr.sSzmnO.sAnRsCrrr.sGr.sSzmnAr.sI .sMr.sSzmnG.sSzmnI:t.sKgr .ser.sSzmnAr, \n.s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sAR.sRr.sHr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSzmnI:M.sMr.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnAr .sSzmnI:M.sCr.sTRr.sKr.sLr.sSzmnAr - \n(1)  .sSr.sSzmnG.sSgRr.sSzmnIz .sSzmnI:M.sMr  .sSzmnI:M.sTgr  .sLr.sSzmnE .sSgr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr.sSzmnIz .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.sDr.sSzmnE.sor .s3Rr.sSr.sSzmnAr.sDr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr ‘.sJgr.sSzmnAr.sRrwsSzmnGR.sDr.sSzmnAr.sRr’ .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sRr.sSr.sSzmnG.sAr.sRr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr-–\n .sMr.sSzmnG .sAnRsCrrr .sGr.sRr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sSzmnI.BASE .sJr.sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n(2)  .sSgRr.sSzmnIz.sMr.sTr.sSzmnIz .sor.sSzmnIz.sNnr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.sor.sSzmnIz .s3r.sTNr.sSzmnIz .sSgRr.sSzmnIz .sSzmnI.sDr  .sSzmnI.sLr  .s3r .sJgr.sSzmnAr , .sG.sMr.sSzmnE.sRr - .sTgruu.sFzCu , .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n.sKgr.sJr.sRr.sSzmnIz / .sKgr.sSzmnAR.sJr.sRr.sSzmnIz .sor.sSzmnAr.sDr.sKr -  \n(2)  .sSgRr.sSzmnIz .sSzmnI.sKr  .sSgr.sSzmnO.sRr.sSzmnIz .sDr.sSzmnAr.sSr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sNr.sSzmnE.sBr.sSzmnAz.sTr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sRr.sSr.sSzmnG.sAr.sRr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr-– .sMr.sSzmnG .sAnRsCrrr .sGr.sRr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sSzmnI.BASE .sJr.sLr.sSzmnAr- \n.sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n.sTr.sBr.sLr.sSzmnAr -  \n.sSgRr.sSzmnIz .sG.s3r.sSzmnE.sN:grBM .sDRr  .sCr.sSzmnAR.sDgr.sRr.sSzmnIz  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sMr.sHr.sSzmnAr.sor.sSzmnIz.sRr .sDr.sSzmnAr.sSr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sFzCu, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr \n(.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSgRr.sSzmnIz .sDr.sSzmnE.sor.sNr.sSzmnAr.sTgr .ser.sSzmnAr.sDr.sor  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sSr.sor.sRupg.sJr.sSzmnIz.sTr .ser.sSzmnAr.sDr.sor, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sluro, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sJgr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sJgr.s3r.sTtTtr.sSzmnIz, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .s3r.sSzmnIz.s3r.sRr.sSzmnAr.sHr.sSzmnIz, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sLr.sDr.sSzmnI.sNr .ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSr.sSzmnAr.sRr.sAnRsCrrr.sGr.sSzmnIz - (.sGgr.sSzmnG.sNr.sSzmnAr -.sMr.sSzmnG.sNr.sSzmnAr )  \n(1) .sSgRr.sSzmnIz .s3r .sAnRsCrrr .sCr.sSzmnIz .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sSzmnI.s3r .s3r.sRr.sSzmnAr.sHr.sSzmnIz.Drnsr \n.sJgr.sSzmnAr.sSzmnI.sLr  - (.sJgr.sSzmnI.sLr  .sBr.sSzmnAr.sHr )  \n(1) .sSgRr.sSzmnIz .sKr .sSzmnG .sN:grBM .sDr .sNr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sKr.sNnr.sRupg .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sSgRr.sSzmnIz .sI.sN:grBM .sDRr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sKr.sNnr.sRupg .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sRr.sSzmnE.sBr.sSzmnAr.sDssgr.sSzmnIz, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCr.sSzmnAR.sRr.sSzmnAr.sMr.sHr.sRr.sSzmnAz.sLr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz, .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sluro.sFoRr \n(2) .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr .sKgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAr.sor.sNr .sRr.sSzmnAr.sG.sTr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sKr .sSzmnAz .sLr.sSzmnGR .sRr.sSzmnAr.sG.sTr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSzc.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sBr.sSzmnAR.sSr.sRr.sSzmnIz  (.sBr.sSzmnAR.sSr.sRr.sSzmnIz .sor.sSzmnAr.sDr.sKr )  \n.sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.sCr.sN:grBM .sDRr  .s3Rr.sSr.sSzmnAr.sDr .sMr.sNn:grBM .sDsr .sLr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sSgRr.sSzmnIz .sJgr.sSzmnO.sTtr.sNr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sTgruu.sluro, .sBr.sSzmnAR.sSr.sRr.sSzmnIz/.sBr.sSzmnAR.sSr.sLr.sSzmnIz:M/.sBr.sSzmnAr.sSr.sSzmnG.sRr.sSzmnIz .sBr.sJr.sBr.sSzmnAz .sCgr.sSzmnI:M.sTgr .Drnsr \n.s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sRr.sSr.sSzmnG.sAr.sRr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sMr.sSzmnG .sAnRsCrrr .sGr.sRr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sSzmnI.BASE .sJr.sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSgRr.sSzmnIz .sSzmnI.sor  .sBgr.sSzmnGR.sSzmnI.sTr   .sJgr.sSzmnAr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sKr.sNr.sTtr.sSzmnIz.sRr .sJgr.sSzmnAr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sKr.sCgr .sSzmnG .sBr.sSzmnIz, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- \n.sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sLr.sSzmnO.sKr .sGr.sSzmnAr.sTgr.sSzmnAr .sGr.sSzmnAr.ser.sKr   \n.sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnI.sor  .sN:grBM .sDRr  .ser.sSzmnAr.sDr.sor  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sSr.sSzmnIz.sTr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.sMr .ser.sSzmnAr.sDr.sor, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sTr.sSzmnG.sLr.sSzmnI:M.sSr .ser.sSzmnAr.sHr.sSzmnIz, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sMr.sNr.sSzmnO.sHr.sRr .s3r.sTtTtr.sSzmnIz, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sMr.sRr.sSzmnAR.sNr.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- \n.sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \n.sSgRr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r  .sCr.sKr .sSzmnG .sNr .sSr.sDr.sSzmnAr.ser  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sMr.sSzmnE.sTgr.sRr .sSr.sDr.sSzmnAr.ser, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sMr.sSzmnI:M.sJr  .sRr.sSzmnAr .sor.sSzmnAr.sDr.sKr (.sCgr.sSzmnO.sKr.sTtr.sSzmnAr .sJgr.sSzmnAr.sSzmnI.sLr  ...)   \n.sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.s3r.sSzmnI.sTr   .sMr.sNn:grBM .sDsr .sLr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sA.sJr.sSzmnG.sRupg.sNr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sRr.sSr.sSzmnG.sAr.sRr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sMr.sSzmnG .sAnRsCrrr .sGr.sRr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sSzmnI.BASE .sJr.sLr.sSzmnAr- \n.sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sMr.sSzmnooarBzaR.sDr.sAnRsCrrr.sGr .sor.sSzmnAr.sDr.sKr -  \n(1)  .sSgRr.sSzmnIz  .sKr.sSzmnI.s3r  .sLr.sSzmnE .sSgor.sRr .sDr.sSzmnAr.sSr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor . .sSr.sSzmnG.sNNr.sRr .sDr.sSzmnAr.sSr , .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSuCun.sluro, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sLr.sSzmnI.sKSs:grBM .sMr .sSzmnI.sNr .ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sLr.sSzmnAR.sKr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n(2)  .sSgRr.sSzmnIz .sKgr.sKgr.sRr .sSr.sDr.sSzmnAr.ser  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sBr .sAnRsCrrr .sTtgr.sSzmnAr .sSr.sDr.sSzmnAr.ser, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSzc.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sTr.sSzmnAr.sNr.s3r.sSzmnG.sRr.sSzmnAr .sSr.sHr .sBgr.sSzmnAr.sor .sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnIz.sTr   \n(1)  .sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr.sSzmnI.sor  .sLr.sSzmnAr.sSr .ser.sSzmnAr.sDr.sor  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sDr.sSzmnG.sKgr.sRr.sNr .ser.sSzmnAr.sDr.sor, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFoRr.sEzmgt, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sSzmnI:M.sSr .sMr.sRr.sSzmnAr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sSr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sSzmnI.sGr , .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sGgr.sSzmnO.sGgr.sDssgr.sDsr.sSzmnIz.sHr.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .s3gr .sSzmnG .sLr.s3r.sRr.sSzmnAr.sSr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sTr.sRr.sSr.sSzmnAr / .sTr.sSzmnAr.sSr.sSzmnAr -  \n.sSgRr.sSzmnIz .sJr.sSzmnO.sGr.sSzmnE.sN:grBM .sDRr  .sRr.sSzmnAr.sMr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sSzmnI.sBr .sL:grBM .sTtr.sSzmnGR .sRr.sSzmnAr.sMr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr \n(.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sJr.sSzmnE.sN:grBM .sDRr  .sRr.sSzmnAr.sMr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sKr.sSzmnAr.sLr.sSzmnE.sSgor.sRr .sRr.sSzmnAr.sMr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sEzmgt, .sGr.sSzmnAr.sMr- .sMr.sJgr.sSzmnAR.sRr.sSzmnAr, .s3r.sSzmnAr.sS:grBM .sTtr- .sCgr.sJr.sNr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sNr.sRr.sSzmnI.sHr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- \n.sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n.sRr.sMr .sJgr.sSzmnAr.sSzmnI.sLr  / .sKr.sTtgr.sJgr.sSzmnAr.sSzmnI.sLr  / .sKr.sRr.sTr.sSzmnAr.sLr .sor.sSzmnAr.sDr.sKr -  \n.sSgRr.sSzmnIz .sSr.sSzmnAz.sNr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sLr.sSzmnI.sLr .sTr .sRr.sSzmnAr.sMr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sluro, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr \n(.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSgRr.sSzmnIz .sJr.sNr.sKr .sMr.sNn:grBM .sDsr .sLr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sG.sSzmnI:M.sCr .sTr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSzc.sluro, .sRr.sMr.sJgr.sSzmnAr.sSzmnI.sLr / .sKr.sTtgr.sJgr.sSzmnAr.sSzmnI.sLr / .sKr.sRr.sTr.sSzmnAr.sLr .sor.sSzmnAr.sDr.sKr,  .sOnu.sNznu.sSuCun.sFzCu .sIz..sSr .sCrnsrrdznsR  \n.sRr.sMr.sJgr.sSzmnAr.sSzmnI.sLr  .sBr.sJr.sBr.sSzmnAz .sCgr.sSzmnI:M.sTgr .Drnsr .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr- .sBr.sSzmnI.sDsgr .ser.sSzmnAr.sGgr.sSzmnAr.sTtr/.sRr.sSr.sSzmnG.sAr.sRr, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sMr.sSzmnG .sAnRsCrrr .sGr.sRr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sGr.sSzmnG.sMr.sGr.sSzmnG.sSzmnI:M.sMr  .ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR/ .sGRr.sSzmnG.sMr .sBr.sSzmnAr.sJr.sSzmnAr   \n.sSgRr.sSzmnIz .s3r.sRr.sMr.sSzmnE.sSgor.sRr .sMr.sNn:grBM .sDsr .sLr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFoRr.sOnu, .sOnu.sNznu.sEzmgt.sluro .sIz..sSr .sCrnsrrdznsR  .sGr.sSzmnG.sMr.sGr.sSzmnG.sSzmnI.BASE .sMr.ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sBr.sJr.sBr.sSzmnAz .sCgr.sSzmnI:M.sTgr .Drnsr \n.sSgRr.sSzmnIz .sJr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.ser  .sSr.sSzmnAr.s3gr.sSzmnIz:t  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sSgRr.sSzmnIz .sSgRr.sSzmnIz.sCr.sN:grBM .sDRr .sSr.sSzmnAr.s3gr.sSzmnIz:t, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSuCun.sFzCu, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sDsr.sAnRsCrrr.sKr.sSzmnAr / .sDsgr.sSzmnO.sLr .sor.sSzmnAr.sDr.sKr   \n.sSgRr.sSzmnIz .sBr.sDr.sRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr , .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sFzCu, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr .sI.sTtr.sHr.sRr.sSzmnIz, .s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sLr.sHr.sSzmnIz, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sSzmnI.BASE .sNr.sMr.sRupg.sLr.sSzmnIz:M, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sMr.sRr.sSzmnAR.sNr.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnAR.sLr \n(.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSgRr.sSzmnIz .ser.sSzmnO.sGr.sSzmnE.sN:grBM .sDRr  .sRr.sSzmnAr.sMr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sSzmnI.sBr .sL:grBM .sTtr.sSzmnGR .sRr.sSzmnAr.sMr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sFzCu.sFzCu, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr \n(.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sDsr.sAnRsCrrr.s3gr.sSzmnAr  (.sHr.sSzmnO.sLr.sSzmnIz:M.sMr.sSzmnE .sBr.sJr.sSzmnAr.sO.sLr .sJr.sSzmnAr.sI.sTr...) \n.sSgRr.sSzmnIz .sJr.sGRr.sNr.sSzmnAr.sTgr .sCr.sSzmnAR.sDgr.sRr.sSzmnIz .sG.s3gr .sRupg  .sSzmnI:M.sDgr  .ser.sSzmnAr.sNr.sSzmnIz .sDr.sSzmnAr.sSr  .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor. .sMr.sHr.sSzmnAr.sor.sSzmnIz.sRr .sDr.sSzmnAr.sSr, .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSzc.sFzCu, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- \n.sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- .sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr),.sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr) \n.sSgRr.sSzmnIz .sMr.sHr.sSzmnE.sN:grBM .sDRr  .s3r.sSzmnO.sDDr.sSzmnAr.sRr , .sG.sMr.sSzmnE.sRr- .sSzc.sFzCu, .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sCr.sNr.sSzmnAR.sRr.sSzmnAr.sGr .sAnRsCrrr .sJr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \n.sNr.sNmr .sSzmnE .sRr.sSzmnAr / .sSzmnI.sDsr  .sGr.sRr.sSzmnIz -  \n.sSgRr.sSzmnIz .sRr.sSzmnAr.sMr .s3Rr.sSr.sSzmnAr.sDr .sRr.sSzmnAr.sMr .sSr.sSzmnG.s3r.sSzmnG.sTRr .sS:grBM .sor . .sSr.sRr.ser.sSzmnG.sGr .sMr.sSzmnO.sCr.sSzmnIz , .sG.sMr.sSzmnE.sRr - .sFzCu.sTJo , .s3r.sTr.sSzmnAr- .sGr.sSzmnAr.sMr+.s3r.sSzmnO.sS:grBM .sTtr- .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnAr, .sBgr.sSzmnAr.ser.sSzmnAr- .sTr.sMr.sSzmnG.sSzmnI:N.sRr .ser.sSzmnAr, .sTgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr- \n.sJgr .sAnRsCrrr .sJgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sSzmnG.sRr (.sAr.sRr..sE.sSr. .sSzmnI:M.sSgr .sSzmnI.sor .sRr), .sSzmnI:M.sJr .sLr.sSzmnAr- .sMr.sDgr.sSzmnG.sBr.sNr.sSzmnIz .sSzmnI.s3r .sNr- .sEzmgt.sFoRr.sSuCun.sFoRr.sOnu.sluro (.sSzmnI.sBr .sHr.sSzmnAr.sRr)  \n  \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr.sKr .sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG  .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr :- \n.sOnu) .sHr.sSzmnAr.sI.sKr .sSzmnGR  .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sOnu.sTJo .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr , .sOnu.sFzCu .sJr.sSzmnGR.sNr .sTJo.sluro.sluro.sEzmgt   \nVideha_15_06_2008.pdf           Vide ha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n.sTJo) .sGr.sJr.sLr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sTJo.sOnu .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr ,  .sOnu .sNr.sor.sMBr.sRr .sTJo.sluro.sluro.sEzmgt   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n.sTgruu) .sSzmnI.sor.sHr.sSzmnI.sNr .sKr.sTgr.sSzmnAr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sSzc.sSuCun .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr , .sOnu .sA.sKTtr.sSzmnGR .sBr.sRr .sTJo.sluro.sOnu.sluro  \nVideha_01_10_2010         Videha _01_10_2010_Tirhuta              67  \n.sFoRr) .sBr.sSzmnAr.sLr .sSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTer .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sSuCun.sluro .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr , .sOnu.sFzCu .sNr.sor.sMBr.sRr .sTJo.sluro.sOnu.sluro  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n.sFzCu) .sNr.sSzmnAr.sTtr.sKr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sSuCun.sTJo .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr .sOnu.sFzCu .sSzmnI.sDr.sSr.sMBr.sRr .sTJo.sluro.sOnu.sluro  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12 _2010_Tirhuta            72  \n.sSzc) .sNr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sSuCun.sSuCun .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr .sluro.sOnu .sMr.sSzmnAr.sCr.sRupg .sTJo.sluro.sOnu.sOnu  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n.sSuCun) .sBr.sSzmnAr.sLr .sGr.sJr.sLr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr.sKr .sA.sAnRsCrrr.sKr .sOnu.sOnu.sOnu .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr , .sOnu .sA.sGr.sSTr .sTJo.sluro.sOnu.sTJo  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n.sEzmgt) .sBgr.sSzmnI.sKTr .sGr.sJr.sLr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sOnu.sTJo.sSzc .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr , .sOnu.sFzCu .sMr.sSzmnAr.sCr.sRupg .sTJo.sluro.sOnu.sTgruu   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n.sNznu) .sGr.sJr.sLr .sAr.sLr.sSzmnO.sCr.sNr.sSzmnAr -.sSr.sMr.sSzmnAr.sLr.sSzmnO.sCr.sNr.sSzmnAr -.sSr.sMr.sSzmnIz.sKSsr.sSzmnAr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sOnu.sFoRr.sTJo .sMr, .sA.sAnRsCrrr.sKr .sOnu.sFzCu .sNr.sor.sMBr.sRr .sTJo.sluro.sOnu.sTgruu  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n.sOnu.sluro ) .sKr.sSzmnAr.sSgr.sSzmnIz.sKr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sTr .sSzmnI:M.sMr.sSgRr .sMr.sDgr.sSzmnG.s3r .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sOnu.sSzc.sNznu .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr .sOnu .sJr.sNr.sor.sRr.sSzmnIz .sTJo.sluro.sOnu.sFzCu  \nVideha_01_01_2015  \n.sOnu.sOnu ) .sA.sRr.sSzmnI.sor.sNDr .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sOnu.sEzmgt.sNznu .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr .sOnu .sNr.sor.sMBr.sRr .sTJo.sluro.sOnu.sFzCu  \nVideha_01_11_2015  \n.sOnu.sTJo ) .sJr.sGr.sDr.sSzmnIz.sSgr .sCr.sNDRr .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr .sA.sSzmnI.sNr.sLr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sOnu.sNznu.sOnu .sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr .sOnu .sSzmnI.sDr.sSr.sMBr.sRr .sTJo.sluro.sOnu.sFzCu  \nVideha_01_12_2015  \n.sOnu.sTgruu ) .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr.sSzmnAr  .sKr- .sTJo.sluro.sluro .sMr .sA .sKr  .sOnu.sFzCu .sA.s3Rr.sSzmnAz.sLr .sTJo.sluro.sOnu.sSzc / .sTJo.sluro.sFzCu .sMr .sA .sKr  .sOnu .sJr.sSzmnG.sLr.sSzmnAr.sIz .sTJo.sluro.sOnu.sSzc  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n.sLr.sSzmnE .sKgr.sKr.sSr .sAnRsCrrr  .sAr.sMr .sAnRsCrrr .sSzmnI.sTRr.sTr .sRr.sCr.sNr.sSzmnAr.s3r.sRr .sAr.sMr .sAnRsCrrr.sSzmnI.sTRr.sTr .sRr.sCr.sNr.sSzmnAr.sKr.sSzmnAr.sRr.sKr .sSzmnI.sTtr.s33r.sNnr.sSzmnIz.sKr .sSgrwsSzmnooarBzaR .sAnRsCrrr .sKgr.sLr.sSzmnAr  \n.sOnu. .sKr.sSzmnAr.sSzmnI:M.sMr.sNr.sSzmnIz.sKr .s3r.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sCr .sTtr.sSzmnAr .sKr.sSzmnI.sor.sTr.sSzmnAr .sAr .sO.sI.s3r.sRr .sMr.sDgr.sSzmnG.sKr.sSzmnAr.sNTr .sJgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnI.sTtr.s33r.sNnr.sSzmnIz   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \nVIDEHA 209th issue .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr.sKr .sDr.sSzmnGR .sSr.sE .sNr.sSzmnAR.sMr .sA.sAnRsCrrr.sKr \nVideha_01_09_2016  \n \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sIz -.s3r.sSzmnI.sTRr.sKr.sSzmnAr.sKr   .sBr.sSzmnIz.sCgr.sLr .sRr.sCr.sNr.sSzmnAr.sKr .sSr .sAnRsCrrr .sGr - .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M.sKr  .sSr.sor.sRupg.sSgRr.sSzmnE.sSsTtgr  .sRr.sCr.sNr.sSzmnAr.sKr  .sE.sKr.sTtr.sSzmnAr  .sSr.sMr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr.sNTr.sRr  .sSr .sAnRsCrrr .sKr.sLr.sNr  \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr :.sSr.sDr.sSzmnE.sHr :.sTJo (.sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M  .s3Rr.sBr.sNDgr -.sSzmnI.sNr.sBr.sNDgr -.sSr.sMr.sSzmnAr.sLr.sSzmnO.sCr.sNr.sSzmnAr .sTJo.sluro.sluro.sNznu -.sOnu.sluro ) \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr :.sSr.sDr.sSzmnE.sHr :.sTgruu (.sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .s3r.sDer .sTJo.sluro.sluro.sNznu -.sOnu.sluro ) \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr :.sSr.sDr.sSzmnE.sHr :.sFoRr (.sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .sKr.sTgr.sSzmnAr .sTJo.sluro.sluro.sNznu -.sOnu.sluro ) \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .sSzmnI.sor.sHr.sSzmnI.sNr .sKr.sTgr.sSzmnAr  [  .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sDr.sSzmnE.sHr .sFzCu ] \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr .sLr.sSzmnIz:M .sLr.sGgr.sSzmnG.sKr.sTgr.sSzmnAr  [  .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sDr.sSzmnE.sHr .sSzc ] \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .s3r.sDer  [  .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sDr.sSzmnE.sHr .sSuCun ] \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .sNr.sSzmnAr.sTter .sG.sTSr.sor  [  .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sDr.sSzmnE.sHr .sEzmgt ] \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .sSzmnI:M.sSgr.sSgr.sSzmnG .sG.sTSr.sor  [  .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sDr.sSzmnE.sHr .sNznu ] \n.sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sMr.sSzmnAz.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnIz:M .s3Rr.sBr.sNDgr -.sSzmnI.sNr.sBr.sNDgr -.sSr.sMr.sSzmnAr.sLr.sSzmnO.sCr.sNr.sSzmnAr  [  .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnE.sHr .sSr.sDr.sSzmnE.sHr .sOnu.sluro ] \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e -re aders. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon.com/  \n.sA.s3r.sNr .sMr .sAnRsCrrr .sTr.soer  ggajendra@videha.com  .s3r.sRr .s3r.sTtgr.sSzmnAr.sG.Drnsr  \n.sGr.sJr.sSzmnE.sNDRr .sTtgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sRr \nggajendra@videha.com  \n \n.sAz .sRr.sCr.sNr.sSzmnAr.s3r.sRr .sA.s3r.sNr  .sMr .sAnRsCrrr .sTr.soer  ggajendra@videha.com  .s3r.sRr .s3r.sTtgr.sSzmnAr.sG.Drnsr  \n.sTJo. .sGr.sDer  \n.sTJo..sOnu..sDsr.sSzmnSgortO .sKr .sSzmnAz .sLr.sSzmnAr.sSgr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sSzmnI:M.sMr.sSgRr-.sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr.s3r.sRr .sSzmnI:M.sCr.sN:grBM .sTr.sNr : .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .s3r.sSzmnI:N.sRr.sor.sTr.sRupg.sNr.sKr .sAR.sSzmnI:M.sCr.sTr.sHrBrnt  .ser \n.sTJo..sTJo..s3Rr.sNnr.sor .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sJgr.sSzmnAr-.sLr.sGgr.sSzmnG .sKr.sTgr.sSzmnAr- .sNr.sor-.sAr.sSgr.sSzmnAr   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \n.sTJo..sTgruu..sMr.sNr.sSzmnO.sJr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sMr .sAnRsCrrr .sDsr.sLr -.sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG .sBr.sSzmnIz.sHr.sSzmnI.sNr .sKr.sTgr.sSzmnAr  \n.sTJo..sFoRr ..sMr.sNr.sSzmnO.sJr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sMr .sAnRsCrrr .sDsr.sLr- .ser.sSzmnG.sSzmnI.sKTr .sSgr.sSzmnI.sKTr (.sLr.sGgr.sSzmnG .sKr.sTgr.sSzmnAr) \n.sDsr.sSzmnCrnsrrO . .sKr .sSzmnAz .sLr.sSzmnAr.sSgr .sKr .sSzmnG .sMr.sSzmnAr.sRr .sSzmnI:M.sMr.sSgRr  \n.sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr.s3r.sRr .sSzmnI:M.sCr.sN:grBM .sTr.sNr : .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .s3r.sSzmnI:N.sRr.sor.sTr.sRupg.sNr.sKr .sAR.sSzmnI:M.sCr.sTr.sHrBrnt  .ser \n.sHr.sMr .sSr.sSzmnO.sBgr.sSzmnAr.sor .sAr .sKr.sMr.sRupg.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sor.sSzmnAr.sDr.sSzmnIz .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sMr.sSzmnAr.sNr.sBr.sSzmnO .sKr.sRr.sSzmnAz .sCgr.sSzmnIz:M .sAr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sKr .sSr.sMBr.sNDgr.sMr.sSzmnE .sSzmnI.sLr.sKgr.sBr.sSzmnO .sKr.sRr.sSzmnAz .sCgr.sSzmnIz:M \n.sTr.sTgr.sSzmnAr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnE.sMr.sSzmnE .sJr.sSzmnIz.sSzmnI.sor.sTr.sSzmnO .sRr.sHr.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sBr.sHrwsSzmnG.sTr .sNr.sSzmnIz.sKr.sSzmnO .sBr.sSzmnAr.sTr .sSr.sBgr .sA.sSzmnI:M.sCgr .sTr.sSzmnE.sKr.sRr.sSzmnAr .sBr.sSzmnAr.sRr.sSzmnE.sMr.sSzmnE .sLr.sSzmnO.sKr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sJr.sSzmnAr.sGRr.sTr .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr \n.sRr.sHr.sSzmnAz .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr .sAr .s3Rr.sKr .sSzmnooarBzaR .sSzmnI.sTr.sMr.sSzmnE .sSr.sSzmnAr.sMr .sAnRsCrrr .sJr.sSer .sDr.sSzmnE.sKgr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sKr .s3r.sSzmnAr.sLr.sNr, .s3Rr.sSgr .sAnRsCrrr .sSr.sSzmnAr .sAr .sLr.sSzmnE.sKgr.sNr.sMr.sSzmnE .sSr.sSzmnAr.sKr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKSsr .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sRr.sHr.sSzmnAz \n.sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr .sJr.sSzmnE .sLr.sSzmnO.sKr .sSzmnI.sor.sRrwsSzmnGR.sDDgr .sNr.sSzmnI.sHr .sHr.sSzmnO, .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr .sJr.sSzmnE .sSzmnI.sHr.sAnRsCrrr.sSr.sKr .sNr.sSzmnI.sHr .sHr.sSzmnO, .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr .sJr.sSzmnE .sKr .sSzmnE .sKr.sRr.sSzmnO .sSgr.sSzmnO.sSsr.sNnr .sA.sTgr.sor.sSzmnAr .sDr.sSzmnO.sHr.sNr.sKr .s3r.sSzmnG.sSzmnI.sSsTtr \n.sNr.sSzmnI.sHr .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr .sHr.sSzmnO, .sor.sE.sHr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr .sA.sNr.sSzmnG.sKr.sRr.sNnr.sSzmnIz.ser .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr .sA.sSzmnI:M.sCgr....Drnsr \n.sJr.sKgr.sNr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sA.sMr.sSzmnAr.sNr.sor.sSzmnIz.ser .s3r.sKSsr.s3r.sRr .sSzmnI.sKr.ser.sSzmnO .sBr.sSzmnAr.sTr .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sO.sKr.sRr .sSzmnI.sor.sRr.sSzmnO.sDgr .sHr.sSzmnO.sI.sTr .sCgr.sI.Drnsr .sAr .sE.sKr .sTtr.sTtr.sSsTtgr \n.sSgr.sSzmnO.sDgr.sSzmnAr.sTgr.sSzmnIzRupg .sA.sTgr.sor.sSzmnAr .sSr.sMr.sSzmnAr.sSzmnI:M.sJr.sKr .sBr.sSzmnE.sKr.sTr.sSzmnIz.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sE.sSzmnI.sHr .sTr.sRr.sHr.sKr .sSzmnI.sor.sRr.sSzmnO.sDgr .sSr.sHr.sBr.sSzmnAr.sKr .sLr.sSzmnE.sLr .sTr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sRr .sRr.sHr.sKr .sCr.sSzmnAr.sHr.sSzmnIz.Drnsr .sKr.sNr.sSzmnIz .sSr.sSzmnO.sCr.sSzmnG, .sA.sGr.sRr .sRr.sSzmnAr.sJr.sSzmnAr \n.sRr.sSzmnAr.sMr.sMr.sSzmnO.sHr.sNr .sRr.sSzmnAr.ser .sSr.sTr.sSzmnIz-.s3Rr.sTgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSzmnI.sor.sRr.sSzmnO.sDgr .sNr.sSzmnI.sHr .sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnE .sRr.sSzmnI.sHr.sTr.sSzmnAz.sTgr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sAr.sIz .sKr.sSzmnIz:t .sSzmnI:t.sSTgr.sSzmnI.sTr .sRr.sHr.sSzmnAz.sTr? .sKr.sSzmnO.sNr.sSzmnAr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sKr .sNr.sSzmnAr.sMr.s3r.sRr .sJr.sSzmnIz.sBr.sSzmnAz.sTr \n.sS:grBM .sTRr.sSzmnIz.sGr.sNnr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sHrwsSzmnG.sNr.sKr .s3r.sSzmnI.sTr.sKr .sSr .sAnRsCrrr .sGr .sSzmnI:M.sCr.sTr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sBr.sLr.s3r.sSzmnGR.sor.sRupg.sKr .sJgr.sSzmnO.sAnRsCrrr.sI.sKr .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sSzmnAr .sJr.sRr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.sLr .sJr.sSzmnAr.sI .sCgr.sLr? .sAr .sLr.sSzmnO.sKr.sKr .sSr.sTr.sSzmnIz.sMr.sSzmnAr.sTr.sSzmnAr .sKr .sSzmnE .sRr \n.sJr.ser.sKr.sSzmnAr.sRr.sKr .sNr.sSzmnAr.sDr.sMr.sSzmnE .sJr.sRr.sSzmnAz.sTr .sMr.sSzmnI.sHr.sLr.sSzmnAr.sKr .sDr.sDr.sRupg, .s3r.sSzmnIz.sDssgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sDr.sBr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.sLr .sJr.sSzmnAr.sI.sTr .sCgr.sLr.Drnsr .sA.sKgr.sNr.sSzmnO .sJr.sKgr.sNr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sKr .sNr.sSzmnAr.sMr.s3r.sRr .sMr.sDgr.sSzmnG.sSgRr.sSzmnAr.sor.sNr.sSzmnIz \n.s3r.sSzmnAr.sBr.sSzmnAz.sNr.sMr.sSzmnE .sNr.sor .sSzmnI.sor.sor.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTr .sMr.sSzmnI.sHr.sLr.sSzmnAr.sKr .sTtgr.sSzmnE.sHrwsSzmnG.sNr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sTtr.sSzmnE.sMr.sSzmnIz.sSr .sCrnsrrdznsR  .sDr.sSzmnAr.sGr.sLr .sJr.sSzmnAr.sI.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sHr.sMr .sI.sSzmnI.sTr.sHr.sSzmnAr.sSr.sKr .sGr.sTr.sRupg.sMr.sSzmnE .sCr.sSzmnI.sLr .sJr.sSzmnAr.sI .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sJr.sSzmnI.sHr.ser.sSzmnAr \n.sSr.sTr.sSzmnIz .sJr.sRr.sSzmnAz.sTr .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M! .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sNr.sCr.sSzmnAr.sRr .sBgr.sACrmrrgr .s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sKr .sSr.sMr.sKSsr .sA.s3r.sNr.sSzmnE-.sAr.s3r.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sA.sSr.sHr.sSzmnAr.ser .sBr.sSzmnG.sJgr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sCgr.sSzmnO.sTtr.sSzmnE .sSTr.sRr.s3r.sRr .sSzmnI.sKr.sE.sKr .sNr.sSzmnI.sHr, \n.sA.s3r.sNr .sSzmnI.sor.sRr.sSzmnO.sDgr .sA.sor.sSger .sDr.sJr.sRupg .sKr.sRr.sSzmnAr .sLr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sJr.sKgr.sNr .sHr.sMr.sRr .sSzmnI.sor.sor.sSzmnAr.sHr .sBgr.sSzmnE.sLr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sA.s3r.sNr .sMr.sDgr.sSzmnG.sSgRr.sSzmnAr.sor.sNr.sSzmnIz.sMr.sSzmnE .sHr.sMr .sSzmnI.sKr.sNr.sKr.sSzmnO .sA.s3r.sNr .s3r.sTNr.sSzmnIz.sKr \n.sTtgr.sSzmnE.sHrwsSzmnG.sNr .sDr.sGr.sBr.sSzmnAr.sKr .sA.sNr.sSzmnG.sMr.sSzmnI.sTr .sNr.sSzmnI.sHr .sDr.sSzmnE.sSzmnI.sLr.sAz.sNr.Drnsr .sTgr.sSzmnO.sDssgr.sSzmnE.sKr .sG.s3r.sHr.sSzmnAr.sSr.sKr .s3r.sSzmnAr.sTRr .sBr.sNr.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr .sS:grBM .sTRr.sSzmnIz.sGr.sNnr .sSr.sBgr .sSzmnI.sKr.ser.sSzmnO ‘.sMr.sSzmnAR.sSzmnI.sGr.ser.sSzmnAr.sHr’ .sTr .sCrnsrrdznsR  \n.sSzmnI.sKr.ser.sSzmnO ‘.sGgr.sMr.sNnDsr.sSzmnIz’ .sKr.sHr.sLr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .sSr.sSzmnG.sSzmnI.sNr .sLr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr, .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr ‘.sNr.sI’ .sKr.sSzmnI.sHr .sDr.sSzmnE.sSzmnI.sLr.sAz.sNr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sNr.sSzmnI.sHr.ser.sSzmnE.sCrnsrrdznsR .sKr.sRr.sE .sDr.sSzmnE.sSzmnI.sLr.sAz.sNr.Drnsr \n.sAr.sBr .sA.sBr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sSzmnIz:M .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr.sDr.sSzmnAr.sNr.sKr .s3Rr.sTgr.sSzmnAr.s3r.sRr.Drnsr .sA.s3r.sNr .sA.sNr.sSzmnG.sBgr.sor.sKr .sA.sDgr.sSzmnAr.sRr.s3r.sRr .sKr.sSzmnI.sHr .sSr.sKr .sSzmnAz .sTr .sCgr.sSzmnIz:M .sJr.sSzmnE .sIz .s3Rr.sTgr.sSzmnAr .sBr.sDsDsr .sNr.sSzmnIz.sKr \n.s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr .sNr.sSzmnI.sHr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sDr.sLr.sSzmnAr .sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG  .sAR.sRr .soer.sSzmnO.sAnRsCrrr.sTr .sHr.sSzmnE.sBr.sSzmnAr.sKr .sCr.sSzmnAr.sHr.sSzmnIz .sJr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sE.sSzmnI.sHr .s3Rr.sTgr.sSzmnAr.sKr .sA.sN:grBM .sTr .sHr.sSzmnO.Drnsr .sG.sTSr.sor, .sSr .sAnRsCrrr .sSKr.sSzmnAr.sRr \n.sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnE.sSsr .sRrwsSzmnGR.s3r.sSzmnE.sNnr .sDr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.sRupg.s3r.sSzmnGR.sJr.sSzmnAr, .sKr .sSzmnE .sTr.sSzmnAR-.sKr .sSzmnE .sTr.sSzmnAR .sKr.sSzmnAr.sLr.sSzmnIz:M .s3r.sSzmnGR.sJr.sSzmnAr, .sG.s3r.sNr.ser.sNr.sMr.sSzmnE .sGgr.sRr.sKr .sKr .sSzmnG .sLr.sDr.sSzmnE.sor.sSzmnIz .sA.sTgr.sor.sSzmnAr .sKr .sSzmnG .sLr.sDr.sSzmnE.sor.sTr.sSzmnAr.sKr .sSr.sMr.sKSsr .sSzmnI.sKr.sAnRsCrrr.sor.sSzmnAr \n.sBRr.sHMr.sSTgr.sSzmnAr.sNr .sAr.sSzmnI.sDr.sMr.sSzmnE .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr.sDr.sSzmnAr.sNr .sJr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr .sMr.sNr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSzmnI.sor.sCr.sSzmnI.sLr.sTr .sKr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnAz.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr..! \n.sE.sSzmnI.sHr .sBr.sSzmnAr.sTr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sA.s3r.sNr .sJr.sSzmnIz.sor.sNr.sKr .sDr.sSzmnGR .sA.sNr.sSzmnG.sBgr.sor.sSr .sCrnsrrdznsR  .sJr.sSzmnO.sSzmnI.sDssgr .sKr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnE.sKgr.sSzmnAz .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sE.sKr.sMr.sSzmnE .sNr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr .sRr.sHr.sSzmnIz .sTr .sCrnsrrdznsR .sE .sLr.sSzmnAr.sCr.sSzmnAr.sRr .sAr .sDr.sSzmnO.sSr.sRr.sMr.sSzmnE \n.s3r.sRr.sM3r.sRr.sSzmnAr.sKr .sAr.sSzmnI.sDssgr.sMr.sSzmnE .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .sBr.sSzmnI.sHr.sNr, .sBgr.sSzmnAr.ser .sLr.sSzmnAr.sCr.sSzmnAr.sRr .sKr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnE.sNr.sSzmnE .sCgr.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sE.sKr .sGgr.sTtr.sNr.sSzmnAr .s3r.sSzmnAr.sBr.sSzmnAz.sNr– .sDr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.sRupg.s3r.sSzmnGR.sJr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sSr.sM:grBM .sBr.sSzmnI.sN:grBM .sDgr.sTr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sDr.sSzmnO.sSr.sRr \n.sSr .sAnRsCrrr .sSKr.sSzmnAr.sRr– .sG.s3r.sNr.ser.sNr-.sSr .sCrnsrrdznsR  .sSr.sM:grBM .sBr.sSzmnI.sN:grBM .sDgr.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr \n.s3Rr.sSzmnAr.sRr.sMBgr .s3Rr.sTgr.sMr .sGgr.sTtr.sNr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sNr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr .sRr.sHr.sSzmnIz .sTr .sCrnsrrdznsR  .sDr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.sRupg.s3r.sSzmnGR.sJr.sSzmnAr .sSr .sCrnsrrdznsR  .sSr.sSzmnAr.sTr .sMr.sSzmnAr.sSr .s3r.sSzmnI.sHr.sNr.sSzmnI.sHr .sE.sKr.sTtr.sSzmnAr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sKr.sSzmnIz:t.sSzmnI.sNr .sLr.sSzmnE.sNr.sSzmnE \n.sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr .sLr.sSzmnE.sLr.Drnsr .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz.sKr .sNr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sRr.sSzmnAr.sKgr.sLr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sBr.sSzmnAr.sNHr.sLr .sKr.sMr .sAr .sKgr.sSzmnG.sJr.sLr .sBr.sSzmnE.sSr.sSzmnIz .sRr.sHr.sSzmnAz .sCgr.sLr.Drnsr .sSzmnI.sDr.ser.sSzmnAr.sDr .sSr.sBr.sHr.sKr .sBr.sSzmnAr.sDssgr.sSzmnIz-\n.sJgr.sSzmnAr.sDssgr.sSzmnIz.sKr .sTr.sSzmnIz.sMr.sNr .sTr.sRr.sKr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sCr.sSzmnI:N.sRr .sJr.sSzmnAr.sI .sTr .sCrnsrrdznsR  .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz.sKr .sNr.sSzmnAr.sMr.sKr .sKr.sSzmnAr.sRr.sNnr.sSzmnE .sSzmnI.sKr.ser.sSzmnO .sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG  .sNr.sSzmnE .sBr.sSzmnAr.sJr.sSzmnAz.sTgr.Drnsr \n.sBr.sHrwsSzmnG.sTr .sSzmnI:M.sDgr.ser.sSzmnAr.sNr .sRr.sSzmnAr.sKgr.sLr .sJr.sSzmnAr.sI.sKr.Drnsr .s3r.sSzmnGR.sRr.sSzmnAr .sBr.sLr.sN:grBM .sTtgr .sAr .sBr.sSzmnO.sTr.sSzmnO .sBr.sSzmnI.sNr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sKr.Drnsr \n.sA.sN:grBM .sTr.sTr.sozsrrmr .sA.sSsTtr.sMr.sSzmnIz .sSzmnI.sDr.sNr .sO.sKr.sRr.sSzmnAr .sHr.sMr.sSr.sBgr .sDr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.sRupg.sSTgr.sSzmnAr.sNr .sLr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr .s3r.sSzmnGR.sJr.sSzmnAr .s3r.sSzmnAr.sTtgr.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnI.sHr.sNr.sSzmnI.sHr .sO .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sDr.sSzmnO.sSr.sRr .sTtr.sSzmnO.sLr.sKr \n.sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sLr.sDssgr.sLr.Drnsr .sSzmnI:M.sSr.sAnRsCrrr.sGgr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sSzmnI:M.sSr.sAnRsCrrr.sGgr.sKr .ser.sSzmnG.sDDgr.Drnsr .sHr.sMr.sRr .sSr.sBr.sHr.sKr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sJr.sSzmnIz.sTr .sGr.sSzmnE.sLr.Drnsr .sJr.ser.sKr.sSzmnAr.sRr .sMr.sCr.sLr.sI..!  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n.sAr.sBr .sO.sSzmnI.sHr .sE.sKr.sRr.sAnRsCrrr.sGr.sSzmnIz .sKr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnO.sKgr.sSzmnAz.sRr.sMr.sSzmnE .sNr.sHr.sSzmnAr.sE.sLr .sGr.sSzmnE.sLr.Drnsr .sGr.sRr.sDr.sSzmnAz.sNr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sRr.sSSr.sSzmnIz .sHr.sTtr.sSzmnAr .sDr.sSzmnGR.sTtr.sSzmnAr .sKr.sBr.sGr.sRr .sSr.sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sGr .sO.sKr.sRr.sSzmnAr \n.sA.s3r.sNr .sKr.sBJr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sLr.sSzmnE.sNr.sSzmnE .sRr.sHr.sLr.sSzmnAr.Drnsr \n.sNr.sHr.sSzmnE.sLr.sSzmnAr .sBr.sSzmnAr.sDr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz .sLr.sGr .sLr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAr.Drnsr .s3r.sSzmnI:t.sNnDsr.sTr.sJr.sSzmnIz .sKgr.sGr.sRupg.sKr .s3r.sSzmnGR.sJr.sSzmnAr .sKr.sACrmrrgr .sLr.sSzmnE.sNr.sSzmnE .sCgr.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sMr.sHr.sSzmnAr.sBgr.ser.sSzmnAr.sNr.sKr .sKgr.sGr.sRupg.Drnsr \n.s3r.sSzmnAz.sGgr, .sDgr.sRr.sGr.sRr, .sTr.sSzmnE.sJr.sGr.sRr .sAr .s3Rr.sLr.ser .sAnRsCrrr .sKr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz! .sHr.sMr .sRr.sHr.sSzmnIz .sTr.sSzmnAr .sBr.sSzmnAr.sRr.sHr .sor.sSsr.sRupg.sKr .sNr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr.Drnsr .sAr.sBr .sBgr.sSzmnE.sLr .sJr.sSzmnE .sE.sTr.sSzmnE .sSzmnI.sDr.sNr.sKr .s3r.sSzmnO.sSr.sLr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sBr.sSzmnI.sLr .sCr.sSzmnI.sRgr \n.sJr.sSzmnAr.sE.sTr.Drnsr .sAr.sI .sSr.sBgr .sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG  .sSr.sMr.sSzmnAr.s3Tr.Drnsr .sS:grBM .sTRr.sSzmnIz.sGr.sNnr .sSr.sBgr .sGr.sSzmnIz.sTr .sGr.sSzmnE.sBr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sMr.sGNr.Drnsr .sGr.sSzmnAr.sMr.sMr.sSzmnE .sE.sKr .s3r.sHr.sLr.sMr.sSzmnAr.sNr .sCgr.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sLr.sSzmnO.sKr.sKr .sKr.sHr.sBr .sRr.sHr.sSzmnAz .sJr.sSzmnE \n.sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sSzmnAr.s3r.sRr .sSr.sSzmnAr.sKSsr.sSzmnAr.sTr.sHrBrnt .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz .sSr.sor.sSzmnAr.sRr .sBgr.sACrmrrgr .sJr.sSzmnAr.sI .sCgr.sSzmnI:M.sTgr.sNr.Drnsr .sKr .sSzmnE .sHr.sNr.sSzmnO .sJr.sSzmnG.sAr.sE.sLr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sE.sKKr .sSzmnE .sBr.sSzmnE.sRr-.sMr.sSzmnE .sO .sDgr.sRr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sGr.sRr.sDr.sSzmnAz.sNr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sA.sLr.sGr \n.sKr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sKgr.sGr.sRupg .sG.sTtgr.sSzmnE.sBr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnI.sHr.sNr.sSzmnE .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz.sKr .sMr.sSzmnG.sTr.sSzmnIzRupg .sLr.sGr .sE.sKr .s3r.sSzmnAz.sRr.s3r.sRr .sHr.sSzmnAr.sTgr .sJr.sSzmnO.sDssgr.sNr.sSzmnE .sE.sKr .sGgr.sN:grBM .sTtr.sSzmnAr .sTtgr.sSzmnAr.sRgr .sRr.sHr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sS:grBM .sNr.sSzmnAr.sNr \n.sKr .sSzmnE .sLr.sSzmnAr.sKr .sBr.sSzmnAr.sDr .sLr.sSzmnAr.sLr .sDgr.sSzmnO.sTr.sSzmnIz .sAr .sSzmnI.sBr.sNr.sSzmnG .sSr.sSzmnIz.sA.sLr .sor.sS:grBM .sTRr .s3r.sSzmnI.sHr.sRr.sNr.sSzmnE.Drnsr .sJr.sKgr.sNr .sBr.sSzmnAr.sHr.sRr .sA.sBr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sLr.sSzmnAr .sHr.sSzmnAr.sTgr.sMr.sSzmnE .sKgr.sGr.sRupg .sLr.sSzmnE.sNr.sSzmnE .sTr .sCrnsrrdznsR  .ser.sMr.sKr .sSr.sHr.sSzmnO.sDr.sRr \n.sLr.sGr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sLr.sSzmnO.sKr .sSr.sBgr .sKr.sNn:grBM .sTtgr .s3gr.sSzmnAr.sSzmnI:N.sRr-.s3gr.sSzmnAr.sSzmnI:N.sRr \".sDr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.sRupg .sMr.sHr.sRr.sSzmnAr.sNr.sSzmnIz .sKr.sSzmnIz:t .sJr.ser\" .sKr .sSzmnE .sRr .sNr.sSzmnAr.sDr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sSzmnAr .sAr.sRr.sSzmnO .sSzmnI.sor.sBgr.sTSr .sBr.sNr.sSzmnAr .sDr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sLr.Drnsr \n.sO.sSzmnI.sHr .sJr.ser.sKr.sSzmnAr.sRr.sKr .sA.sor.sSzmnAr.sJr.sMr.sSzmnE .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sA.sor.sSzmnAr.sJr .sJr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr .sSzmnI.sor.sLr.sSzmnG.s3Tr .sBgr.sACrmrrgr .sJr.sSzmnAr.sI.sTr .sCgr.sLr! \n.sKgr.sE.sRr! .s3r.sSzmnI:t.sNnDsr.sTr.sJr.sSzmnIz .s3r.sSzmnGR.sJr.sSzmnAr .sKr .sSzmnE .sLr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .sMr .sAnRsCrrr .sTRr .s3r.sRgr.sLr.sSzmnAr.Drnsr .s3gr .sSzmnGR .sLr, .sA.sKSsr.sTr .sAr .sJr.sLr .sLr.sACrmrrgr .sSzmnI:M.sBgr.sJr.sLr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sGR.s3r.sRr .s3gr .sSzmnE .sKr.sLr.sSzmnI:M.sTgr.sNr.Drnsr \n.sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sSzmnI:M.sSr.sHr.sSzmnAz.sRr .sG.sTtgr.sLr.Drnsr .sBgr.sSzmnGR.sLLr.sSzmnAr.sKr .sGr.sRr.sDr.sSzmnAz.sNr .sSzmnI.sHr.sLr.sSzmnAr.sBr.sE .sLr.sSzmnAr.sGr.sLr.Drnsr .sKr.sSzmnAr.sNr .s3r.sTtr.sKr.sE .sLr.sSzmnAr.sGr.sLr.Drnsr .sSr.sBr.sHr.sKr .sMr.sNr .sKgr.sSzmnG.sSgr.sSzmnIz.sSr .sCrnsrrdznsR  .sBr.sTr.sSzmnAr.sHr.Drnsr .sLr.sSzmnO.sKr \n.sSzmnI:M.sCr.sSzmnI:M.sCr.ser.sSzmnAr.sE.sLr- \n\".sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .s3r.sRr.sSzmnIz.sKSsr.sSzmnAr .sLr.sACrmrrgr .sLr.sSzmnE.sLr.sKr.Drnsr\" \n.sSr.sMr.sSTr .sSzmnI.sor.sJr.ser.sSzmnIz .sMr.sSzmnG.sSgKr.sSzmnAr.sNr.Drnsr .sE.sKr.sBr.sSzmnE.sRr .s3gr .sSzmnE .sRr .sA.sor.sSzmnAr.sJr .sBgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz- \n\".sDr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.sRupg .sMr.sHr.sRr.sSzmnAr.sNr.sSzmnIz .sKr.sSzmnIz:t .sJr.ser.Drnsr\" \n.sAr.sBr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sMr.sSzmnI.sN:grBM .sDr.sRr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnAr.sHr.sRr .sLr.sSzmnAr.sE.sLr .sGr.sSzmnE.sLr.Drnsr \n.sBgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz .sIz .sJr.sSzmnE .sDr.sSzmnO.sSr.sRr .sTtr.sSzmnO.sLr.sBr.sLr.sSzmnAr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnI.sHr.sNr.sSzmnE .sBr.sSzmnI.sLr.sDr.sSzmnAr.sNr .s3r.sDssgr.sTr.sSzmnAz.Drnsr .sBr.sSzmnI.sLr.sDr.sSzmnAr.sNr .sDr.sSzmnE.sMr.sE-.sBr.sLr.sSzmnAr .sA.s3r.sNr .sHr.sSzmnAr.sTgr.sMr.sSzmnE .sKgr.sGr.sRupg .sLr.sSzmnE.sNr.sSzmnE .sBr.sSzmnAr.sHr.sRr \n.sAr.sSzmnI.sBr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sLr.sSzmnO.sKr .sSr.sBgr ‘.sJr.ser-.sJr.ser.sKr.sSzmnAr.sRr’ .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sLr.Drnsr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sSr.sBgr .sKr.sTtr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sLr.Drnsr .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz .sLr.sGr .sE.sKr .sMr.sSzmnAr.ser .sKr .sSzmnE .sRr .sSr.sNTr.sSzmnAr.sNr \n.sDr.sSzmnO.sSr.sRr .sMr.sSzmnAr.ser .sKr .sSzmnE .sRr .sSr.sNTr.sSzmnAr.sNr.sKr .sSor.sSzmnAr.sDr, .sAr.ser.sSzmnG, .sG.sNNr.sSzmnI.sTr, .sSzmnI.sor.sKr.sSzmnAr.sSr .sLr.sSzmnE.sLr .sKr.sTtr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sLr.Drnsr .sKgr.sSzmnGR.sNr.sKr .sDgr.sSzmnAr.sRr .sBr.sHr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sLr.Drnsr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr \n.sMr.sSzmnE.sSzmnI:M.sMr.ser.sSzmnE.sNr.sSzmnAr.sI .sJr.ser-.sJr.ser.sKr.sSzmnAr.sRr .sAr .sGr.sSzmnIz.sTr.sKr .sDgor.sSzmnI.sNr.sMr.sSzmnE .sGr.sSzmnAR.sNnr .sHr.sSzmnO.sI.sTr .sRr.sHr.sLr....Drnsr \n.sHr.sMr.sRr .sBr.sSzmnAr.sL:grBM .ser-.sMr.sNr .sBgr.sSzmnI:N.sRr .sRr.sSzmnAr.sSTr.sSzmnAr .sKr.sNr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sLr.Drnsr .sDr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.sRupg .sLr.sGr .sJr.sSzmnAr-.sJr.sSzmnAr .sIz .s3r.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sSzmnI.sTr .sBr.sSzmnE.sRr-.sBr.sSzmnE.sRr .sGr.sBr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr- \n\".sGr.sSzmnE .sMr.sSzmnAr.ser, .sTr.sSzmnO.sRr.sSzmnAr .sBr.sSzmnE.sTtr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKgr.sSzmnAr.sI.sTr .sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnAr .sNr.sSzmnIz.sKr .sLr.sGr.sLr.sSzmnAR?” \n.sMr.sNr .sBr.sSzmnE.sRr-.sBr.sSzmnE.sRr .sA.sSr.sHr.sSzmnAr.ser .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sKr.sSzmnAr.sTtr.sLr .sMr.sSzmnG.sDssgr.sSzmnIz.sSr .sCrnsrrdznsR  .sBr.sHr.sSzmnAz.sTr .sSgr.sSzmnO.sSzmnI.sNr.sTr.sKr .sSMr.sRr.sNnr .sKr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr.sLr.Drnsr .sLr.sSzmnO.sKr.sKr .sJr.ser-.sJr.ser.sKr.sSzmnAr.sRr \n.sTr.sSzmnE.sHr.sSzmnE.sNr .sJr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr .sBr.sSzmnG.sSzmnI:M.sJgr .s3r.sDssgr.sE .sKr.sSzmnAr.sNr .s3gr.sSzmnAr.sSzmnI.sDssgr .sDr.sSzmnE.sTr.Drnsr .sMr.sNr.sMr.sSzmnE .sDsr.sRr .sGgr.sSzmnG.sSzmnI:M.sSr .sGr.sSzmnE.sLr.Drnsr .sS:grBM .sTRr.sSzmnIz.sGr.sNnr.sKr .sSr.sMr.sor.sSzmnE.sTr .sGr.sSzmnAr.sNr .sAr .sDr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.sRupg.sKr .sBgr.sJr.sNr .sSr.sSzmnO.sHr.sNr.sGr.sRr \n.sNr.sSzmnI.sHr .sLr.sSzmnAr.sSzmnI.sGr .sRr.sHr.sLr .sCgr.sLr.Drnsr .sGgr.sRr .sE.sLr.sSzmnAr .sBr.sSzmnAr.sDr .sO.sSzmnI.sHr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sMr.sSzmnAR.sSr .sBr.sNr.sLr.Drnsr .sO.sNr.sSzmnAr, ‘.sMr.sSzmnAR.sSr’ .sKr.sHr.sSzmnAz.sSr .sCrnsrrdznsR  .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .s3r.sRr.sHr.sSzmnE.sJr .sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnE .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sKr.sHr.sNr.sSzmnE \n.sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M .sIz ‘.sDr.sSzmnG.sGr.sSzmnAr.sRupg.sKr .s3Rr.sSr.sSzmnAr.sDr’ .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sSzmnI.sDr.ser.sSzmnAr.sDr.sSzmnIz .s3r.sSzmnI:N.sRr.sor.sSzmnAr.sRr.sMr.sSzmnE .s3Rr.sSr.sSzmnAr.sDr.sKr .sBr.sSzmnE.sNr .sBr .sCrnsrrdznsR .sTtr.sSzmnAr.sE.sLr.Drnsr .sA.s3r.sNr.sSzmnO .sGgr.sRr.sMr.sSzmnE .sRr.sNr.sHr.sSzmnAr.sE.sLr.Drnsr .sSr.sBgr .sKgr.sSzmnE.sLr.sKr .sKgr.sSzmnGR.sBr \n.s3Rr.sSzmnE.sMr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sKgr.sSzmnE.sLr.sKr.Drnsr .s3r.sRr.sSr.sNr-.s3r.sRr-.s3r.sRr.sSr.sNr .sLr.sACrmrrgr .sKr.sACrmrrgr .sKgr.sSzmnE.sLr.sKr.Drnsr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sHr.sMr .sNr.sSzmnI.sHr .sKgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sKr.sHr.sSzmnAz.sTr-.sKr.sHr.sSzmnAz.sTr .sRr.sSzmnI.sHr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sHr.sMr .sNr.sI \n.sKgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr \n.sAr.sBr .sDr.sSzmnO.sSr.sRr .sA.sNr.sSzmnG.sBgr.sor .sSzmnI.sDr.sSr .sCr.sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sHr.sMr.sRr .s3r.sSzmnG.sTRr .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sKr .sSzmnE .sRr .sG.s3r.sNr.ser.sNr .sHr.sE.sBr .sSzmnI.sNr.sSr.sSzmnI:M.sCr.sTr .sBgr.sSzmnE.sLr.Drnsr .sSzmnI.sTr.sSzmnI:M.sTgr \n.sCgr.sLr, .sJr.sSzmnGR.sNr 2014 .sMr.sSzmnAr.sNr.sSzmnE .sDr.sSzmnGR-.sA.sRgr.sSzmnAr.sI .sSr.sSzmnAr.sLr .s3r.sSzmnGR.sor.sRupg.Drnsr .sHr.sMr.sRr .sKr.sSzmnI.sNr.ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSgr.sSzmnAr.sKr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sCgr .sSzmnAz .sTgr.Drnsr .sO .sSzmnI.sKr.sE.sKr .sSgr.sSzmnAr.sKr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sCgr .sSzmnAz .sTgr .sTr.sHrwsSzmnGR.sMr.sSzmnE .sE.sKr \n.sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr.sSzmnE.sSr .sCrnsrrdznsR  .sJr.sSzmnG.sDssgr.sLr .sGgr.sTtr.sNr.sSzmnAr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sHr.sMr.sRr .s3r.sSzmnGR.sNr.sMr .sMr.sSzmnAr.sCgr-.sMr.sSzmnAR.sSr .sKgr.sSzmnGR.sBr .sKgr.sSzmnAr.sI.sTr .sCgr .sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sE.sKr.sBr.sSzmnE.sRr–.sBgr.sSzmnAr.sI.sKr .sG.s3r.sNr.sSzmnAz.sNr.sMr.sSzmnE–.sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr \n.sCr.sRgr.sLr.sSzmnAz.Drnsr .sO.sHr.sSzmnO .sA.s3r.sNr.sSzmnAr .sAr.sCrnsrrdznsR.sSzmnI:t.sKgr.sE .sDr.sSzmnE.sKgr.sLr.sSzmnI:t.sKgr.sNr.Drnsr .sA.sTr.sSzmnE.sKr .sor.sSzmnIz.sBgr.sTSr .sLr.sGr.sLr.sSzmnAz.sNr .sJr.sSzmnE .sO.sHr.sSzmnIz .sSzmnI.sDr.sNr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sMr.sSzmnAr.sCgr-.sMr.sSzmnAR.sSr .sKgr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr.sI .sCgr.sSzmnO.sSzmnI.sDssgr .sDr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sNr.Drnsr \n.sTr.sSzmnE.sTr.sBr.sSzmnE .sNr.sSzmnI.sHr, .sSzmnI.sHr.sNr.sKr.sRr .sA.sNr.sSzmnG.sKr.sRr.sNnr .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr .sA.s3r.sNr .sCgr.sSzmnO.sTtr .sBr.sSzmnI.sHr.sNr .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sSgr.sSzmnAr.sKr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sBgr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sNr.Drnsr ...sJr.sKgr.sNr .sHr.sMr.sRr .s3r.sSzmnG.sTRr .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \n.sSgr.sSzmnAr.sKr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .s3Rr.sor.sSzmnooarBzaR.sSzmnI.sTr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sDr.sSzmnE.sKgr.sLr.sSzmnAz.sNr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sO.sHr.sSzmnO .sSgr.sSzmnAr.sKr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sBgr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sE.sSzmnI.sHr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sKr .sSzmnG .sNr.sSzmnO .sSr.sMr.sSer.sSzmnAr .sNr.sSzmnI.sHr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sJr.sSzmnE .sKgr.sSzmnAr.sE .sCr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAz \n.sCgr .sSzmnAz .sTgr .sKgr.sSzmnAr.sTgr.sSzmnG .sJr.sSzmnE .sNr.sSzmnI.sHr .sCr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAz.sTr .sCgr .sSzmnAz .sTgr .sNr.sSzmnI.sHr .sKgr.sSzmnAr.sTgr.sSzmnG.Drnsr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sE.sSzmnI.sHr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sE.sKr .sCr.sSzmnIz.sJr .sTr .sCrnsrrdznsR .sS3r.sSsTtr .sBgr.sSzmnAr.sI.sE .sGr.sSzmnE.sLr .sJr.sSzmnE .sHr.sMr.sRr .s3r.sTNr.sSzmnIz, .sHr.sMr .sAr .sHr.sMr.sRr .s3r.sSzmnG.sTRr \n.sTr.sSzmnIz.sNr.sSzmnGR .sGr.sSzmnO.sRr.sSzmnE .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr.sKr .s3r.sKSsr.sMr.sSzmnE .sSr.sSzmnAr.s3gr .sSzmnE  .sNr.sSzmnI.sHr .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sKgr.sE.sRr, .sSr .sAnRsCrrr .sSMr.sRr.sNnr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sAr.sGr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sBr.sRgr.sBr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sHr.sMr.sRr .sGr.sSzmnAr.sMr.sKr .sE.sKr \n.sSr .sAnRsCrrr .sSKr .sSzmnooarBzaR .sTr.sKr .sSzmnI.sor.sDor.sSzmnAr.sNr .s3r.sSzmnI:t.sNnDsr.sTr- .sRr.sSzmnAr.sGgr.sor.sSzmnE.sNDRr .sJgr.sSzmnAr .sSzmnI.sDr.sLLr.sSzmnIz:M.sKr .sSKr .sSzmnGR .sLr.sMr.sSzmnE .sSzmnI:M.sSgr.sKSsr.sKr .sCgr .sSzmnAz .sTgr.Drnsr .sor.sE.sHr .sHr.sMr.sRr .s3r.sSzmnG.sTRr.sKr .sG.s3r.sNr.ser.sNr.sKr .sSzmnI.sDr.sNr .sSzmnI.sNr.sDgr.sSzmnAr.sRupg.sSzmnI:N.sRr.sTr \n.sKr .sSzmnE .sLr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .s3r.sSzmnI:t.sNnDsr.sTr .sRr.sSzmnAr.sGgr.sor.sSzmnE.sNDRr .sJgr.sSzmnAr.sJr.sSzmnIz .sSor.ser .sAnRsCrrr  .sor.sSzmnAz.sSsNnr.sor .sCgr .sSzmnAz .sTgr.Drnsr .sHr.sMr .sA.s3r.sNr .sSr.sMr.sSer.sSzmnAr .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sSzmnAr .sSr.sMr.sKSsr .sRr.sSzmnAr.sKgr.sLr.Drnsr .sO .sKr.sHr.sLr.sSzmnAz.sNr- \n“.sE.sKr.sRr .sG.s3r.sCr.sSzmnAr.sRr .sCgr .sSzmnAz, .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSzmnI:M.sCr.sN:grBM .sTr.sSzmnAr .sNr.sSzmnI.sHr .sKr.sRrwsSzmnGR.Drnsr .sJr.sSzmnE.sTr.sSzmnE.sKr .sO.sJr.sNr.sKr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sCgr .sSzmnAz  .sTr.sSzmnE.sTr.sSzmnE.sKr .s3r.sSr.sSzmnE.sRr.sSzmnIz .sSzmnI:M.sMr.sTtgr.sSzmnAr.sI .sA.sTgr.sSzmnAr.sRupg.sTr.sHrBrnt .sLr.sDsDsr.sSzmnGR:rBt \n.sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sAr .sBRr.sHMr.sSTgr.sSzmnAr.sNr.sMr.sSzmnE .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sCr.sRgr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.ser.sSzmnAR.Drnsr” \n.sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sRr .sE.sSzmnI.sHr .soer.sSzmnO.sAnRsCrrr.sTr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sHr.sMr .sTr.sSzmnIz.sNr.sSzmnGR .s3r.sRr.sSzmnAr.sNr.sSzmnIz .sBr.sDsDsr .s3Rr.sSr.sNNr .sBgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr \n.sDr.sSzmnO.sSr.sRr.sSzmnE .sSzmnI.sDr.sNr .sHr.sMr .sGr.sSzmnAr.sMr.s3r.sRr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr .sE.sor .sAnRsCrrr  .sA.sNer .sSr.sMBr.sNDgr.sSzmnIz.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sG.s3r.sNr.ser.sNr.sKr .sSzmnI.sDr.sNr.sKr .sSr.sM:grBM .sBr.sN:grBM .sDgr.sMr.sSzmnE .sJr.sSzmnAr.sNr.sKr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sDr.sSzmnAz.sTr .sSr.sBgr .sTr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz \n.sKr.sRr.sBr.sSzmnAr.sKr .sSzmnI.sNr.sor.sSzmnE.sDr.sNr .sKr.sE.sLr.Drnsr .sTr.sSzmnE.sSr.sRr.sSzmnE .sSzmnI.sDr.sNr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .s3gr.sSzmnO.sNr .sAr.sSzmnI.sBr .sGr.sSzmnE.sLr .sJr.sSzmnE .sO .s3r.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sCr.sTtr.sSzmnAr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnE.sor.sSTgr.sSzmnAr .sKr.sACrmrrgr .sLr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M.sHr.Drnsr .sIz .sSr.sSzmnG.sSzmnI.sNr.sTr.sSzmnE \n.sHr.sMr.sRr .sMr.sSzmnAr.sTgr .s3r.sKr .sSzmnAz .sDssgr .sLr.sSzmnE.sLr.sKr.Drnsr .sGr.sSzmnooarBzaR.sHr.ser.sSzmnG.sDDgr.sKr .s3r.sSzmnooarBzaR.sSsTtgr.sBgr.sSzmnGR.sSzmnI:M.sMr .sBr.sSzmnI.sNr .sGr.sSzmnE.sLr .s3r.sSzmnI:N.sRr.sor.sSzmnAr.sRr.sMr.sSzmnE.Drnsr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sA.s3r.sNr.sSzmnAr .sAr.sGr.sSzmnGR.sMr.sSzmnE .sKr .sSzmnE .sKr.sRr.sSzmnO .sTtr.sSzmnE.sRr.sTr.sSzmnIz .sNr.sSzmnI.sHr, .sAr .s3r.sTNr.sSzmnIz \n.sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr .sLr.sSzmnE.sLr .sTr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sRr .sNr.sSzmnI.sHr .sHr.sSzmnE.sTr.sSzmnIz.Drnsr .s3r.sSzmnG.sTRr .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sA.s3r.sNr .sMr.sSzmnAr.sI.ser.sSzmnE.sKr .s3r.sKSsr.sMr.sSzmnE .sRr.sHr.sTr.sSzmnAr....Drnsr \n.sA.sN:grBM .sTr.sTr: .sHr.sMr .sSzmnI.sHr.sMMr.sTr .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sSr .sCrnsrrdznsR  .sSzmnI.sNr.sor.sSzmnE.sDr.sNr .sKr .sSzmnE .sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr- \n“.sMr.sSzmnCrnsrrO.sAnRsCrrr, .sRr.sSzmnAr.sGgr.sor.sSzmnE.sNDRr-.sGr.sSzmnG.sRrwsSzmnG.sJr.sSzmnIz.sKr .sKr.sHr.sBr .sCgr .sSzmnAz .sNr .sJr.sSzmnE .sJr.sSzmnE.sTr.sSzmnE.sKr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sTr.sSzmnE.sTr.sSzmnE.sKr .s3r.sSr.sSzmnE.sRr.sSzmnIz .sLr.sDsDsr.sSzmnGR:rBt.sSr .sCrnsrrdznsR  .sKr.sSzmnAr.sJr .sCr.sSzmnI.sLr .sJr.sSzmnAr.sE.sTr.Drnsr” \n.sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sHr.sMr.sRr .soer.sSzmnO.sAnRsCrrr.sTr .sSr.sSzmnG.sSzmnI.sNr.sTr.sSzmnE .sSzmnI.sBr.sKr.sRr.sSzmnAr.sLr .sRrwsSzmnGR.s3r .s3r.sKr .sSzmnAz .sDssgr .sLr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M- \n“.sKr.sSzmnIz:t .sKr.sHr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sSzmnIz:M? .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sBgr .sAr.sBr .sDr.sSzmnE.sor.sTr.sSzmnAr-.sSzmnI.s3r.sTr.sRr .sSr.sBgr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSr.sMr.sSzmnAr.s3Tr .sKr.sRr.sE .sCr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sSzmnIz:M? .sCgr.sSzmnO.sTtr.sKr.sSzmnIz:t .sKr.sSzmnAr.sKr.sSzmnIz:t [ 1] .sMr.sRr.sSzmnAz.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnI.sHr.sNr.sSzmnE \n.sKr.sHr.sLr.sSzmnAz.sNr ‘.sKr .sSzmnAz .sLr.sSzmnAr.sSgr.sKr .sMr.sSzmnAr.ser, .sSr.sSzmnG.sNr.sSzmnG .sHr.sMr .sAr.sBr .sNr.sSzmnI.sHr .sBr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sCr.sBr.Drnsr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSzmnI:M.sCr.sN:grBM .sTr.sSzmnAr .sNr.sSzmnI.sHr .sKr.sRrwsSzmnGR.Drnsr .sHr.sMr .sBgr.sGr.sBr.sSzmnAr.sNr .sLr.sGr .sJr.sSzmnAr .sBgr.sGr.sBr.sSzmnAr.sNr.sSr .sCrnsrrdznsR  \n.sLr.sSzmnI.sDssgr .sKr.sACrmrrgr .sKr .sSzmnAz .sLr.sSzmnAr.sSgr .sLr.sSzmnE.sLr .sBr.sSzmnE.sTtr.sSzmnAr .sBgr.sSzmnE.sJr.sBr.Drnsr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sE.sKr .sKr.sSzmnAr.sJr .sKr.sRr.sBr .sE.sKr.sRr.sSzmnAr .sBr.sDr.sLr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sE.sKr.sTtr.sSzmnAr .sE.sKr.sor.sNnr.sRupg .sKr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz-.sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr \n.sA.sCrnsrrdznsR.sGr.sNr.sSzmnAr.sKr .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sAr .sE.sKr.sTtr.sSzmnAr .sE.sKr.sor.sNnr.sRupg-.sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sBRr.sHMr.sBr.sSzmnAr.sBr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sO.sSzmnI.sHr .sBr.sCCr.sSzmnAr.sKr .sG.s3r.sNr.ser.sNr.sKr .sSr.sMr.ser.sMr.sSzmnE .sCr.sRgr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.sBr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .sCgr.sSzmnO.sTtr.sKr.sSzmnIz:t \n.sKr.sSzmnAr.sKr.sSzmnIz:t .sTgr.sSzmnO.sDssgr.sBr.sSzmnE .sSzmnI.sDr.sNr.sMr.sSzmnE .sMr.sSzmnI:N.sRr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sAr .sHrwsSzmnG.sNr.sKr .s3r.sSzmnI.sHr.sLr .sBr.sRr.sKgr.sSzmnIz.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnI.sHr.sNr.sSzmnE .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr.sKr .sJr.sNMr .sBgr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .sSzmnI.sBr.sSr.sSzmnAz.sRr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr .sKr.sSzmnIz:t?” \n.sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sIz .sKr.sHr.sSzmnAz.sTr .sFr.sSzmnO.sNr .sHr.sMr.sRr .sBgr.sSzmnAR.sJr.sSzmnIz.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sDr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnE.sLr.sSzmnI:M.sTgr.sNr.Drnsr \n.sAr.sBr .sBgr.sSzmnAR.sJr.sSzmnIz .sSgr.sSzmnG.sRrwsSzmnGR .sBgr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M- \n“.sDr.sSzmnE.sKgr.sSzmnGR .sBr.sSzmnAR.sAr! .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sDr.sSzmnG.sNr.sSzmnGR .s3r.sRr.sSzmnAr.sNr.sSzmnIz .sJr.sSzmnE .sKr.sRr.sBr .sSr.sSzmnE .sKr.sRrwsSzmnGR.Drnsr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sLr.sSzmnE.sLr .sKr .sSzmnG .sNr.sSzmnO .sA.sSgr.sSzmnG.sBgr .sTtgr.sSzmnAr.sRgr .sNr.sSzmnI.sHr .sKr.sRrwsSzmnGR.Drnsr .sBr.sSzmnG.sJgr.sLr .sA.sSzmnI:M.sCgr, \n.sHr.sMr.sRr .sBr.sSzmnAr.sBr.sSzmnAr .sor.sSzmnAz.sSsNnr.sor .sCgr .sSzmnAz .sTgr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sJr.sKgr.sNr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sCr.sRgr.sSzmnAz .sCgr .sSzmnAz  .sTr .sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnI.sLr-.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr.sKr .sBgr.sSzmnGR.sSzmnI:M.sMr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sE.sKr .sTtgr.sSzmnO.s3r .sRr.sKTr .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz.sKr .s3Rr.sSr.sSzmnAr.sDr .sMr.sSzmnAr.sSzmnI.sNr \n.sA.s3r.sNr.sSzmnAr .sJr.sSzmnIz.sBgr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sA.sor.sSger .sSr.sTtr.sBr.sSzmnAz.sTr .sCgr .sSzmnAz .sTgr.Drnsr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sTtgr.sSzmnIz.sKr .sSzmnE  .sKr.sHr.sSzmnAz.sTr .sCgr .sSzmnAz .sTgr.Drnsr .sCgr.sSzmnO.sTtr.sKr.sSzmnIz:t .sDr.sSzmnAr.sI .sBgr.sSzmnI:N.sRr .sA.sCrnsrrdznsR.sGr.sNr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sLr.sSzmnE.sLr .sKr.sBr.sSzmnG.sLr.sSzmnAr-.s3r.sSzmnAr.sTr.sSzmnIz \n.sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnE .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sSzmnI.sNr.sSr.sSzmnI:M.sCr.sTr .sRrwsSzmnGR.s3r.sSr .sCrnsrrdznsR  .sO .sBgr.sGr.sBr.sSzmnAr.sNr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sLr.sSzmnI.sDssgr .sKr.sACrmrrgr .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sBgr .sLr.sSzmnE.sLr .sBgr.sSzmnE.sJr.sLr.sSzmnAz.sNr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sJr.sSzmnE .s3r.sRr.sM:grBM .s3r.sRr.sSzmnAr .sA.sDr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.sSr .sCrnsrrdznsR  \n.sAr.sSzmnI.sBr .sRr.sHr.sLr .sCgr .sSzmnAz  .sTr.sSzmnE.sKr.sRr.sSzmnAr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sBgr .sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnAr .sSr.sMr.sSzmnAr.s3Tr .sKr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnE.sBr.sI! .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sMr.sDr.sRupg .sBr.sNr.sSzmnGR .sAr .sBr.sSzmnE.sTtr.sSzmnAr.sKr .sSgr.sSzmnG.sBgr.sKr.sSzmnAr.ser.sRupg .sKr.sRrwsSzmnGR.Drnsr .s3r.sSzmnGR.sNr.sMr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnG.sJgr.sSzmnAr \n.sSzmnI.sDr.ser.sSzmnAR.sNr .sJr.sSzmnE .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sRr .sDr.sSzmnAr.sSzmnI.sLr .sE.sTr.sE .sNr.sSzmnI.sHr .sGr.sLr.sTr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .sJr.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sTr.sKr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sDr.sSzmnAr.sMr.sKr .s3Rr.sSg:grBM .sNr .sA.sSzmnI:M.sCgr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sKr .sSzmnG .sNr.sSzmnO .sBr.sSzmnAr.sTr .sNr.sSzmnI.sHr.Drnsr .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sHr.sMr.sRr \n.sSr.sBr.sHr.sKr .sBr.sSzmnE.sTtr.sSzmnAr .s3r.sSzmnI.sHr.sNr.sSzmnE .sA.sSzmnI:M.sCgr .sAr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sBr.sHr.sKr .sBr.sSzmnAr.sDr.sMr.sSzmnE.Drnsr .sHr.sMr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sDr.sSzmnAr.sMr .sDr.sACrmrrgr .sDr.sI .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sE.sKr.sRr .sA.sSzmnI.sTr.sSzmnI:N.sRr.sKTr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sBgr .sJr.sSzmnE.sTr.sSzmnE.sKr \n.sSzmnI:M.sMr.sTtgr.sSzmnAr.sI, .sLr.sDsDsr.sSzmnGR:rBt .sAr .sCgr.s33r.sNr .sBgr.sSzmnO.sGr .sKr.sRr.sBr .sSr.sSzmnE .sKr.sRrwsSzmnGR.Drnsr .sSzmnI.sKr.ser.sSzmnO .sNr.sSzmnE .sMr.sNr.sSzmnAr .sKr.sRr.sTr.Drnsr” \n.sA.sSzmnI.sHr .sTr.sRr.sHr.sSzmnE.sCrnsrrdznsR .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sTr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sRr .sKr.sE.sLr .sSzmnI.sor.sCr.sSzmnAr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sBgr.sSzmnAR.sJr.sSzmnIz .sTtgr.sSzmnO.sSr .sBgr.sSzmnAr.sor.sNr.sSzmnAr.sTMr.sKr .sA.sDgr.sSzmnAr.sRr .sDr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .sSr.sBgr.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnAz.sGgr .sBr.sSzmnAr.sTr .sIz .sJr.sSzmnE \n.sA.s3r.sNr .sBr.sSzmnAr.sTr .sKr.sSzmnI.sHr .sBgr.sSzmnAR.sJr.sSzmnIz .sSzmnI.sBr.sNr.sSzmnG .sHr.sMr.sRr .sBr.sSzmnAr.sTr .sSr.sSzmnG.sNr.sNr.sSzmnI.sHr .s3gr.sSzmnO.sNr .sKr.sSzmnAr.sSzmnI.sTtr .sDr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sHr.sMr .sCr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.ser.sSzmnO .sKr.sACrmrrgr .sA.s3r.sNr .s3r.sTNr.sSzmnIz .sLr.sGr .sIz .sBr.sSzmnAr.sTr .sNr.sSzmnI.sHr \n.sBr.sJr.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr, .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sRr.sNnr.sBgr.sSzmnGR.sSzmnI:M.sMr .ser.sSzmnG.sDDgr .sLr.sSzmnE.sLr .sTr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sRr .sBgr.sACrmrrgr .sCr.sSzmnG.sKr.sLr .sCgr.sLr.Drnsr .sO.sHr.sSzmnIz .sSzmnI.sDr.sNr .sRr.sSzmnAr.sSzmnI.sTr.sMr.sSzmnE .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr.sKr .s3gr.sSzmnO.sNr .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sAr.sE.sLr.Drnsr .sKr.sHr.sLr.sSzmnAz.sNr-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \n“.sBr.sSzmnAR.sAr, .sKr .sSzmnG .sNr.sSzmnO .sE.sHr.sSzmnE.sNr .sKr.sSzmnAr.sJr .sNr.sSzmnI.sHr .sKr.sRrwsSzmnGR .sJr.sI.sSr .sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnI.sHr.sNr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr.sKr .sKr.sMr.sSzmnIz .sA.sNr.sSzmnG.sBgr.sor .sHr.sSzmnO.sSzmnI.sNr.Drnsr .sIz .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sRr .sA.sSzmnI:t.sNTr.sMr \n.s3r.sSzmnO.sTr.sSzmnAr.sKr .sG.s3r.sNr.ser.sNr .sSzmnI:M.sCgr.sAz.sNr.Drnsr .sA.sHr.sSzmnIz .sLr.sSzmnE.sLr .sAr.sI .sDgr.sSzmnI:N.sRr .sE.sKr.sSzmnAr.sDr.sSgr.sSzmnIz .ser /dJNya .sKr .sG.sDer.sSzmnAr.s3r.sNr .sNr.sSzmnI.sHr .sKr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sBgr .sJr.sKgr.sNr .sA.s3r.sNr .s3r.sSzmnO.sTr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  \n.sG.s3r.sNr.ser.sNr .sKr.sRr.sBr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sJr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr-.sJr.sSzmnE .sI /dCCha .sSzmnAr .sHr.sE.sTr .sSr.sE.sHr .sKr.sRr.sBr.Drnsr .sTr.sSzmnAr.sBr.sSzmnE.sTr .sDgr.sSzmnI:N.sRr .sNr.sSzmnE .sBr.sSzmnI.sHr.sNr .sRr.sHr.sTr.sSzmnIz .sAr .sNr.sSzmnE .sHr.sMr.Drnsr .sAr.sDgr.sSzmnAr .sGgr.sN:grBM .sTtr.sSzmnAr .sDgr.sSzmnI:N.sRr .s3gr.sSzmnO.sNr.s3r.sRr \n.sKr.sNr.sSzmnAz.sTr .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sSzmnAr .sA.sSzmnI.sNr.sSsTtr .sKr .sSzmnE .sRr .sAr.sSgr .sAnRsCrrr .sKr.sSzmnAr .sBgr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr .sSzmnAz .sNr.Drnsr .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sKr.sHr.sSzmnAz .sCgr.sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M .sJr.sSzmnE .sJr.sSzmnI.sHr.ser.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sKr .sSzmnAz .sLr.sSzmnAr.sSgr.sKr .sO.sSzmnI.sHr .s3r.sSzmnI:N.sRr.sor.sSzmnAr.sRr.sMr.sSzmnE \n.sSzmnI.sor.sor.sSzmnAr.sHr .sKr .sSzmnE .sLr.sSzmnAr, .sTr.sSzmnI.sHr.ser.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sSr.sBgr .sSr .sAnRsCrrr .sSKr.sSzmnAr.sRr .sSzmnI.sBr.sSr.sRr.sNr.sSzmnE .sJr.sSzmnAr .sRr.sHr.sLr .sCgr .sSzmnAz .sTgr.Drnsr .sA.sGr.sRr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr .sNr.sSzmnI.sHr .sHr.sE.sTr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sHr.sMr .sKr .sSzmnG .sNr.sSzmnO .sAr.sRr \n.sGr.sSzmnAr.sMr .sCr.sSzmnI.sLr .sJr.sSzmnAr.sE.sBr.Drnsr .sGgr.sSzmnG.sSzmnI:M.sMr .sKr.sACrmrrgr .sAz .sNr.sGRr.sMr.sSzmnE .s3Rr.sor.sSzmnE.sSgr .sNr.sSzmnI.sHr .sKr.sRr.sBr.Drnsr .sMr.sRr.sLr.sSzmnAr .sG.sTTr.sRr .sHr.sMr .sKr .sSzmnAz .sLr.sSzmnAr.sSgr.sKr .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr.sSzmnIz:t .sKr.sHr.sBr.sSzmnAz.sNr .sJr.sSzmnE .sTr.sMr.sSzmnAr.sMr \n.sMr.ser.sSzmnAr.sRupg.sDr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSr.sor.sRupg.sNr.sSzmnAr.sSgr .sKr.sACrmrrgr .sHr.sMr .sAr.sSzmnI.sBr .sRr.sHr.sLr .sCgr.sSzmnIz:M! .sAr.sBr .sSzmnI:M.sMr.sSr.sRr .sA.sTgr.sSzmnAr.sRupg.sTr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr .sNr.sSzmnI.sHr .sCgr .sSzmnAz .sTgr .sTr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr .sSr.sMBr.sNDgr.sMr.sSzmnE .sSgRr.sSzmnE.sSsTtgr .sRr.sHr.sBr.sSzmnAr.sKr \n.sKr.sSzmnAr.sRr.sNnr .sHr.sMr.sRr .sIz .sG.sTTr.sRr.sDr.sSzmnAr.sSzmnI.ser /dTVa  .sHr.sSzmnO.sI.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr .sJr.sSzmnE .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sBgr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sG.sSzmnI:M.sCr.sTr .sRr.sSTr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.sKgr.sSzmnAr.sBr.sSzmnIz.Drnsr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sHr.sMr.sSzmnE.sSgr.sSzmnAr .sA.s3r.sNr .sMr.sSzmnAr.sTr.sSzmnAr-.sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr.sKr \n.sAr /dJNya .sSzmnAr.sKr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sRr.sHr.sLr .sCgr.sSzmnIz:M, .sKr .sSzmnAz .sLr.sSzmnAr.sSgr.Drnsr .sKr.sMr-.sSr .sCrnsrrdznsR -.sKr.sMr .sAz .sG.s3r.sNr.ser.sNr .sDgr.sSzmnI:N.sRr .sIz .s3r.sRr.sM:grBM .s3r.sRr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr.sSzmnAr.ser.sMr .sRr.sSzmnAr.sKgr.sSzmnGR.Drnsr .sRr.sHr.sLr .sKr.sSzmnI.sNr.ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .s3Rr.sSg:grBM .sNr .sTr .sCrnsrrdznsR  \n.sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnIz .sKr.sHr.sSzmnAz.sTr .sCgr .sSzmnAz .sTgr .sJr.sSzmnE .sO .sA.s3r.sNr .s3r.sSzmnG.sTr.sSzmnO.sHrwsSzmnG .sA.sTgr.sSzmnAr.sRupg.sTr.sHrBrnt .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sKr .sSzmnE .sRr .sMr.sSzmnAr.ser.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSr.sMr.sJgr.sSzmnAr-.sBr.sSzmnG.sJgr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.sSzmnI:M.sTgr.sNr.Drnsr” \n.sAz.sTr.sSzmnE.sKr .sBr.sSzmnAr.sTr .sKr.sSzmnI.sHr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sA.s3r.sNr .s3gr.sSzmnO.sNr .sSzmnI.sBr.sNr.sSzmnAr .sHr.sMr.sRr .sBr.sSzmnAr.sTr .sSr.sSzmnG.sNr.sNr.sSzmnI.sHr .sKr.sSzmnAr.sSzmnI.sTtr .sDr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sNr! .sHr.sMr.sRr .sMr.sSzmnAr.sTgr .sBgr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sBgr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr.Drnsr \n/dBLa .sDsr-.s3r.sSzmnE.sSr.sRr .sBr.sSzmnI.sRgr .sGr.sSzmnE.sLr.Drnsr .sMr.sSzmnAr.sTgr .sGgr.sSzmnG.sMr.ser .sLr.sSzmnAr.sGr.sLr.Drnsr .sCrnsrrO .sAnRsCrrr .sSzmnI:t.sKgr.sKr .sAr.sGr.sSzmnGR .s3r.sSzmnGR/dJ.half  .ser .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr.sJr.sSzmnIz .sAr.sSzmnI.sBr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sHr.sSzmnO.sI.sTr .sCgr.sLr .sJr.sSzmnE .sA.sGr.sRr .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr.sJr.sSzmnIz \n.sRr.sSzmnI.sHr.sTr.sSzmnAz.sTgr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sA.sor.sSger .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sBgr.sSzmnAr.sor.sNr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnG.sSzmnI:M.sJgr.sTr.sSzmnAz.sTgr..! .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr .sAr .sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sE.sKr .sNr.sMMr.sRr-.sKr .sSzmnE  .s3r.sSzmnG.sRr.sSzmnAr.sNr.s3r .sAnRsCrrr .sTgr.sSzmnIz .sCgr .sSzmnAz .sTgr.Drnsr .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr.sJr.sSzmnIz .sHr.sMr.sSzmnE.sSgr.sSzmnAr \n.sSgRr.sSzmnAr.sDDgr.sMr.sSzmnE .sSr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sRgr .sDr.sSzmnAr.sGr.sBr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSzmnI.sor.sRr.sSzmnO.sDgr .sKr.sRr.sSzmnAz .sCgr.sLr.sSzmnAr, .sSzmnI.sor.sRr.sSzmnO.sDgr.sSzmnIz .sCgr.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sJr.sKgr.sNr .sO .sMr.sRr.sLr.sSzmnAr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sAr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr .sSzmnI:M.sJr.sDDr .sTtgr.sSzmnAr.sSzmnI.sNr .sDr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sNr .sJr.sSzmnE \n.sSzmnI:M.sBRr.sKgr.sSzmnO.sDr.sHrBrnt.sSr.sGr.sRupg .sSgRr.sSzmnAr.sDDgr .sAr .sSr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sRgr .sDr.sSzmnAr.sGr.sBr .sA.sSzmnI.sNr.sor.sSzmnAr.ser.sRupg.Drnsr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sKr.sHr.sLr.sSzmnIz:M .sJr.sSzmnE .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sSzmnAr .s3r.sSzmnI:N.sRr.sor.sSzmnAr.sRr.sMr.sSzmnE .sKr .sSzmnE .sKr.sRr.sSzmnO .sA.sI.sKr .sSzmnI.sBr.sNr.sSzmnAr .sSgRr.sSzmnAr.sDDgr .sNr.sSzmnI.sHr .sHr.sSzmnO.sI.sTr \n.sCgr .sSzmnAz .sNr.Drnsr .sBgr.sSzmnAr.sor.sNr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sBr.sHr.sSzmnAz.sTr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sKr.sHr.sLr.sSzmnIz:M .sA.sGr.sRr .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sA.sCgr .sSzmnAz .sTr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sBgr .sA.s3r.sNr .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr .sLr.sSzmnE.sLr .sIz .sNr.sSzmnI.sHr .sKr.sRr.sBr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sHr.sMr.sRr .sKr.sSzmnIz:t .sKr.sRr.sBr? \n.sA.sN:grBM .sTr.sMr.sSzmnE .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sAr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr.sKr .sSzmnI:M.sJr.sDDr.sKr .sAr.sGr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sNr.sTr.sMr.sSTr.sKr .sHr.sSzmnO.sI.sTr .sHr.sMr .sSr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sRgr .sDr.sGr.sBr.sSzmnAr .sLr.sSzmnE.sLr .sTr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sRr .sBgr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr .sE.sSzmnI.sHr .s3Rr.sKr.sRr.sNnr.sMr.sSzmnE .sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr \n.sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sJr.sSzmnGR.sMr.sKr-.sJr.sSzmnGR.sMr .sTr.sMr.sSzmnAr.sKr .sSzmnG .sLr .sKgr.sSzmnAr.sI.sTr .sRr.sHr.sLr.sSzmnAr .sAr .sMr.sSzmnG.sDssgr.sSzmnIz .sDsr.sSzmnO.sLr.sSzmnAr-.sDsr.sSzmnO.sLr.sSzmnAr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sAr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr.sKr .sHr .sCrnsrrdznsR -.sMr.sSzmnE-.sHr .sCrnsrrdznsR  .sSzmnI:M.sMr.sLr.sBr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sLr.sSzmnAr.Drnsr \n.sAr.sBr .sBgr.ser.sSr .sCrnsrrdznsR  .sKr.sNn:grBM .sTtgr .sSr.sSzmnG.sKgr.sSzmnAr .sRr.sHr.sLr .sCgr.sLr.Drnsr .s3r.sRr.sM:grBM .s3r.sRr.sSzmnAr .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .s3r.sRr.sSzmnAr.sSTr .sKr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr.sLr.Drnsr .sSr.sBgr .sSzmnI:M.sSgr.sKSsr.sSzmnAr, .sSr.sBgr .sTr.sKr .sRupg  .sDgr.sRr.sSzmnAr.sSgr.sSzmnAr.ser.sSzmnIz \n.sBgr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr.sLr.Drnsr .sBgr.sSzmnAr.sor.sNr.sSzmnAr /dJNya .sSzmnAr.sNr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sDgor.sSTr .sKr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr.sLr..! .sBgr.sSzmnE.sLr .sKr.sNr.sSzmnIz .s3r.sSzmnAr.sSzmnI.sNr .s3r.sSzmnIz.sBr.sSzmnIz.Drnsr .s3r.sSzmnAr.sSzmnI.sNr-.sDr.sSzmnE .s3r.sTNr.sSzmnIz.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr.sHr.sE .sCr.sSzmnAr.sHr.sLr.ser.sSzmnAz.sNr .sSzmnI.sKr \n.sSzmnI.sBr.sC:grBM .sCr.sSzmnE.sMr.sSzmnE .sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sKr .s3gr.sSzmnO.sNr .sAr.sSzmnI.sBr .sGr.sSzmnE.sLr.Drnsr .sNr.sSzmnI.sHr.ser.sSzmnO.sCrnsrrdznsR .sCr.sSzmnAr.sHr.sSzmnAz.sTr .s3gr.sSzmnO.sNr .sG.sTtgr.sSzmnAr .sLr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr ‘.sHr.sSzmnE.sLr.sSzmnO .sBgr.sSzmnAR.ser.sSzmnAr!’ .sKr.sSzmnI.sHr.sTr.sSzmnE .sMr.sSzmnAr.sTr.sRr .sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr .sDr.sSzmnG.sor.sSzmnAr.sRupg.sSsr.sSzmnAr.sKr .sRr.sSzmnAR.sDr.sRupg \n.sRrwsSzmnGR.s3r.sMr.sSzmnE .sAr.sSzmnI.sBr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAr- \n“.sIz .sKr.sSzmnIz:t .sBgr.sSzmnE.sLr! .sHr.sMr .sA.sDgr.sSzmnAr .sGgr.sN:grBM .sTtr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3gr.sSzmnO.sNr .sKr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr.sSzmnIz:M .sAr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .s3gr.sSzmnO.sNr .soer.sSTr .sJr.sSzmnAr .sRr.sHr.sLr .sA.sSzmnI:M.sCgr? .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sBgr .sHr.sRr.sSzmnE.sKr \n.sCr.sSzmnIz.sJr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sMr.sJr.sSzmnAr.sKr .sBr.sNr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.sNr.sSzmnE .sCgr.sSzmnIz:M!” \n.sHr.sMr .sKr.sNr.sSzmnIz .sJgr.sLLr.sSzmnAr.sI.sTr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sSzmnI.sor.sNr.sMRr .sBgr.sSzmnAr.sor.sSzmnE .sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr.sHr.sLr.ser.sSzmnAz.sNr- \n“.sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr, .sHr.sMr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sGr.s33r .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sSzmnIz.Drnsr .sHrwsSzmnG.sNr.sKr .sSzmnE  .s3gr.sSzmnO.sNr .sAz.sLr .sCgr.sLr.Drnsr” \n.sIz .sBr.sSzmnAr.sTr .sSr.sSzmnG.sSzmnI.sNr .sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sKr .sTr.sSzmnAr.sMr.sSr .sTgr.sSzmnO.sDssgr.sSzmnE.sKr .sSgr.sSzmnAr.sN:grBM .sTr .sBgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .s3gr .sSzmnE .sRr .sSgr.sSzmnG.sRrwsSzmnGR .sBgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAr- \n“.sBr.sSzmnAR.sAr, .sE.sKr.sTtr.sSzmnAr .sBr.sSzmnAr.sTr .sMr.sSzmnO.sNr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sJr.sKgr.sNr .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr.sJr.sSzmnIz .sDr.sRr.sBgr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sTtr.sNr.sSzmnAr .sLr.sACrmrrgr .sJr.sE.sBr.sSzmnAr.sKr .sKRr.sMr.sMr.sSzmnE .sRr.sSTr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sA.s3r.sNr .sA.sSzmnI:t.sNTr.sMr \n.sSr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sSr .sLr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sNr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sHr.sMr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr.sSzmnIz:t .sKr.sHr.sNr.sSzmnE .sRr.sHr.sSzmnIz?” \n.sHr.sMr .sJr.sor.sSzmnAr.sBr .sSzmnI.sDr.sTr.ser.sSzmnAz.sNr .sSzmnI.sKr .sO.sI.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnI.sHr.sNr.sSzmnI.sHr .sO .sSor.ser .sAnRsCrrr  .sBr.sSzmnAr.sJr.sE .sLr.sGr.sLr.sSzmnAr- \n“.sHr.sMr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr.sHr.sNr.sSzmnE .sRr.sHr.sSzmnIz .sJr.sSzmnE .sHr.sMr.sRr .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr .sMr.sRr.sLr.sSzmnAr .sA.sSzmnI:M.sCgr, .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sNr.sSzmnI.sHr.Drnsr .sAr.sIz.sSr .sCrnsrrdznsR  .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr .sHr.sMr .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sKr.sHrwsSzmnGR .sKr.sHr.sNr.sSzmnE \n.sRr.sHr.sSzmnIz .sKr.sSzmnIz:t .sNr.sSzmnI.sHr?” \n.sHr.sMr .sBr.sJr.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr- \n“.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr, .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sKr.sHr.sNr.sSzmnE .sRr.sHr.sSzmnIz.Drnsr .sAr .sSr.sSzmnAz.sHr .sMr.ser.sSzmnAr.sRupg.sDr.sSzmnAr.sKr .s3r.sSzmnAr.sLr.sNr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sE.sKgr.sNr .sDgr.sSzmnI:N.sRr .sKr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \n.sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr .sDr.sMMr.sSzmnAr.sKr .sRr.sSzmnO.sGr.sSzmnIz .sCgr .sSzmnAz .sTgr, .sTr .sCrnsrrdznsR .sE .sJr.sSzmnO.sRr-.sJr.sSzmnO.sRr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sHr.sKr.sMr.sBr.sSzmnO .sKr.sRr.sSzmnAz.sTgr .sBr.sJr.sBr.sSzmnO .sKr.sRr.sSzmnAz.sTgr- \n“.sAr.sBr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sKr.sHrwsSzmnGR, .sJr.sSzmnE .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sRr.sHr.sSzmnAz.sTr .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr.sKr .sG.s3r.sNr.ser.sNr.sKr .sSzmnI.sDr.sNr .sTr.sSzmnAr.sKr.sE-.sBr.sLr.sSzmnAr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sKr .sSzmnE ?” \n.sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr .sBgr.sSzmnAr.sor.sNr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sKr.sNr.sBr.sSzmnO .sKr.sRr.sSzmnAz.sTgr .sAr .sBr.sJr.sBr.sSzmnO .sKr.sRr.sSzmnAz.sTgr- \n“.s3gr .sSzmnE .sRr.sSzmnO, .sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnAr .sKr.sRr.sKr .sA.sSzmnI:M.sCgr, .sKr.sSzmnIz:t .sKr.sRr.sKr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sKr .sSzmnE .sHr.sSzmnE.sNr .sBgr.sSzmnO.sJr .sKr.sRr.sKr .sA.sSzmnI:M.sCgr, .sI.sTer.sSzmnAr.sSzmnI.sDr.s3r.sRr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sKr.sSzmnIz:t .sSzmnI.sNr.sNnr.sRupg.ser? .sIz \n.sSzmnI.sNr.sNnr.sRupg.ser .sTr .sCrnsrrdznsR  .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sLr.sSzmnE.sBr.sSzmnAr.sKr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sRr.sSzmnAr.sKgr.sSzmnGR .sA.s33r.sNr .s3r.sSzmnAr.sI.Drnsr .sHr.sMr .sKr.sRr.sBr .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr.sKr .sG.s3r.sNr.ser.sNr.Drnsr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSzmnI.sDr.sNr .sBgr.sSzmnI:N.sRr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sA.sNr-.s3r.sSzmnAr.sSzmnI.sNr \n.sSzmnI.sTr.ser.sSzmnAr.sGr.sNr.sSzmnE .sCgr .sSzmnAz .sTgr.Drnsr .sBr.sSzmnG.sJgr.sLr .sA.sSzmnI:M.sCgr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR ? .sSr.sSzmnG.sNr.sSzmnGR, .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sBr.sHr.sKr .sKgr.sTtr.sRr.sSzmnAr.sGr .sNr.sSzmnI.sHr .sCr.sLr.sTr.Drnsr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sTr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sCr.sTtr.sSzmnAr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sSzmnI.sKr.sNr.sLr.sSzmnIz:M .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr \n.sHr.sMr .s3r.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sCr.sTtr.sSzmnAr .sAr.sRr.sSzmnO .sKr.sSzmnIz:t.sNr.sBr.Drnsr .sDr.sSzmnE.sKgr.sSzmnAz .sCgr.sSzmnIz:M .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sKr .sSzmnE  .sRr.sSzmnO.sSzmnI.sKr .sLr.sSzmnAz.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr? .sKr.sSzmnI.sNr.ser.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr.sSzmnI.sHr .sSzmnI.sDr.ser.sSzmnAR.sNr .sJr.sSzmnE .sA.s3r.sNr .sSr.sBgr .sSzmnI.sNr.ser.sMr .sSzmnI.sDr.sLLr.sSzmnIz:M.sE-.sMr.sSzmnE \n.sRr.sSzmnAr.sKgr.sSzmnAz.sTgr.Drnsr .sE.sTr.ser .sHr.sMr.sRr .sSzmnI.sNr.ser.sMr .sCr.sLr.sTr.Drnsr .sAz .sGgr.sRr.sKr .sMr.sSzmnG.sSzmnI:t.sKgr.ser.sSzmnAr .sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr.sJr.sSzmnIz.sKr .s3r.sCgr.sSzmnAr.sI.sTr .sHr.sMr .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sAr.sRr .sSzmnI.sKr.ser.sSzmnO .sNr.sSzmnI.sHr.Drnsr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sMBr.sNDgr.sMr.sSzmnE \n.sHr.sMr.sRr .sCgr.sSzmnO.sTtr .sBgr.sSzmnAr.sE .sJr.sRrwsSzmnG.sRr .sCgr.sSzmnIz:M .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sHr.sMr .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sKr .sSzmnE  .sKr.sSzmnI.sHr.ser.sSzmnO .sA.s3r.sNr .s3r.sSzmnG.sTRr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sKr.sMr .sNr.sSzmnI.sHr .sMr.sSzmnAr.sNr.sLr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr” \n.sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr .sIz .sBr.sSzmnAr.sTr .sSr.sBgr .sKr.sNr.sSzmnAz.sTr .sKr.sHr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sLr.sSzmnAr .sAr .sJr.sKgr.sNr .sA.s3r.sNr .sBr.sSzmnAr.sTr .sKr.sHr.sLr .sBgr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sNr .sTr .sCrnsrrdznsR  .s3gr.sSzmnO.sNr .sRr.sSzmnAr.sSzmnI:t.sKgr .sDr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sNr.Drnsr \n.sHr.sMr .s3Rr.sLr.ser.sMr.sSzmnE .s3r.sSzmnI.sDssgr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr .sKr.sRr.sSzmnIz .sTr .sCrnsrrdznsR  .sKr.sSzmnIz:t .sKr.sRr.sSzmnIz? .sSzmnI.sKr.sAnRsCrrr.sKr.sTr.sRupg.soer.sSzmnI.sor.sMr.sSzmnGR.sRgr .sBgr.sSzmnE.sLr .sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG .sKr.sSzmnAr.sLr .sTtgr.sSzmnAr.sRgr .sRr.sHr.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr .sMr.sNr.sMr.sSzmnE .sG.sTtgr.sLr- .sAr.sBr \n.s3r.sTNr.sSzmnIz.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr.sSzmnIz:t .sKr.sHr.sBr.sSzmnAz.sNr? .sO .sTr .sCrnsrrdznsR  .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr.sBr.sLr.sSzmnAr .sBr.sSzmnAr.sTr .sLr.sSzmnE.sLr .sSzmnI.sKr.sNNr.sHrwsSzmnG .sTr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sRr .sNr.sSzmnI.sHr .sHr.sSzmnE.sTr.sSzmnIz! \n“.sDr.sSzmnG.sozsrrmr.sKgr .sHr.sRr.sHrwsSzmnG .sDor.sSzmnAr.sRr.sKr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr.sTgr .sSgr.sRr.sNnr.sMr.sSzmnE .sTr.sSzmnE.sRr.sSzmnIz...Drnsr” \n.sA.sHr.sSzmnIz .sGr.sSzmnG.sNr.sDgr.sSzmnG.sNr.sMr.sSzmnE .s3r.sDssgr.sLr .sRr.sHr.sSzmnIz, .sSzmnI.sKr .sE.sTr.sBr.sSzmnE.sMr.sSzmnE .sHr.sMr.sRr .sSr.sSzmnAr.sSr.sSzmnG .sAr.sSzmnI.sBr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M, .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sSr.sBgr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sBgr.sSzmnE.sTtr .sKr.sRr.sBr.sSzmnAr.sKr .sHr.sSzmnE.sTr.sSzmnG.Drnsr .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sLr.sGr \n.sA.sSzmnI.sBr.sTr.sSzmnE .sBr.sJr.sLr.sSzmnIz:M- \n“.sKr.sSzmnIz:t .sSzmnI:M.sMr.sSr.sRr.sJr.sSzmnIz, .sKr .sSzmnG .sNr.sSzmnO .sSzmnI:M.sCr.sN:grBM .sTr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sCgr .sSzmnAz .sTgr .sKr.sSzmnIz:t?” \n.sHr.sMr .sCr.sSzmnG.s3r.sSzmnE .sRr.sHr.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr .s3gr .sSzmnE .sRr .sO .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sA.s3r.sNr.sSzmnAr .sLr.sGr .sBr.sSzmnAz.sSr.sSzmnAr .sSr.sBgr .sBr.sSzmnAr.sTr .s3r.sSzmnG.sCgr.sE .sLr.sGr.sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sHr.sMr .sSr.sBgr .sBr.sSzmnAr.sTr .sBr.sTr.sSzmnAr .sDr.sSzmnE.sSzmnI.sLr.sAz.sNr.Drnsr .sO \n.sKr.sNr.sSzmnIz .sGr .sAnRsCrrr .sBgr.sSzmnIz.sRr .sBgr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M, .sKr.sSzmnAr.sRr.sNnr .sHr.sMr.sRr .s3r.sTNr.sSzmnIz.sKr .sG.sGRr .sSr.sSzmnO.sBgr.sSzmnAr.sor.sSr .sCrnsrrdznsR  .sO .s3r.sSzmnI:N.sRr.sSzmnI:M.sCr.sTr .sRr.sHr.sBr.sSzmnE .sKr.sRr.sSzmnAz.sTgr.Drnsr .s3gr .sSzmnE .sRr .sSzmnI.sNr.sNnr.sRupg.ser.sKr .sMr.sSzmnG.sDRr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sA.sBr.sSzmnAz.sTr .sBr.sJr.sLr.sSzmnIz:M- \n“.sSzmnI:M.sMr.sSr.sRr.sJr.sSzmnIz, .sO.sNr.sSzmnAr .sHr.sMr.sHrwsSzmnGR .sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr.sKr .sSzmnI.sor.sRr.sSzmnO.sDgr.sSzmnIz.sE .sCgr.sSzmnIz:M, .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sSzmnI.sHr.sNr.sKr.sRr .s3r.sSzmnI:N.sRr.sor.sSzmnAr.sRr.sKr .sLr.sSzmnO.sKr .sSr.sBgr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSzmnI.sKr.ser.sSzmnO .sNr.sSzmnI.sHr .sBr.sSzmnG.sJgr.sSzmnAr \n.sSr.sKr .sSzmnAz .sTr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .sIz .sSzmnI:M.sCr.sN:grBM .sTr.sSzmnAr .sJr.sSzmnG.sSzmnI.sNr .sKr.sRr.sSzmnAR.sTgr, .sHr.sMr .s3r.sSzmnGR.sNr.sMr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSr.sMr.sJgr.sSzmnAr .sDr.sI .sSzmnI:M.sCgr.sAz.Drnsr” \n.sHr.sMr.sRr .sSr.sBr.sHr.sKr .sBr.sSzmnAr.sTr .sCr.sSzmnI.sLr.sE .sRr.sHr.sLr .sCgr.sLr .sSzmnI.sKr .sHr.sMr.sRr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnIz .sHr.sMr.sRr .s3r.sTNr.sSzmnIz.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .s3gr.sSzmnO.sNr .sKr .sSzmnE .sLr.sSzmnI:M.sTgr.sNr.Drnsr .sAr.sBr .sHr.sMr.sRr .sMr.sNr .sGgr.sBr.sRr.sSzmnAr.sE \n.sLr.sGr.sLr.Drnsr .sBgr.sSzmnE.sLr .sAr.sBr .sBgr.ser .sAnRsCrrr .sKr.sRr .sKr.sLr.sHr .sHr.sE.sTr .sGgr.sRr.sMr.sSzmnE.Drnsr .sIz.sHr.sSzmnO .sDsr.sRr .sCgr.sLr .sJr.sSzmnE .s3r.sSzmnGR.sNr.sMr .sNr.sSzmnE .sKr.sHr.sSzmnIz.sAnRsCrrr .sTr.sSzmnAr.sMr.sSr.sMr.sSzmnE .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnIz.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG  .sA.sN:grBM .sTtr-\n.sSgr.sN:grBM .sTtr .sBr.sSzmnAr.sTr .sKr.sSzmnI.sHr .sDr.sSzmnI.sNr! \n...sKgr.sE.sRr, .sSr.sSzmnAr.sSr.sSzmnG .sHr.sMr.sRr .sBgr.sSzmnAr.sor.sNr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnG.sSzmnI:M.sJgr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sO .s3r.sSzmnGR.sNr.sMr .sLr.sGr .sJr.sSzmnAr .sHr.sSzmnAr.sTgr.sKr .sI.sSr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sKr.sHr.sLr.sSzmnI:M.sTgr.sNr .sJr.sSzmnE .sSgr.sSzmnAr.sSzmnI.sN:grBM .sTr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sGr.s33r \n.sKr.sRr.sSzmnAz.sTgr....Drnsr \n.sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sAr.sSgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnI.sor.s3r.sRr.sSzmnIz.sTr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnIz .sJr.sNr.sSzmnG .s3r.sSzmnGR.sNr.sMr.sSzmnE-.sSr.sNr .sBr.sSzmnAr.sTr .sBr.sJr.sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sTr.sTgr.sSzmnAr.sSzmnI.s3r .sIz .sKr.sHr.sLr.sSzmnI:t.sKgr.sNr .sJr.sSzmnE .sHr.sMr.sRr .sNr.sSzmnAz.sHr.sRr.sMr.sSzmnE .sBr.sSzmnI.sLr.sDr.sSzmnAr.sNr .sBr.sN:grBM .sDr \n.sBgr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnAr .sSr.sBgr .sE.sSzmnI.sHr .sBr.sSzmnAr.sTr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr.sKgr.sNr.sSzmnO .sMr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAz.sLr.sSzmnE .sTr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sRr .sNr.sSzmnI.sHr.Drnsr .sTr.sSzmnAz.s3r.sRr .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnIz .s3r.sSzmnGR.sNr.sMr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnG.sJgr.sBr.sSzmnAz.sTr .sKr.sHr.sLr.sSzmnI:M.sTgr.sNr- \n“.sKr.sSzmnIz:t .sKr.sRr.sBr.sSzmnAz .sKr.sSzmnI.sNr.ser.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .sDr.sSzmnIz.sDr.sSzmnIz .sAr.sBr .sKr.sTr.sSzmnE .sSzmnI.sDr.sNr .sRr.sHr.sTr.sSzmnIz.Drnsr .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sRr .sBr.sSzmnAr.sTr .sMr.sSzmnAr.sSzmnI.sNr .sJr.sSzmnAr.sG.Drnsr .sA.sHr.sSzmnIz.sMr.sSzmnE .sBr.sCCr.sSzmnO.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sAr .sA.sHrwsSzmnGR .sCrnsrrdznsR  .sSr.sBr.sHr.sKr \n.sKr /dLYa .sSzmnAr.sNnr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sNr.sSzmnI.sHr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sO .sSr.sBgr .s3r.sSzmnAr.sHrwsSzmnG.sNr-.s3r.sRr.sKr .sLr.sGr .ser.sE.sHr .sBr.sSzmnAr.sTr.sKr .sCr.sCr.sSzmnAr.sRupg .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sTr.sSzmnIz.Drnsr” \n.s3r.sSzmnGR.sNr.sMr .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M .sA.sN:grBM .sTr.sTr: .sE.sKr .sMr.sSzmnAr.sE.Drnsr .sIz .sSr.sSzmnO.sCr.sSzmnAz.sTr .sJr.sSzmnE .sBr.sCCr.sSzmnAr .sKr .sSzmnE  .sG.s3r.sNr.ser.sNr.sMr.sSzmnE .sKr .sSzmnG .sNr.sSzmnO .sA.sor.sGRr.sHr .sNr.sSzmnI.sHr .sHr.sSzmnO .sMr.sSzmnAr.sMr.sSzmnIz.sKr .sBr.sSzmnAr.sTr .sMr.sSzmnAr.sSzmnI.sNr \n.sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnIz:M.Drnsr \n.sJr.sKgr.sNr .sG.s3r.sNr.ser.sNr .s3Rr.sSzmnAr.sRr.sM:grBM .sBgr .sBgr.sSzmnE.sLr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sGgr.sRr.sKr .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz .sLr.sGr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sJr.sSzmnAr.sBr.sSzmnE .sTr.sKr .s3r.sRr.sSzmnIz.sKSsr.sSzmnAr .sBgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz .sTr.sSzmnAr.sBr.sSzmnE .sTr.sKr .sHr.sMr.sRr .s3r.sTNr.sSzmnIz, .s3r.sSzmnG.sTRr \n.sAr .sHr.sMr .sRr.sHr.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr .sGgr.sRr.sKr .sSr.sBgr.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3r.sSzmnAz.sGgr .sHr.sSzmnE.sBr.sSzmnAr.sKr .sKr.sSzmnAr.sRr.sNnr.sSzmnE .sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr .sLr.sSzmnAr.sLr .sDgr.sSzmnO.sTr.sSzmnIz .s3r.sSzmnI.sHr.sRr.sNr.sSzmnE .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz-.s3r.sSzmnGR.sJr.sSzmnAr .sLr.sGr .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnE .sBr.sSzmnAz.sSr.sLr .sRr.sHr.sLr.sSzmnAr.Drnsr \n.sSzmnI.sor.sJr.ser .s3Rr.sSzmnAr.s3Tr .sKr .sSzmnE .sLr.sSzmnAz.sNr .sAr .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr .sA.sN:grBM .sTr.sTr.sozsrrmr .sBgr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnAz .sAz .sBr.sSzmnAr.sTr.sKr .sAr.sSzmnI:t.sTMr.sKr .sSr .sAnRsCrrr .sTr.sSzmnG.sSzmnI.sSsTtr .sCgr.sLr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .sAr.sBgr.sSzmnAr .sMr.sNn:grBM .sDsr.sLr .sJr.sSzmnIz.sTr.sKr  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \n.sGgr.sMr.sNn:grBM .sDsr.sMr.sSzmnE .sCr.sMr.sKr .sSzmnAz .sTr .sRr.sHr.sSzmnAz.sNr.Drnsr .sSgr.sRr.sSzmnIz.sRr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sSzmnI:t.sKgr.sNNr .sBgr.sSzmnE.sLr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sBr.sDssgr .sAr /dHLa .sSzmnAr.sSzmnI.sDr.sTr .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sBgr.sSzmnAR.sJr.sSzmnIz .sKr.sNn:grBM .sTtgr .s3gr.sSzmnAr.sSzmnI:N.sRr-.s3gr.sSzmnAr.sSzmnI:N.sRr .sS:grBM .sTRr.sSzmnIz.sGr.sNnr .sSr.sBr.sHr.sKr-\n.sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnE .sGr.sSzmnIz.sTr .sGr.sSzmnAr.sSzmnI.sBr .sRr.sHr.sLr .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sSr .sAnRsCrrr .sGr-.sSr .sAnRsCrrr .sGr .sHr.sMr.sRr .sDr.sSzmnG.sNr.sSzmnGR .sBr.sSzmnI.sHr.sNr .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sG.sTSr.sSzmnAr.sSzmnI.sHr.sTr .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sAr .sBgr.sSzmnAz.ser.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sAr.sBr .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  \n.sKr .sSzmnG .sNr.sSzmnO .sSzmnI:M.sSgr.sKr.sBr.sSzmnAr-.sSzmnI:M.sSgr.sKr.sSzmnAr.ser.sTr .sNr.sSzmnI.sHr .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnAz.sNr....Drnsr \n.sA.sS:grBM .sTr.sSzmnG, .sE.sKr.sRr .sSzmnI.sor.s3r.sRr.sSzmnIz.sTr .sE.sKr.sRr ‘.sHr.sMr’ .sHr.sSzmnAr.sRr.sLr, .sTgr.sSzmnAr.sKr.sLr, .sLr.sGr.sSzmnAz.sTr .sRr.sHr.sSzmnIz.Drnsr .sE.sTr.sSzmnE.sKr .s3r.sSzmnAz.sGgr .sG.sTSr.sor .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sAr.sNr.sN:grBM .sDr .sNr.sI .sLr.sACrmrrgr .s3r.sBr.sSzmnAz.sTr \n.sRr.sHr.sSzmnIz.Drnsr .sKgr.sCr.sSzmnAr.sKgr.sCr .sBgr.sRr.sLr .sBgr.sSzmnIz.sDssgr.sMr.sSzmnE .sA.sSr.sGr.sRr..! .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sSr .sAnRsCrrr .sTr.sSzmnO.sSsr.sKr .sBr.sSzmnAr.sTr .sIz .sCgr.sLr .sJr.sSzmnE .sSr.sSzmnI.sDr.sKgr.sNr .sTr.sSzmnAr.sMr.sSr.sSzmnE .sGgr.sSzmnO.sRr .sRr.sHr.sSzmnAz.sBr.sSzmnAr.sLr.sSzmnIz:M \n.sHr.sMr.sRr ‘.s3r.sSzmnG.sNr.sMr’ .sAr.sI .sE.sKr .sMr.sSzmnAr.sTr.sSzmnooarBzaR/dTVa .sKr .sSr.sor /dSignOReph .sTTr.sMr .sG.sDr.sSzmnAr.sHr.sRr.sNnr .s3Rr.sSTr.sSzmnG.sTr .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr .sE.sKr.sDr.sMr .sSgr.sSzmnAr.sNTr .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M.Drnsr .sSr.sBgr .sSzmnI.sor.sDgr-.sBr.sSzmnE.sor.sHr.sSzmnAr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sO.sHr.sSzmnIz \n.sTr.sRr.sHr.sSzmnE.sCrnsrrdznsR .s3r.sSzmnAr.sLr.sNr .sKr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnIz:M .sJr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr .sHr.sMr.sRr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR, .sHr.sMr.sRr .sBr.sSzmnI.sHr.sNr .sAr .sCrnsrrO .sAnRsCrrr .sGr.sNr.sMr.sSzmnE .sG.s3r.sSzmnI.sS:grBM .sTgr.sTr .sBr.sSzmnG.sRgr-.s3r.sSzmnG.sRr.sSzmnAr.sNr .sSr.sBgr .sSzmnI.sNr.sDr.sSzmnERupg.sSzmnI:M.sSgr.sTr .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr \n.sCgr .sSzmnE .sLr.sSzmnI:t.sKgr.sNr.Drnsr \n.sJr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr .sSzmnI.sKr .s3r.sSzmnI.sHr.sNr.sSzmnI.sHr .sSzmnI.sNr.sDgr.sSzmnAr.sRupg.sSzmnI:N.sRr.sTr .sRr.sHr.sSzmnAz, .sJr.sKgr.sNr.sSzmnE .sBr.sSzmnI.sLr.sDr.sSzmnAr.sNr.sKr .sSr.sMr.ser .sE.sLr.sSzmnAz .sSzmnI.sKr .sHr.sMr .sSr.sBgr .sO.sTr.sE.sSr .sCrnsrrdznsR  .sHr.sSzmnI.sTtr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr \n.sDr.sSzmnGR .sSzmnI.sDr.sNr.sKr .sBr.sSzmnAr.sDr .sMr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sKr.sHr.sLr.sSzmnAz.sNr- \n“.sSzmnI.s3r.s3r.sHr.sSzmnIz .sBr.sJr.sBr.sSzmnAz.sTr .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr, .sSgr.sSgr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sKr .sKr .sSzmnE .sRr .sMr.sSzmnAr.sTr.sSzmnAr-.sSzmnI.s3r.sTr.sSzmnAr .sAr .s3r.sSzmnI:N.sRr.sor.sSzmnAr.sRr.sKr .sSr.sBgr .sSr.sDr.sSer .sBRr.sHMr.sSTgr.sSzmnAr.sNr .sJr.sSzmnAr.sE.sBr.Drnsr .sAr \n.sBRr.sHMr.sBr.sSzmnAr.sBr.sSzmnAr.sKr .s3r.sSzmnGR.sJr.sSzmnAr .sA.sCr.sRupg.sNr.sSzmnAr .sHr.sSzmnE.sTr.sSzmnAz.sNr .sAr .sO.sTTr.sSzmnO .sJr.sSzmnO.sDssgr.sSzmnAr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sCr.sRgr.sTr.sSzmnAz.Drnsr” \n.sHr.sMr .sSr.sBgr .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sRr .sAr /dJNya .sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sMr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAz.sTr .sSzmnI.sor.sDr.sSzmnAr .sBgr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr .s3r.sSzmnGR.sJr.sSzmnAr .sA.sCr.sRupg.sNr.sSzmnAr.sKr .s3r.sCgr.sSzmnAr.sI.sTr, .sJr.sKgr.sNr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnI.sLr .sCr.sRgr.sBr.sSzmnAz.sKr .sSr.sSzmnG.sRr.sSr.sSzmnAr.sRr \n.sBgr.sSzmnE.sLr, .sTr.sKgr.sNr.sSzmnE .sHr.sMr.sRr .sNr.sSzmnE.sNr-.sKr.sSzmnAr.sLr.sKr .sSzmnI:M.sMr.sTRr-.s3r.sSzmnI.sNn:grBM .sDsr.sTr .sKr.sHr.sLr.sSzmnAz.sNr- \n“.sKr .sSzmnAz .sLr.sSzmnAr.sSgr .sBgr.sSzmnAr.sI, .sA.sHr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sTtgr.sSzmnAr.sRgr .sRr.sHrwsSzmnGR.Drnsr” \n.sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sMr.sNr.sMr.sSzmnE .sG.sTtgr.sLr, .sJr.sKgr.sNr .sSr.sBgr.sTtgr.sSzmnAr.sMr .sHr.sSzmnAr.sSzmnI:N.sRr .sMr.sSzmnAr.sSzmnI.sNr.sE .sLr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr .sTr .sCrnsrrdznsR ...Drnsr .sTr .sCrnsrrdznsR .sE .sE.sTr.sSzmnAR .sA.s3r.sNr.sSzmnAr-.sAr.s3r.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSr.sMr.s3r.sRupg.sNnr .sKr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.Drnsr \n.s3r.sSzmnI.sHr.sLr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sE.sKKr .sSzmnE .sBr.sSzmnE.sRr-.sMr.sSzmnE .sKr.sSzmnI.sTtr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sKr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sDr.sSzmnO.sSr.sRr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sBr.sSzmnE.sRr.sMr.sSzmnE–.sJr.sI .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sRr.sSSr.sSzmnIz.sSr .sCrnsrrdznsR  .sGr.sRr.sDr.sSzmnAz.sNr .sGr.sTr.sSzmnAr.sNr.sLr .sRr.sHr.sI–.sGr.sRr.sDr.sSzmnAz.sNr.sKr \n.sRr.sSSr.sSzmnIz .sTtr.sSzmnG.sSzmnI.sTtr .sGr.sSzmnE.sLr.sI.Drnsr .sAr.sBr .sA.sDgr.sSzmnAr .sGr.sRr.sDr.sSzmnAz.sNr .sKr.sSzmnAr.sTtr.sLr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr .sDr.sSzmnAR.sDssgr.sE .sLr.sGr.sLr.sSzmnAz.Drnsr .sSgr.sSzmnO.sSzmnI.sNr.sTr.sKr .sDgr.sSzmnAr.sRr .s3gr .sSzmnG .sCr.sKKr.sSzmnAr .sJr.sKr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR .sBr.sHr.sE .sLr.sGr.sLr.sSzmnAz.sKr.Drnsr .sBr.sHrwsSzmnG.sTr \n.sSzmnI.sor.sBgr.sTSr /dDa_dSignVocalicR .sSger .sBgr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr.sI.Drnsr .s3r.sCgr.sSzmnAr.sI.sTr .sLr.sSzmnO.sKr .sSzmnI.sHr.sMMr.sTr .sKr .sSzmnE .sLr.sKr.Drnsr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .s3r.sKr .sSzmnAz .sDssgr .sKgr.sGr.sRupg.sSr .sCrnsrrdznsR  .sO.sKr.sRr .sGr.sRr.sDr.sSzmnAz.sNr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sRr.sSzmnE.sSzmnI.sTr .sBr.sSzmnI.sLr .sCr.sRgr.sSzmnAR.sLr.Drnsr \n.sBr.sSzmnI.sLr .sDr.sSzmnE.sBr.sE-.sBr.sLr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sDgr.sSzmnO.sTr.sSzmnIz .sAr .sSr.sSzmnAR.sAnRsCrrr.sSr.sSzmnE .sDr.sSzmnE.sHr .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sRr.sKTr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sRr.sAnRsCrrr.sGr.sSzmnAr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAz.sKr.Drnsr .sMr.sSzmnG.sDr.sSzmnAr .sO .sE.sSzmnI.sHr .sBr.sSzmnAr.sTr.sSr .sCrnsrrdznsR  .s3Rr.sSr.sNNr .sCgr.sLr .sJr.sSzmnE .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr.sKr \n.sBr.sDr.sLr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sO.sKr.sRr.sSzmnAr .sJr.sSzmnO.sDssgr .sBgr.sSzmnI:N.sRr .sLr.sSzmnAr.sLr .sDgr.sSzmnO.sTr.sSzmnIz .sAr 101 .sTtr.sSzmnAr.sKr.sSzmnAr .sNr.sGr.sDr .sBgr.sSzmnE.sTtr.sLr.sSzmnAz.sKr.Drnsr \n.sA.s3r.sNr .sMr.sNr .sGgr.sSzmnO.sRr .sBgr.sSzmnE.sLr .sCgr.sLr.Drnsr .sA.s3r.sNr .sKr.sSzmnAr.ser.sRr.sTr.sSzmnAr.s3r.sRr .sMr.sNr.sSzmnE-.sMr.sNr .s3r /dShCa .sSzmnAr.sTr.sSzmnAr.s3r .sHr.sSzmnO.sI.sTr .sRr.sHr.sE.Drnsr .sSr.sBgr .sSzmnI:M.sSgr.sKSsr.sSzmnAr, .sSr.sBgr /dJNya .sSzmnAr.sNr, .sSr.sBgr \n.sSr.sSzmnE.sSzmnI:M.sMr.sNr.sSzmnAr.sRr .sAr .s3r.sSzmnI:t /dBLa .sKr .sBgr.sSzmnIz.sDssgr.sMr.sSzmnE .sBr.sJr.sBr.sSzmnAr.sKr .sKSsr.sMr.sTr.sSzmnAr .sSr.sSzmnG.sDsDsr.sSzmnAr.sHr .sBgr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr .sCgr.sLr.Drnsr .sMr.sNr.sMr.sSzmnE .sIz .sJr.sRrwsSzmnG.sRr .sA.sBr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sLr .sJr.sSzmnE .sE.sTr.sSzmnE.sKr .sSzmnI.sor.sor.sSgr .sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnAr \n.sBgr.sACrmrrgr .sGr.sSzmnE.sLr.sSzmnAR.sAnRsCrrr .sHr.sMr? .sMr.sNr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr .sSzmnG .sNr.sSzmnO .sKr.sSzmnO.sNr.sMr.sSzmnE .sSzmnI:M.sCgr.s3r.sLr .sDr.sSzmnG.sSsTtr .sJr.sSzmnE.sNr.sSzmnAr .sBr.sSzmnE.sRr-.sBr.sSzmnE.sRr .sHr.sMr.sRr .s3r.sSzmnAR.sRrwsSzmnG.sSsr .sAr .sSzmnI.sNr.sNnr.sRupg.ser-.sKSsr.sMr.sTr.sSzmnAr.s3r.sRr .sA.sTtTtr.sHr.sSzmnAr.sSr .sKr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr \n.sHr.sSzmnO..! \n.sA.sS:grBM .sTr.sSzmnG, .sAr.sBr .sBr.sSzmnG.sJgr.sSzmnAz.sMr.sSzmnE .sAr.sSzmnI.sBr .sRr.sHr.sLr .sA.sSzmnI:M.sCgr .sJr.sSzmnE .sRr.sSzmnAr.sJr.sSzmnAr .sRr.sSzmnAr.sMr.sMr.sSzmnO.sHr.sNr .sRr.sSzmnAr.ser .sSr.sNr .sSr.sMr.sSzmnAr.sJr .sSr.sSzmnG.sDgr.sSzmnAr.sRr.sKr .sBr.sNr.sBr .sKr.sTr.sSzmnE.sKr .sDr.sSzmnG/dSsKa .sRr .sKr.sSzmnAr.ser.sRupg \n.sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sJr.sSzmnE .sSr.sMr.sSzmnAr.sJr .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sE.sKr.sTtr.sSzmnAr .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr .sSr.sNr .s3Rr.sTgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR , .sSr.sMr.sSzmnAr.sJr .s3r.sSzmnI:N.sRr.sor.sSzmnAr.sRr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sDr.sSzmnGR.sRr .sA.s3r.sNr .sBr.sSzmnE.sTtr.sSzmnAr.sKr .sG.s3r.sNr.ser.sNr.sMr.sSzmnE .sNr.sSzmnI.sHr .sSr.sMr.sSzmnAr.s3Tr \n.sKr.sRr.sE .sDr.sSzmnE.sLr.sKr, .sor.sE.sHr .sSr.sMr.sSzmnAr.sJr 19.sMr .sSgr.sDr.sSzmnIz.sMr.sSzmnE .sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnAr .sRr.sSzmnAr.sJr.sSzmnAr .sRr.sSzmnAr.sMr.sMr.sSzmnO.sHr.sNr .sRr.sSzmnAr.ser.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSr.sTr.sSzmnIz-.s3Rr.sTgr.sSzmnAr .sSr.sNr .sSzmnI.sor.sSgr.sSzmnAr.sLr .s3Rr.sTgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSr.sMr.sSzmnAr.s3Tr .sKr.sRr.sBr.sSzmnAr \n.sLr.sSzmnE.sLr .sJr.sNr.sJr.sSzmnAr.sGr.sRr.sNnr .sKr.sRr.sE .sDr.sSzmnE.sNr.sSzmnE .sHr.sSzmnE.sTr.sSzmnAz.sNr? .sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnAr .s3r.sRr.sM:grBM .s3r.sRr.sSzmnAr, .sDgr.sMr.sRupg, .sTr .sAnRsCrrr .sTRr .sAr .s3r.sSzmnG.sNer.sKr .sMr.sSzmnO.sHr.sJr.sSzmnAr.sLr.sMr.sSzmnE .s3r.sSzmnG.sRrwsSzmnG.sSsr .s3Rr.sDgr.sSzmnAr.sNr .sSr.sMr.sSzmnAr.sJr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSzmnI:M.sDgr.ser.sSzmnAr.sNr.sMr.sSzmnE \n.sRr.sKgr.sSzmnAz.sTr .sJr.sSzmnIz.sor.sSzmnAz.sTr .sS:grBM .sTRr.sSzmnIz.sGr.sNnr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sMr.sSzmnooarBzaR.sTr .s3r.sSzmnI.sTr.sKr .sSr .sAnRsCrrr .sGr.sSzmnE .sO.sHr.sSzmnIz .sSzmnI:M.sCr.sTr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sBr.sSzmnAz.sSr.sSzmnAr, .sSr.sSzmnG.sNDr.sRr .sLr.sSzmnAr.sLr-.s3r.sSzmnIz.ser.sRr .sSzmnI.sBr.sAR.sHr.sTr.sSzmnIz .sNr.sSzmnG.sAr-.sA.sAnRsCrrr.sGr.sSzmnIz-.sLr.sHr.sTtgr.sSzmnIz-.sGr.sHr.sNr.sSzmnAr \n.s3r.sSzmnI.sHr.sRr.sSzmnAr ;  .sLr.sSzmnAr.sLr .sSzmnI:M.sSr.sN:grBM .sDr.sSzmnG.sRr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sMr.sSzmnAr.sAnRsCrrr.sGr .sBgr.sSzmnI:N.sRr .sA.sSzmnI.sGNr.sMr.sSzmnE .sJr.sRr.sSzmnAr .sDr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sLr! .sIz .s3r.sSzmnGR/dNnYa  .sBgr.sSzmnE.sLr .sKr.sSzmnIz:t .sNr.sSzmnooarBzaR.sSgr .sAnRsCrrr .sSr.sTr.sSzmnAr? .sIz .sSr.sSzmnO.sHr.sSzmnAr.sSzmnI.sGr.sNr.sKr .sSr.sMMr.sSzmnAr.sNr .sBgr.sSzmnE.sLr .sAr.sSzmnI.sKr \n.sMr.sSzmnAr.sTr.sSzmnooarBzaR.sSgr.sSzmnI.sKTr.sKr .sA.s3r.sMr.sSzmnAr.sNr? .sIz .sSr /dBhYa  .sSr.sMr.sSzmnAr.sJr.sKr .sKr .sSzmnooarBzaR .sTer .sBgr.sSzmnE.sLr .sAr.sSzmnI.sKr .sHr.sTer.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.sKr .sA.s3r.sRr.sSzmnAr.sDgr? .sor.sSzmnE.sCr.sSzmnAr.sRr.sSzmnIz .sS:grBM .sTRr.sSzmnIz .sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnAr .sJr.sSzmnIz.sBr.sSzmnAz.sTr .sJr.sRr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sLr \n.sHr.sSzmnE.sTr.sSzmnIz? .sAr .sLr.sSzmnO.sKr .sSr.sBgr .sSr.sTr.sSzmnIz .sMr.sSzmnAr.sTr.sSzmnAr.sKr .sGr.sSzmnIz.sTr.sKr .sJr.ser-.sJr.ser.sKr.sSzmnAr.sRr.sMr.sSzmnE .sKr .sSzmnE .sNr.sSzmnAr .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sRr .sKRr .sAnRsCrrr.sDr.sNr .sAr .sor.sSzmnE.sDr.sNr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSr.sMr.sSzmnAr.s3Tr .sKr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sLr .sHr.sE.sTr! \n.sKr.sHr.sLr .sJr.sSzmnAr.sI.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr .sJr.sSzmnE .sRr.sSzmnAr.sJr.sSzmnAr .sRr.sSzmnAr.sMr.sMr.sSzmnO.sHr.sNr .sRr.sSzmnAr.ser.sKr .sJr.sSzmnE.sTtgr .sBgr.sSzmnAR.sJr.sSzmnIz .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sSzmnAr .s3r.sSzmnG.sTRr.sTr.sSzmnG/dLYa  .sMr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAz.sTr .sCgr.sLr.sSzmnI:M.sTgr.sNr.Drnsr .sJr.sKgr.sNr .sHrwsSzmnG.sNr.sKr.sSzmnAr .s3r.sTr.sSzmnAr \n.sCr.sLr.sLr.sSzmnAz.sNr .sJr.sSzmnE .sIz .sSr.sTr.sSzmnIz-.s3Rr.sTgr.sSzmnAr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSr.sMr.sSzmnAr.s3Tr .sKr.sRr.sBr.sSzmnAr .sLr.sSzmnE.sLr .sAr.sNDr.sSzmnO.sLr.sNr .sKr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr .sSzmnAz .sTgr .sAr .sA.sI.sKr .sSzmnI.sor.sRrwsSzmnG.sDDgr .sA.sAnRsCrrr.sGRr.sSzmnE.sJr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sSzmnI:M.sMr.sSzmnI.sLr .sKr.sACrmrrgr .sKr.sSzmnAr.sNr.sSzmnGR.sNr  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह' २१३ म अंक ०१ नव/g294बर २०१६ (वष/g361 ९ मास १०७ अंक २१३)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \n.s3r.sSzmnAr.sSr .sKr.sRr.sBr.sSzmnAr .sRr.sHr.sLr .sCgr .sSzmnAz .sTgr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sO.sHr.sSzmnIz .sSzmnI.sDr.sNr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sO .sRr.sSzmnAr.sMr.sMr.sSzmnO.sHr.sNr .sRr.sSzmnAr.ser.sSr .sCrnsrrdznsR  .sBr.sSzmnAr.sTr.sCr.sSzmnIz.sTr .sBr.sNNr .sKr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnE.sLr.sSzmnI:M.sTgr.sNr.Drnsr .sA.s3r.sNr .s3r.sSzmnG.sTRr.sor.sTr.sHrBrnt .sDr.sSzmnE.sO.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sGgr.sSzmnooarBzaR.sNnr.sSzmnAr \n.sKr.sRr.sSzmnAz .sLr.sGr.sLr.sSzmnAz.sTgr.Drnsr .sAr .sO.sHrwsSzmnGR .sSzmnI:t.sSTgr.sSzmnI.sTr.sKr .sSr.sSzmnAr.sMr.sNr.sSzmnAr .sKr.sRr.sSzmnAz.sTr .sIz .sMr.sHr.sSzmnAr.s3r.sSzmnG.sRrwsSzmnG.sSsr .sA.s3r.sNr .sSr .sAnRsCrrr .sGgr.sSsr.sRupg.sMr.sSzmnE .sLr.sSzmnAr.sGr.sLr .sRr.sHr.sLr.sSzmnAr.Drnsr .sSr.sTr.sSzmnIz.s3Rr.sTgr.sSzmnAr.sKr .sA.sMr.sSzmnAr.sNr.sor.sSzmnIz.ser .sRrwsSzmnGR.sRgr \n.sA.sN:grBM .sTr.sTr.sozsrrmr .sTtr.sSzmnG.sTtr.sLr, .sSr.sMr.sSzmnAr.s3r.sHrBrnt  .sTr .sBgr.sSzmnE.sLr.Drnsr \n.sA.sGr.sRr ‘.sSr.sTr.sSzmnIz-.s3Rr.sTgr.sSzmnAr’ .sGr.sLr.sTr .sCgr.sLr .sTr .sCrnsrrdznsR  ‘.sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr-.s3Rr.sTgr.sSzmnAr’ .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sGr.sLr.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sE.sKr.sRr.sSzmnO .sSr.sMr.sSzmnAr.s3Tr .sBgr.sACrmrrgr .sJr.sE.sBr.sSzmnAr.sKr \n.sCr.sSzmnAr.sHr.sSzmnIz.Drnsr .sKr.sTr.sSzmnE.sKr .sLr.sSzmnO.sKr .sIz .sTr.sKr .sRupg  .sDr.sSzmnAz.sTr .sCgr .sSzmnAz .sTgr .sJr.sSzmnE .sSzmnI:M.sMr.sSzmnI:M.sTgr.sLr.sSzmnAr .sTr .sAnRsCrrr .sTRr.sKr .sKr .sSzmnE .sNDRr .sRr.sHr.sLr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sE.sTr.sSzmnG.sKKr.sSzmnAr .sLr.sSzmnO.sKr .sSgr.sSzmnI.sKTr.sKr .sG.s3r.sSzmnAr.sSr.sKr .sCgr .sSzmnAz .sTgr.Drnsr .sKr.sSzmnIz:t \n.sE.sTr.sE .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr .sG.sSzmnI:M.sCr.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr? .sO.sNr.sSzmnAr, .sKr.sTr.sSzmnE.sKr .sLr.sSzmnO.sKr.sKr .sIz.sHr.sSzmnO .sTr.sKr .sRupg  .sCgr.sSzmnAz .sNr .sJr.sSzmnE .sSzmnI.sDr.sLLr.sSzmnIz:M, .sKr.sLr.sKr.sTr.sSzmnAr, .sMr.sSzmnG.sM:grBM .sBr.sIz .sAr.sSzmnI.sDr \n.sMr.sHr.sSzmnAr.sNr.sGr.sRr.sMr.sSzmnE .sBr.sSzmnG.sCr.sRr.sKgr.sSzmnAr.sNr.sSzmnAr.sMr.sSzmnE .sSzmnI.sor.sBgr.sTSr /dDa_dSignVocalicR .sSger .sHr.sSzmnO.sI.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr, .sCgr.sSzmnAr.sGr.sRr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sKr.sSzmnAr.sSzmnI.sTtr .sKr.sACrmrrgr .sDr.sSzmnO.sKr.sSzmnAr.sNr .sSr.sBgr.sMr.sSzmnE .sG.sGgr.sSzmnAr.sRr.sSzmnE .sTtr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sSzmnI.sGr .sKr.sACrmrrgr .sLr.sSzmnO.sKr .sRr.sKgr.sNr.sSzmnE \n.sRr.sHr.sSzmnAz.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sAz .sSr.sBgr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sSzmnI.sor.sRr.sSzmnO.sDgr .sSzmnI.sKr.sE.sKr .sNr.sSzmnI.sHr .sHr.sSzmnO.sI.sTr .sA.sSzmnI:M.sCgr.Drnsr .sA.sGr.sRr .sSr.sSzmnE .sNr.sSzmnI.sHr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sBgr.sGr.sor.sTr.sSzmnIz .sGgr.sRr, .sBRr.sHMr.sSTgr.sSzmnAr.sNr, .sMr.sSzmnI.sN:grBM .sDr.sRr .s3r.sSzmnI:N.sRr.sSr.sRr \n.sAr.sSzmnI.sDr.sMr.sSzmnE .sBr.sSzmnI.sLr.s3Rr.sDr.sSzmnAr.sNr.s3r.sRr .sSzmnI.sor.sRr.sSzmnO.sDgr .sKr.sTgr.sSzmnIz .sLr.sSzmnE.sLr? \n.sHr.sMr.sRr .sBr.sHrwsSzmnG.sTr .sSzmnI:M.sMr.sTRr .sSr.sBgr .sSr.sSzmnE.sHr.sSzmnO .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr.sSr .sCrnsrrdznsR  .sNr.sSzmnAr.sRr.sSzmnAr.sJr .sCgr .sSzmnAz .sTgr .sJr.sSzmnE .sHr.sMr .sE.sSzmnI.sHr .sBr.sSzmnAr.sTr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR .sA.sNr.sSzmnE.sRr.sSzmnE .s3Rr.sCr.sSzmnAr.sRr .sKr.sACrmrrgr .sRr.sHr.sLr .sCgr.sSzmnIz:M.Drnsr .sSzmnI.sKr.sCgr .sSzmnG  .sLr.sSzmnO.sKr .sAr \n.sSzmnI:M.sMr.sTRr .sSr.sBgr .sTr .sCrnsrrdznsR  .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sSzmnI.sor.sDgr.sMr.sSzmnIzRupg .sKr.sHr.sSzmnAz.sTr .sCgr .sSzmnAz .sTgr.Drnsr .sBr.sHrwsSzmnG.sTr .sLr.sSzmnO.sKr.sKr .sSzmnE.sCrnsrrdznsR  .sNr.sSzmnI.sHr .sBr.sSzmnG.sJgr.sLr .sCgr.sSzmnAz .sNr .sJr.sSzmnE .s3r.sRr.sM:grBM .s3r.sRr.sSzmnAr .sAr .sHr.sMr.sRr.sSzmnAr .sMr.sDger .sSr.sSzmnAr.sCrnsrrdznsR.sSr .sAr .sSgr.sRr.sSzmnIz.sRr.sKr \n.sSr.sMBr.sNDgr .sA.sSzmn","size_mb":0.38,"has_text":true},"Videha 214.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 214.pdf","name":"Videha 214.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n':dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw ' :d_Ro:dOBa:dFour :dMw :dA:dABusvwrw:dKw :dOBa:dFmva :dNw:dVw:dMBw:dRw :d_Ro:dharo:dOBa:dSmC (:dVw:dSsw:dRapM :dNmBa :dMw:dSmuBAw:dSw :dOBa:dharo:dSavaB :dA:dABusvwrw:dKw :d_Ro:dOBa:dFour )\n  \n   \n:dAm :dA:dABusvwrw:dKw:dMw:dSmuBE :dA:dSmuBI.M:dCMw:- \n:dOBa. :dSw :dABusvwrw :d3w:dSmuBAw:dDw:dKw:dSmuBIm.G:dtw :dSw :dABusvwrw :dDw:dSmuBE:dSMw  \n  \n:d_Ro. :dGw:dDtw  \n:d_Ro.:dOBa.:dDdw:dSmuBSMortO :dKw :dSmuBAm :dLw:dSmuBAw:dSMw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSmuBI.M:dMw:dSMRw-:dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dSw :dABusvwrw :dSKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w :dKw :dSmuBE :dRw :dA:dVw:dtw:dVw  \n:d_Ro.:d_Ro.:dSw:d_tw :dNw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dtw:dNBw :dJMw:dSmuBAw- :dLw:dGMw:dSmuBU:dKw:d_Mw:dSmuBAw- :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw \n:d_Ro.:d_Mraa.:dMw:dNw:dSmuBO:dJw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dMw :dABusvwrw :dDdw:dLw -:dSmuBI:dKw:dCMw:dSmuBU :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw  \n:d_Ro.:dFour .:dJw:dGw:dDw:dSmuBIm:dSMw :d3Rw:dSw:dSmuBAw:dDw :dMw :dABusvwrw :dDdw:dLw- :dGw:dSmuBAw:dMw:dKw :dSmuBI.M:dJw:dNw:dGw:dSmuBIm (:dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw- :dCw:dSmuBAw:dSmuBI.N:dRw:dMw :dSw :dABusvwrw:dSKw:dRw:dNBw) \n:d_Mraa. :d3w:dDtw  \n:d_Mraa.:dOBa. :dAw:dSMw:dSmuBIm:dSsw :dA:dNw:dSmuBI.M:dCw:dNHw:dSmuBAw:dRw- 3 :d_tw:dSmuBAw :dGw:dJw:dLw  \n:d_Mraa.:d_Ro. :dSmuBI:dVw:dNDw:dSmuBE:dSMVw:dRw_:d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw- :dSw:dSmuBAw:dMw:dSmuBAw  \n:d_Mraa.:d_Mraa. :dSw :dABusvwrw :d_w:dSmuBO:dSsw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dJMw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBAw:dMw:dSmuBAw-:dCw:dKw :dSmuBE :dBw:dSmuBAw  \n:d_Mraa.:dFour.:dMw:dNw:dSmuBO:dJw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dMw :dABusvwrw :dDdw:dLw - :dGw:dJw:dLw  \n  \n:dFour.:dBw:BASE:dSmuBAw:dLw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw:dABusvwrw :dKw :dSmuBVorwpmrR :d_w:dSmuBE-:dMw:dNw:dSmuBO:dJw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dMw :dABusvwrw :dDdw:dLw- :d_Ro :d_tw:dSmuBAw  :dBw:dSmuBAw:dLw :dKw:dSmuBI:dVw:d_w:dSmuBAw  \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw:dKw :d3w:dSmuBU:dRw:dSmuBAw:dNw :dA:dABusvwrw:dKw \n:dAw :dCwBdrwO:dSmuBI:dDdw:dtw:dSmuBO/ :dVw:dSmuBIm:dSmuBI:dDdw:dtw:dSmuBO/ :d3w:dSmuBO:d_Mw:dSmuBIm/ :dSmuBI.M:dCw:d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw/ :d3Mw:dSmuBO:d_tw:dSmuBO :dSw:dBMw:dKw :d3Mw:dSmuBAw:dI:dLw :dSw:dBMw :dDdw:dSmuBAw:dU:dNw:dLw:dSmuBO:dDdw :dKw:dRw:dBw:dSmuBAw:dKw :dHw:dSmuBE:d_w:dSmuBU :dNw:dSmuBIm:dCw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dKw :dSmuBI.M:dLw:dABusvwrw:dKw :d3w:dRw \n:dJw:dSmuBAw:dU:DwBdw \n VIDEHA ARCHIVE  :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dAw:dKw:dSmuBAw:dRapM:dI:dVw  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha  Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dJw:dSmuBAw:dLw:dVw:dSmuBVorwpmrR:d__w:dKw :dSmuBI:dDdw:dSw:dKw:dSw:dNw :d3Mw:dSmuBO:dRw:dMw:d3w:dRw :dJw:dSmuBAw:dU:DwBdw \n \n \n:dSw :dABusvwrw :d3w:dSmuBAw:dDw:dKw:dSmuBIm.G:dtw \n:dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw (:dSmuBI:dVw:dHw:dSmuBI:dNw ) :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dBw:dSmuBAw :dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw [ :dSw:dSmuBIm:dDdw :dS_tw:dSmuBO:dRw:dSmuBIm (:d3MLw:dSmuBAm:dSMw :dSmuBI:d3Mw:dKSMw:dNw ) :dBw:dSmuBAw :dVw:dSmuBE:dRw:dSmuBIm :dSMw:dSmuBCwBdrwO:d_tw:dRapM :dS_tw:dSmuBO:dRw:dSmuBIm ]  \n:dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm:dMw:dSmuBE :dBw:dSmuBE:dI:dMw:dSmuBAw:dNw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm:dKw, :dO:dKw:dRw :dBw:dSmuBE:dI:dMw:dSmuBAw:dNw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :d3w:dRw:dSmuBAw:dMw:dSMw:dRapM:dDw:dSmuBAw:d_Rw:dSmuBIm :dSw:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI:d_w:dKw :dAw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dLw:dSmuBE:dLw \n:dDw:dI :dJw:dSmuBAw:dI:dBw:dLw:dSmuBAw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw:dKw :dBw:dSmuBE:dI:dMw:dSmuBAw:dNw :dJw:dSmuBUu:dRw:dSmuBIm:dKw :d3Rw:dSmuBI:d_w :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw:dKw :dSw:dSmuBI.M:dJw:dRapM:dKw:dLw :dS_tw:dRwzwr:dSmuBAw:dI:dKw :dDw:dSw :dSw:dSmuBAw:dLw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dCw:dSmuBI.M:dLw :dRw:dHw:dLw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dO:dKw:dRw \n:dSmuBI:dVw:dRw:dSmuBO:dDMw:dMw:dSmuBE :dBw:dSmuBE:dI:dMw:dSmuBAw:dNw :dLw:dSmuBO:dKw:dSmuBI:dNw :dKw:dKMw:dNw:dSmuBO :dGw:dJw:dLw:dKw :dNw:dSmuBAw:dMw:d3w:dRw, :dKw:dKMw:dNw:dSmuBO :dNw:dSmuBAw:d_tw:dKw:dKw :dNw:dSmuBAw:dMw:d3w:dRw, :dKw:dKMw:dNw:dSmuBO :dVw:d_w:dRapM:dNw:dSmuBIm:dKw :dNw:dSmuBAw:dMw:d3w:dRw :dAw :dKw:dKMw:dNw:dSmuBO \n:dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw :dNw:dSmuBAw:dMw:d3w:dRw :dBMw:dSmuBE:dKMw :dBw:dDw:dSmuBI.M:dLw-:dBw:dDw:dSmuBI.M:dLw :dCMw:dDMw :dBw:dHw:dSw :dCw:dLw:dSmuBE:dBw:dSmuBAw:dKw :dBw:dSmuBE:dI:dMw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w :dRw:dHw:dLw :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dBw:dSmuBE:dI:dMw:dSmuBAw:dNw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw:dKw:dSmuBAw:dRw \n:dSw:dBMw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dDw:dSmuBU:dBw:dRw:dSmuBAw:dI:d_w:dSmuBE :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw, :dA:d3w:dNw :dSmuBI:dVw:dCw:dSmuBAw:dRw:dDMw:dSmuBAw:dRw:dKw :dDw:dSmuBU:dBw:dRapM:dLw:d_w:dSmuBAw :dDw:dSmuBE:dSmuBI.G:dKMw :dO :dAm :dCMw:dDMw :dBw:dHw:dSw:dKw :dLw:dSmuBE:dLw :dBw:dSmuBAw:dDMtw :dBMw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dAw :dO:dI:dMw:dSmuBE \n:dBw:dSmuBE:dI:dMw:dSmuBAw:dNw :dSw :dABusvwrw :dS_Mw:dSmuBAw :dAw :dJw:dSmuBUu:dRw:dSmuBIm:dKw :dSw :dABusvwrw :dGw :dHwkdSmuBU:dNw:dKw:dRw :dSw:dMw:d_Mw:dRapM:dNw :dDMw:dSmuBUu:d_w:dRapM :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dRw:dSmuBAw:dJtw :dA:dSmuBI.M:dBMw:dtw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm :dSw:dBMw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dKw :dSmuBE :dLw:dKw:DwBdw :dHw :dCwBdrwfmBdu , :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm:dKw \n:dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm:dMw:dSmuBE :dJw:dSmuBE :dBw:dSmuBE:dI:dJw:d__w:dSmuBIm :dSmuBI:dHw:dNw:dKw:dSmuBAw :dSw:dBMw:dKw :dKw:dSmuBAw:dRw:dNBw :dKw:dE:dLw :dJw:dSmuBAw :dRw:dHw:dLw :dA:dSmuBI.M:dCMw, :d_w:dKw:dRw :dFmva:dharo :dSw:dSmuBAw:dLw :d3w:dSmuBUu:dNBw:dRapM :dBMw:dSmuBE:dLw:DwBdw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  \n:dMw:dSmuBAw:dSmuBI.N:dRw :dBw:dSmuBE:dI:dMw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm:dKw :dDMw :dABusvwrw :dDMw:dSmuBAw :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw:dKw :dSw:dSmuBI.M:dJw:dRapM:dKw:dLw :dS_tw:dRwzwr:dSmuBAw:dI:dKw :dKw:dSmuBAw:dRw:dNBw :d_Mw:dMHw:dLw :dA:dSmuBI.M:dCMw, :dAw :dO:dI :dS_tw:dRwzwr:dSmuBAw:dI:dKw:dKw :dKw:dSmuBAw:dRw:dNBw :dMw:dSmuBUu:dLw :dDMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw \n:dSw:dMw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw:dN_w:dRw :dDMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dKw :dSw:dSmuBO:dJMw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu :dSmuBI.M:dCw:d__w :dBMw:dAvwurwMw :dGw:dSmuBE:dLw :dA:dSmuBI.M:dCMw, :dGw:dSmuBU:dNBw:dSmuBAw:d_Mw:dKw :dSmuBE  :dNw:dSmuBAm :dMw:dSmuBAw:d_Rw:dSmuBAw:dMw:dSmuBE :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO:DwBdw \n:dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw (:dSmuBI:dVw:dHw:dSmuBI:dNw) :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dBw:dSmuBAw :dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw [ :dSw:dSmuBIm:dDdw :dS_tw:dSmuBO:dRw:dSmuBIm (:d3MLw:dSmuBAm:dSMw :dSmuBI:d3Mw:dKSMw:dNw) :dBw:dSmuBAw :dVw:dSmuBE:dRw:dSmuBIm :dSMw:dSmuBCwBdrwO:d_tw:dRapM :dS_tw:dSmuBO:dRw:dSmuBIm] \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSmuBI:dVw:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw:dMw:dSmuBE :dSmuBI:dVw:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw:dSMw:dSmuBAw:dS_Rw :dAw:dE:dLw:DwBdw :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :d3Rw:dBw:dNDMw-:dSmuBI:dNw:dBw:dNDMw-:dSw:dMw:dSmuBAw:dLw:dSmuBO:dCw:dNw:dSmuBAw \n:dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw:dMw:dSmuBE :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw:dKw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw:dSMw:dSmuBAw:dS_Rw :dAw:dE:dLw:DwBdw :dSmuBI:dKw:dtw:dSmuBO :dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dNw:dSmuBAm :dSmuBI.M:dLw:dKMw:d_w :d_w :dCwBdrwfmBdu  :d_w:dKw:dRw:dSmuBAw :dKMw:dSmuBUu:dNw :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dNw:dSmuBAm \n:dKw:dAvwurwMw :dDw:dSmuBE:dBw:dSmuBAm:DwBdw :dAw :dSmuBI:dKw:dtw:dSmuBO :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  :dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU:dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dLw:dKMw:d_w :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dO:dKw:dRw:dSmuBAw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBMw:d_w:dBw:dDddMw:dSmuBIm :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dNw:dSmuBAm :dKw:dE:dLw :dJw:dSmuBAw :dSw:dKw :dSmuBAm :dE:DwBdw :dA:dABusvwrw:dGRw:dSmuBE:dJw:dSmuBIm:dMw:dSmuBE \n:dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU:dKw:d_Mw:dSmuBAw :dLw:dSmuBE:dLw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dA:dHw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu \":dSMw:dSmuBCwBdrwO:d_tw:dRapM-:dS_tw:dSmuBO:dRw:dSmuBIm\" :dNw:dSmuBAm :dSmuBI.M:dLw:dSmuBI.G:dKMw :dSw:dKw :dSmuBAm  :dCMw:dSmuBIm.M:DwBdw :dO:dI :dLw:dSmuBE:dLw :dSw:dSmuBIm:dDdw :dS_tw:dSmuBO:dRw:dSmuBIm :dBw:dSmuBAw :d3MLw:dSmuBAm:dSMw :dSmuBI:d3Mw:dKSMw:dNw :dBw:dSmuBAw :dAw:dNw \n:dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dSMw:dBDw:dSmuBAw:dVw:dLw:dSmuBIm :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dSmuBAm:dtw:dSmuBE :d3w:dDddMw:d_w:DwBdw :dO:d_w:dAvwurwMw :dO:dI:d3w:dRw :dBw:dHw:dSw :dCw:dSmuBI.M:dLw:dtw:dSmuBE :dRw:dHw:dLw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dO:dI :dLw:dSmuBE:dLw \":dSMw:dSmuBCwBdrwO:d_tw:dRapM-:dS_tw:dSmuBO:dRw:dSmuBIm\" :dNw:dSmuBAm :dSmuBI.M:dLw:dSmuBI.G:dKMw \n:dSw:dKw :dSmuBAm  :dCMw:dSmuBIm.M, :dA:dI:d3w:dRw :dO:d_w:dAvwurwMw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dSmuBI:dVw:dVw:dSmuBAw:dDw :dNw:dSmuBAm :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dSmuBI:dKw:dCMw :dSmuBU  :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm:dKw :dA:dABusvwrw:dGRw:dSmuBE:dJw:dSmuBIm (!!) :d3Rw:dSmuBO:d3Mw :dSmuBE :dSw:dRw :dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  :dIm :dGw:d3w :dNw:dSmuBAm :dBw:dSmuBU:dJMw:dLw :dCMw:dSmuBI.G:dNHw, :d_w:dI \n:dLw:dSmuBE:dLw :dBMw:dSmuBAw:dRw:d_w:dKw :dSmuBI:dVw:dSMVw:dSmuBI:dVw:dDtw:dSmuBAw:dLw:dtw:dMw:dSmuBE :dCw:dtw:dNw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBAw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw :dSw:dSmuBE :dKw:dKw:dRw:dSmuBO:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dNw:dSmuBU:dKw:dSmuBAw:dE:dLw :dNw:dSmuBAm :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dHw :dCwBdrwfmBdu  :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm:dMw:dSmuBE :dBw:dSmuBIm:dAw :dAw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw \n:dSw:dSmuBIm:dDdw :dAw :dSw:dSmuBAm:d3w:dSmuBI.M:dLw:dABusvwrw:dGw :dDw:dSmuBU:dNw:dSmuBUu:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  :dKw:dHw:dLw :dJw:dSmuBAw:dI:dE:DwBdw \n:dAw:dBw :dAw:dU :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw :dGw:dSmuBU:dNBw:dSmuBAw:d_Mw:dKw :dSmuBI:dVw:dSMLw:dSmuBE:dSsw:dNBw:d3w:dRw:DwBdw :d3w:dDtw:dKw :dSmuBI:dVw:dDMw:dSmuBAw :dHw:dSmuBAw:dI:dKw :dSmuBUu :dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  :dHw:dMw :dAm:dMw:dSmuBE :dJw:dSmuBO:dSmuBI:dDddMw :dKw:dAvwurwMw :dDw:dSmuBE:dKMw:dBw:DwBdw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw \n:dMw:dSmuBAw:dNtw:d_w:dSmuBAw :dSmuBI:dKw :dO:dI :dBw:dSmuBE:dI:dMw:dSmuBAw:dNw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm:dKw :dHw:dSmuBAw:d_Mw:dMw:dSmuBE :dA:dSmuBI.M:dCMw? :dMw:dSmuBAw:dSmuBI:dNw :dSmuBI.M:dLw:dA :dKw:dSmuBAw:dSmuBI.G:dLHw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm:dMw:dSmuBE :dSw:dSmuBI.M:dJw:dRapM:dKw:dLw  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \n:dS_tw:dRwzwr:dSmuBAw:dI:dKw :dHw:dSmuBO:dI:dE :dAw :dO:d_w:dAvwurwMw :dBMw:dSmuBU:dSw:dKw:dSmuBO:dLw :dLw:dSmuBO:dKw:dKw :dA:dKw:dSmuBAw:dLw :dBMw:dAvwurwMw :dJw:dSmuBAw:dI:dE:DwBdw :d_w:dI:dtw:dSmuBO :dSmuBI:dKw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw (:dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw) :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw :dBw:dSmuBAw \n:dHw:dSmuBAw:dI:dKw :dSmuBUu  :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw :dDw:dSmuBE:dLw :dJw:dSmuBAw :dSw:dKw:d_w? :dSmuBI:dKw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw :dNw:dSmuBAw:dMw :dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dKw:dAvwurwMw :dDw:dSmuBE:dLw:dSmuBE :d_tw:dSmuBAw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dO:dI:dMw:dSmuBE :dGw:dSmuBU:dNBw:dSmuBAw:d_Mw:dKw \n:dVw:dSmuBVorwpmrR:dSmuBI.M:dDDMw :dBMw:dAvwurwMw :dJw:dSmuBAw:dE:d_w :dBw:dSmuBAw :dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw :dNw:dSmuBAw:dMw :dBw:dDw:dSmuBI.M:dLw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dKw:dAvwurwMw :dDw:dSmuBIm :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dO:dHw:dSmuBIm :dLw:dSmuBE:dKMw:dKw:dKw :dVw:dE:dHw :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw :dKMw:dRw:dSmuBAw:d3w:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dNw:dSmuBIm:dKw \n:dBMw:dAvwurwMw :dJw:dSmuBAw:dE:d_w:DwBdw :dAw :dMw:dSmuBAw:dSmuBI:dNw :dSmuBI.M:dLw:dA :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :d_w:dSmuBE:dSw:dRw:dSmuBE :dSMw:dBDw :dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dBw:dSmuBAw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dLw:dSmuBE:dLw :d3Rw:dtw:dSmuBU:dK_w :dHwkdSmuBU:dA:dE :dLw:dSmuBAw:dGw:dE, :dBw:dSmuBAw :dLw:dGMw:dSmuBU \n:dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw:dMw:dSmuBE :dE:dKw:d_tw:dSmuBAw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw (:dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU) :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dLw:dSmuBE:dKMw:dKw :dSw:dSmuBI.G:dMMw:dSmuBI.M:dLw:d_w :dKw:dAvwurwMw :dLw:dSmuBE:dSmuBI.M:d_Mw :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dKw:dSmuBIm.G :dO:dKw:dRw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :dA:dHw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu :dNw:dSmuBAm \n:dKw:dRw:dBw:DwBdw :dAw :dJw :dCwBdrwfmBdu  :dE:dKw:dRw :dSmuBI:dVw:dSsw:dtw :d3Rw:dSmuBE:dMw :dRw:dHw:dE :dAw :dSmuBI:dKw:dCMw :dSmuBU  :dtw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw :dLw:d3Rw:dSmuBE:dKw (:dLw:dGMw:dSmuBU :d3Rw:dSmuBE:dMw :dKw:d_Mw:dSmuBAw) :dKw:dSmuBI:dHw :dE:dKw:dRw:dSmuBAw :dSw:dMBw:dSmuBO:dSmuBI.M:dDMw:d_w :dKw:dRw:dSmuBI.M:d_Mw :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dKw:dSmuBIm.G :dHw:dMw \n:dIm :dKw:dSmuBI:dHw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :dKw:dRw:dBw :dJw:dSmuBE :dLw:dGMw:dSmuBU :dBw:dSmuBIm:dSmuBI:dHw:dSmuBI:dNw :d3Rw:dSmuBE:dMw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dBw :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dO :dLw:dSmuBO:dKw:dSmuBI:dNw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :dKw:dRw:d_w:dSmuBAw :dAw :dA:dSmuBI:d_w :dLw:dGMw:dSmuBU :d3Rw:dSmuBE:dMw :dKw:d_Mw:dSmuBAw \n:dSmuBI.M:dLw:dKMw:dBw :d_w:dKMw:dNw :dIm :dLw:dSmuBO:dKw:dSmuBI:dNw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :dKw:dRw:d_w:dSmuBAw:DwBdw :dE:dKw :d3w:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dSmuBI:d_w:dKw :dGw:dDtw/ :d3w:dDtw :dHwkdSmuBU:dA:dE :dBw:dSmuBAw :dE:dKw :dLw:dSmuBAw:dKMw :d3w:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dSmuBI:d_w:dKw, :dO :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:dSmuBI.G:d_tw:dKw :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw \n:dBMw:dSmuBE:dLw :dAw :dO:dKw:dRw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :dHw:dSmuBE:dBw:dSmuBE :d_tw:dSmuBAw :dKw:dRw:d_w, :dCw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE :dO:dKw:dRw :dNw:dSmuBAw:dMw:dKw:dRw:dNBw :dA:dHw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu :dJw:dSmuBE :dKw:dRw:dSmuBIm:DwBdw \n:dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dHw:dSmuBAw:dI:dKw :dSmuBUu  :dAw:dSmuBI:dKw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw :dSw:dBMw:dMw:dSmuBE :dE:dKw:d_tw:dSmuBAw :dSw:dMw:dStw:dSmuBAw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dBw:dSmuBE:dSMw:dSmuBIm :dGw:dSmuBO:d_tw:dSmuBE :dJw:dSmuBE :dAm :dDw:dSmuBU:dNw:dSmuBUu :dSmuBI:dVw:dDMw:dSmuBAw:dMw:dSmuBE :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw, :dSw:dSmuBE :dGw:dSmuBU:dNBw:dKw :dBw:dLw:dSmuBE \n:dNw:dSmuBAm :dNw:dSmuBAw:dMw:dKw:dRw:dNBw:dKw :dBw:dLw:dSmuBE :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw :dJw:dSmuBIm:d_w:dAvwurwMw :dCw:dSmuBAw:dHw:dSmuBAm :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dJw :dCwBdrwfmBdu  :dIm :dKw:dHw:dSmuBIm :dJw:dSmuBE :dAm :dDw:dSmuBU:dNw:dSmuBUu :dSmuBI:dVw:dDMw:dSmuBAw:dMw:dSmuBE :dKw:dMw :d3Rw:dSmuBI:d_w:dBMw:dSmuBAw:dVw:dSmuBAw:dNw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw:dKw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBI:dKRw:dtw \n:dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dA:dSw:d_tw :dNw:dSmuBAm :dHw:dE:d_w:DwBdw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dE:dKw:dRw :dA:d_Mw:dRapM :dIm :dNw:dSmuBAm :dJw:dSmuBE :dO :dSw:dBMw :dE:dKw:dSmuBO:d_tw:dSmuBAw :dNw:dSmuBIm:dKw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dNw:dSmuBAm :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dNw:dSmuBE :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dHw :dCwBdrwfmBdu  :dJw :dCwBdrwfmBdu  :dHwkdSmuBU:dNw:dKw:dRw \n:dLw:dSmuBE:dKMw:dNw:dSmuBIm:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  :dDw:dSmuBE:dKMw:dSmuBIm :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dE:dKw-:dAw:dDMw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :dNw:dSmuBIm:dKw :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw :dO :dDw:dAvwurwMw :dSw:dKw:dLw :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dAw :dJw:dSmuBAw:dDMw:dSmuBI.N:dRw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw :dBMw:dSmuBI.N:dRw :dNw:dSmuBIm:dKw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw \n:dO :dNw:dSmuBAm :dDw:dAvwurwMw :dSw:dKw:d_w:dSmuBAw, :dSmuBI:dBw:dNw :d3w:dSmuBAm:dRw:dVw:dSmuBIm-:d3w:dSmuBAm:dGw:dSmuBAw:dMw:dKw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw :dBMw:dSmuBE:d_tw:dBw :dKw:dSmuBI:d_tMw:dNw:dSmuBE :dHw:dSmuBE:d_w:dSmuBI.G:dNHw:DwBdw :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dKw:dSmuBIm.G :dIm :dLw:dSmuBO:dKw:dSmuBI:dNw :d3w:dSmuBUu:dNBw:dRapM :dLw:dGMw:dSmuBU-:dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dBw:dSmuBAw:dKw \n:dtw:dSmuBO:dGtw :dNw:dSmuBAm :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :d_w:dSmuBE:dCwBdrwfmBdu :dMw:dJw:dBw:dSmuBUu:dRw:dSmuBIm:dMw:dSmuBE :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dSmuBAm :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw? :dHw :dCwBdrwfmBdu  :dBw:dSmuBU:dJMw:dSmuBAw:dI :d_w:dCwBdrwfmBdu  :dSw:dE:dHw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw \n:dRw:dSmuBAw:dJw:dMw:dSmuBO:dHw:dNw :dJMw:dSmuBAw :dA:d3w:dNw :dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw:dKw :dA:dN_w:dMw:dSmuBE :dE:dKw:d_tw:dSmuBAw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dLw:dSmuBI.G:dNHw, \":dCw:dLw:dHw\"- :dSw:dNw:dGw:dRw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw:DwBdw \n:dSmuBI:dKw:dCMw:dSmuBU :dNw:dSmuBIm:dKw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dMw:dSmuBE :d3w:dRw:dMw:dSmuBE:dSMVw:dRw :dKw:dSmuBAw:d3w:dSmuBI:dDddMw:dKw \":dSw:d_w:dBw:dRw:d_w:dSmuBIm\", :dA:dMw:dRw:dNw:dSmuBAw:d_Mw  :dJMw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE :dRw \":dDw:dSmuBE:dHw\", :dJtw:dSmuBO:dSmuBI:d_w :dJMw:dSmuBAw :dCw:dSmuBAu:dDMw:dRw:dSmuBIm:dKw \":dNw:dBw:dKw:dSmuBAw \n:d3w:dSmuBIm:dRMw:dSmuBIm\", :dU:dMw:dSmuBE:dSMw :dMw:dNBDdw:dLw:dKw \":dRwkdSmuBU:d3w:dSmuBAm:dAw:dKw :dDdMw:dSmuBE:dRw:dSmuBIm\", :dKw:dSmuBI:d3w:dLw:dSmuBE:dSMVw:dRw :dRw:dSmuBAw:dU:d_w:dKw \":dCMw :dSmuBUu :dAw-:dCMw :dSmuBUu :d_w\", :dMw:dSmuBU:dNNw:dSmuBAw:dJw:dSmuBIm:dKw \":dRw:dSmuBE:dVw:dSmuBAw:dJw\", :dA:dNw:dMw:dSmuBO:dLw :dJMw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE :dRw \n\":d3Rw:dSmuBAw:d_Mw:dSmuBI.M:dMw:dKw:d_w:dSmuBAw\" :dAw :dO:dMw:d3Rw:dKw:dSmuBAw:dSMw :dJMw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE :dRw \":dS3w:dSmuBE:dSMw:dLw :d3w:dRw:dSmuBI.M:dMw:d_tw\" :dA:dBw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dAm :dSw:dBMw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  :dE:dKw:d_Rw :dKw:dRw:dSmuBIm :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dE:dKw:d_tw:dSmuBAw \n:d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw :d3w:dSmuBE:dBw:dSmuBAw :dtw:dSmuBO:dGtw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw :dBw:dNw:d_w, :dAw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw :dSw :dABusvwrw :dtw:dSmuBU:dK_w :dRwkdSmuBUu:d3w:dSmuBE:dCwBdrwfmBdu :dDw:dSmuBE:dLw :dJw:dSmuBAw :dSw:dKw:d_w:DwBdw  :dHw:dSmuBAw:dI:dKw :dSmuBUu :dMw:dSmuBE :dSw:dMw:dStw:dSmuBAw :dAw:dRw :dGw:dMBMw:dSmuBIm:dRw :dA:dSmuBI.M:dCMw, \n:dBw:dSmuBAw:dSMw:dSmuBO :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dSmuBAm :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :dJw:dSmuBE :dJw:dSmuBE :dSmuBI:dKw:dtw:dSmuBO :dOBa:d_Ro :d_tw:dSmuBAw :dHw:dSmuBAw:dI:dKw :dSmuBUu  :dSmuBI.M:dLw:dSmuBI.G:dKMw :dLw:dSmuBE:dSmuBI.M:d_Mw :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dO :dMw:dHw:dSmuBAw:dKw:dSmuBI:dVw :dBMw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw, :d_w:dKMw:dNw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm:dMw:dSmuBE :dSw:dBMw :dMw:dHw:dSmuBAw:dKw:dSmuBI:dVw:dtw:dSmuBE \n:dBMw:dAvwurwMw :dJw:dSmuBE:d_w:dSmuBAw, :dAw :dE:dKw:dSmuBAw:dDMw :d_tw:dSmuBAw :dNw:dSmuBIm:dKw :dAw :dHw:dJw:dSmuBAw:dRw:dKw :dHw:dJw:dSmuBAw:dRw :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw-:dSw:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dLw:dSmuBIm:dSmuBI.G:dKMw :dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dGw:dSmuBO:d_tw:dSmuBE :dMw:dHw:dSmuBAw-:dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw:dKw:d_Mw:dSmuBAw:dKw:dSmuBAw:dRw :dKw:dHw:dSmuBE:d_w:dSmuBAw:DwBdw \n \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw:dKw http://videha.co.in/  1 :dJw:dNw:dVw:dRw:dSmuBIm 2017 :dKw :dSmuBE :dRw :dA:dABusvwrw:dKw :dSmuBI:dNw:dKw:dSmuBI.M:dLw:d_w:dSmuBE :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dDw:dSw:dMw :dBw:dKMw:dRapM:dMw:dSmuBE :d3Rw:dVw:dSmuBE:dSMw :dKw:dAvwurwMw :dJw:dSmuBAw:dE:d_w:DwBdw \n:dA:dI :dA:dVw:dSw:dRw:d3w:dRw :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dGw:dSmuBIm:d_w-:dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w:dKw :dE:dLw:dBw:dMw :dKw :dSmuBE :dRw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :dAw:dSmuBI:dDw :d3Rw:dKw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dSMw:d_w :dKw:dRw:dBw:dSmuBAw:dKw :dSmuBI:dNw:dNBw:dRapM:dtw :dLw:dSmuBE:dLw:dKw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dSmuBI.M:dCMw:d_tw:d3w:dSmuBU:d_tw \n:d3Rw:dtw:dSmuBAw:dSw:dKw :dA:dSmuBI:d_w:dSmuBI.N:dRw:dK_w :dSMw:dSmuBAw:dtw:dDw :dIm :d3w:dSmuBI:dHw:dLw :dA:dVw:dSw:dRw :dHw:dSmuBE:d_w:dSmuBAm :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :d3w:dSmuBI:d_Rw:dKw:dSmuBAw:dSmuBI.N:dRw:d_w:dSmuBAw:dMw:dSmuBE :dJw:dKMw:dNw :dSmuBI:dKw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:dSmuBI.G:d_tw:dKw :d3w:dSmuBI:d_Rw:dKw:dSmuBAw:dKw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO \n:dE:dKw:d_tw:dSmuBAw :dA:dABusvwrw:dKw:dMw:dSmuBE :dSmuBI:d3Mw:dLMw:dSmuBIm :dGw:dSmuBIm:d_w:dKw :dE:dLw:dBw:dMw :dVw:dSmuBAw :dSmuBI:dKw :dSVw:d_w :dABusvwrw :d_Rw :dGw:dSmuBIm:d_w-:dGw:dJw:dLw:dKw :dE:dLw:dBw:dMw :dKw :dSmuBE:dRw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :dDw:dSmuBE:dBw:dSmuBAw:dKw :d3Rw:dtw:dSmuBAw:dSw :dVw:dSmuBAw :dSmuBI:dNw:dNBw:dRapM:dtw \n:dKw:dE:dLw :dGw:dSmuBE:dLw :dHwkdSmuBU:dA:dE:DwBdw :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dKw :dLw:dSmuBO:dKw:dSmuBI:dNw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dAw:dGRw:dHw :dJw:dSmuBE :dO :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dE:dLw:dBw:dMw:dKw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dGw:dSmuBIm:d_w-:dGw:dJw:dLw-:dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w :dKw:dSmuBIm.G :d3w:dSmuBUu:dRw:dSmuBAw \n:dE:dLw:dBw:dMw :dKw :dSmuBE :dRw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :d3w:d_tMw:dSmuBAw:dBw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw-:dLw:dSmuBE:dKMw :dAw:dSmuBI:dDw:dMw:dSmuBE :dGw:dSmuBIm:d_w-:dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w:dKw :dBMw:dSmuBAw:dVw :d3w:dKSsw, :d_tw:dSmuBE:dKNw:dSmuBIm.G:dKw:dLw :d3w:dKSsw, :dSMw:dBDw :dCw:dtw:dNw :d3w:dKSsw, \n:dE:dDdw:dSmuBIm:dSmuBI:d_tw:dABusvwrw:dGw :d3w:dKSsw, :dMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBERapM :dSmuBI:d_tw:dABusvwrw:dGw :d3w:dKSsw :dAw:dSmuBI:dDw :dKw :dSmuBE :dRw :dVw:dNBw:dRapM:dNw :dHwkdSmuBU:dA:dE:DwBdw :dLw:dSmuBE:dKMw:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  ggajendra@videha.com  :d3w:dRw 1 :dSmuBI:dDw:dSw:dMBw:dRw 2016 \n:dDMw:dSmuBI.N:dRw :d3w:d_tMw:dSmuBAw:dE:dLw :dJw:dSmuBAw:dE:DwBdw:dAm :dA:dABusvwrw:dKw:dMw:dSmuBE :dSw:dMw:dSmuBAw:dNtw :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw :dO :dS_Mw:dSmuBAw:dtw:dSmuBIm :dS_w :dABusvwrw :dBMw :dSw:dBMw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dRw:dHw:dBw:dSmuBE :dKw:dRw:d_w:DwBdw :d3Rw:dtw:dSmuBAw:dSw :dRw:dHw:d_w :dJw:dSmuBE :dBw:dSmuBE:dSw:dSmuBIm:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBw:dSmuBE:dSw:dSmuBIm \n:dGw:dSmuBIm:d_w-:dGw:dJw:dLw-:dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w :dAw:dSmuBI:dKw :d3w:dSmuBUu:dRw:dSmuBAw :dE:dLw:dBw:dMw:dKw :dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :dAw:dBw:dE:DwBdw \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n:dJw:dSmuBE:dNw:dSmuBAw :dKw:dSmuBIm.G :dSw:dBMw :dGw:dSmuBO:d_tw:dSmuBAw :dJw:dNw:dSmuBAm :dCMw:dSmuBIm.M :dJw:dSmuBE :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :d_Ro:dharo:dOBa:dFmva :dMw:dSmuBE :d_w:dSmuBIm:dNw :d_tw:dSmuBAw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :d_w:dSmuBIm:dNw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw:dKw:dSmuBAw:dRw:d3w:dRw :d3Rw:dKw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dSMw:d_w :dKw :dSmuBE :dLw:dKw :dJw:dKw:dRw \n:dMw:dSmuBAw:d3w:dDw:dABusvwrw:dDdw :dCMw:dLw :dSw:dSmuBAw:dLw:dMw:dSmuBE :dDw:dSmuBUu:d_tw:dSmuBAw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dJw:dSmuBIm:dSmuBI:dVw:d_w :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw:dKw:dSmuBAw:dRw:dKw :dU:d3w:dRw :dRw:dHw:d_w :dJw:dI:dMw:dSmuBE :dE:dKw:d_tw:dSmuBAw :dSmC:dharo-:dSavaB:dharo :dVw:dSmuBAw :dO:dI:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBw:dSmuBE:dSw:dSmuBIm :dSw:dSmuBAw:dLw:dKw \n:dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw:dKw:dSmuBAw:dRw :dRw:dHw:d_w:dSmuBAw :d_w :dCwBdrwfmBdu  :dDw:dSmuBO:dSw:dRw :dFour:dharo-:dFmva:dharo :dSw:dSmuBAw:dLw:dKw ( :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw:dKw:dSmuBAw:dRw :dMw:dNw:dSmuBE :dBMw:dSmuBAw:dRw:d_w :dAw :dNw:dSmuBE:d3w:dSmuBAw:dLw :dDw:dSmuBUu:dNw:dSmuBUu:dKw):DwBdw :dAm :dKRw:dMw:dMw:dSmuBE :dA:dRw:dSmuBI:dVw:dNDw \n:d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw :dO :dJw:dGw:dDw:dSmuBIm:dSMw :dCw :dABusvwrw :dDRw :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw \":dA:dSmuBI:dNw:dLw\":dJw:dSmuBIm:d3w:dRw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dSmuBI:dNw:dKw:dSmuBI.M:dLw :dCw:dSmuBU:dKw:dLw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dAw:dGw:dSmuBUu:dKw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dSmuBI:dKw:dNw:dKw:dSmuBAw:d3w:dRw :dHwkdSmuBU:dA:dE \n:d_w:dI :dLw:dSmuBE:dLw :dE:dKw :dMw:dSmuBAw:dSw :d3w:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBE:dSw :dCwBdrwfmBdu  :d3w:dSmuBAw:d_tMw:dKw:dKw :dSw:dSmuBU:dJMw:dSmuBAw:dVw :dMw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dGw:dLw :dGw:dSmuBE:dLw :dCMw:dLw:DwBdw  :d3w:dSmuBAw:d_tMw:dKw:dKw :dSw:dSmuBU:dJMw:dSmuBAw:dVw :dAw:dE:dLw :dAw :dO:dI :dSw:dSmuBU:dJMw:dSmuBAw:dVw :dA:dABusvwrw:d_w:dGw:dRapM:d_w \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw:dKw :dSmuBI:dKw:dCMw:dSmuBU :dA:dSmuBI:dGw:dLw:dSmuBAw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :d3w:dRw:dMw:dSmuBE:dSMVw:dRw :dKw:dSmuBAw:d3w:dSmuBI:dDddMw, :dVw:dSmuBIm:dRw:dSmuBE:dNDRw :dMw:dSmuBI.G:dLLw:dKw :dAw :dKw:dMw:dLw:dSmuBAw :dCw:dSmuBAu:dDMw:dRw:dSmuBIm :d3w:dRw :dRw:dHw:d_w:DwBdw :dHw:dMw:dRw :dSw:dBw:dHw:dKw \n:d3Rw:dtw:dSmuBAw:dSw :dRw:dHw:d_w :dJw:dSmuBE :dIm :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dSw:dBMw :dJw:dNw:dVw:dRw:dSmuBIm :dO :d3Mw:dRw:dVw:dRw:dSmuBIm :d_Ro:dharo:dOBa:dSavaB :dMw:dSmuBE :d3Rw:dKw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dSMw:d_w :dHwkdSmuBU:dA:dE :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dIm :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw:dKw :dU:d3w:dLw:dBDMw:d_w:dSmuBAw:d3w:dRw :dSmuBI:dNw:dBMw:dRapM:dRw \n:dKw:dRw:d_w:DwBdw :dMw:dNw:dSmuBE :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw:dKw :dU:d3w:dLw:dBDMw:d_w:dSmuBAw:dKw :dSmuBI:dHw:dSw:dSmuBAw:dBw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dSw:dMw:dE :dUu:d3w:dRw-:dSmuBI:dNw:dCCw:dSmuBAw :dBMw:dAvwurwMw :dSw:dKw :dSmuBAm :dE:DwBdw :dSw:dBMw :dGw:dSmuBO:d_tw:dSmuBAw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dAw:dGRw:dHw :dJw:dSmuBE :dO :dA:d3w:dNw-:dA:d3w:dNw \n:dRw:dCw:dNw:dSmuBAw :d_Mraa:dOBa :dSmuBI:dDw:dSw:dMBw:dRw :d_Ro:dharo:dOBa:dSmC :dDMw:dSmuBI.N:dRw ggajendra@videha.com :d3w:dRw :d3w:d_tMw:dSmuBAw :dDw:dSmuBIm:DwBdw \n  \n  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw:dN_w:dRw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw  \n:dOBa.:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw:dN_w:dRw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm :d3Mw :dSmuBE :dLw:dSmuBO :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw :d_Ro:dharo:dOBa:dharo -:dOBa:dOBa   \n:d_Ro:dharo:dOBa:dharo :dSMRw:dSmuBIm :dGw:dSmuBO:dSmuBI:dVw:dNDw :dJMw:dSmuBAw (:dSw:dMw:dGRw :dtw:dSmuBO:dGw:dDw:dSmuBAw:dNw :dLw:dSmuBE:dLw) \n:d_Ro:dharo:dOBa:dOBa :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dMw:dSmuBAw:dNw:dNDw :dRw:dSmuBE:dNBw:dSmuBU (:dSw:dMw:dGRw :dtw:dSmuBO:dGw:dDw:dSmuBAw:dNw :dLw:dSmuBE:dLw) \n:d_Ro.:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw:dN_w:dRw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw :d_Ro:dharo:dOBa:dOBa -:dOBa:d_Ro   \n:d_Ro:dharo:dOBa:dOBa :dMw:dSmuBUu:dLw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw- :dSMRw:dSmuBIm :dJw:dGw:dDw:dSmuBIm:dSMw :d3Rw:dSw:dSmuBAw:dDw :dMw:dNBDdw:dLw (:dGw:dSmuBAw:dMw:dKw :dSmuBI.M:dJw:dNw:dGw :BASE:dSmuBIm, :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw) \n:d_Ro:dharo:dOBa:dOBa :dBw:dSmuBAw:dLw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw- :dLw:dSmuBE.:dKw. :dMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw:d_Mw :dJMw:dSmuBAw (:dJw:dKw:dRw :dNw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :dCw:d_w:dSmuBU:dRw :dHw:dSmuBO:dI, :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw) \n:d_Ro:dharo:dOBa:dOBa :dtw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw- :dAw:dNw:dNDw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dJMw:dSmuBAw (:dKw:dLw:dHw , :dNw:dSmuBAw:d_tw:dKw) \n:d_Ro:dharo:dOBa:d_Ro :dA:dNw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw:dDw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw- :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:dLw:dSmuBO:dCw:dNw :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw- (:d3w:dDMw:dSmuBAw:dNw:dDw:dSmuBIm:dKw :dMw:dSmuBAw:dJMw :BASE:dSmuBIm, :dBw:dSmuBAw:dABusvwrw:dGLw:dSmuBAw- :dMw:dSmuBAw:dSmuBI:dNw:dKw :dBw :dABusvwrw :dDtw:dSmuBO:d3w:dSmuBAw:dDMtw:dSmuBAw:dtw, :dU:d3w:dNtw:dSmuBAw:dSw \n:dBw:dSmuBAw:dABusvwrw:dGLw:dSmuBAw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dA:dNw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw:dDw) \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw :d_Ro:dharo:dOBa:d_Ro -:dOBa:d_Mraa (:dVw:dSmuBAm:dKw:dSmuBI.G:dL3w:dKw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw :dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw:dKw :dRwkdSmuBUu:d3w:dMw:dSmuBE :d3Rw:dSmuBI.M:dSw:dDDMw ) \n1. :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw:dN_w:dRw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm :d3Mw :dSmuBE :dLw:dSmuBO :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw  2012  \n2012 :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dJw:dNw:dNDw:dNw :dLw:dSmuBAw:dLw :dDw:dSmuBAw:dSw (:dSw:dMw:dGRw :dtw:dSmuBO:dGw:dDw:dSmuBAw:dNw :dLw:dSmuBE:dLw) \n2. :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw :d_Ro:dharo:dOBa:d_Ro -:dOBa:d_Mraa (:dVw:dSmuBAm:dKw:dSmuBI.G:dL3w:dKw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw:dKw :dRwkdSmuBUu:d3w:dMw:dSmuBE :d3Rw:dSmuBI.M:dSw:dDDMw ) \n:d_Ro:dharo:dOBa:d_Ro :dBw:dSmuBAw:dLw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw - :dSMRw:dSmuBIm :dJw:dGw:dDw:dSmuBIm:dSMw :d3Rw:dSw:dSmuBAw:dDw :dMw:dNBDdw:dLw :dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  “:d_w:dRw:dSmuBE:dGw:dNw ” :dBw:dSmuBAw:dLw :d3Rw:dSmuBE:dRw:dKw :dSmuBI:dVw:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw \n:d_Ro:dharo:dOBa:d_Ro :dMw:dSmuBUu:dLw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw - :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dJw:dDw:dSmuBE:dVw :dMw:dNBDdw:dLw:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  \":dA:dMBw:dRw:dSmuBAw \" (:dKw:dSmuBI:dVw:d_w:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw) :dLw:dSmuBE:dLw:DwBdw \n2012 :dtw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw- :dSMRw:dSmuBIm:dMw:d_w:dSmuBIm :dJtw:dSmuBO:dSmuBI:d_w :dSw:dSmuBU:dNw:dSmuBIm:d_w :dCw:dSmuBAu:dDMw:dRw:dSmuBIm:dKw “:dA:dSmuBI.M:dCw:dRapM:dSw ” (:dKw:dSmuBI:dVw:d_w:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw) \n2013 :dA:dNw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw:dDw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw- :dSMRw:dSmuBIm :dNw:dRw:dSmuBE:dSMw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSmuBI:dVw:dKw:dLw \":dtw:dtw:dSmuBAw:dSmuBI:d_w\" (:dMw:dRw:dSmuBAw:d_tMw:dSmuBIm :dU:d3w:dNtw:dSmuBAw:dSw :dSMRw:dSmuBIm :dSmuBI:dVw:dSsNBw:dSmuBU :dSw:dKMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dMw :dKMw:dSmuBAw:dNBDdw:dSmuBE:dKw:dRw) \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw :d_Ro:dharo:dOBa:d_Mraa -:dOBa:dFour (:dVw:dSmuBAm:dKw:dSmuBI.G:dL3w:dKw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw:dKw :dRwkdSmuBUu:d3w:dMw:dSmuBE :d3Rw:dSmuBI.M:dSw:dDDMw ) \n:d_Ro:dharo:dOBa:d_Mraa :dBw:dSmuBAw:dLw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw – :dSMRw:dSmuBIm:dMw:d_w:dSmuBIm :dJtw:dSmuBO:dSmuBI:d_w :dSw:dSmuBU:dNw:dSmuBIm:d_w :dCw:dSmuBAu:dDMw:dRw:dSmuBIm- “:dDw:dSmuBE:dVw:dSmuBIm:dJw:dSmuBIm ” (:dBw:dSmuBAw:dLw :dSmuBI:dNw:dBw:dNDMw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw) :dLw:dSmuBE:dLw:DwBdw \n:d_Ro:dharo:dOBa:d_Mraa :dMw:dSmuBUu:dLw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw - :dSMRw:dSmuBIm :dBw:dSmuBE:dCw:dNw :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  \":dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBIm:dKw :dA:d3w:dMw:dSmuBAw:dNw :dAw :dCMw:dSmuBIm.M:dNw:dRw:dDw:dSmuBE:dVw :BASE:dSmuBIm\" (:dNw:dSmuBAw:d_tw:dKw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw) :dLw:dSmuBE:dLw:DwBdw \n:d_Ro:dharo:dOBa:d_Mraa :dtw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw- :dSMRw:dSmuBIm :dU:dMw:dSmuBE:dSMw :dMw:dNBDdw:dLw:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  “:dSmuBI:dNw:dSM_w:dSmuBU:dKw:dSmuBIm.G ” (:dKw:dSmuBI:dVw:d_w:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw):dLw:dSmuBE:dLw:DwBdw  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \n:d_Ro:dharo:dOBa:dFour :dA:dNw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw:dDw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw- :dSMRw:dSmuBIm :dSmuBI:dVw:dNw:dSmuBIm:d_w :dU:d_3w:dLw:dKw :dSmuBE:dCwBdrwfmBdu  “:dMw:dSmuBO:dHw:dNw:dDw:dSmuBAw:dSw ” (:dSmuBI:dHw:dNDw:dSmuBIm :dU:d3w:dNtw:dSmuBAw:dSw :dSMRw:dSmuBIm :dU:dDw:dtw :d3Rw:dKw:dSmuBAw:dSMw):dKw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dA:dNw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw:dDw \n:dLw:dSmuBE:dLw:DwBdw \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw  :d_Ro:dharo:dOBa:dFour -:d_Ro:dharo:dOBa:dFmva  (:dSw:dMw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw:dN_w:dRw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dA:dKw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dMw:dSmuBIm  :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw ) \n:d_Ro:dharo:dOBa:dFour :dMw:dSmuBUu:dLw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw- :dSMRw:dSmuBIm :dNw:dNDw :dSmuBI:dVw:dLw:dSmuBAw:dSw :dRw:dSmuBAw:dtw (:dSw:dKMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :d3w:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw:dRw :BASE:dSmuBIm- :dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw) \n:d_Ro:dharo:dOBa:dFour :dBw:dSmuBAw:dLw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw- :dSMRw:dSmuBIm :dJw:dGw:dDw:dSmuBIm:dSMw :d3Rw:dSw:dSmuBAw:dDw :dMw:dNBDdw:dLw (:dNw:dSmuBAm :dDMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAm:dE - :dBw:dSmuBAw:dLw :dU:d3w:dNtw:dSmuBAw:dSw) \n:d_Ro:dharo:dOBa:dFour :dtw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw - :dSMRw:dSmuBIm :dAw:dSMw:dSmuBIm:dSsw :dA:dNw:dSmuBI.M:dCw:dNHw:dSmuBAw:dRw (:dA:dNw:dSmuBI.M:dCw:dNHw:dSmuBAw:dRw :dAw:dKMw:dRw - :dGw:dJw:dLw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw) \n:d_Ro:dharo:dOBa:dFmva :dA:dNw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw:dDw :d3w:dSmuBU:dRw:dSKw:dSmuBAw:dRw - :dSMRw:dSmuBIm :dSMw:dMBMw:dSmuBU :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSmuBI.M:dSw:dABusvwrw:dHw ( :d3w:dSmuBAw:dKMw:dLw:dSmuBO  -  :d_w:dSmuBU:dKw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dMw :dRw:dSmuBAw:dMw:dSmuBAw :dSMw:dSmuBE:d_tw:dKw :dKw:dSmuBO:dABusvwrw:dKw:dNBw:dSmuBIm :dU:d3w:dNtw:dSmuBAw:dSw:dKw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm \n:dA:dNw:dSmuBU:dVw:dSmuBAw:dDw) \n:dNw:dSmuBAw:d_tw:dKw , :dGw:dSmuBIm:d_w , :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w , :dNw:dSmuBVorwpmrR:d_tw , :dMw:dSmuBUu:dSmuBI:d_w:dRapM:dKw:dLw:dSmuBAw , :dSmuBI.M:dSMw:dL3w :dAw :dSmuBI.M:dCw:d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw :dKSsw:dSmuBE:d_Rw:dMw:dSmuBE :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw :d_Ro:dharo:dOBa:d_Ro  \n:dA:dSmuBI.M:dBMw  :dNw:dtw - :dMw:dSmuBU:dKMtw :dA:dSmuBI.M:dBMw:dNw:dtw  , \n:dSw:dSmuBU:dSMRw:dSmuBIm :dSmuBI.M:dSMw :dL.Mwps :d3w:dSmuBIm :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm, :dU:dMRw- 17 :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw :dSMRw:dSmuBIm :dLw:dKSs.Mwps :dMw:dNBw :dJMw:dSmuBAw \n:dSMRw:dSmuBIm :dSMw:dSmuBO:dBMw:dSmuBAw :dKw:dSmuBAw:dN.Mwps :d_w :dMw:dHw:d_w:dSmuBO, :dU:dMRw- 15 :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw- :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:dA:dVw:d_w:dSmuBAw:dRw :dMw:dHw:d_w:dSmuBO, \n:dHw:dSmuBAw:dS.Mwps :dtw -:dA:dSmuBI.M:dBMw:dNw:dtw  \n:dSw:dSmuBU:dSMRw:dSmuBIm :dSmuBI:d3Rw :dtw :dABusvwrw :dKw:dSmuBAw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm, :dU:dMRw- 16, :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw- :dSMRw:dSmuBIm :dVw:dSmuBAm:dDtw:dNw:dSmuBAw:d_Mw :dSw:dSmuBAw:dHw \n:dSMRw:dSmuBIm :dDw:dSmuBU:dGw:dSmuBAw:dRapM:dNw :dABusvwrw :dDw :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw, :dU:dMRw- 23, :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw- :dS.Mwps :dVw. :dBMw:dRw:d_w :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw \n:dNw:dSmuBVorwpmrR:d_.Mwps :dtw  \n:dSw:dSmuBU:dSMRw:dSmuBIm :dSw:dSmuBU:dLw:dSmuBE:dKMw:dSmuBAw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm, :dU:dMRw- 16, :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw- :dSMRw:dSmuBIm :dHw:dRw:dSmuBE:dRw:dSmuBAw:dMw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw \n:dSMRw:dSmuBIm :dA:dMw:dSmuBIm:d_w :dRw:dABusvwrw:dJw:dNw, :dU:dMRw- 18, :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw- :dNw:dSmuBAw:dGw:dSmuBE:dSMVw:dRw :dKw:dSmuBAw:dMw:d_w \n:dSmuBI.M:dCw  :d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw  \n:dSMRw:dSmuBIm :d3w:dNw:dKw:dLw:dSmuBAw:dLw :dMw:dNBDdw:dLw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :d_Mraa:dFmva, :dSmuBI:d3w:d_w:dSmuBAw- :dSVw. :dSw:dSmuBU:dNDw:dRw :dMw:dNBDdw:dLw, :dGw:dSmuBAw:dMw :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw \n:dSMRw:dSmuBIm :dRw:dMw:dSmuBE:dSMw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dBMw:dSmuBAw:dRw:d_w:dSmuBIm, :dU:dMRw- 23, :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw- :dSMRw:dSmuBIm :dMw:dSmuBO:d_w:dSmuBIm :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw \n:dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w (:dHw:dSmuBAw:dRw:dMw:dSmuBO:dSmuBI:dNw:dtw:dMw ) \n:dSMRw:dSmuBIm :d3w:dRw:dMw:dSmuBAw:dNw:dN.Mwps :dDw :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw, :dU:dMRw- 30, :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw- :dSMRw:dSmuBIm :dNw:d_Mw:dSmuBU:dNw:dSmuBIm :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw \n:dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w (:dDdMw:dSmuBO:dLw:dKw ) \n:dSMRw:dSmuBIm :dBw:dSmuBU:dLw:dNw :dRw:dSmuBAw:dU:d_w, :dU:dMRw- 45, :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw- :dS.Mwps :dVw. :dSmuBI.M:dCw :dL.Mwps :d_tw:dSmuBUu :dRw:dSmuBAw:dU:d_w \n:dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w (:dRw:dSw:dNw:dCw:dSmuBAu:dKw:dSmuBIm.G ) \n:dSMRw:dSmuBIm :dBw:dHw:dSmuBAw:dDw:dSmuBU:dRw :dRw:dSmuBAw:dMw, :dU:dMRw- 55, :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw- :dS.Mwps :dVw. :dSw:dRw:dJw:dSmuBU:dGw :dRw:dSmuBAw:dMw \n:dSmuBI.M:dSMw:dL3w:dSmuBIm -:dVw:dS_w:dSmuBU:dKw:dLw:dSmuBAw  \n:dSMRw:dSmuBIm :dJw:dGw:dDw:dSmuBIm:dSMw :dMw:dSmuBI.G:dLLw:dKw,:dFmva:dharo :dGw:dSmuBAw:dMw- :dCw:dNw:dSmuBAu:dRw:dSmuBAw:dGw :dABusvwrw :dJw \n:dMw:dSmuBUu:dSmuBI:d_w:dRapM-:dMw:dSmuBVorwpmrR:dSmuBI.M:d__w:dKw:dSmuBAw :dKw:dLw:dSmuBAw  \n:dSMRw:dSmuBIm :dtw:dDw:dSmuBU:dNw :dABusvwrw :dDw:dNw :d3w :dABusvwrw :dSmuBI:dDdw :d_w, :dU:dMRw- 45, :dSmuBI:d3w :d_w:dSmuBAw- :dA:dSMw:d3Mw:dSmuBImRapM.G :d3w :dABusvwrw :dSmuBI:dDdw :d_w \n:dKw:dSmuBAw:dSs_tMw -:dKw:dLw:dSmuBAw  \n:dSMRw:dSmuBIm :dJMw:dMw:dSmuBE:dLw:dSmuBIm :dMw:dSmuBU:dSmuBI.G:dKMw:dtw:dSmuBAw,:dSmuBI:d3w:d_w:dSmuBAw :dSVw. :dMw:dSmuBUu :dABusvwrw :dGw:dSmuBAw:dLw:dSmuBAw:dLw :dMw:dSmuBU:dSmuBI.G:dKMw:dtw:dSmuBAw, :dFmva:dFmva, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw \n:dSmuBI:dKw:dSw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm -:dAw:d_Mw:dSmuBI:dNw:dBMw:dRapM:dRw :dSw :dABusvwrw :dSKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w  \n:dSMRw:dSmuBIm :dLw:dCMw:dMw:dSmuBIm :dDw:dSmuBAw:dSw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dharo, :dSmuBI:d3w:d_w:dSmuBAw :dSVw. :dSMRw:dSmuBIm :d3Mw:dNBw:dSmuBIm :dDw:dSmuBAw:dSw, :dGw:dSmuBAw:dMw :dVw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :d3w:d_Rw:dKw:dSmuBAw:dSmuBI.N:dRw:d_w:dSmuBAw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n-:d_Ro:dharo:dOBa:d_Ro :dSMRw:dSmuBIm :dNw:dVw:dSmuBE:dNDw:dSmuBU :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dJMw:dSmuBAw \n:dNw:dSmuBAw:d_tw:dKw , :dGw:dSmuBIm:d_w , :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w , :dNw:dSmuBVorwpmrR:d_tw , :dMw:dSmuBUu:dSmuBI:d_w:dRapM:dKw:dLw:dSmuBAw , :dSmuBI.M:dSMw:dL3w :dAw :dSmuBI.M:dCw:d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw :dKSsw:dSmuBE:d_Rw:dMw:dSmuBE :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw :d_Ro:dharo:dOBa:d_Mraa    \n:dMw:dSmuBU:dKMtw :dA:dSmuBI.M:dBMw:dNw:dtw -  \n(1)  :dSw:dSmuBU:dSMRw:dSmuBIm :dAw:dSMw:dSmuBAw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw:dSmuBIm :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:dSmuBAw:dVw:d_w:dSmuBAw:dRw :dtw:dSmuBAw :dDw:dVw , :dU:dMw:dSmuBE:dRw - :dOBa:dEmuMt , :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCw:dNw:dSmuBAu:dRw:dSmuBAw:dGw :dABusvwrw :dJw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n(2)  :dMw:dSmuBO . :dSw:dMw:dSw:dSmuBAw:dDw :dAw:dLw:dMw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dMw:dSmuBO . :dIm:dSsw:dSmuBAw :dAw:dLw:dMw , :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCw:dNw:dSmuBAu:dRw:dSmuBAw:dGw :dABusvwrw :dJw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- \n:dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n(3)  :dSw:dSmuBU:dSMRw:dSmuBIm :dA:d3w:dNBw:dSmuBAw:dRapM :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw:dSmuBIm :dSMRw:dSmuBIm :dMw:dNw:dSmuBO:dJw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHwkdSmuBU, :dJw:dN.Mwps :dMw :dSmuBI:d_w :dSmuBI.M:d_Mw - :dOBa:dEmuMt-:d_Ro-:dOBa:dNmBa:dNmBa:dEmuMt, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- \n:dLw:dSmuBI.G:dKSs.Mwps :dMw :dSmuBI:dNw :dtw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm,:dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n:dHw:dSmuBAw:dS.Mwps :dtw –:dA:dSmuBI.M:dBMw:dNw:dtw - \n(1) :dSMRw:dSmuBIm :dBRw:dHMw:dDw:dVw:dSmuBE :d3w:dSmuBAw:dSw:dVw:dSmuBAw:dNw :dU:d3Mw :dRapM  :dRw:dSmuBAw:dMw:dJw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm :d3w:dSmuBAw:dSw:dVw:dSmuBAw:dNw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw- :dS.Mwps :dVw. :dLw:dKSs.Mwps :dMw:dSmuBIm :d3w:dSmuBAw:dSw:dVw:dSmuBAw:dNw, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dAu:dRw:dHw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2)  :d_tw:dSmuBAw:BASE:dSmuBCwBdrwE :dSmuBI.M:dSw  :d3Mw :dAw:dLw:dMw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dMw:dSmuBO . :dMw:dSmuBU:dS.Mwps :d_w:dSmuBAw :dKw :dAw:dLw:dMw , :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCw:dNw:dSmuBAu:dRw:dSmuBAw:dGw :dABusvwrw :dJw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- \n:dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n:dNw:dSmuBAw:d_tw:dKw , :dGw:dSmuBIm:d_w , :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w , :dNw:dSmuBVorwpmrR:d_tw , :dMw:dSmuBUu:dSmuBI:d_w:dRapM:dKw:dLw:dSmuBAw , :dSmuBI.M:dSMw:dL3w :dAw :dSmuBI.M:dCw:d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw :dKSsw:dSmuBE:d_Rw:dMw:dSmuBE :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw  (:dMw:dSmuBAw:dABusvwrw:dGw:dSmuBI:dNw :dKMw:dBw:dSmuBAw:dSw :dSw:dMw:dGRw \n:dtw:dSmuBO:dGw:dDw:dSmuBAw:dNw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw ) \n:dSMw:dSmuBAw:dS.Mwps :d_Rw:dSmuBIm :dtw :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w :dSw:dHw :d_w:dSmuBAw :dNw:d3w:dSmuBU:dRw:dSmuBAw  : \n:dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:dVw:dSmuBVorwpmrR:dKSsw :dSmuBI.M:dSw :BASE :dABusvwrw:dHw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dSMRw:dSmuBIm :dA:dSmuBI:dNw  :dRwkdSmuBUu:dDDMw :dSmuBI.M:dSw :BASE :dABusvwrw:dHw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dSmC, :dGw:dSmuBAw:dMw- :d3Mw :dSmuBU :dLw:dVw:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBAw:dBw:dSmuBUu:dBw:dRw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm \n(:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dMw:dSmuBAw:dABusvwrw:dGw:dSmuBI:dNw   :dKMw:dBw:dSmuBAw:dSw :dSw:dM.Mwps :dMw:dSmuBAw :dNw: :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dLw:dSmuBO:dKw :dSw :dABusvwrw :dSKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w :dSw :dABusvwrw :dRw:dKSsw:dNBw : \n:dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw :dLw:dKMw:dNw :dSw:dSmuBAw:dHwkdSmuBU  :d3w:dSmuBE. :dS.Mwps :dVw. :dKMw:dSmuBU:dSMw:dSmuBIm:dLw:dSmuBAw:dLw :dSw:dSmuBAw:dHwkdSmuBU, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSmC:dFmva, :d3w:d_w:dSmuBAw, :dGw:dSmuBAw:dMw- :d3w:dKw:dSmuBI:dDddMw :dtw:dSmuBAw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dRw:d_w:dNw:dSw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw, :dA:dNw:dSmuBU:dMw :dABusvwrw :dDdw:dLw- \n:d3Mw :dSmuBU :dLw:d3w:dRw:dSmuBAw:dSw (:dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm) \n:dNw:dSmuBAw:d_tw:dKw , :dGw:dSmuBIm:d_w , :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w , :dNw:dSmuBVorwpmrR:d_tw , :dMw:dSmuBUu:dSmuBI:d_w:dRapM:dKw:dLw:dSmuBAw , :dSmuBI.M:dSMw:dL3w :dAw :dSmuBI.M:dCw:d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw :dKSsw:dSmuBE:d_Rw:dMw:dSmuBE :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw  (:dSw:dMw:dGRw :dtw:dSmuBO:dGw:dDw:dSmuBAw:dNw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw ):  \n:dNw:dSmuBVorwpmrR:d_.Mwps :dtw  -  \n(1)  :dSMRw:dSmuBIm :dHw:dSmuBI.N:dRw   :dNw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dtw:dNBw :dMw:dNB.Mwps :dDdw :dLw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw- :dS.Mwps :dVw. :dNw:dN.Mwps :dDw:dSmuBIm :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dEmuMt, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n(2) :dSw:dSmuBU:dSMRw:dSmuBIm :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w:dSmuBAw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw:dSmuBIm :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:dDw:dSmuBE:dVw :d3w:dSmuBAw:dSw:dVw:dSmuBAw:dNw , :dU:dMw:dSmuBE:dRw - :dOBa:dSmC , :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCw:dNw:dSmuBAu:dRw:dSmuBAw:dGw :dABusvwrw :dJw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSmuBI.M:dCw  :d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw -  \n(1)  :dJw:dtw :d3Rw:dKw:dSmuBAw:dSMw :dMw:dNB.Mwps :dDdw :dLw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw- :dSMRw:dSmuBIm :dKw :dSmuBU :dSMw:dSmuBE:dSMVw:dRw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :d_Mraa:dFmva, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dSw:dNw:d3w:d_w:dHw:dSmuBAw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw– :dBw:dSmuBAu:dRw:dHw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dSw:dRw:dSmuBAw:dtw:dGw:dRMw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2)  :dSMRw:dSmuBIm :dCw:dN.Mwps :dDw :dNw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dMw:dNB.Mwps :dDdw :dLw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dSMRw:dSmuBIm :dBMw:dSmuBO:dLw:dSmuBAw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dKMw:dDddMw:dGw:d3w:dSmuBU:dRw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dLw:dHw:dSmuBIm, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) :dSw :dABusvwrw :d3Rw:dSmuBI:d_w , :dCMw:dSmuBAw:d_Rw :dS.Mwps :dNw:dSmuBAw:d_w:dKw :dA:dABusvwrw:dSmuBI:d_w :dMw :dVw:dSsw:dRapM, :dKw:dLw:dSmuBAw :dE:dVw :dABusvwrw  :dSmuBI.M:dSMw :dL.Mwps :d3w \n:dMw:dHw:dSmuBAw:dSmuBI:dVw :dDtw:dSmuBAw:dLw:dtw- :d3w:d_tw:dNw:dSmuBAw:DwBdw    \n:dHw:dSmuBI.N:dRw  :dMw:dSmuBU:dSmuBI:dNw  :dtw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu / :dHw:dSmuBAw:dRw:dMw:dSmuBO:dSmuBI:dNw:dtw:dMw    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(1) :dSMRw:dSmuBIm :dMw:dHw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dVw :dSw:dSmuBAw:dHw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dRw:dSmuBAw:dMw:dDw:dSmuBE:dVw :dSw:dSmuBAw:dHw , :dU:dMw:dSmuBE:dRw - :dFmva:dEmuMt , :dGw:dSmuBAw:dMw- :dBw:dSmuBE:dLw:dHw:dSmuBAw, :dVw:dSmuBAw:dDdw:dRapM- :dNw :dABusvwrw . :dharo:dNmBa, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2) :dSMRw:dSmuBIm :dJw:dSmuBAw:dGw:dSmuBE:dSMVw:dRw :d3Rw:dSw:dSmuBAw:dDw :dRw:dSmuBAw:dU:d_w  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dRw:dSmuBAw:dMw:dS.Mwps :dVw:dRwkdSmuBUu:d3w :dRw:dSmuBAw:dU:d_w, :dU:dMw:dSmuBE:dRw :dSmC:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dDdMw:dSmuBO:dLw:dKw / :d_tMw:dSmuBE :dKw :dSmuBAm :d_w:dSmuBAw / :dDdMw:dSmuBO:dLw:dSmuBI:dKw  :dtw:dSmuBAw   \n(1) :dSMRw:dSmuBIm :dA:dNw:dSmuBU:d3w :dSw:dDw:dSmuBAw:dtw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw.   , :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :d_w:dSmuBU:dLw:dSmuBI.M:dSw :dtw:dSmuBAw:dHw:dSmuBIm, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dMw:dNw:dSmuBO:dHw:dRw :d3w:d_t_tw:dSmuBIm, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dMw:dRw:dSmuBAu:dNw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw \n(:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2) :dSMRw:dSmuBIm :dKw:dL.Mwps :dLw :dRw :dRw:dSmuBAw:dMw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dKMw:d_t_tw:dRw :dRw:dSmuBAw:dMw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dharo, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dLw:dSmuBI.G:dKSs.Mwps :dMw :dSmuBI:dNw :dtw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dRw:dSw:dNw:dCw:dSmuBAu:dKw:dSmuBIm.G :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw -  \n(1)  :dVw:dSmuBAw:dSw:dSmuBU:dDw:dSmuBE:dVw :dRw:dSmuBAw:dMw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dA:dNw:dSmuBU:d3w :dRw:dSmuBAw:dMw, :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :dVw:dSmuBAw:dDdw:dRapM :dNw. :dharo:dSavaB  , :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSmuBI.M:dSMw:dL3w:dSmuBIm -:dVw:dS_w:dSmuBU:dKw:dLw:dSmuBAw -  \n(1)  :dSMRw:dSmuBIm :dBw:dSmuBAu:dKw :dSmuBUu  :dMw:dSmuBI.G:dL.Mwps :dLw  :dKw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dDw:dRw:dBw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :dMw:dSmuBI.G:dL.Mwps :dLw :dKw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSavaB:dharo, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dLw:dSmuBI.G:dKSs.Mwps :dMw :dSmuBI:dNw :dtw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n(2)  :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw :dSmuBI:dVw  :dLw:dSmuBAw:dSw :dDMw:dSmuBI.N:dRw  :dKw:dSmuBAw:dRw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :d_tMw:dSmuBO:dRMw:dSmuBAw:dI :dDMw:dSmuBI.N:dRw :dKw:dSmuBAw:dRw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFour:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCw:dNw:dSmuBAu:dRw:dSmuBAw:dGw :dABusvwrw :dJw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n:dMw:dSmuBUu:dSmuBI:d_w:dRapM:dKw:dLw:dSmuBAw -:dMw:dSmuBVorwpmrR:dSmuBI:d_w:dRapM:dKw:dSmuBAw:dRw :dKw:dLw:dSmuBAw -  \n(1) :dGMw:dSmuBUu:dRw:dNw :d3w :dABusvwrw :dSmuBI:dDdw  :d_w :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw - :dSMRw:dSmuBIm :dMw:dSmuBO:dLw:dHwkdSmuBUu :d3w :dABusvwrw :dSmuBI:dDdw :d_w, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw– :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. \n:dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n(2) :dSMRw:dSmuBIm :d3Rw:dBMw:dSmuBU :d3w :dABusvwrw :dSmuBI:dDdw  :d_w :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw  :dS.Mwps :dVw .   , :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dKw:dSmuBAw:dSs_tMw -:dKw:dLw:dSmuBAw -  \n(1) :dSMRw:dSmuBIm :dJw:dGw:dDw:dSmuBE:dVw :dSw:dSmuBAw:dHwkdSmuBU  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dSMw:dNw:dSmuBIm:dCw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHwkdSmuBU, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :d_Mraa:dSmC, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm-:d3w:dSmuBU:dRw:dVw:dSmuBAw:dRapM:dSw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2) :dSMRw:dSmuBIm :dtw:dSmuBO:dGw:dSmuBE:dN.Mwps :dDRw  :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw . :dBw:dSmuBU:dDDMw:dSmuBUu.wpt :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw :dU:dMw:dSmuBE:dRw - :dFour:dFmva , :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSmuBI:dKw:dSw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm - :dAw:d_Mw:dSmuBI:dNw:dBMw:dRapM:dRw :dSw :dABusvwrw :dSKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w -   \n(1)  :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw :dA:dVw:d_w:dSmuBAw:dRw  :dRw:dSmuBAw:dU:d_w :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dSw:dSmuBU:dBw:dDMw :dRw:dSmuBAw:dU:d_w, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSmC:dSmC, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)   \n(2)  :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAu:dSMw:dNw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dKw:dSmuBI:d3w :dLw:dSmuBE:dSMVw:dRw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :d_Mraa:dFmva, :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw– :dBw:dNw:dGw:dSmuBAw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw )  \n:dA:dLHw:dSmuBAw / :dMw:dHw:dRw:dSmuBAw:dI -  \n(1) :dMw:dSmuBO . :dJw:dSmuBIm:dBw:dCMw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dMw:dSmuBO. :dSmuBI:dBw :dLw:d_tw :dMw:dRw:dHwkdSmuBUu:dMw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSmC:dFmva, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dBw:dSw:dHw:dSmuBAw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dDddMw:dHw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dA:dN.Mwps :dDMw:dRw:dSmuBAw:d_tMw:dSmuBAw:dRMw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm, :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dharo:dOBa \n:dJw:dSmuBO:dSmuBI:dGw  :dRw:dSmuBAw -  \n:dSMRw:dSmuBIm  :dBw:dC.Mwps :dCw :dNw :dMw:dNB.Mwps :dDdw :dLw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dSw:dSmuBIm:d_w:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dMw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSmC:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n:dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:dDw:dSmuBE:dVw :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw . :dJw:dSmuBAw:dGw:dSmuBE:dSMVw:dRw :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw , :dU:dMw:dSmuBE:dRw - :dFmva:dharo , :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:d3w:dRw:dSmuBAw:d_w:dSmuBIm (:d3Rw:dBMw:dSmuBAw:d_w:dSmuBIm ) :dGw:dSmuBAu:dSmuBI:dNw  :dHw:dSmuBAw:dRw  :dAw :dKMw:dJw:dRw:dSmuBIm / :dKMw:dSmuBAu:dJw:dRw:dSmuBIm :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw -  \n(1)  :dSMRw:dSmuBIm :dSw:dSmuBU:dKw:dDw:dSmuBE:dVw :dSw:dSmuBAw:d3Mw:dSmuBIm.G \n:dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dSMRw:dSmuBIm   , \n:d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw :dI:d_tw:dHw:dRw:dSmuBIm, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dLw:dHw:dSmuBIm, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dMw:dRw:dSmuBAu:dNw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n:d3w:dRw:dSmuBAw:d_w:dSmuBIm (:d3Rw:dBMw:dSmuBAw :d_w:dSmuBIm ) :dGw:dSmuBAu:dSmuBI:dNw  :dHw:dSmuBAw:dRw - (:dA:dGw:dHw:dNw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dMw:dSmuBAw:dGMw-:d3Mw:dSmuBAw:dGw:dSmuBU:dNw :d_w:dKw :dGw:dSmuBAw:dO:dLw :dJw:dSmuBAw:dI:d_w) \n(1) :dSw:dSmuBU:dKw:dDw:dSmuBE:dVw :dSw:dSmuBAw:d3Mw:dSmuBIm.G  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dBw:dSmuBAw:dBw:dSmuBUu:dNw:dSmuBAw:d_Mw :dSw:dSmuBAw:d3Mw:dSmuBIm.G, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSavaB:dFmva, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw :dI:d_tw:dHw:dRw:dSmuBIm, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dLw:dHw:dSmuBIm, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dMw:dRw:dSmuBAu:dNw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2) :dLw:dSmuBE:dLHw:dSmuBU :dDw:dSmuBAw:dSw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dSw:dNw:dKw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. \n:dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dJMw:dRw:dNw:dSmuBIm -  \n(1) :dMw:dSmuBO . :dGw:dSmuBU:dLw :dHw:dSw:dNw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dA:dB.Mwps :dDw:dSmuBU:dLw :dRw:dSw:dSmuBIm:dDw :dMw:dRw:dHwkdSmuBUu:dMw, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw \n(:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2) :dMw:dSmuBO . :dRw:dHw:dMw:dSmuBAw:dNw :dSw:dSmuBAw:dHw:dBw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw...., :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dEmuMt, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d3Mw :dSmuBU :dLw:d3w:dRw:dSmuBAw:dSw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dNw:dSmuBAw:dLw :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw -  \n(1) :dSMRw:dSmuBIm :dJw:dGw:d_w :dNw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dtw:dNBw :dMw:dNB.Mwps :dDdw :dLw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dKMw:dSmuBU:dSMw:dSmuBIm:dLw:dSmuBAw:dLw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFour:dharo, :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dKw:dKw:dRw:dDdw:dSmuBO:dBMw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2)  :dSMRw:dSmuBIm :dDw:dSmuBE:dVw :dNw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dtw:dNBw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dSMRw:dSmuBIm :dKw :dSmuBU :dSMw:dSmuBU:dMw:dLw:dSmuBAw:dLw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dBw:dNw:dRw:dJMw:dSmuBU.wpt:dLw:dSmuBAw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dA:dMw:dHw:dSmuBIm, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dGMw:dSmuBO:dGMw:dDddMw:dDdw:dSmuBIm:dHw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)   \n:dGw:dSmuBIm:d_w:dHw:dSmuBAw:dSmuBI.N:dRw  / :dLw:dSmuBO:dKw :dGw:dSmuBIm:d_w -  \n(1) :dSMRw:dSmuBIm:dMw:d_w:dSmuBIm :d3Mw :dSmuBU :dDw:dNw:dSmuBIm :dDw:dSmuBE:dVw:dSmuBIm  :d3w:d_Nw:dSmuBIm :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:d3Mw:dLw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw \n(:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2) :dSw:dSmuBU:dSMRw:dSmuBIm :dSw:dSmuBU:dSmuBI:dVw  :d_w:dSmuBAw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw:dSmuBIm :dSMRw:dSmuBIm :dGw :dABusvwrw :dGw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dMw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dOBa:dEmuMt, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dMw:dCMw:dDMw:dSmuBIm, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBI.M:dLw :dtw:dSmuBAw:dSmuBI.N:dRw , :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dKMw:dSmuBU:dRw:dDw:dKw :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw -  \n(1) :dSMRw:dSmuBIm :dSw:dSmuBIm:d_w:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dMw :dRw:dSmuBAw:dMw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dJw :dABusvwrw :dGw:dLw :dRw:dSmuBAw:dMw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSmC:d_Ro, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dLw:dSmuBI.G:dKSs.Mwps :dMw :dSmuBI:dNw :dtw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu, :d3w:dSmuBO:dSw:dHwpwBt  :d_tw- :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2)  :dSMRw:dSmuBIm :dLw:dKSs.Mwps :dMw:dSmuBIm  :dRw:dSmuBAw:dMw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :d3w :dABusvwrw :dCw:dSmuBUu :dMw:dSmuBO:dCw:dSmuBIm, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSavaB:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw \n(:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n:dKw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dRw:dNw:dSmuBE:d_tw -  \n(1) :dSMRw:dSmuBIm :dCw:dN.Mwps :dDw :dRw :dRw:dSmuBAw:dMw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw- :dS.Mwps :dVw. :dJw:dSmuBIm:d_w:dNw :dRw:dSmuBAw:dMw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dLw:dSmuBI.G:dKSs.Mwps :dMw :dSmuBI:dNw :dtw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n(2) :dMw:dSmuBO . :dSw:dSmuBU:dBMw:dSmuBAw:dNw , :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCw:dNw:dSmuBAu:dRw:dSmuBAw:dGw :dABusvwrw :dJw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dBw:dSmuBE:dN.Mwps :dJw:dSmuBUu :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw -   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \n(1)  :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dJw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dMw:dHw :d_w:dSmuBO  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dLw:dKSs.Mwps :dMw:dSmuBIm :dMw:dHw:d_w:dSmuBO, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFour:dFmva, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm :dVw:dSmuBAw:dDdw:dRapM :dNw :dABusvwrw . :dharo:dFour, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw \n(:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2)  :dSMRw:dSmuBIm :dGMw:dSmuBU:dRw:dNw :dRw:dSmuBAw:dMw , :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFour:d_Mraa, :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dNw:dGw:dSmuBAw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dBMw:dGw:dSmuBAm:d_w :dGw:dVw:dSmuBAm:dtw:dSmuBAw -  \n(1)  :dSMRw:dSmuBIm :dJw:dSmuBIm:dBw:dCMw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dRwkdSmuBUu:d3w:dSmuBAw:dLw:dSmuBAw:dLw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dEmuMt:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw :dI:d_tw:dHw:dRw:dSmuBIm, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dLw:dHw:dSmuBIm, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dMw:dRw:dSmuBAu:dNw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2)  :dSMRw:dSmuBIm :dSMw:dM.Mwps :dBMw:dSmuBU :dMw:dNB.Mwps :dDdw :dLw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dLw:dKMw:dNw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dBw:dSmuBI:dDdMw :dtw:dSmuBAw:dGMw:dSmuBAw:d_tw-:dRw:dSw:dSmuBU:dAw:dRw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw– :dMw:dSmuBU :dABusvwrw :dGw:dRw:dSmuBAw:dHw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :dSmuBI:BASE :dJw:dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSmuBI.G:dKMw  :dS.Mwps :dSw :dKw:dRw - (:dSmuBI.G:dKMw  :dS.Mwps :dSw:dSmuBAw  :dKw:dHw:dSmuBAm:dBw:dLw:dSmuBAw )-  \n(1)  :dSMRw:dSmuBIm :dCMw:dSmuBU :d_w:dHw:dRwkdSmuBUu :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw :dU:d3Mw :dRapM  :dRw:dSmuBAw:dJw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw , :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw :dKMw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw:dVw:dNw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dGMw:dSmuBO:dGMw:dRw:dSmuBI:dDdw :dHw:dSmuBAw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dMw:dNw:dSmuBO:dHw:dRw \n:d3w:d_t_tw:dSmuBIm, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dMw:dRw:dSmuBAu:dNw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw, :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dFmva:d_Ro \n(2)  :dBw:dSmuBAm:dJw:dNw:dSmuBAw:d_Mw :dMw:dSmuBU:dSmuBI.G:dKMw  :dtw:dSmuBAw :dU:d3Mw :dRapM  :d_tw:dHw:dLw :dMw:dSmuBU:dSmuBI.G:dKMw  :dtw:dSmuBAw - \n(2) :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dDdMw:dSmuBO:dABusvwrw:dGw:dSmuBAw:dI :dMw:dSmuBU:dSmuBI.G:dKMw :dtw:dSmuBAw, \n:d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dAu:dRw:dHw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dCw:d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw - \n(1)  :dSw:dSmuBU:dSMRw:dSmuBIm :dSmuBI.M:dMw  :dSmuBI.M:d_Mw  :dLw:dSmuBE:dSMw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw:dSmuBIm :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:dDw:dSmuBE:dVw :d3Rw:dSw:dSmuBAw:dDw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw ‘:dJMw:dSmuBAw:dRwkdSmuBUu:dDw:dSmuBAw:dRw’ :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dRw:dSw:dSmuBU:dAw:dRw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw-–\n :dMw:dSmuBU :dABusvwrw :dGw:dRw:dSmuBAw:dHw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :dSmuBI:BASE :dJw:dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n(2)  :dSMRw:dSmuBIm:dMw:d_w:dSmuBIm :dVw:dSmuBIm:dNBw:dSmuBAw :dDw:dSmuBE:dVw:dSmuBIm :d3w:d_Nw:dSmuBIm :dSMRw:dSmuBIm :dSmuBI:dDw  :dSmuBI.M:dLw  :d3w :dJMw:dSmuBAw , :dU:dMw:dSmuBE:dRw - :d_Mraa:dFmva , :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n:dKMw:dJw:dRw:dSmuBIm / :dKMw:dSmuBAu:dJw:dRw:dSmuBIm :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw -  \n(2)  :dSMRw:dSmuBIm :dSmuBI:dKw  :dSMw:dSmuBO:dRw:dSmuBIm :dDw:dSmuBAw:dSw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dNw:dSmuBE:dBw:dSmuBAm:d_w :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dRw:dSw:dSmuBU:dAw:dRw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw-– :dMw:dSmuBU :dABusvwrw :dGw:dRw:dSmuBAw:dHw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :dSmuBI:BASE :dJw:dLw:dSmuBAw- \n:dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n:d_w:dBw:dLw:dSmuBAw -  \n:dSMRw:dSmuBIm :dU:d3w:dSmuBE:dN.Mwps :dDRw  :dCw:dSmuBAu :dDMw:dRw:dSmuBIm  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dMw:dHw:dSmuBAw:dVw:dSmuBIm:dRw :dDw:dSmuBAw:dSw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dFmva, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw \n(:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSMRw:dSmuBIm :dDw:dSmuBE:dVw:dNw:dSmuBAw:d_Mw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dSw:dVw:dRapM:dJw:dSmuBIm:d_w :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dharo, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dJMw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dJMw:d3w:d_t_tw:dSmuBIm, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :d3w:dSmuBIm:d3w:dRw:dSmuBAw:dHw:dSmuBIm, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dLw:dDw:dSmuBI:dNw :dtw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSw:dSmuBAw:dRw:dABusvwrw:dGw:dSmuBIm - (:dGMw:dSmuBU:dNw:dSmuBAw -:dMw:dSmuBU:dNw:dSmuBAw )  \n(1) :dSMRw:dSmuBIm :d3w :dABusvwrw :dCw:dSmuBIm :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dSmuBI:d3w :d3w:dRw:dSmuBAw:dHw:dSmuBIm:DwBdw \n:dJMw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dLw  - (:dJMw:dSmuBI.M:dLw  :dBw:dSmuBAw:dHw )  \n(1) :dSMRw:dSmuBIm :dKw :dSmuBU :dN.Mwps :dDw :dNw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dKw:dNBw:dRapM :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dSMRw:dSmuBIm :dI:dN.Mwps :dDRw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dKw:dNBw:dRapM :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dRw:dSmuBE:dBw:dSmuBAw:dDddMw:dSmuBIm, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCw:dSmuBAu:dRw:dSmuBAw:dMw:dHw:dRw:dSmuBAm:dLw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm, :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dharo:dFour \n(2) :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw :dKMw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw:dVw:dNw  :dRw:dSmuBAw:dU:d_w  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dKw :dSmuBAm :dLw:dSmuBUu :dRw:dSmuBAw:dU:d_w, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSmC:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dBw:dSmuBAu:dSw:dRw:dSmuBIm (:dBw:dSmuBAu:dSw:dRw:dSmuBIm :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw )  \n:dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:dCw:dN.Mwps :dDRw  :d3Rw:dSw:dSmuBAw:dDw :dMw:dNB.Mwps :dDdw :dLw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dSMRw:dSmuBIm :dJMw:dSmuBO:d_tw:dNw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :d_Mraa:dharo, :dBw:dSmuBAu:dSw:dRw:dSmuBIm/:dBw:dSmuBAu:dSw:dLw:dSmuBIm/:dBw:dSmuBAw:dSw:dSmuBU:dRw:dSmuBIm :dBw:dJw:dBw:dSmuBAm :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :DwBdw  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \n:d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dRw:dSw:dSmuBU:dAw:dRw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dMw:dSmuBU :dABusvwrw :dGw:dRw:dSmuBAw:dHw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :dSmuBI:BASE :dJw:dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSMRw:dSmuBIm :dSmuBI:dVw  :dBMw:dSmuBUu:dSmuBI:d_w   :dJMw:dSmuBAw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dKw:dNw:d_tw:dSmuBIm:dRw :dJMw:dSmuBAw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dKw:dCMw :dSmuBU :dBw:dSmuBIm, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- \n:dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dLw:dSmuBO:dKw :dGw:dSmuBAw:d_Mw:dSmuBAw :dGw:dSmuBAw:dtw:dKw   \n:dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBI:dVw  :dN.Mwps :dDRw  :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dSw:dSmuBIm:d_w:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dMw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :d_w:dSmuBU:dLw:dSmuBI.M:dSw :dtw:dSmuBAw:dHw:dSmuBIm, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dMw:dNw:dSmuBO:dHw:dRw :d3w:d_t_tw:dSmuBIm, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dMw:dRw:dSmuBAu:dNw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- \n:dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSMRw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w  :dCw:dKw :dSmuBU :dNw :dSw:dDw:dSmuBAw:dtw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dMw:dSmuBE:d_Mw:dRw :dSw:dDw:dSmuBAw:dtw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dMw:dSmuBI.M:dJw  :dRw:dSmuBAw :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw (:dCMw:dSmuBO:dKw:d_tw:dSmuBAw  :dJMw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dLw  ...)   \n:dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:d3w:dSmuBI:d_w   :dMw:dNB.Mwps :dDdw :dLw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dA:dJw:dSmuBU:dRapM:dNw :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dRw:dSw:dSmuBU:dAw:dRw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dMw:dSmuBU :dABusvwrw :dGw:dRw:dSmuBAw:dHw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :dSmuBI:BASE :dJw:dLw:dSmuBAw- \n:dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dMw:dSmuBVorwpmrR:dDw:dABusvwrw:dGw :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw -  \n(1)  :dSMRw:dSmuBIm :dKw:dSmuBI:d3w  :dLw:dSmuBE:dSMVw:dRw :dDw:dSmuBAw:dSw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw . :dSw:dSmuBU:dNNw:dRw :dDw:dSmuBAw:dSw , :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSavaB:dharo, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dLw:dSmuBI.G:dKSs.Mwps :dMw :dSmuBI:dNw :dtw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dLw:dSmuBAu:dKw:dHw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n(2)  :dSMRw:dSmuBIm :dKMw:dKMw:dRw :dSw:dDw:dSmuBAw:dtw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dBw :dABusvwrw :d_tMw:dSmuBAw :dSw:dDw:dSmuBAw:dtw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSmC:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:d_w:dSmuBAw:dNw:d3w:dSmuBU:dRw:dSmuBAw :dSw:dHw :dBMw:dSmuBAw:dVw :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w   \n(1)  :dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw:dSmuBI:dVw  :dLw:dSmuBAw:dSw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dDw:dSmuBU:dKMw:dRw:dNw :dtw:dSmuBAw:dDw:dVw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFour:dEmuMt, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dSmuBI.M:dSw :dMw:dRw:dSmuBAw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dSw:dSmuBAw:dABusvwrw:dSmuBI:dGw , :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:dGMw:dSmuBO:dGMw:dDddMw:dDdw:dSmuBIm:dHw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :d3Mw :dSmuBU :dLw:d3w:dRw:dSmuBAw:dSw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:d_w:dRw:dSw:dSmuBAw / :d_w:dSmuBAw:dSw:dSmuBAw -  \n:dSMRw:dSmuBIm :dJw:dSmuBO:dGw:dSmuBE:dN.Mwps :dDRw  :dRw:dSmuBAw:dMw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dSmuBI:dBw :dL.Mwps :d_tw:dSmuBUu :dRw:dSmuBAw:dMw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw \n(:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dJw:dSmuBE:dN.Mwps :dDRw  :dRw:dSmuBAw:dMw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dKw:dSmuBAw:dLw:dSmuBE:dSMVw:dRw :dRw:dSmuBAw:dMw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dEmuMt, :dGw:dSmuBAw:dMw- :dMw:dJMw:dSmuBAu:dRw:dSmuBAw, :d3w:dSmuBAw:dS.Mwps :d_tw- :dCMw:dJw:dNw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dNw:dRw:dSmuBI:dHw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- \n:dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n:dRw:dMw:dJMw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dLw  / :dKw:d_tMw:dJMw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dLw  / :dKw:dRw:d_w:dSmuBAw:dLw :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw -  \n:dSMRw:dSmuBIm :dSw:dSmuBAm:dNw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dLw:dSmuBI.M:dLw :d_w :dRw:dSmuBAw:dMw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dharo, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw \n(:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSMRw:dSmuBIm :dJw:dNw:dKw :dMw:dNB.Mwps :dDdw :dLw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dU:dSmuBI.M:dCw :d_w :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSmC:dharo, :dRw:dMw:dJMw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dLw / :dKw:d_tMw:dJMw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dLw / :dKw:dRw:d_w:dSmuBAw:dLw :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw,  :dOBa:dNmBa:dSavaB:dFmva :dIm.:dSw :dCwBdrwfmBdu  \n:dRw:dMw:dJMw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dLw  :dBw:dJw:dBw:dSmuBAm :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :DwBdw :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw- :dBw:dSmuBI:dDdMw :dtw:dSmuBAw:dGMw:dSmuBAw:d_tw/:dRw:dSw:dSmuBU:dAw:dRw, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dMw:dSmuBU :dABusvwrw :dGw:dRw:dSmuBAw:dHw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dGw:dSmuBU:dMw:dGw:dSmuBU:dSmuBI.M:dMw  :dtw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu/ :dGRw:dSmuBU:dMw :dBw:dSmuBAw:dJw:dSmuBAw   \n:dSMRw:dSmuBIm :d3w:dRw:dMw:dSmuBE:dSMVw:dRw :dMw:dNB.Mwps :dDdw :dLw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :dMw:dNB.Mwps :dDdw:dLw :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFour:dOBa, :dOBa:dNmBa:dEmuMt:dharo :dIm.:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dGw:dSmuBU:dMw:dGw:dSmuBU:dSmuBI:BASE :dMw:dtw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu :dBw:dJw:dBw:dSmuBAm :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :DwBdw \n:dSMRw:dSmuBIm :dJw:dSmuBU:dGw:dSmuBAw:dtw :dSw:dSmuBAw:d3Mw:dSmuBIm.G  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dSMRw:dSmuBIm :dSMRw:dSmuBIm:dCw:dN.Mwps :dDRw :dSw:dSmuBAw:d3Mw:dSmuBIm.G, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSavaB:dFmva, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dDdw:dABusvwrw:dKw:dSmuBAw / :dDdMw:dSmuBO:dLw :dVw:dSmuBAw:dDw:dKw   \n:dSMRw:dSmuBIm :dBw:dDw:dRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw , :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dFmva, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw :dI:d_tw:dHw:dRw:dSmuBIm, :d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dLw:dHw:dSmuBIm, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :dSmuBI:BASE :dNw:dMw:dRapM:dLw:dSmuBIm, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dMw:dRw:dSmuBAu:dNw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAu:dLw \n(:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \n:dSMRw:dSmuBIm :dtw:dSmuBO:dGw:dSmuBE:dN.Mwps :dDRw  :dRw:dSmuBAw:dMw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dSmuBI:dBw :dL.Mwps :d_tw:dSmuBUu :dRw:dSmuBAw:dMw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dFmva:dFmva, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw \n(:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dDdw:dABusvwrw:d3Mw:dSmuBAw  (:dHw:dSmuBO:dLw:dSmuBIm:dMw:dSmuBE :dBw:dJw:dSmuBAw:dO:dLw :dJw:dSmuBAw:dI:d_w...) \n:dSMRw:dSmuBIm :dJw:dGRw:dNw:dSmuBAw:d_Mw :dCw:dSmuBAu:dDMw:dRw:dSmuBIm :dU:d3Mw :dRapM  :dSmuBI.M:dDMw  :dtw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm :dDw:dSmuBAw:dSw  :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw. :dMw:dHw:dSmuBAw:dVw:dSmuBIm:dRw :dDw:dSmuBAw:dSw, :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSmC:dFmva, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- \n:d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- :dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw),:dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dSMRw:dSmuBIm :dMw:dHw:dSmuBE:dN.Mwps :dDRw  :d3w:dSmuBO:dDDw:dSmuBAw:dRw , :dU:dMw:dSmuBE:dRw- :dSmC:dFmva, :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dCw:dNw:dSmuBAu:dRw:dSmuBAw:dGw :dABusvwrw :dJw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw) \n:dNw:dNuw :dSmuBE :dRw:dSmuBAw / :dSmuBI:dDdw  :dGw:dRw:dSmuBIm -  \n:dSMRw:dSmuBIm :dRw:dSmuBAw:dMw :d3Rw:dSw:dSmuBAw:dDw :dRw:dSmuBAw:dMw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBU:d_Rw :dS.Mwps :dVw . :dSw:dRw:dtw:dSmuBU:dGw :dMw:dSmuBO:dCw:dSmuBIm , :dU:dMw:dSmuBE:dRw - :dFmva:d_Ro , :d3w:d_w:dSmuBAw- :dGw:dSmuBAw:dMw+:d3w:dSmuBO:dS.Mwps :d_tw- :dBw:dSmuBE:dRw:dMw:dSmuBAw, :dBMw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw- :d_w:dMw:dSmuBU:dSmuBI.N:dRw :dtw:dSmuBAw, :d_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw- \n:dJMw :dABusvwrw :dJMw:dSmuBAw:dRw:d3w:dSmuBU:dRw (:dAw:dRw.:dE:dSw. :dSmuBI.M:dSMw :dSmuBI:dVw :dRw), :dSmuBI.M:dJw :dLw:dSmuBAw- :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI:d3w :dNw- :dEmuMt:dFour:dSavaB:dFour:dOBa:dharo (:dSmuBI:dBw :dHw:dSmuBAw:dRw)  \n  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw:dKw :dSmuBI:dKw:dCMw :dSmuBU  :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :- \n:dOBa) :dHw:dSmuBAw:dI:dKw :dSmuBUu  :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dOBa:d_Ro :dMw :dA:dABusvwrw:dKw , :dOBa:dFmva :dJw:dSmuBUu:dNw :d_Ro:dharo:dharo:dEmuMt   \nVide ha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n:d_Ro) :dGw:dJw:dLw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :d_Ro:dOBa :dMw :dA:dABusvwrw:dKw ,  :dOBa :dNw:dVw:dMBw:dRw :d_Ro:dharo:dharo:dEmuMt   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n:d_Mraa) :dSmuBI:dVw:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dSmC:dSavaB :dMw :dA:dABusvwrw:dKw , :dOBa :dA:dK_tw:dSmuBUu :dBw:dRw :d_Ro:dharo:dOBa:dharo  \nVideha_01_10_2010         Videha _01_10_2010_Tirhuta              67  \n:dFour) :dBw:dSmuBAw:dLw :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dSavaB:dharo :dMw :dA:dABusvwrw:dKw , :dOBa:dFmva :dNw:dVw:dMBw:dRw :d_Ro:dharo:dOBa:dharo  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n:dFmva) :dNw:dSmuBAw:d_tw:dKw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dSavaB:d_Ro :dMw :dA:dABusvwrw:dKw :dOBa:dFmva :dSmuBI:dDw:dSw:dMBw:dRw :d_Ro:dharo:dOBa:dharo  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12 _2010_Tirhuta            72  \n:dSmC) :dNw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dSavaB:dSavaB :dMw :dA:dABusvwrw:dKw :dharo:dOBa :dMw:dSmuBAw:dCw:dRapM :d_Ro:dharo:dOBa:dOBa  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n:dSavaB) :dBw:dSmuBAw:dLw :dGw:dJw:dLw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw:dKw :dA:dABusvwrw:dKw :dOBa:dOBa:dOBa :dMw :dA:dABusvwrw:dKw , :dOBa :dA:dGw:dS_w :d_Ro:dharo:dOBa:d_Ro  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n:dEmuMt) :dBMw:dSmuBI.G:dK_w :dGw:dJw:dLw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dOBa:d_Ro:dSmC :dMw :dA:dABusvwrw:dKw , :dOBa:dFmva :dMw:dSmuBAw:dCw:dRapM :d_Ro:dharo:dOBa:d_Mraa   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n:dNmBa) :dGw:dJw:dLw :dAw:dLw:dSmuBO:dCw:dNw:dSmuBAw -:dSw:dMw:dSmuBAw:dLw:dSmuBO:dCw:dNw:dSmuBAw -:dSw:dMw:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dOBa:dFour:d_Ro :dMw, :dA:dABusvwrw:dKw :dOBa:dFmva :dNw:dVw:dMBw:dRw :d_Ro:dharo:dOBa:d_Mraa  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n:dOBa:dharo ) :dKw:dSmuBAw:dSMw:dSmuBIm:dKw:dSmuBAw:dABusvwrw:d_w :dSmuBI.M:dMw:dSMRw :dMw:dDMw:dSmuBU:d3w :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dOBa:dSmC:dNmBa :dMw :dA:dABusvwrw:dKw :dOBa :dJw:dNw:dVw:dRw:dSmuBIm :d_Ro:dharo:dOBa:dFmva  \nVideha_01_01_2015  \n:dOBa:dOBa ) :dA:dRw:dSmuBI:dVw:dNDw :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dOBa:dEmuMt:dNmBa :dMw :dA:dABusvwrw:dKw :dOBa :dNw:dVw:dMBw:dRw :d_Ro:dharo:dOBa:dFmva  \nVideha_01_11_2015  \n:dOBa:d_Ro ) :dJw:dGw:dDw:dSmuBIm:dSMw :dCw:dNDRw :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw :dA:dSmuBI:dNw:dLw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw :dOBa:dNmBa:dOBa :dMw :dA:dABusvwrw:dKw :dOBa :dSmuBI:dDw:dSw:dMBw:dRw :d_Ro:dharo:dOBa:dFmva  \nVideha_01_12_2015  \n:dOBa:d_Mraa ) :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMMw:dSmuBAw:dNw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:dSmuBAw  :dKw- :d_Ro:dharo:dharo :dMw :dA :dKw  :dOBa:dFmva :dA:d3Rw:dSmuBAm:dLw :d_Ro:dharo:dOBa:dSmC / :d_Ro:dharo:dFmva :dMw :dA :dKw  :dOBa :dJw:dSmuBU:dLw:dSmuBAw:dIm :d_Ro:dharo:dOBa:dSmC   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n:dLw:dSmuBE:dKMw:dKw:dSw :dABusvwrw  :dAw:dMw :dABusvwrw :dSmuBI:d_Rw:d_w :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw:d3w:dRw :dAw:dMw :dABusvwrw:dSmuBI:d_Rw:d_w :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw:dKw:dSmuBAw:dRw:dKw :dSmuBI:d_tw:d33w:dNBw:dSmuBIm:dKw :dSMwkdSmuBVorwpmrR :dABusvwrw :dKMw:dLw:dSmuBAw  \n:dOBa. :dKw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dMw:dNw:dSmuBIm:dKw :d3w:dSmuBAw:dABusvwrw:dCw :d_tw:dSmuBAw :dKw:dSmuBI:dVw:d_w:dSmuBAw :dAw :dO:dI:d3w:dRw :dMw:dDMw:dSmuBU:dKw:dSmuBAw:dN_w :dJMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBI:d_tw:d33w:dNBw:dSmuBIm  \nVIDEHA 209th issue :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw:dKw :dDw:dSmuBUu :dSw:dE :dNw:dSmuBAu:dMw :dA:dABusvwrw:dKw \nVideha_01_09_2016  \n \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dIm -:d3w:dSmuBI:d_Rw:dKw:dSmuBAw:dKw   :dBw:dSmuBIm:dCMw:dLw :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw:dKw :dSw :dABusvwrw :dGw - :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm:dKw  :dSw:dVw:dRapM:dSMRw:dSmuBE:dSs_tMw  :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw:dKw  :dE:dKw:d_tw:dSmuBAw  :dSw:dMw:dSmuBAw:dNw:dSmuBAw:dN_w:dRw  :dSw :dABusvwrw :dKw:dLw:dNw  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw ::dSw:dDw:dSmuBE:dHw ::d_Ro (:dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm  :d3Rw:dBw:dNDMw -:dSmuBI:dNw:dBw:dNDMw -:dSw:dMw:dSmuBAw:dLw:dSmuBO:dCw:dNw:dSmuBAw :d_Ro:dharo:dharo:dNmBa -:dOBa:dharo ) \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw ::dSw:dDw:dSmuBE:dHw ::d_Mraa (:dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :d3w:dDtw :d_Ro:dharo:dharo:dNmBa -:dOBa:dharo ) \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw ::dSw:dDw:dSmuBE:dHw ::dFour (:dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dKw:d_Mw:dSmuBAw :d_Ro:dharo:dharo:dNmBa -:dOBa:dharo ) \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dSmuBI:dVw:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw  [ :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dDw:dSmuBE:dHw :dFmva ]  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw :dLw:dSmuBIm :dLw:dGMw:dSmuBU:dKw:d_Mw:dSmuBAw  [ :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dDw:dSmuBE:dHw :dSmC ]  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :d3w:dDtw  [ :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dDw:dSmuBE:dHw :dSavaB ]  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dNw:dSmuBAw:d_ttw :dU:d_Sw:dVw  [ :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dDw:dSmuBE:dHw :dEmuMt ]  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dSmuBI.M:dSMw:dSMw:dSmuBU :dU:d_Sw:dVw  [ :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dDw:dSmuBE:dHw :dNmBa ]  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :d3Rw:dBw:dNDMw -:dSmuBI:dNw:dBw:dNDMw -:dSw:dMw:dSmuBAw:dLw:dSmuBO:dCw:dNw:dSmuBAw  [ :dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dDw:dSmuBE:dHw :dOBa:dharo ]  \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e -re aders. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon.com/  \n:dA:d3w:dNw :dMw :dABusvwrw :d_w:dVtw  ggajendra@videha.com  :d3w:dRw :d3w:d_tMw:dSmuBAw:dU:DwBdw  \n:dGw:dJw:dSmuBE:dNDRw :d_tMw:dSmuBAw:dKw :dSmuBU :dRw \nggajendra@videha.com   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n \n:dAm :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw:d3w:dRw :dA:d3w:dNw  :dMw :dABusvwrw :d_w:dVtw  ggajendra@videha.com  :d3w:dRw :d3w:d_tMw:dSmuBAw:dU:DwBdw  \n:d_Ro. :dGw:dDtw  \n:d_Ro.:dOBa.:dDdw:dSmuBSMortO :dKw :dSmuBAm :dLw:dSmuBAw:dSMw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSmuBI.M:dMw:dSMRw-:dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dSw :dABusvwrw :dSKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w :dKw :dSmuBE :dRw :dA:dVw:dtw:dVw  \n:d_Ro.:d_Ro.:dSw:d_tw :dNw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dtw:dNBw :dJMw:dSmuBAw- :dLw:dGMw:dSmuBU:dKw:d_Mw:dSmuBAw- :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw \n:d_Ro.:d_Mraa.:dMw:dNw:dSmuBO:dJw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dMw :dABusvwrw :dDdw:dLw -:dSmuBI:dKw:dCMw:dSmuBU :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw  \n:d_Ro.:dFour .:dJw:dGw:dDw:dSmuBIm:dSMw :d3Rw:dSw:dSmuBAw:dDw :dMw :dABusvwrw :dDdw:dLw- :dGw:dSmuBAw:dMw:dKw :dSmuBI.M:dJw:dNw:dGw:dSmuBIm (:dLw:dGMw:dSmuBU :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGRw:dHw- :dCw:dSmuBAw:dSmuBI.N:dRw:dMw :dSw :dABusvwrw:dSKw:dRw:dNBw) \n:dDdw:dSmuBCwBdrwO . :dKw :dSmuBAm :dLw:dSmuBAw:dSMw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSmuBI.M:dMw:dSMRw  \n:dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dSw :dABusvwrw :dSKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w :dKw :dSmuBE :dRw :dA:dVw:dtw:dVw  \n  \n:dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dSw :dABusvwrw :dSKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w :dKw :dSmuBE  :dSw:dMw:dGRw:d_w:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dMw :dKw:dHw:dLw :dJw:dSmuBAw :dSw:dKw :dSmuBAm :d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dKw :dSmuBU:dNw:dSmuBO :dSw:dSmuBAw:dABusvwrw:dSKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w:dKw :dKSsw:dSmuBE:d_Rw :dA:d3w:dNw :dSmuBI:dKw:dCMw :dSmuBU  :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw \n:dKMw:dSmuBAw:dNw:d3w:dSmuBAw:dNw, :dSmuBI:dVw:dDMw :dBw:dSmuBE:dBw:dHw:dSmuBAw:dRw, :dGw:dSmuBIm:d_w :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w :dAw:dSmuBI:dDw :dKw :dSmuBE  :dKw:dSmuBAw:dRw:dNBw:dSmuBE :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw :dS_Mw:dSmuBAw:dNw :dAw :d3w:dSmuBI:dHw:dCw:dSmuBAw:dNw :dRw:dKMw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dSw :dABusvwrw :dSKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w \n:dA:d_Mw:dVw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dMw :dKw :dSmuBE  :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dA:d3w:dNw :dSmuBI:dVw:dLw:dKSsw:dNBw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:d_w:dSmuBAw :dCMw :dSmuBAm :dKw:DwBdw :dKw:dSmuBI:dNw:dKw :dO:dSmuBI:dHw :dSmuBI:dVw:dLw:dKSsw:dNBw:d_w:dSmuBAw :d3w:dRw :dSmuBI:dVw:dCw:dSmuBAw:dRw :dKw:dRw:dSmuBIm:DwBdw \n:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dMw :dKw :dSmuBE  :dSw :dABusvwrw :dSmuBI.M:dKSsw:d3_w :dRwkdSmuBUu:d3w :dSw :dCwBdrwfmBdu  6 :dBMw:dSmuBAw:dGw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dDw:dSmuBE:dKMw:dLw :dJw:dSmuBAw :dSw:dKw :dSmuBAm :d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw: \n:dKw)  :dKMw:dSmuBAw:dNw:d3w:dSmuBAw:dNw, :dKMw) :dVw:dS_Rw :dSmuBI:dVw:dNtw:dSmuBAw:dSw, :dGw) :dGw:dSmuBIm:d_w :dAw :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w, :dGMw) :dVw:dSmuBAw:dDtw:dtw :dABusvwrw :d_Rw, :dCw) :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw , :dCMw) :dDMw:dSmuBAw:dSmuBI:dMw:dRapM:dKw :dSw :dABusvwrw :d3Rw:dDw:dSmuBAw:dtw :dAw :d3w:dRw:dABusvwrw:d3w:dRw:dSmuBAw:DwBdw \n:dKw. :dKMw:dSmuBAw:dNw:d3w:dSmuBAw:dNw   \n:dKMw:dSmuBAw:dNw:d3w:dSmuBAw:dNw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dSw:dMw:dSmuBAw:dJw :dKw :dSmuBE  :dSw :dABusvwrw :dSKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w :dKw :dSmuBE  :dMw:dSmuBUu:dLw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dKMw:dSmuBAw:dNw:d3w:dSmuBAw:dNw :dKw :dSmuBE  :dDw:dSmuBUu :dDwkdSmuBVorwpmrR:dSmuBI:dSs_tw:dKw:dSmuBO:dNBw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dDw:dSmuBE:dKMw:dLw :dJw:dSmuBAw :dSw:dKw :dSmuBAm :d_w \n:dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dBMw:dSmuBO:dJw:dNw :dKw :dSmuBE  :dMw:dSmuBU:dKMtw :dAw :dS_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm:dtw :d_w:d__Vw :dAw :dDw:dSmuBO:dSw:dRw :dBMw:dSmuBO:dJw:dNw:dKw :dSw:dCw:dSmuBAw:dRw:DwBdw :dJw:dKMw:dNw :dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dRw:dSmuBAw:dSw:dKw :dVw:dS_w:dSmuBU :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBMw:dSmuBO:dJw:dNw:dKw :d_Mw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm \n:dA:d_Mw:dVw:dSmuBAw :d_Mw:dSmuBAw:dRw :dSw:dJw:dSmuBAm:dLw :dJw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw :d_w :dIm :dBMw:dSmuBE:dLw :dSw:dCw:dSmuBAw:dRw:DwBdw :dSw:dCw:dSmuBAw:dRw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dJw:dRwkdSmuBU:dRw:dSmuBIm :dNw:dSmuBI:dHw :dJw:dSmuBE :dSw:dBw :dVw:dS_w:dSmuBU :dA:d_Mw:dVw:dSmuBAw :dBMw:dSmuBO:dJtw :dSw:dSmuBAw:dMw:dGRw:dSmuBIm \n:dS_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm:dtw :dHw:dSmuBO:DwBdw :dJw:dKMw:dNw :dBMw:dSmuBO:dJtw :dSw:dSmuBAw:dMw:dGRw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dBw:dSmuBAw:d_w :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dSmuBIm.M :d_w :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :dMw:dSmuBUu:dLw :dBMw:dSmuBO:dJtw :dSw:dSmuBAw:dMw:dGRw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dBw:dSmuBU:dJMw :d3w:dDdw:d_w:DwBdw  \n:dE:dKw :d3Mw:dKw:dRw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dKw:dHw:dLw :dJw:dSmuBAm:d_w :dCMw :dSmuBAm :dKw: \n:dSmuBI:d_w:dRw:dHwkdSmuBU:d_w:dSmuBIm:dtw:d_w:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :dBMw:dSmuBO:dJw:dNw :d_w:dSmuBIm:dNw:DwBdw :dKw:dDw:dLw:dSmuBIm :dKw:dBw:dKw:dBw :dMw:dSmuBIm:dNw:DwBdw:DwBdw \n:dAw:dBw :dKw:dSmuBI:dNw :dE:dKw:dRw:dSmuBAw :dDw:dSmuBE:dKMw:dSmuBIm: \n:dKw:dDw:dLw:dSmuBIm (:dKw :dSmuBE :dRw:dSmuBAw): :dKw :dSmuBE :dRw:dSmuBAw :dGw:dSmuBAw:dCMw:dKw :dSw:dBw :dCw:dSmuBIm:dhw:dKw :d3Rw:dtw:dSmuBO:dGw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :d_Mw:dMBw :dKw :dSmuBE  :dBMw:dSmuBIm:d_w:dRw :dKw :dSmuBE :dRw :d_w:dRw:dKw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm, :dKw:dSmuBO:dSsw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE :dRw \n:d_w:dRw:dKw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm, :dKw:dSmuBAw:dABusvwrw:dCw :dKw :dSmuBE :dRw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE :dRw :d_w:dRw:dKw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm, :d3w:dSmuBAw:dKw:dLw :dKw :dSmuBE :dRw:dSmuBAw:dKw :dSmuBI:dVw:dSmuBI:dVw:dDMw :dRwkdSmuBUu:d3w :dMw:dSmuBEABusvwrw :d3Rw:dtw:dSmuBO:dGw:DwBdw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dBMw:dSmuBAw:dRw :dSmuBI:dBw:dNw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE :dRw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :d3w:dSmuBUu:dNBw:dRapM :dNw:dSmuBI:dHw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw \n:dKw :dSmuBE :dRw:dSmuBAw:dKw :d3Rw:dtw:dSmuBO:dGw :dSw:dBw :dSmuBI:dBw:dDMw, :dBw:dSmuBE:dBw:dHw:dSmuBAw:dRw, :d3w:dSmuBUu:dJw:dSmuBAw :d3w:dSmuBAw:d_tMw, :dU:d_Sw:dVw, :dSw:d_tw:dNw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dtw:dNBw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dAw:dSmuBI:dDw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dKw:dSmuBAw:dABusvwrw:dCw :dKw :dSmuBE :dRw:dSmuBAw:dKw \n:d_w:dRw:dKw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :d3w:d_Mtw :dKw :dSmuBE  :dRwkdSmuBUu:d3w :dMw:dSmuBEABusvwrw :d3Rw:dtw:dSmuBU:dK_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dKw :dSmuBE :dRw:dSmuBAw :d_Mw:dMBMw :dKw :dSmuBE  :dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dSMw:dSmuBU:dBMw :dKw:dSmuBAw:dtw:dRapM :dMw:dSmuBEABusvwrw :d3Rw:dtw:dSmuBO:dGw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dKw :dSmuBE :dRw:dSmuBAw:dKw :d3w:dSmuBAw:d_w :d3w:dRw :dBMw:dSmuBO:dJw:dNw \n:dKw:dRw:dBw :dA:dDw:dSmuBAu :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dA:dBw:dSmuBAm:d_w :d3w:dRw:dABusvwrw:d3w:dRw:dSmuBAw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw \n:dKw:dBw:dKw:dBw: :dKw:dBw:dKw:dBw :dKw :dSmuBE  :dA:dABusvwrw:d_w:dGw:dRapM:d_w :dBMw:dSmuBE:dLw :dO:dLw, :dKMw:dMw:dHw:dSmuBAw:dRwkdSmuBU , :dKw:dSmuBAu:dAw:dABusvwrw :d3w:dSmuBAw:d_w , :dO:dLw:dKw :d3w:dSmuBEABusvwrw:d3w:dSmuBIm, :dKw:dNNw:dSmuBAw :d3w:dSmuBAw:d_w, :dA:dSmuBI.N:dRw:dKw :dABusvwrw :dCw:dKw :dLw:dSmuBO:dRMw:dHw:dSmuBAw, \n:dAw:dSmuBI:dDw:DwBdw :dO:dLw :dSMw:dSmuBU:dDDMw :dAw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAw:dCtw :dVw:dS_w:dSmuBU :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dSw:dSmuBAw:dMw:dSmuBUu:dSmuBI:dHw:dKw :dBMw:dSmuBO:dJw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dO:dLw:dKw :dSw:dNNw:dSmuBAw :dA:dSmuBI:dNw:dVw:dSmuBAw:dtw:dRapM :dRw:dHw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dO:dLw:dKw :d_w:dRw:dKw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm \n:dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dKMw:dSmuBUu:dBw :dCw:dSmuBAw:dVw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dHw:dMw:dRw:dSmuBAw:dLw:dSmuBO:dKw:dSmuBI:dNw :dKMw:dSmuBAw:dI:d_w :dCMw:dSmuBIm.M:DwBdw :dKMw:dMw:dHw:dSmuBAw:dRwkdSmuBU :dKw :dSmuBE  :d_w:dRwkdSmuBU:dAw :dA:d_Mw:dVw:dSmuBAw :dKMw:dMw:dHw:dSmuBAw:dRwkdSmuBU:dAw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:d_w:dSmuBAw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \n:dA:dSmuBI.N:dRw:dKw:dSmuBO:dABusvwrw:dCw :dO:dNw:dSmuBAw :d_w :dSw:dBw :dKMw:dSmuBAw:dI:d_w :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dS_Rw:dSmuBIm:dGw:dNw:dKw :dMw:dDMtw :dIm :dKw:dSmuBI:dNw :dA:dSmuBI.M:dDMw:dKw :dSmuBI:d3Rw:dtw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dKw:dBw:dKw:dBw :dBMw:dSmuBO:dJtw :d3w:dDw:dSmuBAw:d_Mw:dRapM :dKw :dSmuBE  \n:dBw:dNw:dSmuBE:dBw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dKw:dSmuBAw:dGw:dJw:dSmuBIm, :dhw:dMw:dSmuBIm:dRw:dSmuBIm :dNw:dSmuBE:dBw:dSmuBO, :dKw:dSmuBAw:dABusvwrw:dCw :dAw:dMw, :dAw :dAw:dSmuBI.M:dMw:dLw :dKw :dSmuBE  :d3Rw:dtw:dSmuBO:dGw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw \n:dMw:dSmuBIm:dNw : :dMw:dSmuBIm:dNw:dKw :dA:d_Mw:dRapM :dBMw:dSmuBE:dLw :dMw:dSmuBAw:dCMw:DwBdw :dMw:dSmuBAw:dCMw :d_w :dA:d3w:dNw:dSmuBAw :dSw:dBMw:dKw :dBMw:dSmuBO:dJw:dNw:dKw :dMw:dSmuBU:dKMtw :d3w:dDw:dSmuBAw:d_Mw:dRapM :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dA:dNw:dSmuBE:dKw :d_w:dRw:dHw:dKw :dMw:dSmuBAw:dCMw :dAw :dMw:dSmuBAw:dCMw:dKw \n:dSw :dABusvwrw :dGw :dSw :dABusvwrw :dGw :dO:dSmuBI:dHw :d3Rw:dJw:dSmuBAw:dSmuBI:d_w:dKw :dA:dNtw :dCw:dSmuBIm:dhw :dJw:dSmuBE:dNw:dSmuBAw :dKw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw:dSmuBO:dDdw, :dDdw:dSmuBO:dKw:dSmuBAw, :dKw:dSmuBAw:dCMw :dSmuBU  :dAw:dSmuBI:dDw :dKMw:dSmuBE:dBw:dSmuBAw:dKw :d3w:dRw:dABusvwrw:d3w:dRw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw \n:dIm :d_w :dBMw:dSmuBE:dLw :d_w:dSmuBIm:dNw :dMw:dSmuBU:dKMtw :d_w:d__Vw:DwBdw :dE:dKw:dRw:dSmuBAw :dA:dSmuBI:d_w:dSmuBI.N:dRw:dK_w :dSmuBI:dKw:dCMw :dSmuBU  :d3w:dDw:dSmuBAw:d_Mw:dRapM :dA:dSmuBI.M:dCMw :dJw:dSmuBE :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw :dKw :dSmuBE  :dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dSmuBI:d3Rw:dtw :dCMw:dSmuBI:dNw:DwBdw :dIm :dSw:dBw :dA:dSmuBI.M:dCMw: \n:dDw:dHw:dSmuBIm-:dCw:dSmuBUu:dRw:dSmuBAw, :dCw:dSmuBIm:dNw:dSmuBIm: :dSw:dMw:dS_w :dSmuBI:dVw:dSMVw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBE :dE:dHw:dSmuBE:dNw :dKSsw:dSmuBE:d_Rw :dA:dSmuBI.M:dCMw :dJw:d_w :dDw:dHw:dSmuBIm-:dCw:dSmuBUu:dRw:dSmuBAw-:dCw:dSmuBIm:dNw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dMw:dSmuBU:dKMtw :dBMw:dSmuBO:dJw:dNw :dAw :dBMw:dSmuBO:dJw :dI:d_tw:dSmuBAw:dSmuBI:dDw :dMw:dSmuBEABusvwrw \n:dSw:dSmuBAw:dMw:dSmuBUu:dSmuBI:dHw:dKw :dBMw:dSmuBO:dJw:dNw :dKw :dSmuBE  :dRwkdSmuBUu:d3w :dMw:dSmuBEABusvwrw :dKMw:dSmuBAm:dLw :dJw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw  \n:dAw :dSw:dBw :dVtw :dABusvwrw :dJw:dNw :d3w:dRw :dBMw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :d3w:dDddMw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw :dA:d3w:dNw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :dSmuBI:d_w:dLw:dKw:dSmuBO:dRw:dSmuBAw :DwBdw :dSw:dVw:dRapM:d_Rw :dU:d3w:dLw:dBDMw, :dNw:dSmuBE :dDw:dSmuBAw:dMw :dNw:dSmuBE :dCMw:dDw:dSmuBAw:dMw, :dAw :dSVw:dSmuBAw:dDw :dKw :dSmuBE :dRw \n:dKw:dSmuBIm.G :dKw:dHw:dBw? :dCMw:dSmuBO:d_tw :d3w:dSmuBAm:dGMw :dSw:dBw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dA:d3w:dNw :dS_Mw:dSmuBAw:dNw :dRw:dKMw:dNw:dSmuBE :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dIm :dE:dHw:dSmuBE:dNw :dBMw:dSmuBO:dJtw :d3w:dDw:dSmuBAw:d_Mw:dRapM :dA:dSmuBI.M:dCMw :dJw:dKw:dRw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE :dVw:dLw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw :dKMw:dSmuBAw:dI:d_w \n:dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw  \n:dMw:dKMw:dSmuBAw:dNw: :dBMw:dSmuBAw:dRw:d_w:dVw:dSsw:dRapM :dMw:dSmuBEABusvwrw :dSw:dBw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dA:dSmuBI.M:dDMw:dKw :dMw:dKMw:dSmuBAw:dNw :dA:d3w:dNw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw :dAw :dSw:dBw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBw:dSmuBE:dSw:dSmuBIm :dE:dKw:dRw :dU:d3w:dtw:dSmuBO:dGw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dHw:dMw:dRw:dSmuBE \n:dLw:dSmuBO:dKw:dSmuBI:dNw :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dSmuBIm.M:DwBdw  \n:dA:dABusvwrw:d_w:d_w:dVmswruw :dBMw:dSmuBO:dJw:dNw:dKw :d3w:dSmuBUu:dNBw:dRapM:d_w:dSmuBAw :dMw:dSmuBU:dKMw:dSMw:dSmuBU:dSmuBI.M:dDDMw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw :dAw :dMw:dSmuBU:dKMw:dSMw:dSmuBU:dSmuBI.M:dDDMw :d3w:dSmuBAw:dNw :dSw:dSmuBU:d3w:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBE:DwBdw \n:dKMw. :dVw:dS_Rw :dSmuBI:dVw:dNtw:dSmuBAw:dSw   \n:d3w:dRw:dABusvwrw:d3w:dRw:dSmuBAw:dGw:d_w :dVw:dS_Rw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :d3w:dSmuBU:dRwkdSmuBU:dSsw :dLw:dSmuBE:dLw :dDMw:dSmuBO:d_w:dSmuBIm, :dGw:dMw:dCMw:dSmuBAw, :dtw:dSmuBAw :dMw:dSmuBU:dRw:dSmuBE:d_tMw:dSmuBAw :dAw :dS_Rw:dSmuBIm:dGw:dNBw :dLw:dSmuBE:dLw :dNw:dSmuBU:dAw, :dAw:dABusvwrw:dGw:dSmuBIm :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dSmuBI:dKw:dCMw :dSmuBU  :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw \n:dVw:dGw:dRapM :dKw :dSmuBE :dRw :dLw:dSmuBO:dKw :dtw:dSmuBAw :d_w :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw :dA:dVw:dSw:dRw :d3w:dRw :dA:d_Mw:dVw:dSmuBAw :dO:dHwkdSmuBU:dNw:dSmuBAw :d3w:dSmuBAw:dGw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dDMw:dSmuBAw:dRw:dNBw :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dDMw:dSmuBO:d_w:dSmuBIm :d_w:DwBdw:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :dMw:dSmuBU:dSw:dLw:dMw:dSmuBAw:dNw \n:dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :d3w:dSmuBI:dHw:dRw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dAw:dBw :dMw:dSmuBU:dSLw:dMw:dSmuBAw:dNw:dKw :dBw:dSmuBAw:d_w:dSmuBE :dCMw:dSmuBO:dDddMw:dSmuBUu.wpt :dSmuBI:dHw:dNDw:dSmuBUu :dSw:dBw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dDMw:dSmuBO:d_w:dSmuBIm :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBw:d33w:dSmuBAw :dBw:dSmuBAm:dRw :dKw :dSmuBE :dNw:dSmuBE :dJw:dSmuBAw :dRw:dHw:dLw :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :d3w:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBE \n:dA:d3w:dNw:dSmuBAw :dO:d_w :dKw:dSmuBO:dKw:d_tw:dSmuBAw :dBw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dGw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dCMw:dLw :dJw:dSmuBAw:dKw:dRw :d3Rw:dSmuBAw:dKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w:dKw :dRw:dABusvwrw:dGw :dCwBdrwO:d3Mw :dVw:dSmuBAw:dI:d_tw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAm:dKw:DwBdw :dO:dHw:dSmuBIm :dBw:dSmuBAw:dABusvwrw:dGw :dKw :dSmuBE :dRw :dDMw:dSmuBO:d_w:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  \n:dKw:dSmuBO:dKw:d_tw:dSmuBAw :dDMw:dSmuBO:d_w:dSmuBIm :dKw:dHw:dLw :dJw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAm:dKw:DwBdw  \n:d3Rw:dSmuBAw:dCw:dSmuBIm:dNw :dSw:dMw:dtw :dMw:dSmuBEABusvwrw :d3w:dSmuBU:dRwkdSmuBU:dSsw :dGw:dSmuBAw:dMw :dGw:dMw:dSmuBAm:d_w :dBMRw:dMw:dNBw :dKw:dRw:dBw:dSmuBAw :dKw:dSmuBAw:dLw :dDMw:dSmuBO:d_w:dSmuBIm, :dSmuBI.M:dMw:dJw:dRapM:dIm, :dDw:dSmuBU:d3w:d_t_tw:dSmuBAw, :dGw:dMw:dCMw:dSmuBAw, :dAw:dSmuBI:dDw:dKw :d3Rw:dtw:dSmuBO:dGw :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAw:DwBdw :d3w:dSmuBAm:dRw \n:dMw:dSmuBEABusvwrw :dKMw:dRw:dSmuBAw:dMw :d3w:dSmuBI:dHw:dRw:dBw:dSmuBAw:dKw :d3Rw:d_Mw:dSmuBAw :dHw:dSmuBAw:dLw :d_w:dKw :dCMw:dLw:DwBdw :d3w:dSmuBAw:dHwkdSmuBUu:dNw :d3w:dRw:dKMw :dKw :dSmuBE  :d3w:dSmuBAm:dRw :dDMw:dSmuBO:dBw:dKw :dHw:dSmuBE:d_w:dSmuBU :dKMw:dRw:dSmuBAw:dMw :dDw:dSmuBE:dLw :dJw:dSmuBE:dBw:dSmuBAw:dKw :d3w:dRw:dABusvwrw:d3w:dRw:dSmuBAw :dE:dKMw:dNw:dSmuBO :dBw:dHwkdSmuBU:d_w \n:d_tMw:dSmuBAw:dMw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dU:dCCw :dVw:dNBw:dRapM :dMw:dSmuBEABusvwrw :dKMw:dRw:dSmuBAw:dMw :d3w:dSmuBI:dHw:dRw:dKw :dVtw:dVw:dS_Mw:dSmuBAw :dU:d3w:dNw:dtw:dNw :dSw :dABusvwrw :dGw :d3Rw:dSmuBAw:dRw:dMBMw :dBMw :dJw:dSmuBAw:dI:d_w :dCMw:dLw:DwBdw :dSmuBI:dKw:dCMw :dSmuBU  :dLw:dSmuBO:dKw :dKMw:dRw:d3w:dSmuBAw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO \n:d3w:dSmuBI:dHw:dRw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dKMw:dRw:d3w:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :dAw:dDMw:dSmuBAw:dRw :dAw:d_Mw:dRapM:d_w :d_w:dRw:dVw:dSmuBAw :dKw:dSmuBAw:d_tMw :dKw :dSmuBE  :dAw :dUu:d3w:dRw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dAw:dCwBdrwfmBdu:dGw:dSmuBU:dRw :dLw:dGw :d3Lw:dSmuBAw:dSmuBI.G:dS_tw:dKw :dA:d_Mw:dVw:dSmuBAw :dCw:dSmuBAw:dMw :dLw:dSmuBAw:dGw:dLw :dRw:dHw:dSmuBAm:d_w \n:dCMw:dLw:dSmuBAm:dKw:DwBdw  \n:dBw:dSmuBAw:dDw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dLw:dSmuBO:dKw :dGw:dSmuBO:dLw :dGw:dLw:dSmuBAw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :d3w:dSmuBI:dHw:dRw:dNw:dSmuBAw:dI  :d3Rw:dSmuBAw:dRw:dMBMw :dKw :dSmuBE :dLw:dSmuBI:dNw:DwBdw  \n:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :dS_Rw:dSmuBIm:dGw:dNBw :dSw:dBw :dVtw:dVw:dHw:dSmuBAw:dRw :dKw :dSmuBAm :dLw :dVw:dS_Rw :dtw:d_Mw:dSmuBAw :dDMw:dSmuBO:d_w:dSmuBIm :dAw :dNw:dSmuBU:dAw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dKw :dSmuBE :d_Mw:dDddMw:dSmuBIm :dAw :dSw:dSmuBU:dJw:dNw:dSmuBIm:dKw :dSmuBI:dNw:dMw:dSmuBAw:dRapM:dNBw :dSw:dSmuBU:dIm :d_w:dSmuBAw:dGw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w \n:dCMw:dLw:dSmuBIm:DwBdw :dKw :dSmuBE :d_Mw:dDddMw:dSmuBIm :dMw:dSmuBO:d_tw:dGw:dRw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dCMw :dSmuBAm :dKw :dJw:dKw:dRw :dVtw:dVw:dHw:dSmuBAw:dRw :dMw:dSmuBO:d_tw:dGw:dRw :dGw:dDDw:dSmuBAw :dJw:dKw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu :dJw:dSmuBAw:dRw:dKw :dSw:dMw:dtw :dSmuBI:dBw:dCMw :dSmuBE :dBw:dKw :dHw:dSmuBE:d_w:dSmuBU :dKw :dSmuBAm :dLw :dJw:dSmuBAw:dI:d_w :dCMw:dSmuBAm:dKw:DwBdw \n:dSw:dSmuBU:dJw:dNw:dSmuBIm :dKw:dLw:dSmuBAw:d_Mw:dKw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dCMw :dSmuBAm :dKw:DwBdw :dSw:dSmuBU:dJw:dNw:dSmuBIm :dMw:dSmuBEABusvwrw :dA:dNw:dSmuBE:dKw :d_w:dRw:dHw:dKw :d_w:dSmuBAw:dGw :dKw :dSmuBE  :dSw:dSmuBU:dNNw:dRw :dSw :dABusvwrw :dtw:dSmuBO:dJw:dNw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dRw:dSmuBAw:dSw :dSmuBI:dDdw:dJw:dSmuBAw:dIm:dNw , :dMw:dSmuBO:dSmuBI:d_tw:d3Mw, \n:dVw:dSmuBO:dSmuBI:d_tw:d3Mw, :d3w:dSmuBAm:d_tw:dNw:dRapM :dAw:dSmuBI:dDw :dBw:dNw:dSmuBE:dBw:dSmuBAw:dKw :d3Rw:d_Mw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dCMw:dLw:dSmuBAm:dKw:DwBdw :dSw:dBw :dVw:dGw:dRapM :dAw :dJw:dSmuBAw:dSmuBI:d_w:dKw :dS_Rw:dSmuBIm:dGw:dNBw :dE:dSmuBI:dHw :dKw:dLw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dSmuBI:dNw:d3w:dSmuBU:dNBw :dHw:dSmuBO:dI:d_w \n:dCMw:dLw:dSmuBIm:DwBdw :dSw:dSmuBU:dJw:dNw:dSmuBIm:dKw :d3Rw:dtw:dSmuBO:dGw :dO:dCMw:dSmuBAw:dI:dNw :dKw :dSmuBE :dRw :dCw:dDDw:dSmuBI.N:dRw :dKw :dSmuBE  :dRwkdSmuBUu:d3w :dMw:dSmuBEABusvwrw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dCMw:dSmuBAm:dKw:DwBdw :dSmuBI:dKw:dCMw :dSmuBU  :dLw:dSmuBO:dKw :dGw:dRw:dSmuBIm:dBw:dSmuBIm :dMw:dSmuBEABusvwrw :dKw :dSmuBE :d_Mw:dDddMw:dSmuBIm :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dO:dRMw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw \n:dGw. :dGw:dSmuBIm:d_w :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm:d_w   \n:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :dLw:dSmuBO:dKw:dGw:dSmuBIm:d_w :dE:dKw :dMw:dHw:dSmuBAw:dSw:dSmuBAw:dGw:dRw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dE:dKw:dRw :dSw :dABusvwrw :dKMtw:dSmuBAw :dKw:d_w:dSmuBE:dKw :dA:dSmuBI.M:dCMw :dSw:dSmuBE :dKw:dHw:dBw :dA:dSw :dABusvwrw :dBMw:dVw:DwBdw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dLw:dSmuBO:dKw:dGw:dSmuBIm:d_w:dKw \n:dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw:d_w:dSmuBAw :dE:dKw:dRw :dSw:dMw:dVw:dSmuBE:d_w :dGw:dSmuBAw:dtw:dNw :dSMw:dSmuBAm:dLw:dSmuBIm :dCMw :dSmuBAm :dKw:DwBdw :dLw:dGw:dBMw:dGw 98 :d3Rw:dSmuBI:d_w:dSMw:d_w :dGw:dSmuBIm:d_w :dSmuBI:dBw:dNw:dSmuBAw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dVw:dSmuBAw:dDtw:dtw :dABusvwrw :d_Rw :dAu:dRw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw :dRw:dSmuBAw:dGw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dGw:dSmuBAm:dLw \n:dJw:dSmuBAw:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dGw:dSmuBIm:d_w:dKw :dSMw:dBDw, :dBMw:dSmuBAw:dVw, :dGw:dBw:dSmuBAm/…YYa :dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :dU:d_Sw:dSmuBAw:dHw :dAw :dSw:dMw:d3w:dRapM:dNBw, :dSmuBI:dVw:dDMw :dBw:dSmuBE:dBw:dHw:dSmuBAw:dRw :dKw :dSmuBE  :d3Rw:dSmuBI:d_w :dDMtw:dSmuBAw:dNw , /…VocalicR :d_w:dSmuBU:dKw :dSw :dABusvwrw :dGw \n:dSVw:dBMw:dSmuBAw:dVw, :dSmuBI:dKRw:dtw:dSmuBAw:dKw:dLw:dSmuBAw:d3w :dSw :dCwBdrwfmBdu  :d3Rw:dSmuBI:d_w:dBw:dDDMw:d_w:dSmuBAw, :dKw:dSmuBAw:dJw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dLw:dGw:dSmuBAw:dVw, :dAw:d3w:dSw:dSmuBIm :d3Rw:dSmuBE:dMw :dAw :d3Rw:dKw:dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dA:dNw:dSmuBU:dRw:dSmuBAw:dGw :dSmuBI:dBw:dNw:dSmuBAw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dVw:dSmuBAw:dDtw:dtw :dABusvwrw :d_Rw :dKw :dSmuBE   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \n:dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dLw:dSmuBO:dKw:dGw:dSmuBIm:d_w :dKw :dSmuBE  :dA:dLw:dGw :dSw :dABusvwrw :dSw:dSmuBAw:dRw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dLw :dJw:dSmuBAw:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dSmuBI:dVw:dDtw:dSmuBAw:d3w:dSmuBI:d_w:dKw :d3w:dDw:dSmuBAw:dVw:dLw:dSmuBIm, :d_w:dSmuBAw:dHwkdSmuBUu :dMw:dSmuBEABusvwrw :dU:d_Sw:dVw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw :dKw :dSmuBE :dRw :dGw:dSmuBIm:d_w, \n:dSw:dSmuBO:dHw:dRw, :dSw:dMw:dDw:dSmuBAw:dU:dNw, :dU:dDw:dSmuBAw:dSw:dSmuBIm, :dSw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dJMw, :d3Rw:dSmuBAw:d_w:dSmuBIm :dAw :dSmuBI.M:dSMw:dVw:dKw :dGw:dSmuBIm:d_w :dMw:dSmuBEABusvwrw :dMw:dHw:dSmuBE:dSMw:dVw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm , :dNw:dCw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :dAw :dKw :dABusvwrw :dRw:d_Mw:dSmuBU:dAw :dGw:dSmuBIm:d_w :dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dHw:dSmuBI:dSsw:dRapM:d_w :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w \n:dA:dSmuBI.M:dCMw :d_w:dNw :dKw :dSmuBE  :dAw :dMw:dSmuBO:dNw :dKw :dSmuBE :DwBdw :dSw:dSmuBIm:d_w:dSmuBAw, :dRw:dSmuBAw:dJw:dSmuBAw :dSw:dLw:dHw:dSmuBE:dSw, :dKw:dSmuBAw:dSmuBI.N:dRw:dKMw :dMw:dHw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dJw, :dDw:dSmuBIm:dNw:dSmuBAw:dBMw:dDRw:dSmuBIm, :dAw:dSmuBI:dDw:dKw :dLw:dSmuBO:dKw:dGw:dSmuBAw:d_Mw:dSmuBAw :dAw :dGw:dSmuBIm:d_w :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO \n:dA:d3w:dNw :dA:dLw:dGw :dS_Mw:dSmuBAw:dNw :dRw:dKMw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dSw:dBw :dSMw:dSmuBAw:dS_Rw:dSmuBIm:dtw :dGw:dSmuBIm:d_w :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dBw:dHw:dSmuBAw:dRw :dSw :dCwBdrwfmBdu :dAw:dtw:dSmuBAw:dSmuBI:d_w:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw, :dtw:dDtw:dSmuBI:d3w /…DhRa :dSmuBU:d3w:dDw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm \n:dLw:dSmuBO:dKw:dSMw:dSmuBAm:dLw:dSmuBIm :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBE :d_w:dSmuBAw:dRw:d_w /…MYa  :dBw:dNw:dSmuBAw :dSw:dKw:dLw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dBw:d_tw:dGw:dBw:dNw:dSmuBIm, :dSmuBI:d_w:dRw:dHwkdSmuBU:d_w, :dLw:dGw:dNw:dSmuBIm :d_w:dSmuBIm /…VRa :dGw:dSmuBI:d_w :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dCw:dLw:dSmuBAm:d_w :dGw:dSmuBIm:d_w :dAw :dMw:dSmuBO:dNw :dLw:dGw:dBw:dSmuBE :dBw:dLw:dSmuBAw \n:dGw:dSmuBIm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dU:dDw:dSmuBAw:dSw:dSmuBIm :dSw :dABusvwrw :d_w :d3w:dRw:dABusvwrw:d3w:dRw:dSmuBAw, :dKw:dBw:dSmuBIm:dRw:d3w :dABusvwrw :d_Mw:dSmuBIm :d3w:dRw /…MPa :dRw:dSmuBAw, :dSw :dCwBdrwfmBdu  :d3Rw:dBMw:dSmuBAw:dSmuBI:dVw:d_w :dBMw :dRw:dCw:dLw :dGw:dSmuBE:dLw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw  \n:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :dU:dCCw:dVw:dGw:dRapM :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw :dRwkdSmuBUu:d3w :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBRw:dSmuBAw:dHMw:dNBw :dAw :dKw:dNBw:dRapM :dKw:dSmuBAw:dtw:dS_Mw :dA:d3w:dNw :dMw:dSmuBI:dHw:dLw:dSmuBAw :dKw:dSmuBE  :d3w:dSmuBI.G /…BLa :dKw :dS3w:dSmuBE:dSw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dGw:dSmuBAw:dtw:dNw, :dVw:dSmuBAw:dDtw:dtw :dABusvwrw :d_Rw :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBE \n:dGw:dSmuBAw:dtw:dNw, :dNw:dSmuBVorwpmrR:d_tw :dAw:dSmuBI:dDw:dKw :dSVw:d_w :dABusvwrw :d_Rw:d_w:dSmuBAw :dNw:dSmuBI:dHw :dDw:dSmuBE:dNw:dSmuBE :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :dJw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dE:dSmuBI:dHw :dVw:dGw:dRapM :dKw:dSmuBE :dRw :dMw:dSmuBI:dHw:dLw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dNw:dSmuBVorwpmrR:d_tw, :dNw:dSmuBVorwpmrR:d_tw:dGw:dSmuBIm:d_w, :dNw:dSmuBVorwpmrR:d_tw:dNw:dSmuBAw:dSmuBI:d_tw:dKw:dSmuBAw :dAw:dSmuBI:dDw:dKw \n:dSMw:dSmuBAm:dLw:dSmuBIm :dNw:dSmuBI:dHw :dSmuBI:dVw:dKw:dSmuBI.M:dSMw:d_w :dBMw :dSw:dKw:dLw :dCMw:dSmuBI:dNw:DwBdw :dA:dNtw :dJw:dSmuBAw:dSmuBI:d_w :dSw:dBw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dDdw:dSmuBO:dMw:dKw /…CCha , :dJw:d_tw:dSmuBAw-:dJw:dSmuBI:d_tw:dNw, :dSmuBI.G /…Jh.half :dJMw:dtw:dSmuBAw, :dAw:dSmuBI:dDw:dKw :dRwkdSmuBUu:d3w :dBMw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAm:d_w \n:dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dSMw:dSmuBAw:dMw:dSmuBAw :dCw:dKw :dSmuBE :dBw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dSw:dSmuBAw:dDMw:dSmuBAw:dRw:dNBw :d_w:dRw:dHw:dKw :dNw:dSmuBVorwpmrR:d_tw :dAw :dU:d_Sw:dSmuBAw:dHw:dKw :dSVw:d_w :dABusvwrw :d_Rw:d_w:dSmuBAw :dDw:dSmuBE:dKMw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dSmuBIm.M:DwBdw  \n:dMw:dSmuBU:dSLw:dMw:dSmuBAw:dNw :dMw:dSmuBI:dHw:dLw:dSmuBAw :dSw:dBw :d_w:dSmuBAw:dSmuBI.M:dJw:dtw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :dSw:dMw:dtw :dSmuBI.M:dJMw:dSmuBI.M:dJMw:dtw:dSmuBAw :dCMw:dSmuBAw:d_w:dSmuBIm :d3w:dSmuBIm:d_tw :d3w:dSmuBIm:d_tw :dGw:dSmuBAw:dBw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dHwkdSmuBU:dNw:dKw:dRw :dSVw:dRw :dAw :d_tw:dSmuBO:dNw :dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dHw:dDw :d_w:dKw \n:dU:dDw:dSmuBAw:dSw:dSmuBIm :dAw :dSw:dMw:dDw:dSmuBAw:dU:dNw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dMw:dSmuBE:dLw :dKMw:dSmuBAw:dI:d_w :dCMw:dSmuBI:dNw:DwBdw \n:dGMw. :dVw:dSmuBAw:dDtw:dtw :dABusvwrw :d_Rw   \n:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :dMw:dSmuBUu:dLw :dVw:dSmuBAw:dDtw:dtw :dABusvwrw :d_Rw :dRw:dSw:dNw:dCw:dSmuBAu:dKw:dSmuBIm.G :dMw:dSmuBEABusvwrw :d3Rw:dtw:dSmuBU:dK_w :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dDw:dSmuBU:dBMw:dSmuBAw:dRapM:dGtw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dE:dKw:dRw:dSmuBAw :dKw:dSmuBI:dHw:dtw:dSmuBO :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :d_w:d_Mw:dSmuBAw:dKw:dSmuBI.M:d_Mw:d_w :dSmuBI:dVw /…DVa :dSmuBAw:dNw \n:dLw:dSmuBO:dKw:dSmuBI:dNw :d3Rw:dSmuBO:d_Sw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_w :dNw:dSmuBI:dHw :dKw :dSmuBE :dLw:dSmuBAw:DwBdw :dE:dKw:dRw:dSmuBAw :dBw:dSmuBAw:dRw:dSmuBE :dMw:dSmuBEABusvwrw :dKw:dHw:dLw :dJw:dSmuBAw:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw :dJw:dSmuBE :dJw:dKMw:dNw :dSw:dSmuBIm:d_w:dSmuBAw :dKw :dSmuBU :dMBMw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBw:dHw:dSmuBAw:dRw :dBMw:dSmuBE:dLw:dSmuBIm :d_w :dBMw:dGw:dVw:dSmuBAw:dNw \n:dSVw:dGw:dRapM :dSw :dCwBdrwfmBdu  :d3Rw:dSw:dNNw :dHw:dSmuBO:dI:d_w :dA /…PSa :dRw:dSmuBAw, :dVw:dSmuBAw:dDtw:dtw :dABusvwrw :d_Rw :dAw :dO:dKw:dRw:dSmuBAw :dBw:dJw:dBw:dtw :dBw:dLw:dSmuBAw :dKw:dLw:dSmuBAw:dKw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :d3w:d_tMw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dSmuBI:dKw:dCMw:dSmuBU :dLw:dSmuBO:dKw:dKw \n:dKw:dHw:dBw :dCMw:dSmuBI:dNw :dJw:dSmuBE :dCw:dSmuBUu :dCwBdrwfmBdu :dSmuBI:dKw :dIm :dVw:dSmuBAw:dDtw:dtw :dABusvwrw :d_Rw :dCw:dMw:dSmuBAw:dRw :dBw:dJw:dBw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :d_w:dSmuBAw:dSmuBI:dHw :dE:dSmuBI:dHw :d3w:dRw :dSmuBI:dVw:dSMw:dSmuBE:dSsw :dDMtw:dSmuBAw:dNw :dNw:dSmuBI:dHw :dDw:dSmuBE:dLw :dGw:dSmuBE:dLw:DwBdw \n:dCw. :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw : \n:dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :d3Rw:dSmuBAw:dCw:dSmuBIm:dNw :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dE:dKw:dRw :dA:d3w:dNw :dSmuBI.M:dLw:dSmuBI:d3w :dCMw:dSmuBAm :dKw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dAw:dBw :dLw:dSmuBO:dKw :dDw:dSmuBE:dVw:dNw:dSmuBAw:dGw:dRw:dSmuBIm :dMw:dSmuBEABusvwrw :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dBw :dABusvwrw :dGw:dLw:dSmuBAw \n:dSmuBI.M:dLw:dSmuBI:d3w :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKSsw:dRw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :d3Rw:dSmuBE:dSmuBI.N:dRw:d_w :dBMw :dBw:dNw:dLw :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dE:dSmuBI:dHw :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dSmuBI:dVw:dDtw:dSmuBAw:d3w:dSmuBI:d_w, :dJtw:dSmuBO:dSmuBI:d_w:dRw:dSmuBE:dSMVw:dRw, :dCw :dABusvwrw :dDw:dSmuBAw :dJMw:dSmuBAw, :dLw:dSmuBAw:dLw :dDw:dSmuBAw:dSw, :dHw:dSmuBI.N:dRw:dMw:dSmuBO:dHw:dNw \n:dJMw:dSmuBAw :dAw :dtw:dSmuBAw:d_Rw:dSmuBIm :dSw:dNw:dHw /…Qa  :dSw:dSmuBAw:dSmuBI:dHw:d_tw:dKw:dSmuBAw:dRw :dBMw:dSmuBE:dLw :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dAw:dNw :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dJw:dKw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dMw:dSmuBEABusvwrw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dS_Mw:dSmuBAw:dNw :dAw :dLw:dSmuBO:dKw /…JNya :dSmuBAw:dNw:dSmuBE :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  \n:dBw:dJw:dBw:dSmuBAw:dKw :dSMw:dSmuBAm:dLw:dSmuBIm, :dSMw:dBDw :dVtw:dVw:dHw:dSmuBAw:dRw, :d_tw:dSmuBO:dNw, :dAw:dSmuBI:dDw :dMw:dSmuBEABusvwrw :d3w:dSmuBI.N:dRw:dVw:d_w:dRapM:dNw :d3w:dSmuBAm:dLw :dJw:dSmuBAw:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dBw:dSmuBE:dGw:dSmuBUu:dSw:dRw:dSmuBAw:dtw, :dBw:dRw:dSmuBAu:dNw:dSmuBIm, :dMw:dSmuBU :dABusvwrw :dGw:dSmuBE:dRw :dAw:dSmuBI:dDw:dKw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm \n:dDw:dSmuBI.M:dKSsw:dNBw :d3Rw:dBMw:dSmuBAw:dVw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dO:d_w :d3Rw:dSmuBO:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw :dAw :dSMw:dSmuBAm:dLw:dSmuBIm :dMw:dSmuBEABusvwrw :dS_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm:dtw :dAw:dNw :dABusvwrw:dDw:dKw :dA:dNw:dSmuBU:dBMw:dSmuBUu:dSmuBI:d_w :dBMw:dSmuBE:d_tw:d_w:DwBdw :dtw:dDtw:dSmuBI:d3w :dDw:dRw:dBMw :dABusvwrw :dGw:dSmuBAw, :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dMw:dSmuBEABusvwrw \n:dRw:dHw:dSmuBI:dNw:dHw:dSmuBAw:dRw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw :dSw:dBw :dA:d3w:dNw :dBw:dSmuBO:dLw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :d3Rw:dMw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dNBw:d_w :dKw:dRw:dBw:dSmuBAw :dLw:dSmuBE:dLw :dBw:dSmuBE:dHw:dSmuBAw:dLw :dRw:dHw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :d_w:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE :dRw :d3w:dSmuBI.M /…ShCa :dMw :dMw:dSmuBEABusvwrw :d3Rw:dtw:dSmuBU:dK_w \n:dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dKw:dSmuBI:dNw :dA:dLw:dGw :dS_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm:dtw :dBMw:dSmuBAw:dVw :dBMw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dBMw:dSmuBAw:dGw:dLw:d3w:dSmuBU:dRw, :dDw:dSmuBE:dVw:dGMw:dRw, :dGw:dSmuBO /…D…D…a :dSmuBAw, :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw:dGw :dABusvwrw :dJw, :dDw:dSmuBU:dMw:dKw:dSmuBAw, :dBw:dSmuBAw:dABusvwrw:dKw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dVtw:dVw /…Ha_…SignVocalicR :d_w \n:dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dA:dABusvwrw:dSmuBI:dGw:dKw:dSmuBAw :dKw:dHw:dLw :dJw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dVw:dSmuBAm:dSMw:dSmuBAw:dLw:dSmuBIm :dKSsw:dSmuBE:d_Rw :dKw :dSmuBE  :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dBw:dSmuBI.G/…JJa :dKw:dSmuBAw :dKw:dHw:dLw :dJw:dSmuBAw:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dU:dCCw :dAw :dSmuBI:dNw /…MNa  :dVw:dGw:dRapM \n/…JNya :dSmuBAw:dNw:dSmuBE :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dBw:dJw:dBw:dSmuBAw:dKw :dSMw:dSmuBAm:dLw:dSmuBIm :dMw:dSmuBEABusvwrw :dSmuBI:dKw:dCMw :dSmuBU  :dU:d_w:dSmuBAw:dRw :dCw:dRMw:dSmuBAw:dVw :dBMw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dSw:dBw :dKSsw:dSmuBE:d_Rw, :dSw:dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw:dtw, :dKw :dSmuBE  :dS_Mw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm:dtw :dSMw:dBDw, :dSMw:dSmuBAm:dLw:dSmuBIm, \n:dU:d3w:dMw:dSmuBAw, :dA:dLw :dABusvwrw :dKw:dSmuBAw:dRw, :dSmuBI:d3w:dHw:dSmuBAw:dNw:dSmuBIm, :d3Mw:dKw:dRw:dSmuBAw, :dGw:dSmuBIm:d_w :dNw:dSmuBAw:dDw :dAw:dSmuBI:dDw :dKw :dSmuBE  :dAw:dDMw:dSmuBAw:dRw :dMw:dSmuBAw:dSmuBI:dNw :dE:dKw :d3Rw:dSmuBAw:dMw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dNBw:dKw :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :dSmuBI:dVw:dKw:dSmuBI.M:dSMw:d_w \n:dKw:dRw:dBw:dSmuBAw:dKw :dJw:dRwkdSmuBU:dRw:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw :dJw:dSmuBE :dSw:dBw:dKw :dSmuBE  :dMw:dSmuBAw:dNtw :dHw:dSmuBO, :dSw:dBw :dKw :dSmuBE  :dSw:dSmuBO:dHw:dNw:dGw:dRw :dLw:dSmuBAw:dGw:dSmuBI:dNw:DwBdw \n:dCMw. :dDMw:dMw:dRapM :dAw :dSw :dABusvwrw :d3Rw:dDw:dSmuBAw :dtw  \n:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dSw:dBw :dVw:dNBw:dRapM :dKw :dSmuBE  :dLw:dSmuBO:dKw, :dSw:dBw :dDMw:dMw:dRapM :dKw :dSmuBE  :dLw:dSmuBO:dKw :dRw:dHw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dA:d_w:dSmuBAm :dKw:dSmuBE :dRw :dSmuBI:dHw:dNDw:dSmuBUu :d3w :dABusvwrw :dCw:dSmuBO:d3w:dSmuBAw:dSw:dKw :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw :dMw:dHw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dVw :dKw :dSmuBE :dRw :d3w:dSmuBUu:dJw:dSmuBAw \n:dMw:dSmuBAw:dSmuBI:d_tw:dKw :dMw:dHw:dSmuBAw:dDw:dSmuBE:dVw :dBw:dNw:dSmuBAw :dA /…DBha :dSmuBU.wpt:d_w :dDdMw:dABusvwrw:dGw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dKw :dSmuBAm :dLw :dJw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dBw:dSmuBU:dDDMw :dKw :dSmuBE :dRw :dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBAw :dAw :dCw:dSmuBAw:dtw:dRapM:d3w:dDw :dKw :dSmuBE  :dE:dKMw:dNw:dSmuBO :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm :dA:d3w:dNw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw \n:dAw:d_Mw:dSw:dSmuBAw:d_w :dKw :dSmuBE :dNw:dSmuBE :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :d_w :dABusvwrw :d_Rw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dBw:dSmuBAu:dDDMw :d_w :dABusvwrw :d_Rw :dKw :dSmuBE  :dS3w:dSs_tw :d3Rw:dBMw:dSmuBAw:dVw :dCMw :dSmuBAm :dKw:DwBdw :dSmuBI.M:dSw:dDDMw :d3w:dSmuBIm:d_tMw :dAw :dBw /…JRa :dtw:dSmuBAw:dNw :dKw :dSmuBE :dRw :d_w :dABusvwrw :d_Rw :dS_Mw:dLw :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \n:dAw:dSmuBI:dBw :dJw:dSmuBE:dNw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dGw:dMw :dJw:dKw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu :dE:dKw :dSmuBI:dDw:dSMw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dE:dKw :dBMw:dSmuBE :dBw:dHw:dSmuBE :dLw:dGw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dMw:dSmuBU:dSLw:dMw:dSmuBAw:dNw :dSw:dBw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dA:d3w:dNw :dDMw:dMw:dRapM :dKw :dSmuBE :dRw :d3w:dSmuBAw:dLw:dNw :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w \n:dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBI:dHw :dSmuBI:dKw:dCMw :dSmuBU  :dLw:dSmuBO:dKw :d3w:dRw:dABusvwrw:d3w:dRw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE :dRw :d_w /…TVa  :dKw :dSmuBE  :dA:d3w:dNw:dSmuBAw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dSw:dMw:dSmuBAw:dVw:dSmuBE:dSMw :dKw :dLw:dSmuBE:d_w :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw \n:dSw:dSmuBIm:d_w:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw:dKw :dS_Rw:dSmuBIm :dNw:dSmuBAw:dSmuBI:dtw:dKw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :d3Rw:dSmuBI:d_w:dSmuBI:dNw:dSmuBI.M:dDMw :dAw :dRw:dSmuBAw:dJw:dSmuBAw :dSw:dLw:dHw:dSmuBE:dSw :dKw :dSmuBE :d3w:dSmuBU:dRwkdSmuBU:dSsw :dNw:dSmuBAw:dtw:dKw :dKw :dSmuBE  :d3Rw:dSmuBI:d_w:dSmuBI:dNw:dSmuBI.M:dDMw :dKw:dHw:dLw :dJw:dSmuBAw :dSw:dKw :dSmuBAm :d_w \n:dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw \n:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dCw:d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw  \n:dSmuBI.M:dMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dCw:d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw :dJw:dKw:dRw:dSmuBAw :dMw:dDMw:dSmuBU:dBw:dNw:dSmuBIm :dSmuBI.M:dCw:d_Rw:dKw:dLw:dSmuBAw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dKw:dHw:dLw :dJw:dSmuBAw:dI:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw, :dA:d3w:dNw :dS_Mw:dSmuBAw:dNw :dAw :dNw:dSmuBAw:dMw :dKw:dLw:dSmuBAw :dSw :dABusvwrw :dSw:dSmuBAw:dRw :dMw:dSmuBEABusvwrw :dNw:dSmuBIm:dKw \n:dJw:dKw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu :dDw:dJw:dRapM :dKw:dRw:dSmuBAw :dLw:dSmuBE:dNw:dSmuBE :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw :dE:dSmuBI:dHw :d3w:dRw :dBw /…D…D…a  :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dBw :dA:dSmuBI:dNw:dVw:dSmuBAw:dtw:dRapM :dNw:dSmuBI:dHw:DwBdw :dI:dABusvwrw:dSmuBI:dGw:d_w :dBMw :dGw:dSmuBE:dLw :dA:d_w:dSmuBE:dKw :d3w:dtw:dSmuBAw:dRapM:d3_w :dA:dSmuBI.M:dCMw:DwBdw \n \n:dAm :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw:d3w:dRw :dA:d3w:dNw :dMw :dABusvwrw :d_w:dVtw  ggajendra@videha.com  :d3w:dRw :d3w:d_tMw:dSmuBAw:dU:DwBdw  \n:dSw:d_tw :dNw:dSmuBAw:dRw:dSmuBAw:dtw:dNBw :dJMw:dSmuBAw  \n:dLw:dGMw:dSmuBU:dKw:d_Mw:dSmuBAw  \n:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw \n \n:dJw:dSmuBAm:dHw :dSw:dSmuBU:dNw:dLw:dKw :dSmuBAm  :dSw:dSmuBAm:dHw :dS_w:dBDMw :dBMw:dE :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAm:dKw :DwBdw:dMw:dSmuBVorwpmrR/…TVa  :dO:d_w:dSmuBE:dKw :dBMw:dtw:dSmuBAw:dVw:dHw :dNw:dSmuBI:dHw :dHw:dSmuBO:dtw:d_w :dCMw :dSmuBAm :dKw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dJw:dSmuBE:dNw:dSmuBAw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dDw:dtw :dLw:dSmuBO:dKw \n:dSw:dSmuBU:dNw:dLw:dKw :dSmuBAm  :dSw:dSmuBE :dSw:dBMw :dKw :dSmuBE  :dSmuBI:dVw /…SMa :dtw:dKw:dSmuBAw:dRw:dSmuBIm :dLw:dGw:dLw:dSmuBAm:dKw :DwBdw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dMw:dSmuBE:dDMw:dSmuBAw:dVw:dSmuBIm :dCMw:dSmuBAw:d_Rw :dRw:dHw:dSmuBI.M:d_Mw :DwBdw:dE:dMw :dE:dSw :dSw:dSmuBIm :dMw:dSmuBE :d3w:dSmuBU:dRw:dSmuBE :dSmuBI:dVw:dSMVw \n:dSmuBI:dVw:dDtw:dSmuBAw:dLw:dtw :dMw:dSmuBE :d3Rw:d_Mw:dMw :dAw:dtw:dLw :dRw:dHw:dSmuBI.M:d_Mw :DwBdw:d_w /…TKa :dSmuBAw:dLw :dE:dKw:d_tw:dSmuBAw :dNw:dSmuBAw:dMw:dSmuBIm :dSmuBI:dGw:dRw:dSmuBAw:dMw:dSmuBIm :dKw:dO:dLw:dSmuBE:dJw :dMw:dSmuBE :dSmuBI.M:dSMw:dKSsw:dKw :dSmuBI:dNw:dtw:dSmuBU:dK_w :dBMw:dE :dGw:dSmuBE:dLw :dRw:dHw:dSmuBI.M:d_Mw \n:DwBdw:dSmuBI.M:dSw:dDDMw:dSmuBAw:dN_w:dVw:dSmuBAw:dDw:dSmuBIm ,:dI:dMw :dABusvwrw :dDw:dSmuBAw:dRw :dAw :dKw:d_w:dRapM:dVtw :d3w:dRw:dSmuBAw:dtw:dNBw :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:dKw:dO:dLw:dSmuBE:dJw :dSmuBI.M:dSMw:dKSsw:dKw :dRw:dSmuBI:dHw:d_w:dSmuBO :dAw:dSmuBI.M:d_Mw:dRapM:dKw :dRwkdSmuBU:d3w:dSmuBE :dKw:dMw:dJw:dSmuBO:dRw:dSmuBE :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw \n:DwBdw:dA:dNw:dGw:dRapM:dLw :dA:dJw:dRapM:dNw :dKw:dRw:dBw :dMw:dHw:dSmuBAw:d3w:dSmuBAw:d3w :dBw:dSmuBU:dJMw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:dSmuBI:dVw:dDtw:dSmuBAw:d_Mw /…SignIiReph  :dLw:dSmuBO:dKw:dSmuBI:dNw :dKw :dSmuBE  :d_ttw:dSmuBU:dSw:dNw :dDw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dKMw:dSmuBIm:dNw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dSmuBI:dNw:dVmswruw:dSMw:dSmuBU/…LKa  \n:DwBdw:dSmuBI:dVw:dSMVw:dSmuBI:dVw:dDtw:dSmuBAw:dLw:dtw :dMw:dSmuBE :dLw:dSmuBO:dKw :dSmuBI:d3Rw:dtw :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw:dKw :dBw:dCw:d3w:dNw :dBw:dRw :dKw:dSmuBI:d_tMw:dNw :dSw:dMw:dtw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dSmuBI:dBw:d_w:dLw :dRw:dHw:dSmuBI:dNw :DwBdw:dHwkdSmuBU:dNw:dKw :dSmuBI:d3w:d_w:dSmuBAw \n:dSw:dSmuBAw:dDMw:dSmuBAw:dRw:dNBw :dKw :dSmuBVorwpmrR :dSsw:dKw :dRw:dHw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:dMw:dSmuBAw:dtw-:dBw:dSmuBAw:d3w:dKw :dE:dKw :dMw:dSmuBAw:d_Rw :dSw:dN_w:dSmuBAw:dNw :dO :dRw:dHw:dSmuBI.M:d_Mw :DwBdw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dMw:dSmuBAw:dtw :dBw:dSmuBAw:d3w:dKw :d3w:dRw:dMw :dBMw:dK_w :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw \n:DwBdw:dNw:dSmuBAu:dKw:dDddMw:dSmuBIm :dBMw:dSmuBE:d_tw:dLw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :dBw:dSmuBAw:dDw :dBw:dSmuBUu:dRMw :dMw:dSmuBAw:dtw :dBw:dSmuBAw:d3w :dKw :dSmuBE  :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBI:dHw :dRw:dKMw:dLw:dSmuBI:dNw :dAw :dA:dN_w :d_w:dKw :dMw:dSmuBAw:dtw :dBw:dSmuBAw:d3w :dKw :dSmuBE  :dSw:dSmuBE:dVw:dSmuBAw :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w :dRw:dHw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:dMw:dSmuBAw:dtw \n:dBw:dSmuBAw:d3w:dKw :dJw:dSmuBIm:dSmuBI:dVw:d_w:dSmuBE :dO :dA:d3w:dNw /…BYa :dSmuBAw:dHw :dKw :dSmuBE :dNw:dSmuBE :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:d3w:d_Nw:dSmuBIm :dSw:dSmuBU:dSMw:dSmuBIm:dLw:dSmuBAw:dJw:dSmuBIm :dNw:dSmuBAw:dMw:dSmuBE:dKw :dA:dNw:dSmuBU:dRwkdSmuBU:d3w :dSw:dSmuBU:dDwkdSmuBVorwpmrR:dRMw :dAw :dMw:dSmuBVorwpmrR:dDw:dSmuBU:dBMw:dSmuBAw:dSsw:dSmuBIm :dRw:dHw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw \n:dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dKw :dSmuBE  :d_w:dSmuBIm:dNw:d_tw:dSmuBAw :d3w:dSmuBU:d_Rw :dRw:dHw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :dSw:dBMw:dKw :d3w:dRMw:dSmuBAw:dI :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dSmuBAw:dI :dMw:dSmuBE :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dKw:dMw:dSmuBIm :dNw:dSmuBI:dHw :dKw :dSmuBE :dLw:dKMw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:dA:d3w:dNw:dSmuBE :dJw:dKw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu :dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :dSw:dBMw \n:d3Rw:dSmuBI:d_w:dBMw:dSmuBAw:dSMw:dSmuBAw:dLw:dSmuBIm :dRw:dHw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :DwBdw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :dSw:dBMw:dKw :dSw:dSmuBO:dCw :dAw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw:dKw :dSw:dSmuBO:dCw :dMw:dSmuBE :dAw:dKw:dSmuBAw:dSMw :d3w:d_w:dSmuBAw:dLw:dKw :dA:dN_w:dRw :dCMw:dLw :DwBdw:dJw:dHw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu \n:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dA:d_Mw:dRapM:dVw:dSmuBAw:dDw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dDw:dSmuBUu:dRw :dRw:dHw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw ,:dE:dKw:dRw :dSmuBI:dVw:d3w:dRw:dSmuBIm:dSmuBI:d_w :dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :dSw:dBMw :dA:d_Mw:dRapM:dKw :d3w:dSmuBAw:dCMw :dSmuBUu  :dBw:d_w:dSmuBAw:dHw :dJw:dKw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu :dKw:dRw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:d_w:dSmuBIm:dNw:dSmuBUu :dBMw:dSmuBAw:dIm \n:dSw:dMw:dSmuBAw:dJw :dLw:dSmuBO:dKw :dVw:dSmuBE:dDw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dDw:dSmuBUu:dRw :dRw:dHw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:d3w:dSmuBI:d_w:dtw:dSmuBE :dKw :dSmuBE  :d3w:dDw:dSmuBI.M:dCw /…HNa  :d3w:dRw :d3w:dSmuBU:d_w:dSmuBAu:dHwkdSmuBU :dSw:dBMw :dRw:dHw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:dKw :dSmuBE :dKw:dRw:dSmuBO :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dMw:d_w:dLw:dVw :dNw:dSmuBI:dHw :DwBdw:d_w:dSmuBIm:dNw:dSmuBUu \n:d3w:dSmuBU:d_w:dSmuBAu:dHwkdSmuBU :dAw:dDMw:dSmuBU:dSmuBI:dNw:dKw:d_w:dSmuBAw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBMw:dRw:dLw :DwBdw:dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dSmuBI.M:dCw:dN_w:dNw :dNw:dSmuBI:dHw ,:dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dSw:dSmuBO:dCw :dNw:dSmuBI:dHw ,:dBw:dSw :dMw:dSmuBAw:d_Rw :dSmuBI:dNw:dJw :dSw:dSmuBU:dKMw :DwBdw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dDw:dSmuBU:dNw:dSmuBUu :dBw:dSmuBE:dKw:d_w:dSmuBIm \n:dKw :dSmuBE  :dKw:dSs_tw :dHw:dSmuBO:dSmuBI:dNw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dBw:dSmuBAw:dJw:dSmuBI.M:d_Mw :dNw:dSmuBI:dHw :dJw:dSmuBE :dE:dKMw:dNw:dSmuBU:dKw :dSw:dMw:dtw :dE:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBAw :dCMw :dSmuBAm :dKw :DwBdw \n:dJw:dSmuBE:dSs_tMw :d3w:dSmuBU:d_Rw :dA:dMw:dSmuBE:dSmuBI.N:dRw:dKw:dSmuBAw ,:dMw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dJMw:dLw :dI:dABusvwrw:dGw:dLw:dSmuBAm/…ND…a  :dAw :dCMw:dSmuBO:d_tw :dJw:dMw:dRapM:dNw:dSmuBIm :dMw:dSmuBE :dKw:dSmuBAw:dtw:dRapM:dRw:d_w :dRw:dHw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:dA:d_Mw /…SignOReph :d3w:dSmuBAw:dJw:dRapM:dNw :dAw :dSw:dSmuBU:dKMw :dSw:dSmuBU:dSmuBI:dVw:dDMw:dSmuBAw :dMw:dSmuBE :d_w:d_w:dSmuBE:dKw \n:d_w:dLLw:dSmuBIm:dNw :d_w:dSmuBIm:dNw:dSmuBUu :dBMw:dSmuBAw:dIm :dRw:dHw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :dJw:dSmuBE :dMw:dSmuBAw:dtw :dBw:dSmuBAw:d3w :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBAw :dCMw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :d_w:dSmuBE:dKw:dRw :dDMtw:dSmuBAw:dNw :d_w:dSmuBIm:dNw:dSmuBUu :dMw:dSmuBE :dKw :dSmuBE :dKw:dRw:dSmuBO :dNw:dSmuBI:dHw :DwBdw:dBw:dSw :dA:d3w:dNw:dSmuBAw :dMw:dSmuBE :d_w:dSmuBIm:dNw:dSmuBUu :dMw:dS_w :DwBdw \n:dSmuBI.N:dRw:d_tw:dSmuBAw:dtw:dRw :dBMw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw:dKw :dBw:dSmuBAw:dDw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dA:d3w:dNw :dGw:dSmuBVorwpmrR:dHw :dSmuBI.M:dJw:dLw:dSmuBAw :dBMw:dSmuBAw:dGw:dLw:d3w:dSmuBU:dRw :dMw:dSmuBE :dRw:dHw:dtw :dLw:dGw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:dKw:dHwkdSmuBU:dNw:dSmuBAw :dKw:dtw :dJw:dSmuBIm:dVw:dNw:dKw :dGw:dSmuBAw:dDddMw:dSmuBIm :dCw:dLw:dSmuBAw \n:dRw:dHw:dLw :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dE:dHw:dNw :dKw:dSs_tw:dSmuBO :dNw:dSmuBI:dHw :dRw:dHw:dSmuBI:dNw :DwBdw:dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dSw:dBMw :dSmuBI:dDw:dNw :dNw:dSmuBIm:dKw :dSmuBE  :dRw:dHw:d_w :d_w:dSmuBE:dKw:dRw :dKw:dSmuBO:dNw :d_tMw:dSmuBE:dKw:dSmuBAw:dNw :dCMw:dSmuBAm:dKw ?:dKw :dSmuBE :dKw:dRw:dSmuBAw :dBMw:dSmuBAw:dGtw :dMw:dSmuBE  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \n:dSmuBI:dVw:dDMw:dSmuBAw:d_w:dSmuBAw :dKw:dSmuBIm.G :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dNw:dSmuBE :dCMw:d_Mw:dSmuBIm:dNw, :dSw:dSmuBE :dKw :dSmuBE  :dJw:dNw:dSmuBAm:d_w :dA:dSmuBI.M:dCMw :DwBdw:dSmuBI:dVw:dDMw:dSmuBAw:d_w:dSmuBAw:dKw :d3Rw:dKw:dSmuBO:d3w :dKw :dSmuBU:dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dKw :dSmuBEABusvwrw  :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dGMw:dSmuBE:dRw :dLw:dSmuBE:dLw:dKw:dSmuBI:dNw :DwBdw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw \n:dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw:dKw :d3w:d_Nw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dLw:dKw:dVw:dSmuBAw :dMw:dSmuBAw:dSmuBI.N:dRw :dDw:dSmuBE:dLw:dKw:dSmuBI:dNw :DwBdw:dHw:dSmuBAw:d_Mw :d3w:dSmuBAm:dRw :dSmuBI.M:dSMw:dSmuBI.M:d_Mw:dLw :dBMw:dE :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBI:dNw :DwBdw:dVw:dSmuBAw:dKw :dHw:dRw:dNBw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dBMw:dE :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBI:dNw :DwBdw:dSw:dSmuBU:dSMw:dSmuBIm:dLw:dSmuBAw:dJw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  \n:dNw:dSmuBE :dU:dSmuBI:d_tMw :dHw:dSmuBO:dSmuBI:dNw :dNw:dSmuBE :dBw:dSmuBAm:dSw :dSw:dKw :dSmuBAm :d_w :dCMw:dLw:dSmuBIm:dHw :DwBdw :dKMw:dBw:dSmuBI.N:dRw :dBMw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw :d3w:dRw :dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :d3w:dSmuBU:d_w:dSmuBAu:dHwkdSmuBU :dE:dLw:dKMw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:d3w:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dCw –:dDw:dSw :dSmuBI:dDw:dNw :dRw:dSmuBI:dHw :dSw:dBMw :dA:d3w:dNw :dA:d3w:dNw \n:dGw :dABusvwrw :d_w /…BYa  :dS_Mw:dSmuBAw:dNw :dCw:dSmuBI.M:dLw :dGw:dSmuBE:dLw :dKMw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:d3Mw :dSmuBE :dRw :d_w:dSmuBIm:dNw:dSmuBUu :dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :d3w:dSmuBU:d_w:dSmuBAu:dHwkdSmuBU :d3w:dLw:dSmuBI:d_tw :dKw :dSmuBE  :dNw:dSmuBI:dHw :dA:dtw:dLw:dKMw:dSmuBIm:dNHw :DwBdw \n:dE:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBAw :dSw:dMw:dtw :dSmuBI:dBw:d_w:dSmuBAm:d_w :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAm:dKw :DwBdw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dA:d3w:dNw :d3w:dSmuBI:d_w :dDMw:dMw:dRapM:dKw :dKw:dSmuBAw:dJw :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w :dRw:dHw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw :d3w:d_Nw:dSmuBIm:dKw :d3w:dSmuBI.N:dRw:dCw:dtw:dSmuBAw:dRapM :dA:d3w:dNw:dSmuBE :dKw:dRw:dSmuBI.M:d_Mw \n:DwBdw:d3w:d_Nw:dSmuBIm:dKw :dSw:dBMw :dAw:dVw /…ShYa :dKw :dKw:dSmuBAw:dJw :dA:d3w:dNw:dSmuBE :dKw:dRw:dSmuBI.M:d_Mw :DwBdw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dGw:dMBMw:dSmuBIm:dRw :d3Rw:dKw :dSmuBVorwpmrR :dSmuBI:d_w:dKw :dLw:dSmuBO:dKw :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:dKw :dSmuBE:dKMw:dNw:dSmuBO :dKw:dtw :dBw:dSmuBAw:dLw :dBw:dCCw:dSmuBAw \n:d3w:dRw :dKSsw:dSmuBO:dBMw :dHw:dSmuBO:dSmuBI:dNw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dA:d3w:dNw :dKw:d3w:dSmuBAw:dRw:dKw :dDw:dSmuBO:dSsw :dDw:dtw :dSMw:dSmuBAw:dN_w :dBMw:dE :dJw:dSmuBAw:dSmuBI.M:d_Mw :DwBdw:dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :dSw:dBMw :dKw :dSmuBE  :dMw:dSmuBAw:dtw :dBw:dSmuBAw:d3w :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dDdw:dRw :dHw:dSmuBO:dMw:dtw :dLw:dGw:dLw:dSmuBI:dNw :dKw:dSmuBAw:dRw:dNBw \n:dMw:dSmuBAw:dtw :dBw:dSmuBAw:d3w:dKw :dBMw:dSmuBAw:dRw :dSmuBI:dKw:dtw:dSmuBO :dU:d_tMw:dSmuBAw:dBw:dtw :dNw:dSmuBI:dHw :dCw:dSmuBAw:dHw:dSmuBAm:d_w :dRw:dHw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dSw:dBMw :dDw:dSmuBU:dKMw :d3w:dSmuBIm:dSmuBI:dBw :dJw:dSmuBAw:dI:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dA:dNw:dSmuBAw:dVw /…ShYa :dKw \n:d_w:dNw:dSmuBAw:dVw :dMw:dSmuBE :dAw:dSmuBI:dBw :dJw:dSmuBAw:dSmuBI.M:d_Mw :DwBdw \n:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dBMw:dSmuBO:dRw:dSmuBE :dU:dSmuBI:d_tMw :d3w:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBE :d3w:d_Nw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dSMw:dSmuBAu:dCw :dSmuBI:dKRw:dtw:dSmuBAw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dSmuBI:dNw:dVw:dSmuBVorwpmrR:d_w :dKw:dRw:dSmuBAw :dDw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dKMw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:d3w:d_Nw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dSw:dBMw :dAw:dVw /…ShYa :dKw :dKw:dSmuBAw:dJw \n:dKw:dRw:dSmuBAw:dtw ,:d_w:dKMw:dNw :dA:d3w:dNw:dSmuBAw :dKw:dSmuBAw:dJw :dMw:dSmuBE :dLw:dGw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:d_w:dSmuBIm:dNw :dSmuBI:dDw:dNw :d3w:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBE :dBMw:dSmuBO:dRw :dBMw:dSmuBE:dLw:dSmuBAm:dKw :DwBdw:d3w:d_Nw:dSmuBIm :dJw:dSmuBAw:dGw:dLw :dRw:dHw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:d3w:d_Nw:dSmuBIm :dDw:dSmuBE:dKMw:d_Mw:dSmuBIm:dNw :dJw:dSmuBE \n:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dSw:dSmuBU:d_w:dLw:dSmuBE :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw :DwBdw:dJw:dKMw:dNw :dBw:dRw:dSmuBIm:dKw:dSmuBAw:dLw :dBMw:dE :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAm:dKw :d_w:dKMw:dNw :d3w:d_Nw:dSmuBIm :dSmuBI.M:dCw:dSmuBI.G:dN_w:d_w :dBMw:dE :dGw:dSmuBE:dLw:dKMw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:dO :dBw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dJw :d_w :dSw:dKw :dSmuBAm :d_w :dNw:dSmuBI:dHw \n:dCMw:dLw:dKMw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:dA:dN_w :dMw:dSmuBE :dO :dLw:dSmuBAm/…ND…a  :dLw:dSmuBAw:dI:dNw :d3Mw:dSmuBO:dNw :dJw:dSmuBE :dHwkdSmuBU:dNw:dKw:dSmuBAw :dSw :dCwBdrwfmBdu  :dKw:dNw:dSmuBE:dKw :dSmuBE  :dHw:dSmuBI:d_tw :dKw:dtw :dRw:dHw:dSmuBAm:dKw ,:d_w:d_w:dtw :dKw:dHwkdSmuBU:dNw:dSmuBAw :dKw:dtw :dHw:dSmuBAw:d_Mw :dLw:dtw :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBIm:dHw \n:DwBdw:dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dCw:dSmuBE:dSs_tw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :dBw:dSmuBAw:dDw :dBw:dGw:dLw:dBw:dSmuBAw:dLw:dSmuBAw :d3w:dDddMw:dSmuBO:dSw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dNw:dMBw:dRw :dDdw:dSmuBAw:dtw:dLw :dKw :dSmuBE :dLw:dSmuBI:dNw :DwBdw:dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dSmuBI:dHw:dNw:dKw:dSmuBAw :dBw:dSmuBAw:dJw:dLw :dNw:dSmuBI:dHw :dHw:dSmuBO:dSmuBI:dNw :DwBdw:dE:dSmuBI:dHw :d3Rw:dKw:dSmuBAw:dRw:dSmuBE :d_w:dSmuBIm:dNw \n:dCw:dSmuBAw:dSmuBI.N:dRw:dBw:dSmuBE:dRw :dSmuBI.N:dRw:dABusvwrw:dGw :dKw :dSmuBE :dLw:dKMw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:d3w:dDddMw:dSmuBO:dSw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dSMw :dABusvwrw :dKw:dSmuBAw :dBMw:dSmuBE:dLw:dSmuBI:dNw :DwBdw:dO :dAw:dSmuBI:dBw :dKw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dLw :dVw:dSmuBE:dLw :dDw:dVw:dSmuBE:dLw:dKMw:dSmuBIm:dNw :DwBdw:dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dSmuBI.N:dRw:dSw:d3w:dSmuBO /…NSa  :dNw:dSmuBI:dHw \n:dBMw:dSmuBE:dLw:dSmuBAm:dKw :DwBdw:d_w:dSmuBAw:dBw:dSmuBE :dKw:dSmuBO:dLw:dSmuBO:dNw:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dKw:dtw:dE:dKw :dLw:dSmuBO:dKw :dAw:dSmuBI:dBw :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:dA:dN_w :dMw:dSmuBE :dDw:dRw:dVw:dSmuBAw:dJw:dSmuBAw :d_w:dSmuBO:dDddMw:dLw :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAm:dKw :DwBdw:dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dKw :dSmuBE  :dSmuBI:dNw:dDMw:dNw :dBMw:dE \n:dGw:dSmuBE:dLw :dRw:dHw:dSmuBI:dNw :DwBdw:dJw:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBAw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw:dKw :dSmuBI:dNw:dDMw:dNw :dHwkdSmuBU:dNw:dKw :d3w:d_Nw:dSmuBIm :dSw:dSmuBU:dNw:dLw:dKMw:dSmuBIm:dNw ,:dHwkdSmuBU:dNw:dKw:dSmuBO :d3Rw:dSmuBAw:dNBw:dSmuBAw:dN_w :dBMw:dtw :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBI:dNw :DwBdw :dLw:dSmuBO:dKw :dSw:dBMw :d_w:dSmuBIm:dNw:dSmuBUu \n:dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :dKw :dSmuBE  :dKMw:dBw:dSmuBI.N:dRw :dKw:dtw :dDw:dSmuBE:dLw:dKMw:dSmuBIm:dNw :DwBdw :dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :dSw:dBMw:dKw :d3Rw:d_w:dSmuBIm:dKSsw:dSmuBAw :dMw:dSmuBE :dLw:dSmuBAw:dSw :d_w:dSmuBIm:dNw :dSmuBI:dDw:dNw :d_w:dKw :dRw:dSmuBAw:dKMw:dLw :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAm:dKw :DwBdw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dSw:dSmuBAw:dHw:dSmuBE:dBw :dBw:dHwkdSmuBU:d_w \n:dLw:dSmuBO:dKw:dSmuBI:d3Rw:dtw :dLw:dSmuBO:dKw :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw :d3Mw:dLw:dSVw:dRwkdSmuBU:d3w :dHwkdSmuBU:dNw:dKw :dA:dSmuBI.G:dN_w:dMw :dSw :dABusvwrw :dSKw:dSmuBAw:dRw :dMw:dSmuBE :dLw:dSmuBO:dKw:dKw :dHwkdSmuBU:dJw:dSmuBU:dMw :dCMw:dLw :DwBdw:dDw:dSmuBU:dNw:dSmuBUu :dBw:dSmuBE:dKw:d_w:dSmuBIm :dKw :dSmuBE  :dE:dKw :dSmuBE  :dS_Mw:dSmuBAw:dNw :d3w:dRw \n:dSw :dABusvwrw :dSKw:dSmuBAw:dRw :dKw:dtw :dDw:dSmuBE:dLw :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAm:dSmuBI:dNw :DwBdw:dSw:dSmuBAm:dKw:dDddMw:dSmuBO :dLw:dSmuBO:dKw :dRw:dHw:dSmuBAm:dKw :dMw:dSmuBU:dDw:dSmuBAw :dNw:dSmuBI:dHw :dRw:dHw:dSmuBAm:dKw :d_w :dHwkdSmuBU:dNw:dKw :d_w:dSmuBIm:dNw:dSmuBUu :d3w:dSmuBU:d_Rw :DwBdw \n:dAw:dI :dE:dKw:d_tw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dMw:d_Rw :dBMw:dSmuBE:d_tw :dKw:dRw:dtw :dAw:dtw:dLw :dCMw:dLw:dSmuBAw:dHw :DwBdw:dVw:dSmuBAm:dHw :dIm :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dKw:dHw:dLw:dSmuBI:dNw :DwBdw :dSw:dSmuBU:dSmuBI:dNw :dS_w:dBDMw :dBMw:dE :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAu :DwBdw:d_w /…TKSsa :dNBw :dKw:dLw:dMw :dU:d_tMw:dSmuBAw:dtw:dLw \n:dAw :dAw:d_Mw :dSw :dABusvwrw :d_w:dSmuBO:dSsw :dLw:dSmuBE:dLw :dKw:d_Mw:dSmuBAw :dSmuBI.M:dLw:dKMw:dLw :DwBdw \n:dAm :dRw:dCw:dNw:dSmuBAw:d3w:dRw :dA:d3w:dNw :dMw :dABusvwrw :d_w:dVtw  ggajendra @ videha .com  :d3w:dRw :d3w:d_tMw:dSmuBAw:dU:DwBdw  \n:dMw:dNw:dSmuBO:dJw :dKw :dSmuBU :dMw:dSmuBAw:dRw :dMw :dABusvwrw :dDdw:dLw -:dSmuBI:dKw:dCMw:dSmuBU :dBw:dSmuBIm:dHw:dSmuBI:dNw :dKw:d_Mw:dSmuBAw  \n1 \n  \n:dSmuBI:dHw:dLw:dKw:dSmuBO:dRw  \n:dA:dGw:dHw:dNw :dMw:dSmuBAw:dSw:DwBdw :dDw:dSmuBU:d3w:dHw:dSmuBI.N:dRw:dtw:dSmuBAw:dKw :dSw:dMw:dtw:DwBdw :dRw:dSmuBAw:dMw :dLw:dKMw:dNw :dBMw:dSmuBO:dJw:dNw :dKw :dSmuBE :dLw:dSmuBAw :d3w:dCMw:dSmuBAw:dSmuBI:d_w :dDw:dRw:dBw /…JJa :dSmuBAw:dKw :dAw:dGw:dSmuBUu :dRw:dSmuBAu:dDw:dMw:dSmuBE :dCw:d_tw:dSmuBAw:dIm :dSmuBI:dBw:dCMw:dSmuBAw :dBw:dSmuBAm:d_tMw:dKw :dSmuBE  \n:dSmuBI:dVw:dDw:dSmuBE:dHw :dSw:dMw:dSmuBAw:dLw:dSmuBO:dCw:dNw:dSmuBAw:dKw :d3w:dSmuBO:d_Mw:dSmuBIm :dU:dLw:d_tw:dBw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBE :dSmuBI.M:dSw:dRw:dHw:dSmuBO:dNw:dSmuBAw:dMw:dSmuBE :dRw:dSmuBAw:dKMw:dLw :dRw:dSmuBE:dSmuBI:dDdw:dtw:dSmuBO:dMw:dSmuBE :dDw:dRw:dBMw :dABusvwrw :dGw:dSmuBAw :dAw:dKw:dSmuBAw:dSMw:dVw:dSmuBAw:dNBw:dSmuBIm:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dDw:dSmuBAm:d_w :dLw:dSmuBO:dKw:dGw:dSmuBIm:d_w \n:dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dSw:dSmuBU:dSmuBI:dNw :dRw:dHw:dLw :dCMw:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dE:dKw:dSmuBAw:dE:dKw :dSmuBI.M:dDMw:dtw:dSmuBAw:dNw :d3w:dSmuBE:dRw:dSmuBAw :dSmuBI:dDw:dSMw :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAm:dNw :dAw:dSmuBI:dKw :dDw:dRw:dBw/…JJa :dSmuBAw :dSmuBI:dDw:dSMw :dMw:dSmuBU:dSKw:dSmuBIm.G :dDw:dSmuBAm:d_w :dRw:dSmuBAw:dGMw:dVw:dKw :dSmuBE  :dA:dBw:dSmuBAm:d_w :dDw:dSmuBE:dKMw:dLw:dSmuBAm:dNw :DwBdw \n:dDw:dSmuBE:dKMw:d_w:dSmuBE :d3w:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBE :d_w:dAvwurwMw :dA:dKw:dCw:dKw :dSmuBE :dLw:dSmuBAw :d3w:dRw :dSmuBI.M:dMw:dNw:d_tw:dSmuBE :dBMw:dSmuBI.N:dRw :d3w:dCMw:dSmuBAw:dSmuBI:d_w :dA:dKMtw:dSmuBAw:dSmuBI.M:dSw :dU:dSmuBI:d_tMw :dKw:dAvwurwMw :d_tMw:dSmuBAw:dDdMw :dBMw:dAvwurwMw :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw :DwBdw :dRw:dSmuBAw:dGMw:dVw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dDdw:dSmuBE:dGw :dNw:dMHw:dRw \n:dKw:dRw:dSmuBAm:d_w :dJMw:d_tw :dRw:dSmuBAw:dMw :dLw:dKMw:dNw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dHw:dSmuBAw:d_Mw :dSmuBI.M:dMw:dLw:dBw:dSmuBAm:d_w :dGw:dLw:dSmuBAw:dMw:dSmuBE :dGw:dLw:dSmuBAw :dSw:dSmuBE:dHw:dSmuBO :dSmuBI.M:dMw:dLw:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dDw:dSmuBU:dNw:dSmuBUu :dGw:dSmuBO:d_tw:dSmuBAw:dKw :dKMw:dSmuBU:dSMw:dSmuBIm:dKw :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dSmuBI.M:dSw:dMw:dSmuBAw:dNw:dSmuBE :dNw:dSmuBI:dHw:DwBdw :dRw:dSmuBAw:dMw \n:dLw:dKMw:dNw :dAw :dRw:dSmuBAw:dGMw:dVw :dBw:dSmuBAw:dLw :dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm :dCMw:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dJw:dSmuBAw :dDMw:dSmuBI.N:dRw :d3w:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dCw:dVw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dMw:dSmuBAm:dSmuBI:d_tw:dRwzwr:dKw :dKw :dSmuBE :dLw:dSmuBAw :dCMw:dNw:dSmuBO :dBMw:dSmuBI.N:dRw :dE:dKw :dDw:dSmuBO:dSw:dRw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dDw:dSmuBUu:dRw :dNw:dSmuBAm :dRw:dHw:dSmuBAm:d_w :dCMw:dLw:dSmuBAw:DwBdw \n:d3w:dDdMw:dSmuBAm:dtw:dSmuBO:dMw:dSmuBE :dJw:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBAw :dRw:dSmuBAw:dMw :dLw:dKMw:dNw :dVw:dGw:dRapM:dMw:dSmuBE :dUu:d3w:dRw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :d3w:dSmuBI:dHw:dLw :d_w:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBAw :dRw:dSmuBAw:dGMw:dVw :dNw:dSmuBIm:dCw:dSmuBAw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :d3w:dSmuBI:dHw:dLw :dA:dBw:dSmuBAm :dCMw:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dA:dKMw:dNw :dRw:dSmuBAw:dMw :dLw:dKMw:dNw:dKw  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   '/g874वदेह ' २१४  म  अंक  १५  नव/g224बर  २०१६  ( वष/g91 ९ मास  १०७  अंक  २१४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \n:dJw:dSmuBIm:dSmuBI:dVw:dKw:dSmuBAw :d_ttw:dSmuBUu:dSMw:dNw :d3w:dDdMw:dSmuBAw :dKw:dAvwurwMw :dCw:dLw:dSmuBAm :dCMw :dSmuBAm :dNw :dAw :dRw:dSmuBAw:dGMw:dVw :dSmuBI:dDw:dLLw:dSmuBIm :dSw:dVw /…SignOReph :dCCw :dNtw:dSmuBAw:dtw:dSmuBAw:dLw:dtw:dMw:dSmuBE :dA:dSmuBI.M:dDMw:dVw:dK_w:dSmuBAw :dCMw:dSmuBI.M:d_Mw:DwBdw  \n:dDw:dSmuBU:dNw:dSmuBUu :dGw:dSmuBO:d_tw:dSmuBAw :dA:dSw:dSmuBI.M:d_Mw:dRw :dBMw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw :dBw:dSmuBAw:dDw :dCw:d_tw:dSmuBAw:dE :d3w:dRw :dBw:dSmuBAm:d_tMw:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dRw:dSmuBAw:dMw :dLw:dKMw:dNw :dBw:dJw:dLw:dSmuBAw \" :dHw:dMw :d3w:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBE :d_w:dAvwurwMw :dSmuBI.M:dCw:dNHw:dBw:dSmuBE :dNw:dSmuBI:dHw :dKw :dSmuBE :dAu:dABusvwrw :dKw:dSmuBAw:dRw:dNBw :dDw:dSw:dSmuBO \n:dBw:dRw:dKMw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBw:dSmuBE:dSmuBI.M:dSw:dE :dBMw:dAvwurwMw :dGw:dSmuBE:dLw :dCMw:dLw :dA:dHw:dSmuBAw:dCwBdrwfmBdu:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dSmuBI.M:dMw:dLw:dBw:DwBdw\"  \n\" :dA:dSmuBI:dHw:dNw:dSmuBAw :dNw:dAvwurwMw :dHw:dMw:dRw:dSmuBAw :dBw:dSmuBIm:dSw:dSmuBI.N:dRw :dJw:dSmuBAw:dE:dBw:DwBdw :d_w:dSmuBE:dRw:dHw :dBw:dRw:dKMw:dKw :dBw:dSmuBAw:dDw :dGw:dSmuBAw:dMw :dE:dLw:dHwkdSmuBU :dCwBdrwfmBdu  :dHw:dNw:DwBdw \" \n\" :d_w:dHw:dNw :dKw:dHwkdSmuBU :dJw:dSmuBE :dKw :dSmuBE  :dSmuBI:dKw:dNw:dKw:dSmuBAw :dBw:dSmuBIm:dSw:dSmuBI.N:dRw :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw:DwBdw \" \n:dDw:dSmuBU:dNw:dSmuBUu :dGw:dSmuBO:d_tw:dSmuBAw :dRw:dABusvwrw:dGw :dSmuBI:dBw:dRw:dABusvwrw:dGw:dKw :dGw:d3w :dSw:d3w :dKw:dRw:dSmuBAm:d_w :dRw:dHw:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dGMw :dABusvwrw :d_tw:dSmuBO:dBMw:dSmuBI.N:dRw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBw:dSmuBE:dSw:dE :dBMw:dAvwurwMw :dGw:dSmuBE:dLw:DwBdw :dRw:dSmuBAw:dMw :dLw:dKMw:dNw :dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBIm:dKw :dSmuBE  :dHw:dSmuBAw:dKw :dDw:dAvwurwMw :dBw:dJw:dLw:dSmuBAw \" :dGw:dSmuBAm \n:dBw:dSmuBE:d_tw:dSmuBAw :dDw:dSmuBU:dSmuBI:dVw:dDMw:dSmuBAw :dMw:dSmuBAw:dtw :dKw:dAvwurwMw :dKw:dHwkdSmuBU:dNw :dCw:dSmuBAw:dtw :dBw:dNw:dSmuBAw:dBw:dSmuBAm :dLw:dAvwurwMw:DwBdw :d3Mw :dSmuBE :dRw :dRw:dSmuBAw:dGMw:dVw:dSw :dCwBdrwfmBdu  :dBw:dJw:dLw:dSmuBAw \" :dA:d3w:dNw:dSmuBAw :dSw:dBw :d_w:dNw:dSmuBAw :dNw:dSmuBI:dHw :dGw:d3w:dMw:dSmuBE :d_w:dLLw:dSmuBIm:dNw :dBMw:dAvwurwMw :dGw:dSmuBE:dLw:dHwkdSmuBU :dCwBdrwfmBdu  \n:dJw:dSmuBE :dBw:dSmuBE:dRw :dSmuBI.M:dDMw:dtw:dSmuBAw:dNw:dSmuBE :dNw:dSmuBI:dHw :dRw:dHw:dLw:DwBdw\"  \n\" :dKw:dSmuBO:dNw:dSmuBO :dNw:dSmuBAm :dDdMw:dSmuBE:dRw:dSmuBO :dSmuBI:dDw:dNw:dKw :dBw:dSmuBAw:dDw :dBMw:dSmuBE:d_tw:dLw:dHwkdSmuBU :dCwBdrwfmBdu  :dHw:dNw :d_w:dAvwurwMw :dGw:d3w:dSmuBO :d_w:dAvwurwMw :dBw:dSmuBE:dSmuBI.M:dSw:dE :dRw:dHw:d_w :dSmuBI:dKw:dNw:dSmuBE:DwBdw \"  \n:dRw:dSmuBAw:dMw :dLw:dKMw:dNw :dIm :dSw:dSmuBU:dSmuBI:dNw :dMw:dSmuBU:dSKw:dSmuBIm.G:dE:dLw:dSmuBAw:DwBdw :dRw:dSmuBAw:dGMw:dVw:dKw :dNw:dJw:dSmuBI.N:dRw :dO:dCMw:dSmuBAw:dNw :d3w:dRw :dRw:dSmuBAw:dKMw:dLw :d3w:dSmuBO:d_Mw:dSmuBIm :d3w:dRw :d3w:dRw:dLw:dSmuBAm:dNw:DwBdw :d3w:dSmuBO:d_Mw:dSmuBIm :dHw:dSmuBAw:d_Mw:dMw:dSmuBE :dLw:dAvwurwMw :dU:dLw:d_tw:dSmuBAw - \n:d3w:dSmuBU:dLw:d_tw:dSmuBAw:dKw :dSmuBE  :dDw:dSmuBE:dKMw:dSmuBAm:d_w :dBw:dJw:dLw:dSmuBAw \" :dA:dHwkdSmuBU :dCwBdrwfmBdu  :dKw :dSmuBE :dHw:dNw :dKw :dSmuBE :dHw:dNw :d3w:dSmuBO:d_Mw:dSmuBIm :d3w:dDdMw:dSmuBAm:d_w :dRw:dHw:dSmuBAm :dCMw:dSmuBIm.M:DwBdw :dKw:dSmuBE  :dJw:dNw:dSmuBAm :dCMw :dSmuBAm  :dMw:dSmuBAm:dSmuBI.M:d_Mw:dLw:dSmuBIm ? :dIm :d3w:dSmuBI:dDdMw:dKw :dSmuBE  :dKw:dSmuBIm.G :dHw:dSmuBE:d_w:dSmuBAm ? \" \n:dRw:dSmuBAw:dMw :dLw:dKMw:dNw :dMw:dNw:dSmuBE :dMw:dNw :dSw:dSmuBO:dCw:dLw:dSmuBAw :dIm :dBw:dDw:dSmuBI.M:dLw :dGw:dSmuBE:dLw:dSmuBAw :dSw:dSmuBE :d_w:dAvwurwMw :dBw:dSmuBU:dSmuBI.M:dJMw:d_w:dSmuBE :dRw:dHw:dSmuBIm :d3w:dRw :dSw:dSmuBO:dCw:dKw :d3w:dSmuBI.N:dRw:dSmuBI.M:dDMw :dA:d_w:dSmuBE:dKw :dO:dCMw :dBMw:dAvwurwMw :dGw:dSmuBE:dLw :dHw:dSmuBE:d_w:dSmuBAm:dNw :dIm \n:dA:dABusvwrw:dDw:dSmuBAw:dJw :dNw:dSmuBI:dHw :dCMw:dLw:DwBdw :dO:dNw:dSmuBAw :dBw:dHwkdSmuBU:d_w :dSmuBI:dDw:dNw:dKw :dBw:dSmuBAw:dDw :dBMw:dSmuBE:d_tw:dLw:dSmuBAw :dA:dSmuBI.M:dCMw :d_w:dSmuBE:dCwBdrwfmBdu :dSmuBI:dKw:dCMw :dKw:dHw:dBw :dU:dSmuBI.M:dCw:d_w :dNw:dSmuBI:dHw:DwBdw :d3Mw :dSmuBE :dRw :dMw:dNw:dMw:dSmuBE :dE:dLw:dSmuBAm:dNw :dSmuBI.M:dCMw:dtw:dSmuBAw :d_w:dAvwurwMw \n:dSw :dABusvwrw :dGw:dSmuBIm","size_mb":1.5,"has_text":true},"Videha 215.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 215.pdf","name":"Videha 215.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २१५ म अंक ०१ िदस/g294बर २०१६ ( वष/g361 ९ \nमास १०८ अंक २१५) \n  \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:-\n \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गृgऽखए  \n२.१.डॊ कैलाश कुमार िम/g257 -मैिथली लोक पर/g294परामे नाथ जोगी राजा \nभरथरी आ गोपीचंद  \n२.२. जगदीश /g262साद मंडल - िजनगीक जीत ( उप/g288यास - तेसर सं/g304करण ) \n२.३. जगदीश /g262साद मंडल - उ/g284थान -पतन ( उप/g288यास - तेसर सं/g304करण ) \n२.४ .जगदीश /g262साद मंडल - मौलाइल गाछक फूल ( उप/g288यास - तेसर \nसं/g304करण ) \n३. प/gख2ृ  \n३.१. पंकज चतुव/gख71दीजीक िकछु डायरी आ हुनक किवता (अनुवाद-भावानुवाद आशीष अनिच/g288हार /gख2ूारा ) \n३.२. आशीष अनिचृgखछछहार - ३ टा गजल  \n३.३. १.  जगदीश चंृgए0ण ठाकुर - गजल-  २.  लालदेव कामत-  किवता- उफृgऽण। नाम  \n३.४.१.  राम ृgखणखीत पासवान - किवता- भूतक बाप िपशृgऽणएच उफृgऽण। आशारामक जोड   २. िकशन कारीगर- इृgऽ0एकूल  \n  \n४.ब◌ालानृgऽणए कृते- बाबा बैृgऽखएनाथ - आजाद बाल गजल  \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ painti ngs/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचृgख55कला/ फोटो सभ क फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचृgऽणऽक िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आक/gख6ूइव  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृृgख5एक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेहक  http://videha.co.in/  1 जनवरी 2017 केर अंक िनकिलते िवदेह दसम बखृgऽण।मे ृgखणखवेश कऽ जाएत। \nअइ अवसरपर िवदेह गीत- संगीतक एलबम केर समीृgख5खा आिद ृgखणखकािशत करबाक िनणृgऽण।य लेलक अिछ। िछटपुट \nृgखणखयासक अितिरृgखय0त शायद ई पिहल अवसर हेतै मैिथली पिृgख55कािरतामे जखन िक कोनो सािहिृgखछएयक पिृgख55काक \nकोनो एकटा अं कमे िफृgखटछमी गीतक एलबम वा िक ृgऽ0एवतंृgख55 गीत -गजलक एलबम केर समीृgख5खा देबाक ृgखणखयास वा \nिनणृgऽण।य कएल गेल हुअए। संगीत समीृgख5खक लोकिनसँ आृgऽट।ह जे ओ कोनो एलबमक कोनो गीत -गजल-संगीत की \nपूरा एलबम केर समीृgख5खा पठाबिथ। समीृgख5खा-लेख आिदमे गीत-संगीतक भाव पृgख5ख , टेृgखणणीकल पृgख5ख , शृgखटखद च यन \nपृgख5ख , एडीिटंग पृgख5ख , माकृgऽय।िटंग पृgख5ख आिद केर वणृgऽण।न हुअए। लेखकृgखएऽ ggajendra@videha.com  पर 1 \nिदसृgखटएबर 2016 धिर पठाएल जाए। ऐ अंकमे समाृgखछछय रचना ओ ृgऽ0एथायी ृgऽ0एतंभ सभ सेहो रहबे करत। ृgखणखयास \nरहत जे बेसीसँ बेसी गीत-गजल- संगीत आिक पूरा एलबमक समीृgख5खा आबए।  \n  \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेषृgऽणएक तीन सािहृgखछएयकारपर ृgखणखकािशत केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेषृgऽणएक जीिवत सािहृgखछएयकारक उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािहृgखछएयकार रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािहृgखछएयकार मने भारत आ नेपाल  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nदूनूक)। ऐ ृgऽछटममे अरिवृgखछछद ठाकुर ओ जगदीश चंृgए0ण ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेषृgऽणएक िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेषृgऽणएक िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव मृgऽणऽगल गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतगृgऽण।त िवदेहक िकछु अिगला िवशेषृgऽणएक परमेृgख5छर कापिड़ , वीरेृgखछछृgए0ण मिृgखटछलक आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक ृgखणखयास रहत जे ई िवशेषृgऽणएक सभ जनवरी ओ फरवरी २०१७ मे \nृgखणखकािशत हुअए मुदा ई रचनाक उपलृgखटखधतापर िनभृgऽण।र करत। मने रचनाक उपलृgखटखधताक िहसाबसँ समए ऊपर -\nिनृgखयएचा भऽ सकैए। सभ गोटासँ आृgऽट।ह जे ओ अपन -अपन रचना ३१ िदसृgखटएबर २०१६ धिर \nggajendra@videha.com पर पठा दी।  \n  \nई-प/g2ूू  \nिवदेहक अंक २१४- केर संपादकीयसँ पूणृgऽण। सहमित अिछ। आ ओइमे दूटा गृgखट0प जोड़ए चाहैत छी--  \n१) हाइकू या बीहिन कथा नै बिृgखटछक गजल ओ आन छोट -छोट कोनो िवधामे पुरृgऽ0एकार ता धिर नै भेिट सकैए \nजा धिर ओकरा िबना पुरृgऽ0एकारक लोभ बला नेतृृgखछएव नै भेटै। एखन िहंदीमे गजल पूणृgऽण। ृgऽ0एथािपत छै कारण िहंदी \nगजलकृgखएऽ दुृgऽ0ऽयंत कुमार सन नेतृृgखछएव भेटलै िजका पुरृgऽ0एकारक कोनो लोभ नै रहिन। दुृgऽ0ऽयंत कुमार सरकारी \nनौकरीमे रिहतॲ आपातकालक िवरोध केलिथ गजलक माृgखछययमृgऽय0। दुृgऽ0ऽयंत कुमारकृgखएऽ किथत सािहृgखछएय अकादेमी \nसृgखटएमान नै भेटलिन। तँए जँ िकयो हाइकू, बीहिन कथा, गजल या अृgखछछय कोनो छोट िवधाकृgखएऽ ृgऽ0एथािपत करए \nचाहै छिथ तँ हुनका पुरृgऽ0एकारक मोह तेयािग देबए पड़तिन। नै तँ कोनो िवधा ृgऽ0एथािपत नै भऽ सकत।  \n-आशीष अनिच/g288हार  \n  \nिवदेह स/g29ृमान  \nिवदेह समाना/g288तर सािह/g28ृय अकादेमी स/g29ृमान  \n१.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28ृय अकादेमी फेलो पुर/gखबृकार २०१०-११   \n२०१० ृgख5यी गोिवृgखछछद झा (समृgऽट। योगदान लेल ) \n२०११ ृgख5यी रमानृgखछछद रेणु (समृgऽट। योगदान लेल ) \n२.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28ृय अकादेमी पुर/gखबृकार २०११-१२   \n२०११ मूल पुरृgऽ0एकार - ृgख5यी जगदीश ृgखणखसाद मृgखछऽडल (गामक िजनग ◌ी, कथा संृgऽट।ह ) \n२०११ बाल सािहृgखछएय पुरृgऽ0एकार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ,  कथा संृgऽट।ह ) \n२०११ युवा पुरृgऽ0एकार - आनृgखछछद कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुरृgऽ0एकार - ृgख5यी रामलोचन ठाकुर - (प/gख2खानदीक माझ ◌ी, बृgऽणएृgखयखला- मािनक बंृgऽखएोपाृgखछययाय , उपृgखछछयास \nबृgऽणएृgखयखलासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा स/g29ृमान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g28ृय अकादेमी पुर/gखबृकारक /g26ूपमे /g262िस/gख2ब )  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  ृgख5यी राजनृgखछछदन लाल दास  (समृgऽट। योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल सािहृgखछएय पुरृgऽ0एकार  - ृgख5यी जगदीश ृgखणखसाद मृgखछऽडल कृgखएऽ “तरेगन ” बाल ृgखणखेरक िवहिन कथा संृgऽट।ह  \n२०१२  मूल पुरृgऽ0एकार  - ृgख5यी राजदेव मृgखछऽडलकृgखएऽ \"अ/g29ृबरा \" ( किवता संृgऽट।ह ) लेल। \n2012  युवा पुरृgऽ0एकार - ृgख5यीमती ृgखयणयोित सुनीत चौधरीक  “अिच/gख61स ” ( किवता संृgऽट।ह ) \n2013  अनुवाद पुरृgऽ0एकार - ृgख5यी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" ( मराठी उपृgखछछयास ृgख5यी िवृgऽ0ऽणु सखाराम खाृgखछऽडेकर ) \nिवदेह भाषा स/g29ृमान २०१३-१४ (वैकि/g298पक सािह/g28ृय अकादेमी पुर/gखबृकारक /g26ूपमे /g262िस/gख2ब ) \n२०१३  बाल सािहृgखछएय पुरृgऽ0एकार  – ृgख5यीमती ृgखयणयोित सुनीत चौधरी- “देवीजी” ( बाल िनबृgखछछध संृgऽट।ह ) लेल। \n२०१३  मूल पुरृgऽ0एकार  - ृgख5यी बेचन ठाकुरकृgखएऽ \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक संृgऽट।ह ) लेल। \n२०१३ युवा पुरृgऽ0एकार - ृgख5यी उमेश मृgखछऽडलकृgखएऽ “िन/gखब2तुकी ” ( किवता संृgऽट।ह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुरृgऽ0एकार - ृgख5यी िवनीत उृgखछएपलकृgखएऽ “मोहनदास ” ( िहृgखछछदी उपृgखछछयास ृgख5यी उदय ृgखणखकाश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा स/g29ृमान  २०१४-२०१५  (समाना/g288तर सािह/g28ृय अकादेमी स/g29ृमान ) \n२०१४ मूल पुरृgऽ0एकार - ृgख5यी नृgखछछद िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा संृgऽट।ह ) \n२०१४ बाल पुरृgऽ0एकार - ृgख5यी जगदीश ृgखणखसाद मृgखछऽडल (नै धारैए - बाल उपृgखछछयास ) \n२०१४ युवा पुरृgऽ0एकार - ृgख5यी आशीष अनिचृgखछछहार (अनिच/g288हार आखर - गजल संृgऽट।ह ) \n२०१५ अनुवाद पुरृgऽ0एकार - ृgख5यी शृgखटएभु कुमार िसंह ( पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपृgखछछयासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ृय , मूित/gख61कला , िश/g298प आ िच/g2ूूकला /g2ू2े/g2ूूमे िवदेह स/g29ृमान २०१२  \nअिभ नय- मु/g271य अिभनय  , \nसुृgख5यी िश  ृgखटछ पी कुमारी, उृgए।। - 17  िप ता ृgख5यी लृgऽ50 म ण झा \nृgख5यी शोभा काृgखछछ त  महतो, उृgए।। - 15  िप ता- ृgख5यी रामअवतार महतो, \nहा/gखबृ य -अिभनय  \nसुृgख5यी िृgखणख  यंका कुमारी, उृgए।। - 16,  िप ता- ृgख5यी वैृgऽखएनाथ साह  \nृgख5यी दुगृgऽण5नंद ठाकुर , उृgए।। - 23,  िप ता- ृgऽ0ए व . भरत ठाकुर \nनृ/g28ृ य  \nसुृgख5यी सुलेखा कुमारी, उृgए।। - 16,  िप ता- ृgख5यी हरेराम यादव  \nृgख5यी अ मीत रंजन, उृgए।। - 18,  िप ता- नागेृgख5छर कामत  \nिच /g2ूूकला  \nृgख5यी पनकलाल मृgखछऽडल , उमेर- ३५, िपता- ृgऽ0एव . सुृgखछछदर मृgखछऽडल , गाम छजना  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \nृgख5यी रमेश कुमार भारती, उृgए।। - 23,  िप ता- ृgख5यी मोती मृgखछऽ ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \nृgख5यी परमानृgखछछ द  ठाकुर, उृgए।। - 30,  िप ता- ृgख5यी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \nृgख5यी बुलन राउत , उृgए।। - 45,  िप ता- ृgऽ0ए व . िच ृgखटछ टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \nृgख5यी बहादुर राम , उृgए।। - 55,  िप ता- ृgऽ0ए व . सरजुग राम \nिश/g298पी -व/gखबृतुकला  \nृgख5यी जगदीश मिृgखटछलक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूित/gख61-मृि/g2ूृका कला  \nृgख5यी यदुनंदन पंिड  त, उृgए।। - 45,  िप ता- अशफृgऽणछ पंिड  त \nका/gृ17 -कला \nृgख5यी झमेली मुिखया,िपता ृgऽ0एव . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आ/g28ृमिनभ/gख61र सं/gखबृकृित  \nृgख5यी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता ृgऽ0एव . ृgख5यी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली प/g2ूूकािरता स/g29ृमान  \n-२०१२ ृgख5यी नवेृgखछछदु कुमार झा \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ृय , मूित/gख61कला , िश/g298प आ िच/g2ूूकला /g2ू2े/g2ूूमे िवदेह स/g29ृमान २०१३    \nमु/g271य अिभनय -  \n(1)  सु/g2ू7ी आशा कुमारी सुपु/g2ूूी /g2ू7ी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपु/g2ूू मो . ईषा आलम, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सु/g2ू7ी अपण/gख6ू कुमारी  सुपुृgख55ी ृgख5यी मनोज कुमार साहु, जृgखछछ म  ित िथ - १८-२-१९९८,  पता- गाम- \nलिृgऽ50 म  िन यृgऽणऽ, पोृgऽ0ए ट - छजना,  भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा/gखबृ य –अिभनय- \n(1)  /g2ू7ी /gृब9/gखख2दवे पासवान उफ/gख61 रामजानी पासवान  सुपुृgख55 - ृgऽ0ए व . लृgऽ50 मी पासवान, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस फ आलम सुपु/g2ूू मो . मु/gखबृ ता क आलम, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ृय , मूित/gख61कला , िश/g298प आ  िच/g2ूूकला /g2ू2े/g2ूूमे िवदेह स/g29ृमान  (म/gख6ृगिन खबास सम/gख91 योगदान \nस/g29ृमान ) \nशा/gखबृ /g2ूूी य संगीत सह तानपुरा : \n/g2ू7ी रामवृ/g2ू2 िस ◌ ंह सुपु/g2ूू /g2ू7ी अिन  /g26ू/gख2ब िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पोृgऽ0ए ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nम/gख6ृगिन   खबास स/g29ृ मा न: िमिथला लोक सं/gखबृकृित संर/g2ू2ण : \n/g2ू7ी राम लखन साहु पे. ृgऽ0ए व . खुशीलाल साहु,  उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पोृgऽ0ए ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ृय , मूित/gख61कला , िश/g298प आ िच/g2ूूकला /g2ू2े/g2ूूमे िवदेह स/g29ृमान  (सम/gख91 योगदान स/g29ृमान ):  \nनृ/g28ृ य  -  \n(1)  /g2ू7ी हिर   नारायण म/g28ख ड ल सुपुृgख55 - ृgऽ0ए व . नृgखछछ दी मृgखछऽ ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सु/g2ू7ी संगीता कुमारी सुपु/g2ूूी /g2ू7ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच /g2ूूकला -  \n(1)  जय /g262काश म/g28ख ड ल सुपुृgख55 - ृgख5यी कुशेृgख5छर मृgखछऽ ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा,  पोृgऽ0ए ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g2ू7ी च/g288 दन कुमार म/g28ख ड ल सुपुृgख55 ृgख5यी भोला मृgखछऽ ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पोृgऽ0ए ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) संृgखणखित  , छाृgख55 ृgऽ0ए नातक अंित म वषृgऽण।, कला एवं िश ृgखटछ प  महािव ृgऽखएालय - पटना।     \nहिर मुिन य/gख6ख / हारमोिनयम   \n(1)  /g2ू7ी महादेव साह सुपु/g2ूू रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाडृgऽण।- नं. ०९, पोृgऽ0ए ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g2ू7ी जागे/g2ू8र /g262साद राउत  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . रामृgऽ0ए वृgखण5प राउत , उमेर ६०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1)  /g2ू7ी अनुप सदाय  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पोृgऽ0ए ट - मनो हर पृgऽखणी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  /g2ू7ी क/g298 ल र राम  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . खृgऽखणर राम , उमेर- ५०, गाम- लिृgऽ50 म  िन यृgऽणऽ, पोृgऽ0ए ट - छजना,  भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(1)  वासुदेव राम  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . अनुप राम,  गाम+पोृgऽ0ए ट - ि◌ नमृgऽण।ली, वाडृgऽण। न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिश/g298पी -व/gखबृतुकला -  \n(1)  /g2ू7ी बौकू मि/g298 ल  क सुपुृgख55 दरबारी मिृgखटछ ल  क, उमेर- ७०, गाम- लिृgऽ50 म  िन यृgऽणऽ, पोृgऽ0ए ट - छजना,  भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2)  /g2ू7ी राम िव  लास धिर कार  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूित/gख61कला -मृित/gख61कार कला -  \n(1)  घूरन पंिड त सुपु/g2ूू - ृgख5यी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  /g2ू7ी /g262भु पंिड त सुपु/g2ूू  /gखबृ व .   , पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nका/gृ17 -कला-  \n(1)  /g2ू7ी जगदेव साहु सुपुृgख55 शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नमृgऽण।ली-पुरवृgऽण5स , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g2ू7ी योगे/g288 /gृब6 ठाकुर सुपु/g2ूू /gखबृ व . बु/gख2बू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आ/g28ृमिनभ/gख61र सं/gखबृकृित -   \n(1)  /g2ू7ी राम अवतार  राउत सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . सुबध राउत,  उमेर- ६६, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2)  /g2ू7ी रौशन यादव  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . किप लेृgख5छर यादव , उमेर- ३५, गाम+पोृgऽ0ए ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ/gखखृा /महराइ-  \n(1)  मो. जीबछ  सुपुृgख55 मो. िब लट मरहूम,  उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पोृgऽ0ए ट - बड़हारा, भाया- \nअृgखछछ ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \n/g2ू7ी ब/g27ृ चन म/g28ख ड ल सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . सीताराम मृgखछऽ ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2ू7ी रामदेव ठाकुर सुपु/g2ूू /gखबृ व . जागे/g2ू8र ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (/g262भाती ) गौिन हार  आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1)  ृgख5यी सुकदेव साफी \nसुपुृgख55 ृgख5यी   ,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \nपता- गाम इटहरी, पोृgऽ0ए ट - बेलही, भाया- ि◌ नमृgऽण।ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (/g262भाती ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पोृgऽ0ए ट - बेलही, भाया- ि◌ नमृgऽण।ली, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ले/gखखृु दास  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . सनक मृgखछऽ ड ल पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपुृgख55 अृgखटख दुल रसीद मरहूम,  पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपुृgख55 ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1)  /g2ू7ी जगत नारायण म/g28ख ड ल सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . खुशीलाल मृgखछऽ ड ल, उमेर- ४०, गाम+पोृgऽ0ए ट - ककरडोभ,  भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g2ू7ी देव नारायण यादव  सुपुृgख55 ृgख5यी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पोृgऽ0ए ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1)  /g2ू7ीमती फुदनी देवी  पृgखयटी ृgख5यी रामफल मृgखछऽ ड ल, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सु/g2ू7ी सुिव  ता कुमारी सुपुृgख55ी ृgख5यी गंगाराम मृgखछऽ ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पोृgऽ0ए ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1)  /g2ू7ी सीताराम राम  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . जंगल राम,  उमेर- ६२, पता- गाम- लिृgऽ50 म  िन यृgऽणऽ, पोृgऽ0ए ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g2ू7ी ल/gखूब मी  राम  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nक/gख6खरनेट -  \n(1)  /g2ू7ी च/g288 द र राम  सुपुृgख55 - ृgऽ0ए व . जीतन राम,  उमेर- ५०, पता- गाम- लिृgऽ50 म  िन यृgऽणऽ, पोृgऽ0ए ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबे/g288 जू वादक-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \n(1)  /g2ू7ी राज कुमार महतो  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . लृgऽ50 मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नमृgऽण।ली वाडृgऽण। नं. ०४,  िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  /g2ू7ी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पोृgऽ0ए ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   /g2ू7ी जीबछ यादव  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . ृgखण5पालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पोृgऽ0ए ट - बेलही, भाया- \nि◌ नमृgऽण।ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   /g2ू7ी श/g29ृ भु म/g28ख ड ल सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . लखन मृgखछऽ ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पोृgऽ0ए ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नमृgऽण।ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख /gखबृ स कर- (िख /gखबृ सा  कहैबला)-  \n(1)  /g2ू7ी छुतह/g26ू यादव उफ/gख61 राजकुमार , सुपुृgख55 ृgख5यी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पोृgऽ0ए ट - मनोहर \nपृgऽखणी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2)  बैजनाथ मुिख या उफ/gख61 टहल मुिख  या- \n(2) सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी  (िब हार) \nिमिथला िच/g2ूूकला - \n(1)  सु/g2ू7ी िम  िथ लेश कुमारी सुपुृgख55ी ृgख5यी रामदेव ृgखणखसाद मृgखछऽ ड ल  ‘झाृgखण5दार ’ पता- गाम- रसुआर, पोृgऽ0ए ट -–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नमृgऽण।ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2)  /g2ू7ीमती वीणा देवी प/g279ी /g2ू7ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2)  /g2ू7ी िक  शोरी दास  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . नेबैत मृgखछऽ ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोृgऽ0ए ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नमृgऽण।ली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \n/g2ू7ी उपे/g288 /gृब6  चौधरी सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . महावीर दास,  उमेर- ५५, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2ू7ी देवनाथ यादव  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . सवृgऽण।जीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झृgऽणऽझपृgऽखणी, पोृgऽ0ए ट - पीपराही, भाया- लदिन यृgऽणऽ, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1)  ृgख5यी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \n(1)  /g2ू7ी कु/g288 दन कुमार कण/gख61 सुपुृgख55 ृgख5यी इृgखछछ ृgए0ण कुमार कणृgऽण। पता- गाम- रेबाड़ी, पोृgऽ0ए ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2)  /g2ू7ी राम खेलावन राउत  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . कैलू राउत,  उमेर- ६०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर  (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \n/g2ू7ी रामच/g288 /gृब6 /g262साद म/g28ख ड ल सुपुृgख55 ृgख5यी झोटन मृgखछऽ ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पोृgऽ0ए ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमृgऽण।ली, ि◌ जला- सुपौल  (िब हार) \n/g2ू7ी िव  भूित  झा सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . कनटीर झा,  उमेर- ५०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी  (िब हार) \nलोक गाथा गायक   \n/g2ू7ी रिव  /g288 /gृब6  यादव  सुपुृgख55 सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पोृgऽ0ए ट - मनोहर पृgऽखणी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n/g2ू7ी िप  चकुन सदाय  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . मेथर सदाय,  उमेर- ५०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)   \n/g2ू7ी रामपित   म/g28ख ड ल सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . अजुृgऽण।न मृgखछऽ ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोृgऽ0ए ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमृgऽण।ली, ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1)  /g2ू7ी किप  ले/g2ू8र  दास सुपु/g2ूू /gखबृ व . सु/gख82र दास , उमेर- ७०, गाम- लिृgऽ50 म  िन यृgऽणऽ, पोृgऽ0ए ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी  (िब हार) \n(2)  /g2ू7ी खखर सदाय  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत   \n(1)  /g2ू7ी रामिव  लास यादव  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . दुखरन यादव,  उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पोृgऽ0ए ट - सृgऽणएिग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \n/g2ू7ी जोगे/g288 /gृब6  राम  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . िब ृgखटछ टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2ू7ी राजे/g288 /gृब6  राम  सुपुृgख55 कालेृgख5छर राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पाृgऽ0ए ट - छजना,  भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी  (िब हार)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \n/g2ू7ी सैनी राम  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . लिल त राम,  उमेर- ५०, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2ू7ी जनक म/g28ख ड ल सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . उिच त मृgखछऽ ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,   १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर,  पोृgऽ0ए ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमृgऽण।ली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम य/gख6ख / /gख91ुम बाजा   \n/g2ू7ी परमे/g2ू8र म/g28ख ड ल सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . िब हारी मृgखछऽ ड ल उमेर- ४१,  १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मयृgऽणऽ बजबै छिथ  । \n/g2ू7ी जुगाय साफी  सुपुृgख55  ृgऽ0ए व . ृgख5यी ृgख5यीचृgखछछ ृgए0ण  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक   \n/g2ू7ी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पोृgऽ0ए ट - बेलही, भाया- ि◌ नमृgऽण।ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n/g2ू7ी योगे/g288 /gृब6  राम  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . िब ृgखटछ टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \n/g2ू7ी ज/gख91नाथ चौधरी उफ/gख61 िध  यानी दास  सुपुृgख55 ृgऽ0ए व . महावीर दास,  उमेर- ६५, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2ू7ी महे/g288 /gृब6 पो/gख19ार , उमेर- ६५, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \n/g2ू7ी राम /g262साद राम सुपु/g2ूू /gखबृ व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+ पोृgऽ0ए ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेष/gख6ृक :- \n१) हाइकू िवशेष/gख6ृक १२ म अंक, १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) गजल िवशेष/gख6ृक २१ म अंक,  १ नव/g29ृबर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेष/gख6ृक ६७ म अंक, १ अ/g27बटूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािह/g28ृय िवशेष/gख6ृक ७० म अंक, १५ नव/g29ृबर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \n५) नाटक िवशेष/gख6ृक ७२ म अंक १५ िदस/g29ृबर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेष/gख6ृक ७७म अंक ०१ माच/gख61 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेष/gख6ृक िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अग/gखबृत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भि/g27बत गजल िवशेष/gख6ृक १२६ म अंक, १५ माच/gख61 २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समी/g2ू2ा िवशेष/gख6ृ क १४२ म, अंक १५ नव/g29ृबर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीक/gख6ृत िम/g2ू7 मधुप िवशेष/gख6ृक १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिव/g288द ठाकुर िवशेष/gख6ृक १८९ म अंक १ नव/g29ृबर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश च/g288/gृब6 ठाकुर अिनल िवशेष/gख6ृक १९१ म अंक १ िदस/g29ृबर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह स/g29ृमान िवशेषा  क- २००म अ क १५ अ/g262ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \nलेखकसं आमंि/g2ूूत रचनापर आम ंि/g2ूूत रचनाकारक िट/g29बपणीक शृंखला  \n१. कािमनीक प/gख6ृच टा किवता आ ओइपर मधुका/g288त झाक िट/g29बपणी  \nVIDEHA 209th  issue िवदेहक दू सए नौम  अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पि/g2ूूकाक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक  सव/gख61/g2ू7े/gृ17  रचनाक  एकटा समाना/g288तर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली  /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा  [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा  [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना  [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/  \nअपन मंत/gखब1य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजेृgखछछृgए0ण ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \nऐ\n रचनापर अपन मंत/gखब1य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n२. गृgऽखए  \n२.१.डॊ कैलाश कुमार िम/g257 -मैिथली लोक पर/g294परामे नाथ जोगी राजा \nभरथरी आ गोपीचंद  \n२.२. जगदीश /g262साद मंडल - िजनगीक जीत ( उप/g288यास - तेसर सं/g304करण ) \n२.३. जगदीश /g262साद मंडल - उ/g284थान -पतन ( उप/g288यास - तेसर सं/g304करण )  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \n२.४ .जगदीश /g262साद मंडल - मौलाइल गाछक फूल ( उप/g288यास - तेसर \nसं/g304करण ) \nडॉ. कैलाश कुमार िम/g257  \nमैिथली लोक पर/g294परामे नाथ जोगी राजा भरथरी आ गोपीचंद  \n  \nलोक गाथाक पिरवेश  \nहमर  नानी लोक -\nपर/g2ैचपरा केर  संरि/g2ए2का छली।शायद  अ/g2ए2रमालाके /g2एॉान  हुनका निह  छलिन  मुदा लोक/g2एॉान  जेना कंठम/gॉी0 कं/g2ै0यूट \nरके कोनो िचप  जक/gॉ ॉ सेट  छलिन।  जखन  हुनका लग  जाई  ओ  िकछु नव  आ मह/g2गच/g2गचवपूण/gॉ 1 लोक/gॉ01य/gॉ01हार  अथवा \nकथा अथवा गीतअ  थवा फकरा, देव  ◌ीदेवता, \n/gॉ0चथानक  िवशेषता आिदकस/g2गगदभ/gॉ 1म/gॉी0 बात  करिथ।  गंभीर  बात।   एक-\nएक  चीज़क  अथ/gॉ 1 /gॉ0चप/gच1  करैत  िववरण  दैत छली।  नानी छली बड़ा कुलीन  घरसं।  नाना सेहो अपना समय  के\nरजमॴदार  छला।  मुदा बजबाक  शैलीमे ◌ंनानी मधु छली।  हमरा कखनो “रौ” के त छोडू “हौ” निह  कहलिन \n। सदिरकाल  “यौ” किह  स/g2ैचबोधन  करिथ।बजबाकशैली िवल/g2ए2ण।  भेटिथ  त कुशल  /g2ए2ेम  पुछबाक  अ/gॉ22ुत  \nअंदाज़।  जखन  किहयो नानी लग  जाई  अपन  गामक  सं/gॉ0चकारके ितल/gॉ चजिल  द दी।  िबना ड/gॉ चट -\nफटकार  केिनक  सं/gॉ0चकार  कोना िसखाबी ई िकयो नानीक  /gॉ01यवहार  सं/gॉै1हण  क सकैत  छल।  हमर  जेठ  बिहन  \nकेर  नाम  िव/gॉ2चा आ सरोज  छिन।  जखन  कखनो नानी लगजाईत  हुनका सबहक  कुशल  /g2ए2ेम  अिह  तरहे पुछिथ \n: \n“िव/gॉ2चा कुमारी कोना छिथ? सरोज  कुमारी कोना छिथ?” \nई छलिन  नानी के /gॉ01यवहार  अपन  बेटीक  बेटीके /g2 2ित ; सेहो परो/g2ए2मे।  \nकिह  निह  कथी लेल  नानी के हमरापर  ब/gॉग ड  िव/g2एगास  छलिन।  जखन  जाई  नानी घंटॲ बात  करिथ – \nकखनो घरमे, कखनो िचनबार  लग, \nकखनोदलानपर  त कखनो आमक  गाछीमे।नानी के शायद  ई भान  छलिन  जे: \n“कैलाश  किहयो ने किहयो मैिथली लोकपरंपरा लेल  िकछु करताह!”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \n बहुत  रास  अजगुत  गीत  सब  नानी गबैत  छली।  कतेको बेर  सोचलॱ रेकॉड/gॉ 1 करब  आ िलिखयो लेब। \n िकछु िलखबो केलॲ।  मुदा देव  संयोग  ई छलजे नानी िबचिहंम/gॉी0 बैकुंठक  र/gॉ0चता ध लेली।  \n  \nएक बेर नानी लग दालान पर बैसल ग/g2ै0प करैत रही ततबे म/gॉी0 एक नाथ जोगी हाथ  म/gॉी0 \nसारंगी लेने, बढ़ल दाढ़ी आ भगबा व/gॉ0च/g2एए म/gॉी0 सारंगी के तार के झनकबैत आिब गेलैक। िबना \nककरो आ/g2एॉा के इंतजार केने तारक झनकार तेज भ गेलैक। क/g2 चण रस झहरए लगलैक। \nनानी हमरा कहलिन : “कैलाशजी, जोगी जी के कुस/gॉ ग िदयौन बैसबाक हेतु”। हम तुरत एक \nकुस/gॉ ग के झािर जोगी जी के द देलयिन। जोगी जी सारंगी बजबैत म/gॉ0चत भेल चुपचाप कुस/gॉ ग \n/gॉै1हण केलिन आ किनकाल म/gॉी0 सारंगी केर तान संगे उ/g2ीचच /gॉ0चवर म/gॉी0 गोपीचंद के गीत गाबय \nलगला। धीरे-धीरे अगल-बगल सं बहुत /gॉ0च/g2एएीगन आ नेना सब जमा भ गेल। िकछु पु/g2 चख सेहो \nएला। जोगी महराज गीत गबैत रहला, सारंगी बजबैत रहला आ /gॉ0च/g2एएीगन सब कनैत \nरहली।पूरा वातावरण उदासी के भाव सं ओत/g2 2ोत छल। पूरा त निह पर/g2गगतु आंिशक बात हमहु \nबुझिलयैक आ थोरेक /gच0 िवत सेहो भेलॱ। जोगी डेढ़ घंटा धिर सारंगी के तान पर गीत गबैत \nरहला।जखन समा/g2ै0त भ गेलिन त िकयोक पाई , िकयोक अ/gॉग2 , िकयोक व/gॉ0च/g2एए आिद देलकिन । \nमामी िकछु जलखई देलिथन आ चाह सेहो भेटलिन।  \nजलखई समा/g2ै0त क जखन जोगी जी चाह पीब लगला ओही /g2ए2ण एक आ/g2ए य/gॉ 1जनक \nदृ/gॉ02य उपि/gॉ0चथत भ गेलैक।एक 90 वष/gॉ 1 केर मिहला हाथ म/gॉी0 लाठी पकड़ने आिब गेली। जोगी \nके पकिड कानय लगली: “रे बुधना! हम िछयौ तोहर माय! रे हमर बेरा पार लगा दे तखन \nफेर जोगी बिन जैह/gॉी0। बाप बुधना बुधना रटैत /g2 2ाण /g2गचयािग दे/g2ैगथुन। अपटी खेत म/gॉी0 हुनकर \nआ/g2गचमा भटकैत हेतिन। रे बइमान ! रे बाप के तप/gॉ 1ण दे। सं/gॉ0चकार कर। रे वंशक र/g2ए2क कर !” \nबेचारा जोगी हत/g2 2भ ! बुिढ़या िकछु बजबाक अवसर देबाक हेतु तैयार निह। जोगी कहलकै, \n“बूढी म/gॉ ॉ, मै छप रा िजले का हूँ और जाित से कु/g2ैचभकार हूँ।मै चार भाई हूँ और मेरी म/gॉ ॉ मर \nचुकी है। मै आपका पु/g2एए या कोई बुधना नही हूँ। मेरी नाथ स/g2ैच/g2 2दाय म/gॉी0 दी/g2ए2ा से पहले मेरा \nनाम रमेश पि/g2गॉडत था। दी/g2ए2ा के बाद मेरा नाम जोगी मोतीनाथ है। ” लेिकन बुिढ़या ओकर \nतक/gॉ 1 सुनबाक हेतु तैयार निह। बड़ा िबपि/g2एच ! \nपुराण लोक सब ऐल। ओकरा ची/g2गगहबाक /g2 2य/g2ीै केलक। सब कहलकै जे ई बुधना \nनिह िथक. मुदा पु/g2एएिवछोह सं तरपैत माय के बुझेनाई अतेक सहज कह/gॉ ॉ? अंत म/gॉी0 सब \nकहलकै “ठीक छै, कोनो एक िच/g2गगह बताऊ जे बुधना के खाश छलैक ?” किनकाल लेल  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nबुिढ़या चुप भ गेल। फेर सोचैत बाजिल: “हमर बुधना के म/g2गीय पीठ पर तीन टा नमहर -\nनमहर तील छैक।” लोक सब जोगी के पीठ देखेबा लेल कहलकै। जोगी शु/g2 ए म/gॉी0 पीठ \nउघारबा लेल तैयार निह छल। अिह बात सं बुिढ़या के शंका आर /g2 2बल भ गेलैक। बुिढ़या \nजोर-जोर सं कािन-कािन लोक के कहए लागिल: “देखू हे माई दाई! ई बुधने अिछ। पीठ \nनिह उघािर रहल अिछ. हम दूध िपयेने छी एकरा। हमरा आंिख सं कोना अपना आप के \nबचा लेत?” बुिढ़याक कानब सं /gच0 िबत होइत लोक सब म/gॉी0 एक /g2 2मुख /gॉ01यि/g2ी0त जोगी के \nस/g2ैचबोिधत करैत बजला: “देखू जोगी जी! एिह 90 वष/gॉ 1 केर मिहला पर दया क/g2 ए। िहनका \nपीठ उघािर देखा िदयौन। जं तीन तील लगातार एक ठाम म/g2गीय पीठ म/gॉी0 निह हैत त अह/gॉ ॉ के \nहमरालोकिन छोिड देब अ/g2गगयथा अह/gॉ ॉ अतए सं निह जा सकैत छी। ” किन ना नुकुर केलाक \nबाद जोगी पीठ उघारबा लेल तैयार भ गेल। सब िज/g2एॉासा सं जोगी के पीठक िनिर/g2ए2ण \nकेलक मुदा म/g2गीय पीठ म/gॉी0 तीन तीलक त बाते निह एकौ तील निह र हैक। बुिढ़या झमा \nखसिल। जोगी /g2 2फुि/g2ैगलत होइत सारंगी उठा सारंगी बजबैत दोसर गाम िदस िबदा भेल।  \nराित म/gॉी0 सुते सं पिहने नानी सं हम जोगी आ सम/gॉ0चत चीज़ के स/g2ैचब/g2गगध म/gॉी0 िज/g2एॉासा \nकैल। नानी कहली: “हमरा /g2एॉात छल जे अह/gॉ ॉ ई /g2 2/gॉ11 करब . अगर अह/gॉ ॉ निह किरतॲ तैयो \nहम जोगी आ सारंगी के स/g2ैचब/g2गगध म/gॉी0 आई चच/gॉ ए किरतॱ.” हमरा नानीक ई कहब ब/gॉग ड िनक \nलागल. \nनानी कहली जे ई सब नाथ स/g2ैच/g2 2दाय जकर आिदगु/g2 च गोरखनाथ छिथ केर सद/gॉ0चय \nछिथ. िहनका सबके अपन िमिथला म/gॉी0 जोगी, सारंगीबला जोगी, िस/g2गीह जोगी, गुदिडयाबाबा, \nघुनाबाबा, गोपीचंद बाबा सेहो कहल जैत छैन। मा/g2गगयता छै िक जे /g2 चईसक घर सं भािग जैत \nछला वो गोरखपुर जा बाबा गोरखनाथ के नाथ स/g2ैच/g2 2दाय केर चेला भ जैत छला। घर -/gॉ2एार सं \nउ/g2गगमु/g2ी0त। ने उधो को लेना ने माधो को देना। ओ स/g2गगयासी के /g2एीेणी म/gॉी0 आिब जैत छिथ। \nसंसािरकता केर मोहजाल सं मु/g2ी0त। ओतए हरेक जोगी के एकटा सारंगी देल जैत छिन। वैह \nसारंगी बजबैत आ गीत िश/g2ए2ा म/gॉी0 िनपुण भेला पर नगर आ /gॉै1ाम म/gॉी0 घरे-घरे भीख म/gॉ चिग बारह \nबष/gॉ 1 धिर ओ जीवन /gॉ01यतीत करैत छिथ। बारह बिरख सं पिहने हुनका अपन माए सं भीख \nलेबा म/gॉी0 सफल होबाक छिन। जे सफल भ गेला ओ िस/gॉ20 जोगी आ ओकर बाद ओ आनो के \nगु/g2 च के /g2 एप म/gॉी0 दी/g2ए2ा द सकैत छिथ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nओिह समय म/gॉी0 जे नानी कहली तकरा आई अपन /gॉ0चमरण शि/g2ी0त पर जोर दे िलख \nरहल छी। अिह लोक /gॉ0चमरण म/gॉी0 जतेक बात िनक आ /g2 2मािणक भेटत ओ नानीक छिन आ \nजतएकथा इ/g2ैचहर उ/g2ैचहर भटकएत ओ हमर /gॉ0चमरण दोष आ /g2एॉान के /gॉै1हण करबाक दोष िथक।  \nलोक परंपरा म/gॉी0 जननायक के /g2 एप म/gॉी0 /g2 2िति/gच1ीत भतृ/gॉ 1हिर राजा के जीवन वृ/g2एचा/g2गगत , नीित \nआ उपदेश के लोक शैली म/gॉी0 भरथरी म/gॉी0 नाथ जोगी सब गािब -गािब सुनबैत अिछ. एिह \nलोकगाथा के गोरखपंथी साधु अपन सारंगी पर गबैत छिथ. सारंगी के कतौ- कतौ िचकारे \nसेहो कहल जैत छैक। नाथ स/g2ैच/g2 2दाय केर गु/g2 च गोरखनाथ तथा म/g2गच/gॉ0चये/g2गग/gच0 नाथ केर िनगु/gॉ 1ण \nिस/gॉ20/gॉ चत सं /g2 2ेिरत एिह लोकगाथा म/gॉी0 सामदेवी रानी आ सम/gॉ0चत िवलािसता आ राजभोग के /g2गचयािग \nभरथरी राजा केना वैरा/g2ी2य लेलिन आ फेर जोगीक वेश म/gॉी0 र/gच2 िन एकर बहुत क/g2 चण िववरण \nअिछ।  \nएिह लोकगाथा के दू पाट म/gॉी0 बािट बुझल जा सकैत अिछ। /g2 2थम भाग म/gॉी0 राजा \nभरथरी के वैरा/g2ी2य तथा िपंगला /gॉ2एारा पूव/gॉ 1 ज/g2गगम केर कथा। दोसर भाग म/gॉी0 जंगल म/gॉी0 गेलाक \nबाद भरथरी राजा /gॉ2एारा कारी मृग के वध करब तथा माता मैनावती के आ/g2एॉा के िशरोधाय/gॉ 1 \nकरैत जोगी अथवा वैरागी होबाक कथा छैक। एिह गेय गाथा म/gॉी0 योग -भोग केर अंत/gॉ2ए/gॉ 1ंद तथा \nक/g2 चण िव/g2 2ल/g2ैचभ केर /g2 2योग चरमो/g2गचकष/gॉ 1 पर भेटैत छैक।  \nकथा ऐना शु/g2 ए होइत छैक। राजा भरथरी के एकाएक वैरा/g2ी2य उ/g2गचप/gॉग2 होइत \nछिन।एकर कारण हुनकर ज/g2गगम कु/g2गॉडली म/gॉी0 वैरा/g2ी2य िलखल छिन . फेर की, भरथरी राजा \nसामदेवी रानी के छोिड भरल जुआनी म/gॉी0 वैरा/g2ी2य लेल जा रहल छिथ। रानी पिहने त मना \nकरैत छिथन लेिकन जखन भरथरी राजा निह मानैत छिथ त पुछैथ छिथन: “ठीक छैक \n/gॉ0चवामी! अह/gॉ ॉ जा रहल छी मुदा जएबाक कारण त बता िदय हमरा?” भरथरी राजा कहैत \nछिथन: “हे रानी, एकर एकमा/g2एए कारण िथक हमर ज/g2गगम कु/g2गॉडली म/gॉी0 वैरा/g2ी2यक योग। ” मुदा \nसामदेवी रानी एिह जवाब सं संतु/gच1  निह होइत छिथ आ भरथरी राजा के बाहर जएबाक \nअनुमित निह दैत छिथन। भरथरी मोन मसोिस क रिह जैत छिथ।भरथरी राजा एक /g2 2/gॉ11 \nरानी सं पुछैत छिथन: “हे रानी एक बात के उ/g2एचर हमरा अह/gॉ ॉ िदय ! अपन सबहक सोहाग \nराित म/gॉी0 पलंग केर पाटी कुन कारने िबखंिडत भ गेल ?” भेल ई रहिन जे जखने सोहागराित \nके समय राजा अपन रानी सं काम ि/gॉगैया करबा लेल उ/gॉ1ैत भ रानी के बाहुपास म/gॉी0 लेमै \nलगला एकाएक पलंग केर फ/gॉ2ीी टूिट गेलैक। रानी आ राजा के एिह बात सं िकछु अशुभ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nकेर शंका भेलिन। िनण/gॉ 1य केलिन जे आई राित सोहाग निह मनेता आ ने कामेि/gॉगैया म/gॉी0 िल/g2ै0त \nहेता। एक िदन म/gॉी0 कोनो बैकु/g2गॉठ थोरे ने खािस पड़तैक ? ओकर बादे राजा भरथरी के मोन \nम/gॉी0 िविच/g2एए तरहक उचाट होबए लगलिन। कखनो रानी लग जएबाक मोने ने करिन। वैह /g2 2/gॉ11 \nआई राजा अपन रानी सामदेवी सं पुिछ देलिथन।  \nरानी सामदेवी बजली: “राजन, एिह बात के हम निह जनैत छी। हल/gॉ चिक ह/g2ैचमर छोट \nबिहन िपंगला अ/gॉै1/g2एॉानी अिछ। ओकरा भुत , वत/gॉ 1मान आ भिव/gॉ0ॉय सब चीज़ के अपूव/gॉ 1 /g2एॉान \nछैक। मुदा िपंगला िद/g2ैगली म/gॉी0 रहैत अिछ। ” राजा तुरत अपन सािर िपंगला के िच/gॉ2ीी िलख \nिद/g2ैगली सं मालवा एबाक /g2 2ाथ/gॉ 1ना केलिन। िच/gॉ2ीी पािब िपंगला झट दिन राजा लग जैत छिथ आ \nकहैत छिथन: “हे राजन! जॲ हम स/g2गचय कहब त अह/gॉ ॉ /gॉ0चवीकार निह क पैब। तािह पूव/gॉ 1 \nज/g2गगमक स/g2गचय जनबाक हठ छोिड देल जाओ। ” मुदा भरथरी राजा अपन िज/gॉ1ै पर अटल \nरहला। कहलिथन: “हे हमर सु/gॉग2िर , दुला/g2 ए आ गुनमित सािर िपंगला, अह/gॉ ॉ स/g2गचय कहू। हम \nचेत/g2गगय आ कठोर /gॉ 0दय केर पु/g2 चख छी।केहनो स/g2गचय के /gॉ0चवीकार करबाक /g2ए2मता हमरा म/gॉी0 \nअिछ। अह/gॉ ॉ िनि/g2ए /g2गगत भ जे स/g2गचय छैक तकर बखान क/g2 ए। ” आब िपंगला गंभीर भेली आ \nबजली: “ठीक छैक भरथरी राजा, अगर अपने स/g2गचय सुनबा लेल आतुर छी त हम आई एिह \n/g2ए2ण अह/gॉ ॉ के स/g2गचय बता दैत छी। ह/g2ैचमर बिहन सामदेवी रानी जे अिह ज/g2गगम म/gॉी0 अह/gॉ ॉक प/g2ीैी \nछिथ पूव/gॉ 1 ज/g2गगम म/gॉी0 अह/gॉ ॉक म/gॉ ॉ छली। ई बात अही लेल हम अह/gॉ ॉके निह बता रहल छलॲ। \nओना रानी सामदेवी के सेहो पूव/gॉ 1 ज/g2गगम के बात /g2एॉात छिन मुदा एिह ज/g2गगम म/gॉी0 त ओ अह/gॉ ॉक \nप/g2ीैी छिथ तािह निह बतेली। आब ई अह/gॉ ॉ ऊपर अिछ की भोगमय िबलािशता पूव/gॉ 1क जीवन \nजीबी अथवा योगमय कोनो जोगी अथवा संयािसक जीवन।” ई बात सुिन भरथरी राजा \nउदास भ जैत छिथ। माथा टनकए लगैत छिन। संसार आ मानवीय स/g2ैचब/g2गगध सब म/gॉी0 \nिम/g2गएयाभाव लगैत छिन।  \nकिन काल बाद भरथरी राजा अपन नव /gॉ01यािहत रानी सामदेवी सं आ/g2एॉा लै िसंहल/gॉ2एीप \nकेर घनघोर बोन म/gॉी0 कारी मृग के िशकार हेतु /g2 2/gॉ0चथान करैत छिथ। मृग केर प/g2ीैी हिरनी \nभरथरी राजा के िशकारी के खेमा देिख अिन/gच1  केर आशंका सं घबरैत अपन पितक /g2 2ानक \nर/g2ए2ा म/gॉी0 लािग जैत अिछ। जखन कोनॲ /gॉ01यॲत निह भेटैत छैक त /gॉ0चवयं राजा भरथरी लग \nआिब जैत अिछ आ िनवेदन करैत छैक: “हे राजा, अह/gॉ ॉ हमर पित केर /g2 2ाण केर र/g2ए2ा क/g2 ए। \nहुनकर िशकार निह क/g2 ए। हुनका बदला म/gॉी0 ह/g2ैचमर िशकार क िलय !” लेिकन भरथरी राजा \nओकर िनवेदन के /gॉ0चवीकार निह करैत छिथ . हिरणी िनराश भ जैत अिछ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \nहिरणी हािर निह मानैत अिछ आ पितक /g2 2ाण केर र/g2ए2ा कोनो ने कोनो हालत म/gॉी0 कर \nचाहैत अिछ। दौर क कारी हिरण लग जैत अिछ आ हाफैत कहैत छैक: “हे ि/g2 2य , भरथरी \nराजा अपन िशकारी दल के संग बोन म/gॉी0 घुिस गेल छिथ। ओ अह/gॉ ॉक िशकार करता। अह/gॉ ॉ \nतुरत एिह बोन के छोिड कोनो आन ठाम चिल जाऊ।” कारी हिरण सोचलक: “आिखर \nभरथरी राजा अकारण हमरा कथी लेल मरता? हमरा हुनका संग कोनो तरहक वैमन/gॉ0चय निह \nअिछ। कथी लेल एहेन सु/g2गगदर बोन के छोड़ी, अनजान बोन म/gॉी0 ध/gॉ12ा खेबाक हेतु जाई ?” यैह \nसोचैत ओ हिरणी के स/g2ैचबोिधत करैत बाजल : “हे हमर दु/g2ैगलिर ! अह/gॉ ॉ िचंता जुिन क/g2 ए। हमरा \nराजा निह मारता। हम हुनकर कोनो अिहत निह केने छी। केवल वैह /g2 2ाणी दोसर /g2 2ाणी के \nमािर सकैत अिछ जे ओकरा कोनो तरहक दुःख देने होइक अथवा अिहत केने होईक। हमरा \nकोनो आन बोन म/gॉी0 अनेरे निह जएबाक चाही। ” आब हिरणी मोन मसोिस क रिह जैत अिछ।  \nइ/g2ैचहर भरथरी राजा अपन िशकारी दल संगे गहन बोन म/gॉी0 बढ़ल जैत छिथ। एकाएक \nकारी मृग के देखैत छिथ आ ओकरा वध करबाक हेतु तीर के धनुष के /g2 2/g2गचयंचा पर चढ़ा \nलैत छिथ। माजल िशकारी ज क/gॉ ॉ लगातार सात तीर सं /g2 2हार करैत छिथ। सात म/gॉी0 स छ \nतीर गंगा माता, वन/gॉ0चपित देवी, गु/g2 च गोरखनाथ , एवं कारी मृग केर िसंघ सं बेकार भ जैत \nछिन मुदा सातम तीर सं मृग घायल भ जैत अिछ। शोिनत सं भरल देह, तीरक टीस सं \n/gॉ01यिथत मृग वेदना के आिध/g2ी0य म/gॉी0 भरथरी राजा के /g2एीाप दैत  छिन: “हे राजन! अह/gॉ ॉ त नृशंश \nभ हमरा मािर देलॱ! आब हमर ने/g2एए अह/gॉ ॉ अपन रानी के /g2एीृंगार करबा लेल द देबिन ; हमर \nसु/g2गगदर कला/g2गचमक िसंघ कोनो राजा के दरब/g2ी जा पर मढबाक हेतु द देबिन ; हमर चाम के \nकोनो साधु के आसन बनेबा लेल द देबिन; आ अ/g2गगततः हमर माउस अह/gॉ ॉ राि/g2गगह बघािर क \nखा लेब। मुदा एक बात /gॉ0चमरण राखब , जिहना ह/g2ैचमर स/g2एचिर सै रानी कलिप रहल छिथ \nतिहना एक िदन अहुक रानी सब कलपती।” अपन बात के समा/g2ै0त करैत कारी मृग जे ओिह \nबोनक हिरण सबहक राजा छल, अपन /g2 2ाण /g2गचयािग देलक।  \nभरथरी राजा /gच0 िवत भ गेला. तुरत हुनका अपना आप सं घृणा होबए लगलिन। कोनो \nतरह/gॉी0 ओ आब कारी मृग के जानक र/g2ए2ा करै चाहैत छिथ। /gॉ01यिथत भ गु/g2 च गोरखनाथ के \nकुिटया म/gॉी0 घुसैत छिथ आ अपन गलती के /gॉ0चवीकार करैत िनवेदन करैत छिथन : “हे गु/g2 च \nगोरखनाथ! हमरा सं ब/gॉग ड पैघ पाप भ गेल। अह/gॉ ॉ कोनो तरह/gॉी0 अपन दैवीय शि/g2ी0त सं अिह \nकारी मृगराज के /g2 2ाण के पुनः वापस क िदयौक!” गु/g2 च गोरखनाथ कहैत छिथन : “हे राजन! \nआब एकरा पुनः जीिवत केनाई हमरा वशक बात निह अिछ।” भरथरी राजा पागल जक/gॉ च कर  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \nलगैत छिथ। मािट म/gॉी0 ओहिरया मरैत छिथ। कनैत बेहाल भ जैत छिथ आ गु/g2 च गोरखनाथ \nके कहैत छिथन: “अगर अह/gॉ ॉ अिह मृगा के /g2 2ाण निह वापस केलॱ त हम अही ठाम अपन \n/g2 2ाण /g2गचयािग लेब !” िववश भ गु/g2 च गोरखनाथ कारी मृगराज के अपन दैवीय शि/g2ी0त सं पुनः \nजीिवत क दैत छिथन। मृग उिठ क बैस जैत अिछ। राजा पर एकबेर फेर दयाभाव देखबैत \nकारी मृग अपन /g2एीाप वापस ल लैत अिछ।सम/gॉ0चत हिरण समुदाय म/gॉी0 उ/g2गचसव केर वातावरण भ \nजैत छैक। हिर णराज केर स/g2एचर सए रानी म/gॉ0चत भ नाचए लगैत छैक। क/gॉ0चतूरी केर सुग/g2गगध \nसं बोनक वातावरण महो-महो भ जैत छैक। कारी मृग अपन रानी सब लग िबचरन करए \nचिल जैत अिछ। एिह दृ/gॉ02य के देिख भरथरी राजा आन/g2गगदिवभोर भ जैत छिथ।  \nइ/g2ैचहर भरथरी राजा के /gॉ 0दय पिरवित/gॉ 1त भ जैत छिन। संसार /g2ए2/gॉ2ॉ  लगैत छिन। मोन \nम/gॉी0 स/gॉ चसािरक सुख सं वैरा/g2ी2य उ/g2गचप/gॉग2 भ जैत छिन।गु/g2 च गोरखनाथ के चरण पर बैस जैत \nछिथ। कहैत छिथन: “हे गु/g2 चदेव ! हमर उ/gॉ20ार क/g2 ए। हमरा अपन शरण म/gॉी0 लेल जाओ। \nअपन िश/gॉ0ॉय बना हमरा ध/g2गगय क/g2 ए। ” गु/g2 च गोरखनाथ कहैत छिथन : “राजन! हम कोनो ि/gॉ0चथित \nम/gॉी0 अह/gॉ ॉ के अपन िश/gॉ0ॉय निह बना सकैत छी। एकर एकमा/g2एए कारण िथक अह/gॉ ॉक राजिसक \nवृि/g2एच। अह/gॉ ॉ राजा िथकहूँ। राजा भला जोगी कोना क बनत ?” भरथरी राजा उ/g2एचर म/gॉी0 कहैत \nछिथन:  “हे गु/g2 च /g2एीे/gच1ी ! हम अह/gॉ ॉक पथ पर अह/gॉ ॉक चेला बिन चलए चाहैत छी। एिह लेल \nसब िकछु भौितक पदाथ/gॉ 1क संग -संग अपन िच/g2एचक चीज़  के सेहो /g2गचयाग करक हेतु तैयार \nछी।” अंतत गु/g2 च गोरखनाथ एिह शत/gॉ 1 पर की भरथरी राजा स/g2गगयासी त बिन जेताह मुदा \nहुनका अि/g2गगतम दी/g2ए2ा गोरखनाथ तखन देिथन जखन भरथरी राजा अपन रानी सामदेवी सं \n‘माए’ किह भीख मंगताह।  \nआब एतिह सं भरथरी राजा नाथ जोगी के /g2 एप धारण क , गे/g2 चआ व/gॉ0च/g2एए  पिहर, हाथ म/gॉी0 \nसारंगी लेने गामे-घरे होइत राजक /gॉ2एार पर अलख जगेने गीत गािब रहल छिथ। रानी साम \nदेवी जखन भरथरी राजा के जोगी के भेष म/gॉी0 देखैत छिथ त परेशान भ जैत छिथ।रानी \nहुनका कोनो ि/gॉ0चथित म/gॉी0 भीख देबाक हेतु तैयार निह भ रहल छिथन। भरथरी राजा अिह बात \nपर हुनका कहैत छिथन जे ओ अपन नैहर चिल जाथु। मुदा रानी नैहर निह जैत छिथ आ \nउलटे भरथरी राजा के राजमहल म/gॉी0 कोनो एक/gॉ चत /gॉ0चथान म/gॉी0 रिह जोगी के भेष म/gॉी0 तप/gॉ0चया \nकरक हेतु कहैत छिथन। भरथरी राजा कहैत छिथन: “ठीक छै, अगर अह/gॉ ॉ गंगा के िनम/gॉ 1ल \nधार एते ल आबी त हम राजमहल म/gॉी0 रिह क तप/gॉ0चया क लेब।” रानी छली परम सती. तुरत \nअपन सत सं गंगा के धार के ओतिह ल एली। आब भरथरी राजा हुनका बतबैत छिथन जे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nकोना एक जोगी के सव/gॉ एिधक पु/g2गगय तीथ/gॉ 1 /gॉ0चथल केर /gच10मण सं भेटैत छैक। ई सुिन रानी गंगा \nके धार के वापस चिल जएबाक हेतु कहैत छिथ। रानीक बात के स/g2ैचमान करैत गंगा केर \nधारा वापस चिल जैत छैक। एकर बादो रानी सामदेवी भरथरी राजा के भीख देबाक लेल \nतैयार निह भेली। भरथरी राजा के भेलिन “अगर रानी भीख निह देती त साधना बीचिह म/gॉी0 \nअटिक जैत। फेर की हैत? गु/g2 च दी/g2ए2ा भेटबे ने करत . फेर बैकु/g2गॉठ कोना /g2 2ा/g2ै0त हैत ?” \nअंततः गु/g2 च गोरखनाथ /gॉ0चवयं अबैत छिथ. रानी सामदेवी के पूरा बात बुझबैत छिथन। आब \nरानी मािन जैत छिथ आ भरथरी राजा के भीख द दैत छिथन। एकर बाद भरथरी राजा के \nअपना संगे गु/g2 च गोरखनाथ जोगीक गहन तप/gॉ0चयाक हेतु बोन म/gॉी0 लेने जैत छिथ।  \nओही िदन सं ई /g2 2था भ गेलैक जे जे िकयोक नाथ जोगी बनत ओकरा अि/g2गगतम दी/g2ए2ा \nगु/g2 च तखन देतैक जखन ओ अपन ज/g2गगमदा/g2एएी अथ/gॉ एत माए सं भीख मंगबा म/gॉी0 सफल भ \nजैत।िमिथला किहयो वैरा/g2ी2य के /gॉ0चवीकार निह केलक। अतए हमेशा गृह/gॉ0चत जीवन म/gॉी0 रहैत \nसब िसि/gॉ20 /g2 2ा/g2ै0त करबाक िस/gॉ20/gॉ चत /g2 2बल रहल छक। तािह िमिथलाक अगर कोनो युवक कोनो \nकारने नाथ जोगी बनैत अिछ त ओकरा लेल माए सं भीख लेनाई बहुत दु/gॉ0ॉकर काय/gॉ 1 भ जैत \nछैक।  \nनानी कथो कहिथ आ बीच-बीच म/gॉी0 गीत नहु-नहु गुनगुनािथ। नानीक कहबाक अंदाज़ \nअतेक भावुक जे कतेक बेर नैन नोर सं भिर गेल।नानी सेहो कानिथ। नानी आ नाित दुनु \nभरथरी राजा केर कथा गाथा म/gॉी0 म/gॉ0चत – एक सुनेबा म/gॉी0 म/gॉ0चत  आ दोसर सुनबा म/gॉी0 म/gॉ0चत। \nअनुभव भेल जे जखन नानी कथा कहैत छिल त नानी एक संगे अनेक चिर/g2एए केर िच/g2एएण \nनाटकीय अंदाज़ म/gॉी0 करैत छली। चिर/g2एए संगे चलैत छली। चलबाक अिभनय अतेक िनक जे \nमा/g2एए एक ना/gॉगचय कलाकार नानी आ एक मा/g2एए /g2एीोता हम मुदा दुनु के आंिख , /gॉ 0दय , आ िदमाग \nएक /g2ए2ण लेल इ/g2ैचहर -उ/g2ैचहर निह होईत छल। ई भेल एक िस/gॉ20/gॉ0चत कथा वािचका केर गुण। ई \nगुण समप/gॉ 1ण , /g2गचयाग , एवं अंतःकरण म/gॉी0 कथा के बसेला सं अबैत छैक।  \nहमरा एकाएक /gॉ0चमरण भेल जे िदन म/gॉी0 नाथ जोगी िकछु मैनावती आ गोपीचंद केर गीत \nसेहो गबैत छल। हम नानी के /gॉ0चमरण िदयेलएिन। नानी कहली: “गोपीचंद आ मैनावती केर \n/g2 2संग भरथरी राजा के जोगी बनलाक बाद अबैत छैक। गोपीचंद केर /g2 2संग सेहो बड़ा रोचक \nछैक। ब/gॉग ड राित भ गेल। आई सुनब की काि/gॉॉच ?” हमर िज/g2एॉासा /g2 2बल छल। भेल एखने \nसुिन ली। नानी के कहिलएिन: “हमरा िनन निह लागल अिछ। गाथाक अि/g2गगतम भाग जानबाक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \nउ/g2गचकंठा सेहो अिछ। तािह िनक यैह रहत जे लगले म/gॉी0 मैनावती आ गोपीचंद केर कथा सेहो \nसुना दी अह/gॉ ॉ?” नानी सहज भाव सं हमर िनवेदन के /gॉ0चवीकार करैत कथा कहनाई /g2 2ारंभ \nकेलिन।  \nगोपीचंद एक सं/gॉ0चकारी पु/g2एए छिथ पदामसेन राजा आ मैनावती रानी के।मैनावती भरथरी \nके बिहन छिथन।गोपीचंद के चं/gच0 ावल नामक एक सहोदर बिहन छिथन। जवान भेला पर \nगोपीचंद के िववाह होइत छिन। संयोग सं पिहल प/g2ीैी सं िहनका पु/g2एए निह होइत छिन। \nपौ/g2एएक लोभ म/gॉी0 /g2ै2याकुल रानी प/gॉ2ॉावती अपन असगर पु/g2एए गोपीचंद के दोसर िववाह कर दैत \nछिथन। दोसरो प/g2ीैी सं गोपीचंद के पु/g2एए निह होइत छिन। पौ/g2एएक लालषा म/gॉी0 मैनावती गोपीचंद \nके तेसर, चािरम, पाचम करैत १६ टा िववाह करा दैत छिथन। िवधनाक िवधान देखू, \nगोपीचंद के १६ रानी सं १२ पु/g2एएी  त भ जैत छिन मुदा बेटा एकौटा निह।मैनावती अंत म/gॉी0 \nअपन भाई भरथरी जे नाथ जोगी भ गेल छिथ के बजबैत छिथ आ अपन रोदना पसारैत \nछिथ। कहैत छिथन: “अगर िहनका पु/g2एए निह भेलिन त सम/gॉ0चत राजपाट समा/g2ै0त भ जैत। \nवंशक अंत भ जैत। िकयोक िपतृ के तप/gॉ 1ण देब लेल निह रहत। एहेन जीवन जीब सं \nबिढय/gॉ ॉ जे आ/g2गचमह/g2गचया क ली? िकछु उपाय क/g2 ए हे भाई भरथरी जािह सं गोपीचंद के एक \nपु/g2एए भ जाईन। ” \nजोगी भरथरी किन /g2गीयान/gॉ0चथ होइ त छिथ। फेर िचंितत भ कहैत छिथन: “बिहन दाई, \nब/gॉग ड दुखक बात ! भािगन गोपीचंद के संतानक योग निह छिन। हम एिह म/gॉी0 िकछु करबा म/gॉी0 \nअसमथ/gॉ 1 छी। ” ई बात सुिन रानी मैनावती िबलाप करै छिथ। ब/gॉग ड जोर -जोर सं कनैत \nछिथ।कहैत छिथन: “हम िकछु निह जनैत छी। अह/gॉ ॉ कोनो युि/g2ी0त िनकालू जािह  सं गोपीचंद \nके पु/g2एए होिन !” आब आरो गंभीर होइत भरथरी कहैत छिथन: “ठीक छै, अगर भािगन \nराजमहल /g2गचयािग घनघोर बोन म/gॉी0 नाथ जोगी बिन तप/gॉ0चया करिथ त िहनका पु/g2एए भ सकैत \nछिन।” ई बात सुिन मैनावती रानी झमा खसैत छिथ। मुदा भरथरी के बुझेलाक बाद अपन \nपु/g2एए के जोगी बना िबजन बोन  म/gॉी0 जएबाक लेल कहैत छिथन।  \nगोपीचंद माए केर आ/g2एॉा पािब सोलहो रानी लग जैत छिथ आ भरथरी जी के िनण/gॉ 1य \nबतबैत छिथन। सोलहो रानी पु/g2एए आक/gॉ च/g2ए2ा के /g2गीयान म/gॉी0 रखैत छाती के पाथर क लैत छिथ \nआ अपन पित राजा गोपीचंद के जोगी बना बीजन बोन म/gॉी0 भेिज दैत छिथ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nबोन म/gॉी0 गेलाक बाद गोपीचंद घोर साधना म/gॉी0 लािग जैत छिथ। िदनभिर जंगल म/gॉी0 \nसाधना आ स/gॉ ॉझ पहर िभ/g2ए2ाटन लेल नगर आ /gॉै1ाम केर या/g2एएा हाथ म/gॉी0 सारंगी लेने वैरा/g2ी2य केर \nगीत गबैत। यैह िहनकर सब िदनका जीवन भ गेल छिन।  \nएक िदन िभ/g2ए2ाटन के /gॉगैम म/gॉी0 घुमैत -घुमैत गोपीचंद अपन बिहन चं/gच0 ावल के सासुर चैल \nजैत छिथ। जोगी के देिख च/g2गग/gच0 ावल घर सं भीख देबा ले बाहर भेली। देखैत छिथ जे ई \nजोगी कोनो आन निह अिपतु हुनकर सहोदर भाई राजा गोपीचंद छिथ।कुहेस फािट गेलिन। \nआंिख अ/g2गगहार भ गेलिन . ध/g2ैचम सं धरती पर िच/g2एचे खसली। जखन लोक उठेलकिन त पता \nचललैक जे /g2 2ाण /g2गचयािग देने छिथ। गोपीचंद के सहोदर के मम/g2गचव जािग जैत छिन। बफािर \nमािर-मािर कनैत छिथ। मुदा आब की चं/gच0 ावल बिहन त समा/g2ै0त भ गेल छिथन ! िह/g2ैचमत निह \nहारेत छिथ गोपीचंद। च/gॉ2 े गु/g2 च गोरखनाथ लग बिहन के पुनः िजयेबाक हेतु जैत छिथ . बहुत \nअनुनय िवनय करैत छिथन. कहैत छिथन: “ब/g2 च ह/g2ैचमर /g2 2ाण ल िलय मुदा बिहन दाई के \nिजया िदयौन।” गु/g2 च गोरखनाथ /gच0 िवत भ जैत छिथ आ गोपीचंद संगे चं/gच0 ावल केर मृत शरीर \nलग अबैत छिथ। हुनकर /gॉ0चपश/gॉ 1 मा/g2एए सं चं/gच0 ावल जीब जैत छिथ आ उिठ क बैस जैत \nछिथ। आब चं/gच0 ावल अपन भाए गोपीचंद लेल गु/g2 च गोरखनाथ सं िनवेदन करैत छिथन जे \nहुनका पु/g2एए होबाक बरदान देथुन।गु/g2 च गोरखनाथ भाए -बिहन के अपूव/gॉ 1 /g2 2ेम देिख ब/gॉग ड /g2 2स/gॉग2 \nहोइत गोपीचंद के पु/g2एए /g2 2ा/g2ै0त हेबाक आशीव/gॉ एद त दईते छिथन संगिहं अमर होबाक बरदान सेहो \nदैत छिथन। गोपीचंद ख़ुशी-ख़ुशी अपन राजमहल वापस आिब जैत छिथ।  \nएिहकथा गाथा के /g2 2संग बहुत िनक अिछ। एक बात त ई छैक जे राजा \nभरथरी,रानीसामदेवी,रानीमैनावती, गोपीचंद, चं/gच0 ावल , आ गु/g2 च गोरखनाथ सब िकयोक िमिथला \nके चिर/g2एए निह छिथ। मुदा जोगी परंपरा सं जुड़ने कथा म/gॉी0 /gॉ0चथानीय भाव आिब जैत छैक। \nलोक जोगी के केवल भीख देबाक हेतु निह बजबैत छैक। जोगी अपन सारंगी आ सुमधुर \nकंठ के कारण एक लोक कलाकार सेहो बिन जैत अिछ। गाथाक भावना/g2गचमक प/g2ए2 अतेक \n/g2 2बल छैक जे िमिथलाक लोक सेहो कथा के अनेक /g2 2संग के उदासी, चौमासा, छौमासा, \nबारहमासा के /g2 एप म/gॉी0 लोकगीतक /gॉ0चव/g2 एप म/gॉी0 गबैत छिथ।अिह तरहे ई कथावाचना जोगी आ \nगृह/gॉ0चत दुनु के /gॉ2एारा गैल जैत अिछ।एक कला के मा/g2एए कला/g2 2शंशक अथवा /g2एीोताक संग -संग \nअनेक /g2 2कारक कलाकार – गीतकरचना करिनहार, गेिनहार/गीतगैन, कथावाचक, कथावािचका – \nसेहो भेट जैत छैक।रचना के कारण भाषा सेहो संप/gॉग2 होइत छैक। नव शैली, श/g2ै2दाबली के \n/g2 2योग होइत छैक। ई मूल कथा मालवा सं बहुत /g2ए2े/g2एए के /gच10मण करैत भोजपुरी /g2ए2े/g2एए होइत  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nिमिथलाक मािट म/gॉी0 /g2 2वेश करैत छैक। गोरखपुर भोजपुरी /g2ए2े/g2एए छैक तािह कारने नाथ जोगीक \nभाषा भोजपुरी भ जैत छैक। ओ मूल गीत भोजपुरी के लोक /gॉ0चव/g2 चप म/gॉी0 गबैत छैक।ओिह \n/gॉ0चटाइल के कॉपी िमिथला म/gॉी0 सेहो लोकगीत (जोगी गीत) म/gॉी0 बहुत उ/g2एचम /g2 एप म/gॉी0 भेटैत छैक। \nदुनु भाषा – मैिथली आ भोजपुरी – सहोदरा अथ/gॉ एत गंगा जमुना जक/gॉ च एक भय भ/gॉ01य /g2 एप सं \nिहलकोरा मारैत कल-कल करैत बहैत रहैत छैक।जखन गरीबी, भावना/g2गचमक टूटन , \nअसफलता, अपमान आिद सं /gॉ01यिथत भ कुनो युवक नाथ स/g2ैच/g2 2दाय के सद/gॉ0चय बिन जोगी भ \nजैत छिथ त कथा ओिह /gॉ01यि/g2ी0त , ओकर माता-िपता, प/g2ीैी-संतान, भाए-बिहन, समाज आ गाम \nलेल एकभावना/g2गचमक आ िजवंत बात भ जैत छैक।लोक झट दिन अपना आप के चिर/g2एए सं \nजोड़ लगैत छिथ। भरथरी, मैनावती, गोपीचंद एकाएक सब जीब जैत छिथ। गीत म/gॉी0 नव \nर/g2ी0त /g2 2ब/gॉॉ2ान भ जैत छैक , /gॉ0चव/g2ए2 आ /g2 0ेश ऑ/g2ी0सीजन स/gॉ ॉस लेबाक लेल भेट  लगैत \nछैक।मालवाक कथा एकिह /g2ए2ण म/gॉी0 िमिथला के कथा भ जैत छैक।  \nओ मिहला सब िजनकर पित िमिथला सं बाहर रहैत छिथन काज धंधा के च/gॉ12र म/gॉी0 \nओ सब अपन परदेिसया अथवा िबदेिसया पित के जोगी के /g2 एप म/gॉी0 देिख गीत गबैत छिथ। \nिवरहअपन चरम अव/gॉ0चथा म/gॉी0 पहुच जैत अिछ। एक एक आखर मम/gॉ 1 के आखर भ जैत \nछैक।एहने एक गीत देखू: \nकथीलै /g2 2ीित लागौल/gॉी0 रे जोिगया \n/g2 2ीित छोड़ेने चिल जाय  \nआंगन मोरा लेखे िवजुवन रे जोिगया \nघर लागै िदवस अ/g2गगहार  \nलाली पलंिगया सु/gॉग2 भेलै रे जोिगया \nतिकया मोिह ने सोहाए  \nखुजल केश नीड़ भेलै रे जोिगया \nकाजर गेल दहाए  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \n     एिह गीत म/gॉी0 िवरिहणी नाियका के अपन पित िबना आंगन एक/gॉ चत वन; घर िदनॲ म/gॉी0 \nअ/g2गगहिरया राित जक/gॉ ॉ अ/g2गगहार , ललका सजल पलंग अनसोहानगर, तिकया मा/g2 चक लगैत छैक। \nखुजल केश बेकार लािग रहल छैक, अंिख सं नोरक धार कम होबाक नामे निह लैत छैक। \nनोर केर धार काजर के मेटा देने छैक। ऐना लगैत छैक जेना ओकर पित नाथ जोगी बिन \nगेल हो। घर सं भािग गेल हो! \nदोसर गीत म/gॉी0 ई /g2 2दिश/gॉ 1त कैल जा रहल छैक जे राजा भरथरी जंगल म/gॉी0 कारी \nमृग(हिरण) के िशकार करक हेतु गेल छिथ। रानी के अपना राजा पर गव/gॉ 1 छिन। बुझल \nछिन जे िबना िशकार के निह औताह। रानी रातुक रभस के तै/g2ैएयारी क रहल छिथ . \nसोहािगन रानी अपन सौ/g2गगदय/gॉ 1 के चानन के लेप सं सुगि/g2गगधत , फुलक हार सं सुशोिभत, आ \nमाथक िस/g2गगदूर सं मनमोहक केने छिथ . मुदा ई की? आंगन केर /g2 2वेश पर एक जोगी सारंगी \nलेने गीत गािब रहल छैक: “हे रानी! हम दूर देस केर जोगी छी. हमरा ज/g2ैगदी-ज/g2ैगदी भीख द \nिदय, हम अह/gॉ ॉक दुआिर  छोिड दोसर अंगना भीख लेल चिल जैब।” बेचारी रानी के की \nबुझल जे ई जोगी आर िकयो आन /gॉ01यि/g2ी0त निह अिपतु हुनके पित राजा भरथरी छिथन।  \nचानन रगड़ी सोहािगन हे गले फूलक हार  \nिसंदुरा से मंिगया भरलअिछहे सुख मास अखार  \nराजा गईले मृग मारन हे वन गईले िशकार  \nजोगी एक ठाढ़ आंगन म/gॉी0 हे रानी सुनले मेरी बात  \nदए दीय िभ/g2ए2ा जोगी के \nहे ओ त छोड़त दुआर... \n  \n  \n  \nओही िदनसं ई /g2 2था भ गेलैक  जे जे िकयोक  नाथ  जोगी बनत  ओकरा अि/g2गगतम  दी/g2ए2ा गु/g2 च  तखन  देतैक  \nजखन  ओ अपन  ज/g2गगमदा/g2एएी अथ/gॉ एत  माएसं भीखमंगबाम/gॉी0 सफल  भ जैत।  िमिथला किहयो वैरा/g2ी2यके /gॉ0चवीकार  न\nिह  केलक।  अतए  हमेशा गृह/gॉ0चत  जीवनम/gॉी0 रहैत  सब  िसि/gॉ20  /g2 2ा/g2ै0त  करबाक  िस/gॉ20/gॉ चत  /g2 2बल  रहल  छक।तािह  िम  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \nिथलाक  अगर  कोनो युवक  कोनो कारने नाथ  जोगी बनैत  अिछ  त ओकरा लेल  माएसं भीख  लेनाई  बहुत  दु/gॉ0ॉक \nर काय/gॉ 1 भ जैत  छैक।  \nनानी कथो कहिथ  आ बीच-बीचम/gॉी0 गीत  नहु-\nनहु गुनगुनािथ।  नानीक  कहबाक  अंदाज़  अतेक भावुक  जे कतेक  बेर  नैन  नोर  सं भिर  गेल।  नानी सेहोकान \nिथ।  नानी आ नाित  दुनु भरथरी राजा केर  कथा गाथाम/gॉी0 म/gॉ0चत – \nएक  सुनेबाम/gॉी0 म/gॉ0चत  आ दोसर  सुनबाम/gॉी0 म/gॉ0चत।  अनुभव  भेल  जे जखन  नानी कथा कहैतछिल  त नानी एक  संगे \nअनेक  चिर/g2एए  केर  िच/g2एएण  नाटकीय  अंदाज़म/gॉी0 करैत  छली।  चिर/g2एए  संगे चलैत  छली।  चलबाक  अिभनय  अते\nक िनक  जे मा/g2एए  एक  ना/gॉगचयकलाकार  नानी आ एकमा/g2एए  /g2एीोता हम  मुदा दुनुके आंिख, \n/gॉ 0दय . आ िदमाग  एक  /g2ए2ण  लेल  इ/g2ैचहर -\nउ/g2ैचहर  निह  होईत  छल।  ई भेल  एक  िस/gॉ20/gॉ0चत  कथावािचका केरगुण।  ई गुण  समप/gॉ 1ण , /g2गचयाग , \nएवं अंतः करणम/gॉी0 कथाके बसेलासं अबैत  छैक।  \n  \nन/g411िन वेदन  \n  \nओिह  समयम/gॉी0 जे नानी कहली तकरा आई  अपन  /gॉ0चमरण  शि/g2ी0तपर  जोर  द' िलख  रहल  छी।  अिह  लोक \n/gॉ0चमरणम/gॉी0 जतेक  बात  िनक  आ /g2 2मािणक  भेटत  ओनानीक  छिन  आ जतए  इ/g2ैचहर  उ/g2ैचहर  भटकएत  ओ हमर  /gॉ0चमरण \n दोष  आ /g2एॉान  के /gॉै1हण  करबाक  दोष  िथक।  \n  \n  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nि◌जनगीक जीत  \n  \nउप/g288 या स  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nजगदीश /g262साद म/g283डल  \n  \nपोथीक/g243 त/g284 खनात् /g301 यि/g270तगत /g265पे सोझहा आनल जा रहल अिछ ...। \n-लेखक  \nसमप/g361ण \nिमिथलाक वृ/g288 दा वनसँ लऽ कऽ बालुक  \nढेरपर बैसल फुलवाड़ी लगौिनहार  \nसंगे नव िवहान अनिनहारक/g243 \nतेसर सं/g304 क रण :  2016  \n  \nआमुख \n /g2 2ायः चािर -प/gॉ ॉच बख/gॉ 1 पिहनेक बात िथक जे जगदीश जीक स/g2ैच ब/g2गग ध मे हमरा पिहले बेर \nजनबाक अवसर भेटल रहय। ओ हमर पु/gॉ0चतक सभक /g2 2ेमी पाठक छलाह आ तािक तािक \nकऽ हमर रचना पढ़ल करिथ। ओिह िदनमे हमर कोनो नव पु/gॉ0चतक छपल रहय जकरा मादे \nओ सुनने रहिथ मुदा उप ल/g2ै2ध निह भऽ सकल रहिन। तािह /gॉगैममे हुनक /gॉ0चफूित/gॉ 1वान बालक \nउमेश हमरासँ भ/g2चॉट करय पटना आएल रहिथ। तखनिह पता चलल छल जे जगदीश जी \nिलखबो करैत छिथ। उमेश अपना संग हुनकर पोथी सभक प/gॉ चडुिलिप अनने छलाह। हम \nचिकत रही जे िव/gॉ2चाक ई अनुरागी पु/g2 चष कोना सािह/g2गचयक मु/g2ी1य धारा तँ के कहय जे \nअवा/g2गगतरो धारा सँ एकद/g2ैचमे एकात धिर िनर/g2गगतर सािह/g2गचय साधनामे लागल छिथ। पता चलल \nजे ओ मैिथलीमे प/gॉ ॉचटा उप/g2गगयास , एकटा नाटक आ गोट बीसेक कथा िलखने छिथ। तिहये \nपिहल बेर हुनकर प/gॉ चडिलिप सभक/gॉी0 हम उनटा-पुनटा कऽ देखने छेिलयिन। तिहयो हमरा ई \nबात /gॉ0चप/gच1  लागल छल जे हुनकर लेखनमे कला भने जेतबे होउक /g2 2ामािणकता धिर भरपूर \nछिन।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \n   हम अपना स/gॉ12 भिर हुनका मनोबलक/g2चॉ मजगूत आ दृि/gच1 क/g2चॉ फिड़/g2ीचछ करबाक /g2 2यास \nकेिलयिन। मधुबनीमे रही तँ ओ हमरासँ स/g2ैचपक/gॉी मे रहलाह। सािह/g2गचयक िबरादरीमे तिहये हुनकर \n/g2 2वेश भेलिन। हमरा खुशी अिछ जे पिछला दू सालमे ओ आइ बेसी ऊज/gॉ 1/gॉ0चवी, आर \nरचनाशील , आर बेसी िनधोख भेलाह अिछ। आ आइ /g2एीुित /g2 2काशनसँ हुनकर पु/gॉ0चतक सभ \n/g2 2कािशत भऽ रहलिन अिछ। हमरा लेल ई बहुत खुशीक बात िथक। एिह हेतू हम गजे/g2गग/gच0  \nजीक/g2चॉ ध/g2गगयवाद आ बधाइ दैत िछयिन।  \nजगदीश जीक सािह/g2गचयमे िमिथलाक /gॉै1ामीण समाजक अ/gॉ22ुत िच/g2एए आएल अिछ। मैिथलीमे \nएिह व/gॉ0चतुक खगता सभ िदनसँ रहल अिछ। हमरा लोकिन अ/g2ी0सरह/gॉ च िचि/g2गगतत होइत रहै छी \nजे गाम उजिर रहल अिछ , गामक स/g2ैचब/g2गगधमे जतबे जे िकछु लेखन भऽ रहल अिछ से िनगेिटभ \nफोस/gॉ 1सँ भरल अिछ , अिधकािधक हताश करऽ बला अिछ। हमरा लगैत अिछ जे जीवनमे \nदेखबाक जे दृि/gच1 कोण जगदीश जीक छिन से आम मैिथली सािह/g2गचयकारक दृि/gच1 कोणसँ फराक \nछिन त/g2चॉ ओ एहन िच/g2एए रिच पबैत छिथ जे सामा/g2गगयसँ हिट कऽ अिछ। हम तँ हुनक लेखनक/g2चॉ \n/gॉै1ामीण समाजक सकारा/g2गचमक जीवन -शैलीक ड/g2ी0यूमे/g2गगटेशनक /g2 चपमे देखैत छी।  \nहुनकर सािह/g2गचयमे जे लोक सभ आएल अिछ , से िमिथलाक साधारण लोक सभ िथक– \nवण/gॉ 1 आ जाितसँ छोट -छोट लोक सभ। ई लोक सभ मैिथली सािह/g2गचयमे पिहनहु आएल छिथ। \nिकछु बहुत /g2 2ामािणक िच/g2एए सभ पिहनहु /g2 2/gॉ0चतुत कएल जा चुकल अिछ। मुदा, हमर ई \nअसंिद/g2ी2ध मा/g2गगयता अिछ जे जािहठाम ई छोट लोक अपन स/g2ैचपूण/gॉ 1 मानवीय गिरमाक संग /g2 2/gॉ0चतुत \nभेल होिथ , सएह , केबल सएह टा, एिह लोकक /g2 2मािणक िच/g2एए कएल जा सकैत अिछ। जगदीश \nजीक कथा सािह/g2गचयक/g2चॉ देखू तँ ई बात /gॉ0चप/gच1  भऽ सकैत अिछ। जे बाहरसँ देखने छोट /g2 2ितत \nहोइत अिछ , से लोक सभ व/gॉ0चतुतः बहुत पैघ -पैघ लोक सभ छिथ। हुनका सभक उ/gॉग2त \nस/gॉ च/gॉ0चकृितक आयामक/g2चॉ देखल जाय। मानवताक गुणसँ भरपूर  ई लोक सभ दया, ममता, सहयोग \nस/gॉ22ावनासँ कते भरपूर लोक सभ छिथ ! \n   तखन , एहन अव/gॉ02य लािग सकैत अिछ जे ई िच/g2एए सभ आजुक िमिथलाक िच/g2एए निह \nिथक अिपतु अतीतक िथक! मुदा, जािह देशमे जेट िवमान आ कटही गाड़ी ए/gॉ12े संग चलैत \nहो, ततय कोन अतीत आ कोन व/g2एच/gॉ 1मान से िनण/gॉ 1य करब कठीन अिछ। आ जािहठाम \nसकारा/g2गचमक जीवन -शैली द/gॉ0चतावेजीकरणक /g2 2/gॉ02 न  हो, ततय तँ ई अ/g2गचय/g2गगत उपादेय।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \n   जगदीश जीक लेखनक जे सामा/g2गगय िवशेषता सभ छिन , से स/g2ैचपूण/gॉ 1तः /g2 2/gॉ0चतुत \nउप/g2गगयास  ‘िजनगीक जीत ’ मे देखार पड़त। /gॉ2ए/g2गग/gॉ2ए आ दुिवधाक अ/g2गगहारक भीतर िकरणमालाक \nखोज एिह उप/g2गगयासक इ/gच1  िछऐक। एकर नायक अनेकानेक संघष/gॉ 1सँ आगू बढ़ैत एकटा सुखी \nजीवनक पड़ावपर पहुँचैत अिछ , जतय ओकरा परम सेह/g2गगता एिह बातक छैक जे ओकरा ‘सुखी \nजीवन ’ एकटा ‘साथ/gॉ 1क जीवन ’ सेहो होइक। सुखी बनाम साथ/gॉ 1कक/g2चॉ अ/g2गगतस/gॉ 1ंघष/gॉ 1सँ ओकर जीवन \nआ/gॉगैा/g2गगत अिछ। एिहठाम कृिष सं/gॉ0चकृित आ सेवा सं/gॉ0चकृितक अ/g2गगत/gॉ2ए/gॉ 1/g2गगद सेहो बेस फिर/g2ीचछ भऽ \nकऽ आएल अिछ। सदासँ िमिथलाक लोक कृिष कम/gॉ 1 करैत , कृिष/gॉ 1-सं/gॉ0चकृितक ताना-बानामे \nजीबैत आएल अिछ। एिह युगमे आिब कऽ नोकरी (सेवा-सं/gॉ0चकृित ) /g2 2धान ल/gॉए0य भऽ गेलैक \nअिछ तँ /gॉ0चवाभािवक िथक जे एिहसँ पूव/gॉ 1-/gॉ01यवि/gॉ0चथत जीवन /gॉगैममे िव/g2ए2ोभ उ/g2गचप/gॉग2  भेलैक अिछ। \nजगदीश जीक एिह सम/gॉ0चयाक/g2चॉ नायक (बचेलाल)क प/g2ीैी (/g2 चमा)क पृ/gच1ीभूिमक /g2 चपमे उठौलिन \nअिछ जे नोकिरहारा पिरवारसँ कृषक पिरवारमे िबआहिल गेिल छिथ। हमरा लोकिन देखैत छी \nजे बचेलाल एिह दू सं/gॉ0चकृितक बीच समायोजन करबामे ततेक झमारल गेलाह अिछ जे \nमानिसक /g2 चपसँ अवसाद /gॉै1/gॉ0चत भऽ गेल छिथ। एिह अवसाद (िड/g2 2ेशन )सँ उबारैत छिथन \nहुनकर माय (सुिम/g2एएा), जे कृिष-सं/gॉ0चकृितक /g2 2ितिनिध/g2गचव करैवाली एक सबला मैिथलानी िथकीह।   \n/g2एीमजीवी समाजसँ आएल एहन /gॉ0च /g2एएी अबला कदािप निह भऽ सकैत छिथ। आ एिह \n/gॉ0च /g2एएी, सुिम/g2एएाक /gॉ2एारा स/g2ैचप/gॉग2 कराओल जाइत अिछ िज नगीक जीत , जेना किहयो स/g2गचयवतीक /gॉ2एारा \nमहाभारत स/g2ैचप/gॉग2 कराओल गेल छल।  \n   एहन /g2 2ितत भऽ सकैत अिछ जे एिह रचनामे पठनीयताक अभाव छैक आ जेना िक \nएक औप/g2गगयािसक कृितसँ िजनगीक घात -/g2 2ितघातक/g2चॉ िचि/g2गगतत करबाक आशा कएल जाइछ तकरो \nअभाव छैक। एिहठाम सभ कथू एकदम सरलतासँ, आसानीसँ स/g2ैचप/gॉग2 होइत देखाओल गेल \nअिछ , तेना वा/gॉ0चतिवक जीवनमे /g2 2ायः निह होइछ। मुदा, एिह कृितक /g2 2ामािणकता एकर अभावक/g2चॉ \nभ/gॉ चिप दैत छैक। असलमे सािह/g2गचयक तीनटा उ/gॉ2चे/gॉ02य होइत छै- रंजन , िश/g2ए2ण आ /g2 2ेरण। से हम \nदेखैत छी जे िश/g2ए2ण आ /g2 2ेरणक त/g2गच/g2गचव एिहठाम ततेक सि/gॉगैय छैक जे रंजनक कसौटीपर \nएकर मू/g2ैगय/gॉ चकन कयने रचनाक संग /g2गगयाय संभव निह छैक।  \n   एक बेर फेर हम जगदीश जीक/g2चॉ एिह रचनाक लेल ध/g2गगयवाद दैत िछयिन। ◌ \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \n-भभुआ, 9. 3. 2010                                        तारान/g288द िवयोगी  \n \n  \nएकस/g254ैर - \nएक / 12  \nदू / 24  \nतीन / 34  \nचािर / 39  \nप/g363च / 51  \nछह / 62  \nसात / 71  \nआठ / 92  \nनअ / 106  \n दस / 126  \n एगारह / 139   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nबारह / 152  \nतेरह / 160  \nचौदह / 167  \nपनरह / 173  \n \n  \n  \n  \n \n  \n  \n  \n  \n \n  \n1.   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nछोट-छीन गाम कैg29शयाणपुर। गामकैg24ं \nदेखते बुिझ पड़ैत जे आिदम युगक मनुखसँ लऽ कऽ आइ धिरक मनुख हँस ी-खुशीसँ रहैए। मनुखेटा निह \nमालो-जाल तिहना। एक फुैg274ची दूधवाली गाएसँ लऽ कऽ बीस लीटर दूधवाली गाए धिर। बकिरयोक सएह \nनैgंऔ2 ल । एहनो बकरी अिछ जेकरा तीन-तीन-चिर - चिरटा बैg274चा भेने एक -दूटा दूधक दुआरे मिरये जाइत। आ \nएहनो अिछ जेकरा चािर लीटर दूध होइए। गािछयो-िबरछी तिहना।  एहनो गाछी अिछ जइमे एकछाहा \nशीशोए, तँ दोसर बगुरेक। आमो गाछीक वएह हाल। कोनो एकछाहा सरहीक  अिछ तँ कोनो एकछाहा \nकलमीक। तेतबे निह,  ओहन-ओहन गाछ अखनो अिछ जे दू- दू कैgं27ा खेत छेकने अिछ तँ ओहनो गाछी अिछ \nजइमे पनरह- पनरहटा आमक गाछ कैgं27े भिरमे फइलसँ रिह मनसैg294फे फड़बो करैए।  \n   औझुका जकैgं6ं कैg29शयाणपुर चालीस बरख पिहने नइ छल। ने एकोगो चापाकल छेलै आ ने बोिरंग। ैg2उउेता \nयुगमे जेहने हरसँ राजा जनक जोतने छला तेहने हरसँ अखनो कैg29शयाणपुरक खेत जोतल जाइए। ने \nअखुनका जकैgं6ं उपजा -बाड़ी होइ छल आ ने बर-िब मारीक उिचत उपचार। सवारीक ैg26उपमे सभकैg24ं दू-दूटा पएर \nवा गोिट -पँगरा बरद जोतल काठक पिहयाक गाड़ी।  \nअंैgं9झेजी शासन मेटा गेल मुदा गमैया िजनगीमे िमिसयो भिर सुधार निह भेल। जिहना जैg2उ4ामे दूटा चैgंझ2ी होइत - \nतरौटा आ उपरौटा, तरौटा कीलमे गाड़ल रहैत, तिहना शहरी आ दे हाती िजनगीक अिछ। शहरी िजनगी तँ \nआगू-मुहैg24ं घुसकल मुदा देहाती िजनगी तरौटा चैgंझ2ी जकैgं6ं ओिहना गड़ाएल अिछ। बाैg2शशह -सड़क,  घर-दुआर सभ \nओिहना अिछ जिहना चालीस बरख पिहने छल। तँए, िक  कैg29शयाणपुरक लोक अंैgं9झेजी शासन तोड़ैमे भाग नइ \nलेलक?  जैg26उर लेलक , िदल खोिल साहससँ लेलक। सगरे गामकैg24ं गोरा -पैg29शटन आिग लगा -लगा तीनबेर \nजरौलक। केते गोरे बैg2शशदूकक कुैg2शशदासँ तँ केते गोरे मोटका चमड़ाक जूैg2उ4ासँ थोकचल गेला। जहल \nजाइबलाक धरोिह लिग गेल रहए। केते गोरे डरे जे गाम छोि ड़ पड़ाएल ओ अखनो धिर घुिम  कऽ नइ आिब \nसकल। केते गोरेक पिरवार िबलटलै तेकर कोनो ठेकान अखनो धि र नइ अिछ।  \nकैg29शयाणपुरक एक पिरवार अछेलालक। अगहन पूिणैgं6झमाक तेसर िदन , बारह बजे राितमे घूर धधका दुनू \nपरानी अछेलाल आिग तपैत रहए। पिहलुके सैgं6ंझमे मखनीकैg24ं पेटमे दरद उपकल। ैg262सवक अिैg2शश त म मास रहने \nमखनी बुझलक जे ैg262सवक पीड़ा छी। अछेलालोकैg24ं सएह बुिझ पड़लै। ओसरेपर चटकुैgंश2ी िबछा मखनी पिड़ \nरहल। चटकुैgंश2ीक बगलेमे अछेलालो बैस गेल। दरद असान होइते मखनी बाजल - \n“दरद असान भेल जाइए।”  \nमुँहपर हाथ नेने अछेलाल मने-मन सोचैत जे असगैg26उआ छी केना पैgंं4ैनक ऐठाम जाएब ?  केना अिगआसी \nजोड़ब?  जाड़क समए िछऐ। परसौती- ले जाड़ ओहने दुैgंऔ2मन होइए जेहने बकरी -ले फौती। दरद छुिटते मखनी \nफुर-फुरा कऽ उिठ भानसक जोगारमे जुिट गेल। पािन भरैक घैल  लऽ जखने घैलची िदस बढ़ए लगल आिक \nपित बैgं6ंिह पकैड़ रोकैत कहलकै-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \n“अहैgं6ं ऊपर -िनैg274चैgं6ं नै कैg26उ। हम पािन भिर अनै छी। अहैgं6ं  घरसँ बासन-कुसन िनकालू। हम ओकरो धोइ \nकऽ आिन देब।”  \nमखनी चुिैgंं4 पजारए लगल आ अछेलाल लुड़ु-खुड़ु करए लगल। बरतन- बासन धोइ अछेलालो चुिैgंं4ए -पाछूमे \nबैस आिगयो तापए लगल आ मुिैgंऔ4 क याइत गपो-सैg29औप शुैg26उ केलक - \n“ऐ बेर भगवान बेटा देता।”  \nबेटाक नाओं सुिन सुखक समुैg4औ6मे मखनी हेल ए लगली। मने-मन सुखक अनुभव करैत मनमे उठलै- बैg274चाकैg24ं \nदूध िपआएब...। तेल- उबटनसँ जैgं6ंतब ... । आँिखमे काजर लगा िकसुन भगवान बना चुैg294मा लेब ...। कोरामे लऽ \nअनको अँगने-अँगना घुमैले जाएब... । ैgंऔ4कूलमे नाओं िलखा पढ़बैक िवचार एलै आिक जिहना गमकौआ चाउरक \nभात आ नेबो रस देल खेरही दािलमे सानल कौर मुँहमे दइते ओ हन आँकर पिड़ जाइत जइसँ जीह कुचा \nजाइत तिहना मखनीकैg24ं भेल। मनक सुख मनेमे अँटैक गेलइ। पैg279ीक मिलन होइत मुँह देख अछेलाल बाजल - \n“गरीबक मनोरथ आ बखैgं6उक बुलबुला एैgंझ2े रंग होइ छइ। जिहना पािनक बुलबुला सुैgंश2र अकार आ रंग लऽ \nजा िक बढ़ए लगैए िक फुिटए जाइए,  तिहना।” \nमखनीक मनमे दोसर िवचार उठलै जे धन तँ बहुत रंगक होइ छै- ख ेत-पथार, गाए-महॴस, ैg26उपैआ -पैसा \nइैg2श4 या िद, मुदा ऐ सभ धनसँ पैघ बेटा-धन होइ छै जे बुढ़मे माए-बापक  सवारी बिन सेवा करैए। तेतबे \nनिह, पिरवारो-खनदानोकैg24ं आगू बढ़बैए। तहूमे जँ कमासुत बेटा तँ जी बतेमे माए-बापकैg24ं ैgंऔ4वगैgं6झक सुख दइए।  \n   भानस भेलइ। दुनू परानी खेलक। मोटगर पुआरपर चटकुैgंश2ी िबछौल छेलै, तैपर जा मखनी सुित रहल। \nएमहर थारी-लोटा अखािर,  चुिैgंं4 -िचनमारक सभ काज सैg294हािर अछेलाल चुिैgंं4ए लग बैस आिग तापए लगल। \nतमाकुल चूना मुँहमे लेलक। चुिैgंं4ए लग बैसल -बैसल अछेलाल ओंघाइयो लगल। ओंघी तोड़ैले उिठ कऽ \nअँगनामे टहलए लगल। भक टुिटते फेर चुिैgंं4 लग आिब आिग तापए लगल।  \nमखनी िनन पिड़ गेल। मखनीक नाकक अवाज सुिन अछेलाल सोचलक ज े जँ राित-िबराित दरद उपकतै तँ \nमहाग-मोसिकलमे पिड़ जाएब। अपने तँ िकछु बुझै नइ छी। दशम ी डगरक िसदहा दऽ नै सकिलऐ तँए \nपैgंं4ैिनयो औत िक निह औत ..! चुिैgंं4क आिग िमझाइत देख अछेलाल जारैन आनए डेिढ़यापर गेल। ओससँ \nजरनो िसमसल। लतामक गाछपर  सँ टप-टप ओसक बून खसैत। अैg2शशहारक तृतीया रहने, चान तँ भिर राित \nउगल रहत..।  मनमे अिबते अछेलाल मेघ िदस तकलक। चान तँ उगल देखैत मुदा ओ सक दुआरे जमीनपर \nइजोत अिबते निह। पैgं6ंजमे जारैन नेने अँगना आएल। ओसारपर चुिैgंं4 रहने सोचलक जे घरेमे घूर लगौनाइ \nबिढ़यैgं6ं हएत ,घरो गरमाएल रहत। अछेलालक पएरक दैg294 म ससँ मखनीक िनन टुिट गेलइ। धधकैत घूर देख \nमखिनयोकैg24ं आिग तपैक मन भेलइ। ओछाइनपर  सँ उिठ ओहो घूर लग आिब बैसली। बीचमे घूर धधकैत आ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nदुनू भाग दुनू परानी बैसल। जिहना देहक दुखसँ मखनी तिहना मन क दुखसँ अछेलाल दुखीत। बेवसीक \nैgंऔ4वरमे अछेलाल बाजल - \n“अदहा राित तँ िबते गेल, अदहे बैgं6ंकी अिछ। जिहना अदहा िब  तल तिहना बैgं6ंिकयो िब  तबे करत।”  \nअछेलालक बात सुिन मखनी पुछलक-  \n“अखन धिर अहैgं6ं जगले छी ?”  \n“हँ, की कर ब। जँ सुित रिहतॱ आ तैबीच अहैgं6ंकैg24ं दरद उठैत तँ फटोफनमे पिड़ जइतॱ। सॱसे गामक लोक \nसूतल अिछ। केकरा शोरो पाड़बै। एैgंझ2े राितक तँ बात अिछ। कहुना-कहुना कऽ कािटए लेब। मनमे होइ \nछल जे बिहनकैg24ं िव  दागरी करा कऽ लऽ अिनतॱ मुदा ओहो तँ पेटबोिनयैg24ं अिछ। तहूमे चािर -पैgं6ंचटा िल धुिरया \nबैg274चो छइ। जँ िवदागरी करा कऽ आनब तँ पैgं6ंच गोरेक खरचो बिढ़ जाएत। घरमे तँ िकछु अिछ निह। \nकमाइ छी खाइ छी।”  \n“कहिलऐ तँ ठीके। अपना घरमे लोक भूखलो-दुखलो रिह जाइए। म ुदा जेकरा माथ चढ़ा अनबै ओकरा \nकेना भूखल रहए देब?  िदन-राित िचैg2शशता पैसल रहैए जे पार -घाट केना लागत। भगवानो सभटा दुख अपने \nदुनू परानीकैg24ं देने छैथ। खाएर .., एक पसेरी चाउर घैलामे रखने छी कहुना-कहुना पान-सात िदन  चलबे \nकरत तेकर बाद बुझल जेतइ।”  \n‘पसेरी भिर चाउर’ सुिन अछेलालक मनमे आशा जगल। मुहसँ हँसी िनकलए लगलै,  बाजल- \n“जँ हमर बिन बैg274चा जनम लेत तँ केतबो दुख हेतै तैयो  जीबे करत। नै जँ कोनो जैg2शश मक कजैgं6उ खेने हेबै \nतँ असुिल कऽ चिल जाएत।”  \n   पितक बात सुिनते मखनीकैg24ं पिहलुका दुनू बैg274चा मन पड़ल। मने-मन सोचए लगल- जँ नीक- नहैgं6ंित सेवा \nहोइतै तँ ओहो बैg274चा नै मिरतए ...। मुदा मनुखे की करत?जेकरा भगवाने बेपाट भऽ गेल छिथन।  पैछला बात \nमनसँ हटबैत मखनी बाजल-  \n“समाजमे ओहनो बहुत लोक होइत अिछ जे बेर-बेगरतामे भगवा न बिन ठाढ़ होइए।”  \n“समाज दू रंगक अिछ। एकटा समाज ओहन होइ छै जइमे दोसराक मदैतकैg24ं धरम बुझल जाइ छै आ \nदोसर ओहन होइ छै जइमे सभ सबहक अधले करैए। अपने गाममे देखै िछऐ। अपन टोल तीस- पैgं7ंतीस \nघरक अिछ। चािर- पैgं6ंच रंगक जाितयो अिछ। एक जाितकैg24ं दोसरसँ भैgं7ंसा भैgं7ंसीक कनािर अिछ। अपन तीन \nघरक िदयादी अिछ। तीनू घरमे सुकनाकैg24ं दू-सेर-दू-टाका छइ। ओकरा देखै िछऐ जे हिदघड़ी झगड़े-\nझंझटक पाछू रहैए तँए टोलमे सभसँ बाड़लो अिछ। ओकरा चलैत हमरोस ँ सभ मुँह फुलौने रहैए। ने  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \nकेकरोसँ टोका-चाली अिछ ने खेनाइ-पीनाइ आ ने लेन- देन। ई तँ भगवान रैg274छ रखने छैथ जे सभ िदन \nबोइन करै छी मौजसँ खाइ छी। नइ तँ एैgंझ2ो िदन ऐ गाममे बास होइतए। ” \nअछेलालक बात सुिन मुड़ी डोलबैत मखनी बाजल-  \n“कहलॱ तँ ठीके मुदा जे भगवान दुख दइ छिथन वएह ने पारो- घाट लगबै छिथन।”  \nमखनीक बात सुिन अछेलाल बाजल-  \n“सगरे गाममे नजैर उठा कऽ देखै छी तँ खाली बचेलालेक पिरव ारसँ थोड़-बहुत मेदहा अिछ। सालमे दस-\nबीस िदन खेितयो सैg294हािर दइ िछऐ आ घरो -घरहट। पैgं7ंच -उधार तँ निहयैg24ं करै छी। हमर ैg4औ9ैgंं2 कहैए जे \nअगर बचेलालक माएकैg24ं कहबैन तँ ओ वेचारी जैg26उर सैg294हािर देती। कहुना राित बीतए जे भोर होइते \nकहबैन। दुखक राितयो नमहर भऽ जाइ छइ। एैgंझ2े िननमे भोर भऽ जाइ छेलए , से आइ िबतबे ने करैए।”  \nहाफी करैत मखनी बजली-  \n“देहो गरमा गेल आ डैgं6ंड़ो दुखाइए। ओछाइनेपर जाइ छी। ” \nमखनीक बात सुिन अछेलाल ठाढ़ भऽ मखनीक बैgं6ंिह पकैड़ ओछाइनपर लऽ गेल। मखनी पिड़ रहल। पड़ले-\nपड़ल बाजल-  \n“मन हैg29शलुक लगैए। अहूँ सुित रहू-गे।” \nअछेलालक मनमे चैन तँ आएल मुदा तैयो सोचए जे ऐ देह आ सम ैक कोन ठेकान जे कखन की भऽ \nजाएत! .. गुनधुन करैत बाहर िनकैल चाैg26उ -भर तकलक। झल- अैg2शशहारक दुआरे साफ -साफ िकछु देखबे ने \nकरैत। मुड़ी उठा मेघ िदस तकलक। मेघमे छोटका तरेगन बुिझए ने  पड़इ। गोटे-गोटे बड़का देख पड़ैत। \nऐना जकैgं6ं चानो बुिझ पड़ैत। डैg2शं डी -तराजूकैg24ं ठेकना ताकए लगल। तकैत -तकैत पछबािर भाग मैg2शशहुआएल \nदेखलक। डैg2शं डी -तराजू देख अछेलालकैg24ं सैg2शश तो ख भेलै जे राित लिगचा गेल अिछ। फेर घुिम कऽ आिब घूर \nलग बैसल। आलस आबए लगलै। तमाकुल चुना मुँहमे लेलक। बाह र िनकैल तमाकुल थुकैर कऽ फेक फेर \nघुरे लग आिब बोरा पसािर घोकरी लगा बैgं6ंिहयेक िसरमा बना सुित रहल। िनन पिड़ गेल। िनन पिड़ते \nसपनाए लगल। सपनामे देखए लगल जे घरवाली दरदसँ कुहरैए। चहा कऽ उिठ पैg279ीकैg24ं पुछलक - \n“बेसी दरद होइए?”  \nमुदा मखनी िनन छल। िकछु उैg2उ4र निह पािब। घूरकैg24ं फुिक अछेलाल धधराक इजोतमे मखनी लग जा \nिनंगहािर कऽ देखए लगल। मनमे भेलै जे कहॴ बेहोश तँ ने भऽ गेल। मुदा नाकक सैgं6ंस असिथर रहइ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \n   कौआ डिकते अछेलाल उिठ कऽ बचेलाल ऐठाम िवदा भेल। दुनू गो रेक घर थोड़बे हटल मुदा बीचमे डबरा \nरहने घुमौन रैgंऔ4ता। बचेलालक माएकैg24ं अछेलाल भौजी कहैत। िदयादी सैg294बैg2शशध तँ दुनू पिरवारमे नै मुदा \nसमािजक सैg294 बैg2शश धे भैयारी। बचेलालक िपता रघुनैg2शशदन छोटे िगरहैgंऔ4त मुदा समािजक हृदए रहने सभसँ समाजमे \nिमलल-जुलल रहैत। बचेलाल ऐठाम पहुँचते अछेलाल डेिढ़यापर ठाढ़ भऽ बचेलालक माएकैg24ं शोर पाड़लक। \nआँगन बहारैत सुिमैg2उउा बाढ़ैन हाथमे नेनिह घरक कोनचर लगसँ देख मुिैgंऔ4 क याइत बजली-  \n“अनिठया जकैgं6ं दुआरपर िकए छी ?  आउ अँगने आउ।”  \nअछेलालक मैg2शशहुआएल मुँह देख सुिमैg2उउा पुछलैन  - \n“राितमे िकछु भेल की?  मन बड़ खसल देखै छी?”  \nकँपैत हृदैसँ अछेलाल उैg2उ4र देलकैन - \n“निह राितमे तँ िकछु ने भेल मुदा भारी िवपैतमे पड़ल छी।  तँए एलॱ।”  \n“केहन िवपैतमे पड़ल छी?”  \n“भनिसयाकैg24ं सैg2शश ता न होनहार अिछ। पूर मास िछऐ। घरमे तँ दोसर-तेसर अिछ निह।  जिनजाितक नीक-\nअधला तँ अपने बुझै नइ छी। तँए अहैgं6ंकैg24ं कहैले एलॱ जे चिल कऽ सैg294हािर िद  यौ।” \nकनी काल गुैg294म भऽ सुिमैg2उउा बजली - \n“अखन तँ दरद नै ने उपकलै हेन?”  \n“निह, अखन चैन अिछ। साझू-पहर दरद उपकल छेलै मुदा कनीए कालक पछ ाइत  असान भऽ गेलइ।”  \n“लोकेक काज लोककैg24ं होइ छइ। समाजमे सबहक काज सभकैg24ं होइ छइ। अगर हमरा गेलासँ अहैgं6ंकैg24ं \nनीक हएत तँ िकए ने जाएब।”  \nकिह सुिमैg2उउा फुसफुसा कऽ पुछलिखन - \n“परसौतीकैg24ं खाइले चाउर अिछ  िकने?”   \nअछेलालक मनमे एलै जे झूठ नै कहबैन। कनी गुैg294म भऽ बाजल - \n“एक पसेरी चाउर घरमे अिछ,  भौजी।”   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \n‘एक पसेरी चाउर’ सुिनते सुिमैg2उउाकैg24ं हँसी लगलैन। मुदा हँसीकैg24ं दािब सोचलैन जे कम -सँ-कम एक मासक \nबुतात चाही। मास िदनसँ पिहने परसौितक देहमे कोनो लैg276जैत थोड़े रहै छइ। तँए एक मासक बुतातक \nजोगार सेहो कऽ देबइ। बेर पड़लापर गरीब लोकक मन बौआ जाइ छै तँए अछेलाल एना बाजल। पुैg264ख \nजाित थोड़े परसौतीक हाल बुझैए। जखन हमरा बजबैले आएल तँ बैg274चाकैg24ं ऐ धरतीपर ठाढ़ करब हमर धमैgं6झ \nभऽ जाइए। िस िर फ बैg274चा जनैम गेलासँ तँ नै हएत ...।   \nदुनू गोरे गप-सैg29औ प  किरते छल िक बचेलाल सुित कऽ उठल। िखड़कीक एकटा पैgं26ा खोिल हुलकी मारलक तँ \nदुनू गोरेकैg24ं गप -सैg29औ प  करैत देखलक। केबाड़ खोिल बचेलाल दुनू गोरे लग आिब चुपचाप  ठाढ़ भेल। पुतोहुक \nदुआरे सुिमैg2उउा बजली - \n“दरबैg276जेपर चलू। ” \nतीनू गोरे दरबैg276 जा पर आिब गप- सैg29औ प  करए लगल। अपन भार हटबै त सुिमैg2उउा बचेलालकैg24ं कहलिखन - \n“बैg274चा , अछेलालक किनयाकैg24ं सैg2शशतान होिनहािर छइ। वेचारा जेहने समैgं64गक पातर अिछ तेहने चीजोक \nगरीब। आशा लगा कऽ अपना ऐठाम आएल हेन। गाममे तँ बहुतो लोक अिछ मुदा अनका ऐठाम िकए ने \nगेल। जैg24ं हमरापर िबसवास भेलै तँए ने आएल। ” \nमुड़ी िनैg274चैgं6ं केने बचेलाल माइक सभ बात सुिन बाजल-  \n“जखन तोरा बजबैले एलखुन तँ हम मनाही करबौ।”  \nतैपर सुिमैg2उउा बजली - \n“सोझे गेलासँ तँ नइ हेतइ। कम-सँ-कम एक मासक बुतातो चाह ी िकने?”  \n“माए, जखन तूँ घरक गारजने छैg24ं तखन हमरासँ पुछैक कोन जैg26उरी ?  जे जैg26उरी बुझै छीही से कर। ” \nअछेलालक हृदैमे आशा जगल। मने-मन सोचए लगल, अखन धिर बुझ ै छेलॱ जे गाममे िक यो मदैतगार नइ \nअिछ मुदा से निह। भगवान केहेन मन बना देलैन जे ऐठाम ए लॱ...।   \nमुिैgंऔ4 कयाइत अछेलाल सुिमैg2उउाकैg24ं कहलक - \n“बड़ी काल भऽ गेल भौजी,  अँगनामे की भेल हएत की नइ। आब नै अँटकब। चलू अहूँ।”  \nसुिमैg2उउा - \n“बौआ, अहैgं6ं  आगू बढ़ू, हम पीठेपर अबै छी।”   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \nअछेलाल आँगन िवदा भेल। सुिमैg2उउा बचेलालकैg24ं कहलिखन - \n“बैg274चा , मनुखेक काज मनुखकैg24ं होइ छइ। आइ जे सेवा करब ओ भगवानक घरमे जमा रहत। मिह  ना िदन \nहम ओकर ताको-हेर करबै आ खरचो देबइ। भगवान हमरा बहुत दे ने छैथ। कोन चीजक कमी अिछ।”  \nबचेलाल- \n“माए, तोरा जे नीक सोहाओ से कर,  जा कऽ देखही।”  \nदरबैg276 जासँ उिठ सुिमैg2उउा अँगनाक काज सैg294हारए लगली। सभ काज सैg294हािर अछेलाल ऐठाम िवदा भेली ...।   \nमखनी ओसारपर िब छान िबछा,  पड़ल। पहुँचते सुिमैg2उउा मखनीकैg24ं पुछलिख  न- \n“किनयैgं6ं , दरदो होइए?”   \nकर फेड़ मखनी बाजल-  \n“दीदी, अखन तँ नइ होइए मुदा आगम बुिझ पडै़ए।”  \nमखनीकैg24ं दूटा सैg2शश तान भऽ चुकल छल तँए आगम बुझैत। सुिमैg2उउा अछेलालकैg24ं कहलक - \n“ऐठाम हम छीहे। अहैgं6ं पैgंं4ैनक ऐठाम जा बजौने आउ ?”  \nअछेलाल पैgंं4ैिनक ऐठाम िवदा भेल। मुदा पैgंं4ैन   ऐठाम जाइले डेगे ने उठैत। मनमे होइ जे दशमी \nडगरक िसदहा नै दऽ सकिलऐ,  तँए ओ औत की नइ औत..?मुदा तैयो जी- जैgं6ंित कऽ िवदा भेल। भिर रैgंऔ4ता \nिविचैg2उउ िैgंऔ4थितमे अछेलाल पड़ल रहए। एक िदस सोचैत जे जँ पैgंं4ैन   नइ औत तँ बेकार गेनाइ हएत। दोसर \nिदस होइ जे जाबे हम एमहर एलॱ ताबे घरपर की भेल हएत की निह।  \nपैgंं4ैनक ऐठाम पहुँचते अछेलाल देखलक जे मालक थैरक गोबर उठा पिथयामे लऽ पैg29श हैन खेत िवदा \nअिछ। जिहना ैg2शशयायालयमे अपराधीकैg24ं होइत तिहना अछेलालोकैg24ं बुिझ पड़ैत। मुदा तैयो साहस करैत बाजल - \n“कनी हमरा ऐठाम चलू,  भनिसयाकैg24ं दरद होइ छइ। ” \n“माथपर गोबरक िछैgं26ा नेनिह पैgंं4ैन   उैg2उ4र देलक - \n“हम नइ जेबैन। डगरक िसदहा हमर बैgं6ंकीए अ िछ। पेट-बािैg2शशह केते िदन काज करबैन। ” \nपैgंं4ैनक बात सुिन अछेलाल अपन भाैg272यकैg24ं कोसए लगल। भगवान केहेन बनौने छैथ जे जेकरा -तेकरासँ \nदूटा बात सुनै छी। मुँह िसकुिरयबैत फेर कहलक-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \n“किनयैgं6ं , ऐ साल िसदहा नै दऽ सकलॱ तँ िक नइ देब। समए-साल नीक ह एत तँ ऐगला साल दोबर \nदेब। समाजमे सबहक उपकार सभकैg24ं होइ छइ। चलू...।”  \nिखिसया कऽ डेग बढ़बैत पैg29श हैन बाजल-  “िकनॱ नै जेबैन।”  \nएक टकसँ अछेलाल पैgंं4ैनकैg24ं देखैत रहल। देहमे जेना एैgंझ2ो िमिसया तागते ने बुिझ पड़इ। हतास भऽ \nदुनू हाथ माथपर लऽ बैस रहल। आब की करब..?  आशा तोिड़ घर िदस िवदा भेल। आगू- मुहैg24ं डेगे ने \nउठै, पएर पताइत रहइ। जेना बुिझ पड़ै जे आँिखसँ लुैg2उ4ी उड़ैए। कहुना -कहुना अछेलाल घरपर आएल।  \nतेसर सैg2शशतान भेने मखनीकैg24ं दरदो कम भेलै आ असानीएसँ बैg274चो जनमल। अपना जनैत सुिमैg2उउा सेवोमे \nकोनो कसैर बैgं6ंकी नै रखलिखन।  \nडेिढ़यापर अिबते अछेलालकैg24ं बुकौर लिग गेलइ। दुनू आँिखसँ दहो-बहो नोर टघरए लगलै। अछेलालकैg24ं \nदेखते मुिैgंऔ4 कयाइत सुिमैg2उउा कहलिख  न- \n“बौआ, केकरो अहैgं6ं अधला केने छी जे अधला हएत। भगवान बेटा देलैन। गोल -मोल मुँह अिछ \nमोटगर-मोटगर दुनू हाथ-पएर छइ।”  \nआशा-िनराशाक बीच अछेलालक मन उगए-डुमए लगल। हँसी होइत स ुख िनकलए चाहै आ आँिखक \nनोर होइत दुख।  \nबेटा जनैमते सुिमैg2उउाक अँगनाक टाटपर बैसल कौआ दू बेर मधुर ैgंऔ4वरमे कुचरल। कौआक कूचलव \nसुिन बचेलालक मुहसँ अनासुरती िनकलल-  “अछेलाल काकाकैg24ं बेटा भेल। ” \nमुहसँ िनकैलते बचेलाल आँिख उठा- उठा चाैg26उ कात देखए लगल जे िक  यो कहलक निहयैg24ं तखन मुहसँ \nिकए िनकलल?  आँगनसँ िनकैल बचेलाल टहलैत-टहलैत डबराक कोण लग आएल। को णपर ठाढ़ भऽ िहयासए \nलगल जे बैg274चाक जैg2शश म भेल आिक दरदे होइ छइ। सुिमैg2उउा ओछाइन साफ करैत रहैथ   आ अिगयासी जोड़ैले \nअछेलाल डेिढ़यापर जारैन आनए गेल िक बचेलालपर नजैर पड़ल।  नजैर पिड़ते अछेलाल थोडे़ आगू बिढ़ \nबचेलालकैg24ं कहलक - “बौआ, छौड़ा जनमल।”  \nलड़काक नाओं सुिनते बचेलालक एक मनमे आएल जे जा कऽ देख आब ी। मुदा लगले दोसर मन \nकहलकै,  अखन जा कऽ देखब उिचत निह। चोैgं26े घुिम आँगन आिब   पैg279ीकैg24ं कहलक - “अछेलाल काकाकैg24ं बेटा \nभेल।”  \nबेटाक नाओं सुिनते मने-मन अिसरवाद दैत ैg26उमा बजली - \n“भगवान िजनगी देथुन।”   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nबैg274चाक छिठयार भऽ गेल। सुिमैg2उउा अपन अँगनाक काज सैg294हािर अछेलालक आँगन पहुँचली। गोसैgं6ंइ \nलुक-झुक करैत। पितयानी लगा बगुला पिैg274 छ मसँ पूब-मुहैg24ं उड़ैत , अपनामे हँसी मजाक करैत जाइत। कौआ \nसभ िधया-पुता हाथक रोटी छीनैले पछुअबैत। जेरक-जेर िटकुल ी गोिलया-गोिलया ऊपरमे नचैत। सुैg26उज \nअराम करैक ओिरआनमे लगल...।  \nअछेलालक बीच आँगनमे बोरा  िबछा सुिमैg2उउा बैg274चाकैg24ं दुनू जैgं6ंघपर सुता जँतबो करैथ   आ घुनघुना कऽ \nगेबो करैथ - \n“गरजह हे मेघ गरैज सुनाबह हे  \nऊसर खेत पटाबह सािर उपजाबह हे  \nजनमह आरे बाबू जनमह जनैम जुड़ाबह हे  \nबाबा िसर छैg2उउ धराबह शैg2उउु देह आँकुश हे \nहम निह जनमब ओइ कोिख अबला कोिख हे  \nमैलिह बसन सुताएत,  छौड़ा किह बजाएत हे  \nजनमह आरे बाबू जनमह जनैम जुड़ाबह हे  \nपीअर बसन सुताबह बाबू किह बजाबह हे..।  \nझ◌ुिम-झ◌ुिम सुिमधgवूूा गेबो करैथ    आ बधgव7ॱचाकधgवॱछ जँतबो करैथ । बधgव7ॱ चा क आँिख-सँ-आँिख िमलते सुिमधgवूूाक मनमे जेना  िस नेहक बरखा \nबिरसए लगैन । बधgव7ॱचाकधgवॱछ कोनो तरहक ित  रोट ने होइ, मनमे अिबते सुिमधgवूूा  बधgव7ॱ चा क मुँह िदस देखए लगैथ। टाटक अढ़मे बैस \nअछेलाल, सुिमधgवूूाक िस  नेह देख दुिनयाकधgवॱछ िबस ◌ैर आनधgव88द लोकमे िबचरैत रहए।  \n◌ \nशधgव9व द संधgव71 या  : 2652  \n2.  \nरिव िदन रहने बचेलाल अबेर कऽ उठल। यएह सोिच िब छानपर प ड़ल  रहल  जे आइ ैgंऔ4कूलो निह जाएब \nआ घरोपर कोनो काज निहयैg24ं अिछ। माैg2उउ एक जोड़ धोती , एक जोड़ कुरता आ एक जोड़ गंजीटा खीचैक \nअिछ। दुपहर तक तँ काजो एतबे अिछ। बेैg26उ -पहर हाट जा घरक झूठ-फूस कीिन  आनब। हाटो दूर निह \nगामक सटले अिछ...।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \nसुित उिठ बचेलाल िनैg2श4य -कमैgं6झसँ िनवृैg2उ4 भऽ दलानक चौकीपर आिब बैसल। ैg26उमा चाह दऽ गेलैन। दू \nघॲट चाह िपबते िपता मन पिड़ गेलिखन। िपता मन पिड़ते बचेलाल अ पन तुलना हुनकासँ करए लगल। मने-\nमन सोचैत रहए, िपता साधारण िकसान छला। पढ़ल-िलखल ओतबे जे नाम-गाम टो-टा कऽ िलिख लैथ। \nकाजो ओतबे रहैन जे किहयो काल रिजैgंऔंैgं99ी ऑिफस जा सनाक बनैथ। भिर िदन खेतीसँ लऽ कऽ माल -\nजालक सेवामे बेैgंऔ4त रहै छला। मुदा एते गुण अबैgंऔ4स रहैन जे गाममे केतौ पनचैती होइत वा केतौ भोज -भात \nहोइ वा समािजक कोनो दसनामा काज,  तँ हुनका जैg26उर बजौल जािन  । तेतबे निह, बुढ़-बुढ़ानुस छोिड़ िक यो \nनाओं लऽ कऽ शोर नइ पाड़ैत रहैन। अपन संगतुिरया  ‘भाय’ कहैन आ िधया-पुता-सँ-चेतन धिर \nिकयो  ‘िगरहतबाबा’ तँ िक यो  ‘िगरहतकाका’ कहैन। पिरवारे जकैgं6ं समाजोकैg24ं बुझैत रहला। मुदा हम िशैg2उ2क छी। \nअपन काजक ैg262ित इमानदार छी। िबनु छुैgं26ीए एैgंझ2ो िदन ने ैgंऔ4कूलमे अनुपिैgंऔ4थत होइ छी आ ने एैgंझ2ो ैg2उ2ण \nिबलैg294बसँ पहुँचै छी आ जेते काल ैgंऔ4कूलमे रहै छी , बैg274चा सभकैg24ं पढ़ैबते छी। जेना आन -आन ैgंऔ4कूलमे देखै छी \nजे िशैg2उ2क सभ कखनो अबै छैथ , कखनो जाइ छैथ आ ैgंऔ4कूलेमे ताशो भँजैत रहै छैथ ...। ओना,  हमहूँ केकरो \nउपकार तँ निहयैg24ं करै छी िकएक तँ दरमाहा लऽ काज करै छी। आन िश  ैg2उ2कक अपेैg2उ2ा इमानदारीसँ जीबतो \nअपना पैघ कमी बुिझ पड़ैए। ओ कमी अिछ समाजमे रिह समाजसँ कात रहब। ैgंऔ4कूलक समए छोिड़ िदन -\nराित तँ गामेमे रहै छी मुदा ने िक यो टोक-चाल करैए आ ने  िक यो दरबैg276 जा पर अबैए। मनमे सिद ैg2उ2न रहैए जे \nकमाइ छी तँ दू- चािर गोरेकैg24ं चाह -पान खुआबी-पीआबी। मुदा िक यो कनडेिरयो आँिखयैg24ं नै तकैए। हमहूँ तँ \nकेकरो ऐठाम निहयैg24ं जाइ छी। चेतन सबहक कहब छैन   जे दुआर-दरबैg276 जाक इैg276जत छी चािर गोरेकैg24ं बैसब। \nमुदा से कहैgं6ं होइए। गाम तँ शहर -बजार नइ छी जे एैgंझ2े मकानमे र िहतौ लोक–आन- आन ैg2उ2ेैg2उउक रहने–लोक \nआन-आन भाषा बजैए आ आन-आन चिल-ढािलमे अपन िजनगी िब तबै ए, केकरो िक यो सुख-दुखमे संग नै \nहोइत। मुदा समाज तँ से नइ छी। बाप-दादाक बनौल छी। एकठाम  साइयो-हजारो बखैgं6झसँ िमिल -जुिल कऽ \nरहैत एला। रंग-िब रंगक जाितयो ैg262ेमसँ रहैए। सभ सबहक सुख -दुखमे संग रहैए। बैg274चाक जैg2शश म सँ लऽ कऽ \nमरण धिर संग पुरैए...।  \nएहेन समाजमे हमर दशा एहेन िकएक अिछ? ..जिहना पोखैरक पा िनक िहलकोरमे खढ़-पात दहाइत-\nभँिसयाइत िकनछैर लिग जाइए तिहना तँ हमरो भऽ गेल अिछ!  की पािनयैg24ंक िहलकोर जकैgं6ं समाजोमे होइ \nछइ?  जँ पािनयैg24ंक िहलकोर जकैgं6ं होइ  छै तँ हम ओइ िहलकोरकैg24ं बुझै िकए ने छी ?  हमहूँ तँ पढ़ल-िलखल \nछी..!  \nजेते समाजक सैg294बैg2शशधमे बचेलाल सोचैत तेते मन मिलन भेल जाइत। मुदा बुिझ नै पबै छल। अदहा \nचाह पीला पछाइत  जे िगलासमे बँचलै ओ सरा कऽ पािन भऽ ग ेल। ने चाहक सुिध आ ने अपन सुिध \nबचेलालकैg24ं। जेना बुिझ पड़ै जे ओहन बोनमे वौआ गेलॱ जेतए एैgंझ2ोटा रैgंऔ4ते ने अिछ। ..बचेलाल कखनो \nगंभीरो होइत आ कखनो बड़बड़ाइयो लगैत।  \nआँगनसँ सुिमैg2उउा आिब बचेलालकैg24ं देख पुछलिखन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \n“बैg274चा , कथीक सोगमे पड़ल छह?  िकछु भेलह हेन की?”  \nबचेलालक बाजल-  \n“निह माए, भेल तँ िकछु निह मुदा गामक िकछु बात मनमे घु िरयाइए। जेकर जवाब बुिझते ने छी।”  \nतारतम करैत सुिमैg2उउा कहए लगलिखन - \n“गाममे तँ बहुत लोक रहैए मुदा सभ थोड़े गामक सभ बात बुझै छइ। गाममे तीन तरहक रैgंऔ4ता छइ। \nपिहल ओ जइसँ समाज चलैए,  दोसरसँ पिरवार चलैए आ तेसरसँ मनुख चलैए। मनुख अपन चािल प िरवारक \nचािलमे िमला कऽ चलैए। तिहना पिरवार समाजक चािलसँ िमला  कऽ चलैए तँए तीनूक अलग-अलग चािल \nरहनॱ एहेन घुलल- िमलल अिछ जे सभकैg24ं बुझैमे नै अबैत। ” \nमुँह बािब बचेलाल माइक बात सुिन बाजल-  \n“माए, तोरो बात हम नीक- नहैgं6ंित निह बुिझ सकलॱ। मनमे यएह होइए जे िकछु बुिझते ने छी। \nअैg2शशहारमे जेना लोक िकछु ने देखैत , तिहना भऽ रहल अिछ।”  \nमुड़ी डोलबैत सुिमैg2उउा बजली - \n“अपने घरमे देखहक- दूटा बैg274चा अिछ , ओकर तँ कोनो मोजरे निह। तीन गोरे चेतन छी। तूँ भिर \nिदन ैgंऔ4कूलेक िचैg2शशतामे रहै छह। भोरे सुित उिठ कऽ नअ बजे तक अपन सभ िैgंश9या -कमैgं6झसँ िनचेन भऽ खा \nकऽ ैgंऔ4कूल जाइ छह। चािर बजे छुैgं26ी होइ  छह। डेढ़ कोस पएरे अबैत- अबैत सैgं6ंझ पिड़ जाइ छह। घरपर \nअबैत-अबैत थािकयो जाइत हेबह। पर-पखानासँ अबैत- अबैत दोसर सैgं6ंझ भऽ जाइ छह। दरबैg276 जा पर बैस \nकोनो िदन  ‘रमायण’ तँ कोनो िदन  ‘महाभारत’ पढै़ छह। भानस होइ छै खा कऽ सुतै छह। फेर दोसर िदन \nओिहना करै छह। अिह ना िदन िबतैत जा इ छह। िदनेसँ मास आ मासेसँ साल बनै छइ। कोैgंं4ुक बरद जकैgं6ं \nघरसँ ैgंऔ4कूल आ ैgंऔ4कूलसँ घर अबैत -जाइत िजनगी िबत जेतह। मुदा िजनगी तँ से नइ छी। िजनगी तँ ओ \nछी, जेना वसैg2शशत ऋृतु अिबते गाछ -िबरीछ नव कलश लऽ बढै़ए तिहना मनुखोक गित अिछ। िजनगीक ग ितए \nमनुखकैg24ं ैg4औ9ैgंं2ाैg2शंडक गितसँ िमला  कऽ लऽ चलै छइ। अैg2उंानक चलैत मनुख ऐ गितकैg24ं निह बुिझ   छुिट \nजाइए। छुटैक कारण होइ छै, बेकतीगत,  पिरवािरक आ समािजक िजनगी। जे सिदकाल आगूक गितकैg24ं पाछू-\nमुहैg24ं धकलैत अिछ। जइसँ मनुख समैक संग नै चिल पबैए। मुदा तइसँ की। बाधा केतबो पैघ िकए ने हुअए \nमुदा मनुखोकैg24ं साहस कम नै करक चाही। सिदखन सभ अँगकैg24ं चौकैgंश2ा किर कऽ चललासँ सभ बाधा टिप \nसकैए। पुतोहुएजनीकैg24ं देखहुन। भिर िदन भानस -भात आ िधये-पुतेक आइ-पाइमे लगल रहै छथुन। हमरो जे \nसैgंझ2 लगैए से किरते छी। घर तँ कहुना चिलऐ जाइ छह। मुदा पिरवार तँ समाजक एक अँग छी माने \nपिरवारेक समूह ने समाज छी,  तँए समाजक संग चलैले पिरवारकैg24ं समाजक रैgंऔ4ता धड़ए पड़त। से नै भऽ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \nरहल छह। जिहना रेलगाड़ीमे ढेरो पिहया आ कोठरी होइ छै ज े आगू-पाछू जोड़ल रहै छइ। मुदा चलै काल \nसभ संगे चलैए। तिहना मनुखोक होइ छइ।”  \nमाइक बात सुिन बचेलालक िजैg2उंासु जकैgं6ं बाजल - \n“अपन पिरवारक की गित अिछ?”  \nमुिैgंऔ4 कयाइत सुिमैg2उउा कहए लगलिख  न- \n“अपन पिरवार ठमकल छह। ओना बुिझ पड़ैत हेतह जे आगू- मुहैg24ं जा रहल छी मुदा निह। तोरा बुिझ \nपड़ैत हेतह जे िश ैg2उ2क छी , नीक नोकरी करै छी,  नीक दरमहो पबै छी। मुदा अपनो सोचहक जे जखन हम \nपढ़ल छी,  बुिध यार छी तखन हमरा बुिध क काज कए गोरेकैg24ं होइ छइ। जे िक यो निहयैg24ं पढ़ल अिछ ओहो तँ \nअपन काज,  अपन पिरवार चलैबते अिछ। कनी नीक आिक  कनी अधला सभ तँ जीबे करैए। आइ तोरा \nनोकरी भऽ गेलह तँए ने,  जँ नोकरी नै होइतह तखन तँ तोहूँ ओिहना जीिवतह जिहना िबनु पढ़ल-िलखल \nजीबैए। अिहना पुतोहुजनीकैg24ं देखहुन , जेना घरसँ कोनो मतलबे ने छैन । ..हमरो िबआह-दुरागमन भे ल \nछल,  हमहूँ किनयैgं6ं छेलॱ मुदा आइ जे घरमे देखै िछअ तेना तँ नइ छल। जखन हम नैहरसँ ऐठाम एलॱ \nतखन भरल-पूरल घर छल। सासु-ससुर जीबते रहैथ। जखन चािर िदनक  पछाइत  चुिैgंं4 छुलॱ , तिहयासँ सासु \nकिहयो चुिैgंं4 िदस नै तकलैन। ने कोठीसँ चाउर िनकािल कऽ दैथ आ ने िकछु कहैथ। जेहने पिरवार \nनैहरक छल तेहने एतुैgंझ2ो। जे सभ काज नैहरमे करै छेलॱ सएह सभ काज अहूठीम छल। अपन घर बुिझ \nएकटा अैgंश2 आिक कोनो वैgंऔ4तु दुइर नै हुअ दइ छिलऐ। अखन देखै िछअ जे पैgं6ंचे गोरेक पिरवार रहनॱ सभ \nसभसँ सटल निह,  हटल चिल रहलह हेन। सिट कऽ चलैक अथैgं6झ होइ छै सभ सभ काजमे जुटल रही। ई \nतँ नै िक िक यो काजक पाछू तबाह छी आ िक यो बैसले छी। पिरवारक सभकैg24ं अपन िसमान बुिझ चलक \nचाही, से नै छह। हम खेलॱ िक निह,  तूँ खेलह िक निह। भनिसया-ले धैनसन। की खाएब,  कोन वैgंऔ4तु शरीर -\nले िहतकर आ कोन अिहतकर हएत तइसँ सभकैg24ं बुझैक कोनो मतलबे निह। जे खाइमे चटगर लागत,  भलैg24ं \nओ अिहतकरे िकए ने हुअए,  वएह खाएब। जइसँ घरमे िब मारी लधले रहै छह। जिहना सुैg26उजक िकिरणकैg24ं \nदेखै छहक जे अनेको िदशामे चलैए तिहना पिरवारोक काज, सभ िदशाकैg24ं जोड़ैए , से नइ भऽ रहल छह।”  \nिब ैg274 चेमे बचेलाल बाजल-  \n“माए, नीक-नाहैgं6ं ित तोहर बात निह बुिझ रहलॱ हेन?”  \nतारतम करैत सुिमैg2उउा बुझबए लगलिखन - \n“बैg274चा , देखहक जिहना गाममे िकछु पिरवार आगू- मुहैg24ं ससैर रहल अिछ तँ िकछु पिरवार पाछू-मुहैg24ं। \nिकछु पिरवार ठमकल अिछ जइसँ गाम आगू- मुहैg24ं नै बिढ़ रहल अिछ। तिहना पिरवारोमे होइ छइ। पिरवारोमे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n44 \n \nिकछु गोरे आ गू बढ़ैक चेैg4झ6ा करैए तँ िकछु गोरे अदहा -िछदहामे रहैए आ िकछु आलस अैg2उंान आिदक चलैत \nपाछू-मुहैg24ं ससरैए। तँए पिरवारकैg24ं जइ गितमे चलक चाही , से नै भऽ रहल अिछ। तेतबे निह,  ई रोग मनुखक \nभीतरोमे अिछ। िकछु लोक अपनाकैg24ं समैसँ जोिड़ कऽ चलए चाहैए तँ िकछु लोक समैक गित निह बुिझ   \nपाछुए-मुहैg24ं ढुलकैए। ई बात जाबे नीक नहैgं6ंित   नै बुझबहक ताबे ने मनमे चैन हेतह आ ने आगू- मुहैg24ं पिरवार \nबढ़तह।”  \nमाइक बातसँ बचेलालक मन घोर- मैgं27ा भऽ गेल। की नीक , की अधला से बुझबे ने करैत। माथ \nकुिरयबैत बाजल- \n“माए, जखन मन असिथर हएत तखन बुझा- बुझा किहहैg24ं। एक बेरे नै बूझ ब, दू बेरे बुझैक चेैgंऔं टा  \nकरब। दू बेरे नै बूझब तीन बेरे चेैgंऔं टा  करब। मुदा िबनु बुझने तँ काज नै चलत।”  \nबचेलालक बात सुिन मुिैgंऔ4 कयाइत सुिमैg2उउा कहलिखन - \n“बैg274चा जखन तोहर िपता जीबते रहथुन तखन घरमे पाथरक बिटखाड़ा छल। ओइसँ जोखै-तौलै \nछेलॱ। एक िदन अपने आिब कहलैन जे आब लोहाक पैgंझ2ी सेर आ अढ़ैया -पसेरी सभ आएल। हम पुछलयैन \nजे पथरक जे सेर,  अढ़ैया अिछ तेकरा फेक देबै?  ओ कहलैन, ‘ फेकबै िकएक। लोहाक सेरकैg24ं पथरक सेरसँ \nभजाइर लेब। बिटखाड़ा कम-बेसी हएत सएह ने हएत,  ओकरा अपन बिटखाड़ा िहसाबसँ मािन लेबै और की \nहेतइ। ...बौआ अखन तोरो मन खनहन नै छह,  जा तोहूँ अपन काज देखह। हमरो बहुत काज अिछ। \nजखन मन खनहन हेतह तखन आरो गप करब।”  \nअनोन-िबसनोन मने बचेलाल कपड़ा खीचैले िवदा भेल। आँगन जा बाैg29शटीन -लोटा, कपड़ा आ साबुन नेने \nकलपर पहुँचल। कपड़ा, साबुनकैg24ं कातमे रिख पिहने कलक चबुतरा साफ केलक। बाैg29शटीनमे पािन भिर सभ \nकपड़ा कैg24ं बोरलक। एकाएकी कपड़ा िनकािल दुनू पीठ साबुन लगा -लगा, बगलमे रखैत। जखन सभ कपड़ामे \nसाबुन लगौल भऽ गेलै तखन पिहलुका साबुन लगौलहा कपड़ा िनका िल-िनकािल खीचए लगल...।  \nसुिमैg2उउा खैg2शशती लऽ ओल उखाड़ए बाड़ी िदस िवदा भेली। बाड़ीमे पितयानी लगा ओल रोपने छेली। \nतीन-सिलया ओल!  कएटा गाछ फुलाएलो!  बाड़ी  पहुँचसुिमैg2उउा िहयासए लगली जे कोन गाछ खुनी। सभ गाछ \nडग-डग करैत। पितयानीक बीचमे एकटा गाछक अदहा पैg2उ4ा िपरॱछ भऽ गेल। पातकैg24ं पीअर पात देख \nसुिमैg2उउा वएह गाछ खुनैक िवचार केलैन। ओल किट ने जाए तँए फइलसँ खूनब शुैg26उ केलैन। सात -आठ \nिकलोक हैदरावादी ओल । टॲटी एकोटा ने। टॲटी नै देख सुिमैg2उउा मने-मन सोचए लगल जँ टॲटी रहैत तँ \nरोिपयो दैितऐ मुदा से निह भेल। .. ओलक मािट झािड़ गाछकैg24ं टुकड़ी -टुकड़ी कािट खािधए-मे दऽ ऊपरसँ \nमािट भिर देलिखन। सुिमैg2उउा चाहैथ जे ओलो आ खिैg2शशतयो ऐके बेर  नेने जाइ मुदा से गरे ने लगैन । दुनू \nहा थसँ ओल उठा एक हाथमे लऽ दोसर हाथसँ खैg2शशती िलअ लगैथ िक ओल गुड़ैक कऽ िनैg274चैgं6ंमे खिस  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n45 \n \nपड़ैन। कएक बेर चेैgंऔं टा केलैन मुदा निहयैg24ं सैg294 ह रलैन । तखन हािर कऽ पिहने दुनू हाथे ओल उठा कल लग \nरिख, खैg2शशती आनए गेली। खिैg2शशतयोमे मािट लगल आ ओलोमे। तँए दुनूकैg24ं नीक -नाहैgं6ंित घुअ पड़तैन  ...।  \nमाएकैg24ं ठाढ़ देख बचेलाल हैgं6ंइ -हैgं6ंइ कपड़ा पखाड़ए लगल। कपड़ा लऽ बचेलाल चारपर पसारए गेल।  \nसुिमैg2उउा ओलकैg24ं कलक िनैg274चैgं6ंमे रिख कल चलबए लगली। गर उनटा -उनटा दस-पनरह बेर कल \nचलौलैन। मुदा तैयो िसरक दोग- दागमे मािट रहबे केलइ। तखन ओलकैg24ं घुसुका बाैg29शटीनमे पािन भिर लोटासँ \nओलो,  खिैg2शशतयो आ अपनो हाथ -पएर धोलैन। आँगन आिब सुिमैg2उउा पुतोहुकैg24ं कहलिखन - \n“आइ रिवयो छी,  बैg274चो गामेपर रहता तँए ओलक बरी बनाउ। बड़ िनैg294मन ओल अिछ तँए दू चैgंझ2ा \nतिड़यो लेब।”  \nसुिमैg2उउाक बात सुिन मुँह -हाथ चमकबैत पुतोहु कहलकैन-  \n“िहनका हाथमे सरर पड़ल छैन   तँए कब-कब नै लगै छैन  । ह मरा तँ ओल देिखए कऽ देह-हाथ \nचुलचुलाए लगैए। अपना जे मन फुरैन  से बनबौथ। हम चुिैgंं4 पजाइर ताबे भात रैg2शशहै छी। सभकैg24ं नवका \nचीज नीक लगै छै िहनका पुरने नीक लगै छैन  ।”  \nपुतोहुक बात सुिन सुिमैg2उउा मने-मन सोचए लगली जे जवाब िदऐन िक निह। समैपर जँ जवाब नै  देब तँ \nदबब हएत। मगर जवाब देनॱ तँ झगड़े हएत!  अपना जे इैg274छा अिछ वएह करब मुदा बाता -बाती  भेने तँ काजे \nैg26उकत। जेते बनबैमे देरी हएत तेते भानसोमे अबेर हेतइ। तैयो जवाब दइले तनफनाइते रहली। ओलकैg24ं \nबीचो-बीच कािट चािर फैgं6ंक करए लगली , ओलक सुगैg2शश ध  आ रंग देख बजली-  \n“किनयैgं6ं , जे चीज सभ िदन नीक लागल ओ आइ अधला केना भऽ जाएत?  जाबे जीबै छी ताबे तँ खेबे \nकरब। तूँ जेकरा अधला बुझै छहक ओ अधला नइ छी। दुनू गोरेक नजैरमे अैg2शशतर छह। जे अैg2शशतर नीक -\nअधलामे बदैल गेल छह। दुनू गोरेक नजैर ऐ दुआरे दू रंग भऽ गेल छह जे दुनू गोरेक िजनगी दू रंग \nिब तल। तूँ नोकिरहारा पिरवारक छह हम िगरहत पिरवारक। तोह र बाप नगद-नरायण कमाइ छेलखुन जइसँ \nहाट-बजारसँ समान कीिन  आिन खाइ छेलह। मुदा हम तँ समान उपजबैबला पिरवारमे रहलॱ। कोन वैgंऔ4तु \nकेना रोपल जाइ छै,  केना ओकर सेवा करए पड़ै छै से सभ बुझै िछऐ। हमर नीक आ तोहर नीकमे यएह \nअैg2शशतर छह। ” \nदुनूक गप-सैg29औ प बचेलालो दरबैg276 जापर सँ सुनैत। बीच आँगनमे बैस सुिमैg2उउा ओल बनबैत रहैथ आ घरमे \nपुतोहु भनभनाइत रहैन , से सुिमैg2उउा नीक नहैgं6ंित   सुनबो ने करैथ  । तखने बैg274चा नेने मखनी आएल। कोरामे \nबैg274चाकैg24ं देख सुिमैg2उउा दबारैत मखनीकैg24ं कहलिखन - \n“मासे िदनक बैg274चाकैg24ं अँगनासँ िकए िनकाल लह! जँ रैgंऔ4ता -पेड़ामे हवा-बसात लिग जइतै?”   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n46 \n \nहँसैत मखनी कहलकैन-  \n“दीदी, ऐ आँगनकैg24ं अनकर अँगना कहै छिथन , हमर नइ छी। अपनो अँगना अबैमे संकोच हएत?”  \nमखनीक बात सुिन सुिमैg2उउा मने-मन अपसोच करैत बजली-  \n“अनकर अँगना बुिझ नै कहलॱ। अखन बैg274चा छोट अिछ तँए बँचा कऽ राखए पड़त। बेटा  धन छी। \nघरसँ तँ िनकलबे करत...।”  \nिबैg274 चेमे पुतोहुकैg24ं शोर पाड़ैत कहलिखन - \n“पिहले-पिहल िदन बैg274चा अँगना आएल। तेल -उबटन दहक। अगर उबटन घरमे नै हुअ तँ तेलेटा नेने \nआबह। ताबे चुिैgंं4 िमझा दहक। पिहने बैg274चाकैg24ं जैgं6ंित -पीिच दहक।”  \nघरसँ ैg26उमा तेल आ िब  छान नेने आिब अँगनेमे िबछौ लक। तेलक माली लगमे रिख बैg274चाकैg24ं कोरामे \nलेलक। दुनू पएर पसािर जैgं6ंधपर बैg274चाकैg24ं सुतौलक। बैg274चाक मुँह देख ैg26उमा मने-मन बजली-  \n“मखनी केहेन भाैg272यशाली अिछ जे भगवान एहेन सुैgंश2र बैg274चा देलिखन। ” \nबैg274 चाकैg24ं उनटा -पुनटा कऽ देखैत ैg26उमाक मनमे उठलै- केना लोक बजैए जे फैg29शलैgं6ंक कपा र खराब छै \nआ फैg29शलैgं6ंक नीक। जँ कपार अधला रिहतै तँ बेटी होइतै आ जेकर कपार नीक रहै छै ओकरा खाली बेटे \nहोइतै। भगवानक नजैरमे सभ बरबैर अिछ। सभ तँ हुनकैg24ं सैg2शश तान छी। कोन पापी बाप एहेन हएत जे \nअपना सैg2शशतानकैg24ं दूजा -भाव करत। अनेरे लोक कपार गिढ़ भगवानकैg24ं दोख लगबै छैन  । \nओल देख मखनी बाजल-  \n“ओल अैg2शं डाएल रहु माछ जकैgं6ं बुिझ पड़ैए। दीदी , ‘हाथ धोइ लौथु, हम बना लइ िछऐन।”  \nसुिमैg2उउा हाथसँ ओलो आ कैg2उ4ो लऽ मखनी ओल बनबए लगली।  \nसुिमैg2उउा हाथ धोइ कऽ दुनू हाथमे कैg26उतेल लगा अपना पएरमे हसॲिथ लेलैन। हाथक कबकबी मेटा \nगेलैन। िब छानपर जा पुतोहुकैg24ं कहलिख न- \n“किनयैgं6ं , बैg274चा लाउ। हम जैgं6ंित दइ िछऐ। अहैgं6ं चुिैgंं4 लग जाउ। ” \nसासुक कोरामे बैg274चाकैg24ं दऽ ैg26उमा चुिैgंं4 पजारए गेली। सुिमैg2उउा बैg274चाकैg24ं जैgं6ंधपर सुतबैत मखनीकैg24ं \nकहलिख न-  \n“किनयैgं6ं , बीचला चैgंझ2ा ओिरया कऽ काटब। ओ तड़ब। कतका सभ उसैन कऽ बरी बनाएब। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n47 \n \nमुैgंऔ4की दैत मखनी कहलकैन - \n“तेहेन सुैgंश2र ओल छैन    दीदी जे चुिैgंं4पर चिढ़ते गलबला जेतैन। खेबोमे तेहने सुअदगर लगतैन जे \nिकछ कहौ ने..। ऐ आगूमे दुदहो-दहीक कोनो मोल निह।”  \nसुिमैg2उउा बैg274चाकैg24ं जँतबो करैथ    आ घुनघुना-घुनघुना गेबो करैथ- \n“कौने बाबा हरबा जोताओल,  \nमेिथया उपजाओल हे।  \nकौने बाबी पीसल कसाय  \nओ जे बैg274चाकैg24ं उङारब हे।  \nबड़का बाबा हरबा जोताओल  \nओ जे सरसो उपजाओल हे।  \nऐहब बाबी तेल पेरौली  \nबैg274चाकैg24ं उगहारैथ हे। ” \nजाबे मखनी ओल बनौलक ताबे सुिमधgवूूो बधgव7ॱचाकधgवॱछ जधgछ6छित -पीिच चािनमे काजरक िटधgछ1वा लगा िनचेन भेली। मखनीकधgवॱछ कोरामे \nबधgव7ॱचा दऽ सुिमधgवूूा एक -डेढ़ सेर चाउर आ तीमन जोकर ओल दऽ देलिखन।  \n◌ \nशधgव9व द संधgव71 या  : 2410  \n3.  \nअधरतीए-मे सुिमैg2उउाक िनन टुिट गेलैन। ओछाइनपर  सँ उिठ आँगन आिब मेघ िदस िहयासए लगली। \nअैg2शशहिरया राित। साफ अकास। िसंगहारक फूल जकैgं6ं  तरेगन चमकैत। घरसँ थोड़े हटल,  पुबािर  भागमे \nबँसिब ैgं26ी। बैgं6ंसक झॲझमे मेना सबहक खॲता। एकटा मेनाकैg24ं बाझ पकैड़ उिड़ गेल। बाझकैg24ं उिड़ते आन -आन \nमेना गदिमशान करए लगल। मेना सबहक अवाजकैg24ं सुिमैg2उउा अकानए लगली। िभनसुरका बोली निह बुिझ \nसुिमैg2उउाक मनमे उठलैन - ‘जनु िकछु भऽ गेलइ तँए एना बजैए।’..कनी काल ठाढ़ भेलोप र राितक ठेकान नै \nपािब सुिमैg2उउा फेर ओछाइनपर आिब पिड़ रहली। अनासुरती मनमे एलैन , जिहना अछेलाल समाजमे रिहतो \nसमाजसँ अलग अिछ तिहना तँ बचेलालो अिछ। ओइ िदन वेचारा स ते कहलक जे ने केकरो ऐठाम जाइ छी  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n48 \n \nआ ने िक यो हमरा ऐठाम अबैए। ने केकरोसँ गप होइए आ ने गामक कोनो बात बुझै छी... । तखने ैg26उमा \nउिठ कऽ लगमे एलैन। पुतोहुकैg24ं सुिमैg2उउा कहए लगलिखन - \n“जखन दुरागमन भऽ ऐठाम आएल रही तखन दू-तीन साल अँगनेमे र हलॱ। सासु अँगनासँ बाहर नइ \nहुअ दैथ। बाहरक काज अपने सैg294हारैथ। काितक मासमे छिठक परातेसँ दुनू सासु-पुतोहु शामा गीत गाबी। \nसमाजक सभ ैgंऔ4 ैg2उउी गण अपन-अपन अँगनामे सामाक गीत गबैत। ओ आगू-आगू गबिथन आ हम  पाछू-पाछू। \nतीन साल अिहना िब तल। चािरम सालक गप छी,  शामा भँसौन िदन हुनकर मन खराब भऽ गेलैन। तेते जोर \nकफ आ उकासी होिन  जे बजले ने होइन । भँसौन िदन रहने छो ड़लो केना जइतै। बेैg26उए -पहर ओ एक पैgं6ंज \nधान कािट अनलैन। ओकरा िमड़लॱ। अदनार धान तँए ताड़ै- भाड़ैक जैg26उरते निह। सासु घानी लाड़ैथ हम \nउैg27औ खैर-समाठ लऽ कूटी। चूड़ा कुटलॱ। बाटीमे अरबा चाउर भीजैले दु पहरे दऽ देने रिहऐ। ओकर पीठार \nपीसलॱ। गोसैgं6ंइ लुक -झुका गेल। काजो बहुत रहए तँए हैgं6ंइ -हैgं6ंइ करी । तहूमे सासुक मन खराबे रहैन मुदा \nतैयो संग-साथ दैथ। ने अखन धिर समा रंगने छेलॱ आ ने वृैg2शशदावनक चुगला झड़काबैले बनौने छेलॱ। \nिकएक तँ घरमे सोन रहबे ने करए। हैgं6ंइ -हैgं6ंइ शामा -चकेबा सभकैg24ं पीठारसँ ढोरलॱ आ सुखैले चँगेरामे दऽ \nदेिलऐ। शामा रंगैले एैgंझ2ेटा पुिड़या गुलाबी रंग रहए। एके रंगसँ तँ रंगल ने जाएत। कम-सँ-कम \nलाल, हिरअर, पीअर आ कारी रंग तँ जैg26उर चाही। दुनू गोरे गुनधुनमे पड़ल रही। अनासुरती हुनका मनमे \nएलैन जे सीमक पात तोिड़ हिरअरका आ िसंगहारक फूलक डैg2शश टी सँ पीअरका रंग बनौल जा सकैए। मन \nपिड़ते ओ दस-बारहटा सीमक पात तोिड़ आिन हमरा पीसैले कहलैन  आ अपने िसंगहारक गाछ लग जा \nबिसया फूल बीिछ अनलैन। हम सीमक पात पीसए लगलॱ आ ओ िसंगहारक डैg2शश टी  तोड़ए लगली। मनमे \nसवुर भेल। िकएक तँ काजरसँ किरया रंगक काज चिल जाएत। रंग  तैयार होइते दुनू गोरे रंगलॱ। रंगल \nजखन भऽ गेल तखन हुनका मन पड़लैन जे झैgं6ंझी कुैg2उ4ा , ढोिलया आ लड़ुबेचा तँ बनेबे ने केलॱ! आब की \nहएत?  वीध  तँ पुरबए पड़त।”  \nकनी ैg26उिक फेर बाजए लगली - \n“गुनधुन करैत सासु कहलैन- किनयैgं6ं , कनी मािट सािन तीनू बना िलअ। मुदा धड़फड़मे सूखत \nकेना? तैयो तीनू बनेलॱ। कैgं6ंच दुआरे ओकरा नै ढोरलॱ आ ने रंगलॱ। सभकैg24ं चँगेरामे सेिर  या कऽ रिख \nभानसक जोगारमे लिग गेलॱ। सासु मालक घरमे ओछरा दइले गे ली आ हम भानस करए लगलॱ। भानस \nभेलो ने छल िक उैg2उ4रबािर टोलमे शामा -गीत शुैg26उ भेल। बाबूओकैg24ं[1]  आ हुनको [2]  खुआ दुनू गोरे[3]  खेलॱ। \nथारी-लोटा, बरतन-बासन अखािर रिख देिलऐ आ दीप जरेलॱ। दुनू गोरे गीत गबए बैसलॱ। जहैgं6ं \nओ [4]  गोसाउिनक गीत उठौलैन िक उकासी हुअ लगलैन। एक लखाइते बड़ी का ल धिर खॲखी किरते रहली। \nउकासी बैgंश2े ने होइन  । हम हुनकर छाती दािब- दािब ससारए लगलॱ। तखन उकासी बैgंश2 भेलैन। उकासी बैgंश2 \nहोइते कहलैन- किनयैgं6ं , हमरा गौल नै हएत। आइ भँसौन छी तँए छोड़बो नीक नै हएत। ज एह अबैए सएह \nगािब  वीध  पुरा िलअ। .. सासुक आैgं9झह सुिन तरे-तर खुशी भेलॱ जे हमरो लूिर  देखती। पिहने तँ थोड़े नाकर-\nनुकर केलॱ जे हमरा गीत नै अबैए मुदा फेर सोचलॱ जे लूिरकैg24ं झैgं6ंिपयो कऽ रखब नीक निह। गाबए  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n49 \n \nलगलॱ। आगू-आगू हम किहऐ आ पाछूसँ ओ धरैथ। उकासी दुआरे घुन घुनेबेटा करैथ । आँगनमे गोसाउिनक \nगीत गािब चँगेरा उठा बटगबनी गबैत चौमास िदस िवदा भेलॱ । चौमास जाइत-जाइत गीतो खतम भेल। \nचौमासमे चँगेरा रिख शामा गीत शुैg26उ केलॱ। पिहल गीत समाैg29औ त होइते सासु कहलैन जे लगले सूरे पैgं6ंचटा \nपुरा लीअ। पिह लुक गीत तँ हुनको अबैत रहैन तँए घुनघुनाइय ो कऽ संग पुिर  देलैन मुदा दोसर नै अबैत \nरहैन तँए कखनो घुनघुनाइथ आ कखनो चुप भऽ जािथ। हम देिखयो क ऽ अपना सूरे गिबते रहलॱ। जिहना \nभरल कोठीक मुँह खोललासँ चाउर भुभुआ कऽ िनकलैए तिहना हमरो हुअए। एैgंझ2े सूरे दस -बारहटा शामा गीत \nगािब लेलॱ। गामक जेते शामा खेलेिनहािर रहैथ सभ अपन-अपन  शामा भँसा आँगन गेली। हमहूँ शामा भँसा \nसोहर गबैत अँगना िवदा भेलॱ। एैgंझ2े-दुइए गामक गीत गौिनहािर आबए लगली। पाछू- पाछू ओहो सभ भैgं6ंज पुरए \nलगली। एकटा सोहर गािब दोसर उठेलॱ। सासुक मन खराब रहैन त ँए िखिसया कऽ ओ सुतैले चिल  गेली \nमुदा पैgं6ंचटा सोहरो गौलॱ। नवकी किनयैgं6ं सभ मुँह दािब -दािब बजैत जे दीदी नाचमे रहै छेलिखन तँए हाथ \nचमका-चमका गबै छैथ। ओछाइनपर सँ कखनो-कखनो साउसो घुनघुना- घुनघुना गेबौ करैत आ चाबिैgंऔ4सयो \nदैथ। सोहरक पछाइत  समदाउन उठेलॱ। नवतुिरया सभकैg24ं भास चढ़बे ने करइ। घरेसँ माए कहल िखन, ‘ठी-\nठी केने समदाउन गौल जाइ छइ?  मनुख जकैgं6ं मन असिथर कऽ कऽ गाओले ने होइ छैन  ।’ अपन कमजोरी \nमािन मंगली कहलक, भौजी समदाउन छोिड़ एकटा बरहमासा किहयौ। मंगलीक िवचारकैg24ं सभ समथैgं6झन दैत \nहुँहकारी भरलक। हम बरहमासा शुैg26उ केलॱ - \nरघुवर जुिन जइयौ िमिथला नगरसँ िसआ कोहवरसँ ना।  \nअगहन िसआ के िब आह पूस सेिजया लगायब,  \nमाघ सीरक भरबाएब रघुवर क,  िसआ कोहबरसँ ना।  \nफागुन फगुआ खेलाएब चैत माला गैgं6ंिथ लाएब  \nबैशाख बेिनया डोलाएब रधुवर क,  िसआ कोहवरसँ ना।  \nजेठ तबे िदन-राित आषाढ़ बरसे िदन-राित  \nसावन झुला झूला कऽ,  िसआ कोहवर से ना।  \nभादव राित अैg2शशहार आसी न आस लगायब  \nकाितक चिल जाएब िमिथला नगर से,  िसआ कोहवर से ना...।”  \nैg26उमा अपन सासुक बात िध  यानसँ सुनैत। पुतोहुकैg24ं िधयानसँ सुनैत देख सुिमैg2उउा आरो आगू बजली -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n50 \n \n“बरहमासा गबैत-गबैत राितयो बेसी भऽ गेलै आ ओससँ सबहक नुओ िसमैस गेल। मुदा तैयो उठैले \nिक यो तैयारे ने होइत। हैgं6ं -हैgं6ं , हॴ-हॴ सभ करैत। अपनो थािक गेलॱ। तखन दुनू हाथ जोिड़ कहिलऐ , बड़ \nराित भऽ गेल। आब जाइ जाउ। कािैgंं4सँ आिब -आिब सुनबो करब आ सीखबो करब। तखन सभ गेल। \nहमहूँ सुतैले गेलॱ। औझुका जकैgं6ं ने पढ़ल -िलखल जिनजाित छल आ ने पढ़ै-िलखैक सुिवधा छेलइ। एक-\nएकटा गीत सीखैमे कए-कए िदन लिग जाइ छेलइ। हमहॴ जे सीखलॱ  ओ माएसँ सीखलॱ। काजो करै काल \nसीखी आ राितमे खेला-पीला पछाइत   माएकैg24ं जँतैले जाइ तखनो सीखी। जखन गीत इयाद भऽ जाए तखन \nमाएकैg24ं गािब   सुना िदऐ। .. दोसरे िदनसँ गीत सीखैले ढेरबासँ लऽ कऽ जुआन किनयैgं6ं धिर आबए लगल। \nगामक बेटी सभ तँ जखन-तखन आिब  जाए मुदा किनयैgं6ं पुतोहु वगैgं6झक दोसैर तेसर सैgं6ंझमे आबै। अँगनाक \nकाज बरदाइत देख सभकैg24ं किह देिलऐ जे सैgं6ंझू-पहरमे आबह। सएह भेल। छह मास धिर सभकैg24ं गीत \nिसखेलॱ। जखन अपने [5]  मिर गेला तखन घरक भार पिड़ गेल। दुनू बैg274चा िलधुिरया। की किरतॱ। खेती -\nबारीसँ लऽ कऽ अँगना- घरक काज सैg294हारए पड़ै छल। अपने काजमे तेना ओझराए गेलॱ जे दोसराक सुिधए \nने रहल। समाजमे केतौ िब आह होइ वा उपनाइन तँ हमरो हकार अ बै छल। हमहूँ जा कऽ गोसाउिनक \nगीतसँ लऽ कऽ समदाउन तक गबै छेलॱ। जे सभ छुिट गेल। अखनो ओ सभ जँ एमहर अबैए तँ जैg26उर \nभैg24ंट करैए। मुदा आब तँ अपने सभकैg24ं बाल -बैg274चा , नाित-पोता भऽ गेलइ। सभ अपने-अपने पिरवारमे ओझराएल \nरहैए। हमहूँ बुढ़ भेलॱ तँए पिहलुका जकैgं6ं काजोमे नइ सकै छी। जाधैर गामक लोकसँ लाट रहै छल ताधैर \nसभ नीक-अधला बुझै छिलऐ। केकरा ऐठाम पाहुन आएल वा केकर ा घरमे केते नून-तेल खचैgं6झ होइ छेलै \nसभटा बुझै छिलऐ। समए िजनगीकैg24ं छोट बना देलक। खाएर .., जाबे जीबै छी ताबे दोसराक भार नै बिनऐ \nतइले भिर िदन लुड़ु-खुड़ुमे लगल रहै छी। अखनो बाड़ी-झाड़ीमे  तीमन-साजन उपजैबतै छी,  भानसो किरते \nछी, अँगना-घर बहािरते छी, िचैgंझ2ैन मािटसँ घर नीपते छी। ..कखनो ई निह बुिझ पड़ैए जे अथबल भेलॱ। \nजखने काजसँ हटब तखने िजनगी भार बुिझ पड़त। िजनगी की छी। िजनगी तँ यएह छी जे हँसैत-खेलैत \nिब ता ली। जे अखन धिर तँ िनमहल, आगू बुझल जेतइ।”  \nधgव6ूमा अपन सासुक बात िध  यानसँ सुनैत रहल। भोर भऽ गेल। िचड़ै चुनमुनी जुट बािधgव88ह -बािधgव88ह खॲतासँ िनक ◌ैल अकासक \nरधgछॲॱतासँ पराती गबैत िजनगीक लीला करए िवदा भेल।    \n◌ \nशधgव9व द संधgव71 या  : 1260  \n4.  \nअँगना बहािर सुिमैg2उउा दरबैg276 जा बहारए गेली। दरबैg276 जा  बाहरैसँ पिहने बरदपर नजैर पड़लैन। डेिढ़यापर \nबाढ़ैन रिख मुँहपर हाथ दऽ बैस देखए लगली। बरदक दशा देख सुिमैg2उउाक दुनू आिखसँ नोर टघरए \nलगलैन। ताबे बचेलालो सुित उिठ कऽ दरबैg276 जा पर आएल मने- मन सुिमैg2उउा सोचए लगली , जाबे बचेलालक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n51 \n \nिपता जीबै छला ताबे जोड़ा बरद खुैgं26ापर रहै छल। दुनू बरदकैg24ं खुआ -पीआ पैgं27ा बनौने रहै छला। ने एकटा \nकुकुर माछी देहपर रहए दइ छेलिखन आ ने एकोटा अठगो रबा रहै छेलइ। जिहना लोक अपन बैg274चाक सेवा \nकरैए तिहना ओ गाए-बरदक सेवा करै छला। जखन अपने जीबै छल ा हमहूँ जुआन छेलॱ। दुनू बेकती िमिल \nघर-अँगनासँ लऽ कऽ खेती- पथारी धिर सैg294हारै छेलॱ। आब बुढ़ भेलॱ आब केना गाए -बरदक सेवा कएल \nहएत?  जँ कहॴ अनचोकमे लथारे मािर िदअए वा हूरपेटे िदअए तखन तँ ह ाथ-पएर तोड़ा घरमे कुहरैत रहब। \nतइसँ नीक जे ओकरा लग जेबे ने करी। भिर िदन बचेलालो ैgंऔ4कूलेक आइ -पाइमे लगल रहैए। पुतोहुओ जनी \nतेहेन घरसँ आएल छैथ जे गाए- बरदसँ किहयो भैg24ंटे ने। घास -पात दुआरे खुैgं26ापर बरद कलपैए। ने एक मुैgं27ी \nिक यो घास देिनहार आ ने एक डोल पािन नमेिन हार। कखनो एक मुैgं27ी घास आगूमे फेक देिलऐ तँ कखनो \nएक डोल पािन िपआ देिलऐ। ऐसँ गाए-बरद केना पोसल जाएत.. ?  \nसुिमैg2उउा सोचबो करैत आ आँिखसँ नोरो टघरैत। दलानक आगूमे बचेलाल दतमैनो करैत आ टहलबो \nकरैत। अछेलालकैg24ं घरमे चुन नै रहने मुैgं27ीमे तमाकुल नेने चुन मैgं64गए आएल। सुिमैg2उउाक आँिखसँ नोर टघरैत \nदेख बचेलाल पुछलकैन-  \n“माए, कानै िकए छँह?”  \nसुिमैg2उउा िकछु नै उैg2उ4र देलिखन। दुनू आँिखक नोर आँचरसँ पोिछ बचेलाल िदस देखए लगली। हाथमे \nतमाकुल रखने अछेलालो चुपचाप ठाढ़। ने चुन मंगैक साहस होइ आ ने िकछु बजैत। सुिमैg2उउाक मिलन \nचेहरा देख अछेलालोक आ बचेलालोक चेहरा मिलन हुअ लगल। िैg2उउकोण जकैgं6ं तीनू गोरे। िकयो ने िकछु \nबजैत। कनी कालक पछाइत   िमड़िमड़ा कऽ अछेलाल सुिमैg2उउासँ पुछलकैन  - \n“एते सोगाएल िकए छी भौजी?  कथीक दुख मनमे अिछ?”  \nफेर आँचरसँ नोर पोछैत सुिमैg2उउा बजली - \n“एतै आउ। लगमे बैसू। कहै छी। बौआ बचेलाल, तैg244हू मुँह -हाथ धोने आबह?”  \nबचेलाल मुँह-हाथ धोइले कलपर गेल। अछेलाल लगमे आिब सुिमैg2उउाकैg24ं बाजल - \n“चुनक दुआरे तमाकुलो ने खेलॱ भौजी। मन चटपटाइए। पिहने कन ी चुन आिन िदअ।”  \n“अैg274छा बैसू। अँगनासँ नेने अबै छी। ” \nकिह सुिमैg2उउा आँगन िवदा भेली। डेिढ़एपर  सँ बचेलाल जो रसँ घरवालीकैg24ं चाह बनौने अबैले कहलक। दू \nघुैgंऔ4सा दऽ अछेलाल तमाकुल चूना ठोरमे लेलक। दुनू गोरेकैg24ं सुिमैg2उउा कहए लगलिखन - \n“एक समैक बात छी। हमरा नैहरमे एकटा गौड़ बाबू देने रहैथ। बड़ सुैgंश2र बाछी छेलइ। छह मास \nपोसलॱ तखन पाल खेलक। ठीक नअ मास पुिरते बाछी तरे िबआएल। बड़ दूधगर गाए भेल। दू सेर  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n52 \n \nिभनसर आ डेढ़ सेर बेैg26उ -पहर-के दूध हुअए। गाए तँ गाइए छल। जखन बेगरता हुअए तखन प ाभैर-आसेर \nदुिह ली। बड़ सहठुल छल। एगारह िबआन िबआएल। जहैgं6ं तीन मास िबएना होइ िक पाल खा िलअए। \nपाल खेलापर छह मास लगबो करए। जखन तीन मास िबआइले बैgं6ंकी रहै छेलै तखन अपने दुहब छोिड़ दइ \nछेिलऐ। जिहना नाओं गाए तिहना सैg276जनो। खाइयो पीबैमे कोनो चीज बगै नै छेलइ। लैg2उ4ी -कैg2उ4ीसँ लऽ कऽ \nतीमन तरकारीक छैgं6ंट -छूँट आगूमे दइते लप दे खा लैत रहए। तीन मास िबएना भेलै िक बड़ जोर दुिखत \nपड़ल। गामक लोक सभ जे-जे दबाइ बतौलक सभ केिलऐ मुदा दुख घटैक बदला बिढ़ते गेलइ। मनमे हुअए \nजे कोन जैg2शश म मे पाप केलॱ जे एहेन लागल फुलवाड़ी उजिड़ रहल अिछ। दुनू परानीक आशा टुिट  गेल। \nसोगे अैgंश2ो -पािन नीक नै लगए। बैg274चाकैg24ं देख दयासँ हृदए पिधल गेल। गाए अपने दुखसँ तबाह तँ बैg274चाकैg24ं \nकेना लगमे जाइ दैतै। जेना बैg274चापर  सँ सूतैgं6उ हिट गेलइ। िस िरयाक गाए िब आएल रहइ। ओकरेसँ पाभैर कऽ \nदूध ली आ बैg274चाकैg24ं खुरचनसँ पीआबी। मुदा पाभैरसँ बैg274चाकैg24ं की होइतै?  फुलकीबला घास आ िखचड़ीक \nआदित रसे-रसे लगबए लगलॱ। पड़ले- पड़ल गाए िडिरयेबो करै आ चाैg26उ टैgं6ंगो पटकै। मनमे हुअए जे नैहरक \nगाए छी जँ मिर जाएत तँ नैहराक लोक कहत जे धारबे ने करै  छइ। मुहसँ फुफरी उड़ए। हमरोसँ बेसी \nहुनके (पित) िचैg2शशता होइन । सोगे हिदघड़ी चौकीपर पेटकानो लधने आ कुही भऽ भऽ कनबो  करैथ । बेर \nटिगते एकटा महाैg2श4मा जे दाढ़ी -केश बढ़ौने रहैथ , रैgंऔ4ते-रैgंऔ4ते केतौ जाइत रहैथ। महाैg2श4माक नाओं देवन छेलैन। \nगाइक िडिरएनाइ सुनलिखन। थोड़े खान रैgंऔ4तापर ठाढ़ भऽ िहयासलैन। तखन ससैर कऽ दुआरपर एला। मुड़ी \nगॲित हम अथाह दुखमे डुमल रही। दुआरपर अिबते देवन िनंगहािर -िनंगहािर गाएकैg24ं देखए लगलिखन। कनी \nकाल गुैg294म भऽ पुछलैन , केते िदनसँ गाए अैgंऔ4सक अिछ ?कँपैत मनसँ कहलयैन, सात िदनसँ। फेर पुछलैन, \nघरवारी कहैgं6ं छैथ ?  हाथक इशारासँ चौकीपर देखा देिलऐन। हाथेक इशारासँ ओहो ह ुनका लग अबैले \nकहलिखन।”  \nकनी ैg26उिक कऽ फेर बाजए लगली - \n“लग अिबते मुिैgंऔ4 क याइत कहलिखन, गाए मरत निह। दुनू बेकती मनसँ दुख हटाउ। किह अपना \nझोरासँ कथुक जिड़ िनकािल  दऽ कहलिखन,  एकरा िसलौटपर खूब हलसँ पीसने आउ। ओइ जड़ीकैg24ं धो इ \nिसलौटपर  सँ पीसने एलॱ। भिर िगलास पािनमे ओइ जड़ीकैg24ं घोिर गाएकैg24ं पीआ देलिखन। तीनू गोरे गप -सैg29औ प  \nकरए लगलॱ। कनीए कालक पछाइत   गाइक िडिरयाएब बैgंश2 भेलइ। आँिख उठा कऽ गाए बैg274चा िदस \nतकलक। बैg274चापर नजैर पिड़ते हुकरल। बैg274चो बोली देलकै। बाछीकैg24ं खुजले छोिड़ देने रिहऐ। दौग कऽ \nबाछी गाए लग आिब ठाढ़ भऽ गेलइ। चाैg26उ टैgं6ंग समैट गाए ओिरया कऽ बैसल। गरदैन उठौलक। उठल \nगरदैन देख केतौसँ पराण आएल। मनमे खुशी भेल। अपने कहलैन, गाइक रोग छुिट रहल अिछ। आब गाए \nबँिच जाएत। एते किहते छला िक गाए उिठ कऽ ठाढ़ भऽ गेिल। मुदा चाैg26उ टैgं6ंग थरथराइते रहइ। नेैg26उ  \nगाइक थन िदस बढ़ए लगल आिक अपने डोरी लगा देलिख न। घरसँ  घास आिन हम आगूमे देिलऐ। गाए \nखाए लगल। हमर करेज चमैक उठल। जिहना जाड़क मासमे किरया पह ाड़पर ओस पसरल रहैए आ \nसुैg26उजक रोशनी पिड़ते चानी जकैgं6ं चमकए लगै छै, तिहना भेल।”   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n53 \n \nकनी ैg26उिक कऽ फेर बाजए लगली - \n“तोहर िप ता देवनकैg24ं क हलिखन, महाैg2श4माजी , अपने भोजन कऽ लेल जाउ। हँसैत देवन उैg2उ4र \nदेलकैन, भोजन जैg26उर करब मुदा ऐ गाइक दूधक खीर खाएब। ताबत एक लोटा जल िपआ िदअ। \nमहाैg2श4माजीक बात सुिन दुनू परानीक मन िबहुँिस उठल। घरक काते-काते जे घास रहै ओकरा नोिच-नोिच हम \nगाइक आगूमे िदअ लगिलऐ आ अपने बैgं6ंसक पैg2उ4ा तोड़ए गेला। आहूल भिर घास गाइक आगूमे िदऐ आ ओ \nलप दे खा जाएत। पँजरामे पँजरा जे सटल रहै से अलगए लगलै । इनारसँ पािन भिर अनलॱ। आगूमे दइते \nबाैg29शटीनो भिर पी लेलक। फेर एक बाैg29शटीन अनलॱ , सेहो पी गेल। ताबे अपनो पात अनलैन। दुनू गोरे पात \nखॲिट-खैgं7औिट िदअ लगिलऐ। अदहा  बोझ पात खा गेल। तखन देवन कहलैन जे आब दुिह लीअ। थन लट ैक \nकऽ ठेहुन लग चिल  आएल रहइ। बैg274चाकैg24ं डोरी िछिटका देिलऐ। दौग कऽ बैg274चा िपबए लगलै। अपने दुहए \nलगला। बाैg29शटीन भिर गेल। दूध देख मनमे भेल जे दुखीत गाइक दूधो तँ दूिषते हेतइ। मुदा देवन -महाैg2श4माजी \nकहलैन जे दबाइक गुण तँ सेहो दूध तक पहुँच गेल हेतइ। ती न िदनक भूखल दुनू परानी रही। जाबे गाए \nदुिखत रहए ताबेतक भूखो नै बुिझऐ मुदा अपनो भूख जगल। हम भान स करए गेलॱ आ अपने देवनसँ गप-\nसैg29औ प करए लगला। सभटा दूधक खीर रैg2शशहलॱ। पिहने माहाैg2श4माजीकैg24ं खुआ अपने दुनू बेकती खेलॱ। ओइ \nगाइक जरोह ई बरद छी। जेकर दशा देख पैछला सभ बात मन पि ड़ गेिल तँए आँिखमे नोर आिब गेिल।”  \nैg26उमा चाह नेने आएल। सभ िक  यो चाह िपबए लगल। चाह पीब अछेलाल तमाकुल चुनबए लगल। \nतमाकुल चुना कऽ खा सुिमैg2उउाकैg24ं पुछलकैन  - \n“तेकर बाद की भेलै?”  \nसुिमैg2उउा बाजए लगली - \n“खेला-पीला पछाइत   देवन िवदा हुअ लगला। हम झोरा पकैड़ कहलयैन कम-सँ-कम आइ भिर रिह \nजाउ। कािैgंं4 चिल जाएब। मािन गेला। खा -पी कऽ राितमे देवन अपन िजनगीक कथा कहए लगला। दुनू \nपरानी सुिनिनहार रही आ ओ कहिनहार। कहए लगला, जखन हम दसे बखैgं6झक रही तखने माइयो आ बाबूओ \nदुिखत पड़लैथ। हम कमाइ-खटाइ जोकर नै रही। माए-बाबूजी कमा इसँ घर चलै छल। अनासुरती दुनू गोरे \nदुिखत पिड़ गेलैथ। खाइले घरमे िकछु रहबे ने करए। एक तँ द ुखसँ दुनू गोरे अब-तब करैत रहैथ, दोसर \nपेटमे अैgंश2 निह। िस  िर फ पािनटा िदऐन। हमहूँ हिदघड़ी लगेमे रहै छेिलऐन। हुनका सभकैg24ं छटपटाइत देिखऐन \nतँ हमरो दुख हुअए। मुदा की किरतॱ?  कोनो रैgंऔ4ते ने सुझैत। पैgं6ंचम िदन दुनू गोरे मिर गेला। जाबे दुिखत \nरहैथ ताबे समाजक िक यो ने अबै छल आ ने िकछु मदैत करए। मुदा जखन मिर गेला तखन िज गेसा करए \nिकछु गोटा एला हमहूँ केकरो ने िकछु कहिलऐ। मनमे आएल जे जइ समाजमे िक यो केकरो देखैबला नै ओइ \nसमाजमे रिहए कऽ की करब। दुनू गोरे घरेक िबछानपर मुइला?  हमरो हड़ल-ने-फूड़ल जेते अँगनाक टाट-\nफड़क रहए सभकैg24ं उजािड़ घरमे दऽ देिलऐ। मनमे आएल जे जरबै काल नव -वैgंऔ4 ैg2उउ  हेबा चाही। मुदा सोचलॱ \nजे जीबैतमे तँ दुनू गोरे फाटल-पुरान कपड़ा पिहरलैथ मुदा जरैले नव वैgंऔ4 ैg2उउक कोन जैg26उरी छइ। सभ समान  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n54 \n \nजमा कऽ कऽ घरमे आिग लगा देिलऐ। जखन आिग पजरल तखन अँगनामे एकटंगा दऽ हाथ जोिड़ संकैg29शप \nकेलॱ जे ऐ समाजमे नै रहब। जइ समाजमे लोक अैgंश2 िबनु कािह कटैए , वैgंऔ4 ैg2उउ िबनु नैgं6ंगट रहैए , दबाइ िबनु \nरोगसँ मरैए ओइ समाजमे एैgंझ2ो ैg2उ2ण रहब कायरता छी। आँगनसँ िवदा भऽ गेलॱ। जा बे गामक िसमानक \nभीतर रही ताबे घुिम - घुिम पाछुओ तािक आिग देिखऐ मुदा जखन गामक िसमानपर पहुँच गेलॱ तखन तक \nघरो जिर गेल छल। गामक िसमानेपर ठाढ़ भऽ दुनू हाथ जोिड़ पैgं6ंच ठोप नोर चुबा माए -बाबूक सराध कऽ \nिवदा भऽ गेलॱ। गामक िसमान टिपते मनमे िहलोर उठए लगल। एक टा फूलक गाछ रैgंऔ4 ता क बामामे भाग \nदेखिलऐ। बड़ सुैgंश2र गाछ छेलइ। िनैg274चोमे हिरअर कचोर दूिब पसरल छेलइ। नीक जगह देख ओइ गाछक \nिनैg274चैgं6ंमे बैस गेलॱ। मनमे भेल जे दुनू गोरे–माए आ बाबू- पछुएने आिब गाछपर चिढ़ गेला। आँिख उठा कऽ \nऊपर तकलॱ। िकछु ने देखिलऐ। एकटा भोैg294हरा उिड़ -उिड़ फूलक रस पीबैत रहए। िसहकी चलैत रहइ। \nओइ िसहकीक लहैरमे िकछु अवाज होइत रहइ। साकैgं64च भऽ कानपर हाथ दऽ ओइ अवाजकैg24ं सुनए लगलॱ। \nअवाज िपताक बुिझ पड़ल। अवाज परेिख आरो िध यानसँ सुनए ल गलॱ। बुिझ पड़ल जे बाबू िकछु किह रहल \nछैथ। मुदा ैgंऔ4पैg4झ6 बुझबे ने किरऐ। ” \nकनी ैg26उिक कऽ फेर बाजए लगली - \n“मने-मन कहलयैन,  अपन पैgं6ंच बून नोर चुबा हम अपन कतैgं6झैgंऔझय पुरा कऽ लेलॱ। आब हम मुैg27औत छी। \nतखन अहैgं6ं िकएक पछुएने एलॱ। ई सुिन ओहो कनैत -कलपैत ैgंऔ4वरमे कहए लगला , बौआ, तोहर अवैgंऔ4था दसे \nबखैgं6झक छह तँए तोहर कोनो दोख निह। अखन तूँ खाइ -खेलाइ बला छह,  कमाइ-खटाइबला निह। तँए तोहर \nको न दोख। बड़ इैg274छा छल जे बेटाकैg24ं पढ़ा -िलखा मनुख बनाबी मुदा सभटा मनेमे रिह गेल। मुदा हमरो \nकोनो दोख नइ अिछ। जँ जीबैत रिहतॱ तखन ने से तँ हमहूँ मिरए  गेलॱ। तोरा हम अिसरवाद दइ िछअ जे \nजखन घर छोिड़ िनकललह तँ दुिनयैgं6ं देखह। दुिनयैg24ंमे सभ िक  छु छइ। हिदघड़ी मनुखक बीचमे रिह हह। \nमनुखेक बीचमे सरैgंऔ4वती बास करै छिथन। ओइ बीच रिह तूँ पिैg2शं ड त भऽ जेबह। मुदा एकटा बात हिदघड़ी \nमन रिखहह जे अपना मेहनतसँ जीवन- यापन किरहह। केकरो एैgंझ2ो पाइक कजैgं6झदार नै बिनहह। िपताक \nअिसरवादसँ हमरा नव ैg276योित भेटल। नव शिैg27औत जगल। मनसँ चाउर  मैg26उआक भेद मेटा गेल ! मेटा गेल \nगंगाजल आ डबरा पािनक भेद!मेटा गेल सजल- धजल फुलवाड़ीक फूलक सुगैg2शश ध आ जंगलक अनेैg26उआ फूलक \nभेद, मेटा गेल उैg276जर -कारी मनुखक भेद!  .. नव उैg2श4साह जिगते उिठ कऽ िवदा भेलॱ। िवदा होइते माइक अवाज \nगाछपर  सँ आबए लगल। ैg26उिक   कऽ सुनए लगलॱ। माए कहैत रहैथ-  ‘बेटा, बड़ इैg274छा छल  जे भरल-पूरल \nपिरवार देखब। मुदा सभ मेटा गेल। जँ बेटा बिन जैg2शश म भेल हेतह तँ दुिनयैgं6ं देखबे करबह नइ तँ तोरा सन -\nसन बहुतो वौआइत-ढहनाइत मरैए।’ .. भूखसँ देह जरै छल मुदा िववेक ैg26उपी सारथी ओइ ैg26उपे ैg262ेिरत करै छल \nजेना नैgं6ंगर घोड़ा रथ िघ  चैए। जाइत-जाइत एकटा गाम पहुँचलॱ। जाड़क मास छेलइ। गाम सँ हटल एकटा \nपिरवार बाधमे। िभनसुरका समए सुैg26उज उिग गेल रहए। ओइ पिरवारमे दूटा बैg274चा। दुनूक उमेर पैgं6ंच बरख \nसात बरख। दुनू नँगटे। दुनू घरक पछुआरमे खढ़ िबछ- िबछ घूर लगबैत। हम ैg26उिक   गेलॱ। मनमे आएल जे \nहमहूँ घूर लगबैमे बैg274चाक संग िदऐ। हमहूँ नार -पात िब छए लगलॱ। एकटा बैg274चा अँगनासँ आिग अनलक। \nघूर सुनगेलॱ। तीनू गोरे आिग तापए लगलॱ। देह गरमाएल। कनी कालक पछाइत   ओइ बैg274चाक माए िछपलीमे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n55 \n \nभात-तीमन नेने आिब आगूमे रिख देलकै। ओ औरत तीस- पैgं7ंतीस बखैgं6झक मुदा देखैमे अधबेसू बुिझ पड़ैए। \nहमरा बैसल देख ओ पुछलक, बौआ,  कोन गाम रहै छह। हम कहिलऐ,  ‘हमर कोनो गाम नइ अिछ। माए-बाप \nमिर गेली। दुिनयैgं6ं देखैले जाइ छी। जाबे तक जीबैत रहब ताबे तक चिलते रहब। मुदा िबनु दुिनयैgं6ं देखने \nछोड़ब निह।’  .. हमरा देख ओइ वेचारीकैg24ं दया लगलै। बैg274चाक आगूक िछपली उठा अँगना गेल। भारामे जे \nभात-तीमन रहै कािढ़ कऽ नेने आएल। तीनू गोरे संगे-संग खेलॱ। म ुँह-हाथ धोइ कऽ पािन पीब िवदा हुअ \nलगलॱ। तँ ओ औरत कहलक,  ‘आइ नै जो बौआ। जिहना दूटा बैg274चा पोसै छी तिहना तोरो \nपोसबो।’ .. औरतक बात सुिन हम ैg26उिक   गेलॱ। बौआ बचेलाल भिर राित देवन अपन िजनगीक बात किहत े \nरहल आ हम दुनू परानी सुिनते रहलॱ। आब बेरो बहुत भऽ गेल।  काजो उदम बहुत अिछ। फेर किहयो \nऐगला बात कहबऽ।”  \nजिहना नीन टुिट ते, सूतल आदमी िवहान देखैए तिहना अछेलालो आ बचेलालकैg24ं भेल। दुनू गोरेक मुहसँ \nहँसी िनकलए लगल। ओना दुनू गोरे आँिख गड़ा सुिमैg2उउे िदस देखै तकै छल मुदा हृदैमे िहलकोर उठए \nलगलै। जिहना भुमकमक समए पोखैरक पािन िहलकोरसँ िकनछैरम े ऊपरो चढ़ैत आ फेर टघैर अपना \nजगहपर चिल अबैत तिहना दुनू गोरेक मनमे हुअ लगल...।  \nअछेलाल सुिमैg2उउाकैg24ं कहलक - \n“भौजी, आइ घिर एहेन िखैgंऔ4सा नै सुनने छेलॱ। औझुका िखैgंऔ4सा सुनलासँ बुिझ पड़ैए जेना तरको \nआँिख खुिज गेल।”  \nअछेलालकैg24ं सुिमैg2उउा  िकछु कहए लगलिखन िक िब ैg274 चेमे पािन पीबैले बरद हुकरल। बरदक हुकरब सुिन \nबचेलालकैg24ं सुिमैg2उउा कहलकिखन - \n“बौआ, बरद िपयासल छह। अँगनासँ बाैg29शटीन आिन पािन पीआ दहक। ” \nमाइक बात सुिन बचेलाल आँगनसँ बाैg29शटीन आिन कलपर सँ पािन भिर   कऽ आिन,  बरदकैg24ं पीआबए \nलगल। सॱसे बाैg29शटीन पािन  बरद पीब गेल। फेर दोसर बाैg29शटीन पािन आनैले बचेलाल कल िदस बढ़ल। पािन \nपीआ बचेलाल नािदमे कुैgं26ी लगौलक। नाइदमे कुैgं26ी पिड़ते बरद हपैस -हपैस खाए लगल जिहना भूखल आदमी \nनूनगर-अनून निह बुझैत तिहना बरदोकैg24ं भेलइ। बरदकैg24ं खाइत देख सुिमैg2उउाक मुहसँ हँसी िनकललै। हँसैत \nसुिमैg2उउा बचेलालकैg24ं कहलक - \n“बौआ, तोहूँ जुआन छह आ घरोवाली जुआन छेथुन। मुदा...।”  \nअकचकाइत बचेलाल पुछलक-  \n“मुदा की?”   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n56 \n \nसुिमैg2उउा बजली - \n“मुदा, यएह जे किनयैgं6ं जे छेथुन ओ मेहनतसँ हटल रहए चाहै छथुन। हिदघड़ी आरामे करब मनमे \nरहै छैन  । पुैg264ख -नारीक जे वैवािहक सैg294बैg2शशध अिछ से नै बुझै छथुन। तोहूँ अनका पढ़बै छह मुदा अपन बात \nबुझबे ने करै छहक। एहेन बात हम ऐ दुआरे किह रहल िछअ जे आइ चालीस बखैgं6झसँ हम ऐ आँगनमे रहैत \nएलॱ हेन। जइ ैg26उपमे हमर जुआनी िब  तल ओइसँ बहुत दूर हटल किनयैgं6ंक छैन  । हमरा खुशी होइए जे \nबेटाकैg24ं माैgंऔ4टर बना ठाढ़ केलॱ। तँए अपन मेहनतकैg24ं साथैgं6झक बुझै छी। मुदा पुतोहु जनीक जे चािल -ढािल छैन   \nओइसँ भोगी-िवलासीक पिरवारक ैg26उप -रेखा बिन रहल छह। मनुख तँ भोगी नै योगी होइए। हम बुढ़ भे लॱ। \nकेते िदन जीबे करब। मुदा पिरवार देख अधमौगैत भऽ रहल छी। जाबे आँिख तकै छी ताबे घरक अधला \nकेना देखल जाएत?  मुदा की करब । हिदघड़ी रैgंझ2ा -टोकी करब नीक हएत?  तूँ असगरे केते करबऽ। लोहाक \nमशीन तँ नै छह। जेते खेत अखन छह तेतबे पिहनॱ छेलह। जइसँ पिरवार नीक नहैgं6ंित चलै छेलह। \nपिरवारसँ आगू बिढ़ दुनू बेकती समाजसँ जुड़ल छेलॱ। अखन दुख होइए जे बहुत िनैg274चैgं6ं उतैर गेलॱ मुदा तूँ \nदुनू परानी बुझै छहक जे आगू बिढ़ रहल छी। उैgंश2ैत भऽ रहल अिछ। अखन घरक आमदनीक दूटा रैgंऔ4ता \nभऽ गेल छह- एकटा नोकरी,  दोसर खेती। मुदा घुसैक रहलह हेन पाछू- मुहैg24ं। ” \nिब ैg274 चेमे बचेलाल बाजल-  \n“माए, जेते तूँ बुझै छीही तेते हम थोड़े बुझै िछऐ?”  \nमुिैgंऔ4 कयाइत सुिमैg2उउा उैg2उ4र दैत कहए लगलिखन - \n“बौआ, आइ बुिझ पड़ैए जे तोहर नजैर बदैल रहलह हेन िकएक तँ जँ ई  बात पिहने बुिझतहक तँ \nसीखैक चेैgंऔं टा किरतहक। मुदा जखने जागी तखने परात। िजनगीमे सभसँ पिहने सभकैg24ं अपन सीमा -सरहद \nबुझक चाही। जाघिर अपन पिरचए लोककैg24ं नइ हेतै ताधैर गरथाहक िजनगीमे रहत। तोरा होइत हेतह जे \nहम बड़ गरीब छी वा बड़ धनीक छी मुदा जखन अपनासँ आगू-पाछू देखबहक तँ बुिझ  पड़तह जे हमरोसँ \nबेसी धिनक लोक अिछ आ गरीबो अिछ। जेना देखते छहक,  जेतबो तोरा छह तेतबो अछेलालकैg24ं नइ छइ। \nभरल पेट रहने मनक िवचारो नीक होइ छइ। जखन िक जरल पेटमे से केना औत?”  \nनमहर सैgं6ंस छोडै़त बचेलाल बाजल - \n“हूँ-उ-उ।” \n“हँ, िठके बुझलहक। भूखल पेट मनकैg24ं जरबै छइ। जरल मनमे िसनेह केना औत ?  िसनेह तँ खाली \nबजने वा उपदेश सुनने नै औत। जाधैर दुनूक बीच िस नेहक पु ल नै बनत ताधैर मनुख- मनुखक बीच ैgं2उेष \nरहबे करतै। जाधैर ैgं2उेष रहतै ताधैर छल -ैg262पंच , बेइमानी-शैतानी, मािर-मरौवैल केना मेटाएत।” \nिनरीह भऽ बचेलाल पुछलक-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n57 \n \n“तखन की करब?  माए।”  \nमुैgंऔ4की दैत सुिमैg2उउा बाजए लगली - \n“जिहना अछेलालक बेटाकैg24ं जनमै काल सेवा केिलऐ तिहना िजनगी भिर करबै। भगवान सभकैg24ं दूटा \nहाथ दूटा पएर, साढ़े तीन हाथक देह और सभसँ पैघ सैg294 पैत बुिध क खजाना सेहो देने छिथन। अपना ऐठाम \nसभसँ दुखद बात यएह अिछ जे िकछु गनल- गुथल लोक सैg294 पैत  हिथया नेने अिछ जइसँ गरीबी एते बिढ़ गेल \nअिछ। कुैg294हराक आबा जकैgं6ं गरीब लोक भूखक आिगमे जिर रहल अिछ। जइसँ दुनूक बीच बड़का पहाड़ \nठाढ़ भऽ गेल अिछ। वेचारा अछेलाल जेहने चीजसँ तेहने समैgं64गसँ आ तेहने बुिध  योसँ पाछू पिड़ गेल अिछ। \nअखन धिर वेचारा उजड़ल- उपटल घरमे रहल तँए ैg2उंान ैg262ाैg29औत करैक अवसरे किहया भेटलै। देवनक देखौल \nरैgंऔ4ता हम जनै छी। तँए जिहना तोरा बेटा बुझै िछअ तिहना ओहूँ वेचराकैg24ं बुझै छी। ” \nतारतम करैत बचेलाल पुछलक-  \n“केना अछेलाल काकाकैg24ं अपन समैgं64ग बनाएब ?”  \n“अखनेसँ खेत-पथारसँ ल ऽ कऽ बरदक सेवा करैक भार अछेलालकैg24ं दऽ दहक। तूँ नोकरी करै छह \nमुदा खेती-पथारी तँ मिर गेल छह। अखन भार बुिझ पड़तह मुदा न िह, मनुखक भीतर जे सूतल शिैg27औत अिछ \nओकरा जगबैक छह। जखने ओ जािग जाएत तखने मनुख अपन बदलल ैg26उप देखए लगत। जे खेत परती \nअिछ ओ सोना उपजए लगत। जइसँ अपनो प िरवारक आमदनी बढ़त आ ओहू वेचाराकैg24ं पिरवार हँसी खुशीसँ \nचलतै।”  \nमाइक बात सुिन बचेलाल अछेलालकैg24ं कहलक - \n“काका, आइसँ हमर आ अहैgं6ंक पिरवार एक भऽ गेल। अखनेसँ खेत पथारक तरबदुत शुैg26उ कऽ \nिदऔ। पैgं6ंच कैgं27ा बाड़ी अिछ , ओहीमे एक भागसँ घर बना िलअ आ बैgं6ंकीमे उपजा हेतइ। एकठाम घर रहने \nचोरो-चहारसँ रैg2उ2ा हएत। बैg274चा सभकैg24ं पढ़बैत रहै छी जे एकटा ढेला छल आ एकटा पैg2उ4ा। दुनू जखन \nअपना िजनगी िदस तकैत तँ ढेलाकैg24ं बुिझ पड़ै जे बरखा हएत तँ गिलए जाएब आ पैg2उ4ाकैg24ं बुिझ पड़ै जे हवा \nउठत तँ उिधआइए जाएब। तँए दुनूक िजनगी अिनिैg2उ6ते बुिझ पड़इ। दुनू सोचलक जे अगर दोैgंऔ4ती कऽ लेब \nतँ दुनूक िजनगी हँसैत-खेलैत चलैत रहत। दुनू दोैgंऔ4ती कऽ लेलक। जखन हवा उठै तखन ढेला पैg2उ4ा कऽ \nदािब कऽ बँचा लैत आ जखन पािन होए तखन पैg2उ4ा ढेलाकैg24ं झैgं6ंिप बँचा लइत। तिहना तँ मनुखोक अिछ ?”  \nबचेलालक बदलल िव चार सुिन गदगद हृदैसँ अछेलाल कहलक-  \n“बौआ, गरीबक हृदैमे छल- ैg262पंच नै होइ छै आ ने मान -अपमान। िक यो जँ हमरा अपमाने करत तँ हम \nओकर की कऽ लेबै?  हमरा की अिछ जइसँ अपन मानक रैg2उ2ा करब ...।”   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n58 \n \nसुिमैg2उउा िदस देख - \n“हमरो मनमे अिछ भौजी जे जिहना अहधgछ6छ अपन  बुिझ  बेटाबला बनेलॱ तिहना अहूँकधgवॱछ माए  बुिझ  सेवा करब।” \n◌ \nशधgव9व द संधgव71 या  : 2926 \n5.  \nबचेलाल ैgंऔ4कूल गेल। घड़ी पावैन रहने ैgंऔ4 कूल  तँ खूजल रहै मुदा िवैgं24ाथैgं6श अनुपिैgंऔ4 थ  त छल। पिहने तँ \nबचेलाल भकचकेमे रहला जे छाैg2उउ ैgंऔ4कूल िकए ने आएल मुदा िकछु कालक पछाइत    एक गोरेसँ भैgं6ंज लगलैन \nजे पावैन छी। अपन दृढ़ता रखैत बचेलाल चािर बजेसँ पिहने ैgंऔ4कूल नै छोड़ैक िवचार मनमे ठािन लेलैन। \nैgंऔ4 कूलक ओसारपर कुरसी लगा असगरे बैसल मने- मन अपन िजनगीक सैg294बैg2शशधमे सोचए लगला। अखन घिर \nसोचैक जे ैg262िैgंश9या बचेलालक रहैन ओ माइक िवचार सुनला पछाइत    बदलए लगलैन। जइ ढंगसँ अखन धिर \nसोचै छला ओ ढंग बदलने िकछु ैgंऔ4पैg4झ6 बुझए लगला। आँिख उठा कऽ आगू िदस तकला तँ सभ िक  छु \nबदलल बुिझ पड़लैन। माएपर िध यान पहुँचते अनासुरती मुहस ँ िनकललैन- \n“माए साैg2उ2ात् सरैgंऔ4वती छैथ। हुनकासँ बहुत िक  छु सीखैक अिछ। जिहना मनुख अपन िवशाल शिैg27औतक \nभंडार रिहतो, अैg2उंानवश निह बुिझ पबैत तिहना तँ हमहूँ छी। हर मनुखकैg24ं अपन लैgंउऔय िनधैgं6उिरत किर कऽ \nओइ पाछू जान- पराणसँ लिग जेबा चाही तखने िजनगीक साथैgं6झकता बुिझ पड़तै। अखन धिर हमहॴ जे बुझै \nछेलॱ ओकरा इमनदारीसँ िनमाहै छेलॱ मुदा ओ असिथर चािल अिछ। जिहना कोनो ैgंऔ4थानपर  पहुँचैले िक यो \nधीमी गितसँ चलैए तँ िक यो मैg2श7यम गितसँ मुदा तेज गितसँ चलिनहारकैg24ं जैg29शदी सफलतो भेटैत आ दोसरो \nकाज करैक मौका सेहो। चािल तेज केना हएत?  ई मुैg27झय ैg262ैgंऔ2 न अिछ। मुदा अपन चलब तँ िजैg294मा ऐछे जे \nअनको बुझाएब ओहने जैg26उरी अिछ जेहने अपना बूझब। मुदा पिहल दाियैg2श4व  तँ अपन अपने अिछ। हम \nिशैg2उ2क छी। आठ घैg2शश टा समए लगाएब आ बैg274चा सभकैg24ं पढ़ाएब अिछ जे चौबीस घैg2शश टा क िदन-राितमे एक \nितहाइ भेल। अिहना पिैg279योकैg24ं देखै िछऐन ... । छोटका बैg274चाकैg24ं बेसी काल माइए रखै छैथ। बड़की बिैg274चया \nैgंऔ4कूलेमे बेसी काल रहैए। अँगना -घर बहारनाइसँ लऽ कऽ भानसोमे संग साथ माइए दइ छिथन। तखन  \nजुआन औरतक काज केते बँचल?  जैg26उर िवचारमे केतौ कमी अिछ। की पित -पैg279ीक िजनगी िस  िर फ बैg274चेटा \nपैदा करब छी?  की पिरवारक खचैgं6झ जुटाएब िस  िर फ मरदेक िजैg294मा छी ?  की मरद दुिनयैgं6ंक कोनो कोणसँ \nपसीना चुबा कमा कऽ अनैथ आ ैgंऔ4 ैg2उउी  घरक छहरदेबालीसँ नइ िनकलैथ,  यएह ैg262ितैg4झ7ा छी ?  औरत अपना पैरपर \nनै ठाढ़ होिथ आ अइले पुैg264खे दोखी छैथ , मिहला निह?  की गुलामीक िजनगी सभ- ले कैg4झ6करे होइ छै सुखद \nनिह? .. एहेन ढेरो ैg262ैgंऔ2 न  अिछ जे िस िर फ वैचािरक समाधानसँ समाधान निह हएत। िकएक तँ ैg262ैgंऔ2 न समैgंऔ4या \nबिन  कायैgं6झैg26उप धेने अिछ। जेकर समाधान काजे कऽ सकैए। मुदा काजोकैg24ं तँ ढेरो बाधा अिछ जे काजे ने  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n59 \n \nहुअ दइ छइ। तखन की कएल जाए? ..एते िवचार मनमे उिठते बचे लाल कुरसीपर सँ उिठ िव ैgं24ालयक \nअँगनामे टहलए लगला। जिहना अधसुखू जारैनकैg24ं आिग  मे देलासँ धुआँ बेसी होइत मुदा धधरा हेबे ने करैत \nतिहना बचेलालोक मनमे हुअ लगलैन। मुदा िबनु धधरा भेने इजोत केना हएत,  अही िबचमे बचेलाल पड़ल \nछला।”  \nअखन बचेलाल ने िवैgं24ाथैgं6शकैg24ं पढ़बैत िशैg2उ2क छैथ आ ने घरवाली -ले पैgं6ंच साए नैg294बर जदैgं6उ -पैg2उ4ी \nकीिनिनहार। ने अखन िकसान पिरवार कहौिनहार छैथ आ ने ऑि फसक बड़ा बाबूक जमाए। अखन मनुखक \nओइ सघन बोनमे मािटपर पसरल हिरअर- हिरअर दूिब जकैgं6ं छैथ जे घाससँ लऽ कऽ िवशाल -िवशाल गाछक \nिनैg274चैgं6ंमे अपन अिैgंऔ4तैg2श4व हँसैत -खेलैत मौजसँ रखने अिछ। की ओइ दूिबकैg24ं अपन िजनगीसँ आनैg2शशद नै \nछइ?  जैg26उर छै! ओहो सिज- धिज पूणैgं6झ जुआनीमे आिब अपन ैg262ीतमक ैg262ितैg2उ2ामे िदन -राित तकैत रहैए जे हमर \nअखुनका जे पुैg4झ6 शरीर अिछ ओ छीिल कऽ लऽ जा ओइ गाइक भोजन बनौत जे दूध सन अमृत दइए। \nअमृतक सृजनकतैgं6उ हम नइ छी ?  ..अनासुरती बचेलालक मनमे उठलैन- अखन हम ओ बतहा बबाजी ने तँ भऽ \nगेलॱ जे शरीरसँ अलग भऽ नचैए?  ..टहलल-टहलल बचेलाल कलपर जा मुँह-हाथ धोइ कऽ पािन पील ैन। \nजिहना धीपल लोहा पािनमे पिड़ते सरा जाइए तिहना बचेलालोकैg24ं पािन िपबते भेलैन। पािन पीब धोतीक खूटसँ \nमुँह-हाथ पोिछ बचेलाल घड़ी देखलैन, तँ चािर बजैत। कुरसी उठा कोठरीमे दऽ केबाड़ बैgंश2 कऽ ताला लगा \nघर िदस िवदा भेला। आन िदनसँ िभैgंश2 मन। जिहना नसेरीकैg24ं िनशैgं6ं कम भेलापर भक् लगल रहैत तिहना  \nबचेलालोकैg24ं होइन। रैgंऔ4ताक कोनो सुिधए ने रहैन जे केतए पएर पिड़ रहल अिछ। िवचारक दुिनयैgं6ंमे मन \nवौआइत रहैन। मनमे बेर- बेर उठैन जे हमर शिैg27औत सूतल अिछ ओकरा जागाएब जैg26उरी अिछ , मुदा ओ जागत \nकेना? मनमे आबए लगलैन, डेढ़- डेढ़ घैg2शश टा ैgंऔ4कूल अबै-जाइमे लगैए जँ साइिकल कीिन  लेब तँ अदहा समैक \nबँचत जैg26उर हएत। अदहा समैक मतलब भेल डेढ़ घैg2शश टा । तेतबे निह, पैgं6ंच -दस िमनट देिरयो भेने, तेजीसँ \nचिल कऽ समए पुरा लेब। नहाइ-खाइमे सेहो डेढ़- दू घैg2शश टा  लिग जाइए ओहूमे अदहा समए बँचा सकै छी। \nभोैg26उ -पहर-के िब छानपर पड़ल रहै छी ओ पिहनॱ उिठ सकै छी। अगर सभ समैकैg24ं बँचा एकटा नव काज ठाढ़ \nकऽ लेब तँ खुशीसँ सैg294हािर सकै छी। तेतबे निह , फिजलाहा समैसँ जेते करब ओइसँ केते बेसी जीवनोपयोगी \nमशीनक उपयोगसँ हएत। तहूसँ बेसी काजक उैg2श4साह एने सेहो हएत ...।  \nघरपर आिब बचेलाल घड़ी देखलैन तँ आन िदनसँ बीस िमनट पिहने आ िब गेल छला। ई केना \nभेल?  मन पाड़ए लगला तँ रैgंऔ4ताक चलब मने ने पड़ैन। दरबैg276जेक चौकीपर कुरता , गंजी िनकािल कऽ रिख \nिबनु हाथ-पएर धोनिह चीत गड़े सुित दुनू बैgं6ंिह मोिड़ चाइनपर लऽ आँिख बैgंश2 केने सोचए लगला।  \nबाड़ीसँ अैg264आ उखािड़ सुिमैg2उउा एक हाथमे खैg2शशती दोसरमे अैg264आ नेने अबैत रहैथ। रैgंऔ4तेपर  सँ \nबचेलालकैg24ं देख चुपचाप आँगन चिल गेली। सुिमैg2उउा मने-मन बुिझ गेलिखन जे जिहना साइिकलपर  सँ िगरल \nआदमी हाथ- पएर तोिड़ रोडपर चीते पड़ल रहैए सएह गित बचेलालोकैg24ं भेल अिछ। मुदा अँगनाक टाटक \nभुरकी देने ैg26उमा बचेलालकैg24ं देख मने-मन सोचैत जे आन िदन ैgंऔ4कूलसँ सोझे अपना कोठरीमे आिब कपड़ा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n60 \n \nिनकालै छला मुदा आइ एना िकएक केलैन। भिरसक रैgंऔ4तामे िकछु भऽ गेलैन। धड़फड़ाइत अँगनासँ िनकैल \nैg26उमा बचेलालक लगमे आिब पुछलकैन  - \n“िकछु होइए?”  \nआँिख खोिल बचेलाल ैg26उमाकैg24ं देख फेर आँिख मूिन लेलैन। ैg26उमाक करेजमे डर सिैg2शशहया गेल। मुँह लग \nमुँह लऽ जा ैg26उमा फेर पुछलकैन  - \n“मन-तन खराब भऽ गेल?”  \nआँिख खोिल बचेलाल मैg2शशद ैgंऔ4वरे मुदा सैgंझ2त शैg292दमे बजला - \n“निह! िकछु ने होइए। अखन ऐठामसँ जाउ। मनमे समुैg4औ6क लहैर उिठ रहल अिछ  ।” \nधड़फड़ाइत ैg26उमा सासुकैg24ं कहैले आँगन गेली। माथपर  सँ साड़ी सरकल ैg26उमाक। सासु लग जा \nकहलकैन - \n“अखन अैg264आ बनौनाइ छोिड़ देथुन। बेटाक मन खरा ब भऽ गेलैन। ने बजै छैथ आ ने मन उछटगर \nछैन  । जेना मुँहक रंगो बदलल जाइ छैन  । झब-दे चलौथु। देखथुन जे की भऽ गेलैन।”  \nदुनू हाथसँ अैg264आ पकैड़ कैg2उ4ामे लगौने सुिमैg2उउा ैg26उमा िदस देख बजली - \n“बैg274चाकैg24ं िकछु ने भेलैन। ैgंऔ4कूलसँ अबैमे थािक गेल हेता। ” \nहड़बड़ाइत ैg26उमा बजली - \n“निह माए! आनो िदन ैgंऔ4कूलसँ अबै छला िक आइए -टा पएरे एला। एना कहैgं6ं आन िदन होइ \nछेलैन! केहेन बिढ़यैgं6ं आन िदन देखै छेिलऐन !” \nसुिमैg2उउाक बैgं6ंिह पकैड़ ैg26उमा िघचने-िघचने दलानपर अनलकैन । दरबैg276 जापर अिबते सुिमैg2उउा ैg26उमाकैg24ं \nकहलिखन-  \n“अहैgं6ं , झब-दे चाह बनौने आउ। हम अछेलालकैg24ं शोर पाड़ै छी ।”  \nैg26उमा चाह बनबए गेली। सुिमैg2उउा अछेलालकैg24ं शोर पाड़ए गेली। जारैन  -ले अछेलाल सूखल कड़ची \nटोिनयबैत रहए, तखने एकटा कड़ची तौड़ै काल आँगुर कपा गेलइ। जइसँ छर-छर खून बहैत रहइ। ताबे \nसुिमैg2उउो लगमे पहुँचली। खून बहैत देख सुिमैg2उउा मखनीकैg24ं लैg2उ4ा नेने अबैले कहलिखन। लैg2उ4ा नेने मखनी \nदौगल आएल। मखनीक हाथसँ लैg2उ4ा लऽ सुिमैg2उउा अछेलालक ओंगरीमे नुिर  या कऽ बािैg2शशह देलिखन। खून बैgंश2 \nभऽ गेल। टोिनयेलहा कड़ची समैट मखनी चुिैgंं4 लग लऽ गेल। अछेलालकैg24ं संग केने सुिमैg2उउा बचेलाल लग  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n61 \n \nएली। ताबत ैg26उमो चाह नेने एली। सभ िक  यो चाह िपबए लगला। चाहक चुैgंऔ4की लैत बचेलाल अछेलालकैg24ं \nपुछलिखन- \n“काका, ओंगरीमे लैg2उ4ा िकए लटपटौने छह ?”  \n“अखने कड़ची टोिनयबै छेलॱ िक काप लिग गेल। अपना टैgं7औगारी नइए जइसँ छकैड़तॱ , तँए हाथेसँ \nतोड़ै छेलॱ। खून बहए लगल तँए लैg2उ4ा बािैg2शशह देिलऐ। ” \nबचेलालक गप सुिन- सुिन ैg26उमाक मन असिथर होइत गेलैन। मुदा तैयो आँिख उठा-उठा बचेलाल िदस \nदेखैत रहली। .. अछेलाल बचेलालकैg24ं कहलक - \n“बैg274चा , छुैg274 छे अहैgं6ं खेतीक भार देलॱ। िबनु ओजारे खेती केना करब ?  ने हर अिछ आ ने कोदािर,  ने \nघरमे नीक हँसूआ अिछ आ ने खुरपी। ने कुरहैर अिछ आ ने टैgं7औगारी। तखन छुैg274 छे हाथे केते काज चलत। \nगाममे देखते छी जे ने केकरो िक यो कोनो चीज दइए आ ने गरीबी दुआरे सभकैg24ं सभ चीज छइ। तखन \nकेना काज चलत?”  \nअछेलालक बात सुिन बचेलालक मनमे उठलैन- जिहना साइिकलक दुआरे अपन समए नैg4झ6 होइए तिहना \nओजारक दुआरे अछेलाल कैgंझ2ाक। .. मुैgंऔ4की दैत सुिमैg2उउा कहलिखन - \n“बैg274चा , जिहना समाज पिरवारकैg24ं आगू बढ़बैमे सहायक होइ छै तिहना बाधको अिछ। ओना कहैले \nसभकैg24ं-सभ नीके बात कहैए मुदा बेवहारमे उनटा छइ। अखन जइ िसमान पर ठाढ़ छह पिहने ओते पहुँचैक \nउपए करह। बुझैमे नै अबैत हेतह मुदा छह ओइसँ बहुत िनैg274चैgं6ं , तँए अपन िसमानसँ िनैg274चैgं6ं कोन -कोन रैgंऔ4तामे \nपछुआएल छह,  पिहने ओ बुिझ ओकरा पुरबए पड़तह। जखन औझुका िसमानपर ठाढ़ भ ऽ जेबह तखन आगू-\nमुहैg24ं डेग उठतह। एकभैg272गू भऽ आगू डेग उठबए चाहबह तँ केतौ -ने-केतौ लसैक जेबह।”  \nसुिमैg2उउाक िवचार सुिन बचेलालक मनमे आशाक टेमी भुकभुकाए लगल। हृदैमे मिैgं2औम इजोत भेल। \nमुिैgंऔ4 क याइत बजला-  \n“माए, तोहर बात मनमे गिड़ गेल। अखन काज करै जोकर चािर गोरे छी , दू परानी अछेलाल काका \nआ दू परानी अपने। तूँ तँ बुढ़ भेलँह। जखन ैgंऔ4कूलमे छेलॱ तखन मनमे उठल जे सभ िदन पएरे चािर \nकोस अबै-जाइ छी तँए एकटा साइिकल कीिन  लेलासँ अदहा समए  बँचत। जे समए उगरत ओकर उपयोग \nआगूक काजमे करब। जाबे आगू बढ़ैक चेैg4झ6ा नै करब ताबे आगू केना बढ़ब?”  \nमुड़ी डोलबैत सुिमैg2उउा बजली -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n62 \n \n“बैg274चा , अखन दूटा रैgंऔ4ता पकड़ैक छह। नोकरी करै छह तँ नोकिरयो आ दू बीघा खेत छह ओहूमे \nजान फुकैक छह। जँ दुनू सुिढ़या कऽ चलए लगतह तँ अनेरे घर उठैत देखबहक। बड़ िचैgंझ2न बात \nअछेलाल बौआ कहलखुन। जाबे खेती करैक ओजार नै रहतह ताबे मुका बला केना करबहक?”  \nसुिमैg2उउाक बात समाैg29औतो ने भेल िक िब  ैg274 चेमे अछेलाल बाजल-  \n“भौजी, कािैgंं4 बेैg26उ -पहर जुगाय आिब कऽ डेिढ़यापर बैस रहल। हम अँगनामे िबछा नक टुटल डोरी \nजोड़ैत रही। कनी कालक पछाइत   थूक फेकैले उठलॱ िक जुगायकैg24ं बैसल देखिलऐ। चोैgं26े आँगन घुिम   \nचैgंझ2ापर सँ तमाकुल -चुन लऽ चुनबैत डेिढ़यापर गेलॱ। जुगायक सूखल मुँह देख पुछि ल ऐ जे  ‘भाय केमहर-\nकेमहर एलह, बड़ मैg2शशहुआएल देखै िछअ। ’ िकछु बजैक िहैg294मते ने वेचारे के होइ। तमाकुल देिलऐ। अपनो \nखेलॱ। तमाकुल मुँहमे लेला पछाइत   जेना बजैक हूबा भेलइ।  कहलक,‘अछेलाल भाय,  कहैक तँ साहस निहयैg24ं \nहोइए मुदा तोहूँ कोनो िबरान निहयैg24ं छह तँए कहै िछअ। देखबे करै छहक जे समए केते दुरकाल भऽ गेल \nअिछ। लऽ दऽ कऽ चािर बीघा खेत छल। भगवान तीनटा बेटी देने छ ैथ। जेठकी बेटीक िबआह तँ बाबूए \nसोझहामे भेलइ। दूटा बँचल। मैझलीक िब आहमे सोमनसँ ैg26उपैआ कजैgं6झ लेलॱ। आशा छल जे खेतक उपजासँ \nकजैgं6उ सठा लेब। मुदा पैछला तीन साल केहेन भेल से तँ बुझले छह। ैg26उपैआ नै देल भेल। एक िदन सोमन \nतेना ने बाजए लगल जे खीस चिढ़ गेल। मनमे आएल जे एैgंझ2ो धूर खेत बँचाए वा निह मुदा पैgं6ंच िदनक \nभीतर ओकर ैg26उपैआ दऽ देबइ। मनमे तामस रहबे करए , डेढ़ बीघा खेत सैgंऔ4तेमे बेच कऽ ैg26उपैआ दऽ देिलऐ। \nआब अढ़ाइए बीघा खेत बँचल अिछ। छोटकी बेटी पनरह- सोलह बखैgं6झक भऽ गेल अिछ। तँए िब  आह केनाइ \nजैg26उरी भऽ गेल अिछ। कथा ठेमाएल अिछ मुदा िबनु खरचे िदन -ठेकान केना करब। तेहेन भूत लोककैg24ं \nलगल छै जे सभकैg24ं मचोिड़ -मचोिड़ खाइए। सूदी ैg26उपैआ लैत डर होइए तँए तोरा लग एलॱ जे ैg26उपैआक कोनो \nजोगार लगा दएह।’  \nजुगायक बात हृदैकैg24ं पीघला देलक। मुदा गरीबक हृदए पी  घलनिह  की?  अपने तँ तेरह दैg2शंडक सकरैgं6ंित \nिबतैए तखन दोसरक मदैत की करबै। मुदा मनमे आएल जे बचेलाल तँ नोकरी करै छैथ तँए हुनकैg24ं कहबैन। \nसमाजक बेटी आ अपना बेटीमे िक अन्  तर होइ छइ। जाबे िब आ ह-दुरागमन नै भेल रहै छै ताबे माए-बापक \nसमाजमे बेटी रहैए, तेकर पछाइत  तँ सदा-सदा-ले चिल जाइए।”  \nअछेलालक बात िध यानसँ सुिन बचेलाल मुड़ी गॲित िवचारए लग ला। समाजमे हम नोकरी करै छी। \nैg26उपैआ कमाइ छी। समाजोक तँ आशा हमरा कमाइमे छइ। अगर ैg26उपैआ हम निहयैg244  देबै तैयो कोनो-ने-कोनो \nतरहैg24ं िब  आह भाइए जेतइ। मुदा हमरा की बूझत?  हमरा ैg262ित केते घृणा वेचाराकैg24ं हेतइ। जाबे जुआन बेटी \nकेकरो घरमे रहै छै ताबे माए-बापक हृदए ितल-ितल कऽ जरैत र है छइ। एहेन समैमे मदैत मदैत निह \nिजनगीक पैघ बोझ उतारब हएत। हमर ैg26उपैआ बैgं7ंकमे अिछ। सुिदये केते देत? जेते सुइद देत तइसँ बेसी \nमहगी बढ़तै जइसँ ैg26उपैआक मोले कमत। तखन तँ मुरोसँ कम भेटत। ओइसँ नीक जे िबनु सुिदये ैg26उपैआक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n63 \n \nमदैत कऽ िदऐ। .. एते बात मनमे अिबते बचेलाल मुड़ी उठा माए िदस तकलैन। सुिमैg2उउो बचेलाले िदस \nतकैत। दुनू गोरेक िवचार आँिखएसँ भऽ गेल। बचेलाल माएकैg24ं कहलक - \n“माए, चाैg26उ -भर तँ अभावे-अभाव देखै छी। अभावकैg24ं िबनु मेटौने लोक केना आगू-मुहैg24ं ससरत। बेकतीसँ \nलऽ कऽ पिरवार आ पिरवारसँ समाज धिर सभ अँटैक गेल अिछ। केना ससरत?  जिहना नीच जमीनमे बहैत \nपािन ऊँच जमीनमे नै चिढ़ पबैत,  तोहूमे जँ मािटक आिड़ बनल रहए,  तखन तँ आरो मोसिकल होइत तिहना तँ \nिजनिगयोमे लोककैg24ं होइए। िजनगी तँ हवाक गितसँ नइ चिल सकैए जे ऊपर -िनैg274चैgं6ंक भेद िबनु बुझने चलैत \nरहत।”  \nमुिैgंऔ4 कयाइत सुिमैg2उउा बचेलालकैg24ं कहलिखन - \n“बड़ सुैgंश2र बात बैg274चा कहलह। िनैg274चैgं6ंक पािन   जखन  जमा भऽ मोटाइए तखन ऊपर चढ़ैक आशा होइ \nछइ। बाधा ैg26उपी आिड़  तोड़ैले साधनक जैg26उरत होइ छइ। अखन धिर समािजक रीित -िरवाज, चािल-ढािल  \nएहेन बना देल गेल अिछ जे एकटा डेग उठाउ तँ दोसर लसकत आ द ोसर उठाउ तँ तेसर लसकत। मुदा \nधैयैgं6झ आ साहसक आवैgंऔ2यकता सभकैg24ं छइ। एक ैgंऔ4थानपर ठाढ़ भऽ वा बैस कऽ देखलासँ दूर धिर देख पड़ैत \nमुदा बातकैg24ं गौरसँ बुझए  पड़त जे जिहना आँिखसँ िनकलैत ैg276योित पिहने लगसँ देखैत दूर तक देखैए तिह  ना \nसभसँ पिहने मनुखकैg24ं अपने देखए पड़तै, जखन अपनाकैg24ं देख लेत तखन दुिनयैgं6ं देखैक रैgंऔ4ता भेटतै। जखने \nदुिनयैgं6ंक रैgंऔ4तापर चलब शुैg26उ करत तखने थाल -िखचार छोिड़ सैgंझ2त मािटपर पएर पड़तै। अखन तोरा \nसोझहामे तीन तरहक काज उपिैgंऔ4थत छह , पिहने अपना-ले साइिकल कीिन  लएह जइसँ शरीरोक रैg2उ2ा हेतह \nआ समैयोक बचत आ दोसर खेतीक सभ समचा कीिन  लएह।”  \nमाइक बात सुिन बचेलाल अछेलाल िदस देखैत बजला-  \n“काका, कािैgंं4 शिन छी। जँए एते िदन खगल तँए एक िदन आरो खगह। हमहुँ जँए एते िदन पएरे \nैgंऔ4कूल गेलॱ  तँए एक िदन आरो जाएब। परसू रिव छी, छुिैgं26यो रहत। दुनू गोरे सबेरे जलखै कऽ बजार \nचलब। साइिकलो कीिन  लेब आ खेितयोक सभ ओजार। जुगायोकैg24ं बेटीक िब  आहमे मदैत कऽ देबइ। जे \nैg26उपैआ बैgं7ंकमे अिछ ओ सभ उठा पिरवारसँ समाज धिरमे उपयोग कऽ लेब। एक पिरवारकैg24ं आगू बढ़ने तँ \nसमाज नै अ गुआएत। समाजकैg24ं अगुआइले सभ पिरवारकैg24ं अगुआए पड़त। जिहना एकटा इंजन बड़का -बड़का \nकोठरीकैg24ं जोिड़ अपना गितमे चलबैए तिहना जँ समाजोकैg24ं रैgंऔ4तापर आिन िघचल जाए तँ ओहो ओइ गितसँ \nजैg26उर चलत। ” \nबचेलालक िव चार सुिन सुिमैg2उउा बजली - \n“बौआ, तूँ साइिकल कीिनबह। अपने तँ एैgंझ2े बेर ैgंऔ4कूल जेबह एबह। मुदा तेकर बाद तँ साइिकल \nघरेमे पड़ल रहतह तँए समाजमे केकरो साइिकलक जैg26उरी हेतै तँ ओकरो िदहक। अपनो काज चलतह आ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म अंक  ०१  िदस/g638र  २०१६  ( वष/g330 ९ मास  १०८  अंक  २१५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n64 \n \nदोसरोक चलतै। जिहना पिहलुका लोक पोखैर खुनबै छला जइसँ अ पनो काज होइ छेलैन आ समाजोक होइ \nछेलइ। जाधैर समाजमे ैg262ेम नै बढ़त , एक दोसरकैg24ं मनुख बुिझ मदैत नै करत ताधैर समाज लड़खड़ाइते \nरहत। जखन सभ- सभ- ले देहसँ लऽ कऽ चीज धिरसँ ठाढ़ हएत तखन समाज िनिैg2उ6त आगू-मुहैg24ं ससरत \nजइसँ सबहक कैg29शयाण हएत। जुगायक बेटीक िब  आहमे ैg26उपैआ जैg26उर िदहक। ओ जँ खेत भरना िदअ \nचाहतह तँ ओकरा किह िदहक जे खेत बटाइ वएह करए। वेचारा सुिद योसँ बँिच जाएत आ उपजो हेतइ। \nओकरो तँ पिरवार छै,  ओहो तँ अैgंश2े खाएत। ” \nसैgं6ंझू-पहर जुगाय अछेलाल ऐठाम आएल। अछेलाल सभ काज सिहयािर प ोखैर िदस जाइक िवचार \nकिरते छल िक जुगायपर नजैर पड़लै,  नजैर पिड़ते कहलक-  \n“जुगाय भाय, तोहर काज सुतैर गेलह। जखनसँ तूँ कहलह तखनेसँ मनमे खुटखुटी प कैड़ लेलक। \nमुदा केकरोसँ कोनो बात करैक समए होइ छइ। समए पािब बचेलालकैg24ं कहिलऐ। वेचारा मािन गेल। ओ \nतोरा ैg26उपैआ सैg294हािर देथुन। तूँ िनिैg2उ6ैg2शशत भऽ िब  आहक िदन-ठेकान करह।”  \nअछेलालक बात सुिन जुगाय बाजल-  \n“भाय, अखनो दुिनयैgं6ंमे नीक लोकक कमी नइ छइ। जे अनका बेरपर ठाढ़ हएत ओकरो बेरपर भग वान \nठाढ़ हेिथन। हम तँ अपना- मुहैg24ं हुनका िकछु ने कहलयैन तँए संगे चलह जे अपनोसँ बचेलालकैg24ं कहबैन। ” \n“अखन तोरा कहैक काज नै छह। नीक हेतह जे परसू रिव िदन संगे बजार चिल रैgंऔ4तेमे सभ गप \nकरब।”  \nअछेलालक बात सुिन मुड़ी डोलबैत जुगाय बाजल-  \n“बड़बिढ़यैgं6ं भाय। ” \n◌ \nशधgव9व द संधgव71 या  : 2453  \n6.  \nदेवनकैg24ं पािब दीनमा आ भुखनीकैg24ं वेहद खुशी भेल। भुखनीक मनमे आएल- कमाइबला बेटा भगवान प ठा \nदेलैन। मनमे एकटा पैछला बात एलै, हमरासँ एक िदन पिहने दुखनीक जैg2शश म  भेल, बैg274चेसँ दुनू गोरे संगे रहबो \nकरै छेलॱ आ खेलबो करै छेलॱ। जब कनी नमहर भेलॱ तब संगे पैg2उ4ो बीछी , गोबरो िबछ-िबछ आनी आ \nिचपिड़यो पाथी। घासो िछलैले जाइ आ बकिरयो चराबी। बाधमे रखबारक खोपड़ी लग बैस चैरिखयो-चैरखी  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१५  म ","size_mb":3.59,"has_text":true},"Videha 216.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 216.pdf","name":"Videha 216.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २१६ म अंक १५ िदसखgशथ4बर  २०१६ (वषखg36ू ९ मास १०८ अंक २१६)\n \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गणढ़3टई  \n२.१.डॊ कैलाश कुमार ि म /g257 -र ा ज /g304 था न  केर मंडोवरमे रावण आ मंदोदरीक िववाह: लोक इितहास केर मूत /g361  आ \nअमू त /g361  /g262म ाण  \n२.२. जगदीश /g262साद मंडल - जीवन-मरण ( उप/g288यास - तेसर सं/g304करण ) \n२.३. जग द ी श /g262 स ाद  म ंडल - ज ी व न  सं घ ष /g361  (उप /g288य ा स - ते स र  स ं/g304 क र ण ) \n२.४ .जगदीश /g262साद मंडल - नै धाड़ैए ( बाल उप/g288यास - तेसर सं/g304करण ) \n३. पखg3श4  \n३.१.सुशाणढ़ट88त  झा \"अवलोिकत\"- किवता-नेनपन  \n३.२.आशीष अनिचणढ़ट88हार - ३ टा गजल \n३.३.राजेश मोहन झा \"गुंजन\" -िबनु राधाक खg4ृथज \n३.४.अखgशथशदुर  रखgश76जाक -गजल  \n  \n४.ब◌ालानणढ़3थई कृते- डॉ. शिशधर कुमर-३टा बाल किवता \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचणढ़टैैकला/ फोटो सभ क फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचणढ़3थ3क िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आकखg365इव   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृणढ़टैईक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेहक  http://videha.co.in/  1 जनवरी 2017 केर अंक िनकिलते िवदेह दसम बखणढ़3थछमे णढ़टथटवेश कऽ जाएत। \nअइ अवसरपर िवदेह गीत-संगीतक एलबम केर समीणढ़टैटा आिद णढ़टथटकािशत करबाक िनणणढ़3थछय लेलक अिछ। िछटपुट \nणढ़टथटयासक अितिरणढ़ट7यत शायद ई पिहल अवसर हेतै मैिथली पिणढ़टैैकािरतामे जखन िक कोनो सािहिणढ़ट8ईयक पिणढ़टैैकाक \nकोनो एकटा अंकमे िफणढ़ट98मी गीतक एलबम वा िक णढ़3यईवतंणढ़टैै गीत -गजलक एलबम केर समीणढ़टैटा देबाक णढ़टथटयास वा \nिनणणढ़3थछय कएल गेल हुअए। संगीत समीणढ़टैटक लोकिनसँ आणढ़39छह जे ओ कोनो एलबमक कोनो गीत -गजल-संगीत की \nपूरा एलबम केर समीणढ़टैटा पठाबिथ। समीणढ़टैटा-लेख आिदमे गीत-संगीतक भाव पणढ़टैट , टेणढ़टथथीकल पणढ़टैट , शणढ़ट9टद च यन \nपणढ़टैट , एडीिटंग पणढ़टैट , माकणढ़37छिटंग पणढ़टैट आिद केर वणणढ़3थछन हुअए। लेखकणढ़टई3 ggajendra@videha.com  पर 1 \nिदसणढ़ट9ईबर 2016 धिर पठाएल जाए। ऐ अंकमे समाणढ़ट88य रचना ओ णढ़3यईथायी णढ़3यईतंभ सभ सेहो रहबे करत। णढ़टथटयास \nरहत जे बेसीसँ बेसी गीत-गजल-संगीत आिक पूरा एलबमक समीणढ़टैटा आबए।  \n  \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेषणढ़3थईक तीन सािहणढ़ट8ईयकारपर णढ़टथटकािशत केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेषणढ़3थईक जीिवत सािहणढ़ट8ईयकारक उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािहणढ़ट8ईयकार रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािहणढ़ट8ईयकार मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ णढ़389ममे अरिवणढ़ट88द ठाकुर ओ जगदीश चंणढ़ईयथ ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेषणढ़3थईक िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेषणढ़3थईक िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव मणढ़3थ3गल गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतगणढ़3थछत िवदेहक िकछु अिगला िवशेषणढ़3थईक परमेणढ़टै8र कापिड़ , वीरेणढ़ट88णढ़ईयथ मिणढ़ट98लक आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक णढ़टथटयास रहत जे ई िवशेषणढ़3थईक सभ जनवरी ओ फरवरी २०१७ मे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nणढ़टथटकािशत हुअए मुदा ई रचनाक उपलणढ़ट9टधतापर िनभणढ़3थछर करत। मने रचनाक उपलणढ़ट9टधताक िहसाबसँ समए ऊपर -\nिनणढ़ट7ईचा भऽ सकैए। सभ गोटासँ आणढ़39छह जे ओ अपन -अपन रचना ३१ िदसणढ़ट9ईबर २०१६ धिर \nggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nिवदेह सखgशथ4मान  \nिवदेह समानाखgशंंतर सािहखgशं4य अकादेमी सखgशथ4मान  \n१.िवदेह समानाखgशंंतर सािहखgशं4य अकादेमी फेलो पुरखg3ृ4कार २०१०-११   \n२०१० णढ़टै7ी गोिवणढ़ट88द झा (समणढ़39छ योगदान लेल ) \n२०११ णढ़टै7ी रमानणढ़ट88द रेणु (समणढ़39छ योगदान लेल ) \n२.िवदेह समानाखgशंंतर सािहखgशं4य अकादेमी पुरखg3ृ4कार २०११-१२   \n२०११ मूल पुरणढ़3यईकार - णढ़टै7ी जगदीश णढ़टथटसाद मणढ़ट83डल (गामक िजनग ◌ी, कथा संणढ़39छह ) \n२०११ बाल सािहणढ़ट8ईय पुरणढ़3यईकार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा संणढ़39छह ) \n२०११ युवा पुरणढ़3यईकार - आनणढ़ट88द कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुरणढ़3यईकार - णढ़टै7ी रामलोचन ठाकुर - (पखg3श3ानदीक माझ ◌ी, बणढ़3थईणढ़ट7टला- मािनक बंणढ़3टईोपाणढ़ट87याय , उपणढ़ट88यास \nबणढ़3थईणढ़ट7टलासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा सखgशथ4मान २०१२-१३ (वैकिखgशथंपक सािहखgशं4य अकादेमी पुरखg3ृ4कारक खgश65पमे खgश6शिसखg3शृ ) \n1. ि व द े ह  स म ा न ा /g288 तर  स ा ि ह /g284 य अ क ाद े म ी  फ े ल ो प ु र/g304 क ा र  2012  \n2012  णढ़टै7ी राजनणढ़ट88दन लाल दास  (समणढ़39छ योगदान लेल ) \n2. ि व द े ह  भ ाष ा स/g294 म ा न  २०१२-१३ (व ै क ि/g298 प क  स ाि ह /g284 य  अ क ा द े म ी  प ु र/g304 क ा र क  /g265पम े  /g262 ि स /g320 ) \n२०१२  बाल सािहणढ़ट8ईय पुरणढ़3यईकार  - णढ़टै7ी जगदीश णढ़टथटसाद मणढ़ट83डल कणढ़टई3 “तरेगन ” बाल णढ़टथटेरक िवहिन कथा संणढ़39छह  \n२०१२  मूल पुरणढ़3यईकार  - णढ़टै7ी राजदेव मणढ़ट83डलकणढ़टई3 \"अखgशथ4बरा \" ( किवता संणढ़39छह ) लेल। \n2012  युवा पुरणढ़3यईकार - णढ़टै7ीमती णढ़ट7थयोित सुनीत चौधरीक  “अिचखg36ूस ” ( किवता संणढ़39छह ) \n2013  अनुवाद पुरणढ़3यईकार - णढ़टै7ी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" ( मराठी उपणढ़ट88यास णढ़टै7ी िवणढ़3य3णु सखाराम खाणढ़ट83डेकर ) \nिवदेह भाषा सखgशथ4मान २०१३-१४ (वैकिखgशथंपक सािहखgशं4य अकादेमी पुरखg3ृ4कारक खgश65पमे खgश6शिसखg3शृ ) \n२०१३  बाल सािहणढ़ट8ईय पुरणढ़3यईकार  – णढ़टै7ीमती णढ़ट7थयोित सुनीत चौधरी- “देवीजी” ( बाल िनबणढ़ट88ध संणढ़39छह ) लेल। \n२०१३  मूल पुरणढ़3यईकार  - णढ़टै7ी बेचन ठाकुरकणढ़टई3 \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक संणढ़39छह ) लेल। \n२०१३ युवा पुरणढ़3यईकार - णढ़टै7ी उमेश मणढ़ट83डलकणढ़टई3 “िनखg3ृशतुकी ” ( किवता संणढ़39छह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुरणढ़3यईकार - णढ़टै7ी िवनीत उणढ़ट8ईपलकणढ़टई3 “मोहनदास ” ( िहणढ़ट88दी उपणढ़ट88यास णढ़टै7ी उदय णढ़टथटकाश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा सखgशथ4मान  २०१४-२०१५  (समानाखgशंंतर सािहखgशं4य अकादेमी सखgशथ4मान ) \n२०१४ मूल पुरणढ़3यईकार - णढ़टै7ी नणढ़ट88द िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा संणढ़39छह )  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n२०१४ बाल पुरणढ़3यईकार - णढ़टै7ी जगदीश णढ़टथटसाद मणढ़ट83डल (नै धारैए - बाल उपणढ़ट88यास ) \n२०१४ युवा पुरणढ़3यईकार - णढ़टै7ी आशीष अनिचणढ़ट88हार (अनिचखgशंंहार आखर - गजल संणढ़39छह ) \n२०१५ अनुवाद पुरणढ़3यईकार - णढ़टै7ी शणढ़ट9ईभु कुमार िसंह ( पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपणढ़ट88यासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशं4य , मूितखg36ूकला , िशखgशथंप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgशथ4मान २०१२  \nअिभ नय- मुखgश7ूय अिभनय  , \nसुणढ़टै7ी िश  णढ़ट98 पी कुमारी, उणढ़ईछछ - 17  िप ता णढ़टै7ी लणढ़3ैय म ण झा \nणढ़टै7ी शोभा काणढ़ट88 त  महतो, उणढ़ईछछ - 15  िप ता- णढ़टै7ी रामअवतार महतो, \nहाखg3ृ4 य -अिभनय  \nसुणढ़टै7ी िणढ़टथट  यंका कुमारी, उणढ़ईछछ - 16,  िप ता- णढ़टै7ी वैणढ़3टईनाथ साह  \nणढ़टै7ी दुगणढ़3थैनंद ठाकुर , उणढ़ईछछ - 23,  िप ता- णढ़3यई व . भरत ठाकुर \nनृखgशं4 य  \nसुणढ़टै7ी सुलेखा कुमारी, उणढ़ईछछ - 16,  िप ता- णढ़टै7ी हरेराम यादव  \nणढ़टै7ी अ मीत रंजन, उणढ़ईछछ - 18,  िप ता- नागेणढ़टै8र कामत  \nिच खgश55कला  \nणढ़टै7ी पनकलाल मणढ़ट83डल , उमेर- ३५, िपता- णढ़3यईव . सुणढ़ट88दर मणढ़ट83डल , गाम छजना \nणढ़टै7ी रमेश कुमार भारती, उणढ़ईछछ - 23,  िप ता- णढ़टै7ी मोती मणढ़ट83 ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \nणढ़टै7ी परमानणढ़ट88 द  ठाकुर, उणढ़ईछछ - 30,  िप ता- णढ़टै7ी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \nणढ़टै7ी बुलन राउत , उणढ़ईछछ - 45,  िप ता- णढ़3यई व . िच णढ़ट98 टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \nणढ़टै7ी बहादुर राम , उणढ़ईछछ - 55,  िप ता- णढ़3यई व . सरजुग राम \nिशखgशथंपी -वखg3ृ4तुकला  \nणढ़टै7ी जगदीश मिणढ़ट98लक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूितखg36ू-मृिखgश54का कला  \nणढ़टै7ी यदुनंदन पंिड  त, उणढ़ईछछ - 45,  िप ता- अशफणढ़3थ8 पंिड  त \nकाखg4ू7 -कला \nणढ़टै7ी झमेली मुिखया,िपता णढ़3यईव . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आखgशं4मिनभखg36ूर संखg3ृ4कृित  \nणढ़टै7ी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता णढ़3यईव . णढ़टै7ी फणी दास , गाम वेरमा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \nिवदेह मैिथली पखgश55कािरता सखgशथ4मान  \n-२०१२ णढ़टै7ी नवेणढ़ट88दु कुमार झा \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशं4य , मूितखg36ूकला , िशखgशथंप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgशथ4मान २०१३    \nमुखgश7ूय अिभनय -  \n(1)  सुखgश57ी आशा कुमारी सुपुखgश55ी खgश57ी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपुखgश55 मो . ईषा आलम, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सुखgश57ी अपणखg365 कुमारी  सुपुणढ़टैैी णढ़टै7ी मनोज कुमार साहु, जणढ़ट88 म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलिणढ़3ैय म  िन यणढ़3थ3, पोणढ़3यई ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहाखg3ृ4 य –अिभनय- \n(1)  खgश57ी खg4ृथखg33शदवे पासवान उफखg36ू रामजानी पासवान  सुपुणढ़टैै - णढ़3यई व . लणढ़3ैय मी पासवान, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस फ आलम सुपुखgश55 मो . मुखg3ृ4 ता क आलम, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशं4य , मूितखg36ूकला , िशखgशथंप आ  िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgशथ4मान  (मखg364गिन खबास समखg3थू योगदान \nसखgशथ4मान ) \nशाखg3ृ4 खgश55ी य संगीत सह तानपुरा : \nखgश57ी रामवृखgश5श िस ◌ ंह सुपुखgश55 खgश57ी अिन  खgश65खg3शृ िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पोणढ़3यई ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nमखg364गिन   खबास सखgशथ4 मा न: िमिथला लोक संखg3ृ4कृित संरखgश5शण : \nखgश57ी राम लखन साहु पे. णढ़3यई व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पोणढ़3यई ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशं4य , मूितखg36ूकला , िशखgशथंप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgशथ4मान  (समखg3थू योगदान सखgशथ4मान ):  \nनृखgशं4 य  -  \n(1)  खgश57ी हिर   नारायण मखgशं3 ड ल सुपुणढ़टैै - णढ़3यई व . नणढ़ट88 दी मणढ़ट83 ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सुखgश57ी संगीता कुमारी सुपुखgश55ी खgश57ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच खgश55कला -   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n(1)  जय खgश6शकाश मखgशं3 ड ल सुपुणढ़टैै - णढ़टै7ी कुशेणढ़टै8र मणढ़ट83 ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पोणढ़3यई ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  खgश57ी चखgशंं दन कुमार मखgशं3 ड ल सुपुणढ़टैै णढ़टै7ी भोला मणढ़ट83 ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पोणढ़3यई ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) संणढ़टथटित  , छाणढ़टैै णढ़3यई नातक अंित म वषणढ़3थछ, कला एवं िश णढ़ट98 प  महािव णढ़3टईालय - पटना।     \nहिर मुिन यखg363 / हारमोिनयम   \n(1)  खgश57ी महादेव साह सुपुखgश55 रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाडणढ़3थछ- नं. ०९, पोणढ़3यई ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  खgश57ी जागेखgश5ंर खgश6शसाद राउत  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . रामणढ़3यई वणढ़टथैप राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1)  खgश57ी अनुप सदाय  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पोणढ़3यई ट - मनोहर पणढ़3टथी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  खgश57ी कखgशथं ल र राम  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . खणढ़3टथर राम , उमेर- ५०, गाम- लिणढ़3ैय म  िन यणढ़3थ3, पोणढ़3यई ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1)  वासुदेव राम  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . अनुप राम, गाम+पोणढ़3यई ट - ि◌ नमणढ़3थछली, वाडणढ़3थछ न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिशखgशथंपी -वखg3ृ4तुकला -  \n(1)  खgश57ी बौकू मिखgशथं ल  क सुपुणढ़टैै दरबारी मिणढ़ट98 ल  क, उमेर- ७०, गाम- लिणढ़3ैय म  िन यणढ़3थ3, पोणढ़3यई ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2)  खgश57ी राम िव  लास धिर कार  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूितखg36ूकला -मृितखg36ूकार कला -  \n(1)  घूरन पंिड त सुपुखgश55 - णढ़टै7ी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पोणढ़3यई ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  खgश57ी खgश6शभु पंिड त सुपुखgश55  खg3ृ4 व .   , पता- गाम+पोणढ़3यई ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nकाखg4ू7 -कला-  \n(1)  खgश57ी जगदेव साहु सुपुणढ़टैै शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नमणढ़3थछली-पुरवणढ़3थैस , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  खgश57ी योगेखgशंं खg4ृ6 ठाकुर सुपुखgश55 खg3ृ4 व . बुखg3शृू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आखgशं4मिनभखg36ूर संखg3ृ4कृित -    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(1)  खgश57ी राम अवतार  राउत सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2)  खgश57ी रौशन यादव  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . किप लेणढ़टै8र यादव , उमेर- ३५, गाम+पोणढ़3यई ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअखg334ा /महराइ-  \n(1)  मो. जीबछ  सुपुणढ़टैै मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पोणढ़3यई ट - बड़हारा, भाया- \nअणढ़ट88 ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \nखgश57ी बखgश74 चन मखgशं3 ड ल सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . सीताराम मणढ़ट83 ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखgश57ी रामदेव ठाकुर सुपुखgश55 खg3ृ4 व . जागेखgश5ंर ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (खgश6शभाती ) गौिन हार  आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1)  णढ़टै7ी सुकदेव साफी \nसुपुणढ़टैै णढ़टै7ी   , \nपता- गाम इटहरी, पोणढ़3यई ट - बेलही, भाया- ि◌ नमणढ़3थछली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (खgश6शभाती ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पोणढ़3यई ट - बेलही, भाया- ि◌ नमणढ़3थछली, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  लेखg334ु दास  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . सनक मणढ़ट83 ड ल पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपुणढ़टैै अणढ़ट9ट दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपुणढ़टैै ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1)  खgश57ी जगत नारायण मखgशं3 ड ल सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . खुशीलाल मणढ़ट83 ड ल, उमेर- ४०, गाम+पोणढ़3यई ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  खgश57ी देव नारायण यादव  सुपुणढ़टैै णढ़टै7ी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पोणढ़3यई ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1)  खgश57ीमती फुदनी देवी  पणढ़ट79ी णढ़टै7ी रामफल मणढ़ट83 ड ल, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सुखgश57ी सुिव  ता कुमारी सुपुणढ़टैैी णढ़टै7ी गंगाराम मणढ़ट83 ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पोणढ़3यई ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1)  खgश57ी सीताराम राम  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लिणढ़3ैय म  िन यणढ़3थ3, पोणढ़3यई ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  खgश57ी लखg35ृ मी  राम  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nकखg363रनेट -  \n(1)  खgश57ी चखgशंं द र राम  सुपुणढ़टैै - णढ़3यई व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लिणढ़3ैय म  िन यणढ़3थ3, पोणढ़3यई ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबेखgशंं जू वादक-  \n(1)  खgश57ी राज कुमार महतो  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . लणढ़3ैय मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नमणढ़3थछली वाडणढ़3थछ नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  खgश57ी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पोणढ़3यई ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   खgश57ी जीबछ यादव  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . णढ़टथैपालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पोणढ़3यई ट - बेलही, भाया- \nि◌ नमणढ़3थछली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   खgश57ी शखgशथ4 भु मखgशं3 ड ल सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . लखन मणढ़ट83 ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पोणढ़3यई ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नमणढ़3थछली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख खg3ृ4 स कर- (िख खg3ृ4 सा  कहैबला)-  \n(1)  खgश57ी छुतहखgश65 यादव उफखg36ू राजकुमार , सुपुणढ़टैै णढ़टै7ी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पोणढ़3यई ट - मनोहर \nपणढ़3टथी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2)  बैजनाथ मुिख या उफखg36ू टहल मुिख  या- \n(2) सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पोणढ़3यई ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िचखgश55कला -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \n(1)  सुखgश57ी िम  िथ लेश कुमारी सुपुणढ़टैैी णढ़टै7ी रामदेव णढ़टथटसाद मणढ़ट83 ड ल ‘झाणढ़टथैदार ’ पता- गाम- रसुआर, पोणढ़3यई ट -–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नमणढ़3थछली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2)  खgश57ीमती वीणा देवी पखgश7थी खgश57ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2)  खgश57ी िक  शोरी दास  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . नेबैत मणढ़ट83 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोणढ़3यई ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नमणढ़3थछली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \nखgश57ी उपेखgशंं खg4ृ6  चौधरी सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखgश57ी देवनाथ यादव  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . सवणढ़3थछजीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झणढ़3थ3झपणढ़3टथी, पोणढ़3यई ट - पीपराही, भाया- लदिन यणढ़3थ3, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1)  णढ़टै7ी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1)  खgश57ी कुखgशंं दन कुमार कणखg36ू सुपुणढ़टैै णढ़टै7ी इणढ़ट88 णढ़ईयथ कुमार कणणढ़3थछ पता- गाम- रेबाड़ी, पोणढ़3यई ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2)  खgश57ी राम खेलावन राउत  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर  (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \nखgश57ी रामचखgशंं खg4ृ6 खgश6शसाद मखgशं3 ड ल सुपुणढ़टैै णढ़टै7ी झोटन मणढ़ट83 ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पोणढ़3यई ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमणढ़3थछली, ि◌ जला- सुपौल  (िब हार) \nखgश57ी िव  भूित  झा सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक   \nखgश57ी रिव  खgशंं खg4ृ6  यादव  सुपुणढ़टैै सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पोणढ़3यई ट - मनोहर पणढ़3टथी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \nखgश57ी िप  चकुन सदाय  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \nखgश57ी रामपित   मखgशं3 ड ल सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . अजुणढ़3थछन मणढ़ट83 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोणढ़3यई ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमणढ़3थछली, ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1)  खgश57ी किप  लेखgश5ंर  दास सुपुखgश55 खg3ृ4 व . सुखg3ंशर दास , उमेर- ७०, गाम- लिणढ़3ैय म  िन यणढ़3थ3, पोणढ़3यई ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  खgश57ी खखर सदाय  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत   \n(1)  खgश57ी रामिव  लास यादव  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पोणढ़3यई ट - सणढ़3थईिग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \nखgश57ी जोगेखgशंं खg4ृ6  राम  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . िब णढ़ट98 टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखgश57ी राजेखgशंं खg4ृ6  राम  सुपुणढ़टैै कालेणढ़टै8र राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पाणढ़3यई ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \nखgश57ी सैनी राम  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखgश57ी जनक मखgशं3 ड ल सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . उिच त मणढ़ट83 ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पोणढ़3यई ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमणढ़3थछली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम यखg363 / खg3थूुम बाजा   \nखgश57ी परमेखgश5ंर मखgशं3 ड ल सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . िब हारी मणढ़ट83 ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मयणढ़3थ3 बजबै छिथ  । \nखgश57ी जुगाय साफी  सुपुणढ़टैै  णढ़3यई व . णढ़टै7ी णढ़टै7ीचणढ़ट88 णढ़ईयथ  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक   \nखgश57ी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पोणढ़3यई ट - बेलही, भाया- ि◌ नमणढ़3थछली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \nखgश57ी योगेखgशंं खg4ृ6  राम  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . िब णढ़ट98 टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \nखgश57ी जखg3थूनाथ चौधरी उफखg36ू िध  यानी दास  सुपुणढ़टैै णढ़3यई व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखgश57ी महेखgशंं खg4ृ6 पोखg3ूथार , उमेर- ६५, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \nखgश57ी राम खgश6शसाद राम सुपुखgश55 खg3ृ4 व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पोणढ़3यई ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेषखg364क :- \n१) हाइकू िवशेषखg364क १२ म अंक, १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) गजल िवशेषखg364क २१ म अंक,  १ नवखgशथ4बर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेषखg364क ६७ म अंक, १ अखgश7ृटूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािहखgशं4य िवशेषखg364क ७० म अंक, १५ नवखgशथ4बर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेषखg364क ७२ म अंक १५ िदसखgशथ4बर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेषखg364क ७७म अंक ०१ माचखg36ू २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेषखg364क िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अगखg3ृ4त २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भिखgश7ृत गजल िवशेषखg364क १२६ म अंक, १५ माचखg36ू २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समीखgश5शा िवशेषखg364 क १४२ म, अंक १५ नवखgशथ4बर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीकखg364त िमखgश57 मधुप िवशेषखg364क १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिवखgशंंद ठाकुर िवशेषखg364क १८९ म अंक १ नवखgशथ4बर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश चखgशंंखg4ृ6 ठाकुर अिनल िवशेषखg364क १९१ म अंक १ िदसखgशथ4बर २०१५   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह सखgशथ4मान िवशेषा  क- २००म अ क १५ अखgश6शैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \nलेखकसं आमंिखgश55त रचनापर आम ंिखgश55त रचनाकारक िटखgशथृपणीक शृंखला  \n१. कािमनीक पखg364च टा किवता आ ओइपर मधुकाखgशंंत झाक िटखgशथृपणी  \nVIDEHA 209th  issue िवदेहक दू सए नौम  अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पिखgश55काक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक  सवखg36ूखgश57ेखg4ू7  रचनाक  एकटा समानाखgशंंतर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली /g262ब /g288 ध -ि न ब /g288 ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (म ै िथ ल ी प /g324  २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nि व द े ह  म ै ि थ ल ी  प /g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nि व द े ह  म ै ि थ ल ी  न ा/g384 य उ/g284 स व  [ िवदेह सदेह ८ ] \nि व द े ह  म ै ि थ ल ी  ि श शु  उ/g284 स व  [ िवदेह सदेह ९ ] \nि व द े ह  म ै ि थ ल ी  /g262 ब /g288 ध -ि न ब /g288ध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/  \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/  \nअपन मंतखg3ृूय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \nगजेणढ़ट88णढ़ईयथ ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \nऐ\n रचनापर अपन मंतखg3ृूय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n२. गणढ़3टई  \n२.१.डॊ कैलाश कुमार ि म /g257 -र ा ज /g304 था न  केर मंडोवरमे रावण आ मंदोदरीक िववाह: लोक इितहास केर मूत /g361  आ \nअमू त /g361  /g262म ाण  \n२.२. जगदीश /g262साद मंडल - जीवन-मरण ( उप/g288यास - तेसर सं/g304करण ) \n२.३. जग द ी श /g262 स ाद  म ंडल - ज ी व न  सं घ ष /g361  (उप /g288य ा स - ते स र  स ं/g304 क र ण ) \n२.४ .जगदीश /g262साद मंडल - नै धाड़ैए ( बाल उप/g288यास - तेसर सं/g304करण ) \nडॉ. कैलाश कुमार िमखgश57  \nराजखg3ृ4थान केर मंडोवरमे रावण आ मंदोदरीक िववाह : लोक इितहास केर मूतखg36ू आ अमूतखg36ू खgश6शमाण  \n  \nडॉ. कणढ़ट98याण कुमार चणढ़389वतणढ़3थ8 इितहासक पैघ िवणढ़3टैान छिथ। कला इितहासमे िहनकर PhD हावणढ़3थछडणढ़3थछ \nिविणढ़टै8णढ़3टईालयसँ ओणढ़ट9ईकारेणढ़टै8रपर छिन। ओरछा आ अनेको आिकणढ़3थछयोलॉिजकल साइटपर बहुत महणढ़ट8ईवपूणणढ़3थछ काज केने \nछिथ। सफल आई.ए. एस.  अिधकारी रहल छिथ। भारत सरकारसँ सिचव केर पदसँ िरटायर केने छिथ। \nअपन कला णढ़टथटेम आ िवणढ़3टैताक कारण डॉ. चणढ़389वतणढ़3थ8 इंिदरा गणढ़3थईधी मानव संणढ़39छहालय भोपाल केर िनदेशक ; इंिदरा \nगणढ़3थईधी राणढ़3य3णढ़399ीय कला कणढ़37यणढ़ईयथ , िदणढ़ट98ली केर सदणढ़3यईय सिचव ; नेशनल णढ़ट9ईयूिजयम , िदणढ़ट98ली केर महािनदेशक आ नेशनल \nणढ़ट9ईयूिजयम इंिणढ़3यईटणढ़38ईयूट ऑफ़ आटणढ़3थछ िहणढ़3यईटीरी, णढ़ट9ईयुिजयोलॉजी ,आ कॉणढ़ट88सेवणढ़3थछशन केर वाईस चणढ़3थईसलर ; NEUPA केर \nवाईस चणढ़3थईसलर ; िदणढ़ट98ली िवरासत संसथान , िदणढ़ट98ली केर चीफ ; आ लिलत कला अकादमी केर अणढ़ट87यणढ़टैट पदके \nसुशोिभत क चुकल छिथ। डॉ. चणढ़389वतणढ़3थ8 सौणढ़ट9ईय , मृदु आ सहज लोक छिथ। ई अपना आपके िवणढ़3टैान मानैत \nछिथ णढ़टथटशासक निह। गुफा िचणढ़टैैकलाके वैणढ़टै3ािनकता, उणढ़3टटव , िवकास, खोज, शोध आिदपर बहुत गंभीर आ \nिवणढ़3यईतृत काज केने छिथ। लोक आ जनजातीय कलाके सब पणढ़टैटपर काज करबाक णढ़टथटबल इणढ़ट7ईछा छिन।  \nहमरा िहनका संगे बहुत काज करबाक अवसर भेटल अिछ। िहनका संगे नालंदा, छणढ़टैईीसगढ़ , असम, \nअणढ़टथईणाचल , मिणपुर, िसिणढ़3छटम , िमजोरम, मेघालय, नागालणढ़373ड , िणढ़टैैपुरा, महाराणढ़3य3णढ़399 , बंगाल, आिद शोध कारणे रहबाक \nआ णढ़ईछयमण करबाक मौका भेटल अिछ। िहनकर िजणढ़टै3ासा अनंत छिन । हमेशा अपन डायरीमे जानकारी लेत  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nरहैत छिथ। कहैत रहैत छिथ जे भाव इितहास, भाव भूगोल,  लोक इितहासके िबना भारतके निह बुझल जा \nसकैत अिछ। िहनका संगे कतेक सै सेिमनार, वकणढ़3थछशॉप आिदके आयोजन केने छी सेहो पूणणढ़3थछ बौिणढ़3टयक \nणढ़3यईवतंणढ़टैैताके संग।  \nएक बेर एहने णढ़टथटयोजनसँ 2001 मे जोधपुर गेल रही। ओत एक एहेन णढ़3यईथान भेटल आ एहेन जानकारी भेटल \nजे एक बेर लोकमे कुनो मूतणढ़3थछ संरचनापर कतेक अमूतणढ़3थछ कथा एवं लोकइितहास केर परत बिन जाइत छैक \nसेहो िवलणढ़टैटण तािहपर सोचबाक लेल बाणढ़ट87य केलक। अगर हम कही जे हमरा संगे लंकापित रावण केर सासुर \nआ मंदोदरी केर नैहर चलु, हुनकर िववाहमणढ़ट83डपके देखु,  कुलदेवीके दशणढ़3थछन कए धणढ़ट88य होउ त केहेन लागत ? \n िदनमे सपना जकणढ़3थ3 ने? मुदा दृणढ़ईछथाणढ़ट88त िकछु एहने सन अिछ। णढ़टथटामािणक आ अणढ़टथटमािणक अलग बात छैक , \n किन लोक इितहास आ आणढ़ट7छयान केर जाल केर िनमणढ़3थैण   देखु। एक संगे राम आ कृणढ़3य3णके एकिह वेदीपर \nअलग अलग कालख णढ़ट83डमे िववाह केर कथा आ िकणढ़ट9ईबदिणढ़ट88त देखू। हमरा लेखनी संगे अहुँ याणढ़टैैा कणढ़टथई। नीक \nलागत। \nघुमबाक आ जानकारी िवशेषणढ़टथैपसँ लोक इितहास केर संकलनके दृिणढ़ईछथकोणसँ अनेक बेर राजणढ़3यईथान \nजाइत रहैत छी। \nराजणढ़3यईथान जेबाक अथणढ़3थछ भेल सणढ़3थईणढ़3यईकृितक िवरासत केर गभणढ़3थछमे जेनाइ। एिह धरा केर मूतणढ़3थछ आ  अमूतणढ़3थछ दुनू \nसणढ़3थईणढ़3यईकृितक सणढ़ट9ईपदा णढ़टथटदेश केर गौरवपूणणढ़3थछ इितहास केर साणढ़टैटी अिछ। चणढ़ट9यपा-चणढ़ट9यपा धरती वीर पुणढ़टैै आ वीरणढ़3थईगना \nकेर पदचापसँ अिभमंिणढ़टैैत अिछ। राजा आ णढ़टथटजाकेर मणढ़ट87य नीक आ अधलाह अनेक कथा िजवंत अिछ। ई \nमीरा, महाराणा णढ़टथटताप ,  िबणढ़389म आ नेरा केर धरती अिछ। ई ओ धरा अिछ जतय केर णढ़टैटणढ़टैैाणी आ अणढ़ट88य \nमिहला अपन इणढ़ट7थजत आ आन ,  बान आ शान केर रणढ़टैटाक हेतु सै सै केर संणढ़ट7छयामे आणढ़ट8ईमदाह अथवा सामूिहक \nजौहर क लेलिथ। अपना आपके िजबैत अिणढ़ट7टनमे समिपणढ़3थछत केिल मुदा आणढ़389णढ़3थईताके अपन शारीर तकके हाथ निह \nणढ़3यईपशणढ़3थछ कर देलिन।  \nराजणढ़3यईथानके कुनो भागमे जाऊ , िकछु ने िकछु महणढ़ट8ईवपूणणढ़3थछ  इितहास, परंपरा, केर भान भेटत, गढ़ आ \nगढ़ैया भेटत, ढ़नमनायल हवेली भेटत, राजाक कथा भेटत:  कतौ णढ़टथटजावणढ़ट8ईसलताके त कतौ िनरंकुशताके। मुदा \nभेटत जणढ़टथैर।  \nजोधपुरके बागलमे मंडोवर नामक एक बहुत पैघ णढ़टथटाचीन नगर छलैक। िबखरल खंडहर ,  णढ़टथटणढ़3यईतर \nअवशेष एिह बातके साणढ़टैटी छैक। अगर णढ़3यईथानीय लोकक बातके िवणढ़टै8ास करी त 24 कोसमे ई नगर णढ़3यछयाणढ़ट9यत \nछल। कतेक महल उणढ़ट98टा लटकल जकणढ़3थ3 लागत। अगर णढ़ट87यानसँ देखब त ऐना बुझना जैत जेना िकयोक \nपूराके पूरा नगरके उलटा लटका देने होइक। पिहने णढ़टथटवेशमे बुझा जैत जे जणढ़टथैर बहुत रहणढ़3यईयसँ भरल नगर \nछल हैत ई खँडहर। पूरा खणढ़ट83डहर जेना बहुत पैघ रहणढ़3यईय अपना गतणढ़3थछमे नुका क रखने हो? खैर!  एक बहुत \nबुजुगणढ़3थछ मिहलासँ भेट भेल। ओ कहली : \"बेटा, कणढ़3थईई फोटू लेवे है , आखी नगरी ही उलटी पड़ी है।\" (बेटा, \nकी कोनो फोटो ल रहल छी? ई त समणढ़3यईत नगरी उलटा छैक \"।)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nबात बहुत िबिचणढ़टैै रहैक। ऐना मोनमे िजणढ़टै3ासा भेल जे जॱ िकयोक णढ़3यईथानीय आदमी एिहपर िकछु \nकहैत। एक युवक भेट भेल। ओ कहलक कुनो खास बात निह छैक। अचणढ़37छयोलॉिजणढ़3यईणढ़38ईस आ णढ़टथटागइितहास \nएिहपर मौन अिछ। शायद िकयोक णढ़3यईथानीय लोक िकछु बता पबिथ। एतबेमे एक बुजुगणढ़3थछ एला। करीब 80 \nवषणढ़3थछक। पातर देह। गोर धप -धप। िजणढ़टै3ासाके देखैत कहला: \n\"हमर िपतामह िकछु एिह शणढ़3थईत आ ढ़नमनयाल खणढ़ट83डहरके गूढ़ रहणढ़3यईय आ इितहासके बारेमे कहने \nछला।अगर अहणढ़3थ3 लग समय हो आ सुनबाक धैयणढ़3थछ हो त हम बता सकैत छी। \" हमरा ऐना लागल जेना सब \nिकछु भेट गेल। हम झट दिन कहिलयिन : \" जणढ़टथैर , अपने कहल जाओ। हम अपने सनहक़ लोकक तलाश \nकरैत रही।\" आब बूढ़ा एक पाथरपर बैस कहनाय णढ़टथटारणढ़ट9ईभ केला: \nआईसँ सात हज़ार पणढ़3थ3च सै वषणढ़3थछ पूवणढ़3थछ लंकापित रावण अही णढ़3यईथानपर आिब मंदोदरीसँ िववाह केला। \nमणढ़ट88दोदरीके णढ़3यईथानीय लोक मंदोधरी कहैत छिन। िहनक िपताक नाम छल िनमंदूजी। ओही नामसँ एिह णढ़3यईथानक \nनाम मंडोवर पड़लैक। एकटा 10 खंभाके चँवर िदश इशारा करैत ओ बुजुगणढ़3थछ कहलिन \"यैह िथक ओ णढ़3यईथान \nजतय रावण आ मंदोदरी केर िववाह मंडप केर वेदी छलैक।\" ठीक ओकर बगलमे पाथरक कलाणढ़ट8ईमक भणढ़3यछय \nआ उणढ़ट8ईकीणणढ़3थछ तोरण रहैक जे आब खणढ़ट83ड -खणढ़ट83ड भेल छैक। हालणढ़3थ3िक एक बेर एकरा देखलासँ सुिधजन सहजिह \nअनुमान लगा सकैत छिथ जे ई िववाह कतेक शाही ठाठसँ भेल हेतैक आ ऐणढ़टै8यणढ़3थछके णढ़टथटतीक छल हेतैक। \nकतेक कािरगर आ कलाकार राित-िदन एकर िनमणढ़3थैणमे लागल हेतैक। बेजुवान पाथर जेना अपन इितहास केर \nगाथा सुनबैत हो। \nआब हमहु बुजुगणढ़3थछ णढ़3यछयिणढ़ट7यतके कहल सब बात के पाथर संगे जोड़ै लगलॱ। अणढ़3टटुत अनुभव। अणढ़3टटुत \nिसनेह। राजणढ़3यईथानके इंच इंच धरतीसँ पुनः आिणढ़ट8ईमक लगाव होम लागल।  \nआब बुजुगणढ़3थछ एक ऊंच महलपर ल गेला। कहलिन जे ई णढ़ट87वणढ़3यईत महल 24 खणढ़ट83ड केर छलैक। \nदूमहलमे िवभणढ़ट7यत , 12 खणढ़ट83ड ऊपर आ 12 खणढ़ट83ड िनचा। िनचा खणढ़ट83ड केर तलघर एखनो बणढ़3थ3चल छैक आ \nसुरिणढ़टैटत छैक।  \nसमणढ़3यईत भवन आ दुनु खणढ़ट83ड केर हरेक िहणढ़3यईसामे सुणढ़टथईज केर धुप इजोतक संग वसातआथणढ़3थछत \nणढ़389ॉसवणढ़37यिटलेशन केर गजब णढ़3यछयवणढ़3यईथा छलैक। िनचाके तहलखानामे गुणढ़ट9यत णढ़3यईथानपर खजाना सेहो बनल रहैक। \nएक तहलखानामे त पूराके पूरा मंिदर दबल रहैक। मंिदर केर देबारपर रंगिवरंगक उणढ़ट8ईकीणणढ़3थछ आकृित एखनो \nमनोहारी लािग रहल छलैक। \nतणढ़ट8ईपणढ़टैथात ओिह णढ़3यईथान लग गेलहुँ जतय राजघराना केर पुणढ़टथईष रहैत छला, णढ़3यईणढ़टैैीगण रहैत छिल। \nकुलदेवीकेर डीह केर दशणढ़3थछन भेल। िबना कुलदेवीके िविधवत पूजा अचणढ़3थछनाके घरक कोनो णढ़3यईणढ़टैैीगण अथवा पुणढ़टथईष \nभोजन निह करैत छल। मंदोदरी केर महल देखल। बुजुगणढ़3थछ सब णढ़3यईथानक एक टूिरणढ़3यईट गाइड जकणढ़3थ3 िवणढ़3यईतारसँ \nजानकारी द रहल छलाह । एक एक शणढ़ट9टद नापल – ने कम ने अिधक। पूरा संतुिलत। बुझना ऐना जाइत \nछल जेना रावण आ मंदोदरीके िववाहक पुजेगड़ी यैह होिथ!  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nभवन िनमणढ़3थैण कला उणढ़टैईम बुझना गेल। ओिह समयमे आिकणढ़3थछटेणढ़ट7यचर केर सणढ़ट9ईबणढ़ट88धमे ओतेक जानकारी निह \nछल तािह कोनो णढ़3यईकूल अथवा णढ़3यईटाइलसँ जोड़बामे असमथणढ़3थछ रही। फ़ोटो बहुत सुणढ़38टर निह छल। जे छलो से \nसमाणढ़ट9यत भ गेल। णढ़3यईमरण शेष अिछ। वैह िलख रहल छी। गढ़ल मुदा टूटल आ छत िवछत पाथर केर हरेक \nभाग जेना िकछु कहैत छल? पिहल बेर भेल जेना पाथर बजैत हो। मुदा जोरसँ निह, कानमे नहु-नहु। फेर \nभेल, जे जकर िवखिणढ़ट83डत पाथर केर ढ़ेर अतेक बजैत छैक ओकर  साणढ़टैटात णढ़3यईवणढ़टथईप केहेन हेतैक ? मोन त \nकरैत छल जे इितहासके कान पकिड़ पाछा क ली आ सब बात देख ली, छू ली, बुिझ ली, आ िलख ली, \nएक साणढ़टैटात णढ़टथटणढ़ट8ईयणढ़टैटदशणढ़3थ8के णढ़टथैपमे! मुदा इहो बुझल अिछ जे ई सपनेटामे संभव अिछ। \nबुजुगणढ़3थछ देखेबो करिथ आ िवशद वणणढ़3थछन सेहो केने जािथ। हुनकासँ इहो णढ़टै3ात भेल जे रावण जतेक \nवलशाली छल ओतबे घमणढ़ट83डी सेहो। रावण समणढ़3यईत संसारके अपनामे समेट लेबाक णढ़टथटण केने छल। अहंकार \nओकर अपन सीमा लणढ़3थ3िघ लेलकैक। अतेक जे रावण अपन ससुर मेदूजीके सेहो किह देलकिन जे ओहो \nओकर अिधनणढ़3यईत भ जािथ। जाित कुलसँ णढ़टै7ेणढ़ईछ7 मेदूजी भला एिह णढ़टथटणढ़3यईतावके कोना णढ़3यईवीकार क सकैत छला? \nअपन जमाय रावणके सणढ़ट9ईमानपूवणढ़3थछक मना क देलिथन। रावण छल धैयणढ़3थछहीन। णढ़389ोधसँ कणढ़3थ3पे लागल। कुिपत भेल \nतुरंत अपन भाय कुणढ़ट9ईभकरण आ पुणढ़टैै मेघनादके बजा पूरा नगरके उलिट देलक। णढ़ट87वणढ़3यईत क देलक। तािहं आई \nओई खणढ़ट83डहर उलटा अिछ। चँवरी लग रानीमहल , जनाना महल आिदक जीणणढ़3थछ अवशेष देखल। िकछु घर केर \nकमरा सब एखनो अनेक तरहक कलाकारी केर बेजोड़ गाथा कहैत छैक। रंग आ णढ़टथैपिवणढ़ट88यास आईओ ओिहना \nछैक। \nसंयोग नीक छल। हमर सूचनादाता बुजुगणढ़3थछ संणढ़3यईकृत आ इितहासक नीक णढ़टै3ाता छला। हुनकर ई मानब \nछलिन जे जनमानसमे णढ़टथटाचीन इितहासके सटीक णढ़टै3ान निह हेबाक  कारण बहुत अनथणढ़3थछ भ रहल अिछ। हरेक \nबातक िववरण इितहासमे निह अंिकत अिछ। कुनो राजकीय सुखसँ संपोिषत इितहासकार मंडोवर केर \nइितहास िकयैक िलखैत? इितहासकारके िलखक हेतु के पैसा देतैक? के ओकरा भणढ़ट7टनावशेष केरगतणढ़3थछमे धसल \nइितहासके पोर-पोर खोइंछा छोड़ा क कहतै? तािहं बहुत रास बात, रहणढ़3यईय , आिद कालके गालमे अथवा \nमंडोवर केर िवशालकाय चणढ़3टथाणढ़38टमे धंिस क समाणढ़ट9यत जकणढ़3थ3 भ गेलैक। कतेक दबल अिह आशमे छैक जे \nउणढ़ट8ईखनन कए िकयोक तणढ़ट8ैयके उजागर करता। मुदा किह निह किहयॲ ई रहणढ़3यईयसँ समाज आ िवणढ़3टैान वगणढ़3थछ \nलाभािणढ़ट88वत हैबो करता की निह ??? \nहमरा लोक िनराई-आँगन, सभा मंडप हिथसार, घोड़सार, दासीगृह, आिद सब िकछुके अपना आँिख \nआ बुजुगणढ़3थछ केर ऐितहािसक िदणढ़3यछय आँिखसँ देखल , हुनकर अभूतपूवणढ़3थछ वाणीसँ सुनल।  \nिजणढ़टै3ासा भेल जे बुजुगणढ़3थछसँ रावणके संबंधमे आ लंकाके बारेमे जानकारी णढ़टथटाणढ़ट9यत करी। पुछलापर कहलिन : \n\"असली लंका त अथाह समुणढ़ईयथमे डूबल अिछ। ओिह लंका केर एक कोण ितणढ़टथईपित बालाजी छिथ। लंकापुरीमे \nराम 100 योजन केर बाणढ़ट88ह बनने छला। ितणढ़टथईपित वैह णढ़3यईथान अिछ जतय राम आ िवभीषण केर  भेट पिहल \nबेर भेल छलिन। एिह मंडोवरमे िनचामे 3 सुरंग छैक। एक अयोणढ़ट87या, दोसर लंका आ तेसर णढ़3टैारका जाइत \nछैक।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nबुजुगणढ़3थछ एक मारक बात कहलिथ : \" णढ़टै7ीमान , ककर णढ़ट87यान छैक अिह पुरातन धरोहर िदस ? सब िवनाश \nकेर णढ़टथटिणढ़389यामे मणढ़ट7टन अिछ। आ ई जे जोधपुर नगर देख रहल छी ओकर बहुत भागक िनमणढ़3थैण एतिह केर \nअवशेषसँ भेल अिछ। निणढ़3छयमणढ़3थैण लेल पुरातनके सब संहार क रहल अिछ। \" \nएक बात बुजुगणढ़3थछ जे कहलिन से थोरेक िचंता आ शंशय दुनुके जणढ़ट88म द देलक। ओ बात ई रहैक जे \nबुजुगणढ़3थछक िहसाबे आईसँ करीब 3000 वषणढ़3थछ पूवणढ़3थछ णढ़टै7ीकृणढ़3य3ण सेहो अतै आिब अपन िववाह केने छला। से कोना? ई \nिववाह भेल छलिन कृणढ़3य3ण आ जामवंतीके बीच। दरअसल ई िववाह ओतेक योजनावणढ़3टय तरीकासँ निह संपणढ़38ट भेल \nरहैक जेना रावण आ मंदोदरीके समयमे भेल रहैक। अजुणढ़3थछन संग कृणढ़3य3ण मिण तकैत -तकैत एते आिब गेल छला \nकारण जे ओ मिण जामवंती लग छलिन। जामवंती मिणके महणढ़ट8ईणढ़ट8ईवसँ अनजान छली आ ओकरा कणढ़373चा बुिझ \nखेल खेला रहल छली। कृणढ़3य3ण जामवंतीसँ ओ मिण मणढ़3थईगला। एिह बातपर जामवंती केर िपता गणढ़ट9ईभीर होइत \nकहलिथन: \"हे केशव, हम ई मिण अहणढ़3थ3के द देब ' चाहैत छी, मुदा एक शतणढ़3थछ अिछ ? अगर अपने एिह शतणढ़3थछके \nणढ़3यईवीकार क ली त मिण तुरत भेट जैत .\" कृणढ़3य3ण कहलिथन : \" अहणढ़3थ3 अपन शतणढ़3थछ कहु। हम णढ़3यईवीकार करब। \" \nकृणढ़3य3णसँ अणढ़3यईवासन पािब जामवंती केर िपता बजला: \" मिण त हम तुरणढ़टैईेद ' देब परंतु मिण सँग अपन \nपुणढ़टैैी जामवंती केर हाथ सेहो अहणढ़3थ3के हाथमे सुपुदणढ़3थछ कर चाहैत छी अहणढ़3थ3क अधणढ़3थथिगनीके णढ़टथैपमे। \" \nकृणढ़3य3ण तुरंत जामवंती केर िपताक िनवेदनके णढ़3यईवीकािर लेलिन आ अिह तरहणढ़टई3 ओही िदन ओही णढ़3यईथलपर \nकृणढ़3य3ण सणढ़3छैे जामवंती केर िववाह भ गेलिन।  \nअतेक जानकारी णढ़टथटाणढ़ट9यत करैत -करैत 2 घंटा लािग गेल। पता निह चलल जे समय कोना बीत गेल। \nसब जानकारी णढ़टथईिचकारक आ बहुत हद धिर णढ़टथटामािणक सेहो भेटल। अंतहीन णढ़टथटणढ़3छछ जे मोनके परेशान केने \nअिछ ओ ई िथक जे एिह टूटल पाथर, भवन, अणढ़3टथिलका, आ णढ़3यईथानके रहणढ़3यईय कोना खुजत ???? \n \nऐ रचनापर अपन मंतखg3ृूय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजीवन-मरण- उपखgशंं या स-जगदीश खgश6शसाद मखgशं3डल  \nपोथीकणढ़टई3 (तेसर संणढ़3यईकरण ) तणढ़ट8ई खनात् णढ़3यछ यिणढ़ट7यतगत णढ़टथैपे सोझहा आनल जा रहल अिछ ...। \n-लेखक  \n  \n  \nसमपणढ़3थछण  \nिमिथलाक वृणढ़ट88 दावनसँ लऽ कऽ बालुक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nढेरपर बैसल फुलवाड़ी लगौिनहार \nसंगे नव िवहान अनिनहारकणढ़टई3 \n  \n  \n1. \nछह बजे िभनसुरका णढ़38थयूटी रहने डाणढ़ट7यटर देवनणढ़ट88दन पणढ़3थ3चे बजे ओछाइन छोिड़ िनतकमणढ़3थछसँ िनवृणढ़टैई भऽ कपड़ा \nपिहरते रहैथ , िक चाह नेने पणढ़ट79ी आिब टेबुलपर रिख चोणढ़3टथे घुिम   िपता-ससुरकणढ़टई3 चाह देमए गेली। िपता लग चाह \nरिख बजली- \n“बाबू, बाबू...।” \nकोनो सुन-गुन निह देख   नाकक सणढ़3थ3सपर हाथ दऽ अणढ़ट88दाजए लगली। सणढ़3थ3स णढ़टथैकल देख   शीलाक मनमे उठलैन- \nिपता तँ तीन मास िबमारीसँ णढ़39छिसत भऽ मरल रहैथ। मुदा िहनका तँ िकछु ने भेलैन तखन िकए सणढ़3थ3स नै चलै \nछैन। असमंजसमे पिड़ गेली। मनमे फुरलैन अपने नै ने िकछु जनै छी मुदा पित तँ डाणढ़ट7यट र छैथ। िदन-राित \nतँ यएह रमा-कठोलामे लगल रहै छैथ, पुिछ िलऐन। फेर मनमे एलैन जे अखन शुभ-शुभ णढ़38थयूटी जा रहल छैथ \nकेना अशुभ बात कहबैन। फेर मनमे एलैन जे णढ़38थयूटी तँ णढ़टैटिणक छी मुदा मृणढ़ट8ईयु तँ णढ़3यईथायी छी, तँए ऐ आगू \nओकर तुलना करब बचपना हएत। \nिपता लगसँ झटैक कऽ पितक कोठरी जा शीला धमकली। चाह पीब डाणढ़ट7य टर देवनणढ़ट88दन कोठरीसँ िनकलैक \nतैयारी करैत रहैथ। धड़फड़ाएल पणढ़ट79ीकणढ़टई3 देख   पुछलिखन- \n“िकछु मन पड़ल की?” \n“नै िकछु मन नै पड़ल।” \n“तखन?” \n“बाबू भिरसक मिर गेला। केतबो बणढ़3थ3िह पकैड़ डोलौलयैन   मुदा आँिख नै तकलैन।” \nिपताक मृणढ़ट8ईयुक बात सुिन देवनणढ़ट88दन घ बरेला निह। बजला- \n“माए केतए छैथ?” \n“ओहो अपना कोठरीमे सुतले छैथ। जिहना सभ िदन पिहने बाबूकणढ़टई3 चाह दइ छेिल  ऐन तिहना दइले गेिलऐन \nआिक देखलयैन।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \n“चलू।” \nकिह देवनणढ़ट88दन आगू बढ़लैथ। सासुकणढ़टई3 उठबैले शीला दोसर कोठरी िदस    बढ़ली। कोठरीमे पहुँचते बजली- \n“माए!” \n“माए” सुिन सुभणढ़ईयथा फुरफुरा कऽ उठली। तैबीच शीला चाह आनए गेली। रखल लोटाक पािनसँ सुभणढ़ईयथा कुड़णढ़3थै \nकरए लगली। कुड़णढ़3थै कऽ चाह िप  लैन। देवनणढ़ट88दन पणढ़ट79ीकणढ़टई3 सोर पाड़लैन। शीलाकणढ़टई3 पहुँचते  कहलिखन- \n“बाबू मिर गेला।” \nअपना कोठरीसँ सुभणढ़ईयथो सुनलैन। मृणढ़ट8ईयु सुिन दौगले पित लग पहुँचली।  \nमृत पितकणढ़टई3 देख   सुभणढ़ईयथा घबरेली निह। मन पड़लैन अपन िजनगी। जिहया दुनू गोरे एक बणढ़ट88 धनमे बिणढ़ट88ह \nदुिनयणढ़3थ3क लीला-ले संगी बनलॱ, तेकरा सािठ बरख भऽ गेल। ओइ  बणढ़ट88 धनसँ पूबणढ़3थछ ने हम िकछु कहने रिह  ऐन  आ \nने ओ िकछु कहने रहैथ। किहयो भणढ़टई3टे नै भेल छला, तिहना िबना िकछु कहनिह संग छोिड़ चिल गेला। मुदा \nतँए िक  सािठ बखणढ़3थछक संग िमिल कएल काजो चिल जाएत। जिहना अबै िदन पिरवार भरल -पुरल छल, सासु-\nससुर छला तिहना तँ आइयो बेटा-पुतोहु ऐछे, तहन सोग कथीक..! \nमुणढ़3यईकी दैत सुभणढ़ईयथा बेटा िदस   तकलैन। तैबीच फुदकैत आशा आिब माएकणढ़टई3 पुछलक - \n“माए, बाबा मिर गेलिखन?” \nआशाक बात सुिन सुभणढ़ईयथा बजली- \n“बाबा गाम गेलखुन।” \nिपताक मृणढ़ट8ईयु देख    देवनणढ़ट88दन सोचए लगला। िपताक अपन समाज छेलैन। जैबीच रिह िजनगी िबतौलैन। मुदा \nहमर समाज तँ अलग भऽ गेल अिछ। तँए उिचत हएत जे ऐठामक समाज छोिड़ हुनका अपना समाजमे \nपहुँचा िदऐन। मृणढ़ट8ईयुक कोनो कमणढ़3थछ ऐठाम नै कऽ हुनके समाजक अनुकूल करब बिढ़यणढ़3थ3 हएत। शीलाकणढ़टई3 \nकहलिखन- \n“अहणढ़3थ3 तीनू गोरे ऐठाम रहू। गामेमे ऐगला सभ काज हेतैन। हम जोगार करए जाइ छी। ” \nकोठरीसँ िनकैल ऐगला ओसारपर अिबते णढ़ईयछाइवरकणढ़टई3 ठाढ़ देख    डाणढ़ट7य टर देवनणढ़ट88 द न कहलिखन- \n“अणढ़3यईपताल नइ जाएब। पेणढ़399ोल -पणढ़ट9ईपपर सँ तेल भरौने आ बह। गाम चलैक अिछ।” \nिबना िकछु बजनिह णढ़ईयछाइवर गाड़ी लऽ िनकैल गेल।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \nडाणढ़ट7य टर देवनणढ़ट88 दन कोठरीमे आिब दुनू बेटाकणढ़टई3 जनतब दइले मोबाइलमे नणढ़ट9ईबर िट  पलैन। दयानणढ़ट88द जेठ आ \nधमणढ़3थैनणढ़ट88द छोट बेटा। दयानणढ़ट88द फोथणढ़3थछ इयरक िवणढ़3टईाथणढ़3थ8 आ धमणढ़3थैनणढ़ट88द फणढ़3यईट इयरक। दुनू एणढ़3छटे मेिडकल कौलेजक \nछाणढ़टैै। दयानणढ़ट88दकणढ़टई3 कहलिखन - \n“बणढ़ट7ईचा, बाबू मिर गेला तँए दुनू भणढ़3थ3इ गाम आउ ?” \nबाबाक मृणढ़ट8ईयुक समाचार सुिन दयानणढ़ट88द कहलिखन - \n“ऐ-ले गाम िकए जाएब। आब तँ तेहेन िबजलीबला शवदाह बिन गेल अिछ जे आसानीसँ काज सणढ़ट9ईपणढ़38ट भऽ \nजाइत अिछ।” \nदयानणढ़ट88दक िवचार सुिन देवनणढ़ट88दन बजला- \n“बणढ़ट7ईचा, सभ जीव-जणढ़ट88 तुकणढ़टई3 अपन -अपन िजनगी होइत अिछ। जे जइ िजनगीमे जीबैत अिछ, ओकरा-ले वएह \nिजनगी आनणढ़ट88ददायक होइ छइ। जेना देखै छहक जे चीनीमे सेहो िकड़ा फड़ैए , िमरचाइ आ करैलामे सेहो \nफड़ैए। तीनूक सुआद तीन तरहक होइ छइ। एक मीठ, दोसर कड़ू आ तेसर तीत। चीनीक िकड़ाकणढ़टई3 जँ \nिमरचाइ आिक  करैलामे देल जाए तँ सोभािवक अिछ जे ओ मरत। मुदा की िमरचाइक िकड़ा आिक  \nकरैलाक िकड़ाकणढ़टई3 चीनीमे जीब सकत ? कथमिप निह। ओ िकए मरत? ओ तँ अधलासँ नीकमे गेल? तिहना \nबाबू सेहो सभ िदन गाममे रिह जीवन-यापन केलैन। ई तँ संयोग नीक रहल जे तोहर माए सणढ़ट9यपत -िकिरया \nदऽ बुड़हीकणढ़टई3 ‘हँ’ कहौलैन। जइसँ दुनू गोरे मास िदन पिहने एला। सेहो एलाक तीिनयणढ़टई3 िदनक उणढ़टैईर गाम \nजाइले कणढ़ट7ईछर काटए लगला। केते सणढ़ट9यपत दऽ -दऽ माए मास िदन घेरलखुन, नइ तँ तेसरे िदन चिल \nजइतैथ।” \nिपताक बात सुिन दयानणढ़ट88द बाजल - \n“ई तँ बड़ आसचजणढ़3थछक बात कहै छी, बाबू?” \nदयानणढ़ट88दक िजणढ़टै3ासा देख    देवनणढ़ट88दन बजला-   \n“कोनो आसचजणढ़3थछ निह। गामक दोसर नाओं समाजो िछऐ। जे शहर -बजारमे नै अिछ। समाजमे बणढ़ट88 ध न अिछ \nजइ अनुकूल लोक चलैए, जेकरा समािजक बणढ़ट88 धन कहल जाइत छइ। ऐ बणढ़ट88 धनक भीतर धमणढ़3थछक काज िछपल \nअिछ, जेकरा सभ िमिल िनमाहैत अिछ। मुदा शहरमे से नइ छइ। कानून-कायदाक िहसावसँ चलैए जइमे \nदया-णढ़टथटेम नइ छइ। णढ़टथटितिदन बुड़हाकणढ़टई3 दस गोरेक िजनगीक बात सुनब आ दस िमनट बजैक जे अणढ़ट93यास लिग \nगेल छैन से ऐठाम केना हेतैन। एतए सभ अपने पाछू बेहाल रहैए। के केकर सुख-दुख, जीवन-मरण \nसुनत । भिर पेट नीक अणढ़38टे-तीमन खुऔने लोकक मन असिथर थोड़े रिह सकैए, जाधैर आणढ़ट8ईमाक संतुणढ़3य3 ठी नै \nहेतइ?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nिपताक बात सुिन दयानणढ़ट88द हुँहकारी दैत बाजल - \n“कहुना-कहुना तँ तीन िदन पहुँचैमे लगत, ताधैर की कहब?” \n“अखनो गाममे एहेन चलैन अिछ जे शरीरसँ पराण िनकैलते जरबैक ओिरयान हुअ लगैत अिछ। अथणढ़3थ8 \nरखैक चलैन नै अिछ। तोरा सभकणढ़टई3 अबैसँ पिहने दाह -संणढ़3यईकार कऽ लेब। काजो तँ लगले सणढ़ट9ईपणढ़38ट निह  यणढ़टई3 \nहोइत अिछ। कहुना-कहुना तँ पनरह िदन लैगे जेतह।” \n“बड़बिढ़यणढ़3थ3। सॱझुका गाड़ी पकैड़ दुनू भणढ़3थ3इ  गाम आिब जाएब।” \nमोबाइल ऑफ कऽ मने-मन देवनणढ़ट88दन िहसाव िमलबए लगला। कमसँ-कम पनरह िदनक काज अिछ। \nउसारैयोमे िकछु समए लगबै करत। मोटा-मोटी बीस िदन लिग जाएत। बीस िदनक आकिणढ़3य3 मक छुणढ़3टथीक \nदरखास िलखए लगला। \nदरखास िल ख टेबुलपर रिख िपताक कोठरी पहुँच देवनणढ़ट88 दन पणढ़ट79ीकणढ़टई3 कहलिखन- \n“गाममे बीस िदन लगत, तइ िहसावसँ सभ समान ओिरया िलअ। काजक समए अिछ। तँए नीक-जकणढ़3थ3 \nतैयार भऽ चलैक अिछ।” \nकिह माए लग बैस गेला। शीला उिठ कऽ चीज-वौस ओिरयाबए चिल गेली। सुभणढ़ईयथाक चेहरामे सोग नै \nसुख [1] उमड़ैत रहैन। िवचारक समुणढ़ईयथमे डुमल छेली। मने-मन खुशी होइत रहैन जे हुनका अछैत जँ हम \nपिहने मिरतॱ तँ मनमे लगले रहैत जे शेष िदन हुनकर केहेन िब ततैन। मुदा से भगवान सुनलैन। जिहना हाथ \nपकड़लैन तिहना पार-घाट लगा देिलऐन। हमरा आब की अिछ, तेहेन भरल-पुरल फुलवाड़ी लगा देने छैथ जे \nकेतौ हराएल रहब। उमेरोक िहसावसँ नीके भेल। चािर बखणढ़3थछक जेठो छला...। \nमाएकणढ़टई3 िवचारमे डुमल देख    देवनणढ़ट88दन टोकलिखन - \n“माए..!” \nमुणढ़3यईकी दैत सुभणढ़ईयथा बजली- \n“बौआ, एणढ़3छटो िमिसआ दुख नै भऽ रहल अिछ। ई तँ सृिणढ़ईछथक िनयमे िछऐ। तइले दुख कथीक ?” \nओमहर शीला कपड़ो-लणढ़टैईा सेिरयबै छेली आ मने-मन मुिणढ़3यई क याइतो छेली। अनका जे हौउ, हमरा तँ सात गंगा \nनहेला फल भेटल। जेना अनका देखै िछऐ, अनका की अपन िपितयौते भाएकणढ़टई3 देख ल यैन जे मरै बेरमे काका \nकेना िघनबिथन। से तँ नै भेल। िजनगीमे िकयो एहेन ओंगरी तँ नै देखाएत! \nतैबीच णढ़ईयछाइवर बाहरमे हौरन बजेलक। अवाज सुिनते देवनणढ़ट88दन माएकणढ़टई3 कहलिखन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \n“माए, लगले हम अबै छी।” \nकिह कोठरीसँ दरखास लऽ णढ़ईयछाइवरकणढ़टई3 ऑिफस दऽ अबैले कहलिखन। पुनः घुिम   कऽ िपताक गोरथारीमे बैस \nदेवनणढ़ट88 द न, तैयारीक णढ़टथटितणढ़टैटा करए लगला। आँिख माएपर पड़लैन। एणढ़3छटो पाइ माइक मुँह मिलन निह , सोचए \nलगला। जिहना आँगनसँ घरक ओसारपर जाइले बीचमे सीढ़ी बनल रहैए, तिहना तँ पिरवारोमे अिछ। मन \nपड़लैन बाबाक सुनौल माए-बापक िब आहक कथा। केना नव पिरवार बिन दुनू गोरे बाबा-दादीकणढ़टई3 िजनगीक पार \nलगौलैन। ओहने समए तँ आइ हमरो संग आिब गेल। माएकणढ़टई3 िकए मनमे कोनो तरहक अभाव औतैन। एते \nिदन िपताक आशपर जीलैन आब हमरा दुनू परानीपर आिब गेली। जिह ना पणढ़ट79ीक सहयोग पितकणढ़टई3 आ पितक \nआशा पणढ़ट79ीकणढ़टई3 बनल रहैत , तिहना तँ पितक परोछ भेने बेटाक भऽ जाइत। \nफेर मन पड़लैन गामक णढ़3यईकूलमे अपन नाओं िलखौलहा िदन। नीक मनुख बनैले िपता चािर बखणढ़3थछक अवणढ़3यईथामे \nकाणढ़ट88हपर उठा भगवान रामक िखणढ़3यईसा सुनबैत नाओं िलखा देलैन। णढ़टै3ानक णढ़टथटित एते णढ़टथटेम  केना कम पढ़ल-\nिलखल आदमीमे आएल? केना सभ माए-बापक हृदैमे सरणढ़3यईवती बैसल रहै छिथन ? भलणढ़टई3 समािजक कुबेवणढ़3यई था आ \nसणढ़टैईाक लापरवाहीसँ नै भऽ पबैत अिछ , िजनगीक मजबुरी अणढ़ट88हारक काल -कोठरीमे धकैल दैत अिछ। मुदा \nहमरा से नइ भेल। गामक णढ़3यईकूलमे लोअर णढ़टथटाइमरी धिर पढ़लॱ। लोअर पास किरते िमणढ़38थल णढ़3यईकूलमे नाओं \nिलखबैले णढ़टथैपैआ देलैन। चािर बखणढ़3थछक पछाइत िमणढ़38थल णढ़3यईकूलसँ िनकललॱ। फेर हाइ णढ़3यई कूलक खचणढ़3थछ देलैन चािर \nबखणढ़3थछक उपराणढ़ट88त हाइ णढ़3यईकूलसँ िनकललॱ। संयोगो नीक रहल आर .के. कौलेज- मधुबनीमे,साइंसक पढ़ाइ शुणढ़टथै \nभेल। जिहना उणढ़ट8ईसाह कौलेजमे नाओं िलखौने अपना रहए , तिहना नव-नव िशणढ़टैटक बनने णढ़टथटोफेसरो सभकणढ़टई3 रहैन। \nओना ताधैर िशणढ़टैटो िवभागमे चोर -दरबणढ़ट7थ जा खुिज गेलइ। मुदा अखुनका जकणढ़3थ3 बड़की गाड़ी पास होइ -जोकर \nनिह, छोट-छीन एकपेिरया। बहुत नीक िवणढ़3टईाथणढ़3थ8 तँ हमहूँ निहयणढ़टई3 छेलॱ मुदा बहुत भुसकोलो नइ छेलॱ। जँ \nभुसकोल रिहतॱ तँ पास केना किरतॱ? किहयो फेल नै भेलॱ। \nडाणढ़ट7यटर बनैक िवचार तँ मनमे आएलो नै छल। िवचार छल बी.एस.सी. केलाक उपराणढ़ट88त हाइ -णढ़3यईकूलक िशणढ़टैटक \nबनैक। िचिकणढ़ट8ईसा जगतमे िब  ड़णढ़37थ उठल। दरभंगामे अणढ़3यईपताल खुजल आ डाणढ़ट7यटरीक पढाइयो शुणढ़टथै भेल। \nआइ.एस.सी. पास केलहा संगी सभ मेिडकल कौलेजमे नाओं िलखबैक िवचार हमरो देलक। िपताकणढ़टई3 \nकहलयैन। पढ़बैक इणढ़ट7ईछा पिहनैसँ रहैन। नाओं िलखबैक िवचार दऽ देलैन।  \nअगुआएल पिरवारक, अिधक खेतबला पिरवारक पिढ़-िलख नोकरी करैक पणढ़टैटमे नइ रहैथ। गरीब पिरवारक \nबणढ़ट7ईचा, अभावमे पिढ़ नै पबैत रहए। जे लाभ हमरो भेटल। मुदा आब बुझै छी जे डाणढ़ट7यटर बिन गाम \nछोड़ब, पिरवार-समाजकणढ़टई3 छोड़ब भेल। जखन हम डाणढ़ट7यटर बनलॱ। रोगक इलाज करब काज भेल तखन की \nगाममे रोग आ रोगी नै अिछ...। \nजिहना अकास और पृणढ़ट8ैवीक बीचक सीमा होइत , जैठाम पहुँच िचड़ै-चुनमुनी लसैक  जाइए, तिहना डाणढ़ट7य ट र \nदेवनणढ़ट88दनक बुिध लसैक गेलैन। ने आगूक बाट देखैथ   आ ने पाछू हटल होइन। मन घोर-घोर होइत रहैन।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nमाए िदस  , मुड़ी उठा तकलैन। माइक पजरामे बैसल आशाकणढ़टई3 अपना धुइनमे मगन देखलैन। आशापर सँ नजैर \nससैर दुनू बेटापर गेलैन। डाणढ़ट7यटरी पढ़ैत बेटापर नजैर पिड़ते ऐगला पीढ़ी िदस    देखए लगला। जिहना हम \nमाए-बाबूक सेवाक फल डाणढ़ट7यटर छी तिहना तँ ओहो दुनू भणढ़3थ3इ  हमर हएत। मुदा जे सुख-सुिवधा पािब हम दुनू \nगोरेसँ अलग भऽ जीवन-यापन कऽ रहल छी, तिहना तँ ओहो दुनू भणढ़3थ3इ हमरासँ अलग भऽ जीवन -यापन करत। \nमुदा शरीरक तँ गित अिछ- बालपन, युवापन आ वृणढ़3टयापन। ओ तँ सबहक लेल अिछ। बालपन आ वृणढ़3टयापनमे \nएक-दोसरक जणढ़टथैरत    सभकणढ़टई3 होइत अिछ। जेकरा अपन बुिझ सभ सेवा करैत अिछ ओ हजारो कोस दूर रहए \nलगैए। तखन सेवा केना हेतइ? अगर जँ दुिनयणढ़3थ3 भिरकणढ़टई3 अपन बुिझ सेवा करी तँ एतेक खून -खणढ़ट7ईचर ,छीना-\nझपटी, चोरी-िछनरपन, लूट-खसोट िकएक होइत अिछ? \nिविचणढ़टैै िणढ़3यईथितमे देवनणढ़ट88दन ओझरा गेला। मनमे एलैन हम डाणढ़ट7यटर छी। हमरा सन -सन केतेको डाणढ़ट7यटर \nअणढ़3यईपतालसँ शहर धिर छैथ मुदा सेवा रिहतो जाित आ दलालक कोन खगता  छइ। देखै छी जे िज नका \nजाितक आ दलालक अधार छैन ओ िदन-राित णढ़टथैपैआ िठिकयबैत रहै छैथ आ िज  नका णढ़टैटेणढ़टैैीय आिक   जाितक \nअधार नइ छैन, ओ सभ गुण रिहतो माछी मारै छैथ। \nफेर मनमे उठलैन, जिहया हम डाणढ़ट7यटर बनलॱ तिहया माणढ़टैै थमणढ़3थैमीटर आ आला रहए। तिहना अणढ़3यईपतालोक \nिणढ़3यई थत छेलइ। मुदा आइ अनेको यंणढ़टैै , औजार अणढ़3यईपतालोमे भऽ गेल आ अपनो कीनलॱ। जइसँ िचिकणढ़ट8ईसा \nअसान भेल, आ आरो असान भऽ रहल अिछ। मुदा केकरा-ले? की अखन दबाइ आ िचिकणढ़ट8ईसाक अभावमे \nलोक नै मरैए? सभकणढ़टई3 िचिकणढ़ट8ईसाक सुिवधा भेट गेल छइ ? की रोग लोककणढ़टई3 पुिछ -पुिछ होइ छइ? जँ से निह, तँ \nहमरा णढ़3यईवयं अपन सीमा-सरहद बूझक चाही। जँ से नइ बूझब तँ जिहना झणढ़3थ3ट -िबहािड़मे कीड़ी-मकौड़ीसँ लऽ \nकऽ िचड़ै-चुनमुनी नणढ़ईछथ होइए , तिह ना भऽ जाएब। जँ सएह हएब तँ अनेरे एते बुिधकणढ़टई3 िकए रगड़ै िछऐ ? वेचारी \nओिहना खसल खेत जकणढ़3थ3 परती रिहतैथ। जैपर िधया-पुता परो-पैखाना करैत आ खेलबो-धुपबो करैत..! \nतैबीच णढ़3यईटाफ -सँ छाणढ़टैै धिरक झुणढ़ट83 ड  पहुँच कहलकैन- \n“डाणढ़ट7यटर साहैब , लहासकणढ़टई3 की करए चाहै िछऐ ?” \nआँिख उठा देवनणढ़ट88दन सबहक चेहरा देख    मुिणढ़3यई क याइत बजला- \n“गामेमे जरेबैन। ऐठाम सभ सुिवधा रिहतो िहनक िवचारक णढ़टथटितकूल रहत। तँए बीचमे हम अपन िसर दोख \nनै लेब। सॱसे िजनगी गाम आ समाजक बीच िबतौलैन, तँए हमर फजणढ़3थछ होइत अिछ , िहनका लऽ जा \nसमाजकणढ़टई3 सुमझा िदऐन। िहनका िनिम  णढ़टैईे जे काज हएत ओ समाजक िवचारानुसार हएत। जँ से नइ हएत तँ \nसमाजक नजैरमे कणढ़3थ3ट बिन जाएब। जे नइ चाहै छी। ” \nदेवनणढ़ट88दनक िवचार सुिन सभ गुणढ़ट9ईम भऽ गेला। तैबीच सीिनयर डाणढ़ट7यटर सबहक झुणढ़ट83ड सेहो पहुँचलैन। मुदा \nिकनको मनमे सोग निह। सबहक मन णढ़टथटफुिणढ़ट98लत। पिरवारमे ने किहयो काल जणढ़ट88म आ मृणढ़ट8ईयु होइए मुदा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nअणढ़3यईपतालमे तँ से निह , सभ िदन जनम-मरण होइते रहैए। मुणढ़3यईकी दैत डाणढ़ट7य टर कृणढ़3य3णकाणढ़ट88त देवनणढ़ट88दनकणढ़टई3 \nकहलिखन- \n“आगूक काज िकए रोकने छी? पिहने शवदाहगृहमे फोन किर कऽ बुक करबए पड़त। जखुनका समए \nभेटत तइ िहसावसँ ने जाएब?” \nडाणढ़ट7यटर कृणढ़3य3णकाणढ़ट88तक िवचार सुिन देवनणढ़ट88दन  गुणढ़ट9ईमे रहला। मनमे नाचए लगलैन जे णढ़3यईटाफ आ जुिनयर जे \nकहलैन हुनकर जवाब तँ दऽ देिलऐन। मुदा िहनका की कहबैन। जँ िवचार कटबैन तँ मनमे दुख हेतैन। \nहमरासँ बेसी िदन दुिनयणढ़3थ3 देखने छैथ। अपन िवचारकणढ़टई3 मनेमे रिख देवनणढ़ट88 द न बजला- \n“हम तँ बेटा िछऐन मुदा माए तँ िजनगीक संगी रहलिखन, तँए हुनकर िवचार बूझब जणढ़टथैरी अिछ। ” \nसभ िक यो माइक िवचार सुनैले कान ठाढ़ केलैन। सुभणढ़ईयथा बजली- \n“भलणढ़टई3 ईहो घर -दुआिर अपने छी मुदा बनौल िछऐन देवक। िहनकर बनौल गाममे छैन। अपन गाछी-कलम \nछैन, जे पुणढ़3यई तैनी िछऐन। मुइलहा-सुखलाहा गाछ सबहक जगहपर नवका गाछो लगौने छैथ। पितयानी लगा \nकऽ पैछला पुरखा सभ सजल छैथ, तँए हम ओइ  पितयानीकणढ़टई3 छोिड़ अनतए केतौ दऽ अिबऐन , ई नीक नै \nबुिझ पड़ैए। िस िर फ लहासे जरबैक णढ़टथटणढ़3यट न तँ नै अिछ अिणढ़ट88 तम िणढ़389या धिर िनमाहैक अिछ। मासे-मास, साल \nभिर छाया हेतैन। साले-साल, बरखी हेतैन तैपर सँ िपतृपणढ़टैट सेहो हेतैन। ” \nसुभणढ़ईयथाक िवचार सुिन सभ मुँह बणढ़38ट कऽ लेला। तैबीच णढ़ईयछाइवर आिब बाजल - \n“गाड़ी तैयार अिछ।” \nणढ़ईयछाइवरक बात सुिन देवनणढ़ट88दन कपड़ा बदलैले गेला। कपड़ा बदैल कऽ आिब गाड़ीमे लहासकणढ़टई3 चढ़बैक िवचार \nकेलैन। सभ िकयो रहबे करैथ  हाथे-पाथे लहासकणढ़टई3 उठा गाड़ीमे चढ़ौलैन। लहासकणढ़टई3 गाड़ीमे चढ़ा सभ िक  यो \nअपनो बैस गाम िव दा भेला। \nगाड़ीमे बैसते देवनणढ़ट88दनक मनमे एलैन उमेरक िहसावसँ िपताजीक मृणढ़ट8ईयु उिचते भेलैन। अणढ़3यईसी बरख धिर लोक \nबुढ़ होइत अिछ आ ओइ सँ ऊपर भेलापर झुनकुट बुढ़ भऽ जाइए। जिहना पाकल धान िक  कोनो अणढ़38ट \nकटलापर अिधक िछजानैत नै होइत मुदा वएह जखन झुना जाइत तँ हवो-िब हािड़मे आिक  ओहुना तुइ-तुइ \nखसए लगैए, तिहना तँ मनुखोक शरीर होइत अिछ? अिधक बएस भेलापर, माने झुनकुट बुढ़ भेलापर शरीरक \nअंग सभ िणढ़389याहीन हुअ लगै छै, जइसँ रंग-िब रंगक बाधा सभ उपिणढ़3यईथ  त हुअ लगैत अिछ। बाधा उपिणढ़3यईथत \nहोइते केतेको रंगक रोग-िवयािध आिब जाइत अिछ। नीक भेलैन जे अखन धिर अपन सभ िणढ़389या-कलाप \nकरैत रहला। िस िर फ णढ़टथटाण -वायु शरीरसँ िनकललैन। \nसुभणढ़ईयथाक मनमे खुशी ऐ दुआरे होिन जे अधपणढ़3छटू भऽ नै पूणणढ़3थछ पिक कऽ पित दुिनयणढ़3थ3 छोड़लैन।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \nशीला आ आशा-ले धैनसन। बेसी-सँ-बेसी हम सभ हुकुम िनमाहैवाली छी। पिरवारक हािन-लाभसँ हमरा की। \nअखन धिर पिरवारमे चािरम सीढ़ीपर छेलॱ, आब तेसरपर एलॱ। तिहना आशाक मनमे रहै जे हमर तँ कोनो \nिहसाबे ऐ पिरवारमे नइ अिछ आ ने रहत। जिहना घर आ आँगनक बीच सीढ़ी बनल रहै छै जइसँ लोक \nघर-सँ-बाहर होइए आ बाहरसँ घर जाइए, तिह ना। \nमाइक चेहरापर देवनणढ़ट88दन नजैर देलिखन तँ बुिझ पड़लैन जे पैछला कोनो बात मन पिड़ गेल छैन , जइसँ \nिचिणढ़ट88तत जकणढ़3थ3 भऽ गेल छैथ। मनमे उठलैन , माइक िचणढ़ट88ता मनसँ िनकलतैन   केना? \nयुिणढ़ट7यत सुझलैन जे आन िकयो जँ िकछु बाजत तइमे माइयक िचणढ़ट88ता नै मेटाएत। भऽ सकैए जे ओइ   बातपर \nिधयाने नै दैथ। तँए नीक हएत जे िकछु पुिछ िदऐन, जइसँ आन बात मन पाड़ैमे पैछला बात दिब जेतैन। \nनीक युिणढ़ट7यत फुरने मुणढ़3यईकी दैत पुछलिखन - \n“माए, जखन हम छीहे तखन तोरा िचणढ़ट88ता िकए होइ छौ?” \n‘िचणढ़ट88ता’ सुिन सुभणढ़ईयथा बजली- \n“बौआ, पुरना बात मन पिड़ गेल छेलए तँए कनी िचणढ़ट88ता आिब गेल। ” \nिबणढ़ट7ई चेमे लाड़ैन चलबैत शीला बजली- \n“बुढ़ोमे पुरना बात मने छैन?” \n“किनयणढ़3थ3, अहूँ एक उमेरपर आब एलॱ, तँए कहै छी, हमरा दादी कहने रहैथ जे जिहना मािटक कोठी बना \nलोक अणढ़38ट रखैए , जे बहुत िदन तक सुरिणढ़टैटत रहैत , तिहना मनुखकणढ़टई3 अपन िजनगीक कमणढ़3थछ-ले कोठी बना \nराखक चाही। सभसँ पिहने गणेशजी बनौलैन। जिहना अणढ़38टक खढ़ -भूणढ़3यईसा, सूपसँ फटैक कऽ हटा दइ िछऐ \nतिहना िजनगीक कमणढ़3थछक जे भूणढ़3यईसा-भुणढ़3यई सी अिछ, ओकरा हटा कमणढ़3थछकणढ़टई3 मोन राखक चाही। ” \nसुभणढ़ईयथा बिजते छेली आिक िबणढ़ट7ई चेमे आशा जोर दैत पुछलकैन- \n“कोन पुरना गप िछऐ?” \nआशाक मुँह देख   सुभणढ़ईयथोक मुँहमे पुरना अँकुर फुटलैन। मुणढ़3यईकी दैत बजए लगली- \n“बुणढ़ट7ईची, बहू-िदनका कथा छी, अपने गाममे दू समुदायक छौड़ा-छौड़ीकणढ़टई3 णढ़टथटेम भऽ गेलइ। बणढ़ट7ईचेसँ दुनू झंझारपुर \nहाट माए-बापक संग जाइत-अबैत रहए। गाममे दुनूक सभ काज-उदम फुट-फुट रहइ। ने खेनाइ-िप नाइ \nएकठीन होइ आ ने पावैन-ितहार। मुदा खेती दुनू गोरेक एणढ़3छटे रहइ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \n..दुनू गोरे तरकारीक खेती करए आ हाटमे जा-जा बेचैत। गामेसँ दुनू गोरे संगे जाए आ हाटोपर एणढ़3छटेठाम बैस \nतरकारी बेचए। जखन दुनूक बणढ़ट7ईचा कनी चेणढ़ईछथगर भेलै तँ कोनो-कोनो समान कीिन -कीिन  आनए लगलै। दुनू \nसंगे जाइ। एकटाकणढ़टई3 ने हराइक डर रहैत मुदा संगीक संग तँ बणढ़ट7ईचा कम हेराइत अिछ। बणढ़ट7ईचेसँ दुनू गोरेकणढ़टई3 \nवैचािरक िमलान हुअ लगलै। अपना सन-सन लोककणढ़टई3 हँसी-चौल देखै-सुनै। देखा-देखी दुनू गोरेक बीच, हँसी-\nचौल हुअ लगलै। हाटमे तरकारी बेचैक लूिर आ खेतमे गोला-फोड़ैक, पटबैक, रोपैक, कमठौन करैक लूिर \nसेहो भऽ गेलइ। दुनूक नव दुिनयणढ़3थ3 बनए लगलै, िकएक तँ बाप-माएसँ पणढ़3थ3च -दस िकलोक मोटा फािजल उठबए \nलगल। जइसँ पिरवारक काजो आ आमदिनयणढ़टईई दोबरा गेलइ। बीचमे एकटा घटना घटलै। ” \nिब णढ़ट7ई चेमे फुदैक कऽ आशा पुिछ देलकैन- \n“की घटना?” \n“बुणढ़ट7ईची, झूठ की सणढ़3थ3च से भगवान जनिथन। मुदा गाममे चरचा चलए लगल। तना-तनी बढ़ए लगल। जहणढ़3थ3-\nतहणढ़3थ3 गािर-गरौवैल आ पकड़ा-पकड़ी शुणढ़टथै भऽ गेल। गामक जेते मुँहपुणढ़टथईख छला सभकणढ़टई3 अपने-अपने \nअपेिछतसँ कहा-कही हुअ लगलैन। कखनो काल माथा ठंढा होइ, नइ तँ बेसी काल गरमाएले रहए लगलै। \nमुदा पनचैती के करत से पंचे ने एणढ़3छटोटा गाममे। सभ मुँहपुणढ़टथईख अपनेमे कनफुसकी कऽ पनचैतीक समए \nिनधणढ़3थैिरत कऽ दुनू गोरेक बापकणढ़टई3 किह देलिखन। हाट -बजारक लोक दुनू गोरे रहबे करए, जवाब देलकैन जे \nपंच हम हुनका मानब जे िनणढ़3य3पणढ़टैट होिथ।  \n.. मुँहपुणढ़टथईखक बीच दोसर उलझन ठाढ़ भऽ गेल। जँ एक समुदायक रहैत तखन तँ दोसर ढंगसँ पनचैती धरा \nकएल जा सकै छल मुदा से निह, दू जाित दू सणढ़ट9ई णढ़टथटादािय क बीचक िववाद छल! .. सभ मुँहपुणढ़टथईखक माथ चकरा \nगेलैन। गाममे एणढ़3छटो गोरे शेष निह , जे एक पणढ़टैट नै भऽ गेल होिथ। तकैत -तकैत बुड़हापर नजैर पड़लैन। सभ \nिदन तँ बुड़हा अपन खेत-पथारसँ पिरवार धिर रहला। गामसँ ओतबे मतलब रहैन जे मुरदा डाहए \nजािथ, बिरयाती पुड़ैथ, भोज खािथ, केतौ अिगलणढ़ट7टगी होइ तँ जािथ। पर -पनचैतीक लूिर निह, मतलबो नइ \nरहैन। आ िकयो पुछबो ने करैन।” \nहँसैत शीला बजली- \n“एहेन सोहल-सुथनी बुड़हा छेलैन?” \nपुतोहुक बात सुिन सुभणढ़ईयथाक आँिखमे िसंहक णढ़ट7थयोित एलैन। उणढ़ट8ईसािहत होइत बजली- \n“किनयणढ़3थ3, की-की लीला भेल से की कही। बुड़हाक भीर तँ िकयो जािथ निह, मुदा हमरा भिर-भिर िदन \nबरदबए लगल। अपन काज सभ खगए लगल। हमरा लग जे आबए तँ तेना कऽ अपन बात किह िदअए \nजे हम  ‘हँ’ किह िदऐ। जइसँ हमर िवचारे उिधया गेल। तखन बुड़हाकणढ़टई3 कहलयैन। जखने कहलयैन आिक \nफरैक उठला जे गाममे की केतए होइ छै से हम नै देखै छी। खाइ-पीबै काल सभ एक भऽ जाएत आ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nजखन इणढ़ट7थजत -आबणढ़टथैक बेर औत तँ पड़ा जाएत। एहेन गामसँ हटले रहब नीक।  ‘जेकरा-ले चोिर करी सएह \nकहए चोरा।’ एहेन गामक कुचािलमे हमरा नै पड़ैक अिछ। भने अपन नून-रोटीक ओिरयानमे समए िब तबै छी \nआ शािणढ़ट88तसँ रहै छी...। \n.. एणढ़3छटे-दुइए सभ आिब-आिब कहए लगला। हािर कऽ हुनका बुझबैत-बुझबैत सुिढ़एलॱ। मािन गेला। चािर \nबजेक समए िनधणढ़3थैिरत भेल। सॱसे गामक लोक एकिणढ़टैैत भेला। आँिखक देखलाहा तँ एकौटा गवाह निह , मुदा \nदुनूक [2] िणढ़389या-कलापसँ सािबत भऽ गेलइ। एक मतसँ सभ सहमत भऽ गेला जे दुनूक बीच सणढ़ट9ई बणढ़ट88 ध  अिछ। \nजखन सणढ़ट9ई बणढ़ट88 ध  अिछ तखन िनराकरण हुअए...। \n..गुन-गुनी फुस-फुसी बैसारमे शुणढ़टथै भेल। चुपचाप बुड़हा सभ देखैत -सुनैत रहैथ। गुन-गुनी, फुस-फुसी जोड़ \nपकड़ए लगल। जोर पकड़ैत-पकड़ैत हणढ़ट98ला हुअ लगल। दुनू िदस   गाम बँटा गेल। एक पणढ़टैटक कहब रहै जे \nएहेन-एहेन सणढ़ट9ई बणढ़ट88 ध  कोन समाजमे नै होइ छइ? कोनो िक अपने गामक पिहल घटना छी, आइ धिर की भेलइ। \nकिहयो कोनो मुँह दुबराहाकणढ़टई3 चािर थापर मारल गेलै तँ केकरो पणढ़3थ3च -दस णढ़टथैपैआ जुिरमाना भेलइ...। \n.. दोसर पणढ़टैटक कहब रहै जे जाित -सणढ़ट9ईणढ़टथटदायक बणढ़ट88 धन कणढ़3थ3च -सूतक बणढ़ट88धन छी। एक वृिणढ़टैई , एक उमेरक लड़का-\nलड़की जँ अपन िजनगीक िनणणढ़3थछए णढ़3यईवयं करए चाहैए तँ समाजकणढ़टई3 ओइ मे णढ़टथटोणढ़ट8ईसाहन करबाक चाही।  \n.. दोसर िवचार बुड़हाकणढ़टई3 जँचलैन। अपनो िनणणढ़3थछए दऽ देलिखन। ले बलैया! एक पणढ़टैटकणढ़टई3 तँ खुशी भेल मुदा दोसर \nपणढ़टैटक जे ऐगला-वाहन रहै, ओ बुड़हाक गणढ़3टथा पकैड़ कहलकैन जे बड़ पिनचैितयाक सार बनलैथ हेन ! \n.. गणढ़3टथा पकैड़ते बुड़हाक नरिसंह तेज भऽ गेलैन। सभ बुझबो ने केलक। हणढ़3थ3इ -हणढ़3थ3इ कऽ बुड़हा चािर -पणढ़3थ3च थापर \nओकरा मुँहमे लगा देलिखन। लगक लोक िकयो एक थापर देखलक तँ िकयो दू थापर। मुदा बुढ़ो आ मािर \nखेिनहारो पणढ़3थ3च थापर बुझलक।  \n..गाममे सना-सनी भऽ गेल। दौग-दौग कऽ सभ अपना-अपना अँगनासँ लाठी आिन-आिन दू साइड भऽ गेल। \n..अपन-अपन घरबलाकणढ़टई3 लाठी लऽ -लऽ जाइत देख   णढ़3यई णढ़टैैीगणो सभ दौग-दौग आबए लगली। ओना मािरक डर \nसभकणढ़टई3 होइते छइ। \n..एक बेर  1942  इणढ़3यई वीक एहने घटना पहणढ़3छ9ीमे भेल रहइ। जइमे लड़का-लड़कीकणढ़टई3 आिग लगा घरेमे जरौल गेल \nरहइ। जेकर पिरणाम हणढ़ट8ईयाक मोकदमा चलल आ एकतीस गोरेकणढ़टई3 आजणढ़ट88 म  कारावास भेल। \n.. गामक णढ़3यई णढ़टैैीगण ढेिरया गेली। िकयो बजै जे मनुखक िजनगीकणढ़टई3 मनुखक िजनगी बना जीबैक चाही, तँ िकयो \nबजै जे कुल-खानदानक नाक-कान कटौलक। िकयो-िकछु तँ िकयो-िकछु बजए लगल। सभ अपने-अपने \nबजैमे बेहाल। जिहना पुणढ़टथईख तिहना णढ़3यई णढ़टैैीगण। मुदा तणढ़ट8ईखनात झगड़ा णढ़टथैिक गेल। सभ पुणढ़टथईखकणढ़टई3 अपन -अपन \nघरवाली लाठी छीन-छीन बणढ़3थ3िह पकैड़ -पकैड़ अपना-अपना आँगन लऽ गेली। गामक खेलौनाकणढ़टई3 सरकारी खेलाड़ी  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nपकड़लक। रंग एलइ। दुनू पणढ़टैटक जेते पंच पनचैतीमे रहै, सभकणढ़टई3 कोट -कचहरीसँ लाट-घाट पिहनेसँ रहैन। \nनव खेलाड़ी-ले नव खेल आ नव फीणढ़ट98ड तैयार भेल। दुनू परानीकणढ़टई3 मािर -पीटक मोकदमामे फँसा देलक। जे \nपणढ़ट7ईचीस बखणढ़3थछक पछाइत हाइ -कोटणढ़3थछसँ फिड़याएल। ” \nआणढ़ट8ईम िवभोर भऽ सुभणढ़ईयथा बेटा-पुतोहु आ पोतीकणढ़टई3 अपन िजनगीक कथा सुनबैत रहिथन। जिहना एकाणढ़39छ भऽ \nदेवनणढ़ट88दन सुनै छला, तिहना शीलो। आशाक बुिधमे बात अँटबे ने करैत, तँए कखनो दादीक बातो सुनैत आ \nकखनो बाबाक अिथणढ़3थछयो िदस    देखैत। \nचौअिणढ़38टयणढ़3थ3 मुणढ़3यईकी दैत िबणढ़ट7ई चेमे शीला सासुकणढ़टई3 पुछलैन - \n“माए, जहलो देखने छिथन?” \nपुतोहुक णढ़टथटणढ़3यट नसँ सुभणढ़ईयथाकणढ़टई3 दुख नै भेलैन। मनमे एलैन जे भिरसक िजणढ़टै3ासा जािग रहल छैन। ओना देवनणढ़ट88दनक \nनजैर सेहो माइयेपर अँटकल रहैन मुदा चुपचाप सुनैक इणढ़ट7ईछासँ कान पथने छला।  \nसुभणढ़ईयथा कहए लगलिखन - \n“किनयणढ़3थ3, बुड़हा-संग तँ हमहूँ हाइ-कोट धिर लड़लॱ। मुदा हािकमक आगू दुइए िदन जाइ छेलॱ। जखन \nमिमला भेल तखन जमानत करबए जाइ आ जइ िदन पुछै जे गलती केलॱ आिक  निह, तइ िदन।” \nशीला पुछलकैन- \n“जहलमे की सभ होइ छै से तँ नै देखलिखन?” \nसुभणढ़ईयथा बजली- \n“नै किनयणढ़3थ3! झूठ केना बाजब। जे नइ देखिलऐ से केना कहब। भगवान सबहक देहमे रोइयणढ़3थ3 देने छिथन \nकेकरो आिग िकए उठेबै।” \nशीला- \n“बुड़हा, केतेक बेर जहल गेल छिथन?” \nबुड़हाक नाओं सुिन सुभणढ़ईयथाक मनमे खुशी एलैन । मुणढ़3यईकी दैत बजली- \n“अपने-मुहणढ़टई3 एणढ़3छटैस बेर कहने छैथ। ओना देिखऐन तँ हमहूँ मुदा हमरा ठेकान नै अिछ। ” \n“भणढ़टई3टो करए जािथन ?” \n“कहू, केना नै जैितऐन। खाइ-पीबैक वौस मनाही केने रहैथ मुदा तमाकुल-चून दऽ दऽ अिबऐन।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \n“देख   कऽ कनबो करिथन?” \n“किन तॱ िकए! कोनो िक नै बुिझऐ जे दस-पणढ़3थ3च िदनमे फेर िनकलबे करता। तइले किनतॱ िकए। दस -पणढ़3थ3च \nिदन तँ लोक कुटमैितयोमे जा कऽ रिह ते अिछ।” \n“बुड़हासँ झगड़ो होिन ?” \n“झगड़ा िकए होइतए। हँ, तखन घरक काजमे कहा-कही किह यो काल हुअए। मुदा ओ िहसाव जोिड़ कऽ \nबुझा दैथ। मन मािन जाए। एक बेर अिहना भेल बौआ िब आह-ले।” \n‘बौआक िब आह’ सुिन आशो चौकणढ़38टा भेल आ शीलो देह -हाथ समैट  सुनैले कान ठाढ केलैन। मुदा देवनणढ़ट88दनमे \nकोनो तरहक उणढ़ट8ईसुकता निह।  \n“बौआक िब आह-ले की भेलैन?” \n“बौआ जखन पिढ़ते रहए तखन िवचार देिल ऐन , समाजमे बौओसँ छोट-छोट बणढ़ट7ईचा सभकणढ़टई3 िब  आह होइ। जखन \nसमाजमे रहै छी तखन तँ समाजक संग चलए पड़त। मुदा बुड़हाक िवचार रहैन जे जखन देव पिढ़ कऽ \nअपना पैरपर ठाढ़ भऽ जाएत तखन िब आह करब। हमरा हुअए जे ऐ िजनगीक कोन ठेकान अिछ, जँ िब आह \nकेने िबना मिर जाएब तखन तँ अपनो मन लगले रिह जाएत। मुदा बुड़हाकणढ़टई3 पिरवारक खचणढ़3थछ जोड़ए पड़ैन। \nकिहयो हाथमे साए-पचास णढ़टथैपैआ नइ रहै छेलैन। पिरवारमे एकटा-सँ-एकटा भूर हिरदम रहबे करै छल।” \nपणढ़ट79ी आ माइक गप -सणढ़ट9य प सुनैत देवनणढ़ट88दन िवचारक दुिनयणढ़3थ3मे डुमल रहैथ। मने-मन िवचारैत रहैथ जे जिहना \nलंकामे िवभीषण छला तिहना तँ अहू समाजमे अिछ। हिरदम एक-ने-एक आणढ़389मण होइते रहैए। जइ समाजकणढ़टई3 \nहम नीक बुझै छी,ओइ मे अन-पािनसँ लऽ कऽ बुिध धिरक चोर िकए अिछ? हिरदम लोक झुठे िकए \nबजैए? अनका नीक देख   जरैत िकए रहैए? दोसराक बोहु-बेटीक इणढ़ट7थज त िकए लैत अिछ? केकरो-िकयो गािर-\nमािर िकए करैत अिछ? \nदेवनणढ़ट88दनक मन फाटए लगलैन। िकएक तँ मनमे णढ़टथटणढ़3यट न  उठलैन  जे समाजमे अछूत के अिछ जे कोनो ने कोनो \nरोगसँ णढ़39छिसत नै हुअए ? जँ सभ रोगीए अिछ तँ समाज नीक केना भेल? जाधैर समाजक लोक समाजकणढ़टई3 नीक \nनै बनौत ताधैर समाज नीक बनत केना? जइ गाममे एक गोरेकणढ़टई3 हेजा होइ छै ओइ सँ सॱसे गाम रोग पसैर \nजाइ छइ। तिहना तँ आनो-आनो रोगक अिछ। खास कऽ समाजक रोग..! \nअपनापर नजैर एलैन। अपनापर नजैर पिड़ते अपनाकणढ़टई3 डाणढ़ट7यटर देखलैन। मुदा केहेन डाणढ़ट7यटर , जे खाली \nशरीरक रोगक छैथ। मुदा रोग तँ एतबे नै अिछ? शरीरक संग-संग मन-रोग आ परणढ़ट9ईपराक -रोग सेहो \nअिछ, जेकरा समाजक बेवहारक रोग सेहो किह सकै िछऐ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \nजिहना तेज धाराक धारमे भणढ़3ट7ासँ सीरा िदस    बढ़ब किठन अिछ मुदा असणढ़ट9ई भ व निह? तिहना तँ समाजोमे अिछ। \nजेमहर देखै छी ओमहरे केतौ झाड़ीक वोन, तँ केतौ तीत फलक गाछक वोन, तँ केतौ मीठो फलक गाछक \nवोन अिछ। जे िजनगीक सैणढ़3टयािणढ़ट88तक फलक वोन िदस    पहुँचबैत अिछ..! \nतीत-मीठ फलक गाछ देख देवनणढ़ट88 दनक हृदैमे संतोषक अँकुर जणढ़ट88 म लेलकैन। संतोषक अँकुरकणढ़टई3 उिगते \nदुिनयणढ़3थ3क रंग बदलल बुिझ पड़लैन। नजैर िपतापर गेलैन। िसर िदस  सँ िनहारब शुणढ़टथै केलैन , पएर लग अबैत-\nअबैत मन पड़लैन िपताक ओ रामकथा जे गामक णढ़3यईकूलमे नाओं िलखबै िदन सुनौने रहैन। भगवान राम जंगल \nिवदा भेला तँ अपन गामक समाज अिरयातए संगे चलला। गामक िस मानपर पहुँचैत-पहुँचैत सणढ़3थ3झ पिड़ गेल। \nसमाजक आणढ़39छह होिन जे अपने वोन नइ जा पुनः  अयोणढ़ट87या घुिम जाइ। मुदा राम अपन संकणढ़ट98पपर दृढ़ छला \nजे िपताक आदेश नै काटब...। \nसणढ़3थ3झ भेने सभ िकयो रािणढ़टैै िवणढ़टै7ाम करए लगला। जखन सभ सुित रहला तखन राम , लणढ़3ैयमण आ सीता िवदा \nभेलैथ। णढ़3यईथल रणढ़3यईतासँ निह , णढ़3यईथल छोिड़ अकासक रणढ़3यईतासँ...। \nभोरमे जखन सबहक नीन टुटलैन तँ रामकणढ़टई3 नै देखलैन। रणढ़3यईता िदस    बढ़ला तँ ने घोड़ाक टापक चेणढ़ट88ह रहै \nआ ने रथक पिहयाक। िनराश भऽ सभ घुिम गेला! एहेन समाजमे पूणणढ़3थछ जीवन िपता केना जीब लेलैन ..? \nदेवनणढ़ट88 दनक नजैर बढ़लैन जे समाजमे केते पिरवारसँ दोणढ़3यईती अिछ आ केतेसँ दुणढ़3यट म नी। नजैर िखरबए लगला तँ \nवौआ गेला। माएकणढ़टई3 पुछलिख न- \n“माए, आइ तँ समाजक काज पड़त। केते पिरवारसँ बाबूकणढ़टई3 दोणढ़3यईती छेलैन?” \nदोणढ़3यईतीक नाओं सुिनते सुभणढ़ईयथा हरा गेली। जेना शरीरसँ मन उिड़ गाममे वौआए लगलैन। मन पड़लैन संग \nिमिल गाएल कुमरम, िब आह, शामा आ घरक गोसणढ़3थ3इसँ लऽ कऽ दुगणढ़3थैणढ़3यईथान धिरक गीत।  \nसासुकणढ़टई3 एकाणढ़39छ होइत देख    शीला बजली- \n“बुड़ही तँ जनु नीन पिड़ गेली!” \nनीनक नाओं सुिन ते आँिख खोिल सुभणढ़ईयथा बजली- \n“नै किनयणढ़3थ3, नीन कहणढ़3थ3 पड़लॱ हेन। मन पिड़ गेल आमक गाछीक िधया-पुता। भगवानो बड़ अनथणढ़3थछ केने \nछिथन जे केकरो ढेरीक-ढेरीक चीज देने छिथन तँ केकरो ढेरीक-ढेरी खेिनहार। पाकल-पाकल आम जखन \nबणढ़ट7ईचा सभकणढ़टई3 दइ िछऐ आ ओकर हृदए जुड़ाइ छै तँ अपनो आणढ़ट8ईमा जुरा जाइए ...।” \nमुणढ़3यईकी दैत शीला बजली- \n“बुड़ही फेर ओंघा गेली।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nबोलीमे जोर दैत शीला फेर बजली- \n“बेटा पुछै छैन, गाममे केते गोरेसँ दोणढ़3यईती छैन ?” \n“एहेन गप िकए पुछलह बौआ! ने िकयो दोस अिछ आ ने िकयो दुणढ़3यट म न।” \nदेवनणढ़ट88दन बजला- \n“जखन गाम पहुँचब तँ बाबूकणढ़टई3 जरबैले तँ लोक सभकणढ़टई3 कहए पड़त िक ने?” \nबेटाक बात सुिन सुभणढ़ईयथा बजली-   \n“िछया, िछया। िमिथलाक समाज छी। ऐ समाजमे मुरदा जरबैले, केकरो घरक आिग िमझबैले, केकरो-सणढ़3थ3प -\nताप कटने रहल आिक  गाछ-ताछपर सँ खसल रहल तेकर िजगेसा करैले केकरो िकयो कहै नइ छइ। ई \nसमािजक काज छी, तँए अपन काज बुिझ सभ अपने तैयार भऽ जाइत अिछ।” \nमाइक बात सुिन देवनणढ़ट88दन नमहर सणढ़3थ3स छोड़लैन। गामक सीमापर अिब  ते सभ चुप भऽ गेला। अपन गाछी \nलग पहुँचते देवनणढ़ट88दन  गाड़ी रोकबौलैन। रघुवीर भायकणढ़टई3 अबैत देखने रहिथन।  \nएक बेर पिणढ़ट7ई छमसँ कमला आ पूबसँ कोसीक बाणढ़ट88ह टुिट गेल। बरखो खूब होइत रहइ। नेपालक पहाड़सँ \nतराइ धिरक पािन सेहो टघैर-टघैर वेग बिन अबैत रहए। पािनयणढ़टईई िकए ने औत ? आिखर ओकरो तँ समुणढ़ईयथमे \nसमेबाक िललसा छइ। तहूमे िमिथलणढ़3थईचल बीच बाटपर अिछ ओकरा िकए ने होइत जाएत। गामक उणढ़टैईरसँ \nबािढ़क पािन ढुकल आ एक िदस  सँ पसरैत दिणढ़ट7ई छ न-मुहणढ़टई3क रणढ़3यईता धेलक। जाधैर पािन वासभूिमसँ हिट बाधक \nरणढ़3यईता धिर रहल ताधैर केकरो िचणढ़ट88ता नै भेलइ। मुदा जखन पािन मोटा कऽ अँगना-घर ढुकए लगल तखन \nसभकणढ़टई3 िचणढ़ट88ता हुअ लगलै। गामक एकटा टोल गहॴरगरमे बसल , चाणढ़टथै िदस  सँ पािन चढ़ैत-चढ़ैत अँगना-घर \nढूिक गेल। एक तँ ओिहना, बरखामे टटघरो आ भीतघरो ढिहए-ढनमना गेल रहइ। तैपर सँ बािढ़क वेग \nअिबते भीतघर खसए लगल, टटघर सभ मचकी जकणढ़3थ3 झुलए लगल। घर खसैत  देख   टोलक सभ मालो-\nजाल आ चीजो-वौस आ िध यो-पुतोकणढ़टई3 लऽ लऽ पोखैरक महार िदस    िव दा भेल। पणढ़ट7ईचीस पिरवारक टोल। \nबेदरा-बुदरी लगा एक साए तीस आदमी। चािल स-पणढ़373तालीसटा गाए -महॴस, पणढ़ट7ईचीस -तीसटा बकिरयो। मालो-जाल \nबािढ़क पािन आ अवाज सुिन डरे थरथर कँपैत! कोनो-कोनोकणढ़टई3 आँिखसँ नोरो खसैत। मुदा एणढ़3छटोटा ने खाइले \nिडिरयाइत आ ने पािन पीबैले। सभ अपन-अपन माल जालक डोरी खोिल देलक। डोरी खुिजते आगू-पाछू \nजोिरया सभ पािनक वेगसँ ऊपर भेल। मुदा एकाएक पािन नै चढ़ल जइसँ एणढ़3छटोटा जान -मालक नोकसान नै \nभेल। \nटोलक समाचार सुिनते रघुनणढ़ट88दन किरया काकाकणढ़टई3 सोर पािड़ कहलिखन- \n“एमहर आबह हौ बटु।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nकिरया काकाकणढ़टई3 दुलाणढ़टथैसँ ‘बटु’ कहैत रहिथन। अिबते कहलिखन- \n“सुनै छी जे पुबािह टोलमे बािढ़क पािन चिढ़ गेलै हेन से चलह तँ देिखऐ?” \nिबना िकछु बजने किरया काका संग भऽ गेलैन। थोड़े आगू बढ़ला तँ देखलैन जे चेतनसँ लऽ कऽ िधया-पुता \nधिर िकछु-ने-िकछु माथपर उठौने, भीजैत-ती तैत गामक ऊँचका जगह िदस   जा रहल अिछ। \nमनमे उठलैन जेतए जा रहल अिछ ओतए रहत केना? मुदा आँिख उठा कऽ तकैयोमे लाज होइन। जे \nजिनजाित किहयो सोझहामे बजबो ने करैत, ओ सभ साड़ीक फणढ़3थ3ड़ बणढ़ट88हने िकयो अणढ़38ट , तँ िकयो ओछाइन, तँ \nिकयो बरतन-बासन नेने बणढ़ट7ईचा सबहक पाछू-पाछू जा रहल अिछ। लोकक दशा देख   किरया काकाकणढ़टई3 \nकहलिखन- \n“बटु, सभकणढ़टई3 अपना ऐठाम लऽ चलह , जहणढ़3थ3 धिर सकरता धरत तहणढ़3थ3 धिर पार लगेबै। ” \nदुनू गोरे सभकणढ़टई3 संग केने अपना घरपर एला। समणढ़3यईया तँ देशक नै िस  िर फ एक टोलक अिछ मुदा पहाड़ोसँ \nनमहर। समाजक मनुखो तँ सभ रंगक  अिछ, िक यो अनका दुखकणढ़टई3 अपन दुख बुिझ कनैए , तँ िक यो हँसैए। जे \nिवपैत  छै ओ एक गोरे बुणढ़टैईे केना मेटौल जाएत। जँ नै मेटौल जाएत तँ लोक मरैत केहेन पिरिणढ़3यईथितमे अिछ ? \nमनमे बुकौर लिग गेलैन, कोनो बाटे नै सुझैत रहैन । सभसँ पिहल समणढ़3यईया अिछ लोको आ मालो-जालकणढ़टई3 \nपािनसँ बँचैले जगह। अपना घरे कएटा अिछ। तहूमे सभ णढ़3यछयोतले अिछ ! अँगनाक घर अन-पािनसँ आ जारैन -\nकाठीसँ भरल अिछ। लऽ दऽ कऽ एकटा दरबणढ़ट7थ जा खाली अिछ। जे पिरवारक णढ़टथटितणढ़ईछ7ा छी, दोसराक आणढ़टै7म -\nणढ़3यईथल। रघुनणढ़ट88 द नक मनमे नव आशा जगलैन जे जे िवपैतमे पड़ल अिछ ओ तँ अपन िवपैतक मुकाबला करैले \nसेहो अिछ। मुहसँ हँसी िनकललैन। अँगनासँ दरबणढ़ट7थजा धिर सभकणढ़टई3 ठौर धड़ौलैन। माल -जालकणढ़टई3 तणढ़ट8ईखनात तँ \nबाणढ़ट88हेपर , माने रणढ़3यईतेपर खुणढ़3टथा गािड़ -गािड़ बणढ़ट88हैले कहलिखन। खाइक ओते जणढ़टथैरी नै बुझलैन जेते माल -जालक \nठौरक। किरया काकाकणढ़टई3 कहलिखन - \n“बटु, तणढ़ट8ईखनात तँ स भ असिथर भेल। पिहने मनुखो आ मालो-जालकणढ़टई3 खाइक ओिरयान करह। तेकर बाद \nऐगला काज देखबै।” \nखेनाइ बनबैले आिग आ चूिणढ़33ईक खगता  पड़त। चूड़ा तँ घरमे ओते अिछ निह, तहूमे ओ फँणढ़3छटा-फुँणढ़3छटी \nभेल, ओइ सँ काज नै चलत। जँ चाउर-दािल, तरकारी सभकणढ़टई3 फुटा-फुटा देबै तँ ओते चूिणढ़33ईक बेवणढ़3यईथा केतए \nहएत। से नइ तँ पिहने नारक टालसँ नार िखंच कऽ सभ माल-जालकणढ़टई3 दहक। आ लोक सभ -ले चािर गोरे \nएणढ़3छटेठाम भानस करह। सएह केलैन। भानस हुअ लगल।  \nरघुनणढ़ट88दनो आ किरयो काका गाममे घुिम -घुिम सभकणढ़टई3 गर लगौलैन। बीस िदनक पछाइत स भ अपना-अपना \nऐठाम गेल...।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nरघुनणढ़ट88 द नक समाचार कानमे पिड़ते किरया काका दौड़ल एला, अिबते देवनणढ़ट88दनकणढ़टई3 कहलिखन - \n“डाणढ़ट7यटर साहैब , भैयाकणढ़टई3 पिहने घरपर लऽ चिलयौन। घरपर मृणढ़ट8ईयु नै भेल छैन। अपनो पिरवारक आ \nसमाजोक लोक अिणढ़ट88 तम दशणढ़3थछन किर लेतैन , तेकर बाद बिरयाती सािज गाछी अनबैन।” \nकिरया कणढ़3छटाक िवचार सुिन सबहक मनमे समाजक णढ़टथटित णढ़टै7णढ़3टया जगलैन। देवनणढ़ट88दनक मनमे एलैन , समाजमे \nिपताक कएल काज जे समाजक णढ़टथटितणढ़ईछ7ाक कारण रहैन।  \nकिरया कणढ़3छटाक बात देवनणढ़ट88दन मािन , चाणढ़टथै गोरे गाड़ीसँ उतैर   गेलैथ। पछाइत ओहो तीनू गोरे– सुभणढ़ईयथा, शीला \nआ आशा– उतैर जाइ गेली। तैबीच गाममे समाचार पसैर गेल। समाचार पसैरते जे-जेतइ सुनलैन ओ \nओतइसँ देखैले दौगलैथ। िधया-पुता, बुढ़-बुढ़ानुससँ रणढ़3यईता अणढ़ट88हरा गेल। गाड़ी केना आगू बढ़त से रणढ़3यईते निह। \nमुिड़यारी दऽ दऽ रघुनणढ़ट88 दनक मुँह देखए चाहैन। मुदा मुँह झणढ़3थ3पल। तँए सभ चणढ़3छ9ेर ओढ़ने सूतल आदमी \nदेखैत। लोक क भीड़ चाणढ़टथै भरसँ गाड़ीकणढ़टई3 घेिर नेने। ने आगू बढ़ैक बाट खाली आ ने िकयो रघुनणढ़ट88दनकणढ़टई3 देख    \nपबैत। \nमािटक मुणढ़टथैत जकणढ़3थ3 चाणढ़टथै गोरे िनणढ़ट7ईचणढ़3थ3मे ठाढ़ भऽ सबहक मुँह देखैथ। रंग -िब रंगक मुँह देख   पड़ैन । केकरो-\nकेकरो आँिखमे नोरो आ मनमे सोगो देख पड़ैन आ केकरो-केकरो आँिखमे ने नोर आ ने सोग। मने-मन \nकिरया काका िवचािर बजला- \n“अहणढ़3थ3 सभ रणढ़3यईता छोिड़ िदयौ। भैयाकणढ़टई3 अँगना लऽ चलै िछऐन ओतै उतािर   कऽ रखबैन आ सभ दशणढ़3थछन \nकरब।” \nकिरया कणढ़3छटाक बात मािन रणढ़3यईता छोिड़ देलक। आगू-आगू गाड़ी पाछू-पाछू सभ घर िदस   बढ़ला। घरपर अिबते \nरघुनणढ़ट88 दनक मृत शरीरकणढ़टई3 उतािर    उणढ़टैई र-िस रहौने सुता देलकैन । लगमे सुभणढ़ईयथा, शीला आ आशा बैस गेली। \nदेवनणढ़ट88दनकणढ़टई3 किरया काका कहलिखन - \n“बौआ, अहणढ़3थ3 दरबणढ़ट7थजापर बैसू। समाज सभ िजणढ़टै3सो करए औता आ एमहर हम आगूक ओिरयानो करै छी। ” \nिदयादीक सभ चूिणढ़33ई िमझा गेल। मुदा सबहक मनमे खुशी रहैन। सभसँ उमेरगर रघुनणढ़ट88दने छला। ओना \nबेवहािरक णढ़टथैपमे सबहक आँिखमे नोर रहैन मुदा मनमे दुख निह। \nउणढ़टैईर -मुहणढ़टई3 सुतौल रघुनणढ़ट88 दनकणढ़टई3 नव वणढ़3यई णढ़टैैसँ मुँह छोिड़ सॱसे देह झणढ़3थ3पल। िसरहौनामे रखल तुलसी गाछ आ \nगुगुलक सुगणढ़ट88 ध  अँगनामे पसरैत। मदणढ़3थछ-औरतसँ आँगन भरल। मदणढ़3थछ सभ तँ दशणढ़3थछन किर कऽ दरबणढ़ट7थजापर आिब \nजाइ छला मुदा णढ़3यई णढ़टैैीगण सभ अँगनेमे बैस गप-सणढ़ट9य प  करए लगैथ । छोटका-बणढ़ट7ईचा सभ ओसारपर खेलए लगल।  \nएक साए एगारह बखणढ़3थछक रिधया दादी, बणढ़3थ3सक बणढ़टैईीक ठणढ़37यगा हाथे एली। झुनकुट बुढ़। ने मुँहमे एणढ़3छटोटा दणढ़3थ3त आ \nने एणढ़3छटोटा केश कारी। चौड़गर मुँह। दिहना गालपर एकटा नमहर मसुहैर। जैपर इंच -इंच भिरक दूटा पाकल  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nकेश। सॱसे देहक चमड़ी ढील भऽ घोकैच-घोकैच गेल। चािनपर तीनटा रेघा जकणढ़3थ3 बनल। गालक ऊपरका \nभागमे सेहो रेघा जकणढ़3थ3, मुदा िनचला भागमे गाइक गरदैन जकणढ़3थ3 चमड़ी लटैक गेल। आँगनमे पएर दैते \nनवतुिरयो आ िस यानो सभ दादी-ले रणढ़3यईतो बनौलकैन   आ सुभणढ़ईयथा लग बैसैक जगहो। मुदा दादीक आँिखक नोरमे \nबेथा रहैन। ओना अखन धिर नोर पुतलीसँ भीतरे छेलैन.. । तखने पणढ़3थ3च बखणढ़3थछक एकटा छौड़ा लुचबा, दादीक \nठणढ़37यगा पकैड़ तीनू झुनझुनाकणढ़टई3 जे तारक बना कऽ लाठीमे ठोकल रहैन –डोला-डोला बजबए लगल। अँगनाक सभ \nखढ़ू-मढ़ू लगमे जमा भऽ गेल। िधया-पुताकणढ़टई3 देख    डणढ़3थ3िट कऽ सुबधी बाजल - \n“भने तँ तूँ-सभ ओसारपर खेलै छेलणढ़टई3, ऐठीन िकए एलँ?” \nसुबधीक बात दादीकणढ़टई3 नै सोहेलैन बजली-  \n“किनयणढ़3थ3, बणढ़ट7ईचा सभकणढ़टई3 िकए डणढ़3थ3टै िछऐ। अहणढ़3थ3 समरथ छी तँए नइ बुझै िछऐ , ई सभ अखन णढ़ट7य यणढ़3थ3ने \nगेल, जिहना जाड़क उणढ़टैईर गरमी मास अबैए आ गरमीक उणढ़टैईर बरखा, जे गरमीसँ शुणढ़टथै भऽ जाड़मे ठेका दइ \nछै, तिहना तँ ई देहो अिछ। हम तँ काितक-अगहनक जाड़ भेलॱ, ई बणढ़ट7ईचा सभ तँ फागुन -चैतक जाड़ छी। \nमुदा सुणढ़टथैज तँ वएह रहै छैथ। भलणढ़टई3 किहयो उणढ़39छ तँ किहयो शीतल भऽ जाइ छैथ। ” \nदादी बिजते रहैथ िक शीला उिठ कऽ दिहना बणढ़3थ3िह पकैड़ आगू लऽ जाए लगलैन। रघुनणढ़ट88दन लग पहुँचते \nदादीक आँिखसँ सौनक बरखा जकणढ़3थ3 नोर झहरए लगलैन। मुदा बेसी काल नै झहरलैन। माणढ़टैै ओतबे काल \nजेते काल अपन उमेरपर मन अँटकलैन। आगूसँ पाछू-मुहणढ़टई3क रघुनणढ़ट88दनक िजनगी िदस    नजैर बिढ़ते दादीकणढ़टई3 \nमुहसँ हँसी िनकलए लगलैन। दादीक हँसी देख   आशा बाजल- \n“बाबीकणढ़टई3 एणढ़3छटोटा दणढ़3थ3त नइ छैन। आब हेतैन ?” \nआशाक बात सुिन दादी जोरसँ हँसली। िबनु दणढ़3थ3तक चौड़गर मुँह, जे तीन गोरेक मुँहक बरबैर लगैन। एक \nझॲक हँिस दादी सुभणढ़ईयथाकणढ़टई3 कहलिखन - \n“िदयादनी, अहणढ़3थ3 बणढ़ट7ईचा छी तँए , कनी दुख होइते हएत। मुदा अहणढ़3थ3सँ कणढ़ट9ईमे उमेरमे हमर णढ़3यईवामी संग छोिड़ चिल \nगेलैथ। तइ आगू अहणढ़3थ3क िवपैत छोट अिछ। भगवान अहणढ़3थ3कणढ़टई3 सभ िकछु देने छैथ। भरल -पुरल पिरवारमे \nणढ़टै7वणकुमार सन बेटा, लछमी सन पुतोहु आ एहेन सुणढ़38टर खेलौना सन पोती अिछ , तहन िकए सोग करै छी। \nआब अपना सभ सृिणढ़ईछथक ओहन बीज णढ़3यईवणढ़टथैप बिन गेल छी जइसँ अँकुरक सणढ़ट9ई भावना निह। जिहना कोनो \nअणढ़38टक बीआ आिक   फलक बीआ साल भिरक उणढ़टैईर पुरान भऽ जाइए जइमे अँकुरक शिणढ़ट7यत झीण भऽ जाइ छै \nतिहना भऽ गेलॱ। मुदा तँए िक  अणढ़38टे फलक बीज जकणढ़3थ3 मनुखोक शिणढ़ट7यत साले भिरमे झीण भऽ जाएत ? सबहक \nशिणढ़ट7यतयो एक समान नै होइए ?” \nतैबीच फुदैक कऽ आशा पुछलकैन-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \n“बाबी, अहणढ़3थ3कणढ़टई3 केते िदन भेल ?” \n“हे गइ डकडरबा बेटी, तूँ हमरा िदन पुछै छणढ़टई3। साढ़े बाइस गाही बरख भेल अिछ। ” \nदादीक बखणढ़3थछक िहसाव िकयो नै बुझलैन। सभ अकबका गेली। सभ-सबहक मुँह देखए लगली। जे दािदयो \nबुझलैन। मुिणढ़3यई कयाइत शीलाकणढ़टई3 कहलिखन - \n“सासु सासु निह, माए छैथ। हमर छोट िदयादनी छैथ। जखन हमरा पणढ़3थ3च बरख ऐठाम एला भेल रहए \nतखन रघू बौआक जणढ़ट88 म  भेलैन। एक बेरक खेरहा कहै छी, ता कािकयो समरथे रहैथ मुदा हमरासँ उमेरगर \nरहैथ। माघ मिह नाक मकरक मेला शुणढ़टथै भेल। अपना गाम सबहक बेसी लोक हड़णढ़3थ8 जाइ छल। हमरा संग \nरघू बौआ हड़णढ़3थ8 गेल। हड़णढ़3थ8सँ कनीए बेसी िब  देसर अिछ। मुदा िब देसरक मेला गड़बड़ हुअ लगलै। िनरमलीसँ \nदिरभंगा धिरक रेलबे कातक जेते उचणढ़3छटा अिछ , सभ भोणढ़टथईके गाड़ीसँ आिब उचकपणढ़38टी शुणढ़टथै  कऽ देलक। \nजइसँ नीक घरक लोक िवदेसर जेनाइ-एनाइ छोड़लक। ओना िब देसरो बाबा बड़ जगताजोर, तँए केतबो \nउचकपणढ़38टी होइ तैयो मेला बढ़ले जाइत। अपना गाम सबहक लोक जेनाइ छोिड़ देलक। ओना णढ़टैटेणढ़टैैो नमहर \nछै, तैपर सँ णढ़3यईथानक लग -पासक लोक सेहो काणढ़ट88ह उठेलैन। जेकर फल भेलै जे णढ़3यईथानसँ उचकपणढ़38टी समाणढ़ट9यत \nभेल। हड़णढ़3थ8क संग दूटा बाधा उपिणढ़3यईथत भेल। परसा धाममे सुणढ़टथैज भगवानक मुरती उखड़लासँ नव णढ़3यईथान \nबनल। ओना मुितणढ़3थछयो िदणढ़3यछय अिछ। एक तँ सुणढ़टथैज भगवानक , दोसर बेस िकमती पाथरो अिछ। मिणढ़ट88 द रो \nनीक। मुदा हालमे जे साणढ़ट9ईणढ़टथटदाियक णढ़टथटभाव मदनेसरकणढ़टई3 बढ़ौलक ओइ सँ परसो आ हिड़णढ़3थछयोकणढ़टई3 नीक झटका \nलगलै। हड़णढ़3थ8क महादेवो छैथ गहॴरमे, जइसँ सभ िदन जल भरल रहै छैन।” \nिबणढ़ट7ई चेमे सुभणढ़ईयथा, दादी िदस   देखैत बजली- \n“बिह न केते िदन बौआ [3]कणढ़टई3 दूध िपऔने िछऐन ?” \nदादी बजए लगली- \n“ समरथाइमे हम खूब बुफगर रही। पिहल सणढ़ट88तान भेले रहए। मनसणढ़ट9ईफे दूध हुअए। काकी रोगा गेली। दूध \nटुिट गेलैन। हमरे दूध पीब-पीब बौआ जीअल। जखन बौआ साल भिरक भेला अन-तन सेहो खाए \nलगला, डेगा-डेगी चलौ लगला,बोिलयो फुटलैन तखन काकी िसखा देलकैन दूधवाली माए कहैले। हमरो \nनीक लगए। बेटा तँ नै किहऐन मुदा बणढ़ट7ईचा कहैत रिहऐन। डेढ़ साल भेलापर हमरो दूध टुटए लगल। \nखाइ-पीबैमे तँ कोताही नै हुअए मुदा दोसर कारण भऽ गेल। मकरक मेला जाइत रही। काकी बणढ़ट7ईचोकणढ़टई3 नेने \nजाइले कहलैन। सभ साल ओतैसँ तिरपात कीिन -कीिन  आनी जे सालो भिर मसणढ़ट98ला खाइ छेलॱ। ओना हड़णढ़3थ8 \nमेलाक हरीष, मािटक नािद, टाड़ा-टाड़ी नामी रहए। सात-आठ बखणढ़3थछक बणढ़ट7ईचा रहैथ। गामक बहुत जिनजाितयो \nआ िधयो-पुतो रहए। अपनो बेटा आ बणढ़ट7ईचोकणढ़टई3 हमहॴ नेने गेिलऐन। अरबा चाउरक रोटी आ सीम -भणढ़3थ3टाक \nतीमन बना लेलॱ। गामोपर खा लेलॱ।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nिबणढ़ट7ई चेमे आशा टोकलकैन- \n“खा कऽ महादेव दशणढ़3थछन करए गेिलऐ?” \nआशाक बात सुिन दादी ठहाका दैत बजली- \n“हड़णढ़3थ8 मेला णढ़3यई णढ़टैैीगणक मेला छी। पुणढ़टथईखसँ बेसी णढ़3यई णढ़टैैीगण आ िधया-पुता रहैए। दस बजेमे सभ खा-खा जाइत \nअिछ आ दोसैर-तेसैर सणढ़3थ3झ धिर घुिम -घुिम  अबैत अिछ। अपना सबहक कुटमैितयो बेसी ओही भाग अिछ। \nएक िदस  सँ धीओ-बेटी अबैत आ दोसर िदस  सँ माइयो-िपितयाइन जाइत, जइसँ सभकणढ़टई3 मेलामे भणढ़टई3ट -घणढ़3थ3ट भऽ \nजाइत। जिहना ‘बिड़याकणढ़टई3 बाणढ़ट88ह नइ छै, जे मन फुरै छै से करैए’ तिहना तँ जिनजाितयो आ बुिड़बकहो \nअिछ। जे मन फुरतै से करत...। \n..हँ, तँ कहै जे छेिलयह, बणढ़ट7ईचाकणढ़टई3 नेने गेिलऐन। बेरहिटये पोखैरक महारपर बैस खाए लगलॱ। बणढ़ट7ईचोकणढ़टई3 एक \nखाड़ा रोटी आ तरकारी देिलऐन। हम दिणढ़ट7ई छ न-मुहणढ़टई3, पोखैर िदस   घुिम कऽ खाए लगलॱ। मुड़ी गॲतने \nरही, माथपर साड़ी लटकल रहए। तैबीच एकटा झुनझुनाबला घुमैत-घुमैत आएल। िधया-पुता सभ पाछू-पाछू \nरहइ। ताड़ क पातकणढ़टई3 गुलाबी रंगमे रंिग झुनझुना बनौने रहए। एकटा झुनझुना हाथसँ बजबैत रहै आ बणढ़3थ3की \nपिथयामे माथपर रखने रहए। आँएले-वणढ़3थ3एले बौओ रोटी खाइते पाछू धऽ लेलैन। हम बुझबे ने केिलऐ। िधया-\nपुता तँ खुरलुणढ़ट7ईची होइते अिछ। झुनझुनाबला आगू बिढ़ गेल। बाटीमे पािन पीब जखन पािन दइले तकलॱ तँ \nदेखबे ने केिलऐन। ले बलैया! ओते लोकमे केतए ताकब? भारी पहपैटमे पिड़ गेलॱ। हणढ़3थ3इ -हणढ़3थ3इ कऽ तिरपातो \nआ टाड़ो लेलॱ आ तकैले िव दा भेलॱ। एकटा झुनझुनाबला रहैत तखन ने ठेकना कऽ जइतॱ। से तँ जेणढ़ट9ईहरे \nदेिखऐ ओणढ़ट9ईहरे झुनझुनाबला रहए ! मन हािर मािन लेलक। मनमे हुअ लगल जे काकीकणढ़टई3 की जवाब देबैन। मुदा \nमने-मन चणढ़ट83डेसर बाबाकणढ़टई3 कहलयैन जे आन देवणढ़3यईथानमे तँ िकयो नै हेराइत अिछ मुदा तोरा णढ़3यईथानमे भऽ \nगेलह। अखनुका जकणढ़3थ3 ताबे िधया-पुताक चोिर देवणढ़3यईथानमे नै हुअए। मुदा तैयो मनमे खुटखुटी रहबे करए। \nतेकर कारण रहै जे किहयो काल सुिनऐ फणढ़ट98लणढ़3थ3 णढ़3यईथानसँ फणढ़ट98लणढ़3थ3क बेटा आिक   बेटी हरा गेलइ। तँए मनमे \nहुअए जे काकी की कहती? तहूमे रोगाएल छैथ। मने-मन समोह लिग गेल। मुदा फेर मनमे भेल जे जँ कहॴ \nघुिम -िफर कऽ चिल आबैथ। थोड़े काल गुन-धुन कऽ एक हाथमे तिरपात आ दोसर हाथमे टाड़ा लऽ ताकए \nिव दा भेलॱ। रणढ़3यईताक दुनू कात दोकानबला सभ दोकान लगौने रहै आ बीच देने लोक सभ चलइ...। \n.. मिणढ़ट88 दरक आगू एणढ़3छटे बेर मिणढ़ट88 दरक फाटकसँ बहुत लोक िनकलल। रणढ़3यईतापर रेड़ा भऽ गेल। तखने माथपर सँ \nसाड़ी ससैर गेल। आब की करब? दुनू हाथो बरदाएल रहए। माथपर साड़ी केना लेब। नै लेब तँ लोक की \nकहत। तैकाल दिहना हाथक टाड़ा छुिट गेल। फुिट गेल। झुटका-झुटका भऽ गेल। मुदा पिहने साड़ी \nससािर कऽ माथपर लेलॱ। एक गोरेकणढ़टई3 पएरमे झुटकाक कान गिड़ गेलइ। ओ िभणढ़38टे िखिसयाइत कहलक \nजे ‘एहेन ढहलेल छह तँ मेला-ठेला िकए अबै छह।’ मुदा अपन हारल रही, िकछु नै कहिलऐ।    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \n..चुपे-चाप रेड़ासँ बहरेलॱ। बाहर अिबते आँिख उठा कऽ तकलॱ आिक देखलॱ जे उणढ़टैईरसँ दिणढ़ट7ई छ न-मुहणढ़टई3 एकटा \nझुनझुनाबला अबैए। रणढ़3यईता कातमे ठाढ़ भऽ िहआ -िहआ ताकए लगलॱ आिक पाछू-पाछू िहनको देखलयैन। देहो \nहणढ़ट98लुके रहए। खाली एणढ़3छटेटा हाथ बरदाएल रहए। दौग कऽ जा बणढ़3थ3िह पकैड़ कात केिलऐन। फेर जखन \nपोखैरक महारपर एलॱ तँ केकरो नै देिख लऐ। सभ चिल गेल रहए। आनो-आनो गामक याणढ़टैैी घरमुहणढ़3थ3 भऽ गेल \nछेलइ। हमहूँ ओही लाटमे िवदा भऽ भेलॱ।” \nमुणढ़3यईकी दैत शीला पुछलकैन - \n“तमसाएलमे फणढ़ट7थझैतो केलिखन ?” \nिस नेहसँ भरल दादीक मुहसँ िनकललैन- \n“राम-राम। अबोध बणढ़ट7ईचाकणढ़टई3 िकए िकछु कैहितऐन । अबोध बणढ़ट7ईचाकणढ़टई3 तँ बुझा कऽ ने कहबै आिक मािर \nकऽ, मारलासँ बणढ़ट7ईचा हेहणढ़टथै भऽ जाइ छै िकने...। \n..हँ, तँ कहै जे छेलॱ, गामपर एलॱ तँ काकीकणढ़टई3 कहलयैन जे एहेन -एहेन खुरलुणढ़ट7ईची बेदरा सेने कोनो मेला-ठेला \nनइ जाइ। काकी अकचका कऽ पुछलैन तँ सभ खेरहा कहलयैन। उमेरक अणढ़ट88तर रिहतो चौल करबे करै \nछेिल ऐन। जूरशीतलमे अछॴनजलसँ असीरवाद दैते छेिल ऐन आ फगुआमे रंगो-रंग खेलाइ छेलॱ...।” \nसुभणढ़ईयथा िदस    देख फेर दादी बजली- \n“बिह न, अहणढ़3थ3क मािलकसँ कणढ़ट9ईमे उमेरमे हमर मािलक संग छोड़लैन। करीब सािठ बिर  ससँ ऊपरे भेल हएत। \nअहणढ़3थ3 तँ एक बएसपर आिब गेल छी। भगवान कोनो चीजक पिरवारसँ समाज धिर कमी देने छैथ जे सोग -\nपीड़ा करब। दुिनयणढ़3थ3 फुलवाड़ी िछऐ। एक अबैत अिछ , एक जाइत अिछ। जिहना सालो भिर एकटा जणढ़ट88म \nलैत अिछ, एकटा जुआनीक आनणढ़ट88द लैत अिछ आ एकटा पिक कऽ सुखैत अिछ। तिहना तँ मनुखोक होइ \nछइ। तहूमे भगवानक फुलवाड़ीक अजीब गित छैन। हुनका फुलवाड़ीमे सालक कोन, मासक कोन, िदनक \nकोन जे छने-छन एकटा अबैत अिछ तँ दोसर जाइत अिछ। हम अहणढ़3थ3 मनुख छी। असगर मनुख रिहतो \nसमािजक सेहो छी, मुदा पिहने मनुख छी तखन िकछु आर। मनुखकणढ़टई3 मनुषणढ़ट8ई व णढ़टथटाणढ़ट9यत करब णढ़टथटमुख काज छी। \nजखने मनुख कणढ़टई3 मनुषणढ़ट8ई व णढ़टथटाणढ़ट9यत भऽ जाइत तखने ओ दुिनयाकणढ़टई3 िचणढ़ट88हए -जानए लगैत। अपन पिरवारसँ समाज \nधिरक सणढ़ट9ई बणढ़ट88 ध णढ़3यईथािपत कऽ लइत। जइसँ सणढ़ट9ई बणढ़ट88 धक अनुणढ़टथैप अपन दाियणढ़ट8ईव िनमाहए लगैत। ओना \nबणढ़ट7ईचा[4] हमरा आगूमे बणढ़ट7ईचे छैथ। भलणढ़टई3 समािजक सणढ़ट9ई बणढ़ट88 ध मे भाए-भौजीक सणढ़ट9ई बणढ़ट88 ध  अिछ। मुदा भगवान अनुिचत \nकेलैन। उिचत ई होइत जे पिहने हमरा लऽ चिलतैथ।” \nई िवचार मनमे अिबते रिध या दादीक दुनू आँिख ढबढबाए लगलैन! \nबचनू, चंचल, झोली, बौकू आ बतहू, देहक कपड़ा उतािर  खाली देहपर तौनी आ डणढ़3थ3ड़मे धोती पिहरने, काणढ़ट88हपर \nकुरहैर नेने पहुँचल। अँगना-सँ-दरबणढ़ट7थजा धिर जिनजाित , पुणढ़टथईख आ बणढ़ट7ईचासँ भरल। लोकक भीड़ देख     िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \nदेवनणढ़ट88दनक मन उड़ैत रहैन। अँगनासँ दरबणढ़ट7थजा धिर िपताक हँसैत आणढ़ट8ईमा देखैथ। िबसैर गेला अपन िजनगी। \nमनमे हुअ लगलैन जे िबनु कहनॱ समाज केना अणढ़ट9यपन काज बुझै छैथ। एहेन काज समाजक माणढ़टैै मृणढ़ट8ईयुए \nसमए निह, बेटा-बेटीक िब आहक संग अनेको समए होइत अिछ। जँ संग िमिल  हँसी, संग िमिल कानी, संग \nिमिल गाबी आ संग िमिल नाची, तँ ऐसँ सुणढ़ट88दर की होइत अिछ। सुख केकरा कहबै? जइ सुख-ले लोक \nनीच-सँ-नीच काज करैत अिछ मुदा पािब निह पबैत अिछ। \nएक िछणढ़38टा धोती पिहरने णढ़टै7ीकाणढ़ट88त पहुँचला। णढ़टै7ीकाणढ़ट88त मधुबनी कोटणढ़3थछसँ बड़ाबाबूक पदसँ सेवा िनवृणढ़टैई भेल छला। \nमुँह िनणढ़ट7ईचणढ़3थ3 केने सोझे आँगन पहुँच पएर छुिब गोड़ लािग एकटंगा दऽ ठोर पटपटबैत फुसुर -फुसुर बजए \nलगला- \n“काका, अहणढ़3थ3 परसादे िजनगी भिर कुरसीपर बैस सेवा िनवृणढ़टैई भेलॱ। जइसँ जिहना िजनगी चैनसँ िबतेलॱ \nतिहना ऐगला शेष िजनगी सेहो िबताएब।” \nसुभणढ़ईयथा िदस    देख   णढ़टै7ीकाणढ़ट88 त  फेर बजला- \n“काकी, हमहूँ अही समाजक बेटा छी। जिहना अहणढ़3थ3 देवकणढ़टई3 बेटा बुझै िछऐन तिहना हमरो बूझब। ” \nणढ़टै7ीकाणढ़ट88तक बात सुिन सुभणढ़ईयथोकणढ़टई3 मन पड़लैन। मनमे उठलैन जे देिखयौ कौणढ़33ईुका छौड़ा बुढ़ भऽ गेल। बुड़हा तँ \nसहजे झुनकुट बुढ़ छला। हवा-िबहािड़मे टुिट कऽ खसबे किरतैथ। एहेन मृणढ़ट8ईयु भगवान सभकणढ़टई3 देथुन। एहेन \nमृणढ़ट8ईयु तँ धरमतमे सभकणढ़टई3 होइ छैन। कोनो िक हमरेटा चूड़ी फुटल, िसणढ़38टुर धुआएत आिक दुिनयणढ़3थ3मे बहुतोकणढ़टई3 \nहोइ छइ। \nमुड़ी िनणढ़ट7ईचणढ़3थ3 केने णढ़टै7ीकाणढ़ट88त अँगनासँ िनकैल दरबणढ़ट7थजापर आिब देवनणढ़ट88दनक बगलमे चुपचाप बैस गेला। िकछु \nबजैक साहसे नै होइत रहैन। जेना जीणढ़ईट7ामे थरथरी आिब गेल रहैन। साहस बटोिर , आँिख उठा, देवनणढ़ट88दनकणढ़टई3 \nकहलिखन- \n“बाउ देव, ओना अहणढ़3थ3 बणढ़ट7ईचा छी मुदा हमरासँ सभ तरहणढ़टई3 ऊपर छी। अपन बात कहै छी। अखुनका जकणढ़3थ3 \nपिहने घरक िणढ़3यईथित नइ रहए। बाबू बड़ मेहनती रहैथ। जिहना मनुखक िकरदानी तिहना दैवीए णढ़टथटकोप सेहो \nसिदकाल चिलते रहै छल। एक िदस   बइमानी-शैतानी तँ दोसर िदस   पािन-िबहािड़, भुमकम-रौदी आ शीतलहरी \nहोइते रहै छल। तैपर सँ रोग-िवयािध सेहो चिलते रहै छल। जखन टेणढ़3यईट परीछा दऽ पास केलॱ तँ फामणढ़3थछ \nभरैक समए आएल। बाबू अणढ़3यईसक रहैथ। कालाजार भऽ गेल रहैन ...।” णढ़टै7ीकाणढ़ट88 त क आँिख िसमैस गेलैन। \nदुनू हाथे आँिख पोछए लगला। \nकालाणढ़ट7थवर सुिन डाणढ़ट7य टर देवनणढ़ट88दनक मनमे एलैन जे सचमुच अपना इलाकामे कालाणढ़ट7थवर अखुनका केणढ़ट88सरसँ कम \nनै छल। \nआँिख पोिछ णढ़टै7ीकाणढ़ट88 त  आगू कहए लगलिखन-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \n“िदनानुिदन बाबूजीक देह हहरले जाइत रहैन। गुनाकरपुरसँ हाथीक िलणढ़3छ9ी आिन -आिन िदऐन। बणढ़ट7ईचे रही तँए \nबुझबो कम किरऐ। माए जे कहए से कऽ िदऐ। फारम भरैले णढ़टथैपैआ माएसँ मंगैक साहसे ने हुअए। भिर \nिदन तंग-तंग देिखऐन । दोसर-दोसर िवणढ़3टईाथणढ़3थ8 सभ फारम भिर लेलक। हमरा मनमे िविचणढ़टैै उथल -पुथल होइत \nरहए। अिणढ़ट88 त म तारीख अबैत-अबैत आशा टुिट गेल। जेना िवपैत  कपारपर आिब गेल हुअए तिहना बुिझ \nपड़ए। दुिनयणढ़3थ3क रंग बेद -रंग लगए लगल। अिणढ़ट88 त म िदनक चािर बजे, हेड माणढ़3यईटर  साहैब एकटा िवणढ़3टईाथणढ़3थ8 \nिदअए समाद देलैन जे- कािणढ़33ई धिर हमरा लग फारम रहत तँए तूँ आिब कऽ फारम भिर लएह। कौणढ़33ईुका \nबाद भरब किठन भऽ जेतह। ने कोनो काज नीक लगैत आ ने खेनाइ-िप नाइ...। \n.. मनमे आएल एक बेर रघुनणढ़ट88दन काकाकणढ़टई3 किहऐन। सएह केलॱ। आिब कऽ सभ बात कहलयैन तँ पुछलैन जे \nकिहया धिर काज छह..? \n..कहल यैन आइ तँ आिखरी तारीक छी मुदा हेड माणढ़3यई सैब एते दया केलैन जे कािणढ़33ई धिर समए देलैन अिछ। \n   \n.. दरबणढ़ट7थजेपर सँ काकीकणढ़टई3 बणढ़ट7यसामे सँ णढ़टथैपैआ नेने अबैले कहलिखन। जिहना बणढ़ट7ईछाबला पैकार देने रहैन , तिहना \nआिन कऽ आगूमे रिख काकी कहलकैन जे घरमे एणढ़3छटोटा चाउर नै अिछ ...। \n.. जिहना काकी कहलिखन तिहना काका उणढ़टैईर देलिख  न, एक-दू सणढ़3थ3झ भूखलो रिह जाएब। मुदा एक िजनगीक \nणढ़टथटणढ़3यट न अिछ। तँए एहने सभ काजकणढ़टई3 ने लोक धरम बुझैए।   \n.. रौिदयाह समए रहए। जइसँ गामक लोक िकयो मणढ़टथैआ रोटी, तँ िकयो कोटाक जनेरक रोटी, िकयो अणढ़33ईुआ \nतँ िकयो खेसारीक उसना खाइत समए काटैत रहए। सेहो सभकणढ़टई3 भिर पेट नै होइत। केते गोरेकणढ़टई3 तँ \nसणढ़3थ3झक -सणढ़3थ3झ चूिणढ़33ई नै चढ़ैत रहइ ...।” \nकहैत-कहैत णढ़टै7ीकाणढ़ट88तक आँिखमे नोर टघरए लगलैन। जेते दुखक ताप णढ़टै7ीकाणढ़ट88तक आँिखसँ टघैर -टघैर िनणढ़ट7ईचणढ़3थ3 \nखसैत, तेते देवनणढ़ट88 दनकणढ़टई3 धरतीसँ उठैत हवासँ हृदए शीतल हुअ लगलैन। पुछलिखन- \n“अखन पिरवारक केहेन िणढ़3यईथित अिछ ?” \nधोतीक खूटसँ आँिख पोछैत णढ़टै7ीकाणढ़ट88 त  बजला- \n“बाउ, बड़ सुखसँ जीबै छी। दुनू भणढ़3थ3इ बी.ए. पास कऽ नोकरी करैए। जेठका हाई णढ़3यईकूलमे अिछ आ \nछोटका णढ़ट9टलौकमे। शिनए -शिन दुनू भणढ़3थ3इ अबैए आ सोमकणढ़टई3 सबेरे खा-पी कऽ चिल जाइए। दुनू पुतोहुओ आ \nपणढ़3थ3चो पोता-पोतीसँ घर भरल अिछ। अपनो पेणढ़ट88शन भेटते अिछ। भगवान बेटी नै देलैन। मुदा तैयो दुनू \nबेटाकणढ़टई3 पढ़ा, रहैले छह कोठरीक मकान आ तीन बीघा खेत कीनलॱ। चौमासमे एकटा कल गड़ा देने \nिछऐ, जइसँ तीमन-तरकारी कीनऽ नै पड़ैए। बणढ़3थ3की खेत बटाइ लगा देने िछऐ। भिर िदन अनमेनामे लगले \nरहै छी। कखनो ई नै बुिझ पड़ैए जे समए केना काटब। एते िदन तँ ऑिफसेक फाइल उघलॱ मुदा आब  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nदू-दू घणढ़ट88 टा रामायण, महाभारत पढ़ै छी। तइ लगल बणढ़ट7ई चो सभकणढ़टई3 पढ़ाइयो दइ िछऐ आ गोटे-गोटे िखणढ़3यईसा \nसेहो रामाइनो आ महाभारतोसँ सुना दइ िछऐ। मिहना भिरक िहसावसँ सालमे एक बेर देशाटन सेहो कऽ \nलइ छी। जइसँ तीथणढ़3थैटनो भऽ जाइए। अपनो तँ बहुत निहयणढ़टई3 अिछ , मुदा कणढ़3छटाक बतौल बातकणढ़टई3 अखनो कान \nधेने छी जे अपनासँ िनणढ़ट7ईचणढ़3थ3क जँ िकयो िकछु मणढ़3थईगए अबैत तँ नै पान तँ पानक डिणढ़ट83 टयो लऽ जणढ़टथैर सेवा \nकरै िछऐ। मनमे कखनो कोनो िचणढ़ट88ता नइ रहैए। ” \nतैबीच िकसुन लाल साबेक जुणढ़3टथी खोिल िभजौने आिब दलानक आगूमे बैस खड़णढ़3थछए लगल। काणढ़ट88हपर कुरहैर नेने \nसोधन सेहो आएल। आिब कऽ किरया काकाकणढ़टई3 पुछलकैन - \n“भैया, बणढ़3थ3स कटबै?” \n“के सभ जाइ छह?” \n“कएटा कटबै?” \n“रौ बुिड़बक, ईहो पुछैक गप छी। खूब नमगर-चौड़गर चचरी बनबैक अिछ। कोन चीजक कमी भैयाकणढ़टई3 \nछैन जे मचोिड़-सचोिड़ कऽ घर-सँ-बाहर करबैन। कमसँ-कम तँ चािरटा बणढ़3थ3स आनह। दूटा मुठबणढ़3थ3सी आ \nदूटा िछपगर लऽ आनह।” \n“कोन बीटमे कटबै?” \n“एना अनाड़ी जकणढ़3थ3 िकए पुछै छह। तोरा िक नै देखल छह ?” \n“से तँ सभटा देखल अिछ। साले-साल कािट कऽ लऽ जाइ छेलॱ तैयो ने देखल रहत। आिक आबे िब सैर \nजाएब। जिहना जेठ भैया जीबैतमे छला तिहना तँ आगूओ रहता िक ने। पणढ़3थ3चटा बणढ़3थ3स साले-साल सोझहोमे \nकटै छेिल ऐन परोछोमे कटबैन। मुदा से नइ कहलॱ। कहलॱ जे हरोथक बीटमे कटबै आिक चाभमे?” \nसोधनक बात सुिन किरया काका गुणढ़ट9ईम भऽ सोचए लगला। मुदा बुझल -गमल काज, तँए सोचैमे देरी नै \nलगलैन। मुणढ़3यईकी दैत बजला- \n“हरोथ मरदनमा बणढ़3थ3स होइए , छाती धिर मॲछ-दाढ़ी रहै छइ। ओकरा िचणढ़3छटन बनबैमे देरी लगतह संगे एकटा \nआरो ओजार तीन िदन जहल चिल जाएत। काजक घरमे सभ चीजक काज बिढ़ जाइत अिछ।” \nकिरया कणढ़3छटाक बात सुिन हँसैत सोधन बौकू िदस    बढ़ल। तखने धड़फड़ाएल दुनू परानी लेलहा आएल। \nअपनाकणढ़टई3 अपराधी बुिझ किरया कणढ़3छटाक आगूमे ठाढ़ भऽ गेल। किरया काका बुिझ गेलिखन जे भिरसक केतौ \nगेल रहए तँए पछुआ गेल। आगू चलैबला जँ पछुआ जाए तँ तेकर कारण पैछला काजो होइ छइ। \nमुिणढ़3यई क याइत कहलिखन-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \n“चेला, अखन धिर सुतले छेलह?” \nठोर िब जकबैत लेलहा बजला- \n“काका, केतेक िदनक पछाइत आइ काज लगल। वएह करैले चिल गेल छेलॱ।” \n“कोन काज करए गेल छेलह?” \n“घुरना भैयाकणढ़टई3 आठ गो मझोलके शीशो गाछ छै ओकरे पणढ़3थ3गे-ले गेल छेलॱ। एक तँ एहेन गाछ नै देखलॱ। \nसिदकाल चुणढ़3टथी आ घोरन लड़ाइए करैत रहैए। मुदा आइ तँ अणढ़3टटुत देखलॱ। चािरटा गाछपर ने चुणढ़3टथी आ ने \nघोरन छेलइ। मुदा एक भागक दूटा गाछमे लोहािड़ रहइ आ दूटा गाछपर घोरन। तीनटा पणढ़3थ3िग नेने छेलॱ \nिक सोनमा-माए दौड़ल आिब कऽ कहलक जे रघूदादा मिर गेलिखन। िछणढ़ट9यपी िदस  सँ थोड़े पणढ़3थ3िग नेने रही। \nसोचलॱ जे उतरैमे ओते घोरन कटबे करत से नइ तँ बँचले केते अिछ पणढ़3थ3िगयणढ़टई3 ली...। \n..एँह काका की कहब! पणढ़3थ3िखबला बड़का-बड़का घोरनक छणढ़टैईा रहइ। ओही पुरबैमे कनी अबेर भऽ गेल। ” \n“अणढ़ट7ईछा की हेतइ। अखन तँ ढेरो काज पछुआएल अिछ। भने टणढ़37यगािरयो अननिह छह। सोधनक संग जा \nबणढ़3थ3स कािट आनह। ” \n“काका, कड़ची टाट बनबैले लऽ लेब। ताबे ओतै बोझ बािणढ़ट88ह कऽ रिख देबइ। ” \n“बड़बिढ़यणढ़3थ3। ” \n“काका, मूजक काज तँ सेहो ने हएत।” \n“भने मन पािड़ देलह, िबसरले छेलॱ।” \nघरवालीकणढ़टई3 लेलहा कहलक - \n“पिहने दुनू गोरे काकाकणढ़टई3 दशणढ़3थछन कऽ िलअ। तखन हम बणढ़3थ3स काटए जाएब आ अहणढ़3थ3 मूज नेने आउ। \nगठुलाक बणढ़टैईीमे खॲिस कऽ रखने छी। अदहा रिख लेब अदहा नेने आएब।” \nकिह लेलहा किरया कणढ़3छटाक कानमे फुस -फुसा कऽ कहलकैन- \n“काका, थािक गेल छी। िपयासो लिग गेल अिछ। पािन तँ पीब लेब मुदा अखन खाएब केना! एक बेर \nचीलमक भणढ़3थ3ज लगा िद  यौ।” \nलेलहापर किरया काका िबगड़ला निह! सोधनकणढ़टई3 आँिखक इशारासँ कहलिखन-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \n“कुरहैर-टणढ़37यगारी लेलहो आ झोलीकणढ़टई3 दऽ दहक आ हमर नाओं किह बौकासँ पणढ़3थ3च णढ़टथैपैआक गणढ़3थ3जा लऽ \nबँसिब णढ़3टथीए -मे पीब िलहह।” \nकाजक जुित-भणढ़3थ3ित लगा किरया काका बँसवािर पहुँच गेला। तीनू गोरे गजो पीबैक तैयारी करैत आ दुनू \nबापूत–रघुनणढ़ट88दन -देवनणढ़ट88दनक बीच तुलनो करैत ...। \n“देवनणढ़ट88 दन केतबो पैघ डाणढ़ट7यटर साहैब भऽ जेता मुदा तइसँ की, रघू कणढ़3छटाक परतर हेतैन ?” \nसोधनक बात सुिन किरया काका िजणढ़टै3ासासँ पुिछ देलिखन - \n“से की?” \n“भिर िदन काका महादेव जकणढ़3थ3 लेन -देन करै छला। डाणढ़ट7यटर साहैब बुते से हेतैन ?” \nचीलममे दम मािर, ऊपर-मुहणढ़टई3 धुँआ फेकैत किरया काका बजला- \n“अपने बात सोधन कहै िछअ। भलणढ़टई3 लोक हमरा माइयो-बापकणढ़टई3 दोख लगा किह दैत अिछ जे जाबे माए -\nबाप, जणढ़ट88मदाता-भगवान िकछु गुण नै देखलिखन ताबे ‘किरया’ नाओं िकए रिख देलिखन। कोनो िक  हमर \nदेहक रंग कारी अिछ? तँए, हम तँ समाजमे कलंके बिन ज णढ़ट88म नेने छी। केतबो लोककणढ़टई3 बुझेबै तैयो हमर \nबात तरे पिड़ जाइए। जेकरा बुझा देबै ओ बुिझ कऽ मुँह बणढ़38ट कऽ लेत। जेरक -जेर जे जनैम-जनैम कऽ \nनवका पीढ़ी बनबैत अिछ ओ केना बूझत? मुदा तइले दुख कहणढ़3थ3 होइए। हम तँ ओहन समाजक लोक नै छी \nजे िवणढ़टैईीय गामक सीमामे घर बना बुझैत अिछ। हम  तँ ओइ  समाजक छी जइमे जणढ़ट88म -सँ-मृणढ़ट8ईयु धिरक गाड़ी \nगुड़कैत अिछ। पणढ़33ईैनक ऐठामसँ लऽ कऽ असमसान धिर !” \nजाधैर किरया काका बजैत रहैथ तइ िबणढ़ट7ई चेमे लेलहा दू दम मािर लेलक। गहुमन सणढ़3थ3पक िबख जकणढ़3थ3 लेलहाकणढ़टई3 \nिनशणढ़3थ3 चिढ़ गेल। सोधनक हाथमे चीलम दैत बाजल - \n“काका, एक बेर पटुआ काटए असाम गेलॱ। अपना इलाकाक बहुत लोक साले-साल पटुओ आ धानो काटए \nमोरंग, असाम, ढाका धिर जाइ छल। मुदा हम पिहले-पिहल गेल रही। काकरिभणढ़3टथासँ बस पकैड़ िसलीगौड़ी \nहोइत असाम गेलॱ। एकटा बड़का धार देखिलऐ। बसक कणढ़ट83 डेणढ़ट7य ट र ओंगरीसँ एकटा पहाड़ देखबैत बजलै \nजे ‘कामणढ़टथैप कामाणढ़ट7छया मिणढ़ट88 द र’ ओही पहाड़पर छइ।” \nचीलम बढ़बैत सोधन पुछलक- \n“कोन कमणढ़ट7छया?” \nसोधनक बात सुिन ठहाका मािर हँिस लेलहा बाजल-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \n“भैया, तहूँ अनठा-अनठा बजै छह। हौ वएह कमणढ़ट7छया जैठामसँ लोक जोग -टोन सीिख -सीिख  अबैए आ \nअपना इलाकामे मौगी सभकणढ़टई3 ठकैए। कहतह जे सभसँ पणढ़3छटा मणढ़ट88 तर हमर कोिखया गुहािरक अिछ। शुणढ़389क \nबेरागनक दस बजे राितमे गुहािर करए जेतह।” \nिबणढ़ट7ई चेमे सोधन टोकलकै- \n“ओइ णढ़3यईथानपर जा कऽ नै देखलहक ?” \nलेलहा बाजल- \n“एँह, भैया तहूँ हद करै छह। जखन गौहाटी पहुँिचए गेलॱ। तखन नै जइतॱ? गेलॱ तँ देखिलऐ जे िचड़ैसँ \nलऽ कऽ मनुख धिरक बिल होइए। हँ, तँ कहै छेिलयह जे जखन बससँ उतरलॱ तँ पािन पड़ैत रहइ। \nकनीए काल ओतए अँटकलॱ आिक पािन छुिट गेल, चाह पीना बड़ी काल भऽ गेल रहए। चाह पीबैले मन \nलुस-फुस करैत रहए। िकछु नीके ने लगए, चाणढ़टथै गोरे एकटा चाहक दोकानमे गेलॱ तँ दोकानक सजाबट \nदेख   कऽ िकछु ने फूरल। अपना इलाकामे ओ सजाबट कहणढ़3थ3 अिछ। ” \n“केहेन सजाबट  रहइ?”  ...सोधन पुछलकै। \nतैपर लेलहा बाजल- \n“दोकानदारेसँ पुछिलऐ तँ कहलक ई बणढ़3थ3सक कैमचीक बनौल िछ ऐ। ओकर बनाइ देख   आसचजणढ़3थछ लगल जे \nकेहेन-केहेन लूिरगर लोक सभ अिछ। बणढ़3थ3सेक कुरसी, टेबुल आ गीरहक कप बनौने रहए। िसंह-दुआिर \nपरहक मेहराउकणढ़टई3 अदहा  घणढ़ट88 टा धिर देखैत रहलॱ। पिथया-मौनी तँ अपनो इलाकामे लोक बनबैए मुदा ओहन \nकहणढ़3थ3 बनबैए। ने ओहन मेघडणढ़ट9ईबर बनबैए आ ने ओहन मिणढ़ट88 द रनुमा घर..। \nओणढ़ट9ईहुरका बणढ़3थ3सो अजीब अिछ। अपनो इलाकामे बीस -पणढ़ट7ईचीस रंगक बणढ़3थ3स अिछ। मुदा ओमहर तँ साइयो रंगक \nअिछ। जेहेन कड़चीक दतमैन बनबै छहक तेहेनसँ लऽ कऽ भिर-भिर पणढ़3थ3जक देखबहक। पालकीमे जे बणढ़3थ3स \nदेखै छहक, बीटक-बीट ओ बणढ़3थ3स अिछ ओतए। छणढ़टैईाक बणढ़टई3ट बनबैबला सेहो अिछ। पुरान -पुरान बणढ़3थ3सक बीट \nसभ फुलाएल-फड़ल सेहो अिछ।” \nचीलमो सठल। उठैत किरया काका बजला- \n“बेसी देरी नै लगिबहह। हम ताबे आगू बढ़ै छी।” \nकिरया कणढ़3छटाक बात सुिन लेलहा बाजल - \n“काका, जिहना पािन  उतरल कोदािर, खुरपी, हँसुआ इणढ़ट8ईयािदसँ काजो कम होइत आ भीरो बेसी, तिहना \nपिन उतणढ़टथै पुणढ़टथईख आ पिन  चढ़ू पुणढ़टथईखक काजमे होइ छइ। एते काल पिनउतणढ़टथै छेलॱ आब पािन चिढ़ गेल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n44 \n \nअहणढ़3थ3 पहुँचबो ने करब तइसँ पिहनिह हमसभ पहुँच जाएब। मुदा एकटा बात किह दइ छी, ‘रघूकाका गामक \nमेह छला!’ ई अिणढ़ट88 तम काज समाजक काणढ़ट88हपर अिछ , तँए नीक जकणढ़3थ3 होइन। ” \nचािरटा बणढ़3थ3स कािट तीनू गोरे पहुँचल। दुनू मुठबणढ़3थ3सीक दूटा बणढ़ट98ला बनौलक। बणढ़3थ3की दुनू िछपगरहा फणढ़3ट7ा बनबैले \nटोनए लगल। दू गोरे टोन बनबैत आ दू गोरे दू-दू फणढ़3थ3क कऽ फणढ़3ट7ा बनबए लगल।  \nरघुनणढ़ट88दनक मृणढ़ट8ईयुक समाचार सुिन िदयादीक बीच चूिणढ़33ई बणढ़38ट भऽ गेल। मुदा िद  यादीमे एकणढ़टथैपता निह। जइक \nचलैत िकछु चूिणढ़33ई बणढ़38ट भेल आ िकछु जिरते रहल।  \nगाममे सभसँ नमहर िदयादी रघुनणढ़ट88दनक छैन। से कोनो एकाएक आइए भेलैन से न िह। पिहनेसँ बढ़ैत आिब  \nरहल छैन। ओना, पिहलुका णढ़टथैतबा आब नइ छैन मुदा तैयो गामक लोक मने-मन बुझैत अिछ। पिहलुका \nणढ़टथैतबा कमैक कारणो भेल। बेटीक बािढ़ एने िकछु पिरवार तँ उपिटए गेल जे जिह  यासँ सतना आ रमचणढ़ट88णढ़ईयथा \nभेल तिहयासँ तँ आरो िदयादी िघना गेलैन। दुनू एहेन भेल जे गामक कोन बात जे अपनो कुल-खनदानक \nबिह नकणढ़टई3 बिह  न नै बुझैए। जइसँ आनो-आनो आ अपनो पिरवारक बुढ़-पुरान  “छगरा गोणढ़टैै ” कहए लगलैन । ऐ \nसभ दुआरे रघुनणढ़ट88दनोकणढ़टई3 िदयादवादसँ ओते मेल नइ रहैन जेते सभ चाहैन। एकटा बात अखनो जणढ़टथैर अिछ जे \nआन िदयाद आ आन जाितसँ कोनो तरहक झगड़ा-झंझटमे सभ एक भऽ जाइए। अखन धिर एते जणढ़टथैर \nिनमाहैत एला जे अथणढ़3थ8कणढ़टई3 अपने िदयाद उठा कऽ अँगनासँ गाछी लऽ जाइत अिछ।  \nअखनो गाममे सभसँ अिधक पढ़ल-िलखल िदयादी-पिरवार देवनणढ़ट88दनेक छैन। मुदा गुणढ़टथई काका आ पढ़ुआ भैया \nओछाइने धेने छैथ। जिहया दयाकाणढ़ट88त डाणढ़ट7यटरी पिढ़ नोकरी शुणढ़टथै केलैन , तिहए-सँ िधया-पुताक संग गाम छोिड़ \nदेलैन। तिहना उमाकाणढ़ट88तो इंजीिनयिरंग पिढ़ केलैन । आब तँ सहजे एहेन चलैने बिन गेल, माने फैशने भऽ गेल \nअिछ। साधारणो नोकरी केिनहार सभ गाम छोिड़ दइए। उमेरे तँ गुणढ़टथईओ काका आ पढ़ुओ भाय बुढ़ निहयणढ़टई3 \nभेला हेन, मुदा सोगे दुनू गोरे ओछाइन पकैड़ लेलैन। नीको मन रहै छैन तैयो घरपर सँ केतौ ने जाइ छैथ। \nअखुनका लोकक माने मदणढ़3थछ-औरतक जे िछछा-िबछा देखै छिथन तइसँ मन हिरदम खसले रहै छैन। नवका \nलोको तेहने भऽ गेल अिछ जे नीक िवचार, नीक काजकणढ़टई3 शणढ़ट9टद माणढ़टैै बुझै छैथ ओकर बेवहािरक पणढ़टैटक गुणकणढ़टई3 \nनै बुझै छैथ। बुझबो केना करता? जे कोनो फल काज केलाक उपराणढ़ट88त भेटैत अिछ , ओ िबनु केने केना भेट \nसकैए। \nिदयादीक परणढ़ट9ईपराकणढ़टई3 िनमाहैले सुखदेव देवनणढ़ट88दन लग  आिब बजला- \n“बौआ देव, अहणढ़3थ3 बणढ़ट7ईचा छी तँए िदयादीक परणढ़ट9ईपराकणढ़टई3 नै बुझै िछऐ। अखन धिर अपना िदयादीमे चलैन रहल \nजे लहासकणढ़टई3 आँगनसँ गाछी, अपन िदयादीए-क समणढ़3थईग उठा कऽ लऽ जाएत। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n45 \n \nसुखदेवक बात सुिन देवनणढ़ट88दन िकछु नै बजला। मुदा कातमे ठाढ़ किरया काका मुिणढ़3यई क याए लगला। मनमे \nनचैत रहैन जे अखन गाममे छैथ तँए बेसी फुरै छैन। देह तेहेन बनौने छैथ जे अपन धोिध सणढ़ट9ईहरबे ने करै \nछैन, डणढ़3थ3ड़सँ धोती ससैर -ससैर खसैत छैन आ णढ़टथैआब बणढ़ट9टबेबला छैन ...। \nदेवनणढ़ट88दन िदस    देख   सुखदेवकणढ़टई3 कहलिखन - \n“हओ सुखदेव, भाय-साहैब जाित-िदयादसँ आगू बिढ़ समाजमे छैथ तँए िकयो अपन कर बह। जँ तणढ़टईई गाछीए \nलऽ जेबहुन तँ ऐमे अधला की। ईहो तँ एकटा काजे भेल। मुदा खाली बजनिहटा सँ तँ नै हेतह। तइले \nसंगोरो करए पड़तह िकने?” \nकिह किरया काका मुँह चुप कऽ लेला, मुदा मनमे उिठते रहैन- ‘िजनगी िब तलैन बोहुक संग िसनेमा देखैमे आ \nएला हेन अपनणढ़ट8ईव बुझबै-ले। कोनो गणढ़टैैमे लाजो ने होइ छैन। ’ \nमुदा ऐ गपकणढ़टई3 मनेमे रिख बात बदलैत फेर बजला- \n“जाधैर हम सभ एमहुरका ओिरयान करै छी, ताधैर तहूँ संगोर केने आबह।” \nतैबीच सुणढ़ट88दर काका धड़फड़ाएल पहुँचला। दुनू मिमयौत भाय प रसू कपर-फोड़ोवैल कऽ नेने रहिथन, ओहीक \nिजणढ़टै3ासामे गेल छला।  \nदुनू मिमयौतक बीच डेढ़ कणढ़3ट7ा घराड़ी छइ। बीच गाममे घर छैन। गामो गदाल अिछ , तँए एणढ़3छटो घूर घराड़ी \nकीनब असाध छैन। के अपन घर तोिड़ देतैन। ओना बाधमे पणढ़3थ3च बीघा खेत छैन मुदा धराड़ीक सुखे तँ \nअसकरे बाधमे नै बसता। नानाक पिरवार समटल रहने अइल-फइलसँ रहै छला। मालोक थैर आ नारक \nटालो बना लइ छला। इनारो अँगनाक कोणेमे रहैन। मुदा अपना परोछ होइते मनुखक बािढ़ घरमे आिब \nगेलैन। दुनू भणढ़3थ3इ िभनौज कऽ लेलैन। करनाइयो नीक बुिझ पड़लैन। करमी लणढ़टैईी जकणढ़3थ3 जेठका भायकणढ़टई3 \nपिरवार चतैड़ गेलैन। भगवानो दिह न भऽ सातटा बेटा आ छहटा बेटी देलिखन। पढ़बैक तँ कोनो समणढ़3यईये \nनिह, जे िब आहो-दान पछुआएले रहैन। मुदा तैयो घरक अभाव बुिझ पड़ए लगलैन। अपने टी.बी.क रोगी। \nिधया-पुता जनमबैत घरोवाली तेहने छइ। मुदा जिहना णढ़389ोध , तिहना जेठ हेबाक णढ़टथैआब मनमे दुनू गोरेकणढ़टई3 रहबे \nकरैन। \nछोट भाएकणढ़टई3 दूटा बेटेटा। तँए, कोनो तरहक अभाव नै बुिझ पड़ैन। एक पीिठया पणढ़3थ3चो भणढ़3थ3इ लाठी उठौलक। \nसमणढ़3थईगक पातर छोट भाए , कपार फोड़ा लेलैन। मुदा घरवाली बदला लाइए लेलिखन। पिहने भाइक चािनपर \nखापैड़ फोिड़ िदयादनीपर कनखा पटकैत कहलिखन- \n“भिर िदन आिह-आलम करैत रहती आ राितकणढ़टई3 केहेन सुरखुणढ़टथै भऽ जाइ छैथ ..!”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n46 \n \nछोट िदयादनीक गािर सुिन तँ उनटबए चाहलैन, मुदा ताबे टोलक लोक सभ आिब झगड़ा छोड़ा देलिखन। \nओही झगड़ाकणढ़टई3 िनपटबैले सुणढ़ट88दर काका गेल छला। मािणढ़टैैकेमे पता लगलैन जे रघुनणढ़ट88दन भाय देश छोिड़ \nदेलैन। पता चिल ते मामकणढ़टई3 पनरह िदनक समए दऽ आिब गेला। गाम अिबते अँगा, चणढ़ट9यपल िनकािल धोतीक \nखूट देहपर लऽ िवदा भेला। अँगनासँ िनकैलते पता लगलैन जे लहास अँगनेमे अिछ, तँए गाछी िदस  क रणढ़3यईता \nछोिड़ घरे िदस  क पकड़लैन। डेिढ़यापर पहुँचते किरया काका सोझहामे पिड़ गेलिखन। देख  ते पुछलकैन- \n“काज सुिढ़याएल छह आिक पछुआएल?” \nनजैर घुमबैत किरया काका बजला- \n“एमहुरका काज तँ डोिरयाएले अिछ मुदा..?” \n“बड़बिढ़यणढ़3थ3?” \nकिह सुणढ़ट88दर काका आगू बिढ़ रघुरणढ़ट88दन लग पहुँच , गोड़ लािग ठोर पटपटबैत फुसुर-फुसुर कहलिखन- \n“िजनगी भिर संगे रहलॱ, तँए जँ िकछु ऊँच-नीच भऽ गेल हुअए तँ िब सैर जाएब।” \nकिह सुभणढ़ईयथा िदस    देख   मुिणढ़3यई क याइत टोकलिखन- \n“भौजी।” \nसुणढ़ट88दर कणढ़3छटाक बोली सुिन सुभणढ़ईयथा आँिख िमलबैत बजली- \n“बणढ़ट7ईचा। ” \nसुभणढ़ईयथाक -मुहणढ़टई3 ‘बणढ़ट7ईचा’ सुिन सुणढ़ट88दर काका चोणढ़3टथे अँगनासँ िनकैल देवनणढ़ट88दन लग आिब बजला- \n“बाउ देव, दुनू भणढ़3थ3इमे तीने मासक जेठाइ -छोटाइ अिछ। बणढ़ट7ईचेसँ दुनू भणढ़3थ3इ संगे िबतेलॱ। सभ ओिरयान तँ \nदेख   रहल छी मुदा भजिनयणढ़3थ3 सभ कहणढ़3थ3 अिछ। मृणढ़ट8ईयु सोगे ने खुशी सेहो होइत अिछ। खुशी तँ तखन होइत \nजखन खुशीक काज होएत। भाय-साहैब अपनो रामायण, महाभारत गबै छला। संगे भजिनयणढ़टईई-कीतणढ़3थछिनयणढ़3थ3क \nसेहो सुनै छला। आइ जखन दुिनयणढ़3थ3 छोिड़ रहला हेन तखन  पणढ़3थ3चटा भजनो िकए ने संग कऽ िदऐन। ” \nसुणढ़ट88दर कणढ़3छटाक िवचार सुिन देवनणढ़ट88दन अवाक् भऽ गेला। मने-मन िवचािर बजला- \n“काका, सभ बात तँ समाजक बुझै नै छी, तहन तँ किरया काका जेना-जेना करै छैथ से देखै छी।” \nदेवनणढ़ट88दनक बात सुिन सुणढ़ट88दर कणढ़3छटाक मनमे भेलैन जे भिरसक िकसुन लालकणढ़टई3 नजैरमे नइ एलइ। मन लहरए \nलगलैन। जोरसँ तँ निह, मुदा आणढ़3यईतेसँ बजला-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n47 \n \n“सुआइत लोक ओकरा कणढ़ट88हा कहै छइ। जेणढ़ट9ईहरे देखत ओणढ़ट9ईहरे बिरसत। ” \nटाटक अढ़सँ िकसुन लालो सुणढ़ट88दर कणढ़3छटाक बात सुनलैन। मुदा िकछु टोक -टाक नै केलिखन। \nभजिनयाकणढ़टई3 बजबैले सुणढ़ट88दर काका िवदा होइत जोरसँ बजला- \n“िकसुन, भजिनयणढ़3थ3 ऐठाम जाइ छी, ताबे ऐठामक ओिरयान करह।” \nिकछु दूर आगू बढ़लापर मन पड़लैन आिक की, घुिम  गेला। \nसुणढ़ट88दर भायकणढ़टई3 घुमैत देख    िकसुन लालकणढ़टई3 भेलैन जे भिरसक िकछु गंजन बणढ़3थ3की रिह गेल , सएह करैले घुमला। \nिकसुन लाल अपन डोलैत छातीकणढ़टई3 असिथर केलैन। मुदा भऽ गेल उणढ़ट88टा। जिहना िकसुनलाक मन गंजन \nसुनैले मणढ़ट88हुआएल तिहना सुणढ़ट88दरो भाइक िकसुन लालसँ पुछैले मणढ़ट88हुआएल।  \nलगमे आिब पुछलिखन- \n“िकसुन, समरथाइमे तँ साज-बाजबला भजन-कीतणढ़3थछन सुनै छेलॱ मुदा आब तँ मने-मन गबै छी। अखन के \nसभ गबैया अिछ?” \nअपन पुछब सुिन िकसुन लाल उणढ़टैईेिजत भऽ बजला- \n“आब की कोनो कमी छइ। एते िदन ढोल-पीपहीपर जीबछ भाय गबै छला। तिहना गुणापर छीतन आ \nरंगलाल िसङा बजबै छला। तीनूकणढ़टई3 भाय -साहैबसँ अपेछा छेलैन। तीनू जीबते अिछ, तँए तीनू गोरेकणढ़टई3 किह \nदेब आवणढ़3यटयक अिछ। ” \nदुनू गोरे गप-सणढ़ट9य प किरते रहैथ आिक बणढ़3थ3स -टणढ़37यगारी रिख लेलहा आिब बाजल - \n“काका, एक बेरक िख णढ़3यईसा कहै छी। भैयाक िब  आह रहैन । बाउ हमरा लोकिनयणढ़3थ3 जाइले कहलक। अपन \nमन बिरयाती जाइक नइ रहए। िकएक तँ रजकुमराक िब आह रहइ। बणढ़ट7ईचे रही। िबनु कहने बिरयातीक \nपछोर लिग गेलॱ। अखुनका जकणढ़3थ3 गाड़ी-सवारी थोड़ै रहै जे उतािर  दइत। घरवारी ऐठाम पहुँचलापर हमरो \nिगनती भऽ गेल। भूज ल बदाम आ चूड़ा जलखै देलक। लुंिगयणढ़3थ3 िमरचाइ तेहेन कड़ू रहै जे ओइ   लाटमे खूब \nखेलॱ। राितयोमे खूब खेलॱ। गद-पर-गद भऽ गेल। अफैर गेलॱ। मन हुअए जे खूब फिलगर िब छान होइत \nतँ ओंघरा-ओंघरा सुिततॱ। दलान छोट रहइ। \n.. चेतन सभकणढ़टई3 तँ दलानपर अँटाबेश भऽ गेलै मुदा बणढ़ट7ईचा सभकणढ़टई3 जगहे नै भेलइ। पछाइत घरवारी मालक \nघरसँ मालकणढ़टई3 िनकािल बहरामे बािणढ़ट88ह देलक आ ओइ मे पुआर पसािर िबछान कऽ देलक। ओछाइन देख   मन \nखुशी भेल। एक कातमे पिहनिह जा कऽ जगह पकैड़ लेलॱ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n48 \n \n.. कणढ़टैईू राितमे घरवारी छॱड़ा सभ आिब टीकमे िचड़िचड़ी आ देहमे कबछुआ पणढ़टैईा रगैड़ देलक। लगबै काल नै \nबुझिलऐ मुदा जखन चुलचुलाए लगल आिक नीन टुटल। बोरामे कसल धान जकणढ़3थ3 पेट रहए। कुिरयबैबला \nहाथ दुइयेटा रहए, आ कुिरयाए सगरे देह। उिठ कऽ ठाढ़ भऽ िनणढ़ट7ईचासँ ऊपर कुिरयाबए लगलॱ आिक माथपर \nहाथ पड़ल। दुनू हाथ देिलऐ आिक सॱसे माथ मानी-चानी सुपारी जकणढ़3थ3 बुिझ पड़ल। टोबैत -टोबैत ओंगरी \nटीकपर गेल आिक मौगीक खोपा जकणढ़3थ3 बुिझ पड़ल। एक भागसँ िचड़िचड़ी टीकमे छोड़बी तँ दोसर िदस    \nपकैड़ िलअए। एमहर सॱसे देहो चुलचुलाइतो रहए। तैपर सँ हुअए जे पेट फािट  जाएत! महाग मोसिकलमे \nपिड़ गेलॱ। तामस उिठ गेल। दुनू कान पकैड़ सणढ़ट9यपत खेलॱ जे आइ िद  नसँ बिरयाती नइ जाएब। मुदा फेर \nमनमे आएल जे अगर हम नै केकरो बिरयाती जेबै तँ हमरा के जाएत? जँ बिरयाती नइ जाएत तँ िब आह \nकेना हएत? कोनो िक केकरो फुसला कऽ मिणढ़ट88 द रमे जा करब आ पछाइत पनचैतीमे लाठी खाएब। िबनु \nबिरयातीए िब आह केहेन हएत? िब आहक गवाह के हएत? किहयो कोनो झगड़ा हएत तँ पनचैती के करत...। \n..एक तँ सगरे देह नोचैत रहए तैपर सँ िब आह मन पिड़ गेल। िब आह मन पिड़ते मनमे उपकल जे जाबे \nदुख नै काटब ताबे बोहुक सुख केना हएत?” \nमुणढ़3यईकी दैत किरया काका िबणढ़ट7ई चेमे टोकलिखन- \n“तोहूँ सभ िदनक ढहलेले-बकलेल रिह गेलँह। भैयाकणढ़टई3 की कहै छहुन से ने कहबुहुन ?” \nकिरया कणढ़3छटाक बात सुिन लेलहाक मन नोचनीसँ हिट भाइक िब  आहपर पहुँचल, बाजल- \n“जखन बाउ कहलक जे लोकिनयणढ़3थ3 जइहणढ़टई3, तखनेसँ आँगी-पेणढ़ट88ट साफ करैक मन भेल। गामपर तँ फटलौ-\nपुरान आ मैलो-कुचैल  पीिहन लइ छी। बिरयातीमे तँ छौड़ी सभ पीहकारीए मारत। उसराहा परतीपर सँ उस \nआिन, माएकणढ़टई3 कहिलऐ खूब नीक जकणढ़3थ3 उसैन दइले। जखन उसैन देलक आ सरेलै तँ पोखैरक घाटपर जा \nकऽ खूब उणढ़ट7थजर किर कऽ खीिचलॱ। दू ठीमन अँगा फाटल रहए। माएकणढ़टई3 सी दइले कहिलऐ। काकीसँ \nसुइया आिन पुरना साड़ीक पािढ़सँ डोरा िनकािल सी देलक।” \nकाजक धुमसाही देख   िबणढ़ट7ई चेमे किरया काका कहलिखन- \n“अखन केतेक काज पछुआएल छह सेहो बुझै छहक। जे कहैक छह से झब-दे कहुन?” \nलेलहा बजए लगल- \n“हँ तँ काका, िब आहसँ दू िदन पिहने रघुनी काका आिब बाउकणढ़टई3 कहलिखन जे जेहने बेटा-बेटी धिनकक \nतेहने तँ गरीबोक। माए-बाप तँ माइए-बाप होइत। सबहक हृदए तँ भगवान एणढ़3छटे रंग बनौने छिथन। बेटा-\nबेटीक िब आहमे तँ सभकणढ़टई3 एणढ़3छटे रंग मनोरथ होइ छइ। गामेमे िसंगिरया बाजा अिछ। एकटा सोहनगर बजो \nभऽ जेतह आ ओहो वेचारा[5] समाजक संग खेबो करत आ हँिस-बािज कऽ िबताइयो लेत।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n49 \n \n.. कणढ़3छटाक बात सुिन बाबू कहलकैन , िसङाबला तँ णढ़टथैपैऔ लेत , से केतएसँ देबइ? \n.. तैपर रघुनणढ़ट88दन काका कहलिखन , हमरा संगे चलह। किह देबै जे समाजक काज िछऐ तँए नै पान तँ पानक \nडिणढ़ट83 टयो लऽ कऽ काज सणढ़ट9ईहािर दहक। णढ़टथैपैआ नै ने हेतह मुदा खाइले तँ देतह।  \n.. सएह भेलइ। दुआर लगैसँ पिहनिह रणढ़3यईतेमे हमरा किह देलक जे बौआ , नाच देखा देबौ। तूँ हमरे लग \nरिहहणढ़टई3।  \n..जखन बर दुआर लगल आिक सॱसे गामक बुिढ़या-सुिढ़या सभ चँगेरामे चिर-मुहणढ़3थ3 िदयारी बाड़ने भैया लग \nगीत गबैत एली। जेते ढेरबा आ समरथकी सभ रहै ओ पाछूमे हणढ़3थ3-हणढ़3थ3, हॴ-हॴ करैत रहइ। चुपेचाप रंगलाल \nकाका बीचमे सिणढ़ट88हया गेलिखन। हमहूँ पाछू-पाछू गेलॱ। अणढ़ट88हार रहबे करै, एणढ़3छटे-बेर खूब जोरसँ िसङा फूँिक \nदेलिखन। तेते जोरसँ अवाज भेलै जे सभटा पड़ाएल। एणढ़3छटे बेर जे पड़ाएल आिक एँड़ी-दौड़ी लगलै। एकटा \nखसल आिक ओइ प र भेड़ी जकणढ़3थ3 खसए लगल। जिहना अणढ़38टक ढेरी लगबै काल पिथया-पिथये ऊपरसँ देल \nजाइ छै, तिहना भऽ गेल। हमहूँ बीचमे पिड़ गेलॱ..! \n..काका की कहब, दसटा सँ बेसीए ढेरबासँ अधबेसू धिर तरोमे रहै आ ऊपरोमे! तेते भारी लगै जे कनैए \nलगलॱ।” \nमुणढ़3यईकी दैत किरया काका- \n“धुरणढ़3थछ बुड़ी, एहने पुणढ़टथईख। ” \n“ताबे तँ बणढ़ट7ईचे रही िक  ने...; \nमुणढ़3यईकी दैत - \n“से िक कोनो हमहॴटा कनैत रही आिक तरमे पड़ल सभ कनैत रहए।” \n“आ ऊपरका?” \n“ओ सभ तँ िखिखर ज कणढ़3थ3 हँसैत रहए। तँए काका, ओहो वेचारा आब चौथापनेमे अिछ। आब तँ नवका-\nनवका बणढ़ट9ईबैया बजणढ़ट88 णढ़टैैी सभ भऽ गेल। ओकरो किह दैितऐ!” \nसुणढ़ट88दर काका मुड़ी डोलबैत बजला- \n“अणढ़ट7ईछा, तूँ सभ एमहुरका काज सणढ़ट9ईहार हम ओमहर जाइ छी। ” \nसुणढ़ट88दर काका िव  दा भेला आिक किरयो काकाकणढ़टई3 मन पड़लैन। बजला-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n50 \n \n“भाय, कनी सुिन िलअ। एक गोरे छुिट जाएत!” \n“के?” \n“छीतन भाय। एक िदनक बात मन पड़ल। अगहन मास रहइ। झुरझाड़ धन कटनी चलैत रहइ। एणढ़3छटे \nठीन हमहूँ रही आ भैयो रहैथ। हुनका जन रहैन, हम अपने कटैत रही। करीब बारह-एक बजे िछऐ। दुनू \nपरानी छीतन भाय सुगर हहकारने खसलाहा खेतमे चरैले छोिड़ गुना नेने भाय-साहैब लग पहुँचलैन। काटल \nधान जे पसरल रहै, ओइ पर दुनू परानी बैस गुना टुनटुनबए लगल। भैया कहलैन- बटु, तमाकुल खा लएह। \nएलॱ। खूब बिढ़यणढ़3थ3 जकणढ़3थ3 तमाकुल चुनेलॱ। दुनू भणढ़3थ3इयणढ़टईई खेलॱ आ छीतनोकणढ़टई3 देिलऐ। छीतन घरवालीकणढ़टई3 रघु \nभैया िदस   देखबैत कहलकै, जे भाय-साहैबक धानमे अपनो सबहक साझी अिछ िकने। पणढ़3थ3चटा गीत सुना \nिदयौन। \n..दुनू परानी गुनापर गीत गाबए लगल। से की कहूँ भाय, हुअए जे दुनू गोरेकणढ़टई3 हाथसँ उठा माथपर लऽ ली। \nओहन िसनेहसँ किहयो नै सुनने छेलॱ, जेहेन सुनलॱ। राजा भरथरी आ िपंगलाक गीत गौने रहए। वेचारा \nजीबते अिछ। ओहू वेचाराकणढ़टई3 किह देबइ। ” \n“बड़बिढ़यणढ़3थ3” किह सुणढ़ट88दर काका आगू बढ़ला। जीबछक घर पिहने पड़ैत रहइ। जीबछक ऐठाम पहुँच जीबछकणढ़टई3 \nकहलिखन- \n“भाय, रघूभैया दुिनयणढ़3थ3 छोिड़ देलैन। अपन बाजाक संग चलह।” \nसुणढ़ट88दर कणढ़3छटाक बात सुिन घरवालीकणढ़टई3 सोर पािड़ जीबछ कहलक - \n“िगरहत बौआ मिर गेलिखन। छौड़ा सभकणढ़टई3 सोर पािड़यौ। सभ बापूत जाएब। ” \nबेटा-भाितजकणढ़टई3 बजबए मुिनयणढ़3थ3 िवदा भेल। सुणढ़ट88दर काकाकणढ़टई3 जीबछ कहए लगलैन - \n“भाय, एक िदनक गप कहै छी। माध मास रहइ। शीतलहरी चलैत रहइ। जिहना िदन तिहना राित। \nिदनोमे नै खेने रही। जाड़े बुिझ पड़ए जे मिर जाएब। घूर-ले जरनो सिध  गेल। की डाहब से रहबे ने \nकरए। िबछानमे पुआर देने रिहऐ, बस ओतबे रहए। मन हुअए जे ओकरे जरा ली, फेर हुअए जे जखन \nआिग िमझा जाएत तखन सूतब केतए। भुखे मन सेहो छटपटाइत रहए। दुनू परानी िगरहत बौआ ऐठीन \nगेलॱ। रघुनणढ़ट88दन बौआ करसीक बड़का घूर मालक घरमे लगौने रहैथ। अपनो बैसल रहैथ। िहनका लग \nपहुँचैक डेगे ने उठए। जी-जणढ़3थ3ित कऽ खिरहणढ़3थ3नेसँ सोर पाड़लयैन। घूरे लगसँ कहलैन , एणढ़ट9ईहरे आबह।  \n..गेलॱ। खेबो केलॱ आ माले घरमे घूरे लग िबछान िब छा सुतबो केलॱ। जँ किनयणढ़टईई कानमे भनक लगल रहैत \nतँ अपने आिब जैतॱ, मुदा अखन तक नै सुनने छेलॱ। चलू-चलू पीठेपर अबै छी।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n51 \n \nढोल-पीपही लऽ जीबछ, गुना लऽ छीतन आ िसङा लऽ रंगलाल पहुँच, अपन-अपन बाजा बजबए लगल। \nजिहना बेटीक िब आहमे सोहनगर गीत गौल जाइत, तिहना बाजाक मुहसँ िनकलए लगल। घरे-अँगना नै गामक \nवातावरण महमह करए लगल। बाजाक धुनपर िकयो घुनघुनाइत, िकयो नचैत, िधया-पुता उछलैत-कुदैत आ \nबुढ़-बुढ़ानुस सभ मने-मन रघुनणढ़ट88दनकणढ़टई3 णढ़3यईमरण करैत टुटैट सणढ़ट9ई बणढ़ट88 धपर िवणढ़ईट7ल होइत।  \nधड़फड़ाएल फॲच भाय आिब देवनणढ़ट88दनकणढ़टई3 कहलिखन - \n“डाणढ़ट7यटर साहैब , सभ िकछु तँ ओिरयान देखै छी मुदा सरर आ घी कहणढ़3थ3 अिछ ?” \nफॲच भाइक बात सुिन देवनणढ़ट88दन बजला- \n“किरया काका आ सुणढ़ट88दर काका सभ ओिरयान कऽ रहल छैथ। हुनके ऊपर सभ भार छैन। बजा कऽ \nपुिछ िलयौन।” \nएकाएकी किरया काका, सुणढ़ट88दर काका, लेलहा, बचनू देवनणढ़ट88दन लग एला। किरया काकाकणढ़टई3 अिब  ते फॲच भाय \nपुछलिखन- \n“कारी भाय, सभ काज तँ समटाएले बुिझ पड़ैए मुदा घी आ सरर, नै देखै छी?” \nफॲच भाय पाही जमीणढ़ट88दारक मुँहलगुआ। ओना ने आब जमीणढ़ट88दारी अिछ आ ने जमीणढ़ट88दार। मुदा एक साए पणढ़3थ3च \nबखणढ़3थछक ढीलाबाबू जीबते छैथ। खेत -पथार तँ किम गेलैन मुदा दरबारी चािल छैणढ़ट88 हे। अखनो भणढ़3थ3ग पीसै, पान \nलगबै, मािलश करै, संगे टहलै आ भानस करैले नोकर रखने छैथ। वएह संगे टहलैबला फॲच भाय। \nफॲच भाइक गप सुिन किरया कणढ़3छटाक मन नाचए लगलैन। सुणढ़ट88दर काका मने-मन खुशी रहैथ जे भने हमरा नै \nपुछलैन। \nकिरया काका मनमे आबए लगलैन जे आँिखक सोझमे देखै छी जे िकयो लहासकणढ़टई3 धारमे फेकैत अिछ , तँ \nिकयो धारक कातमे गाड़ैत अिछ। िकयो आमक लकड़ीसँ जरबैत अिछ, तँ िकयो बगुरसँ। िकयो संठी-\nगोइठासँ जरबैत अिछ, तँ िकयो मुँहमे आिग छुबा गाड़ैत अिछ। तैठाम सरर आ घीक कोन खगता  अिछ? \nफॲच भाइक बात सुिन बचनू बाजल- \n“फॲच काका, अपन कएल काज कहै छी। नानी मिर गेल। ओना मरैसँ तीन िदन पिहनिहसँ दुनू माय-पुत \nओतै रही। आँिखक देखल नानाक गाछी अिछ। जइ साल अपन गाछी नै फड़ै छेलए। तइ साल चिल \nजाइ छेलॱ। खूब मािर-धुिस कऽ डेढ़ मास खाइ छेलॱ। \nतेसर साल जे कोसी नाश केलक ओइ मे मामाकणढ़टई3 के कहए जे इलाकाक गाछी-कलम, बँसबािर उपैट गेल। \nअँगनाक सभ नानीकणढ़टई3 मुइने कनैत रहए , आ मामा जरबैक लकड़ीले कनैत रहैथ। कानब दू रंग बुिझ पड़ल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n52 \n \nजिहना एक धुनक गीत िभणढ़38ट -िभणढ़38ट गबैयाक -मुहणढ़टई3 एणढ़3छटे णढ़3यईवरमे गौल जाइत , तिहना तँ मरैयोक अिछ। मामाक \nकानब सुिन लगमे जा पुछलयैन, तँ कहलैन जे भािगन माए मिर गेल तेकर दुख नै अिछ। दुख तँ तखन ने \nहोइत अिछ जखन माए-बापक अछैत बेटा-बेटी मरैत। मुदा अपन जे पुबिरया गाछी छेलए ओ माइए-बाबूक \nरोपल छेलैन। बाल-बणढ़ट7ईचा जकणढ़3थ3 दुनू गोरे सेवा किर लगौने रहैथ। उणढ़टैईरवािर भागसँ एक -पणढ़3थ3ित सरही आम \nलगौने रहैथ, बणढ़3थ3की सॱसे कलम कलमी रहए। मुदा सरही तँ सरहीए रहए। एकदम बड़बिर  या। कनीए-कनीए-\nटा आम होइ। तहूमे गोटे-गोटे मीठ होइ नइ तँ सभ खणढ़3टथे। मुदा कलमी सभटा चुनल रहैन। अगते रोहैणसँ \nगुलाब खास आ डोमाबणढ़ट9ईबै पकऽ लगए। जाबे सठबो ने करै ताबे कृणढ़3य3णभोग , लड़ूबा पाकब शुणढ़टथै भऽ जाइ। \nपीठेपर मालदह पाकए लगइ। मालदह सठबो ने करै आिक कलकितया पाकए लगइ। कलकितया सिठते \nफैजली, मोहर, ठाकुर आ राइर पाकए लगइ। ऐ िहसावकणढ़टई3 देख    पुछलयैन तँ कहलैन, ‘बौआ सभ रंगक आमक \nखगता  होइ छइ। जखन जारैनक खगता  हेतह तँ कलमीक डािर कटैमे मासचजणढ़3थछ लगतह। मुदा सरहीमे से \nनइ हेतह। हँ सरिहयोमे तखन हेतह जखन कलमीए सन नणढ़ट9ईहरो आ सुअदगरो रहतह। जारैन क जणढ़टथैरत    \nचूिणढ़33ईओ आ मुरदो डाहैमे हेतह। माणढ़टैै जरबैयेक काजटा तँ नै अिछ। मुइला पछाइत  गाछोक उणढ़ट8ईसगणढ़3थछ होइत \nअिछ। तइले तँ बड़बरीए नीक अिछ। \nकािट कऽ जरबैक बात तँ जँचल मुदा उणढ़ट8ईसगणढ़3थछ नै जँचल। हुनकर लगौल छेलैन। अपना िवचारसँ लगौलैन। \nकोसीक िब कराल बािढ़सँ पिहनिह नाना मरल रहैथ, तँए हुनका सुकाठ माने सरही आमक लकड़ीसँ जरौल \nगेलैन। एक-एकटा गाछ पुरिहतो-पाणढ़टैैकणढ़टई3 देल गेल। हुनका तँ सोलहो-अना गाछी रोपैक फल भेट गेलैन। मुदा \nमाएकणढ़टई3 केना जराएब आ की दान देबइ।  \nमामाक बात सुिन दुखो भेल आ तामसो उठल। जखन छल तखन भोगलॱ। अखन नइए तँ कानब िकए? \nकहलयैन- मामा जँ कनलासँ दुख भगैत आ सुख भेटैत तँ अिह ना ई दुिनयणढ़3थ3 रहैत ? अनेरे अँगनामे रखने छी \nआ कनै छी। चलू, हमरा सभ लूिर अिछ। खािध खुिन गोरहोसँ जरबैक लूिर अिछ आ सनिठयो-\nमनेजरसँ, सुकाठोसँ जरबैक लूिर अिछ आ कुकाठोसँ आ अगबे बणढ़3थ3सो-कड़चीसँ।” \nबचनूक बात सुिन सभ ठमकला, मुदा फॲच भायकणढ़टई3 तामस चिढ़ गेलैन। दणढ़3थ3त पीसैत बजला- \n“सौनमे जनमल गीदर, भादवमे आएल बािढ़कणढ़टई3 देखते कहलक जे एहेन बािढ़ देखबे ने केलॱ! देखैत-देखैत \nदणढ़3थ3त -पोन झिड़ गेल हमर आ िसखबै छणढ़टई3 तूँ। ” \nकिरया काका सुणढ़ट88दर काका िदस    तकलैन। सुणढ़ट88दर काका पिहनेसँ किरया काका िदस    देखैत रहैथ। दुनू \nगोरेकणढ़टई3 फॲच भाय िदससँ नजैर हटल देख   लेलहा फॲच भायकणढ़टई3 चोहटैत बाजल - \n“फॲच भैया, अहणढ़3थ3कणढ़टई3 ओतबे काल धिर भैया कहब , जेते काल अहूँ भाए बूझब। अहणढ़3थ3क देहमे हजार णढ़टथैपैआक \nकपड़ा, हजार णढ़टथैपैआक घड़ी आ दस हजारक मोबाइल अिछ , मुदा हमरो िदस   देखू। रघूकाका आ देवभायसँ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n53 \n \nहमरो ओते अपेछा अिछ जेते अहणढ़3थ3कणढ़टई3 अिछ। अहणढ़3थ3 कहने हम पड़ा जाएब से बात निह। अिणढ़ट88 तम संणढ़3यईकार \nकाइए कऽ जाएब। काज ने अहणढ़3थ3 पिरवारक छी आ ने हमरा पिरवारक। काज करए ऐठाम एलॱ हेन , घरवारी \nजेना आदेश देता तेना कऽ देबैन। अहणढ़3थ3कणढ़टई3 फुचफुचेने की हएत ?” \nलेलहाक बात सुिन फॲच भाय सहमला। भाषा बदलैत बजला- \n“एँह, िखिशया गेलह लेलहू। दस गोरे जखने एकठाम बैसलॱ तखने दस रंगक गप चलत। तइले एते \nिबगड़ैक कोन काज अिछ। एहेन-एहेन छोट-छीन गप-ले समाज टुिट जाइ छइ। जिहना सभ एकठाम रहैत \nएलॱ हेन, तिहना आगूओ रहब िक ने।” \nवातावरण ठंढाइत देख   सुणढ़ट88दर काका दरबणढ़ट7थजासँ उिठ जीबछ लग पहुँच   बजला- \n“बटगवनीक समए आएल जाइए। िधयान रखब।” \nकिह दरबणढ़ट7थजापर आिब किरया काकाकणढ़टई3 कहलिखन - \n“िकसुन, अखन बैसैक समए नै अिछ। बैसलासँ काज पछुआएत।” \n“हँ-हँ, से तँ ठीके” \nकहैत किरया काका उिठ गेला। किरया काकाकणढ़टई3 उिठते एका-एकी केतेको गोरे उिठ गेला। मने-मन फॲच \nभाय जरल जाइ छला। ठोर पटपटबैत बजला- \n“जेकरा जे मन फुरै छै से करैए। ने बजैक ठेकान आ ने बाप-दादाक कएल काजक।” \nदरबणढ़ट7थजापर सँ उिठ फॲच भाय आँगन िदस    टहैल गेला। मनमे अणढ़ट88हर उठल रहैन। भेल काज सभपर नजैर \nगड़ा-गड़ा देखए लगला जे केतए कथी गलती अिछ। मुदा नजैर  गलतीक जिड़पर जाइते ने रहैन। जँ से \nजइतैन तँ ईहो बात बुिझतैथ जे‘गलती ओहन बेवणढ़3यईथा पैदा करैत अिछ जे चलैनमे रहैए नै िक आगूक \nबेवणढ़3यई थामे।’ \nदरबणढ़ट7थजाक डेिढ़यापर चंचल चचरी बनबैत रहए आ  बौकू साबेक जौर बँटै छल। \nआँिख गुड़ैर फॲच भाय चचरीक लणढ़ट9ईबाई -चौड़ाइ देखए लगला। फणढ़3ट7ा बैसबैत चंचल मुिणढ़3यईकयाइत कहलकैन - \n“नजैर नै लगा देबै, भैया?” \nचंचलक मुणढ़3यईकी फॲच भाइक छातीमे महुराएल तीर जकणढ़3थ3 लगलैन। िकछु बोकरए चाहलैथ आिक तखने \nउणढ़टैईरवािर टोलमे जोरसँ हणढ़ट98ला होइत सुनलिखन। जेतए जे िकयो रहैथ , कान ठाढ़  कऽ ओतइसँ सुनए \nलगला। हणढ़ट98लाक कारण रहै अढ़ुिलया-अपरािजतक झगड़ा।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n54 \n \nरघुनणढ़ट88दनक िदयादक भिगनमान मनोहरक पिरवार। तीन पुणढ़3यई तसँ मनोहर ऐ गाममे। बणढ़ट9ट बे आिब सासुरमे बसल \nरहैन। मुदा जे मनोहरो पिरवारक िछऐ, ओहो िदयादे जकणढ़3थ3 काज -उदममे संग-साथ दइत। \nपैछला लौफा-हाटमे मनोहर बीस हजारमे गाए बेचलक आ ओइ सँ नीक, बगलेक गाममे तीस हजारमे टोिहया \nगेलइ। पनरह िदनक समए बना णढ़टथैपैआक ओिरयान करए लगल। िहसाव जोड़ने जे बीस हजारमे गाए \nिबकाएल, बणढ़ट7ईछोक पोिसणढ़ट88 दार कहलकै जे दुनू बणढ़ट7ईछा बेच हमहूँ गाइये पोसब। बणढ़ट7ईछा पोसब तँ ओइ   पोिसणढ़ट88 दार-ले \nअिछ जे खेितयो करैत हुअए। जिहना सभ िदन, नवका कारमे बैसिनहारकणढ़टई3 आनणढ़ट88द होइत , तिहना नव बरद \nजोतिनहार हरबाहकणढ़टई3 सेहो। ने िगयर बदलैक काज आ  ने णढ़3यईपीड कम -बेसी करैक। रहबो िकए करतै, अपन-\nअपन खेतक याणढ़टैैाक बीचमे केतौ दुबणढ़3टथी-तीनबणढ़3टथी नै पड़ैत। जइ चािलमे जोतए चाहब , ओइ  चािलमे हर लािद \nिदयौ। एणढ़3छटे बेर खोलै बेरमे लदहा िछटकबैक काज।  \nवेचारा पोसिनहारकणढ़टई3 खेती नइ छइ। छोट पूजीकणढ़टई3 पैघ बनबैक काज कऽ रहल अिछ। मुदा ओही वेचाराकणढ़टई3 की \nदोख देबै, जइतए तँ पैछले हाट मुदा िबमारीक चणढ़3छटरमे तेना पड़ल अिछ जे दुनू बणढ़ट7ईछो हिल गेलइ। वेचाराक \nबड़ सुणढ़ट88दर िवचार छइ। अपन ढेनुआर गाए [6] भऽ जेतइ। \nसमैक फेर देख   मनोहर बीसो हजार णढ़टथैपैआ देवालमे तणढ़ट7छता देल आलमारीक णढ़39छणढ़ट88थमे रिख देलक। खुणढ़ट98ला रैक। \nरैकपर िस िर फ भागवत, देवी भागवत, सुखसागर, योगविशणढ़ईछथ , कबीर मणढ़ट88सुर , बाइिबल, कुरान आ कृणढ़3य3ण -उणढ़3टयव \nसंवाद रहइ। कृणढ़3य3ण -उणढ़3टयव संवादमे बीसो हजारीक नोट पणढ़38टामे दऽ दऽ सणढ़373त कऽ  राखने। \nकािणढ़33ई िदनमे सोहन आिब मनोहर माएकणढ़टई3 किह कृणढ़3य3ण -उणढ़3टयव संवाद लऽ गेल। णढ़39छणढ़ट88थ उनटा कऽ देखैक काजे \nनिह। अिवणढ़टै8ासक केतौ गणढ़ट88 धे निह। \nसणढ़3थ3झमे जखन मनोहर लालटेन नेस णढ़39छणढ़ट88थ िन  कालैले गेल तँ कृणढ़3य3ण -उणढ़3टयव संवाद नै देखलक। मनमे शंका \nभेलइ। मुदा चोिरक शंका नै भेलइ। लगातार दुनू गोरेक बीच पोथीक लेन-देन होइत। माएकणढ़टई3 पुछलक - \n“माए, सोहन भाय िकताबो लऽ गेल छैथ।” \n“हँ।” \n“ओइमे िकछु छेलैहो?” \n“खोिल कऽ कहणढ़3थ3 देिख ल ऐ।” \nमनोहर गुणढ़ट9ईम भऽ गेल। मनमे एलै, अखने जा कऽ बुिझ ली। फेर दोसर मन कहलकै, पाइयक मिमलामे राित-\nिब राित  नइ जाएब, नीक। आगूमे लालटेन रिख बैस गेल। मुदा मनकणढ़टई3 अणढ़ट88हार दाबए लगलै, सोग बढ़ए लगलै। \nमाएकणढ़टई3 कहलक -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n55 \n \n“माए, मन नीक नै लगैए। नै खाएब।” \nजोर करैसँ पिहने माइक मनमे एलै खेनाइ तँ नीक मनक िछऐ। अधला मनक तँ ओ...। \nसोिच पुतोहु-अढ़ुिलयाकणढ़टई3 कहलिखन  - \n“किनयणढ़3थ3, बौऔक मन दबे छै, हमरो खाइक मन नै होइए।” \nपुतोहु  झझकािर कऽ बजली- \n“चूिणढ़33ई लगमे जखन अधपणढ़3छटू भऽ गेलॱ, तखन िहनकर मन खराब भेलैन। होइतए हमरा तँ भऽ गेलैन \nिहनके? एक ताउ लगतै तरकािरयो भाइए गेल। रोटी पिहनिह पका नेने छेलॱ। खइहैथ   भोरे, तखन मन \nनीक हेतैन।” \nमुदा फेर वेचारीक मनमे पणढ़ट79ी आ पुतोहुक  णढ़टथैप आिब बैस गेल। िजनका-ले भानस केलॱ से जखन खेबे ने \nकरता तँ हमहॴ... । ओिहना झणढ़3थ3िप कऽ सभ िकछु रिख देबइ।  \nसबेरे जखने मनोहर सुनलैन जे रघुनी भैया मिर गेला। तखने आिब दरबणढ़ट7थजापर मुड़ी झुका कातमे बैस गेल। \nसभकणढ़टई3 होइत जे गाममे सभसँ बेसी दुख मनोहरेकणढ़टई3 भऽ रहल छइ। असीम दुख! सेर-समणढ़3थईग दुनूक। माइयो \nपाछूसँ गेलिखन। \nखाली आँगन देख   अढ़ुिलयाकणढ़टई3 भुखे नइ रहल गेलैन। वेचारी चािरटा रोटी आ घेराक भुिजया लऽ खाए \nलगली। तखने अपरािजत आिब अढ़ुिलयाकणढ़टई3 डेिढ़ए -पर सँ हाक देलकैन- \n“किनयणढ़3थ3, काकी गेलिखन?” \nमुँहमे घेरा-रोटी िचबबैत अढ़ुिलया बजली। \nमुँह भारी बुिझ अपरािजत ससैर कऽ आँगन आिब गेली, तँ देखलैन जे बीचे दोहैरपर केबाड़ लग बैस हणढ़3थ3इ -हणढ़3थ3इ \nखाइत अिछ। \nजिहना किरया भेणढ़ट9ईह कटलासँ एणढ़3छटे बेर सनसना कऽ िबख चिढ़ जाइए , तिहना अपरािजतकणढ़टई3 चिढ़ गेलैन। मुदा \nिनधोखसँ अढ़ुिलया चपा-चैप चपने जाइत। जेते अढ़ुिलयाक मुँह चलै, तेते अपरािजतकणढ़टई3 तरसँ खॱत चढ़ल \nजाइत। \nअढ़ुिलया बुिझ गेली जे जँ कहॴ सरेरा केलैन, तँ सीनेपर पकड़ा जाएब। से नइ तँ जाबे मुँह खोलैथ-खोलैथ \nताबे थारी अखािर कऽ रिख लइ छी। \nबरदाससँ बाहर होइते झपटैत अपरािजत बजली-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n56 \n \n“अँइ-गे िनरिवचारी, तोरा कोनो गणढ़टैईरमे लाज छौ िक निह ?” \nअखन ध िर अढ़ुिलया मुँह नै खोललैन। थारी मणढ़3थ3िज , अँिठ फेिर हाथ धोइ, लोटा रिख उणढ़टैईर देलकैन - \n“िहनका बड़ लाज छैन। जे झूठ-मूठक बझा कऽ अबलट जोड़ै छैथ। हमरे नइ कोनो गणढ़टैईरमे लाज अिछ। \nबुढ़ भऽ कऽ ई झूठ बजै छैथ से बड़बिढ़यणढ़3थ3, हम बड़ िनरलणढ़ट7थजी?” \n“अइँ गे तोरा एतबो ने िवचार छौ जे जाबे अँगनासँ लहास नै उठलै ताबे मुँहमे अणढ़38ट िकए देलॱ। पिहने \nअँगना-घर किरतणढ़टई3 तखन ने भानस -भात किरतणढ़टई3?” \n“िहनका िदयादी छैन आिक हमरा। हम भिगनमान छी। लोकक सहोदरो भाए अनतए रहने िब रान भऽ जाइ \nछै, आ दूरोक लोक लगमे रहने अणढ़ट9यपन भऽ जाइ छइ। हमरा कोन अँगना-घर करैक काज अिछ?” \nअढ़ुिलयाक बात अपरािजतकणढ़टई3 बेसणढ़ट9ईहार कऽ देलकैन। बजली- \n“जेहने कुल-खुट रहतौ तेहने ने बुइधो हेतौ?” \nकुल-खनदानक ऊपराग बुिझ अढ़ुिलयो बेसणढ़ट9ईहार भऽ बाजल - \n“यएह जँ बड़ नीक कुल-खनदानक छैथ तँ कहणढ़3थ3 भेलैन जे मनुख जकणढ़3थ3 चुपचाप लगमे अिब  तैथ। खाइत  \nदेिखतैथ तँ पुइछ  िलतैथ जे किनयणढ़3थ3 एना िकए करै छी। राितमे नै खेने रही से बुझैक काज िहनका नै \nभेलैन। मुदा छुणढ़ट7ई छे उपदेश दइले चिल एलॱ। अपन काज आँिख-मूिन कऽ करैत रिहतैथ, हमरा टोकैक \nजणढ़टथैरत    िकए भेलैन?” \nमुदा अपरािजतो अपने सीमामे रहैथ, तँए बोलीमे गरमी रहबे करैन। अदहो बात अढ़ुिलयाक नै सुनलैन, अपने \nबजैमे बेताल रहैथ। मुदा मनमे शंका उठलैन जे हो-न-हो अखन एकरे अँगनामे छी, कोनो दोखे लगा िदअए। \n..रसे-रसे पाछू-मुहणढ़टई3 डेगो उठबैत आ दूरीक िहसावसँ बोिलयोमे जोर दैत िव  दा भेली। मुदा भऽ गेलै केनादन। \nएणढ़3छटे-दुइए टोलक िधयो-पुता सहैट-सहैट आबए लगल, तिहना जिनजाितयोक ढबािह लिग गेल। िचपड़ी पथैत \nमिहनाथपुरवाली सेहो गोबराएले हाथे पहुँचली। तिहना फूल तोड़ए जाइत नवानीवाली फुलडाली नेनिह पहुँचली। \nसभसँ कमाल ननौरवाली केलैन। खाइले बेटा कनैत रहै, ओकरा आरो चािर थापर ऊपरसँ लगा फनैकत \nपहुँचली। तिहना लखनौरवाली िखिसया कऽ बेटाक आगूमे भात-दािलक बरतने रिख, अपनाकणढ़टई3 पछुआइत बुिझ \nलफड़ल पहुँचली। िव  िचणढ़टैै भऽ गेलइ। सभ अपने-अपने फुरने अपन-अपन िव  रोधीकणढ़टई3 िचणढ़3छटारी दऽ दऽ गिरयाबए \nलगल। िक यो केकरो बात सुनैले तैयार निह। मुदा बजैत-बजैत मुँह दुखेने आिक बुिध जगने आणढ़3यईते-आणढ़3यईते \nहणढ़ट98ला कम हुअ लगलै। कम होइत -होइत हणढ़ट98ला सोलहणढ़38टी शाणढ़ट88त भऽ गेल। मुदा तरे-तर केना-ने-केना दू पाटी \nबिन शणढ़ट9टदवाणक तैयारी चलए लगल। ओना, खलीफा केणढ़ट9ई ह रो निह।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n57 \n \nअखन धिर पुवािरपारवाली दादी आ पछवािरपारवाली दादीकणढ़टई3 सभ अपन -अपन अगुआ बुझैत। अगुआइ करैक \nबुइधो छैन। मुदा पुवािरपारवाली ऐ दुआरे नै पहुँचली जे चािरमे िदनसँ दुिखत छैथ। आइ एकादशी केना \nछोिड़ तैथ। िब छानसँ उठैक होश निह। \nतिहना पछवािरपारवाली अपना घरबलाकणढ़टई3 डेढ़ बीघा जमीनक िजनगी बुझा दुनू परानी अपनो मालक गोबर आ \nबेणढ़टथै -पहर एक बेर चारागाह जा एक िछणढ़3टथा आरो लऽ अनैत। सएह अनैले गेल रहए। जइसँ गामक िकछु गोरे \nकुणढ़3टथी-चािल  करैत। मुदा दािदयो पाछू घुिम  कऽ देखैवाली निह। जखने किनयणढ़टईई भनक लिग जािन जे फणढ़ट98 लॴ-\nिचणढ़ट98 लॴ बाजल, तँ अँगना पहुँच उपराग दऽ अबैत। आब कहणढ़3थ3 िकयो गोबरिबछनी कहै छइ।  \nआँगनसँ टहलैत आिब  फॲच भाय चचरी लग पहुँच नजैर  दौगा-दौगा नाप-जोख करए लगला। मुदा काज \nअधखड़ुए, तँए गरे ने अँटैन। काजक दुिनयणढ़3थ3मे अपन अँटाबेश नै देख    वाद-िववादक दुिनयणढ़3थ3मे पहुँच बतहूकणढ़टई3 \nपुछलिखन- \n“केतेटा चचरी बनत?” \nडोरी फणढ़3ट7ेपर रिख आगूमे ओंगरीक नहसँ चेणढ़ट88ह दैत बतहू बाजल - \n“ऐठीन तक।” \n“झुझुआन बुिझ पड़ै छौ।” \n“से की?” \n“साढ़े तीन हाथ तँ यएह भेल। तेकर वाद जँ एणढ़3छटो बीत आगू-पाछू नइ रहत से केहेन हएत?” \nफॲच भाइक बात सुिन बतहू गुणढ़ट9ईम पिड़   गेल। कातमे ठाढ़ भेल लेलहा सभ बात सुनैत। मुदा ऐ आशामे \nअखन चुप रहए जे िजनकासँ गप करै छैथ, पिहने हुनकर जवाब ने सुिन लेब। जँ अपने सणढ़टैटम वाद -िववाद \nकऽ सकैथ तँ सवणढ़37थणढ़टैईम। नइ तँ जखन ऐठाम छी तँ ओते दूर धिर केना बतहा भैयाकणढ़टई3 पाछू हुअ देब। \nबतहूकणढ़टई3 चुप देख    लेलहा बाजल- \n“फॲच भैया, अहणढ़3थ3से अिधक उमेरक बतहाभैया शरीर धुइन रहल छैथ , तैकालमे एतबो नै बुझिलऐ जे िजनका \nजइ काजक लूिर अिछ ओ तइमे सहयोग करैथ। तैकालमे अपन कोनो कतणढ़3थछणढ़3यछय नै मुदा...। \n..आइ धिर िजनगीमे केते चचरी बनेलॱ आ केते मुरदा जरेलॱ हेन? हँ! ई बात जणढ़टथैर अिछ जे गोिट -पंगरा जँ \nजरेनॱ हएब तँ ओहन मुरदा, िजनका चचरीक जणढ़टथैरते ने भेल हएत। पलंगपर उठा असमसान पहुँचै छैथ। \nचचरीक णढ़3यईकूलमे पढ़लॱ हम आ िहसाव बुिझ गेिलऐ अहणढ़3थ3?” \nलेल हाक बात सुिन फॲच भाय ितलिमलाए लगला। णढ़389ोधसँ आँिखमे नोर एलैन आिक डरसँ, ई बात लेलहा नै \nबुिझ सकल। ऐगला गप सुनैले कान पािथ देलक। मुदा कोनो णढ़टथटणढ़3यट न  नै अबैत देख , फेर बाजल-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n58 \n \n“पचासो ओहन मुरदा डाहने छी, गाड़ने छी जेकरा चािर गोरेक बदला दू गोरे पिथयामे उठा सीक लगा \nबणढ़3थ3सक ढाठपर उठा अँगनासँ असमसान लऽ गेल छी। एहेन-एहेन केतेक की सभ केने छी से कहैक अखन \nसमए नइ अिछ। नइ तँ...।” \nआँगनसँ पटपटाइत दरबणढ़ट7थजापर आिब फॲच भाय देवनणढ़ट88दनकणढ़टई3 दुनू हाथ जोिड़ कहलिखन - \n“किठयारीमे हमरो हािजरी।” \n“बेस-बेस। एतबे की कम िछऐ।” \nदरबणढ़ट7थजापर सँ फॲच भाय िवदा तँ भऽ गेला, मुदा मनमे अणढ़ट88हर -िब हािड़ जकणढ़3थ3 उठए लगलैन। आगू-मुहणढ़टई3 डेगे ने \nउठिन। पाछू घुिम  बेर-बेर तकैथ। \nएमहर अरथी उठबैले आ किठयारी जाइले घोल-फचणढ़3छटा हुअ लगल। जिनजाित आ िधया-पुताक झुणढ़ट83 ड  बाजाक \nलोभे आगू आिब-आिब ठाढ़ भऽ गेल। िकछु गोरेक कहब रहैन, ‘अपन पिणढ़ट79यणढ़टईई धिर असमसान नइ जाएत। ’ तँ \nिकछु गोरेक कहब रहैन, ‘िजनका बेटा नइ रहै छैन हुनका तँ पणढ़ट79ीए आिग दइ छिथन तँए केना मनाही कएल \nजाएत? \nतिहना िधया-पुताक सणढ़ट9ई बणढ़ट88 धमे सेहो णढ़टथटणढ़3यट न उठैत जे ई तँ अिणढ़ट88तम संणढ़3यईकार -कमणढ़3थछ छी, जइमे खािध खुनल \nजाएत, लकड़ी कािट जरौल जाएत। तइमे िधया-पुता अनेरे जा कऽ की करत? \nमुदा संणढ़3यईकारे ने संणढ़3यईकार पैदा करैत अिछ। अरथीक मुँहमे आिग लगाएबो ने संणढ़3यईकार छी। जेकर जणढ़टथैरत    \nकेकरा नइ छइ? आजुक िधए-पुते ने कािणढ़33ई जुआन बिन करत। तँए ओकरा काजसँ िवमुख करब उिचत \nनिह। मुदा काज [7] जेतेटा अिछ,जेते लोकसँ कएल जाएत, तेतबे लोक ने चाही। तहन एते लोकक काज \nकोन छइ? फेर बाजा-बुजीक कोन काज अिछ? काज माणढ़टैै मुरदे जराएबटा छी, आिक बेटी जकणढ़3थ3 एकठाम -सँ-\nदोसरठाम पहुँचेनाइयो छी। \nएमहर बाजा गनगनाइत! रंग-िब रंगक सोहर, रंग-िब रंगक दुआिर िनकािल, वटगबनीक िरहलसल मने-मन चलैत। \nजिहना तरे-तर किरया काकाकणढ़टई3 तिहना सुणढ़ट88दर काकाकणढ़टई3 छातीक पसीना गोलगलाकणढ़टई3 िभ  जबैत, दुनूक मन घोर-घोर \nरहैन। अपन मन हािर मािन गेलैन। सहयोगीक जणढ़टथैरत    पड़लैन, मुदा सहयोगी के? \nकिरया कणढ़3छटाक नजैर सुणढ़ट88दर भायपर आ सुणढ़ट88दर कणढ़3छटाक नजैर िकसुनपर। अपन -अपन जगहसँ उिठ आँिखक \nइशारा चौमासक आिड़पर देलैन। \nआगू-पाछू दुनू गोरे चौमासक आिड़ िदस  , चािर डेग बढ़ौलैन आिक पाछूसँ लेलहा टोकलकैन- \n“काका केतए ससरल जाइ िछऐ, काज अिछ ऐठाम आ अहणढ़3थ3 िवदा भेलॱ बाध िदस   ?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n59 \n \nलेलहाक बात दुनू गोरेक करेजकणढ़टई3 जेना छेद देलकैन। छटपटाइत मन कहलकैन - \n“तेहेन उफणढ़3थ3िट टोिक देलक जे की िव  चार हएत।” \nमुदा दरबारमे जिहना िभखमंगाक िब जकल मन रहैत, तिहना दुनू गोरेक रहैन। कठहँसी हँिस-हँिस दुनू गोरे \nसंगे बजला- \n“जमात करे करामात! बौआ, तोहूँ इणढ़ट9ईहरे आबह ?” \nतीनू गोरे चौमासक आिड़पर बैस काजक समीणढ़टैटा करए लगला। मुदा मुरदा जराएब आ किठयारी जाएब , दू \nणढ़टथटणढ़3यट न भेल। िकछु गोरेकणढ़टई3 लकड़ी कटैसँ खािध धिर खुनए पड़त। िकछु गोरे ओिहना मुड़ी गॲित कऽ सोग \nमनौता। सवा पहर मुरदा जरैमे लगै छै, तैपर सँ जारैन काटै-फाड़ैसँ लऽ कऽ अिछया सजाएब धिर अिछ। \nघरोपर केते खटनी भेल अिछ। ओहूना दू घणढ़ट88 टा खटला पछाइत  िकछु खाइ-पीबैक मन होइ छइ। \nिबणढ़ट7ई चेमे लेलहा टपकल- \n“ओइ जगहपर खाइक मन हएत?” \nसुणढ़ट88दर लाल कहलिख  न- \n“धुरणढ़3थछ बुड़ी, सभ िदन आिड़ए-धूर आ गाछीए-िब रछीमे खाइ छणढ़टई3 से िब  सैर गेलही?” \nमुँह सकुचबैत लेलहाक मन लेलहाकणढ़टई3 कहलक - \n“अनेरे बजलॱ।” \nतीनू गोरे िव चारलैन जे पिहने घरवारीकणढ़टई3–जे जरबए नै जेती, जना िदयौन जे कमसँ-कम दू बेर चाह आ \nलोकक िहसावसँ सूखल जलखै-पािन पठा दैथ। अपने सभ ने बारीक रहब, जेकरा जेते मेहनत हेतै ओकरा \nओते अहगरसँ देबइ। मुदा नै लऽ गेने तँ एकटा आफद हएत, जाबे िध या-पुताक पेट भरल रहतै तबे तक ने \nनाचत। जखने पेट कुलकुलेतइ आिक घर िदस   िवदा हएत। िबना हाथ-पएर धोनइ भनसा घर पहुँच जाएत। \nतँए ओकरो तँ घेर कऽ रिख नँचबैक अिछ। हँ, िकछु गोरे एहेन जणढ़टथैर छैथ जे मुँहमे िकछु नै लेता। लेबो \nकेना करता। एक िजनगीक ओहन िस मान छी जे सोझहाक णढ़टथटणढ़3यट न  अिछ, तँए हटल आिक  बाइस-तेबाइसकणढ़टई3 \nआनबो उिचत निह। \nसुणढ़ट88दर कणढ़3छटाक मनमे उठलैन , ‘िस मानक िव वाद तँ दू खेत, दू गाम आ दू दुिनयणढ़3थ3 भऽ जाइत अिछ। िकयो \nमृणढ़ट8ईयुकणढ़टई3 खुशीसँ छाती लगबै छैथ , तँ िकयो कानै-कलपै छैथ। शुभ काज तँ खाइत-पीऐत हएब नीक।’ \nमुहसँ हँसी िनकललैन। तैबीच लेलहाक नजैर सुणढ़ट88 दर कणढ़3छटाक मुँहपर पड़ल। मुणढ़3यईकी देख    अपनेपर शंका भेलै \nजे फेर ने तँ िकछु हूसल। मुदा अहं जगलै, बाजल-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n60 \n \n“काका, जेते अबेर करब ओते अबेर हएत। अबेर भेने केतेको गोरे िब मार पड़त।” \nतीनू गोरे वाड़ीसँ दरबणढ़ट7थजापर आिब एणढ़3छटे बेर बजला- \n“राम-नाम सणढ़ट8ईय छी। ” \nआिह रे बा! फेर चचरी लग हुणढ़ट7थजैत शुणढ़टथै भेल। िक  यो बजैत जे जीबैतमे कणढ़3छटाक उपकारक बदला नइ दऽ \nसकलयैन, तँए हम उठाएब? िकछु गोरेक कहब रहै, काका की बाबा आिक  भैया हमरो माए-बाबूकणढ़टई3 उठौने \nरहैथ, तँए उठाएब। िकछु गोरेक कहब जे बड़ बेरपर णढ़टथैपैआ सणढ़ट9ईहारने छला, तँए अपन कजणढ़3थछ चुकाएब ? \nआिड़पर गप सुिन लेलहोमे जेना पावर आएल। हुणढ़ट7थजैतयाकणढ़टई3 दुनू हाथे इशारा दैत बाजल - \n“सुनै जाइ जाउ, काणढ़ट88ही लगा कऽ उठबयौन नइ तँ एकभणढ़ट7टगु भेने दरद हेतैन। ” \nलेलहाक िवचार सभ मािन, चािर गोरे चचरी उठबए बाबा लग पहुँचल। चचरी लग पहुँचते जेना एणढ़3छटे बेर \nसबहक मुँह चहा उठल- ‘रघुनणढ़ट88दन नइ रघुनणढ़ट88दनक अरथी उिठ रहल छैन !’ \nसुभणढ़ईयथाक आँिख , कोसीक ओइ  धारा सदृश बहए लगलैन जे पहाड़क झरना होइत समतल जमीनपर आिब \nअनवरत चलैत रहैए...। \nआँगनसँ िनकैलते एक िदस   “राम-नाम सणढ़ट8ईय छी? तँ दोसर िदस   शहनाइपर बिह नक िव दाइक धुन..! यएह तँ \nसुख-दुख दुनू जगहक दुिनयणढ़3थ3 छी।  \nघरक मुहथैरपर एक िदस   किरया काका आ दोसर िदस   सुणढ़ट88दर काका ठाढ भऽ अिणढ़ट88 तम णढ़टथटणाम कऽ आगू \nबढ़ौलैन। तइ पाछू देवनणढ़ट88दक हाथमे आिग दऽ िवदा केलैन। तइ पाछू बिरयाती सिज गेल।  सभ बिरयातीकणढ़टई3 \nिनकलला पछाइत  सुभणढ़ईयथा आ शीला णढ़टथैिक गेली।  \nसमए पािब किरया काका शीलाकणढ़टई3 चाह -जलखै-पािनक बात किह, रेलगाड़ीक गाडणढ़3थछ जकणढ़3थ3 पाछू-पाछू चलला। \nगाछीक कोणपर पहुँचते किरया काका आ सुणढ़ट88दर कणढ़3छटाक खोज हुअ लगल। मुड़ी-उठा देवनणढ़ट88दनो तकलैथ। \nमुदा दुनू गोरेकणढ़टई3 अदहे रणढ़3यईतामे अबैत देखलैन। \nगाछी पहुँचते किरया काका आगू बिढ़ ओंगरीसँ इशारा दैत बजला- \n“ऐठाम भैया मचान-खोपड़ी बनबैत रहैथ ।” \nदोसर िदस   माने उणढ़टैईर -पूरब कोणमे देखबैत फेर बजला-   \n“आ ऐठाम बेसी काल बैसै छला। तँए नीक हएत जे िब  णढ़ट7ई चेमे िदऐन।” \nकिह लेलहाकणढ़टई3 कहलिखन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n61 \n \n“लेलहू, चलह। पिहने लकड़ी देखी।” \nकिरया काका, सुणढ़ट88दर काका, लेलहा, बचनू, चंचल सभ बढ़ला। एमहर जीबछो, छीतनो आ रंगलालो अपन-अपन \nजगह टेिब  बाजा उठौलक। एकछाहा मालदहक कलम, खाली चाणढ़टथै हणढ़टैईापर शीशो, जामुन, गमहाइर। एकोटा \nआमक गाछ सुरेब निह। सभ अणढ़ईछथावणढ़389 जकणढ़3थ3। तहूमे मृणढ़ट8ईयु-ले जीिब तकणढ़टई3 बिल देब उिचत नै बुिझ आमक \nगाछसँ नजैर हटा लेलक। गमहाइर िदस  नजैर दैते लेलहा बाजल- \n“गमहाइर महराज आ जामुन महराज तँ तेहेन छैथ जे अपना बुणढ़टैईे अपनो नै पार लगतैन , मरल देह िहनका \nबुणढ़टैईे जरौल हेतैन।” \nलेलहाक बात सुिन सुणढ़ट88दरो काका आ किरयो काका आँिख िमला मुिणढ़3यईकयाए लगला। मुदा लेलहाक बाजबसँ \nचंचलकणढ़टई3 तामस पजरए लगल। खढ़क आिग जकणढ़3थ3 लगले पजैर गेल - \n“यौ सुनर काका, जिहना पिनयाह जामुनक लकड़ी होइए, तिहना गमहाइरो होइए। ऐसँ नीक आमक हएत। \nकनी णढ़टथैखो होइए। तहूसँ णढ़टथैख  इलचीक होइ छइ। अनेरे काजमे कोन भदबा लगौने छी। हइबए तँ देखै \nिछऐ, दिछनबिर या हणढ़टैईा परहक शीशो सूखल अिछ। मुरदा जरबैले ओहन जारैन चाही जेकर धधड़ा करगर \nहोइ।” \nसभ िकयो दिछनबिर या हणढ़टैईा लग पहुँचला। दस -पनरहटा शीशो पैछला साल िबमारीमे सुिख गेल छेलइ। तीने \nचािरटा साइजक गाछ, नइ तँ सभ अनसाइजक। जे जरने भाव िबकाएत। पातर गाछ कटने चािरटा पणढ़3थ3चटा \nकाटए पड़त। से नइ तँ ओहन दूटा गाछ कािट  िलअ, जइसँ सभ काज नीक जकणढ़3थ3 भाइयो जाएत आ थोड़ -\nथाड़ डोमोले रिह जेतइ। मुदा लेलहाक नजैर तर चिल गेल। बाजल- \n“काका, केते लकड़ीसँ मुरदा जरै छइ?” \nकिरया काकाकणढ़टई3 सुनल तँ रहैन मुदा िलखल निह पढ़ने रहैथ। णढ़टथटणढ़3यट नक जवाबो नै देब उिचत निह। भलणढ़टई3 किह \nिदऐ, नै बुझल अिछ। मुदा जे काज संगे िमिल एते केने छी तइमे हमहॴ सोलहणढ़38टी केना मूखणढ़3थछ बिन जाइ।  \nफरैक कऽ बजला- \n“अँइ रौ लेलहा, तोहर हम ठकदणढ़टथैआ िछयौ जे एहेन बात पुछलँह। एते मुरदा जे संगे जरौलॱ से हम \nदेखिलऐ आ तूँ आँिख मुनने रहँह।” \nकिरया कणढ़3छटाक बात सुिन दोहरी नजैर खसल। मनमे रहै जे काजक लकड़ी छी, बेसी जराएब उिचत निह, जँ \nजिड़ िदस सँ टोिन कऽ लऽ लेब तँ घरक केबाड़ी भऽ जाएत। से नइ तँ, पिहने टोिन कऽ कलमक सीमा \nटपा कऽ रिख िदऐ। पछाइत लऽ जाएब। से मंगैसँ पिहनिह किरया काका िखिसया गेला। अपन काजक \nणढ़टथैिख खराब होइत देख    लेलहा सोचलक जे से नइ तँ सिझया किर कऽ बाजी। बाजल-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n62 \n \n“काका, दुनू भणढ़3थ3इ छी। बहुत लकड़ी अिछ। िनचका टोिन कऽ केबाड़ बनबैक िवचार होइए ?” \nमने-मन िहसाव जोिड़ किरया काका कहलिखन- \n“काज-जोकर िनकािल कऽ िस रहौना-पटौना सॱसे रहह िदहक आ ऊपरका फािड़ लीहह। ताबे हम ऐगला \nकाज देखै िछऐ।” \nकिह कोदािर लऽ अिछयाक खािध नािप, खुनैले झोलीकणढ़टई3 कहलिखन। झोली हँसैत बाजल - \n“भाय लोकैन, सुिन िलअ। हमहूँ बुढ़ाएले जाइ छी, मुदा जाबे बणढ़3थ3िहमे द म अिछ ताबे समाजक भार, अिछया \nखुनब–उघैत रहब। एक साए पणढ़ट7ईचीसम अपनासँ उमेरगरक अिछया खुनने छी। अपनासँ कम उमेरक खुनैक \nमौका नै भेटल।” \nकिह झोली अिछया खुनए लगल। तैकाल जीबछ शहनाइपर उठौलक- \n“मन सुिमरन करले रात-िदना, जगमे कोइ नै अपना...।” \nअिछया खुना गेल। शीशोक ओहन मोट लकड़ी िसरहौना-पटौनामे देल गेलैन, जेते मोटगर ओछाइनपर रघु \nिजनगीमे किहयो सूतल नै छला। एक-एक चेरा चढ़बैत छाती भिर ऊँच चेरा रघुनणढ़ट88 दन कणढ़3छटाक संग जरैले \nतैयार भऽ गेल। \nसुणढ़ट88दर काका देवनणढ़ट88दनकणढ़टई3 बणढ़3थ3िह पकैड़ , धधकैत ऊक मुँहमे लगौलैन। \nमुँहमे ऊक पिड़ते, िबजलोकाक इजोत जकणढ़3थ3 सबहक मनमे रघुनणढ़ट88 द न पहुँच गेलिखन। \nबाबा, काका, भैया, भाए, बौआ, बणढ़ट7ईचा, नूनू इणढ़ट8ईयािद हजारो णढ़टथैप पटेरक फूल जकणढ़3थ3 उड़ए लगल। जिहना पटेरक \nएकटा डणढ़3थ3टमे हजारो-लाखो पूणणढ़3थछ फूल िनकलैत तिहना रंग -िब रंगक फूल बिन रघुनणढ़ट88दन मने-मन उड़ए लगला। \nआँगनसँ अिरयाित सुभणढ़ईयथो आ शीलो रिह गेली। शीलाक मनमे चाह , जलखै पठबैक ओिरयान करब रहैन। आ \nसुभणढ़ईयथा सोचैथ   जे घरिनणढ़ट9यपो सुखाइए गेल अिछ। मास िदन केना भीजल रहत। पुतोहुजनीकणढ़टई3 ओिरयाने-बात \nकरैक छैन। तइमे नीक जे एक-िगलास पािन छीिट लाभर-जीभर बाढ़ैनसँ बहािर िदऐ। आब तँ चािरम िदनसँ \nसभ िदन घर-अँगना होइते रहत। सएह केलैन। \nचाह-जलखै-ले गाछीएसँ बौकू आ शीतला चिल आएल। दुनू गोरेकणढ़टई3 सभ समान दऽ िनचेन भेली। िधया-पुताक \nहणढ़33ईोिरमे आशा िसंगिरया-बाजाबलाक पाछू-पाछू चिल गेल रहए। ताधैर सुभणढ़ईयथो आँगन बहािर िनचेन भेली।  \nतखने शीला सुभणढ़ईयथाकणढ़टई3 कहलिखन - \n“माए, केतौ बैस कऽ बुड़हाक बात कहौथ?” \nसुभणढ़ईयथा कहए लगली-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n63 \n \n“हँ किनयणढ़3थ3, जैठाम अपने सूतल छला तहीठाम चलू, भने तुलिसयोक गाछ बगलेमे अिछ।” \nदुनू गोरे बैसते छेली िक लोहनावाली दादी हहाएल-फुहाएल पहुँचली। लोहनावालीकणढ़टई3 देख  ते शीला कहलकैन- \n“आबौथ बाबी, अँगने आबौथ। अँगनामे दुइए गोरे छी।” \nअँगना-घर नीपल नै देख   लोहनावालीक मनमे तरे-तरे णढ़389ोधक लहकी-लहकए लगल। मुदा णढ़389ोधकणढ़टई3 दबैत \nसुभणढ़ईयथाकणढ़टई3 कहलिखन - \n“िदयादनी, अहणढ़3थ3 तँ हमरासँ जेठ छी, मुदा सभ िवध -बेवहार सभकणढ़टई3 थोड़े मन रहै छइ। ऐमे एकटा िवध   आरो \nहोइ छइ।” \n“की?” \n“णढ़3यईवामीक िनिमणढ़टैईे कपारमे पाथर लगाएब। ” \nमुणढ़3यईकी दैत सुभणढ़ईयथा बजली- \n“हँ, हँ, ई तँ हमरो मन अिछ।” \n“अखन नै बैसब। जाइ छी।” \nकिह  लोहनावाली िव दा भेली। \n“बेस, बेस। जाउ।” \nकिह  पुन: दुनू सासु-पुतोहु बुड़हाक जगहपर जा बैसली, आँिखसँ नोर िब लाएल। \nमुणढ़3यईकी दैत शीला बजली- \n“माए, बुड़हासँ किहयो झगड़ो भेल छेलैन?” \n“बुड़हा नकणढ़3थछसँ णढ़3यईवगणढ़3थछ गेला। हुनकर आिग नै उठेबैन। हमरो माए -बाप िसखा देने रहैथ। मुदा जेते माए-बाबू \nिसखौने रहैथ तइसँ बहुत बेसी बुड़हा िसखौलैन। हिरदम कहैत रहै छला जे जेकरा मनुख बुझै िछऐ ओ \nमनुखक हाड़-मणढ़3थईसक बनल एक ढणढ़3थ3चा माणढ़टैै छी जेकरा मनुख बनबै छै मन। मन जेहेन रहत तेहेन ओ मनुख \nबनत। जेहेन मनुख बनत तेते लोकक मनमे जगह भेटतै। जगहो दू तरहक होइ छइ। एक तरहक होइत \nअिछ नीक आ दोसर अधला। मनुखकणढ़टई3 हिरदम नीक िवचार मनमे रखक चाही। ” \nिबणढ़ट7ई चेमे शीला टपैक गेली- \n“पिरवारमे तँ घरहटो होइ छै, िब आहो होइ छै, पावैनो होइ छइ। ओ काज केना करै छेलिखन।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   'िवदेह ' २१६  म अंक  १५  /g7408दस/g7013बर  २०१६  (वष/g6981 ९ मास  १०८  अंक  २१६ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n64 \n \n“किनयणढ़3थ3, पिरवारमे नमहर काज भेने चुणढ़ट98 होक काज बिढ़ए जाइत अिछ। मुदा हिरदम ई मनमे राखी जे अपन \nकाज सणढ़ट9ईहािर दोसरोक काज करी। जँ पिरवारमे एहेन लोक बिन जाएत तँ जिहना बीटमे नवको आ तीन -\nसिलयो-चिर-सिलया बणढ़3थ3स धिर एक संग समटल रहैए , जइसँ पातरो बणढ़3थ3सकणढ़टई3 देखै िछऐ केते-केते नमहर \nहोइए, कड़ची सभकणढ़टई3 समैट कऽ रखैए – वएह कड़ची छी पिरवारक अपनासँ बिढ़ दोसराक काजमे सहयोग \nकरब– तिहना पिरवारसँ-गाम आ गामसँ-राणढ़ट7थ य -देस धिरमे समटल सणढ़ट9ई बणढ़ट88 ध रहत नइ िक फणढ़ट98 ल र। औझुका \nलोकक मन ढील भऽ गेल अिछ। जेकर फलाफल सोझहेमे अिछ।” \n◌ \nशणढ़ट9ट द संणढ़ट7छ या : 14981 \n \n  \n  \n2","size_mb":1.93,"has_text":true},"Videha 217.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 217.pdf","name":"Videha 217.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७ (वष/g361 १० मास १०९ अंक २१७)\n  \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२.१.िदनेश यादव-नेपाल मे“मैिथली गीत-संगीतक अव/g304था” \n२.२. /g262दीप  पु/g303प - िसनेिहया: जगा क' टीस हृदयमे केहेन कठोर भेलॱ  \n२.३. योगे/g288/g406  पाठक ‘िवयोगी'- व/g288दनाक  /g304व/g265प  \n२.४.चं/g406ेश - अिरपन  \n३.१.इरा मि/g298लक - शारदा िस/g288हाजीक  \"िववाह गीत\" \n३.२.मनीष झा बौआभाइ- वत/g।ष1मान  मैिथली गीत-संगीत हमरा नजिरस ◌ँ \n३.३.१.  डॉ. कैलाश कुमार िम/gपख7 - मैिथली लोक गीत मे /gपषपोफेसरच/gप8।डे/gपख8र झा केर सी . डी./डी. वी.  केर \n/gपषपयोग  २. गजे/gप88/g4ृष  ठाकुर- मैिथली सी.डी. ए/gप98ब म \n३.४.जगदीश चं/g4ृष  ठाकुर अिनल- महाकिव च/gप88दा  झा कृत रामायणक सु/gप88दरका/gप8।डक  एलबम  \n  \n४.ब◌ालान/g।ष4  कृते- गजे/gप88/g4ृष  ठाकुर- मैिथलीमे बाल सी.डी अ/gप98बमक  सव/g।ष1था  अभाव  \n  \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ painti ngs/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/gपखखकला / फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g।ष।क िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आक/g36थइव  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृ/gपख4क िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेहक नव/gपषखप  दसम बख/g।ष1मे /gपषपवेश  कऽ गेल अिछ। िवदेहक ऐ २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७ ( वष/g।ष1 १० \nमास १०९ अंक २१७)मे मैिथली सी.डी./ अ/gप98बम  गीत संगीत िवशेष/g।ष4क  /gपषप/g।ृ4तुत  अिछ।  िदनेश यादव नेपाल मे \n“मैिथली गीत-संगीतक अव/g।ृ4था ” पर िलखने छिथ। संगमे  /gपषपदीप  पु/g।ृ।प ,  योगे/gप88/g4ृष  पाठक ‘िवयोगी' ,  चं/g4ृषेश , इरा \nमि/gप98लक , मनीष झा बौआभाइ,  जगदीश चं/g4ृष  ठाकुर अिनल, कैलाश कुमार िम/gपख7  आिदक आलेख देल गेल   \nअिछ।  मैिथलीक पर/gप94परागत  गीत-संगीत आ बाल गीत-नाटक आिदक उपल/gप9पध  सी.डी. ए/gप98बम क  एकटा संकलन \n/gपषप/g।ृ4तुत  कएलगेल अिछ।   \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेष/g।ष4क तीन सािह/gप84यकारपर /gपषपकािशत केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेष/g।ष4क जीिवत सािह/gप84यकारक उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािह/gप84यकार रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािह/gप84यकार मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ /g।89ममे अरिव/gप88द ठाकुर ओ जगदीश चं/g4ृष ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेष/g।ष4 क िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेष/g।ष4क िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक  सुझाव म/g।ष।गल गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतग/g।ष1त िवदेहक िकछु अिगला िवशेष/g।ष4क परमे/gपख8र कापिड़ , वीरे/gप88/g4ृष मि/gप98लक आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक /gपषपयास रहत जे ई िवशेष/g।ष4क सभ २०१७ मे /gपषपकािशत हुअए मुदा ई \nरचनाक उपल/gप9पधतापर िनभ/g।ष1र करत। मने रचनाक उपल/gप9पधताक िहसाबसँ समए ऊपर -िन/gप74चा भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आ/g।91ह जे ओ अपन -अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nिवदेह स/g29ंमान  \nिवदेह समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी स/g29ंमान   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \n१.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी फेलो पुर/g30ंकार २०१०-११   \n२०१० /gपख7ी गोिव/gप88द झा (सम/g।91 योगदान लेल ) \n२०११ /gपख7ी रमान/gप88द रेणु (सम/g।91 योगदान लेल ) \n२.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी पुर/g30ंकार २०११-१२   \n२०११ मूल पुर/g।ृ4कार - /gपख7ी जगदीश /gपषपसाद म/gप8।डल (गामक िजनग ◌ी, कथा सं/g।91ह ) \n२०११ बाल सािह/gप84य पुर/g।ृ4कार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ,  कथा सं/g।91ह ) \n२०११ युवा पुर/g।ृ4कार - आन/gप88द कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुर/g।ृ4कार - /gपख7ी रामलोचन ठाकुर - (प/g323ानदीक माझ ◌ी, ब/g।ष4/gप7पला - मािनक बं/g।प4ोपा/gप87याय , उप/gप88यास \nब/g।ष4/gप7पलासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा स/g29ंमान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g28ंय अकादेमी पुर/g30ंकारक /g26थपमे /g262िस/g320 ) \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  /gपख7ी राजन/gप88दन लाल दास  (सम/g।91 योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल सािह/gप84य पुर/g।ृ4कार  - /gपख7ी जगदीश /gपषपसाद म/gप8।डल क/gप4। “तरेगन ” बाल /gपषपेरक िवहिन कथा सं/g।91ह  \n२०१२  मूल पुर/g।ृ4कार  - /gपख7ी राजदेव म/gप8।डलक/gप4। \"अ/g29ंबरा \" ( किवता सं/g।91ह ) लेल। \n2012  युवा पुर/g।ृ4कार - /gपख7ीमती /gप7षयोित सुनीत चौधरीक  “अिच/g361स ” ( किवता सं/g।91ह ) \n2013  अनुवाद पुर/g।ृ4कार - /gपख7ी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" ( मराठी उप/gप88यास /gपख7ी िव/g।ृ।णु सखाराम खा/gप8।डेकर ) \nिवदेह भाषा स/g29ंमान २०१३-१४ (वैकि/g298पक सािह/g28ंय अकादेमी पुर/g30ंकारक /g26थपमे /g262िस/g320 ) \n२०१३  बाल सािह/gप84य पुर/g।ृ4कार  – /gपख7ीमती /gप7षयोित सुनीत चौधरी - “देवीजी ” ( बाल िनब/gप88ध सं/g।91ह ) लेल। \n२०१३  मूल पुर/g।ृ4कार  - /gपख7ी बेचन ठाकुरक/gप4। \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक सं/g।91ह ) लेल। \n२०१३ युवा पुर/g।ृ4कार - /gपख7ी उमेश म/gप8।डलक/gप4। “िन/g302तुकी ” ( किवता सं/g।91ह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुर/g।ृ4कार - /gपख7ी िवनीत उ/gप84पलक/gप4। “मोहनदास ” ( िह/gप88दी  उप/gप88यास /gपख7ी उदय /gपषपकाश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा स/g29ंमान  २०१४-२०१५  (समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी स/g29ंमान ) \n२०१४ मूल पुर/g।ृ4कार - /gपख7ी न/gप88द िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा सं/g।91ह ) \n२०१४ बाल पुर/g।ृ4कार - /gपख7ी जगदीश /gपषपसाद म/gप8।डल (नै धारैए - बाल उप/gप88यास ) \n२०१४ युवा पुर/g।ृ4का र - /gपख7ी आशीष अनिच/gप88हार (अनिच/g288हार आखर - गजल सं/g।91ह ) \n२०१५ अनुवाद पुर/g।ृ4कार - /gपख7ी श/gप94भु कुमार िसंह ( पाखलो  -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/gप88यासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g361कला , िश/g298प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g29ंमान २०१२  \nअिभ नय- मु/g2ण1य अिभनय  ,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \nसु/gपख7ी िश  /gप98 पी  कुमारी, उ/g411 - 17  िप ता /gपख7ी ल/g।खृ म ण झा \n/gपख7ी शोभा का/gप88 त  महतो, उ/g411 - 15  िप ता- /gपख7ी रामअवतार महतो , \nहा/g30ं य -अिभनय  \nसु/gपख7ी ि/gपषप  यंका कुमारी, उ/g411 - 16,  िप ता- /gपख7ी वै/g।प4नाथ साह  \n/gपख7ी दुग/g।षखनंद ठाकुर , उ/g411 - 23,  िप ता- /g।ृ4 व . भरत ठाकुर \nनृ/g28ं य  \nसु/gपख7ी सुलेखा कुमारी , उ/g411 - 16,  िप ता- /gपख7ी हरेराम यादव \n/gपख7ी अमीत रंजन , उ/g411 - 18,  िप ता- नागे/gपख8र कामत  \nिच /g2थथकला  \n/gपख7ी पनकलाल म/gप8।डल , उमेर- ३५, िपता- /g।ृ4व . सु/gप88दर म/gप8।डल , गाम छजना \n/gपख7ी रमेश कुमार भारती , उ/g411 - 23,  िप ता- /gपख7ी मोती म/gप8। ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \n/gपख7ी परमान/gप88 द  ठाकुर, उ/g411 - 30,  िप ता- /gपख7ी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \n/gपख7ी बुलन राउत , उ/g411 - 45,  िप ता- /g।ृ4 व . िच /gप98 टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \n/gपख7ी बहादुर राम , उ/g411 - 55,  िप ता- /g।ृ4 व . सरजुग राम \nिश/g298पी -व/g30ंतुकला  \n/gपख7ी जगदीश मि/gप98लक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूित/g361-मृि/g2थंका कला  \n/gपख7ी यदुनंदन पंिड  त, उ/g411 - 45,  िप ता- अशफ/g।ष8 पंिड  त \nका /gं1ण-कला  \n/gपख7ी झमेली मुिखया ,िपता /g।ृ4व . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आ/g28ंमिनभ/g361र सं/g30ंकृित  \n/gपख7ी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता /g।ृ4व . /gपख7ी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली प/g2थथकािरता स/g29ंमान  \n-२०१२ /gपख7ी नवे/gप88दु कुमार झा  \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g361कला , िश/g298प आ  िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g29ंमान २०१३    \nमु/g2ण1य अिभनय -  \n(1)  सु/g2थणी आशा कुमारी सुपु/g2थथी /g2थणी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \n(2)  मो. समसाद आलम सुपु/g2थथ मो . ईषा आलम, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सु/g2थणी अपण/g36थ कुमारी  सुपु/gपखखी /gपख7ी मनोज कुमार साहु, ज/gप88 म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलि/g।खृ म  िन य/g।ष। , पो/g।ृ4 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा/g30ं य –अिभनय- \n(1)  /g2थणी /gं09/g332दवे पासवान उफ/g361 रामजानी  पासवान  सुपु/gपखख - /g।ृ4 व . ल/g।खृ मी  पासवान, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस फ आलम सुपु/g2थथ मो . मु/g30ं ता क आलम, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g361क ला, िश/g298प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g29ंमान  (म/g36ंगिन खबास सम/g391 योगदान \nस/g29ंमान ) \nशा/g30ं /g2थथी य संगीत सह तानपुरा  : \n/g2थणी रामवृ/g2थ2 िस ◌ ंह सुपु/g2थथ /g2थणी अिन  /g26थ/g320 िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो/g।ृ4 ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nम/g36ंगिन   खबास स/g29ं मा न: िमिथला लो क सं/g30ंकृित संर/g2थ2ण : \n/g2थणी राम लखन साहु पे. /g।ृ4 व . खुशीलाल साहु,  उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो/g।ृ4 ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g361कला , िश/g298प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g29ंमान  (सम/g391 योगदान स/g29ंमान ):  \nनृ/g28ं य  -  \n(1)  /g2थणी हिर   नारायण म/g283 ड ल सुपु/gपखख - /g।ृ4 व . न/gप88 दी म/gप8। ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सु/g2थणी संगीता कुमारी सुपु/g2थथी /g2थणी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच /g2थथकला -  \n(1)  जय /g262काश म/g283 ड ल सुपु/gपखख - /gपख7ी कुशे/gपख8र म/gप8। ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पो/g।ृ4 ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g2थणी च/g288 दन कुमार म/g283 ड ल सुपु/gपखख /gपख7ी भोला म/gप8। ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पो/g।ृ4 ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) सं/gपषपित  , छा/gपखख /g।ृ4 ना तक अंित म वष/g।ष1, कला एवं िश /gप98 प  महािव /g।प4ालय - पटना।     \nहिर मुिन य/g363 / हारमोिनयम    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n(1)  /g2थणी महादेव साह सुपु/g2थथ रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाड/g।ष1- नं. ०९, पो/g।ृ4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g2थणी जागे/g2थ8र /g262साद राउत  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . राम/g।ृ4 व/gपषखप राउत , उमेर ६ ०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या   \n(1)  /g2थणी अनुप सदाय  सुपु/gपखख /g।ृ4 व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पो/g।ृ4 ट - मनोहर प/g।पषी , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  /g2थणी क/g298 ल र राम  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . ख/g।पषर राम , उमेर- ५०, गाम- लि/g।खृ म  िन य/g।ष। , पो/g।ृ4 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1)  वासुदेव राम  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . अनुप राम,  गाम+ पो/g।ृ4 ट - ि◌ नम/g।ष1ली , वाड/g।ष1 न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिश/g298पी -व/g30ंतुकला -  \n(1)  /g2थणी बौकू मि/g298 ल  क सुपु/gपखख दरबारी मि/gप98 ल  क, उमेर- ७०, गाम- लि/g।खृ म  िन य/g।ष। , पो/g।ृ4 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2)  /g2थणी राम िव  लास धिर कार  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूित/g361कला -मृित/g361कार कला -  \n(1)  घूरन पंिड त सुपु/g2थथ - /gपख7ी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) /g2थणी /g262भु पंिड  त सुपु/g2थथ  /g30ं व .   , पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nका/gं1ण -कला-  \n(1) /g2थणी जगदेव साहु सुपु/gपखख शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नम/g।ष1ली -पुरव/g।षखस , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) /g2थणी योगे/g288 /gं06 ठाकुर सुपु/g2थथ /g30ं व . बु/g320ू ठा कुर उमेर- ४५, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nिकसानी- आ/g28ंमिनभ/g361र सं/g30ंकृित -   \n(1) /g2थणी राम अवतार  राउत सुपु/gपखख /g।ृ4 व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2) /g2थणी रौशन यादव  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . किप ले/gपख8र यादव , उमेर- ३५, गाम+ पो/g।ृ4 ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ/g33ंा /महराइ-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(1) मो. जीबछ  सुपु/gपखख मो . िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो/g।ृ4 ट - बड़हारा, भाया- \nअ/gप88 ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \n/g2थणी ब/g2णं चन म/g283 ड ल सुपु/gपखख /g।ृ4 व . सीताराम म/gप8। ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \n/g2थणी रामदेव ठाकुर सुपु/g2थथ /g30ं व . जागे/g2थ8र ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nपराती (/g262भाती ) गौिन हार आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1) /gपख7ी सुकदेव साफी  \nसुपु/gपखख /gपख7ी    , \nपता- गाम इटहरी, पो/g।ृ4 ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/g।ष1ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (/g262भाती ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1) सुकदेव साफी  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो/g।ृ4 ट - बेलही, भाया- \nि◌ नम/g।ष1ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) ले/g33ंु दास  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . सनक म/gप8। ड ल पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1) मो. गुल हसन  सुपु/gपखख अ/gप9प दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \n(2) मो. रहमान साहब  सुपु/gपखख ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1) /g2थणी जगत नारायण म/g283 ड ल सुपु/gपखख /g।ृ4 व . खुशीलाल म/gप8। ड ल, उमेर- ४०, गाम+ पो/g।ृ4 ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g2थणी देव नारायण यादव  सुपु/gपखख /gपख7ी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पो/g।ृ4 ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1) /g2थणीमती फुदनी देवी  प/gप79ी /gपख7ी रामफल म/gप8। ड ल, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \n(2) सु/g2थणी सुिव  ता कुमारी सुपु/gपखखी /gपख7ी गंगाराम म/gप8। ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो/g।ृ4 ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1) /g2थणी सीताराम राम  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि/g।खृ म  िन य/g।ष। , पो/g।ृ4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(2) /g2थणी ल/g3थ0 मी  राम सुपु/gपखख /g।ृ4 व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार)  \nक/g363रनेट -  \n(1) /g2थणी च/g288 द र राम सुपु/gपखख - /g।ृ4 व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि/g।खृ म  िन य/g।ष। , पो/g।ृ4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबे/g288 जू वादक-  \n(1) /g2थणी राज कुमार महतो  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . ल/g।खृ मी  महतो, उमेर- ४५,  गाम- ि◌ नम/g।ष1ली वाड/g।ष1 नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2) /g2थणी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+ पो/g।ृ4 ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)  /g2थणी जीबछ यादव  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . /gपषखपालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो/g।ृ4 ट - बेलही, भाया- \nि◌ नम/g।ष1ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g2थणी श/g29ं भु म/g283 ड ल सुपु/gपखख /g।ृ4 व . लखन म/gप8। ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो/g।ृ4 ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/g।ष1ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख /g30ं स कर- (िख /g30ं सा  कहैबला)-  \n(1) /g2थणी छुतह/g26थ यादव उफ/g361 राजकुमार , सुपु/gपखख /gपख7ी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पो/g।ृ4 ट - मनोहर \nप/g।पषी , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2) बैजनाथ मुिख या उफ/g361 टहल मुिख या - \n(2) सुपु/gपखख /g।ृ4 व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िच/g2थथकला - \n(1) सु/g2थणी िम  िथ लेश कुमारी सुपु/gपखखी /gपख7ी रामदेव /gपषपसाद म/gप8। ड ल ‘ झा/gपषखदार ’ पता- गाम- रसुआर, पो/g।ृ4 ट -–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g।ष1ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2) /g2थणीमती वीणा देवी प/g2ण9ी /g2थणी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) /g2थणी िक  शोरी दास सुपु/gपखख /g।ृ4 व . नेबैत म/gप8। ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/g।ृ4 ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g।ष1ली , ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \n/g2थणी उपे/g288 /gं06  चौधरी सुपु/gपखख /g।ृ4 व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \n/g2थणी देवनाथ यादव सुपु/gपखख /g।ृ4 व . सव/g।ष1जीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झ/g।ष।झप/g।पषी , पो/g।ृ4 ट - पीपराही, भाया- \nलदिन य/g।ष। , िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1) /gपख7ी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1) /g2थणी कु/g288 दन कुमार कण/g361 सुपु/gपखख /gपख7ी इ/gप88 /g4ृष कुमार कण/g।ष1 प ता- गाम- रेबाड़ी, पो/g।ृ4 ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2) /g2थणी राम खेलावन राउत  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \n/g2थणी रामच/g288 /gं06 /g262साद म/g283 ड ल सुपु/gपखख /gपख7ी झोटन म/gप8। ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो/g।ृ4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g।ष1ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \n/g2थणी िव  भूित  झा  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक  \n/g2थणी रिव  /g288 /gं06  यादव  सुपु/gपखख सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पो/g।ृ4 ट - मनोहर प/g।पषी , थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \n/g2थणी िप  चकुन सदाय सुपु/gपखख /g।ृ4 व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \n/g2थणी रामपित   म/g283 ड ल सुपु/gपखख /g।ृ4 व . अजु/g।ष1न म/gप8। ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/g।ृ4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g।ष1ली , ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1) /g2थणी  किप ले/g2थ8र दास सुपु/g2थथ /g30ं व . सु/g382र दास , उमेर- ७०, गाम- लि/g।खृ म  िन य/g।ष। , पो/g।ृ4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g2थणी खखर सदाय  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत  \n(1) /g2थणी रामिव  लास यादव  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो/g।ृ4 ट - स/g।ष4िग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \n/g2थणी जोगे/g288 /gं06  राम  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . िब /gप98 टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \n/g2थणी राजे/g288 /gं06  राम  सुपु/gपखख काले/gपख8र राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा/g।ृ4 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \n/g2थणी सैनी राम  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \n/g2थणी जनक म/g283 ड ल सुपु/gपखख /g।ृ4 व . उिच त म/gप8। ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.स ँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो/g।ृ4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g।ष1ली , िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम य/g363 / /g391ुम बाजा   \n/g2थणी परमे/g2थ8र म/g283 ड ल सुपु/gपखख /g।ृ4 व . िब हारी म/gप8। ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मय/g।ष। बजबै छिथ  । \n/g2थणी जुगाय सा फी  सुपु/gपखख /g।ृ4 व . /gपख7ी /gपख7ीच/gप88 /g4ृष  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक  \n/g2थणी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो/g।ृ4 ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/g।ष1ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n/g2थणी योगे/g288 /gं06  राम सुपु/gपखख /g।ृ4 व . िब /gप98 टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \nडंफा  (होलीमे बजाओल जाइत...) \n/g2थणी ज/g391नाथ चौधरी उफ/g361 िध  यानी दास सुपु/gपखख /g।ृ4 व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थणी महे/g288 /gं06 पो/g319ार , उमेर- ६५, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \n/g2थणी राम /g262साद राम सुपु/g2थथ /g30ं व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+ पो/g।ृ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेष/g36ंक :- \n१) हाइकू िवशेष/g36ंक १२ म अंक, १५ जून २००८  \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) गजल िवशेष/g36ंक २१ म अंक,  १ नव/g29ंबर २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेष/g36ंक ६७ म अंक, १ अ/g2ण0टूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािह/g28ंय िवशेष/g36ंक ७० म अंक, १५ नव/g29ंबर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेष/g36ंक ७२ म अंक १५ िदस/g29ंबर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेष/g36ंक ७७म अंक ०१ माच/g361 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \n७) बाल गजल िवशेष/g36ंक िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अग/g30ंत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भि/g2ण0त गजल िवशेष/g36ंक १२६ म अंक, १५ माच/g361 २०१३  \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समी/g2थ2ा िवशेष/g36ं क १४२ म, अंक १५ नव/g29ंबर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीक/g36ंत िम/g2थण मधुप िवशेष/g36ंक १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिव/g288द ठाकुर िवशेष/g36ंक १८९ म अंक १ नव/g29ंबर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश च/g288/gं06 ठाकुर अिनल िवशेष/g36ंक १९१ म अंक १ िदस/g29ंबर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह स/g29ंमान िवशेषा  क- २००म अ क १५ अ/g262ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अ/g298बम  गीत संगीत िवशेष/g36ंक - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंि/g2थथत रचनापर आम ंि/g2थथत रचनाकारक िट/g290पणीक शृंखला  \n१. कािमनीक प/g36ंच टा किवता आ ओइपर  मधुका/g288त झाक िट/g290पणी  \nVIDEHA 209th issue िवदेहक दू सए नौम अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पि/g2थथकाक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक सव/g361/g2थणे/gं1ण  रचनाक एकटा समाना/g288तर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली  /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा  [ िवदेह सदेह ५ ]  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nिवदेह मैिथली लघुकथा  [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना  [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/  \nअपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजे/gप88/g4ृष ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. ग/g।प4  \n \n२.१.िदनेश यादव-नेपाल मे“मैिथली गीत-संगीतक अव/g304था”\n \n२.२. /g262दीप  पु/g303प - िसनेिहया: जगा क' टीस हृदयमे केहेन कठोर भेलॱ  \n२.३. योगे/g288/g406  पाठक ‘िवयोगी'- व/g288दनाक  /g304व/g265प  \n२.४.चं/g406ेश - अिरपन  \n३.१.इरा मि/g298लक - शारदा िस/g288हाजीक  \"िववाह गीत\" \n३.२.मनीष झा बौआभाइ- वत/g।ष1मान  मैिथली गीत-संगीत हमरा नजिरस ◌ँ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n३.३.१. डॉ. कैलाश कुमार िम/gपख7 - मैिथली लोक गीत मे /gपषपोफेसरच/gप8।डे/gपख8र झा केर सी . डी./डी. वी.  केर \n/gपषपयोग  २. गजे/gप88/g4ृष  ठाकुर- मैिथली सी.डी. ए/gप98ब म \n३.४.जगदीश चं/g4ृष  ठाकुर अिनल- महाकिव च/gप88दा  झा कृत रामायणक सु/gप88दरका/gप8।डक  एलबम  \n  \n४.ब◌ालान/g।ष4  कृते-\n गजे/gप88/g4ृष  ठाकुर- मैिथलीमे बाल सी.डी अ/gप98बमक  सव/g।ष1था  अभाव  \n  \nिदनेश यादव  \nनेपाल मे“मैिथली गीत-संगीतक अव/g30ंथा ” \n  \n१. उठू यौ मैिथल भेलैय फोर, \nचुनमुन िचरैया करैय शोर, \nकोशी कमला अमृत जलधारा, \nआलस छोडु कहे भु/gपष4कुवा तारा ..... \n–िविनत ठाकुर \n  \n२. हम छी मैिथलबाबु, मेड इन िमिथला... \n–िडजे मैिथल \n  \n३. चल–चल रे अपन देश, \n/g।ृ4वग/g।ष1 स सु/gप88दर अपन मधेश ..... \n–कालीचरण वैठा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nनेपालक िमिथला /gपखपे/gपखख गीत -संगीत मे कतेक धिन अिछ, तकर /gपषपमाण िथकैह यी उपर देल गेल तीन रचना । \nपिहल गीत मे सम/g।91 िमिथलाबासी के उठबाक आ/g।91ह अिछ , दोसर मे पिहचान आ तेसर म/g।7ृ अपन भूिम के \nबखान कयल गेल अिछ । कोनो आन भाषा-भा षी से ई बेजोड िसज/g।ष1ना किनको दुबर नए अिछ । ऐहन \nरचना कएिनहार स“ भरल– पुरल अिछ नेपालक िमिथला /gपखपे/gपखख । गाम –गाम आ जन–जन के बोली एही“ मे \nसमटल गेल अिछ । त“ ईयो िमिथला कुहरी का/g।84बाक बा/gप87य अिछ । एकर कारण बहुतो अए , आ भ“ \nसकैत छैक । \n िमिथला /gपखपे/gपखख मे ‘देवराज’ सभहक कमी, ‘ दै/gप84यराज ’ आ ‘दानवराज’ सभ बिढ गेला के कारण सम/g।ृ4या अिछ \n। ‘भगवती’ नए ‘ अ/gप7पगती ’ सभ बड बेसी भ“ गेल छि/gप88हन , िमिथला /gपखपे/gपखख म/g।7ृ । त “ई हरेक /gपखपे/gपखख म/g।7ृ स/gप94प/g।8प \nरिहतौ िमिथला हु/g।1पहु/g।1पी ल “ रहल अिछ । नेपालक िमिथला /gपखपे/gपखख मे ट/g।1पा के“ लेल बेसी आ मैिथली गीत-\nसंगीत, सािह/gप84य -सं/g।ृ4कृित आ कला -पर/gप94पराक उ/g।8पित आ /gपषपगितक लेल कम काज भ “ रहल छैक । आजू \nिमिथलाक जन– कोिकलकिव िव/g।प4ापित िकछु खास वग/g।ष1, जाित आ धम/g।ष1 िवशेषक बैन (त/gप88खाह ) कमेबाक मा/gप87यम \nबनल अिछ । बिनहारी सभ एतेक बेसी भ“ गेल अिछ जे हुनका सभ के मा/gपखख बैन चाही , आर िकछु नए । \nएहेन गितिविध नेपालक िमिथला /gपखपे/gपखख मे मा/gपखख नए , भारतक िमिथला /gपखपे/gपखख मे सेहो ओतबे भेटत ।  \nएतेह िव/g।प4ापित के नाम पर करोड टाकाके“ अ/gपखपयकोष खडा सरकार केने छए , मुदा नाताबाद, कृपाबाद, \nगुटबाद आ जाितबाद के कारण कोष /g।ृ4थापना काले स “ िववाद मे फसल अिछ । त“ ई आब िव/g।प4ापित  के \nनाम पर घोषणा होमेवाला पुर/g।ृ4कार -पदक मे /g।91हण लागल बुझाएत अिछ । पुर/g।ृ4कार /gपषपा/gप9ृत कएिनहार सभ के \n‘मन–कोत’ भ“ जाए छि/gप88ह , ओ सभ मन स“ पुर/g।ृ4कार लेबाक अव/g।ृ4था मे नए िथकैह । िमिथला र/gप79 , विर/g417 \nगायक एवं संगीतकार गु/gपष4देव कामत एहॴ िवषय पर िनक /gपषपिति/g।89या देने छि/gप88छ । ओ कहैथ छि/gप88ह , ‘महाकिव \nिव/g।प4ापित के /gपषप/gप71याित आ बेजोड िचनारी गायन -गायक /gपखपे/gपखख स “ भेल रहैए । गायक सभ हुनक गीत गाबी–\nगाबी के हुनका चच/g।षख मे अनने रहि/gप88ह । हुनक नाम मे /g।ृ4थापना भेल पुर/g।ृ4कार अखनधिर गायक आ \nसंगीतकार के नय, सािह/gप84यकार आ अनुवादक के मा/gपखख भेटलइए । ई दुखद बात िथक ।’  कामत कहैिथ \nछि/gप88ह , ‘पा“च िव/g।प4ा मे ७ वष/g।ष1 स /gपषपदान कयल जा रहल इ पुर/g।ृ4कार /g।ृ4थापना काल स िववाद मे अिछ । हम \nसभ सि/g।89य /gपष4प स “ एही /gपखपे/gपखख मे वष/g।77 स लागल िछ , नए भेटल त नया“ पीढी के इ पुर/g।ृ4कार भेटनाए \nमुि/g।ृ4कल अए । ’ िव/g।प4ापित के नाम भजेनाए असल िमिथला/gपषपेमी के आब ब/gप88द करै पडत । कम स कम आबो \nिमिथला गीत-संगीत मे दशकॲ लागत आ सि/g।89य लोकि/gप88ह के खोिज होबाक प/gपखप मे ओ छिथ । विर/g417 गायक \nकामत आगा कहैिथ छि/gप88ह जे िकछु लोक पोखरी मे ज/gप88मल जलकु/gप94भी जका बिन बसल अिछ । किनको \nहावा बहल त एही महार कात स ओही महार कात चिल जाएत अिछ ।  एहा“ दुखद बात अिछ ।  हुनक \nबात िकनको बेजाय लािग सकैत छि/gप88ह । मुदा वा/g।ृ4तम मे िमिथला /gपखपे/gपखख मे पाछा स “ पैर(खु/g।पषा ) िखचिनहार \nसभहक कारण मैिथली गीत- संगीत के जतेक /gपषपगित होबाक चाही से नए भ रहल अिछ । िकछु /g।ृ4 वनामधारी \n‘कलाकार’ सभ वष/g।77वष/g।ष1 अही /gपखपे/gपखख मे लागल लोकि/gप88ह सभ के छुत जका /g।ृ1यवहार क “ रहल छि/gप88ह । एहेन \nअव/g।ृ4था मे बहुतो के मन िख/g।8प होनाए /g।ृ4वाभािवक छए ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nएतह के मैिथली गीत- संगीत /gपखपे/gपखख मे मु/g।प8ीभरी लोकिनक हालीमुहाली छए , ओ सभ के गिरब, दिर/g4ृष आ कलुिषत \nएवं संिकण/g।ष1 मानिसकताक कारण ‘काट/g।71िलङ ’ के ि/g।ृ4थित  देखबा मे आिब गेल अिछ । एक– दोसर के स/gप94मान त \nदुरक बात, पुछोताछो होनाए बिज/g।ष1त जका भ गेल छैक । युवा पीिढ सभ फ ेसनक लेल अहॴ /gपखपे/gपखख के /gपषपवेश \nक“ रहल अिछ , /g।ृ1यवसाियक िदस िकनको िच/gप88ता नए । सभ के सभ मैिथली भाषाक नाम पर अपन –अपन \nखेित मे लागल अिछ । त“ई कोनो लोकिवशेष बेसी काल धिर एही मे िटकबाक िह/gप94मत नए जुटा पािब रहल \nअिछ । अपना के ‘सुपरमेसी’ मानएवला लोकि/gप88ह सभ के कारण यी /gपखपे/gपखख िदनानुिदन दिर/g4ृष , िनसहाय आ \nमसोमात आ मुहदु/gप9पबरा के /gपख7ेणी मे पहु“चल जा रहल अिछ । एक कहबी अिछ जे अपन िसज/g।ष1ना के ट/g।1पा \nस“ तौलबाक /gपषपयास नए होबाक  चाही । मुदा ई बात बुझत के ? \nदोसर बात, िववादा/g।ृ4पद /g।ृ1यि/gप7ृत सभ स “ नेपालक मैिथली गीत-संगीत जकरल अिछ । त“ई एकर उथान आ \n/gपषपगितक धरातल कमजोर भ “ गेल छैक । एकेटा मनुस जे ‘जेिटए’ पद मे रही सरकारी स ेवा क“ रहल \nछि/gप88ह आ गीतकार , संगीतकार, नाटककार, िव/gपख।ापनकार , गायक, प/gपखख कार, रेिडयोकम/g।ष8 , लेखक, िव/g।ृपलेषक , \nअिधकारकम/g।ष8 , अिभयानकम/g।ष8 , सं/g।ृ4कृितकम/g।ष8 , राजनीितकम/g।ष8 , भाषाकम/g।ष8 , एनजीओकम/g।ष8 .......बिन िमिथलाक के नाम \nपर बिनयािगरी क“ रहल अिछ । अिहठाम ई कही िदई जे ओ हुनक बहुआयािमक /gपषपितभा  भ सकैत छि/gप88ह , \nमुदा हुनक ‘िस/gप88डीकेट /gपषपथा ’ अिहठाम बिज/g।ष1त होनाए अित आव/g।ृपयक अिछ । िकएत त हुनक ई ‘दुलभ/g।ष1 /gपषपितभा ’ \nिमिथला के गीत- संगीत के /gपखपय िदश उ/gप88मुख क रहल छैक । िमिथला के ऐितहािसक गौरव गाथा आ /gपषपित/g417ा \nमे आ“च पहु“ चा रहल छैक । /gपषपचार के लेल /gपषपचार मे जुटल लोक सभ ‘अलकत गगरी छलकत जाय’ से \nउपर नए उिठ सकैित छै ि/gप88ह । त “ई आब कम से कम ई बिनयािगरीक अ/gप88/gप84य होमाक चाही । रेिडयो मे \nअपने /gपषप/g।ृ4तोता ,अपने गायक आ अपने गीत बजोनाए जौ ब/gप88द भ जाए त िमिथला सटि सन आ सुहगनगर /gपष4प \nसे उपर उिठ जाएत । \n  \nनेपालक िमिथला /gपखपे/gपखख स/gप9ृतरी मे ज/gप88मिनहार उिदतनारायण झा मैिथली गीत -संगीत स“ बेसी भा रत मे िह/gप88दी \nगायक के /gपष4प मे पिरिचत अिछ । िसरहा के मुरलीधर मैिथलीक धरोहर िथकैह , मैिथली गीत-संगीत मे हुनक \nयोगदान अतुलनीय छैक । मैिथली िफ/gप98म स “ ल“के िमिथला कला- सं/g।ृ4कृित के जगेन/g।षख मे हुनक जोडा नए \n। मुदा ओहो िमिथला /gपखपे/gपखख मे िपछला समय देखल जा रहल गलत प िरपाटी स दुिखत छि/gप88ह । िकछु वष/g।ष1 \nपिहले काठमा/gप8।डू के एक बेर भेट मे ओ कहने छलाह , ‘अपन माटीपानी के मौिलक पिहचान आ बोली जाधिर \nिमिथलाकम/g।ष8क जूनुन नए बनत , मैिथली के िवकास, /gपषपव/g।ष1धन , उ/g।8पित आ /gपषपगित अस/gप94भव अए । िमिथला मे \nनटवरलाल सभ बिढ रहल अिछ, एकरा रोकबाक िदस पहल ज/gपष4री  भ चुकल अिछ ।’ एही बेरक िव/g।प4ापित \nपुर/g।ृ4कारक लेल हुनकर नाम सेहो िसफािरस भेल । मुदा जे िव/g।प4ा मे ओ किहयो काज नए केने रहि/gप88ह ओई \nके लेल हुनका पुर/g।ृ4कार देबाक िनण/g।ष1य भेल । भाषा अनुवादक लेल हुनक नामक चयन कएल गेल । मुदा \nमुरलीधर मा/gपखख एहन िमिथलापु/gपखख आ यो/g।पृा िनकलल  जे लाख टका के ओ पुर/g।ृ4कार /gपषपदान कएिनहार सभ के \nिवरोध केलि/gप88ह ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nअिहपारक मैिथली गीत- संगीत मे मह/gप84वपूण/g।ष1 योगदान कएिनहार मे गु/gपष4देव कामत के नाम सबसे उपर अिछ । \nओ नेपालक शाि/g।ृ4/gपखखय संगीतक एक धरोहर िथकैह । िमिथला /gपखपे/gपखख के दुर दराज गाम मे जि/gप88म के नेपालक \nराजधानी मे अखन एक /g।ृ4थािपत कलाकार बनल अिछ । बहुतो िमिथलाबासी के  ओ अपन िश/g।ृ।य बना के “ \nमैिथली गीत-संगीतक उ/gप8खथान आ /gपषपगितके अिभयान मे जुट छि/gप88ह । कामत काठमा/gप8।डू मे गु/gपष4कूल संगीत \nमहािव/g।प4ालय खोली बहुतो के संगीत आ गायन /gपखपे/gपखख मे अएबाक लेल िनपुण बनबित िदि/gपखपत केने अिछ । \nहरेक वष/g।ष1 आ हरेक काय/g।ष1/g।89म मे अपन माय के बोली मैिथली मे ओ गीत गेबेटा करैित छिथ । तिहना नेपाली \nगीत-संगीत स“ अपना के /g।ृ4थािपत कएिनहार विर/g417 गायक रामा म/gप8।डल के मैिथली भाषाक गायन मे बड \nबेसी योगदान अिछ । हुनक हमेसा /gपषपयास रहैत छैक जे मैिथली गीत -संगीत आगा बढए, मुदा िकछु िमिथला \nअिभयान हुनका साथ छुत के /g।ृ1यवहार करैित छि/gप88ह । आधा दज/g।ष1न स बेसी मैिथली िसडी -एलबम मे हुनक \nआबाज लोकि/gपषपय मा/gपखख नए सं/g।91हणीय छि/gप88ह । उपर उ/gप98लेख कयल गेल लोकि/gप88ह सभ /g।ृ1यावसाियक /gपष4प स एही \n/gपखपे/gपखख मे लािग अपन मु“हक लेल माड(रोटी) जुटा रहल अिछ । अहॴ पार मैिथली गीत- संगीतक /gपख7ीबृि/g।पृ \nकरबा मे गायक हिरशंकर चौधरी, कमल म/gप8।डल , स/gप88तोष कुमार , अभास लाभक योगदानक चच/g।षख नय केनाए \nअ/gप88याय होइत । एही /gपखपे/gपखख मे नव/gपषपवेशी सभ सेहो पंि/gप7ृतब/g।पृ भ टाड अिछ । भागवत म/gप8।डल , कैलाश झा, \nअ/gप88जू यादव , अ/gप88जली पटेल , रि/g।17त शम/g।षख , संजय यादव, अ/gपष4ण िबजया , तनुजा चौरिसया, वीरे/gप88/g4ृष झा सनक \nगायक सभ नेपालक मैिथली गीत- संगीत /gपखपे/gपखख मे बेजोड योगदान क रहल अिछ । ओना त िधरे/gप88/g4ृष आ /gपष4पा \nसेहो गायन /gपखपे/gपखख मे अए , मुदा हुनक गायन ‘ /g।ृ4व/gपषपचार ’ अिभयानक कारण मा/gपखख चच/g।षख मे अिछ । पुरान लोक \nहोइतो ई दुइ गोटा के गीत-संगीत घर– घर के नए बिन सकल अिछ । हे/gप98लो िमिथला काय/g।ष1/g।89म आ हुनक \nिचनह जानल लोकि/gप88ह के एफएम बाहेक मे िहनका सभहक गीत नि हए के बराबर बजाओल जाएत छैक ।  \nअही पारक मैिथली गीत- संगीत के िवषय मे चिच/g।ष1त गीत एवं संगीतकार कमल म/gप8।डल के कहबी अए जे ई \n/gपखपे/gपखख ि/g।ृ4थित स/gप88तो षजन नए छैक ।  नव/gपषपवेशी के /gपषपो/gप84साहन कएिनहार लोकि/gप88ह के बड अभाव छैक । गीत -\nसंगीत के नशा लागल लोक सभ कोनो धरानी एही /gपखपे/gपखख मे /gपषपवेश त करैत छैक मुदा बेसी िदन िटक नए \nपायब रहल अिछ । कारण रेिडयो- टेिलिभजनलगायतक के संचार मा/gप87यम मे /g।ृ4थानीय कलाकार सभ /gपषप/g।ृ4तोता \nके /gपष4प मे रहला स ओ सभ अपन आ िच/gप88/g4पष लोकि/gप88ह के मा/gपखख /g।ृ4थान दैित छिथ । ओ कहिथ छि/gप88ह , \n‘मैिथली भाषा /gपखपे/gपखख मे धमाधम रेकिड/g।ष1ङ /g।ृ4टुिडयो सभ खुिज रहल अिछ । एकरा सकारा/gप84मक /gपष4पमा ल सकैत \nिछ । अही“ /gपखपे/gपखखक भिव/g।ृ।य इजोत अिछ ।  \nनेपालक िमिथला भूिम मे“ मैिथली सािह/gप84यकार , गीतकारक सेहो कमी नए अिछ । हुनका सभक योगदान \nिमिथलाक अनुपम पु“ िज कही सकैत िछ । कािलका/gप88त झा ‘तृिषत’, िविनत ठाकुर, सागरवीर कडारी, अजू/g।ष1न \nगु/gप9ृता , िडजे मैिथल,जेएन झा, कालीचरण वैठा सभ के मैिथली गीत  रचनामे अतुलनीय योगदान रहलैए आ \nअइछे । िहनका सभहक गीत म/g।7ृ जन –जन के िजभक आबाज सुनल जाएत छैक । ओना त मैिथली \nगीतकार मे आन लोक सेहो छैिथ । ओही मे /gपषपमुख नाम राजे/gप88/g4ृष िवमल , अशोक द/gपख4 , सुिनल मि/gप98लक आ \nिधरे/gप88/g4ृष /gपषपेमष/g।ष8 के ल “ सकैत िछ । मुदा ओ सभ मैिथली भाषी के लेल कम सरकारी आ ग ैरसरकारी सं/g।ृ4था \nके लेल बड बेसी गीत िलखैत छि/gप88ह । ‘पैसा फेकु आ तमासा देखु’ बला भूिमका मे अही मे स“ िकछ ु \nगोटा के ल सकैत िछ । अही म स एकटा मा/gप88यवर िमिथला /gपखपे/gपखख मे रही के नेपाली भाषा -सािह/gप84यक मे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nयोगदान करबाक लेल लाख टका के पुर/g।ृ4कार सेहो /g।91हण क चुलक  अिछ । रेिडयो मे िहनका सभहक \nपकड भेला के कारण हुन सभक बजाओल जायत अिछ मुदा मैिथली जन के मन स“ गुनगुनाय के कोटी मे \nनए रहैत छैक । \nयुवा गीतकार िविनत ठाकुर िमिथला /gपखपे/gपखखक एक संभावनायु/gप7ृत आ /gपषपितभाशाली ह/g।ृ4ता/gपखपर अए । हुनक गीत \nसभ ‘ इभर /g।91ीन ’ आ मन के झ/gप7ृझोरै बाला कोटी मे रहैत छि/gप88ह । हुनक कहब अिछ जे नव –नव गायक सभ \nके इ/gप88/g।99ी  के बाबजूदो नेपाल मे मैिथली गीत- संगीतक अव/g।ृ4था स/gप88तोषजनक नए छैक । िकएक त िबना \n/gपषपिश/gपखपण के ओ सभ अहॴ /gपखपे/gपखख मे /gपषपवेश कर रहल छि/gप88ह । िवचौिलया सभ स नव/gपषपवेशी तंग भरहल अिछ , \nकम पाई मे एलबम आ गीत- संगीत उपल/gप9पध करा देब कही के ठिग सेहो भ रहल छैक । त “ई नव श/gप9पद आ \nगीतक िव/gप88यास मे कमजोरी भेला के कारण अि/g।ृपलल स/gप9पद सभ सेहो पसरल जा रहल अिछ । मैिथली गीत -\nसंगीतक मौिलक टे/g।ृ4ट आ /gप91लेभर मे िह/gप88दी , भोजपुरी आ अं/g।91ेजी भाषा के /gपषपभाव सेहो बहुत बढी गेल छैक । \nत“ई मैिथली गीत- संगीत सं/g।89मण अव/g।ृ4था मे छैक ।  \nठाकुर  आगा कहैिथ छि/g।8प , ‘उपर उठेबाक लेल िमिडया के मह/gप84वपूण/g।ष1 हात होयत छैक । मुदा िमिडया मे \nमैिथली के नाम पर िकछु गलत /g।ृ1यि/gप7ृत के पहु“च भेला स“ सम/g।ृ4या मे पडल अिछ । /g।ृ1यि/gप7ृतबादी सोच हाबी \nभेला के कारण अपने गीत- संगीत के /gपषपचार मे िकछु मनुस लागल रहैत छैक । एफएम और के ि/gप88/g4ृषय रेिडयो \nमे काज कएिनहार सभ ‘हमही सबा सेर छी, अउर सभ िकछु नए’  तेहेन अिभयान मे छिथ । के/gप88/g4ृषक ई रोग \nनेपालक तराई–मधेस मे संचालन भ“ रहल रेिडयो सभ मे से हो पैसरी गेल अिछ, देखल जा रहल अिछ । \nअिधक/g।ष4श /g।ृ4थानीय एफएम रेिडयोमे ओतएह के गायक सभ /gपषप/g।ृ4तोता भेला के कारण अपन गीत -संगीत बाहेक \nदोसर के बजेनाए मुनािसब नए मानैत छैक ।’ एक मुखी हैकम के कारण मैिथली गीत-संगीत के िवकास मे \nसम/g।ृ4या छैक । त “ई एकरा तोडबाक िदस सबगोटा अ/g।91सर हउ ।  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n/g262दीप पु/g303प  \nिसनेिहया: जगा क' टीस हृदयमे केहेन कठोर भेलॱ  \nमैिथली गीत - संगीतमे कुंज िबहारी िम/gपख7जी खूब पिरिचत नाम छिथ।िहनक बहुतो रास गीत बेस लोकि/gपषपय \nछि/gप88ह। एतय िहनक 'िसनेिहया' नामक अलबमक गीत- संगीतक समी/gपखपा कयल जा रहल अिछ। अलबममे कुल \nसात गोट गीत संकिलत अिछ।गंगा कैसेटसँ िनकलल एिह अलबमक/gप4। गीत -गजलक /gपख7ेणीमे राखल गेल अिछ \nमुदा सब /gपषखपे ई गीतक सं/g।91ह अिछ गजलक निहं। गीतकारक नाओ कभ रपर /g।ृ4प/g41ष निहं देखबामे आयल। \n/g।ृ4वर िमिथला र/gप79 कुंज िबहारी िम/gपख7ाक छि/gप88ह।गीतक /g।89म िहसाबे चच/g।षख करब बेसी नीक हैत - \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \n१) गोरी सजना िसनेिहया जगा त' िदय- कैसेटक पिहल गीत हे बाक कारणे ई खूब झमकौआ मैिथली गीत \nअिछ।कुंज िबहारीजी एिहमे /gपषपेम आ िसंगार रसमे ओत -/gपषपोत भाव /gपषपकट केने छिथ।गायकीमे हुनक जे अपन \nखास /g।ृ4टाइल छि/gप88ह तकर नीक उपयोग केने छिथ।गीतक श/gप9पद शु/gपषखमे सामा/gप88य जनक लेल आसान अिछ मुदा \nअंतरामे ई कहब जे' अह/g।ष। आभा बनल छी ितिमर जालमे, रि/g।ृपम सूय/g।ष1क अपन ई देखा त ' िदय' कने किठन भ' \nगेल अिछ।/g।ृ4थायीक िहसाबे कने मुि/g।ृपकल लगैत अिछ ।संगीत सामा/gप88य लोकगीत /g।ृ4तरक अिछ।की बोड/g।ष1 आ \nढोलकसँ रेकड/g।ष1 गीतमे कोनो वा/g।प4 सजीव बजाओल निहं गेल अिछ। जेना िम/gपख7ाजीक गायन   अिछ तािह \nतरहक संगीतक िनम/g।षखण निहं कयल गेल अिछ। हँ, झमकौआ ज/gपषखर लगैए।  \n२)सभक पाहुन शरीफा लगौलि/gप88ह -मूलत: ई हा/g।ृ4य गीत अिछ। िमिथलाक पर/gप94परा रहल अिछ पाहुन संग हास - \nपिरहासक।गीतक उ/g।19े/g।ृपय मा/gपखख मनोरंजन अिछ।गीतक /g।ृ4थायी आ अंतरामे समान मीटर राखल गेल \nअिछ।मजिकया गीत हेबा कारणे हाय हाय कहब कने बेसी आनंद दैत अिछ।गीतकार हा/g।ृ4यक उ/gप84पितमे कने \nबेसी अगुता गेल छिथ त/g।7ृ शु/gपषखमे त ठीक मुदा ई कहब 'सभक पाहुन ...... /g4प7ाइट लेबल िपयेलि/gप88ह ,/g।91ीन लेबल \nिपयेलि/gप88ह ,िसगरेट िपयेलि/gप88ह ,हमर पाहुन एगो बीड़ी िपयेलि/gप88ह ' आन अंतराक अपे/gपखपा ओतेक /gपषपभावी निहं लगैत \nअिछ। \n३) एक िमिसया जे मुि/g।ृ4कया देिलयै-ई बहुत पुरान गीत अिछ। बहुतोक लेल गजल कहाओत मुदा गजल  नइ \nअिछ, गजलनुमा किह सकैत छी। ई रोम/g।ष4ससँ सराबोर /gपषपेमीक उ/g।88गार अिछ।कुंज   िबहारीजीक गायन नीक \nअिछ। /g।ृ4थायीक पिहल प/g।ष।तीमे गायक वेरायटी देबाक नीक /gपषपयास केने छिथ जािहसँ हेमक/g।ष4तजीक गाओल यैह \nगीतसँ फूट लागए मुदा आगू फेर वैह भास आिब जाइत अिछ।आलाप गुला म अलीक /gपषपिस/g।पृ ' वो कैसी पागल \nलड़की थी' सँ िमलैत जुलैत अिछ।आरंभमे िपआनो बजाओल गेल अिछ मुदा बा दमे फेर वैह सामा/gप88य संगित। \nहँ हारमोिनयम ज/gपषखर ठाम ठाम पर सुनबामे अबैए।दोसर आ तेसर अंतरामे िबहुँसैत श/gप9पदक िरपीट होयब िकछु \nखटकैए । गायक ओना शु/g।पृ उ/gप74चारणक नीक आ/g।91ही छिथ मुदा एक ठाम दोष बुझना गेल _मुि/g।ृ4कया देिलयै \nमे। टे/gप94पो आओर पीच क/gप94म क ' गीतक/g।7ृ और /gपषपभावी बनाओल जा सकैत छल मुदा ई स/gप84य जे झमकौआ ऩिहं \nभ' सिकतय। \n४) हम त' छी परदेसमे गाममे कानैत हेतै चान-   ई एगो पैरोडी िथक । मूल गायक जगजीत िसंह छिथ । \nआ गीत अिछ- देश म/g।7ृ िनकला होगा च/g।ष।द।  \nपैरोडी करबामे गीतकार गीतक/g।7ृ परदेसी कमौआक जीवनक िच/gपखख बना उपि/g।ृ4थत केने छिथ। एगो दूर देशमे \nनौकरी चाकरी करय बला लोकक नीक िच/gपखख अिछ गीतमे।रोजगारक स म/g।ृ4या िमिथलामे सब िदन रहल अिछ \nआ परदेसीक दुख - िव रह अदौसँ गाओल सुनल जाइत रहल अिछ। जगजीत िसंह अपन गायनम े /g।ृ4वरक \nमाधुय/g।ष1 आ भावक पूरा /gप87यान रखने छिथ आ गुनगुनाक ' गायन हुनक िवशेषता अिछ मुदा कुंजिबहारी जी एकरा \nलोकगीत बना गओने छिथ। संगीतमे कोनो बेसी /gपषपयोग निहं कहल ज ाय , हँ एकाि/g।ृ4टक ब/g।7ृजोसँ मूल गीतक \nपीस बजाओल गेल अिछ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \n५) नैनसँ नैन िमलल नशा बेजोड़ भेलै- ई अलबमक सबसँ उ/gप94दा गीत अिछ । /gपषपेममे मातल /gपषपेमीक \nमनोदशाक िच/gपखख। गजले जक/g।ष। मधुर भाव आ श/gप9पदक संयोग अिछ मुदा /g।ृ1याकरणक कमी हेबा कारणे ई गीते \nकहाओत।कंठक /gपषपयोग , अदायगी आ सुर तालक िहसाबे सु/gप88दर /gपषप/g।ृ4तुित मुदा वा/g।प4 यं/gपखख   सामा/gप88ये लोकगीत \nजक/g।ष। बजाओल गेल अिछ जे खटकैत अिछ।  \n६) भुितया गेलॱ हम पीबैते- पीबैते - गीत रचना आ संगीत िनम/g।षखण दुनू िहसाबे ई आन गीत सभक तुलनाम े \nकमजोर बनल अिछ । गीतकार कखनो िनराश भेल /gपषपेमी लगै छिथ त ' कखनो /gपषपेममे डूबल रिसकजन।हुनक \nकहबाक अभी/g41ष पूरा देखार न िहं भ' सकल अिछ। िब/gप94बक िनम/g।षखण /g।ृ4प/g41ष निहं हेबाक कारणे गीत   सुनलो बाद \nएकर /gपषपयोजन निहं  पता चलैत अिछ ।सुनबा लेल एकमा/gपखख चीज गायकक /g।ृ4वर पर पकड़ अिछ जे /gपख7ोताक/gप4। \nिकछु सीमा धिर रोिक सकैत अिछ। संगीत आने गीत जक/g।ष। काम चला ऊ अिछ। संगीतकार एिह पाछू समय \nगमाएब उिचत निहं बुझने छिथ। \n७)नव किनय/g।ष। जक/g।ष। लगै  छी अह/g।ष। - अलबमक आिखरमे ई एगो मधुर गीत राखल गेल अिछ।गीतक लय आ \nताल बहुत हद धिर क/g।ृ1वालीक आभास करबैत अिछ। हँ गायक संगे कोरस निहं अिछ से िकछु खटकैत \nरहैए। श/gप9पदमे जेना /g।ृ4थायी पर मेहनित कयल गेल अिछ तेना अंतरा पर निहं कयल गेल अिछ।  बुझाइत \nअिछ जे मुखड़ा रचला बाद गीतकार िकछु हड़बड़ा गेलाह।' अह/g।ष। एक लाजबाब नारी छी ,/gपषपेमी हमहूँ िनपट \nअनाड़ी छी'   सुनला बाद लगैए जे ई कोनो टीन एज लव होई मुदा /g।ृ4थायी िहसाबे /gपषपौढ /gपषपेमीक मनोदशा िथक ' \nनव किनय/g।ष। जक/g।ष। लगैए छी अह/g।ष। '। ओना गीत सुनबामे कण/g।ष1ि/gपषपय अिछ तकर का रण गायकी नीक अिछ । \nएिह तरह/g।7ृ  अलबम ' िसनेिहया'   लोकगीतक /gपषप/g।ृ4तुित अिछ। गंगा कैसेटक आने /gपषप/g।ृ4तुित जक/g।ष। की बोड/g।ष1 आ \nढोलक संगिह पैडक संयोजनमे बनल।इ/gप88/g।99ो आ एम टू समान अिछ जे चालू लगैए। जािह गीतमे तबला \nलगबाक चाही   ओतहु ढोलक बाजब बजटक/gप4। सीमा िदस इशारा करैत अिछ।  ब/g।ष।सुरीक कमी /g।ृ4प/g41ष देखबामे \nअबैए। नीक होइत जे आनो आनो वा/g।प4 सब आिरजनल बजाओल जाइत।  अलबम मैिथली गजल /gपषपेमीक/gप4। ई \nसनेश दैत अिछ- जगाक' टीस हृदयमे केहेन कठोर भेलॱ। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nयोगे/g288/gं06 पाठक ‘िवयोगी' \nव/g288दनाक /g30ंव/g26थप  \nवत/g।ष1मान मे िमिथला /gपखपे/gपखख अपिरभािषत अिछ। अपना अपना िहसाब/g।7ृ लोक एकर पिरभाषा बनबैत अिछ , पुरान \nकृित सब सॕ भौगोिलक सीमा उ/g।पृिरत करैत अिछ। राजनीितक कुच/g।89  तेहन सन बनलैक जे जेना \nपरोिसयाक आिड़ लोक कािट कए अपना खेत मे िमला लैत अिछ त िहना एकरा लेल होमए लगलैक आ तखन \nएकर सीमा छोट होमए लगलैक।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \nएहन ि/g।ृ4थित मे िमिथलाक लेल कोनो रा/g।ृ।/g।99गान ताकब ज/gपषखर किठन काज छैक। तथािप िकछु उ/gप84साही सं/g।ृ4था \nआ काय/g।ष1कत/g।षख लोकिन िव/g।प4ापित िलिखत भगवती व/gप88दना “जय जय भैरिव...” क/g।7ृ आगू बढ़ौलिन। /gपषपचार भेल \nजे कोनो का य/g।ष1/g।89मक /gपषपार/gप94भ मे भगवती व/gप88दना ज/gपषखर गाओल जाए आ सब गोटे आदरभाव देखबैत ठाढ भ s \nजाइ। ई /gपषपथा कतए आ किहया शु/gपषख भेलैक से हमरा /gपख।ात निह अिछ। मुदा हमरा जे बात कहबाक अिछ \nतकरा लेल ई ज/gपषखरी निह।  \nहम मािन लैत छी जे ई नीक बात भेल आ आशा करैत छी जे भग वती व/gप88दना सबक/g।7ृ पिस/g।8प परतिन। \nअसली /gपषप/g।11 तकर बादे उठैत अिछ – एिह व/gप88दना क/g।7ृ गाओल कोना जाए ? हम गीत संगीत शा/g।ृ4/gपखखक कोनो \n/gपख।ान निह रखैत छी आ जे िकछु कहब से मा/gपखख /gपष।ोताक अनुभवक आध ार पर। मैिथली काय/g।ष1/g।89म मे हम \nिकछुए िदन सॕ भाग लs रहल छी त/g।7ृ हमर अनुभव बहुत छोट अिछ मुदा एतबे  मे ई ज/gपषखर देखल जे एक \n/g4ृ7ुव पर कतहु कोनो /gप71याित/gपषपा/gप9ृत गवैया हलहली सॕ यु/gप7ृत भास पर /gपष4िक/gपष4िक कए गबैत अनेरे गीत क/g।7ृ बेर \nबेर तीरैत रहैत भे/g।84लाह त s दोसर /g4ृ7ुव पर कतहु अ/gप88य/gपखख कोनो एहन ब/gप74चा गीत गओलक जकरा ने पूरा \nव/gप88दना रटल छलैक आ ने ओकरा सामने गीत लीखल कागत छ लैक। बेसी ठाम जकरा जेना मोन होइत \nछैक गािब लैत अिछ। \nएहन ि/g।ृ4थित मे ठाढ़ भेल लोकक की कत/g।ष1/g।ृ1य ? सहभागी बनए िक मा/gपखख शोक /gपषप/g।ृ4तावक ि/g।ृ4थित बला मौन \nधारण कएने रहए ? सहभागी बिन निह सकैत अिछ कारण लय बूझल निह रहैत छैक। ि/g।ृ4 थित बेसी \nक/g41षकर भ s जाइत छैक जखन हलहली आ गीत ती रबाक /g।89म मे अ/gप84यिधक समय लािग जाइत छैक। \nसहभागी निह रहला सॕ उिचते /gपषपती/gपखपाक समय अखर s लगैत छैक। आ यिद कोनो ब/gप74चा गलतीए गािब रहल \nअिछ तखन तs आरो खराप लगैत छैक। \nओना तs कहबी छैक जे पूजा आ /gपषपाथ/g।ष1नाक कोनो िनि/gपखषत िविध निह होइत छैक मुदा रा/g।ृ।/g।99गानक स/gप94ब/gप88ध मे \nिक छु मानक ज/gपषखर रहक चाही। एही दृि/g41षकोण/g।7ृ “जन गन मन ...” बला गीतक एकटा मानक लय भास \nबनलैक जािह मे कोनो तरहक हलहली आ िक प/g।ष।ती क/g।7ृ दोहरा कए तीरबाक /gपषपावधान निह रहलैक। फल ई \nभेलैक जे क/g।ृपमीर सॕ केरल आ अ/gपष4णाचल सॕ राज/g।ृ4थान तक िमिल/g।99ी सॕ ल s कए छोट इसकुिलया ब/gप74चा \nत क सब लोक एके भास मे गीत िसखलक आ जखन रा/g।ृ।/g।99गान होइत छैक त खन देखनिह हेबैक जे \nअिधक/g।ष4शतः लोक /g।ृ4वतः गीत गाब s लगैत अिछ, ओकरा /g।ृ1यित/g।89मक कोनो डर निह रहैत छैक। नीक कोरस \nगान अनेरे /gपषप/g।ृ4तुत भ s जाइत छैक। \nकी “जय जय भैरिव...” व/gप88दनाक एहन /gपषप/g।ृ4तुित स/gप94भव निह छैक ? ज/gपषखर  छैक। एिह स/gप94ब/gप88ध मे हम अपन \nअनुभव कहs चाहैत छी। पिछला शता/gप9पदीक पचास -- सािठक दशक के आसपास जे /g।ृ1यि/gप7ृत मधेपुर हाइ \n/g।ृ4कूलक छा/gपखखावास मे रहल होएताह ितनका नीक जक/g।ष। /g।ृ4मरण हेतिन जे िव/g।प4ापितक ई व/gप88दना छा/gपखखावास मे \n/gपषपातःकाल सब ब/gप74चा गबैत छल , ई अिनवाय/g।ष1 छलैक। ओिह गान  लेल एकटा सरल भास बनल छलैक, कोना \nबनलैक, के बनौलिन से हमरा निह बूझल अिछ कारण ई पर/gप94परा हमरा सम य सॕ पूव/g।ष1िहं सॕ चल अबैत \nछलैक। मुदा एतेक ज/gपषखर छलैक जे ओ लय बहुत सु/gप88दर आ सरल छल ैक आ सब ब/gप74चा गािब लैत छल। \nई िव/g।प4ालयक /gपषपाथ/g।ष1ना निह , छा/gपखखावासक /gपषपातःकालीन /gपषपाथ/g।ष1ना छलैक। तिहना सायंकालीन /gपषपाथ/g।ष1ना छलैक गीता  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nसॕ उ/g।पृिरत अंश “/gप84वमािद देवः पु/gपष4षः पुराणः .....” । एकरो लय भास सरल आ आकष/g।ष1क छलैक आ कोनो \nब/gप74चा क/g।7ृ गेबा मे िद/g।1पत निह होइत छलैक। हम एखनहु ओिह लय मे ई व/gप88दना जखन तखन गबैत रहैत \nछी। \nईहो सोचब जे मधेपुर /g।ृ4कूल एकमा/gपखख एहन जगह छल जतए ई /gपषपाथ/g।ष1ना कराओल जाइत छलैक , स/gप94भव निह \nलगैत अिछ। ज/gपषखर आनो आन /g।ृ4कूल मे ई /gपषपथा रहल हेतैक , नीक /gपषपथाक नकल हेबे करैत छैक। भ s \nसकैत अिछ मधेपुर /g।ृ4कूलक िश/gपखपक लोकिन अपनिह एहन िनण/g।ष1य लेलिन अथवा कतहु आनठाम सॕ नकल \nकेलिन। ईहो स/gप94भव जे मधेपुरेक देखादेखी अ/gप88य/gपखख एहन /gपषपाथ/g।ष1ना शु/gपषख कएल गेल। जे छा/gपखख एतुका छा/gपखखावस \nमे रिह पढलिन आ बाद मे आन ठाम िश/gपखपक भेलाह हुनको इ/gप74छा भेले हेतिन जे एहन /gपषपाथ/g।ष1ना अपना /g।ृ4कूल मे \nशु/gपषख कराबी। एवं /gपषपकार/g।7ृ हमरा बुझने ज/gपषखर बहुत रास /g।ृ4कूल रहल होएत जतए सरल लय मे ई /gपषपाथ/g।ष1ना \nगाओल जाइल छल होएत। \nजखन कोनो गीत संगीतक नामी कलाकार गाजा बाजा लs कए रा/g।ृ।/g।99गान “जन गन मन ...” गबैत छिथ \nतखनहु हुनका ई िवक/gप98प निह रहैत छिन जे अपना िहसाब/g।7ृ ओकर लय बनाबिथ। एिह गान लेल हुनका अपन \n/gपषपितभा /gपषपदिश/g।ष1त करबाक अवसर निह भेटैत छिन। बाजा सॕ िनःसृत धुन ओएह होइत छैक जे लोक क/g।7ृ \nिसखले छैक। \n“जय जय भैरिव ....” व/gप88दनाक /gपषखप मे सरल छैक , बहुत पैघ सेहो निह छैक आ यिद लोक किनको पिर/gपख7म \nकरए तs िनि/gपखषते सीख लेत। यिद हम सब इ/gप74छा रखैत छी जे िव/g।प4ापित िलिखत व/gप88दना सव/g।ष1मा/gप88य होअए त s \nपिहल शत/g।ष1 होएत जे एकर एकटा सरल लय बनाओल जाए। ई  काज िस/g।पृह/g।ृ4त कलाकारे क s सकैत छिथ। \nहमर िलखबाक /gपषपयोजन एतबे जे एहन मैिथल कलाकार लोकिन अपना  मे िमल कए एिह िवषय पर िवमश/g।ष1 \nकरैत एिह व/gप88दनाक लय बनाबथु आ जे कोनो लय बिन जाइ तकरा सब गोटे सीख ली , ओकर अनुसरण \nकरी। जिहना “जनगन मन ....” गबैत काल लोक /gपष4कैत निह अिछ तिहना हमरा सब क/g।7ृ ईहो /gप87यान राख s \nपड़त जे नव लय मे /gपष4कबाक अथवा कोनो प/g।ष।ती क/g।7ृ टेक देबाक (दोहरेबाक) /gपषपावधान निह रहैक। तखने \nकोनो आयोजन मे जन साधारण ठाढ़ भs कए व/gप88दना मे सहभागी भ s सकत आ लोक क/g।7ृ ठाढ़ होएब अखरतै \nनिह। आइ कािल यू/g।84यूबक जमाना मे गीतक लय क/g।7ृ /gपषपसािरत करब  किठन काज निह छैक। \nआशा करी जे िव/g।पखान मैिथल समाज एिह /gपषप/g।11 पर सकारा/gप84मक िवचार सॕ /gप87यान दैत आगू बढ़ताह।  \n  \nऐ रचनापर अपन म◌ंत/g301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nचं/gं06ेश  \nअिरपन  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \n  \n क /g262/g30ंतुित  \n \n(नओ गोट िबिबध गीतक िभिडयो ए/g298बम ) \nइितहासक हेतु चय/g36थ गीतमे मैिथलीक अि/g30ंत/g28ंवपर जतेक गुमान करी , वा/g30ंतवमे मैिथली गीतक /g30ंव/g26ंप चौद/g332 \nशता/g292दीक वण/g361र/g2ण9ाकरक रचियता किवशेखर /g2ण6योितरी/g2थ8र ठाकुरक ना/g38ंय रचना धूत/g361 समागममे /g262यु/g2ण0त भेल गीत \nसँ देखार भेल जकरा िव/g2थ8 /g30ंतर पर चिच/g361त /g262सािरत कयलिन महाकिव िव/g32ंापित । एिह बीच बहुतो गीतकार \nअएलाह , /g30ंथािपत भेलाह । लोक गायनक संग आधुिनक गीत संगीतक जोड़ च लैत रहल । अझुका \nसमयमे भोजपुरी गीतक चलती सँ /g262भािवत भऽ िकछु मैिथलीयोक गीतकार झमकौआ गीतपर भिसया रहल \nछिथ । हँ, मैिथली गीतक/g2ं3 /g30ंव/g2णंछ आ /g262िति/gं1णत /g26ंपमे /g30ंथािपत करबाक  काज रिव/g288/gं06 महे/g288/gं06क जोडी कयलिन \nजे एक दशक धिर तँ तहलको मचौने रहल । आब त र/g363क /g30ंटारक यु गमे मैिथलीक मधुर गीत कतेकक/g2ं3 \nपचतिन । तथािप िलखिनहारक कलम एखनो संयिमत आ मय/g36थिदत रह ैत मैिथली गीतक उँचाइक/g2ं3 /g30ंथािपत  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nकरबामे लागल अिछ । \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \n            लौले सही नेनामे ( /gपषपायः १३-१४ वष/g।ष1मे) राम भरोस कापि़ड /g41ृमर गीत िलख लगलाह । जनकपुरक \nरेलवे /g।ृ4टेशनपर क/g।ष।खमे झोरा लटकौने, हाथमे अठपेिजया गीतक पच/g।ष8 लेने मिहनाथपुर िदशक कोनो \nपंिडतजीक/gप4। गीत गािब गािब ओ पच/g।ष8नुमा िकताब  बेचैत देिख गीत िलखबाक मोन भेलैन आ तेहने सन गीत \nिलिख जनकपुरक त/gप84कालीन िहमाली छापाखानामे छपौलिन । गाममे एकटा दोकानमे बेचबाक हेतु देलिखन आ \nिकछु ओहु रेलवे िटसनबला गबैयाक/gप4। । बस , गीत िलखबाक या/gपखखाक शु/gपष4आत भेल से आइधिर जारी अिछ । \nसमािजक मय/g।षखदाके भीतर िलखल गीतसभ प/gपखख पि/gपखखकामे छपैत रहैत छि/gप88ह – सं/g।91होमे आएल छि/gप88ह । तखन \nमंचपर ततेक निह जा सकल अिछ । आ मंचक लेल चहटगर गीतक म/g।ष4ग /gपषप ायः एकर बाधा रहल । से \nएक बेर भेलिन । ‘सीता’ नेपाली िफ/gप98मक हेतु एकटा होरी गीत िलखबाक आ/g।91ह कयलकिन अशोक शम/g।षख । \nिलिख पठौलिन । मुदा श/gप94भुजीत  ब/g।ष।सकोटाक/gप4। निह अरघलैक ओकर साधु श/gप9पदसभ । हािर कऽ दू अिथ/g।ष1 गीत \nिलखऽ पडलिन । ‘होरी है, होरी है, होरी है, आजु जनकपुरमे होरी है । कहबाक ज/gपष4रित निह –ओिह वष/g।ष1 \nनेपाली िफ/gप98मी गीतक समी/gपखपा /gपषपकािशत भेल तँ दश गोट /gपख7े/g417 आ चिच/g।ष1त गीतमे एकरा सामेल कएल गेल \nछलैक । ई छैक माया नगरीक माया आ रंग ताल । \n  \nअिरपनमे की अिछ ! \nकयक सालक उधेडबुनक बाद अ/gप88ततः /gपख7ी राम भरोस कापि़ड /g41ृमरक नओ गोट िविवध िवषयक गीतक \nिभिडयो ए/gप98बम आएल अिछ – अिरपन । फेर एिह ठाम गीतकारक साधु /gपषपवृित हावी भऽ गेल अ िछ – \nनामाकरणमे । आजुक बजार ओहुना कम छैक सीडी , भीसीडी आिदक/gप4। । तािह पर पूण/g।ष1तः स/g।ष।/g।ृ4कृितक -\nम/g।ष4गिलक नाम अिरपन – पता निह कतेकक/gप4। आकिष/g।ष1त करतैक । मुदा एिहमे सामेल नओ गीत िविवध \nसामािजक जीवन त/gप84वक/gप4। /gपषपितिनिध/gप84व करैत सं/g।ृ4कारी भाषा आ भावक संग आएल अिछ । पूण/g।ष1तः पिरवािरक \nसरगम । अह/g।ष। क/gप94/gप9ृयुटर हो , टी भी हो अथवा /gपषपोजे/gप7ृटरसं देख चाही तँ सीनेमाक पद/g।षखधिर , एका/g।91 चीते \nएकर आन/gप88द उठा सकै छी ।  \nनओ गीतमे तीन दा/gप94प/gप84य जीवनक नोक झोक , /gपषपेम िवछोडक/gप4। देखबैत अिछ । एकटा गीत युवासभक/gप4। /gप87यानमे \nरािख िलखल गेल अिछ से उ/gपख4ेजनामुलक निह , स/gप88देश मुलक अिछ । अपनो हँसु आ दोसरोक/gप4। हँसाउ सन \nउ/gप84/gपषपेरणामूलक भाव सँ युवा पीढीक मानसीकताक/gप4। उ/g।पखोिधत करबाक /gपषपयास कएल गेल अिछ । तिहना एक \nगीत श/g।ष4त रसमे राखल गेल छैक – मनक/gप4। भीतर अ/gप88दर दद/g।ष1 भरल अिछ .. । स/g।ष।सािरक /g।ृ1यामोहक /gपषपपंचनाक \nसु/gप88दर उप/g।ृ4थापन एिह गीतमे भेल अिछ । एकटा गीत नेनासभक हेतु आएल अिछ – /gपष4नझुन /gपष4नझुन   बाजे \nपैजिनया... । एहु गीतमे भाव भंिगमा आ /g।ृ4वर सभक संगम सँ नेनाक बालपनक मनो िव/gपख।ानक/gप4।  /gपषप/g।ृ4तुत \nकरबाक /gपषपयास कएल गेल अिछ । /gपषपिस/g।पृ शाि/g।ृ4/gपखखय गायक गु/gपष4देब कामतक /g।ृ4वरमे एकर /g।ृ4व/gपष4प आरो \nिनखरल अिछ । एकटा गजल अिछ । /g41ृमरक पूव/g।ष1मे /gपषपकािशत चिच/g।ष1त गजल छैक । पाबी ने हम इजोिरया \nतँ अ/gप88हारी िछनत के ह/gप94मर .. । हिरशंकर चौधरीक मधुर /g।ृ4वर आ उपि/g।ृ4थित गीतक/gप4। मािम/g।ष1क आ दश/g।ष1नीय \nबनबैत छैक । एिह एलबममे एकटा होरी गीत सेहो छैक जे सामा /gप88यतः होरी गीतक चलताउ पिरपाटी सँ िभ/g।8प \n/g।ृ4व/gपष4पमे िलखल आ /gपषप/g।ृ4तुत कएल गेल छैक । आभास लाभ एकरा /g।ृ4वर देने छिथ ।सभ सँ मह/gप84वपूण/g।ष1 आ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \nस/gप94भवतः पिहल  बेर मैिथलीमे राखी गीतक /gपषप/g।ृ4तुतीकरण भेल अिछ जे काफी रोचक ढंग सँ िमिथला/gप78चलक \nकुआमे िफ/gप98माओल गेल छैक । रामा मंडल आ र/g।ृपमी रानी ई गीत गौने छिथ ।  \nनव की अिछ ? \nएिह िभिडयो एलबममे नवताक बात करी तँ बहु◌ृतरास अिछ जािहमे एकर िफ/gप98म/g।ष4कनक हेतु लोकेशनक चयनक \nबात छैक । अिधक/g।ष4श नेपाली भाषी िभिडयो कलाकार सभक संग क ाठमा/gप8।डूक पहाडी /gपखपे/gपखखमे एकर िफ/gप98म/g।ष4कन \nभेल छैक । पहाडी आ मैिथली सं/g।ृ4कृितक/gप4। समि/gप88वत /g।ृ4व/gपष4प एिह मैिथली िभिडयो एलबममे अ/g।पपूत छटा /gपषपदिश/g।ष1त \nकरैत अिछ । एकर िफ/gप98म/g।ष4कनमे एम प/g।ष।च कैमराक /gपषपयोग भेल अिछ जे बढका पद/g।षखक हेतु कए ल जाइछ । \nएकर नृ/gप84य िनद/g।71शक आ स/gप94पादक नेपाली भाषी /g।89ा/gप88ती केसी अिछ मुदा ओ मैिथली सं/g।ृ4कृितक/gप4। िविवध प/gपखपक/gप4। \nबुझबाक /gपषपयास कर/g।74त एिह िभिडयोक/gप4। पूण/g।ष1 कएलक अिछ ।  \nई िभिडयो कोना उपल/gप9पध हएत ! \nएिह िभिडयोक/gप4। बाजारमे उतारबाक हेतु दूगोट मा/gप87यम राखल गेल छैक । एकटा अनलाइन िब/g।89ीक /g।ृ1यव/g।ृ4था \n। दोसर खु/gप98ला िब/g।89ी । अनलाइनमे अड/g।ष1र दऽ कऽ घर बैसले मंगा सकैत छिथ /g।91ाहक तँ खु/gप98ला िब/g।89ीक \nहेतु सेहो दू गोट /gपषपिवधान राखल गेल छैक । अनलाइनक हेतुकगउउथ mबचत सं स/gप94पक/g।ष1 कएल जा सकैछ \n। एकर र/g।ष।यल साइजमे िव/g।89ीक हेतु बौ/gप7ृसमे रािख सुरि/gपखपत आ सं/g।91हणीय बनाओल गेल छैक । एक मू/gप98य /gपष4 \n२५०-– टका छैक जे /g।91ाहकक/gप4। २००-– टकामे भेटतैक । दोसर स/g।ृ4ता सं/g।ृ4करण छैक जे न/gप9पबे टकाक \nहोइतो पचास टकामे उपल/gप9पध हएतैक । ई सुिबधा िनम/g।षखतासं खिरद कएने मा/gपखख उपल/gप9पध भ सकैछ । दुनू \nसं/g।ृ4करणमे िडिभडी मौिलक आ िटकाउ राखल गेल छैक आ न/g।1पल करबा  सँ रोकबाक हेतु ९०-– टकाबला \nसं/g।ृ4करणक /gपषप/gप84येक /gपषपितपर गीतकारक ह/g।ृ4ता/gपखपर कएल गेल छैक । एकर कभरक िडजाइनक/gप4। न/g।1पल करबो \nसहज निह छैक । सभ तरहे सुरि/gपखपत , िव/gपख8सनीय आ पािरवािरक मनोरंजनक उ/gपख4म साधनक /gपष4पमे \nअिरपनक पदाप/g।ष1ण भेल अिछ । एिह एलबमक संगीतकार छिथ दशरथ च ौधरी जे मैिथली /gपखपे/gपखखक हेतु नव \nहोएतो उ/gपख4म काज कएने छिथ । आशा अिछ गीत संगीतक मम/g।ष1क/gप4। बुझिनहार /gपख7ोता , दश/g।ष1क अव/g।ृपय एिह \nएलबमक/gप4। हृदय सँ /g।ृ4वागत करत ।     \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nइरा मि/g298लक  \nशारदा िस/g288हाजीक \"िववाह गीत\" \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \nसंगीत एक उ/gप84कृ/g41ष कला िथक ! लोगक   हृदयक भावना के   मधुर उ/g।88गार /gपषपकट करबाक एक सरल सहज \nआ सु/gप88दर मा/gप87यम मानल गेल अिछ ! कला के   मु/gप71य उ/g।19े/g।ृपय मानव मोन के अिभ/g।ृ1यि/gप7ृत अिछ !आ/gप84मा सँओ \nपरमा/gप84मा के एकाकार होयबाक साधन संगीत अिछ। संगीत जन मन क े सुरमय आवाज िथक ! लोग सुख \nदुख िवरह िमलन आन/gप88द   सब अव/g।ृ4था   म/g।7ृ गीत संगीत सँओ अपन भावना सहजिह /gपषपदिश/g।ष1त क s लैत अिछ!   \nसंगीत के दू भाग म/g।7ृ ब/g।ष।टल गेल अिछ ! १: माग/g।ष8 संगीत तथा   २: देशी संगीत! \nपरमे/gपख8वर के /gपषपाि/gप9ृत के अितिर/gप7ृत जे संगीत जन मन रंजन के लेल /gपषपयु/gप7ृत भेल ओ देशी संगीत छल ! देशी \nसंगीत   लोक अनु/gपषखपे  पिरवित/g।ष1त होयत गेल ! िभ/g।8प िभ/g।8प /gपषपा/gप88त अपन अपन भाषाक   अनुसार गीत रचना करैत \nजायत गेल! \nआधुिनक भारत म/g।7ृ  सब   वा/gप7पगेयकार   अपन अपन   /gपषपा/gप88त के भाषा   म/g।7ृ  समयानुसार, परंपरा आ सं/g।ृ4कृित   , \nअव/g।ृ4थाक वण/g।ष1न करैत गेलिख/gप88ह ! \nिमिथला म/g।7ृ गीत संगीतक पर/gप94प रा आिदकाल सँओ अिछ ! सम/g।91 िव/gपख8 के सबसे मधुरतम भाषा मैिथली के \nउ/gप84थान क लेल मैिथली गीत संगीत एकटा सश/gप7ृत मा/gप87यम िस/g।पृ भेल अिछ ! िमिथला समाज म/g।7ृ िशशु ज/gप88म \nसँओ लsकs जीवन के हरेक चरण सँओ गुजरैत सब सं/g।ृ4कार के गीत संगीत /g।पखारा दरशाओल गेल अिछ ! \nएकर अपन एकटा इितहास छैक! परंपरा छैक! मैिथली   सं/g।ृ4कार , पिरवेश , सं/g।ृ4कृित   आचार /g।ृ1यवहार के \nमैिथली लोक संगीत के मा/gप87यम   सँओ   िव/gपख8 मंच तक पहुँचेबा   म/g।7ृ प/g।प।/gपख7ी तथा िबहार कोिकला /gपख7ीमित शारदा \nिस/gप88हाजी के िविश/g41ष   योगदान छै/gप88ह ! िहनकर गायकी म/g।7ृ भाषा कोनो मह/gप84व निहं रखै छै! ओ मैिथली भाषा के \nसंग संग भोजपूरी, वि/gप7षजका , मगही, अविध   िह/gप88दी अिह सब भाषा म/g।7ृ समान /gपषखपे बहुत कुशलता सँओ गायन \n/gपषप/g।ृ4तुत करैत छैथ ! हुनकर गायकी म/g।7ृ गीत संगीतक मधुरता ते छै/gप88ह संगे  दोसर िदस घर पिरवािरक \nस/gप94ब/gप88धक अपनापन   के जीव/gप88त दश/g।ष1न होयत अिछ ! \n/gपख7ीमित शारदा िस/gप88हाजी  के सब /gप94युिजक कैसेट ,अ/gप98बम अ/gप84य/gप88त लोकि/gपषपय एवं कण/g।ष1ि/gपषपय अिछ ! परंच   हुनकर   \nएकटा अ/gप98बम    'िववाह- गीत हमर मोन के बहुत /gपषपभािवत केलक ! अिह िववाह गीत   ए/gप98बम    म/g।7ृ गीत सं/g।91ह   \nपारंपिरक रचना होयतो बहुत सु/gप88दर अिछ ! \nिववाह- गीत अ/gप98बम म/g।7ृ A तथा B दूटा साइड अिछ!   दुनु साइड म/g।7ृ कुल िमलाक s  सोलह टा गीत छैक!   \nजे /g।89मश : एना अिछ:- \nसाइड-A \n1: मोरे बबुआ को नजिरयो न लागे \n२: आज धनमा कुटाउ रघुबरबा सँओ \n३: राजा जनकजी के बाग म/g।7ृ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \n४: अरही वन के \n५: सीता के सकल देिख \n६: /g।पखार के छेकाई  \n७: चुमाबहु हे ललना \n८: दुलहा िस/gप88दुर िलयौ हाथ  \n९: शुभ शुभ के लगनवा \n१०: बड़ रे जतन सँ \nसाइड:- B \n१: सोना के रे डलवा \n२: ठुनुक ठुनुक बोले \n३: मोही लेलिख/gप88ह सजनी  \n४: सुतल छिलयै बाबा \n५: माय हे अयो/gप87या नगर  \n६: दुलिहन िस/gप88दुर िलयौ हाथ  \nलोकगीतक गायनमे   श/gप9पद -िव/gप88यास राग -भास, लय ताल अिह सब आयाम पर समान /gपषखपे /gप87यान देल जायत \nअिछ! /gपख7ीमित शारदाजी के अिह /gप94युिजक अ/gप98बम म/g।7ृ उपरो/gप7ृत सब िनयम के सव/g।ष1था पालन भेल अिछ ! हुनकर \nआवाज म/g।7ृ एक खनक ,जोरदार सुर लगबय के तरीका म/g।7ृ िमिथला के मािट , गाम घरक   सं/g।ृ4कारक सुग/gप88ध \nसहजिह भेट जायत अिछ!   /g।ृ4वर लगेबाक अ/gप88दाज , ठोस लयकारी , आलापक   तान , /g।ृ4वर िव/g।ृ4ता र के \n/g।ृ1यापकता सब िकछ अनुपम अिछ ! भाव प/gप74छ   सेहो मजबूती सँओं दृढ़ अिछ! गायकी के मौिलकता िन/g।ृ4सन \n/gपषखप/g।7ृ /gपषपिति/g417त भेल अिछ !  श/gप9पद चयन /gपषपि/g।89या म/g।7ृ कतहु /gपखखुिट निहं भेटत ! पारंपिरक गीतक ई अ/gप98बम अिछ \nजािह म/g।7ृ /gपख7ोता आ गायक गीत संगीत सब एकाकार भ s जायत अिछ! /gपख7ोता  ओिह गीत सँओ अपना कय \nजोड़य लागै छैथ! आन/gप88द के उ/g।पपव होमय लगैत छैक ! यैह ते साथ/g।ष1कता अिछ सं/g।ृ4कार गीत के! गीतक श/gप9पद \nहृदय/g।91ाही होयत छैक त/g।7। गीत सँ लोग अपन भावना के आ/gप84मसात करय लगै छैथ !  गीत मोरे बबुआ को \nनजिरयो न लागे   , अिह गीत मे मानवीय स/gप94ब/gप88ध म/g।7ृ /gप9ृयार दुलार संगे स/gप94ब/gप88धक भ/g।ृ1यता के ब/g।8षड मनोहर ढ़ंग \nसँ दश/g।षखओल   गेल अिछ! अ/gप98बम के सब गीत रचना सँओ मैिथल िविध /g।ृ1यवहार , अनुशासन , हास पिरहास , \nगृह/g।ृ4थ धम/g।ष1 के पालन , खुशी समदाओन गीत सँ छलकैत बेटी के क/gपषखणा , माता- िपता के /gप9ृयार , बेटी िवदा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nकरय के मम/g।षषतक /g।ृ1यथा   सबिकछ जे ना आँिख के आग/g।ष। सजीब भ s उठैत अिछ! गीतक श/gप9पद के अपन गुण - \nधम/g।ष1 होयत छैक ! जे बड़ी सू/gप7ृछमता सँओ जनमानस तक पहुँचाबय के शि/gप7ृत रखैत छैक! िववाह-गीत अ/gप98बम \nके सु/gप88दरता , मौिलकता , मधुरता /gपख7ोता के मन - मि/g।ृ4त/g।ृ4क   म/g।7ृ अिमट छाप छोड़य मे सफल भेल अिछ ! अिह \nअ/gप98बम के एिडिटंग के ज/gपषखरित निहं बुझना जायछ ! पारंपिरक गीत के ई अ/gप98बम म/g।7ृ /gपख7ीमित शारदाजीक \nनैसिग/g।ष1क आवाज   यथावत सु/g।8पर लगैत छै/gप88ह ! हम /g।ृ4प/g41ष/gपषखपे किह सकैत छी िक \" िववाह-गीत\"  के अिह \nपारंपिरक अ/gप98बम के मा/gप87यम सँओ मैिथल गीत संगीत जगत के एक बेिमशाल आवाज भेटल अिछ जे सव/g।ष1/g।91ा/g।।। \nतथा सव/g।ष1मा/gप88य अिछ ! \nशायद इयैह कारण छैक िक /gप94युिजक कंपनी   के बाजारीकरण मे एतेक किठन /gपषपितयोिगता होयतो /gपख7ीमित \nशारदाजीक \"िववाह-गीत \" अ/gप98बम एखनो एतेक लोकि/gपषपय अिछ !   \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nमनीष झा बौआभाइ  \nवत/g361मान मैिथली गीत -संगीत हमरा नजिरसँ \nसािह/gप84यमे अ/gप88या/gप88य िवधा ज/g।7ृका गीत -संगीतक सेहो अपन वैिश/g।ृ।/g।84यता अिछ . िवदेह संपादन समूह /g।पखारा मैिथली \nगीत-संगीत केि/gप88/g4ृषत िवषय पर आलेख हेतु िवशेष/g।ष4क िनध/g।षखिरत करब एिह िवधाक /gपषपित गंभीरताक /g।प4ोतक अिछ . \nउ/gप7ृत िवषय पर िव/g।ृ4तृत आलेख शोधक िवषय -व/g।ृ4तु िथक , त/g।7। एिह सभस ’ फराक अपन /g।ृ1यि/gप7ृतगत अनुभव स ’ \nिकछु िलखबाक चे/g41षा मा/gपखख क ’ रहल छी. वत/g।ष1मान समयमे पार/gप94पिरक गीतक अपे/gपखपा आधुिनक लोकगीत बेस \n/gपषपचलनमे अिछ . कारण /g।ृ4प/g41ष अिछ /g।ृ1यावसाियक दृि/g41षकोण . नव तूरक लोकक/g।7ृ लटक झटक बेस /gपष4चै छि/gप88ह \nआ तदनु/gपषखप गवैया ओ गीतकार सेहो ओिहमे रमबाक /gपषपयासमे वा कही जे फरमाइशक/g।7ृ यथासंभव पूर करबाक \nचे/g41षा करैत छिथ . पार/gप94पिरक गीतक /gपख7ोता वा कही जे ख/g।ष।टी सं/g।ृ4कृित /gपषपेमी छिथ त ’ मुदा सीिमत सं/gप71यामे. \nआधुिनकतामे रमल नव पीढ़ीक निह त’ गवैया लोकगीत क/g।7ृ गंभीर ता स’ लैत छिथ आ न/g।7ृ /gपख7ोता . मैिथली गीत-\nसंगीतक /gपखपे/gपखख वत/g।ष1मानमे क/gपख4ेको कलाकारक/g।7ृ जीिवकोपाज/g।ष1न केर साधन बनल अिछ . संगीत चाहे पारंपिरक होउ \nवा शा/g।ृ4/gपखखीय होउ वा आधुिनक होउ मैिथलीक सेवा क ’ अथ/g।7षपाज/g।ष1न क ’ जीवनयापन करब जतबे आ/g4पषादक \nिवषय अिछ ततबे साहिसक डेग सेहो. साहिसक डेग स’ अिभ/gपषपाय ई जे वत/g।ष1मान जुगक अवधारणा अिछ जे \nअह/g।ष।क/g।7ृ जािह कोनो /gपषपितभामे आ/gप84मिव/gपख8ास अिछ ओकरा आग/g।ष। ल ’ /g।ृ1यावसाियक बनाउ आ अपन अिभ/gपष4िचक \nअनुसारे ओिहमे समप/g।ष1ण भाव स ’ योगदान देल जाउ, मुदा मैिथली गीत- संगीतक /gपषपित एकर िवपरीत अवधारणा \nअिछ जकर मु/gप71य कारण अिछ अथ/g।7षपाज/g।ष1नमे अिनि/gपखषतता . पूव/g।ष1क पीढ़ीमे अपवाद/g।ृ4व/gपषखप िकछुए लोक मुदा \nवत/g।ष1मान समयक बेसी -स-बेसी युवा एिह िमथकक/g।7ृ तोड़बाक /gपषपयास केलिन अिछ आ अपन जीिवकोपाज/g।ष1न केर \nसाधन बनौलिन अिछ.  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nआलेख हेतु देल गेल िवषयमे िकछु मह/gप84/gप84वपूण/g।ष1 िब/gप88दु सभ पर अनुभव साझा करबाक /gपषपयास मा/gपखख क ’ रहल \nछी. गीत- संगीतक भाव प/gपखप केर संदभ/g।ष1मे एतबा ज/gपषखर देखल जाइछ जे, गीतकार जे कोनो गीत िलखैत छिथ \nओ सव/g।ष1बोधग/gप94य हेबाक चाही , िजनक श/gप9पद लेखन आम जनक बोलचाल वा दैिनकीय भाषा मे िनयिम त /gपषपयोग मे \nअबैत होइक आ जकरा संगीतकार लोकिन कण/g।ष1ि/gपषपय बना सु/gप88दर गवैयाक मा/gप87यम स ’ जन-जन धिर पहुँचेबाक \n/gपषपयास करिथ . गीतमे ि/gप7ृल/g417ता ओ सािहि/gप84यक श/gप9पदक चयन एक वग/g।ष1 िवशेष धिर सीिमत रहैत अिछ जे \nअमूमन एक सामा/gप88य /gपख7ोता /g।पखारा /g।ृ4वीकाय/g।ष1 निह होइत अिछ . मूलतः देखल जाए त’ संगीतक /gपषपारंिभक /gपषखप \nगीतक श/gप9पद होइछ त/g।7। गीतकारक/g।7ृ श/gप9पद चयन हेतु िविभ/g।8प अिभ/gपष4िचक /gपख7ोताक/g।7ृ /gप87यान मे रािख मय/g।षखिदत गीत \nिलखक चािहयिन. वत/g।ष1मान मे मैिथली गीत संगीत मे देखॱसक /gपषपि/g।89या बेस हाबी भ ’ रहल ि/g।ृ4थित मे िवकृतता \nआएब /g।ृ4वाभािवक अिछ . संगीत जिहना मनोरंजन हेतु आव/g।ृपयक िवधा अिछ तिहना भाषा -सं/g।ृ4कृित केर /gपषखपमे \nवाहकक /gपख7ेणीमे सेहो  अबैछ त/g।7। गीतकार -संगीतकार आ गायक लोकिनक/g।7ृ एिह बातक समुिचत धेआन रखबाक \nचाही. तकनीकी प/gपखपक जत ’ तक /gपषप/g।11 अिछ गीतक श/gप9पदक अनु/gपषखपे संगीत वा संगीतक अनु/gपषखपे गीतक श/gप9पदक \nतालमेल परम आव/g।ृपयक होइछ , कोन गायकक कंठ मे कोन गीत बेसी रोचक लगैछ एिह सभ िवष य पर सेहो \n/gप87यान देल जा ए त’ गीत आर बेसी अपन सु/g।8पर /gपषखपमे िनखिर क ’ सोझा आिब सकैत अिछ. /gपषप/g।ृ4तुितक दू गोट \n/gपषखप वा त ’ मंच वा /g।ृ4टूिडयो रेकॉिड/g।ष1ंग जािहमे वा/g।प4 -वादन सेहो गीतक/g।7ृ तकनीकी /gपषखप स ’ मजगूती /gपषपदान करैत \nअिछ. आइ- काि/g।।4 /g।ृ4टूिडयो रेकॉिड/g।ष1ंग के नवका चलन आएल अिछ डी -टोन केर. डी-टोन कोनो आवाजक टोन \nक/g।7ृ अपना /g।ृ4तर स ’ बदिल देइत अिछ जकर /gपषपभाव मे गायकक मौिलक /g।ृ4वर केर अंदाज क रब सेहो \nमोसिकल अिछ. सुर स’ भटकैत गवइया लोकिन एखन एकर /gपषपयोग बेसी स ’ बेसी करैत देखल जाइ छिथ \nआ ई /gपषपथा हिरयाणवी आ भोजपुरी संगीत स ’ बेस /gपषपभािवत अिछ . य/gपखख -त/gपखख कम स ’ कम लागत मे िदनानुिदन \nपसिर रहल /g।ृ4टूिडयो ,कैसेट कंपनी आिद स’ मैिथली संगीतक कमजोर गुणव/gपख4ा त ’ देखबामे अबैत अिछ मुदा \nनव-नव क/gप94पनी के खुजला स ’ नव /gपषपितभावान कलाकार लोकिनक वा/g।ृ4ते एकटा नीक मा/gप87यम बिन सोझा \nअबैत अिछ. माक/g।71िटंग प/gपखपक दृि/g41षकोण ज ’ देखल जाए त’ मैिथली गीत-संगी तक/g।7ृ /g।ृ1यावसाियक /gपषखप /gपषपदान \nकरबा लेल माक/g।71ट एखनो धिर /g।ृ1यापक /g।ृ4तर पर सि/g।89य निह भेल अिछ. आन-आन भाषा के तुलना मे मैिथली \nगीत-संगीतक बाजार एखनो ब/g।8षड छोट आ सीिमत अिछ . कीिनक’ सुन’ बला मनोवृित एखनो धिर निह जागल \nअिछ. एकर दु/g।8पू कारण भ ’ सकैइयै, पिहल जे लोकक/g।7ृ मनमोतािबक संगीतक उपल/gप9पधता निह होइ छिन वा \nदोसर जे िवधा स’ जूड़ल लोक /g।पखारा फ़ोकट मे बंटबा बला /gपषपवृित जकर ि/g।ृ4थित कमोवेश सािह/gप84ये बला अिछ . \nहाल/g।ष4िक िडिजटल /g।ृ1यव/g।ृ4था भेला स ’ उपल/gप9पधता सहूिलयत स ’ भ’ रहल अिछ आ कलाकार लोकिनक/g।7ृ मंच , \nएलबम,िसनेमा आिदमे िलखबाक,गेबाक ओ धुन बने बाक अवसर भेटैत छिन जेिक कएक टा मायनेमे मह/gप84/gप84व \nरखैत अिछ. एिह िडिजटल जुगमे दश/g।ष1क //gपख7ोताक पसीनक/g।7ृ धेआनमे रखैत /gपषपायः अिधकािधक क/gप94पनी वीिडयो \nबना बजार मे िवतरण करै छिथ वा सोशल नेटवक/g।ष1क िविभ/g।8प /gपख7ोत स’ जन- जन धिर पहुँचेबाक /gपषपयास करै \nछिथ. अिधकािधक सं/gप71या मे देखल जाए त’ िविडयो शूिटंगमे गीतक केि/gप88/g4ृषत िवषय स ’ आंिशको /gपषखप स ’ \nतालमेल न/g।7। खाइत अिछ , मने गीतक िवषय िकछु आर मुदा अिभनय /g।पखारा िकछु आर दश/g।षखओल जाइत अिछ .एिह \nप/gपखप पर गंभीरता लाएब सेहो ओतबे आव/g।ृपयक अिछ .     िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \nमैिथली गीत-संगीत मे न/g।7। गीतकारक अभाव छै आ न/g।7। गौिनहार क/g।7ृ अभाव छैक मुदा सभस’ बेसी अभाव \nसंगीतकारक देखबामे अबैछ. बनल-बनाएल धुन ( ओ चाहे िह/gप88दी िफ/gप98म संगीतक तज/g।ष1 पर होए वा आन -आन \n/gपखपे/gपखखीय भाषा केर तज/g।ष1 पर होए ) आखर िफट क’ गीतकार /g।पखारा िलखब आ तदनु/gपषखप गायक /g।पखारा ओकरा \nगाएल जेबाक /gपषपथा बेस जोर पकड़ने अिछ . ओना संगीत िवधा स’ जूड़ल /gपषप/gप84येक /g।ृ1यि/gप7ृत के चािहयिन जे \nअपन- अपन अिभ/gपष4िचक /gपखपे/gपखखमे /gपषपिशि/gपखपत होथु मुदा ताहूमे सभस ’ बेसी खगता धुन बनेिनहारक अिछ जेिक \nवत/g।ष1मान समयमे गीतकार ओ गायकक सं/gप71याक तुलनामे ब/g।8षड कम वा कहल जाए जे मा/gपखख िगनल -चुनल लोक \nछिथ. ओना एिह िवधामे सभ िदने स’ गीतकार- संगीतकारक तुलनामे गायकक /gपषपिसि/g।पृ बेसी रहल अिछ , कारण \nगायक लोकिन अपन एक िवशेष /gपषपकारक /g।ृ4वरक बले समाजमे िच/gप88हल जाइ छिथ संगिह मंचक सोझा स ’ \n/gपख7ोता /दश/g।ष1क स ’ /gपषप/gप84य/gपखप संवाद हेतु समय -समय पर उपल/gप9पध होइत रहैत छिथ , एहेन सन ि/g।ृ4थितमे गायक \nलोकिनक एक इमानदार /gपषपयास अपेि/gपखपत रहैत अिछ जे ओ मंच पर वा कोनो सा/gपखपा/gप84कार मे गीत /gपषप/g।ृ4तुित स ’ \nपूव/g।ष1 संगीतकार ओ गीतकारक नाओं केर उ/gप98लेख करिथ , कारण हुनकर /gपषपिसि/g।पृक प/g।ष।छा िहनका लोकिनक \nजोगदानक/g।7ृ नकारल न/g।7। जा सकैत अिछ . मैिथली गीत-संगीतमे कतबो िवकृित आिब गेल छैक मुदा \nआलोचना/gप84मक दृि/g41षकोण रखबा लेल सं/gप71या मे बढ़ो/gपख4री अपेि/gपखपत अिछ . आलोचना वा तुलना ओत’ /gपषपभावी होइत \nअिछ जत’ सं/gप71या केर उपल/gप9पधता अिधकािधक होइछ . मैिथली गीत- संगीतक/g।7ृ अपन कम/g।ष1/gपखपे/gपखख बना गुजर -बसर \nकेिनहार एक-एक कलाकारक/g।7ृ साधुवाद जे चाहे जािह कोनो तरह/g।7ृ मुदा अपन मातृभाषाक/g।7ृ सेवैत अथ/g।7षपाज/g।ष1न क ’ \nरहल छिथ, बहुत िह/gप94मत के काज छैक . िनवेदन जे भाषा संर/gपखपणक संग -संग सं/g।ृ4कृित संर/gपखपण पर सेहो /gप87यान \nकेि/gप88/g4ृषत करैत एिह /gपखपे/gपखखमे आग/g।ष। बढैत छिथ त ’ से आर बेसी आ/g4पषादक ग/gप9ृप हएत . जय िमिथला. जय मैिथली. \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. डॉ. कैलाश कुमार िम/g2थण - मैिथली लोक गीत मे /g262ोफेसरच/g283डे/g2थ8र झा केर सी . डी./डी. वी.  केर \n/g262योग  २.गजे/g288/gं06  ठाकुर- मैिथली सी.डी. ए/g298ब म \n१ \nडॉ. कैलाश कुमार िम/g2थण  \n  \nमैिथली लोक गीत मे /g262ोफेसरच/g283डे/g2थ8र झा केर सी . डी./डी. वी.  केर /g262योग  \nजीवन म/g।7ृ िकछु एहेन /gपखपण अबैत छैक जखन लोक अपना के अनेरे अ सहाय अनुभव करैत अिछ सब िकछु \nरहैत छैक आ िकछु निह रहैत छैक। एहने सन अव/g।ृ4था एखन हमर भ ेल अिछ। /g।ृ4वग/g।ष8य/gपषपोफेसरच/gप8।डे/gपख8र झा \nके गीतक सी. डी. अथवा डी. वी. डी. पर तीन िदन सं िलखक /gपषपयास क रहल छी मुदा निह क पािब \nरहल छी। से कथी लेल? एिह लेल जे हुनकर सब िकछु हुनके हाथक देल हमर /g।ृ1यि/gप7ृतगत संकलन म/g।7ृ \nहमर पु/g।ृ4तकालय केर एक कोण म/g।7ृ रहैत अिछ। अचरज ई भ रहल अि छ जे निह त कुनो पोथी आ निहये  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nकुनो सी. डी./ डी. वी. डी. भेट रहल अिछ। ऐना म/g।7ृ आशीष अनिच/gप88हार हमरा पर उपकार केलिन आ यू \nटयूब केर िलंक भेजलिन जािह म/g।7ृ आ आरो िलंक सं तकला पर सब िम लाक /gपषपोफेसर च/gप8।डे/gपख8र केर \nिन/g।ृ9िलिखत चािर गीत भेटल अिछ : \n(क)  जोिगया मोर जगत सुखदायक दुःख ककरो निह देल  https://youtu.be/buED_dpmsxg  \n(ख) हे हिर हे हिर सुिनय /gपख7वण भिर अब ने िबलासक बेरा  https://youtu.be/klSuYBZko4s \n(ग)   सबहक सुिध अह/g।ष। लै छी हे अ/gप94बे हमरा िकयैक िबसरै छी हे https://youtu.be/KpKbUeeLG-\n0  \n(घ)  बड़ अजगुत भेल िगिरवर के भंिगया कुटु/gप94ब भए गेल  https://youtu.be/mXPmW8I-Dgg  \nएिह चािर गीतक मा/gप87यम सं हुनका बारे म/g।7ृ िकछु िलखब झुझुआन सन लगैतअिछ मुदा दोसर कोनो उपाय निह \nअिछ। जे अिछ तिहये मे संतोष करैत िलख म/g।7ृ भलाई।  \n/gपषपोफेसर च/gप8।डे/gपख8र झा अपन सहज /g।ृ4वभाव , गीत-नाद आ ना/g।84यक /gपषपित समप/g।ष1ण , मैिथली व/g।ष4/gप7पमय के /gपषपित सोच , \nशा/g।ृ4/gपखख के /gपषपित /gप87यान आ लोक/gपख।ान के /gपषपित अिभमानक कारने हमर ि/gपषपय , स/gप94मािनत आ अिभभावक तु/gप98य \nिव/g।पखान आ गायक रहल छिथ। हुनका संग आ/gप84मीय लगाव १९९२ ई/g।ृ4वी सं जे शु/gपषख भेल से ४ जनवरी \n२०११ अथ/g।षखत हुनकर देहावसान िदन तक शा/gपख8त रहल। िनत /gपषपगाढ़ होइत रहल। लगाव भौितक आ \nशा/g।ृ4/gपखखीय /gपख।ान दूनू कारने दुनू /g।ृ4तर पर छल। भौितक अिह हेतु जे जखन कखनो िद/gप98ली सं गाम जाई त \nहुनका सं भ/g।7ृट अिनवाय/g।ष1 छल। सब तरहक ग/gप9ृप – पािरवािरक शा/g।ृ4/gपखखीय। शा/g।ृ4/gपखखीय म/g।7ृ सािह/gप84य आ समाज ; \nलोक आ शा/g।ृ4/gपखख दुनू के बीच पर/g।ृ4पर सामंज/g।ृ4य , लेन-देन, आवाजाही। ओ एक के देह त दोसर के आ/gप84मा \nबुझैत छला। भावुक होइत ग/gप9ृप करैत छला। बीच -बीच म/g।7ृ िकछु गाबय लगैत छला। अतेक िवषय सं लगाव \nरहैत छलिन जे िबना कहने हमहू भावुक भ जैत छलहुं। \n/gपषपोफेसर च/gप8।डे/gपख8र सं ग/gप9ृप करैत ई अनुभूित होइत छल जेना ओ उपिनषद परंपरा केर ऋिष (गु/gपष4 ) होिथ आ \nहम घनघोर अ/gपख।ानी िश/g।ृ।य। हमर काज मा/gपखख एक /gपषप/g।11 पुछब तक छल। ओ किन गंभीर होइत शु/gपषख भ जैत \nछला। उ/gपख4र देिथ। अपना आपके हमर मनोदशा म/g।7ृ आिन जे हमर िज /gपख।सा अथवा शंका भ सकैत छल \nतकरा बुिझ जािथ आ कहिथ, “कैलाशजी, अह/g।ष4के एकर बाद एहनो /gपषप/g।11 भ सकैत अिछ ?” हम मं/gपखखमु/gप7पध होइत \nगरदिन िहला ह/g।ष। किह दैत रिहयैनआ ओ /gपषप/g।11ॲ केने जािथ आ ओकर िनराकरण सेहो। ओहमरमनोदशा के ऐना \nहृदयंगम क लैत छला जे हम भाव िव/g4प7ल भ हुनका घंटॲ सुनैत रह ी। अहु िचंता सं मु/gप7ृत रही जे कुनो /gपषप/g।11 \nअथवा िज/gपख।ासा करबाक अिछ। एकौ िमिसया समयक बरबादी निह। भले हम िववेकान/gप88द निह रही मुदा \n/gपषपोफेसर च/gप8।डे/gपख8र झा कम -सं-कम हमर मोनक िजगेसा हेतु रामकृ/g।ृ।ण परमहंस सं एकौ र/gपख4ी कम निह छला। \nहमेशा अपन शोध, नव राग म/g।7ृ अ/gप88य रागक िम/gपख7ण , िनक गीतक रचना, फेर ओिह गीत के गेनाई, आिद िवषय \nपर ग/gप9ृप करैत छला। सेहो सहज आ िन/g।ृपछल /g।षृदय सं।  \nएक बात जे हुनका संगे भेलिन आ शायद ओ बात हुनका दीघ/g।षखयु निह होमय देलकिन ओ बात छल \nिव/gपख8िव/g।प4ालयकेर /gपषपबंधन आिश/gपखपक समुदाय केर तु/gप74छ राजनीित।एिह कारने ओ बहुत दुखी रहैत छला। अगर  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nदरभंगा छोिड कोनो आन ठाम रिहतिथ त प/g।प।/gपख7ी कोनो पैघ बात निह। मुदा /gपषपोफेसर च/gप8।डे/gपख8र त लिलत \nनारायण िमिथलायूिनविस/g।ष1टी म/g।7ृ बािरक पटुआ छला। लोक सभ जे शै/gपखपिणक काय/g।ष1 म/g।7ृ घासलेट आ तु/gप74छ \nराजनीित आ िबतंडावाद म/g।7ृ मािहर ओ सब हमेशा िहनकर संगीत साधना के वािधत करैत रहलिथन। क/gप98पना \nक/gपषख की जािह यूिनविस/g।ष1टी म/g।7ृ एक जॉइंट रिज/g।ृ4/g।99ार अनेरे एक िव/g।पखान /gपषपोफेसर केर िव/g।प4ा /gपखपे/gपखख म/g।7ृ बलग/g।7ृग \nकरैक आ दोसर िव/g।पखान सब इ/g।ृ।य/g।षख सं िव/g।पखान के िवपरीत जािथ ओत की भ सकैत अिछ ? सर/g।ृ4वती भोकासी \nपािर कानती। सैह ने? सैह भेल। ओ मैिथली गीत, संगीत, लोक िव/g।प4ा आिद पर बहु िवषयक िव/g।पखानक संग \nपिरयोजना करए चाहैत छला। कतेक बेर िवि/gपख8/g।प4ालय अनुदान आयोग एवं अ/gप88य सं/g।ृ4था सं अपन  वैदु/g।ृपयक बल \nसं पिरयोजना हेतु धन सेहो आिन लैत छला मुदा िवि/gपख8/g।प4ालय केर लोक सब हुनकर सब मनोरथ के अनेरे \nअड़ंगा लगा /gप87व/g।ृ4त क दैत छलिन ./gपषप/g।11 ई उठैत अिछ जे एहेन सं/g।ृ4था के की हैत ? पिरणाम /gपषप/gप84य/gपखप \nअिछ।अकादिमक /g।ृ4तर पर लिलत नारायण िमिथला यूिनविस/g।ष1टी के की हाल अिछ  से ककरो सं अ/gपख।ात निह \nअिछ। \nच/gप8।डे/gपख8र जी िमिथलाक गामे गामे घूिम क लोक सब सं १५०० गीतक अ/g।पपुत सं/g।91ह केने छिथ ,िविभ/g।8प राग पर \nआधािरत एक सए सं अिधक गीतक रचना केने छिथ।एकर अितर/gप7ृत िन/g।ृ9 िलिखत तीन मह/gप84वपूण/g।ष1 सी . डी./ \nडी. वी. डी. (केसेट) केर िनम/g।षखण िहनकर मधुर /g।ृ4वर म/g।7ृ भेल छिन : \n(अ)  दुग/g।ष1ित दूर क/gपषख म/g।ष।  (सी. डी. एवं केसे/g।84स िनम/g।षखण )– २००५ ई/g।ृ4वी  \n(आ)जागू िगिरजाजागू महेश (सी. डी. िनम/g।षखण ) – २००६ ई/g।ृ4वी  \n(इ)    चंदा झा रिचत मैिथली रामायण केर सु/gप88दरका/gप8।ड (सी. डी. िनम/g।षखण ) – २००७ ई/g।ृ4वी  \nिमिथला म/g।7ृ रागक बात करैत च/gप8।डे/gपख8र कहैत छला जे मैिथली सािह/gप84य म/g।7ृ धूत/g।ष1 समागम पिहल रचना अिछ \nजािह म/g।7ृ रागो/gप98लेख भेटैत अिछ। उदाहरण/g।ृ4व/gपषखपरचना म/g।7ृ राग एवं तालक िववरण /gपषप/g।ृ4तुत अिछ। /gपषपथम अंक \nम/g।7ृ  - िवभास रागे गीतं, सालंगी रागे – पिणताले गीतम, वराली र ागे – एकताली ताले गीतम, लिलत रागे – \nएक ताली ताले गीतम, मालव रागे – एक ताली ताले गीतम, नटराग े – यित ताले गीतम, कानल रागे – /gपषपित \nताले गीतम, ि/g।पखतीय अंक म/g।7ृ – शालंगी रागे – यितक ि/gपखखताले गीतम , देशाख रागे – एकताली ताले गीतम, \nकोलाव रागे – पिरमंठ ताले गीतम, धनछी रागे – एक ताली ताल े गीतम अिछ. एिह तरह/g।7ृ अगर /gपषपो फेसर \nच/gप8।डे/gपख8र के मानी त मैिथली सािह/gप84य म/g।7ृ राग परंपराक या/gपखखा /gप7षयोितरे/gपख8र ठाकुर के समय सं /gपषपारंभ होइत \nअिछ। \nमुदा एक बात जे मह/gप84वपूण/g।ष1 अिछ ओ ई िथक जे एक तरह सं ओ /g।ृ4वीकार करैत छिथ जे िमिथला के इलीट \nया िवशेष वग/g।ष1 म/g।7ृ शा/g।ृ4/gपखखीय गीत आ संगीत केर परंपरा बहुत  पिहने आिब गेल पर/gप88तु जखन ओ गीत गबैत \nछिथ त लोक सं अपना आपके जोिड लैत छिथ आ वैह संपक/g।ष1 , वैह सरोकार, वैह पिरवेश आ अंत म/g।7ृ आर \nत आर अपना आपके कतॱ- कतॱ नारी /g।षृदय म/g।7ृ घुसा लैत छिथ। एकर िनवारण हुनकर चािर गीत के जौ \nगंभीरता सं देखल जाय त /g।ृ4वतः भ जैत।  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nआबएक-एक गीत पर किन िवचार करी: \n  \n/gपषपथम गीत /gपषपाती अथ/g।षखत भोरक गीत छैक जे िव/g।प4ापित रिचत िथक : \n  \nहे हिर हे हिर सुिनअ /g304/g362वन भिर , अब न िबलासक बेरा।  \nगगन नखत छल से अबेकत भेल,  कोकुल कुल कर फेरा।  \nचकबा मोर सोर कए चुप भेल,  उिठअ मिलन भेल चंद।  \nनगरक धेनु डगर कए संचर,  कुमुदिन बस मकरंदा।  \nमुख केर पान सेहो रे मिलन भेल,  अबसर भल निह मंदा।  \nिव/g324ापित भन एहो न उिचत िथक , जग भिर होएत िनंदा।  \n  \nई गीत शृंगार आ भि/gप7ृत के सो/gप88हगर आंच म/g।7ृ पाकल /gपषपाती िथक। एकर चुनाव बहुत गंभीरता सँ च/gप8।डे/gपख8र जी \nकेलिन अिछ। अपन बोलक उतार चढ़ाव सँ भोरक भान क रबैत छिथ। पु/gपष4ष /g।ृ4वर म/g।7ृ नारी मनोदशा के \nिच/gपखखण केने छिथ। से तखने संभव छैक जखन ओिह भाव आ संवेदना के  आ/gप84मसात कैल जाए। एक गायक \nके /gपष4प म/g।7ृ ओ नारीक /g।षृदय के तह  म/g।7ृ /gपषपवेश क जाइत छिथ। गीत पु/gपष4ष के बुझना जाइत मुदा अंतम/g।ष1न \n/g।ृ4/gपखखीगण क/gप4।। भोरक अनुभूित जखनो कखन एिह गीतके सुनब तखने हैत। गीत केवल ऑिडयो छैक तकर \nलाभ /gपख7ोता के ई भ सकैत छिन जे आँिख मुिन गीत सुनिथ आ भाव के /g।ृ4व/gप9षलोक म/g।7ृ /g41ृमण करिथ। सु/gपष4ज \nकेर इजोत,  कोइली के बोल,भोरक सुगंध,  नव् ऊज/g।षख सब िकछु त भेटबे करत ओकरा संगे /gपषपेम , सृंगार आ \nभि/gप7ृत के अनुपम समंज/g।ृ4यक भान अलग। एिह गीत म/g।7ृ शा/g।ृ4/gपखखीय आ लोक दुनु केर म/gप87य आ/gपखषय/g।ष1जनक िम/gपख7ण \nभेटैत छैक। बुझना ऐना जाइत जेना ई गीत िलखले अिछ /gपषपोफेसर च/gप8।डे/gपख8र झा के गेबाक लेल। गीत \nसुनला बाद मोन म/g।7ृ बैकुंठक शाि/gप88त भेटैत छैक।  \n  \n  \nदोसर गीत: \nसबहक सुिध अह/g।ष।  लय छी हे अ/gप94बेहमरा  िकयै िबसरय छी हे। \nहमरा िकयै िबसरय छी हे माताहमरा िकयै िबसरय छी हे। \nछी हम पु/gपखख  अहॴ के जननीसे तऽ अह/g।ष।  जनय छी हे। \nएहेन िन/g417ुर  िकयै अह/g।ष।  भेलॱकिनको दृि/g41ष  नै दय छी हे। \n/gपखपण -/gपखपण  पल-पल /gप87यान  करय छीनाम अहॴ के जपय छी हे।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nरैन िदवस हम ठाढ रहय छीदरसन िबनु तरसय छी हे। \nछी जगद/gप94बा  जग अवल/gप94बातािरणी  तरिण बनय छी हे। \nहमरा बेिर िकयै न तकय छीपापी जािन फेरय छी हे। \nसबहक सुिध अह/g।ष।  लय छी हे अ/gप94बेहमरा  िकयै िबसरय छी हे।। \n  \nउपरो/gप7ृत गीत म/g।7ृ जे की एक भि/gप7ृत गीत छैक जािह म/g।7ृ एक भ/gप7ृत आत/g।ष1 भाव सं भि/gप7ृत म/g।7ृ लीन  भेल भगबती \nसं अपन स/gप94बाद गीतक /gपषखप म/g।7ृ क रहल छैक ,म/g।7ृ एक नूतन /gपषपयोग ई छैक जे एिह म/g।7ृ किन झटकारकेर गित \nछैक मुदा संतुलन यथावत छैक। गित एहेन जे गायक एकरा बटगमन ी के बाट देखबैत आिड़ये धुिडये जेना \nभि/gप7ृत म/g।7ृ लीन कुनो मंिदर िदश जा रहल होिथ। भि/gप7ृत भावना म/g।7ृ कोनो कमी निह। अिह गीतक एक अ/g।पपुत \nअनुभूित जँ पिहल गीत जक/g।ष। एकरो आँिख मुिन आ कान खोिल क स ुनब त अनुभूित हैत जेना एक भ/gप7ृत \n/g।ृ4नान /gप87यान सँ िनबृत भ अपन हाथ म/g।7ृ अिछ/gप88जल आ नाना तरहक फूल आ बेलपात सँ भरल फुलडाली लए \nभगबनाक /gप87यान म/g।7ृ लीन भेल गीत गबैत कुनो मंिदर म/g।7ृ भगबती जगदंबा  केर पूजा अच/g।ष1ना के हेतु जा रहल \nहो। एकपेिडया रा/g।ृ4ता संगे शरीरक संग गीतक संतुलन बनएबाक हेतु गीत जेना किन दौड़ैत हो। मुदा गित \nसँ गीत सुगीत बनैत छैक। एकर भाव आरो /gपषपबल भ जाइत छैक। भ /gप7ृत केर आत/g।ष1 भाव /g।ृ4प/g41ष होइत रहैत \nछैक। /gपख7ोता अपना आपके गायक संगे ताल म/g।7ृ ताल िम ला ई गीत सुिन आ गािब सकैत अिछ। \n  \nबड़ अजगुत भेल िगिरवर के भंिगया कुट/gप94ब भ गेल।  \nपिहरन म/g।7ृ िशव के पीता/gप94बर देल।  \nसेहो छोिड़ िशवजी मृगछाला ओिढ़ लेल। \nकोबर म/g।7ृ  िशब के जे तेल फुलेल देल। \nसेहो छोिड़ िशबजी जे भसम लोिप लेल। \nभोजन म/g।7ृ िशबके खीर पूरी देल।  \nसेहो छोिड़ िशबजी जे भ/g।ष4ग िपब लेल।  \nबड़ अजगुत भेलिगिरवर के भंिगया कुट/gप94ब भ गेल।।  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \nई लोककंठ म/g।7ृ बसल महेशबानी अिछ। एिह िवल/gपखपण महेशबानी के गेबाक हेतु चयन कैल गेल अिछ। गीत \nसुनब त मोनक घबराहट,  बेमेल िववाहक पीड़ाक सँग- सँग भ/gप7ृतक भगबान सँ /g।ृ4नेहािध/gप7ृय केर /g।ृ4वतः आवेगक \nअ/gपषपितम अनुभूित भेटत। भावक सँग श/gप9पदक उतार -चढ़ावक सँग लय म/g।7ृ सेहो उतरब चढ़ब केर परंपरा म/g।7ृ \nचिल जैब। शा/g।ृ4/gपखखीय राग चलैत छैक लेिकन एखु/gप98ला निह लोकक ताल आ /g।ृ1यवहारक सँगे। भाव भि/gप7ृतक \nआ/g4पषाद केर अनुभूित हैत , िखद/g।ष4श निह। िहनक /g।ृ4वरक प/gपखप अतेक /gपषपवल छिन जे तमाम भाव के पाछा छोड़ैत \nआगु बढ़ैत जाइत छैक। गीतक आखर- आखर मोन म/g।7ृ छपल जाइत छैक। श/gप9पदक अथ/g।ष1 िछलका जक/g।ष। बाहर \nभेल जाइत छैक। तमाम अवगुणक सँग िशब /gपषपशंशनीय , वंदनीय, आ सहज /g।ृ4वीकाय/g।ष1 छिथ। श/gप9पद कखनो काल \nभले भावना केर सं/gपषपेषण म/g।7ृ कमजोर भ गेल हो परंतु च/gप8।डे/gपख8र जीक /g।ृ4वर , हुनक सतत संगीत साधना आ \nशोधक कारणे एक एक श/gप9पद के कान म/g।7ृ जेना िमशरी के घोल जक/g।ष। घुसा दैत हो। वा/g।प4 यं/gपखख बोलक सहचर \nअिछ, गीतक /gपषपाब/gप98य छैक हुनकर सधल /g।ृ4वर।  \n  \nअि/gप88तम गीत पुनः िव/g।प4ापितक रिचत एक महेशबानी छैक : \n  \nआगे माई  , जोिगया मोर जगत सुख  दायक  , दुख ककरो  निह  देल।  \nदुख ककरो  नहॴ देल महादेव, दुख ककरो  निह  देल।  \nएिह  जोिगया के भ/g364ग भुलेलक , धतुर खोआए धन  लेल।  \nआगे  माई, काितक गणपित दुइजन बालक  , जग भर क निह  जान।  \nितनका अभरन िकछुओ न िथकईन,  रितएक सोन  निह  कान।  \nआगे माईसोना /g265पा अनका  सुत  अभरनअपन /g264/g406क माल।  \nअपना सुत लए  िकछुओ ने जुरइिनअनका लए जंजाल।  \nआगे  माईछन मे हेरिथ कोिट धन –बकसिथ  \nतािह देबा  निह थोर।  \nभनिह िव/g324ापितसुनुहे  मनाईनिथका िदग/g294बर  भोर।।  \n  \nअहु गीतक अ/gप88तस म/g।7ृ /gपषपवेश क जैत छिथ गायक -साधक च/gप8।डे/gपख8र झा . /g।ृ4वर साधना म/g।7ृ अतेक /gपषपवीन जे िबना \nकुनो अवरोध के गबैत रहैत छिथ। गीत घुसकैत निह दौरैत अिछ ।श/gप9पदक अनु/gपषखप आरोहन अवरोहन अव/g।ृपय  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nहोइत छैक मुदा भावना के स/gप94/gपषपेषण त बेजोड़ छैक। गायक गीत संगे /gप88याय करैत छिथ , िव/g।प4ापित संगे /gप88याय \nकरैत छिथ, आ अंततः गीतक भाव संगे /gप88याय करैत छिथ।  \n/g।ृ4प/g41ष िकनाई आव/g।ृपयक अिछ जे िहनकर उपल/gप9पध सी . डी. अथवा डी. वी. डी. केर स/gप94ब/gप88ध म/g।7ृ हम कुनो \nछंद, ताल, मा/gपखखा , अथवा रागक /g।ृ1याकरण आ गिणत केर सू/gपखख के आधार पर निह िलखने छी। अहेन निह त \nहमर िश/gपखपा अिछ आ निहये हमर साम/gप8खय/g।ष1। हमर /gपषपयास गीत सुिन , बुिझ जे गीतक कोि/gप7पनिटक आ बोल केर \nभाव आ गायन के /gपषपित सामा/gप88य /gपख7ोता केर भाव जैत छैक तकर स/gप94ब/gप88ध म/g।7ृ वात/g।षखलाप करब। सैह एिह म/g।7ृ \nकएल गेल अिछ। \n  \n२ \nगजे/g288/gं06  ठाकुर  \nमैिथली सी.डी. ए/g298ब म \nमैिथलीक िकछु  सी.डी. अ/gप98बमक  िल/g।ृ4ट  /gपषप/g।ृ4तुत  अिछ। \nगुणक दृि/g41षकोणसँ जागे महतो आ जागे राउत क संग  िबरासी सदा बेछप छिथ।  धनीराम महतोक स/g।।4ेश  \nआिदक दरभंगा रेिडयो /g।ृ4टेशनपर  रसा/g।ृ4वादन  केिनहार क/gप4। ओ मोन पिड़ जेता। आब धनीराम महत   दरभंगा \nरेिडयो /g।ृ4टेशनपरसेहो  अनुपल/gप9पध  छिथ,   दरभंगा रेिडयो /g।ृ4टेशन  अपन आक/g।षखइवसँ हुनका िनकालत तहूपर संदेह \nअिछ। \nिमिथलाक लोकसंगीतक अ/gप98बमक  एकटा छोट सूची /gपषप/g।ृ4तुत  अिछ। \n \nधनीराम महतो ( स/g।।4ेश  आिद दरभंगा रेिडयो /g।ृ4टेशन - आब अनुपल/gप9पध - दरभंगा रेिडयो /g।ृ4टेशन  अपन आक/g।षखइवसँ \nएकरा िनकालत तहूपर संदेह) \nकािरक झूमर- जागे महतो आ जागे राउत (गंगा कैसे/g।84स ) \nसोखा झूमर- जागे महतो आ जागे राउत (टी सीरीज) \nhttps://youtu.be/p-LQS2ZHJ9o?list=PLTwW4p11kfqqUeI442nSqvoKWQ5aFs9bo  \nhttps://youtu.be/gZsK3ZwXpYA  \nhttps://youtu.be/Vmmighmi3hk  \nhttps://youtu.be/sYT5iTsC3a4   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \n \nगोिव/gप88द  झूमर- जागे महतो आ जागे राउत (गंगा कैसे/g।84स ) \nगहील माता के पूजा- िबरासी सदा (गंगा कैसे/g।84स ) \nकाली माइ के पूजा- िबरासी सदा (गंगा कैसे/g।84स ) \nभुइंया बाबा के पूजा- िबरासी सदा (गंगा कैसे/g।84स ) \nगंगा माइ के पूजा- िबरासी सदा (गंगा कैसे/g।84स ) \nभुइया बाबा -भगैत /gपषपसंग - रमाका/gप88त  पिजयार (गंगा कैसे/g।84स ) \nबाबा ब/gप71तौर  भुइया बाबा- सकलदेव दास आ साथी ( सु/gपषपीम  वीिडयो) \nभ/gप7ृत  /gप7षयोित  (भगैत /gपषपसंग )- रंजीत पिजयार (नीलम वी.सी.डी.) \nबैताली यादव- तपे/gपख8र  यादव आ कामे/gपख8र  यादव (गंगा कैसे/g।84स ) \nकुँवर बृजवान- (गंगा कैसे/g।84स ) [गीत मैिथली संवाद िह/gप88दी ] \nभुखना-भुखनी- राम खेलावन महतो, नेथल म/gप8।डल , मही/gप88दर  यादव, राम असे/gपख8र  दास, हेमू मुिखया आ िब/gप98टु \nमुिखया [गीत मैिथली संवाद मैिथली] \nरेशमा चूहड़मल- रामवृ/gपखप  ठाकुर ए/gप8।ड  पाट/g।ष8  (गंगा कैसे/g।84स ) [गीत मैिथली संवाद मैिथली आ िह/gप88दी ] \nराजा स/g।।4ेश - िवदेिशया नाच पाट/g।ष8 , देवे/gप88/g4ृष  साहनी आ पाट/g।ष8  (गंगा कैसे/g।84स ) [गीत मैिथली संवाद िह/gप88दी ] \nआ/g।।4ा  /gपष4दल  झग/gपषख  बध- - िवदेिशया नाच पाट/g।ष8 , देवे/gप88/g4ृष  साहनी आ पाट/g।ष8  (गंगा कैसे/g।84स ) [गीत मैिथली संवाद \nिह/gप88दी ] \nसंत बाबा क/gपषख  िखरहरी- /gपष4दल  पिजयार ( जय/gपख7ी  कैसे/g।84स ) [गीत मैिथली आ िह/gप88दी  संवाद िह/gप88दी ] \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n जगदीश चं/gं06  ठाकुर अिनल \nमहाकिव च/g288दा  झा कृत रामायणक सु/g288दरका/g283डक  एलबम \n \n  \nिमिथलाक /gपषपिस/g।पृ  गायक-गाियका /gपख7ी  िवकास झा आ रि/g।ृपम  झाक /g।ृ4वरमे किववर च/gप88दा  झा िवरिचत िमिथला \nभाषा रामायणक सु/gप88दरका/gप8।डक  एलबम दू भागमे यू- /g।84यूब  पर उपल/gप9पध  अिछ। अ/gप87याय  2 धिर /gपषप/g।ृ4तुत  कएल \nगेल अिछ। \nhttps://youtu.be/1ZED0SeYJwY?list=PLUmTaUxB0Bdv9bzu qkjpfKB0Uly1IAGoA  \nhttps://youtu.be/ZKkd-UCNSEA  \nएिह पर हमर म/gप88त/g।ृ1य  /gपषप/g।ृ4तुत  अिछ : \n1. /gपषप/g।ृ4तुित  : शारदे /gप94यूिजक  । \n2.योगदान : हेमानंद ठाकुर, शिशका/gप88त  झा आ   श/gप94भुनाथ    झा आजाद   । \n3.संगीत : रि/g।ृपम  आ िमिथलेश झा ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \n4. /g।ृ4वर     : /gपख7ी  िवकास झा आ रि/g।ृपम  झा। \n5. /g।ृ4वरक  /gपषपभाव  : मधुर, मनमोहक, आन/gप88ददायक।   \n6.संगीतक /gपषपभाव  : िवल/gपखपण  । \n7. /gपषप/g।ृ4तुितक  कोिट : /gपषपभावशाली।  \n8. उ/gप74चारण   :    अिधक/g।ष4श  श/gप9पद  सबहक उ/gप74चारण   एकदम शु/g।पृ  भेल अिछ। अपवाद   /g।ृ4व/gपष4प  िकछु श/gप9पद  सभमे \nकतहु-कतहु उ/gप74चारण  दोष अिछ , जािहसं बचल जा सकैत छल । जेना ई श/gप9पद  सभ : \n     श/gप9पद                                     उ/gप74चारण  \n    शूिन                                          शूनी \n   अपन                                        अ/gप9ृपन  \n   सपन                                         स/gप9ृपन  \n    बैिश                                          बैशी \n   अनुकूला                                   अनुकुला \n   करित                                        करती \n    अविन                                        अवनी \n9. अ/gप88य  दोष : अ/gप87याय  2 मे किव/gपख4  धना/gपखपरी  गीत, सवैया छ/gप88द , गीत काफी, गीत पिहल, दोसर आ तेसरक \nचािरम प/g।ष।ित  धिर गायनमे निह आएल अिछ । \n10. िट/gप9ृपणी   :   मैिथलीमे उपल/gप9पध  आ हमर देखल-सूनल िकछु उ/gप74च  कोिटक एलबमक /gपख7ेणीमे एिह एलबम क/g।7ृ \nराखब। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n \nबालान/g।ष4 कृते \nिवदेह मैिथली मानक भाषा आ मैिथली भाषा स/g29ंपादन  पा/g38थय/g389म  \nभाषापाक  \nगजे/g288/gं06  ठाकुर  \nमैिथलीमे बाल सी.डी अ/g298बमक  सव/g361था  अभाव  \nमैिथलीमे बाल सी.डी अ/gप98बमक  सव/g।ष1था  अभाव अिछ। तैयो एकटा छोट संकलन िलंकक संग /gपषप/g।ृ4तुत  अिछ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \nमैिथली नाटक बुिधयार छौडा आ रा/g2थ2 स, २५ नोभे/gप94वर  2011, रिसयन क/gप98चर  से/gप88टर , कमल पोखरी , \nकाठमा/gप8।डूमे /gपषप/g।ृ4तुत   \nलेखन रमेश रंजन \nhttps://youtu.be/lbyItMF9STE  \nhttp://maithili-drama.blogspot.in/2011/12/blog-post_27.html  \nक/g312ा  हौ हमहू जेबै इ/g30ंकूल  \nhttps://youtu.be/zikDHR8IXXc   ( धीरे/gप88/g4ृष  पूजा) \nhttps://youtu.be/rRjJmckzhSg  \nगु/g26ंदेव  कामत  \nhttps://youtu.be/7ZzEsE8XULc  \nअंजना इ/g30ंसर  \nhttps://youtu.be/J2FNIeMdopM  \nरजनी प/g298लवी  \nhttps://youtu.be/_wlw2gjFyJQ  \nhttps://youtu.be/LSDRp1bmE-w?list=PLE58799CC1970F50F  \nhttps://youtu.be/3oL_MGVAm2g?list=PLE58799CC1970F50F  \nhttps://youtu.be/BiTT330h9ok?list=PLE58799CC1970F50F  \nममता गाबय गीत  (मैिथली िफ/gप98म ) (सौज/gप88य : केदार नाथ चौधरी) \nmamitohar.mp3  (सुमन क/gप98याणपुर ) \nhttps://youtu.be/CcN4w47e4Fg  \nhttps://youtu.be/vDMv-qUVDRg  \nArr_Bakri_Geeta_Dutt   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nKahu_Rame_Ram_Mahendra_Kapoor  \nिव/g2थ8क  पिहल देशभि/g2ण0त  गीत  (दूव/g।षख/gपखपत  मं/gपखख  , शु/gप7ृल यजुव/g।71द अ/gप87याय २२, मं/gपखख २२: साभार \nआइ.आइ.एस.एच.)Doorvakshat_Mantra.mp3  \n वण/g361माल ◌ा     (शु/g।पृ  उ/gप74चारणक  लेल: साभार सं/g।ृ4कृत  भारती )   \nAtoGya.mp3  \n(बालमंडली िकशोर-जगत ) : गजे/gप88/g4ृष  ठाकुर   \nGajendraThakurI0.mp3  \n  \nजानकी एफ.एम. \nसामाचकेव◌ा पर िबशेष िरपोट/g।ष1 २०१० \nhttps://youtu.be/AmLvMzZrfO8  \nhttps://youtu.be/3rAcKjUfijw  \nचना जोर गरम  \nhttps://youtu.be/H1vyD058V3Q  \nhttps://youtu.be/QUBS5v1Cufk  \nhttps://youtu.be/-H278XhHD6g  \nhttps://youtu.be/0UjFakZe4BM  \nhttps://youtu.be/_26zQlsDLPU  \nhttps://youtu.be/Znmt3F7D98M  \nhttps://youtu.be/kldDIcnL25k  \nhttps://youtu.be/P7k9CnIaLds  \nhttps://youtu.be/230RK3DB5SI   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \nhttps://youtu.be/GiT6oT4yaac  \nhttps://youtu.be/V7g6wcp45RQ  \nhttps://youtu.be/Ix6QF3fkNOU  \nबौआ चान सन  (िवजय/ काजोल) \nhttps://youtu.be/3txJOqUySZw  \nhttps://youtu.be/SW4fX6Wigrs  \n  \nदी/g2थ2ा  भारती  \nhttp://youtu.be/pTPYg_4a_II   \nhttp://youtu.be/25NmustCBPI   \nhttp://youtu.be/k43HnEW-TBk   \nhttp://youtu.be/LXhMeEPnqys   \nगीत-गोिव/g288ददा स (गायन दी/g2थ2ा  भारती ) \nhttp://youtu.be/BJEH6Cy4rNk  \nhttp://youtu.be/9Jvupm02uHg  \nhttp://youtu.be/Sn3H8yuH9PU  \nhttp://youtu.be/EpAvkk9Qa40  \nhttp://youtu.be/FNWGQz1evRg  \nhttp://youtu.be/D2AxSdv8LyA  \n \nमैिथली गजल (गजल- गजे/g288/gं06  ठाकुर, गायन दी/g2थ2ा  भारती) \nhttp://youtu.be/WDcPyKqAKIc  \nhttp://youtu.be/weA0vk5-d8g  (बहरे मुतकािरब) \nhttp://youtu.be/vma-sniQ8zs  \nhttp://youtu.be/b2ti1ASefn4  \n82 म सगर राित दीप जरए, स्थान- गजेन् /g4ृष ठाकुर जीक िनज आवास, गाम- म/g।7ृहथ , िजला- मधुबनी। \nिद न/g।ष4क - 31 मई 2014 (शिन िदन), समए- संध्या छह बजेसँ। गोष्ठीक  नाओं- कथा बौ/g।पृ  िस /g।पृ मेहथपा \nसगर राित दीप जरए। \nआयोजनक खेप- ८२ म आयोजन, संयोजक- गजेन् /g4ृष ठाकुर।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \nिवशेषता- बाल सािहत्यपर केन्ि/g4ृष त। \nhttps://www.youtube.com/watch?v=lnu6pf9e7zY   \n  \nहमर देवान/g288द  नाम यौ  \nhttps://youtu.be/G2DYX8fouNE  \nमाए िकन दे गै बकड़ी  \nhttps://youtu.be/TtnPyo3tJBA  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n \n िवदेह \n \nमैिथ ली सािह/gप84य आ/gप88दोलन  \n (c)2004-17. सव/g।षखिधकार लेखकाधीन आ जतऽलेखकक नाम नैअिछ ततऽसंपादकाधीन।िव देह - /gपषपथममैिथली \nपाि/gपखपक ई -पि/gपखखका  ISSN 2229-547X VIDEHA स/gप94पादक : गजे/gप88/g4ृष ठाकुर। सह -स/gप94पादक : उमेश मंडल। \nसहायक स/gप94पादक : राम िव लास साहु, न/gप88द िवलास राय , स/gप88दीप कुमार साफी आ मु/g।8पाजी (मनोज कुमार \nकण/g।ष1)। कला- स/gप94पादन : /gप7षयोित झा चौधरी। स/gप94पादक - नाटक-रंगमंच-चलिच/gपखख - बेचन ठाकुर। स/gप94पादक - \nसूचना-स/gप94पक/g।ष1-समाद- पूनम मंडल। स/gप94पादक - अनुवाद िवभाग- िवनीत उ/gप84पल।  \nरचनाकार अपन मौिलक आ अ/gपषपकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण/g।ष1 उ/gपख4रदािय/gप84व लेखक गणक म/gप87य \nछि/gप88ह )ggajendra@videha.com क/gप4।मेल अटैचमे/gप8।टक /gपषखपम/gप4। .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम/g।71टमे पठा \nसकै छिथ।रचनाक संग रचनाकार अपन संि/gपखप/gप9ृत पिरचयआ अपन /g।ृ4कैन कएल गेल फोटो पठेता , से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमेटाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल /gपषपकाशनक हेतु िवदेह (पाि/gपखपक ) ई \nपि/gपखखकाक/gप4। देल जा रहलअिछ।एतऽ /gपषपकािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक /सं/g।91हक/gपख4/g।षख लोकिनक लगमे \nरहति/gप88ह , मा/gपखख एकर /gपषपथम /gपषपकाशनक / ि/gपषपंट -वेब आक/g।षखइवक / आक/g।षखइवक अनुवादक आ आक/g।षखइवक ई -/gपषपकाशन /  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१७  म  अंक  ०१  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१७ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \nि/gपषपंट -/gपषपकाशनक  अिधकार ऐ ई- पि/gपखखकाक/gप4। छै।  ऐ ई पि/gपखखकाक/gप4। /gपख7ीमित ल/g।खृमीठाकुर /g।पखारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक/gप4। ई /gपषपकािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-17 सव/g।षखिधकार सुरि/gपखपत। िवदेहमे /gपषपकािशत सभटारचनाआ आक/g।षखइवक सव/g।षखिधकार रचनाकार आ \nसं/g।91हक/gपख4/g।षखक लगमे छि/gप88ह। रचनाकअनुवाद आ पुनः /gपषपकाशन िकंवा आक/g।षखइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतुggajendra@videha.co.in पर संपक/g।ष1 क/gपषख। ऐ साइटक/gप4। /gपषपीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरीआ रि/g।ृपम \nि/gपषपया /g।पखारा िडजाइन कएल गेल। ५ जुलाई २००४ \nक/gप4।http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html “भ ालसिरक गाछ”- \nमैिथली जालवृ/gपख4सँ /gपषपार/gप94भ इंटरनेटपर मैिथलीक /gपषपथम उपि/g।ृ4थितक या/gपखखा िवदेह - /gपषपथम मैिथली पाि/gपखपक ई \nपि/gपखखका धिर पहुँचल अिछ ,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई /gपषपकािशत होइत अिछ। आब “भालसिरक \nगाछ” जालवृ/gपख4 'िवदेह' ई-पि/gपखखकाक /gपषपव/gप7ृताक संग मैिथली भाषाक जालवृ/gपख4क ए/g।91ीगेटरक /gपषखपमे /gपषपयु/gप7ृत भऽ रहल \nअिछ। िवदेह ई- पि/gपखखका ISSN 2229-547X VIDEHA \nिसि/g320र/g304तु   ","size_mb":0.52,"has_text":true},"Videha 218.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 218.pdf","name":"Videha 218.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २१८ म अंक १५ जनवरी २०१७ (वष/gंण1 १० मास १०९ अंक २१८)\n \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग /ख़शय4  \n२.१.व/g288दना अव/gो0खथी दुबेजीक िह/g288दी कथा (अनुवाद आशीष अनिच/g288हार /gो2ड़ारा) \n२.२.डॉ. कैलाश कुमार िम/g2ड़ढ़ - महाराजा पंिहबा: मिणपुर केर ग़रीब नबाज़  \n२.३.रबी/g288 /gख06 नारायण िम/g2ड़ढ़ - विर/gखृढ़ नागिरक  \n२.४.बीहिन कथा- ठ'रल सीरक.  : सुकेश साहनी (िह/g288दीसँ मैिथली मैिथली /g26ड़पा/g288तरण - मु/gो82ाजी) \n  \n३. प /ख़शय4  \n३.१.आशीष अनिच/g288हार - ३ टा गजल  \n३.२.डा िजयाउर रहमान जाफर- आजाद गजल  \n३.३.१. डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”- ६ टा किवत२.बाबा बै/ख़शय4न ा थज ी क  आजाद गजल  \n३.४./ख़य6यण व  कुमार-राईत इजोिरया ताइक रहल अछ ि◌ \n  \n४.ब◌ा ल ान /ख़श64  कृते- १.रतन कुमार लाल दास- कोईली बाजी रहल अई २. डॉ. शिशधर कुमर- ७ टा बाल किवत ◌ा \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/ख़यषषकल ा / फोट ो  सभक  फाइल स भ  डाउन लो ड कर ब ाक  ह ेतु नीच /ख़श6श क ि लंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE \n िवदेह आक/gंण5इव  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह  जालव ृ /ख़यष4 क ि ड सकसन फोरमपर  जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेह /ख़शयषारा  संचािलत \"आमंि /ख़यषष त  रचनापर आ मंि/ख़यषष त  आलोचकक ि ट/ख़यए0 प णी \" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचना आमंि/ख़यषषत  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाध ि म/ख़श61त ापर  िट/ख़यए0 पण ी  करबा लेल कैलाश कुमार िम/ख़यषछज ीक/ख़य4श  आमंि/ख़यषषत  कएल जा रहल \nछिन। दूनू गो ट ा क/ख़य4श  औपचािरक सूचना जि/ख़यएूदय े  पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई /ख़य6यका िश त  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ ि ट/ख़यए0 प णीकत/ख़श6ष  म ध ुक/ख़श64 त  झाजी छलाह। \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे त ी न  टा  ि व शेष /ख़श64 क तीन स ा ि ह /ख़यू4यक ा रपर /ख़य6यका िश त  केलक \nजकर म ा प दंड छल  सा लमे दूटा  ि व शेष/ख़श64क जी िव त  सा िह/ख़यू4यकारक उपर र हत जइ म े एक टा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी  स ा ल क स ा ि ह /ख़यू4यक ार रह त ा तँ द ो सर ४०-५० सालक ( मैिथल ी  स ािह/ख़यू4य क ा र मने  भ ारत आ न ेपाल \nदूनूक)।  ऐ /ख़शूएम मे अर ि व/ख़यूूद  ठ ाकुर ओ जग दीश च ं/ख़406  ठाक ु र \"अिनल\"जी प र िव शेष/ख़श64 क िनकिल चुकल अिछ। \nआग ूक िवश ेष/ख़श64क िकन का प र हु अ ए  तइ लेल एक  मा स  पिहनेसँ पाठ कक  स ुझा व  म/ख़श6शगल  गेल छल।   पाठकक \nसुझा व  आए ल  आ  ओइ  सुझाव अंत ग /ख़श61त  ि व द ेहक ि कछु अि गला  ि व शेष /ख़श64 क परमे /ख़यषू र का प ि ड़ , वीरे/ख़यूू /ख़406 मि/ख़यएूल क आ \nकमला चौधर ी पर  रहत। हम र सबह क /ख़य6यय ा स रहत जे ई ि व श े ष /ख़श64 क स भ २०१७ मे /ख़य6यकाि श त  हुअए मुद ा ई  \nरचनाक उपल/ख़यएयधत ा पर ि न भ/ख़श61 र  करत।  मन े रचनाक उपल/ख़यएयधता क  ि हस ाबस ँ स मए  ऊपर -ि न/ख़यछ4चा भऽ सकैए।  सभ \nगो ट ा सँ आ/ख़शए1 ह ज े ओ अप न -अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n ई-प/ख़यषष  \nिवदेह गीत-संगीत क/ख़शछ0ि/ख़406 त  अंक पढ़लहुँ (217) \nिदनेश यादव भाई जी /ख़शय0ा र ा  िलखल गेल लेख के लेल /ख़य6यिति /ख़शूएय ा   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nबहुत िनक आ शा/ख़यूूद ि भ /ख़श61क  िलखलॱ भाई जी, हम मैथली बहुत नई िलख पावै िछ मु/ख़शय0ा  अहा के िलखल लेख \nपढला के बाद ई मालुम भेल मैथिल वा िमिथला के िठकेदार सभ लुइट रहल अिछ । िकछु िदनु पिहलो \nजनकपुर मे जनकपुर स ा िह/ख़यू4 य  म ह ो /ख़यू4सव  भेल छयल ..... ओ का य /ख़श61/ख़शूएम  के ि ल/ख़श04ट  वा व/ख़यछ0ता  सभ के नाम \nदेखलाके बाद हम बहुत दुिखत भेलउ.....तब हमरा बुझायल जे शायद हम िमिथला मे त रह/ख़शछश  िछ मु/ख़शय0ा  हम \nमैिथल कम सोलकन बेसी िछ....एके टा बात कहव ...िमिथला र मैिथली के करो िपता जी के अज/ख़श61न  स/ख़यए4 प त ी  \nनै छैयक....जय िमिथला जय मैिथली \n-अन/ख़यूूत  अनुराग \nिवदेह गीत-संगीत क/ख़शछ0ि/ख़406 त  अंक पढ़लहुँ (217)। कोनो स ा िहि/ख़यू4य क  पि/ख़यषषका  /ख़शयषार ा  गीत-संगीत लेल पूरा अंक देब \nसे /ख़य6यायः  पिहले बेर भेल हएत। सभ आलेख एकटा-एकटा िबंदु लऽ कऽ उठल अिछ आ भ िव/ख़श0शयम े  एकर मह/ख़यू4व  \nबुझेतै। अइ अंक लेल ि व देह क/ख़य4श  तँ बधाइए संगे-संग सभ लेखक सेहो बधाइ \n-आशीष अनिच/ख़यूू ह ा र  \nअंक 216मे स ुश ा/ख़यूूत  झा \"अवलोिकत\"जीक किवता पिढ़ नीक लागल। हुनकर आरो किवता आएत से आशा \nअिछ। डॉ. शिशधर कुमर जीक बाल किवता नीक छिन मुदा नमहर वा/ख़यछ0य  सभहँक कारणे ई किवता सभ \nपाठ कऽ सकत ई िवचारक िवषय। कैलाशजीक जािह त रह /ख़शछ0  आलेख आिब रहल अिछ ओिह ि ह स ाब /ख़शछ0  आबए \nएकटा पोथी िवचार बिनते छै। \n-आश ी ष  अन ि च/ख़यूू ह ा र  \n \nिवदेह स/g2उथमान  \nिवदेह समाना/g288तर सािह/g28थय अकादेमी स/g2उथमान  \n१.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28थय अकादेमी  फेलो पुर/gं0थकार २०१०-११   \n२०१० /ख़यषछी ग ोिव/ख़यूूद झा (सम/ख़शए1  य ो ग दान ले ल ) \n२०११ /ख़यषछी रम ा न /ख़यूूद रेणु (स म/ख़शए1  य ो ग दान ल ेल ) \n२.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28थय अकादेमी पुर/gं0थकार २०११-१२   \n२०११ मूल पुर/ख़श04 का र - /ख़यषछी  जग दीश  /ख़य6यसा द  म /ख़यूश डल (गामक िजनग ◌ी, कथा सं/ख़शए1ह ) \n२०११ ब ा ल स ा ि ह /ख़यू4य पुर/ख़श04कार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथ ा सं/ख़शए1 ह ) \n२०११ य ु व ा प ुर /ख़श04 का र - आन /ख़यूूद कुम ा र झा  (कलह ,  नाटक) \n२०१२ अ न ुव ाद प ुर/ख़श04कार - /ख़यषछी  रामल ो चन ठाकुर - (प/gं2ंानदीक माझ ◌ी, ब/ख़श64 /ख़यछयल ा - म ा िनक बं/ख़शय4 ो प ा /ख़यूछय ा य ,  उप/ख़यूूयास \nब/ख़श64/ख़यछय ला सँ मैिथली अनुवाद) \nिवदेह भाषा स/g2उथमान २०१२-१३ (वैकि/g2उ8पक सािह/g28थय अकादेमी पुर/gं0थकारक /g2ण5पमे /g2ण2िस/gं20 ) \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  /ख़यषछ ी राजन/ख़यूूद न ल ा ल  द ास  (सम/ख़शए1  योगद ा न  ल ेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल  सािह/ख़यू4य पुर/ख़श04 का र  - /ख़यषछी जगद ीश /ख़य6य स ाद म/ख़यूशडल क/ख़य4श  “तरेगन ” बा ल /ख़य6येरक िवह ि न  कथ ा  स ं/ख़शए1 ह   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n२०१२  मूल प ुर /ख़श04कार  - /ख़यषछी  राजद ेव म /ख़यूशड लक/ख़य4श  \"अ/g2उथबरा \" ( किव त ा सं/ख़शए1ह ) लेल। \n2012  यु व ा प ुर/ख़श04 का र - /ख़यषछीमत ी /ख़यछ6योि त सुन ी त च ौ ध रीक  “अिच/gंण1स ” ( किवत ा  स ं/ख़शए1 ह ) \n2013  अनुवाद पुर/ख़श04कार - /ख़यषछ ी  न रेश कुमार  ि व क ल  \"ययाित\" ( म र ा ठ ी  उ प/ख़यूूयास /ख़यषछ ी  ि व /ख़श0श णु  सखार ा म  खा/ख़यूशड ेकर ) \nिवदेह भाषा स/g2उथमान २०१३-१४ (वैकि/g2उ8पक सािह/g28थय अकादेमी पुर/gं0थकारक /g2ण5पमे /g2ण2िस/gं20 ) \n२०१३  बाल  सािह/ख़यू4य पुर/ख़श04 का र  – /ख़यषछ ीमती /ख़यछ6य ोित  स ुन ी त चौध र ी - “देवीजी” ( बाल िनब/ख़यूू ध सं/ख़शए1ह ) लेल। \n२०१३  मूल प ुर /ख़श04कार  - /ख़यषछी  बे चन ठा क ु र क/ख़य4श  \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( ना ट क सं/ख़शए1ह ) लेल। \n२०१३ य ु व ा प ुर /ख़श04 का र - /ख़यषछी उ मेश म/ख़यूशडल क/ख़य4श  “िन/gं02तुकी ” ( कि व ता सं/ख़शए1ह )लेल। \n२०१४ अ न ुव ाद प ुर/ख़श04कार - /ख़यषछी िवन ीत उ/ख़यू4प ल क/ख़य4श  “मोहनदास ” ( िह/ख़यूूद ी उप/ख़यूूय ा स /ख़यषछ ी उदय  /ख़य6यकाश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा स/g2उथमान  २०१४-२०१५  (समाना/g288तर सािह/g28थय अकादेमी स/g2उथमान ) \n२०१४ मूल पुर/ख़श04 का र - /ख़यषछी  न /ख़यूूद िवल ा स  राय (सखारी पेटार◌ी- लघु कथ ा  सं/ख़शए1ह ) \n२०१४ ब ा ल पुर /ख़श04 कार - /ख़यषछी जगद ी श /ख़य6य स ाद म/ख़यूशडल  (नै धारैए - ब ा ल उ प/ख़यूूय ा स ) \n२०१४ य ु व ा प ुर /ख़श04 का र - /ख़यषछी आशीष अन ि च/ख़यूूहार (अनिच/g288हार आखर - गजल सं/ख़शए1ह ) \n२०१५ अ न ुव ाद प ुर/ख़श04कार - /ख़यषछ ी श /ख़यए4भ ु क ुमार ि स ंह  ( पाखलो -  तुक ा राम रा म ा  शे ट क कॲकण ी  उ प/ख़यूूय ा सक म ै ि थल ी  \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28थय , मूित/gंण1कला , िश/g2उ8प आ िच/g255कला /g252े/g255मे िवदेह स/g2उथमान २०१२  \nअिभ नय- मु/g271य अिभनय  , \nसु /ख़यषछ ी  ि श  /ख़यएू पी  कुमारी, उ/ख़411 - 17  िप त ा  /ख़यषछ ी ल/ख़शष0 म ण झा \n/ख़यषछी  शोभा क ा/ख़यूू त  महतो, उ /ख़411 - 15  िप ता- /ख़यषछी रामअवत ा र  महत ो , \nहा/gं0थ य -अिभनय  \nसु /ख़यषछ ी  ि /ख़य6य  यंका कुमारी, उ /ख़411 - 16,  िप ता- /ख़यषछी  वै /ख़शय4नाथ  स ा ह  \n/ख़यषछी  दुग /ख़श6षनंद  ठाकुर ,  उ /ख़411 - 23,  िप ता- /ख़श04 व . भरत ठाकुर \nनृ/g28थ य  \nसु /ख़यषछ ी  स ु लेख ा कुमार ी ,  उ/ख़411 - 16,  िप ता- /ख़यषछी  हरेराम यादव  \n/ख़यषछी  अमीत र ंज न ,  उ/ख़411 - 18,  िप ता- न ा ग े/ख़यषू र  कामत  \nिच /g255कला  \n/ख़यषछी  पनकला ल  म/ख़यूशडल ,  उमेर- ३५, िपता- /ख़श04व . सु/ख़यूू द र म /ख़यूशडल ,  गाम छजना \n/ख़यषछी  रमेश कुम ा र भारत ी ,  उ /ख़411 - 23,  िप ता- /ख़यषछ ी म ोत ी  म/ख़यूश ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \n/ख़यषछी  परमान/ख़यूू द  ठाकुर, उ /ख़411 - 30,  िप ता- /ख़यषछ ी न थुन ी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \n/ख़यषछी  बुलन र ाउत ,  उ /ख़411 - 45,  िप ता- /ख़श04 व . िच /ख़यएू ट ू  राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \n/ख़यषछी  बहादुर राम ,  उ/ख़411 - 55,  िप ता- /ख़श04  व . सरजुग राम  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \nिश/g2उ8पी -व/gं0थतुकला  \n/ख़यषछी  जगदीश  मि/ख़यएूलक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूित/gंण1-मृि/g25थका कला  \n/ख़यषछी  यदु नंदन  पंि ड  त, उ/ख़411 - 45,  िप ता- अशफ/ख़श6ू पंिड  त \nका/gथ17 -कला \n/ख़यषछी  झ म ेली  मु िखया , िपता  /ख़श04व . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आ/g28थमिनभ/gंण1र सं/gं0थकृित  \n/ख़यषछी  ल छम ी  द ा स ,  उमेर- ५०, ि पता  /ख़श04व . /ख़यषछ ी फण ी  द ास ,  गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली प/g255कािरता स/g2उथमान  \n-२०१२ /ख़यषछ ी न वे/ख़यूूद ु कुम ा र  झ ा  \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28थय , मूित/gंण1कला , िश/g2उ8प आ िच/g255कला /g252े/g255मे िवदेह स/g2उथमान २०१३    \nमु/g271य अिभनय -  \n(1) सु/g257ी आशा कुमारी सुपु/g255ी /g257ी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) मो. समसाद आलम सुपु/g255 मो . ईषा आलम, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3) सु/g257ी अपण/gंण5 कुमारी  स ुप ु/ख़यषष ी /ख़यषछ ी मन ो ज कुमार स ा ह ु ,  ज/ख़यूू म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलि /ख़शष0 म  िन य /ख़श6श ,  पो/ख़श04 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा/gं0थ य –अिभनय- \n(1)  /g257ी /gथ0उ/gंं2दवे पासवान उफ/gंण1 रामजानी पासवान  सुपु/ख़यषष - /ख़श04 व . ल /ख़शष0 म ी  पासवान, पता- गाम+पो /ख़श04  ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) टा◌ॅिस फ आलम सुपु/g255 मो . मु/gं0थ ता क आलम, पता- गाम+प ो /ख़श04 ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28थय , मूित/gंण1कला , िश/g2उ8प आ िच/g255कला /g252े/g255मे िवदेह स/g2उथमान  (म/gंणथगिन खबास सम/gंउ1 योगदान \nस/g2उथमान ) \nशा/gं0थ /g255ी य संगीत सह तानपुरा : \n/g257ी रामवृ/g252 िस ◌ ंह सुपु/g255 /g257ी अिन  /g2ण5/gं20 िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो/ख़श04 ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nम/gंणथगिन   खबास स/g2उथ मा न: िमिथला लोक सं/gं0थकृित संर/g252ण : \n/g257ी राम लखन साहु पे. /ख़श04 व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो /ख़श04  ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28थय , मूित/gंण1कला , िश/g2उ8प आ िच/g255कला /g252े/g255मे िवदेह स/g2उथमान  (सम/gंउ1 योगदान स/g2उथमान ): \nनृ/g28थ य  -   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n(1) /g257ी हिर   नारायण म/g28ं ड ल स ुप ु/ख़यषष - /ख़श04 व . न /ख़यूू द ी  म/ख़यूश ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो /ख़श04  ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सु/g257ी संगीता कुमारी सुपु/g255ी /g257ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच /g255कला -  \n(1) जय /g2ण2काश म/g28ं ड ल सुपु/ख़यषष - /ख़यषछी  कु शे/ख़यषू र म/ख़यूश ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, प ो /ख़श04 ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) /g257ी च/g288 दन कुमार म/g28ं ड ल सुपु/ख़यषष /ख़यषछ ी भ ो ल ा  म/ख़यूश ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पो/ख़श04 ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) सं/ख़य6यित  , छा /ख़यषष /ख़श04 न ा तक अंित म  व ष /ख़श61 ,  कला एवं िश /ख़यएू प  महािव /ख़शय4ा लय - पटना।     \nहिर मुिन य/gंणं / हारमोिनयम   \n(1)  /g257ी महादेव साह सुपु/g255 रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, व ा ड/ख़श61 - नं. ०९, पो/ख़श04 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g257ी जागे/g258र /g2ण2साद राउत  स ुप ु/ख़यषष  /ख़श04 व . र ा म/ख़श04  व /ख़य6षप रा उत ,  उमेर ६०, पता- गाम+पो /ख़श04  ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1)  /g257ी अनुप सदाय  सुप ु/ख़यषष  /ख़श04 व .   ,  पता- गाम- तुलिस याही, पो /ख़श04  ट - मनोहर प/ख़शय6 ी ,  थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  /g257ी क/g2उ8 ल र राम  सुपु/ख़यषष /ख़श04 व . ख/ख़शय6र राम ,  उमेर- ५०, गाम- ल ि /ख़शष0 म  िन य/ख़श6श ,  पो/ख़श04 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1) वासुदेव राम  सुप ु/ख़यषष  /ख़श04 व . अनुप राम, गाम+पो/ख़श04 ट - ि◌ न म /ख़श61ली ,  वाड /ख़श61 न . ०७   ,  िज ला- सुपौल (िब हार) \nिश/g2उ8पी -व/gं0थतुकला -  \n(1) /g257ी बौकू मि/g2उ8 ल  क सुपु/ख़यषष दरबा र ी मि/ख़यएू ल  क, उमेर- ७०, गाम- लि/ख़शष0 म  िन य /ख़श6श ,  पो/ख़श04 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2) /g257ी राम िव  लास धिर कार  सुपु/ख़यषष /ख़श04  व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पो /ख़श04  ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूित/gंण1कला -मृित/gंण1कार कला -  \n(1)  घूरन पंिड त सुपु/g255 - /ख़यषछी  मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पो/ख़श04 ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  /g257ी /g2ण2भु पंिड  त सुपु/g255  /gं0थ व .   ,  पता- गाम+पो/ख़श04 ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nका/gथ17 -कला-  \n(1)  /g257ी जगदेव साहु सुपु/ख़यषष श नी च र  साहु ,  उमेर- ३६, गाम- ि◌ न म /ख़श61ली -प ुरव/ख़श6षस ,  िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g257ी योगे/g288 /gथ0ण ठाकुर सुपु/g255 /gं0थ व . बु/gं20ू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पो /ख़श04  ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \nिकसानी- आ/g28थमिनभ/gंण1र सं/gं0थकृित -   \n(1) /g257ी राम अवतार  रा उत  सु प ु/ख़यषष  /ख़श04 व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2) /g257ी रौशन यादव  सुपु/ख़यषष /ख़श04  व . किप ले/ख़यषूर  य ा द व ,  उमेर- ३५, गाम+पो/ख़श04 ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ/gंंथा /महराइ-  \n(1)  मो. जीबछ  सुपु/ख़यषष मो . िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो/ख़श04 ट - बड़हारा, भाया- \nअ/ख़यूू ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \n/g257ी ब/g27थ चन म/g28ं ड ल सुपु/ख़यषष /ख़श04 व . सीत ा राम म/ख़यूश ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+प ो /ख़श04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g257ी रामदेव ठाकुर सुपु/g255 /gं0थ व . जागे/g258र ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पो /ख़श04  ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (/g2ण2भाती ) गौिन हार  आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1) /ख़यषछी  सु कद ेव साफ ी  \nसुपु/ख़यषष /ख़यषछ ी    , \nपता- गाम इटहरी, पो /ख़श04  ट - बेलही, भाया- ि◌ न म/ख़श61ल ी ,  थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (/g2ण2भाती ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपु/ख़यषष /ख़श04  व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, प ो /ख़श04 ट - बेलही, भाया- ि◌ न म /ख़श61ली ,  थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ले/gंंथु दास  स ुप ु/ख़यषष  /ख़श04 व . सन क म/ख़यूश ड ल पता- गाम+पो/ख़श04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपु/ख़यषष अ/ख़यएय दु ल रसीद मरहूम, पता- गाम+प ो /ख़श04  ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपु/ख़यषष ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1)  /g257ी जगत नारायण म/g28ं ड ल सुपु/ख़यषष /ख़श04 व . खुश ी ल ा ल म /ख़यूश  ड ल, उमेर- ४०, गाम+पो/ख़श04 ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g257ी देव नारायण यादव  सु पु/ख़यषष /ख़यषछी कु शुमल ाल  यादव ,  पता- गाम- बनरझुला, पो /ख़श04  ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1)  /g257ीमती फुदनी देवी  प/ख़यछएी /ख़यषछी राम फ ल म /ख़यूश ड ल, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(2)  सु/g257ी सुिव  ता कुमारी सुपु/ख़यषषी  /ख़यषछी ग ंग ार ा म  म/ख़यूश ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो/ख़श04 ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1)  /g257ी सीताराम राम  सुपु/ख़यषष /ख़श04  व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि/ख़शष0 म  िन य /ख़श6श ,  पो /ख़श04  ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g257ी ल/gं50 मी  राम  स ुप ु/ख़यषष  /ख़श04 व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nक/gंणंरनेट -  \n(1)  /g257ी च/g288 द र राम  सुपु/ख़यषष - /ख़श04 व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि /ख़शष0 म  िन य/ख़श6श ,  प ो /ख़श04 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान ,  उमेर- ५०, पता- गाम+प ो /ख़श04 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबे/g288 जू वादक-  \n(1) /g257ी राज कुमार महतो  स ु प ु/ख़यषष  /ख़श04 व . ल/ख़शष0 म ी  महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ न म/ख़श61ली वाड /ख़श61 नं . ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2) /g257ी घुरन राम ,  उमेर- ४३, गाम+पो /ख़श04  ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   /g257ी जीबछ यादव  स ुप ु/ख़यषष  /ख़श04 व . /ख़य6षप ा ल ाल  यादव ,  उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, प ो /ख़श04 ट - बेलही, भाया- \nि◌ न म /ख़श61ली ,  थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   /g257ी श/g2उथ भु म/g28ं ड ल सुपु/ख़यषष /ख़श04  व . लखन म/ख़यूश ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो/ख़श04 ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ न म /ख़श61ली ,  ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख /gं0थ स कर- (िख /gं0थ सा  कहैबला)-  \n(1) /g257ी छुतह/g2ण5 यादव उफ/gंण1 राजकुमार , सुपु/ख़यषष  /ख़यषछ ी  रा म  खे ला व न यादव ,  गाम- घोघरिड हा, पो /ख़श04  ट - मनोहर \nप/ख़शय6 ी ,  थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2) बैजनाथ मुिख या उफ/gंण1 टहल मुिख  या- \n(2) सुपु/ख़यषष /ख़श04  व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो /ख़श04  ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िच/g255कला - \n(1) सु/g257ी िम  िथ लेश कुमारी सु पु/ख़यषषी  /ख़यषछी राम द ेव /ख़य6य सा द  म/ख़यूश ड ल ‘झा /ख़य6षद ा र ’ पता- गाम- रसुआर, पो /ख़श04  ट -– मुंगराहा, भाया- \nि◌ न म /ख़श61ली ,  ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2) /g257ीमती वीणा देवी प/g27उी /g257ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) /g257ी िक  शोरी दास  सुपु/ख़यषष /ख़श04 व . नेब ैत  म/ख़यूश ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/ख़श04 ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ न म/ख़श61ल ी ,  ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \nतबला-  \n/g257ी उपे/g288 /gथ0ण  चौधरी सुपु/ख़यषष /ख़श04  व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+प ो /ख़श04  ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g257ी देवनाथ यादव  सुपु/ख़यषष /ख़श04 व . स व /ख़श61जीत या दव, उमेर- ५०, गाम- झ/ख़श6श झप/ख़शय6 ी ,  पो/ख़श04 ट - पीपराही, भाया- लदिन य/ख़श6श ,  िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1)  /ख़यषछी  पंची  ठाकुर ,  गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1)  /g257ी कु/g288 दन कुमार कण/gंण1 स ुप ु/ख़यषष  /ख़यषछ ी इ/ख़यूू /ख़406  क ुमार कण /ख़श61 पत ा - गाम- रेबाड़ी, पो /ख़श04  ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2)  /g257ी राम खेलावन राउत  सुपु/ख़यषष /ख़श04  व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर  (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \n/g257ी रामच/g288 /gथ0ण /g2ण2साद म/g28ं ड ल सु पु/ख़यषष  /ख़यषछी  झोट न  म /ख़यूश ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो/ख़श04 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ न म/ख़श61ल ी ,  ि◌ जला- सुपौल  (िब हार) \n/g257ी िव  भूित  झा स ुप ु/ख़यषष  /ख़श04 व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक   \n/g257ी रिव  /g288 /gथ0ण  यादव  स ुप ु/ख़यषष  सी ताराम याद व ,  पता- गाम- तुलिस याही, पो/ख़श04 ट - मन ो ह र प/ख़शय6 ी ,  थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n/g257ी िप  चकुन सदाय  सुपु/ख़यषष /ख़श04 व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+प ो /ख़श04  ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \n/g257ी रामपित   म/g28ं ड ल सुपु/ख़यषष /ख़श04 व . अजु/ख़श61न म /ख़यूश ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो /ख़श04  ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ न म /ख़श61ली ,  ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1) /g257ी किप  ले/g258र दास सुपु/g255 /gं0थ व . सु/gं82 र दास, उमेर- ७०, गाम- लि/ख़शष0  म  िन य/ख़श6श ,  प ो /ख़श04  ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g257ी खखर सदाय  सुपु/ख़यषष /ख़श04  व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत   \n(1) /g257ी रामिव  लास यादव  सुप ु /ख़यषष  /ख़श04 व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो/ख़श04 ट - स /ख़श64 ि ग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \n/g257ी जोगे/g288 /gथ0ण  राम  सुपु/ख़यषष /ख़श04 व . िब /ख़यएू ट ू  राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो /ख़श04  ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g257ी राजे/g288 /gथ0ण  राम  स ुप ु/ख़यषष  क ा ले /ख़यषूर राम ,  उमेर- ५८, गाम- मझौरा, प ा /ख़श04 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \n/g257ी सैनी राम  स ुप ु/ख़यषष  /ख़श04 व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+प ो /ख़श04  ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g257ी जनक म/g28ं ड ल सुपु/ख़यषष  /ख़श04 व . उिच त  म /ख़यूश  ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो /ख़श04  ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ न म /ख़श61ली ,  िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम य/gंणं / /gंउ1ुम बाजा   \n/g257ी परमे/g258र म/g28ं ड ल सुपु/ख़यषष /ख़श04  व . िब ह ा री म /ख़यूश ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ म य /ख़श6श  ब ज ब ै छ ि थ  । \n/g257ी जुगाय साफी  सुपु/ख़यषष /ख़श04 व . /ख़यषछ ी /ख़यषछी च /ख़यूू /ख़406  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पो /ख़श04  ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक   \n/g257ी बदरी राम ,  उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, प ो /ख़श04  ट - बेलही, भाया- ि◌ न म/ख़श61ल ी ,  थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n/g257ी योगे/g288 /gथ0ण  राम  सुप ु/ख़यषष  /ख़श04 व . िब /ख़यएू ट ू  राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \n/g257ी ज/gंउ1नाथ चौधरी उफ/gंण1 िध  यानी दास  सुपु/ख़यषष /ख़श04 व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो/ख़श04 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g257ी महे/g288 /gथ0ण पो/gं1उार ,  उमेर- ६५, पता- गाम+पो /ख़श04  ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \n/g257ी राम /g2ण2साद राम सुपु/g255  /gं0थ व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+प ो /ख़श04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेष/gंणथक :- \n१) हाइकू िवशेष/gंणथक १२ म अंक, १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf \n२) गजल िवशेष/gंणथक २१ म अंक,  १ नव/g2उथबर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf \n३) िवहिन कथा िवशेष/gंणथक ६७ म अंक, १ अ/g270टूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािह/g28थय िवशेष/gंणथक ७० म अंक, १५ नव/g2उथबर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \n५) नाटक िवशेष/gंणथक ७२ म अंक १५ िदस/g2उथबर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेष/gंणथक ७७म अंक ०१ माच/gंण1 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेष/gंणथक िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अग/gं0थत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भि/g270त गजल िवशेष/gंणथक १२६ म अंक, १५ माच/gंण1 २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समी/g252ा िवशेष/gंणथ क १४२ म, अंक १५ नव/g2उथबर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीक/gंणथत िम/g257 मधुप िवशेष/gंणथक १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिव/g288द ठाकुर िवशेष/gंणथक १८९ म अंक १ नव/g2उथबर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश च/g288/gथ0ण ठाकुर अिनल िवशेष/gंणथक १९१ म अंक १ िदस/g2उथबर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह स/g2उथमान िवशेषा  क- २००म अ क १५ अ/g2ण2ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अ/g2उ8बम  गीत संगीत िवशेष/gंणथक - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंि/g255त रचनापर आम ंि/g255त आलोचकक िट/g2उ0पणीक शृंखला W \n१. कािमनीक प/gंणथच टा किवता आ ओइपर मधुका/g288त झाक िट/g2उ0पणी  \nVIDEHA 209th  issue िवदेहक दू सए नौम  अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पि/g255काक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक  सव/gंण1/g257े/gथ17  रचनाक  एकटा समाना/g288तर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली  /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा  [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा  [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना  [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \nअपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nग जे /ख़यूू/ख़406  ठा कु र  \nggajendra@videha.com  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. ग /ख़शय4  \n२.१.व/g288दना अव/gो0खथी दुबेजीक िह/g288दी कथा (अनुवाद आशीष अनिच/g288हार /gो2ड़ारा) \n२.२.डॉ. कैलाश कुमार िम/g2ड़ढ़ - महाराजा पंिहबा: मिणपुर केर ग़रीब नबाज़  \n२.३.रबी/g288 /gख06 नारायण िम/g2ड़ढ़ - विर/gखृढ़ नागिरक  \n२.४.बीहिन कथा- ठ'रल सीरक.  : सुकेश साहनी (िह/g288दीसँ मैिथली मैिथली /g26ड़पा/g288तरण - मु/gो82ाजी) \n  \nव/g288दना अव/gं0थथी दुबेजीक िह/g288दी कथा (अनुवाद आशीष अनिच/g288हार /gं25ारा )  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n-/g262/gो0खतुत अिछ व/g288दना अव/gो0खथी दुबेजीक कथा केर अनुवाद।  ई कथा एकटा एहन िवषय-व/gो0खतुपर अिछ जे िक \n/g262ायः छूअल नै गेल। तँइ ई कथा अह/gो6ोक अपन कथा लागत। हमरा िहसाब/gोढ़0 ई कथा पु/g26खष दृि/gखृ6कोणसँ \nिलखल गेल अिछ मुदा िखड़की /gो0ख/g2ड़ड़ीक िदशामे खुलैत छै। तँ पढ़ू ई कथा--  \nव/g288दना अव/gं0थथी दुबे-- कथा -- दािय/g28थव  \n  \n\"रमणीक जी गुजिर गेलाह\"................ ई स म ा द अखबा रक प ि हले प/ख़शूय ापर छल । ओ ह , ई समाद पिढ़ते आभा \nउदास भऽ उठल आ बजा गेलै \"आब की हेतै\"। फ ेर अपने कहलक की ह े तै तकर कोन ो म त लब नै।  सभक /ख़य4श \nम र हे के छ ै। अ/ख़शयछ ासी ब ख/ख़श61मे  मरला । कम उमर नै छ लि न।  \nअभ य  सेहो क ोन ो न ा म /ख़श61ल  समाद सन एकर ा ले लक। न ाम/ख़श61 ल /ख़य6षप /ख़शछ0 तँ आ भा सेहो लेने छल मुदा आब ओकरा \nिच ंत ा  आब रमणी कज ीक पिर वारक/ख़य4श छ लै ज कर  संचा लन अप ने र मणी कज ी करैत छल ाह।  अ/ख़शयछासी ब ख/ख़श61क उ /ख़411मे  \nसेहो जब ाने स न  फ ुत /ख़श6ू  छ ल िन । म ज ाल जे क ो न ो  ब ात िब सि र  जािथ । दू -द ू ट ा द ो क ान  छ लिन मुदा द ूनूक /ख़य4श \nअपन े स/ख़यए4हा र ने। बे टा सभ  स े ह ो  सािठ क उ /ख़411 ध िर पहुँच ल मुद ा  एखन ो  बा पक देल  खच/ख़श6षपर िनभ/ख़श61र। घरक सभ \nकाज  रमणीकज ीक फ ैस लासँ  होइत  छ ल चाहे ओ  अपन  किनय /ख़श6श क एनाइ -गेनाइ हो िक पुतहुअक या बेटा \nबेटी क । हँ खच /ख़श6ष दै छलिख न त ँ ि हसाब ो सेहो पूर ा  ल ै छ ल ि खन।  िह स ाबमे ग ड़ ब ड़ ी  हुनका प स ंद  न ै छलिन।  \nकिहयो-कि ह यो आभ ा क/ख़य4श  रमणीकज ीक प ुतहु -बेटासँ ब ड़ ई ख/ख़श6ष  होइत  छलै । ह ो इ त  छल ै जे ओकरे जक/ख़श6श िबन ा  \nिज /ख़यए4म ेदार ी क ज ीवन  र िहतै तँ कते न ीक।ने  घ रक ि चं ता न े  ब ा हर क।  ओकरा  सभ क /ख़य4श पि हने खच/ख़श6ष  भ े िट  जाइ छ ै \nआ हमरा ख च /ख़श6ष दे बऽ प ड़ ै त अिछ । आभाक/ख़य4श  अ प न ससुरप र त ाम स  आबऽ लागै छै ।  ओकर ि बय ा ह क एकै \nसालक ब ा द  अभयक/ख़य4श क िह दे ल ग ेल ै अपन खच /ख़श6ष  अपने चलबए लेल। आभा फेर सोचैए एकटा हमर ससुर \nछल ाह आ एकट ा छल ा ह रम णीकजी जे मिरतो धि र बे टा पुतहुक/ख़य4श कोन ो िद/ख़श1यत  नै दे लि थ ।  \nएकटा  /ख़य6यित ि/ख़41छत  कपड़ ा ब ेपारी  छ ल ाह र मणी कजी ।  /ख़शए1ाहक क सभहँक ए ह न  िव /ख़यषू ा स जे  िहन केस ँ सभ  कपड़ा \nकीनए। रमणीकजीक टा टा बेटा छल। जािहमेसँ दू टा सािठ पास कऽ चुकल छिथ। आ तेसर पार करहे \nबला छ ि थ।  र म ण ीकजी  अप न  त ीनू बे टा ल े ल ए क न/ख़यए4बर क घर बन बेन े छल ाह।  घ रो  एकै छल िन  आ  स ोफ ा -\nकोठा स भ  एकै रंग क। आभ ा क सहे ली  छलै ह ष/ख़श6ष , र म ण ीकजीक ब ड़ क ी पु त हु । से जखन आ भ ा ह ष/ख़श6ष क घ र  \nगेल सोफ ा  सभ  द ेख ाबए तँ से दे ि ख  आभ ा क /ख़य4श कत े क ो  िदन  ि न ंद नै  भ ेलै । आ अपन ससुरपर फेरो तामस एलै। \nअपन बर अभयपर सेहो जे पने पाइसँ घर खिरदबाक सपना देखैए। पता नै किहया हेतै ओकर अपन घर। \nमुद ा  पत ा  न ै िकए आ भ ाक /ख़य4श ल गै छ लै ज े  रमणीकजी क ब े ट ा  स भ खु श  न ै छल।  आ खु श केन ा रिहतिन। पु त ह ुए \nसभ नाखुश छलिन। जखन-जखन हष/ख़श6ष आ भ ा  लग अब ै त छ ल । िश क ाइतक मोटरी सेहो नेने अबैत छल। \n\"कमिनय /ख़श6श  (कामना) नैहर गेलै तँ बाबूजी बीस हजार देलिखन आ हमरा बेरमे दसे। हम तँ किह देिलयिन जे \nहम नै जाएब नैहर। दस हजारमे की सभ हेतै। बुिझते नै छिथन।\"  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nिशकाइत करैत-करैत  हष/ख़श6षक म ूह लाल  भ ऽ जा इ त  छ लै। आभा क /ख़य4श आ/ख़यष6य/ख़श61 लगैत छ ल ै आ कह ैत  छ लै - \n\"लेिकन  द स  हजा रम े प ूरा  मिहनका खच/ख़श61 प ूरा  क ो न ा  हे तै \" \n\"नइ से नइ, खेनाइ-िपनाइ, िबजली,/ख़श04कूलक फ ी स , नौकर-चाकर सभ बाबुएजी दै छिथन\" \nहष /ख़श6ष  ई िल /ख़श04 ट  गन बैत  जा इत  छलै आ  आभ ा क/ख़य4श छ ग ु /ख़यूूता ल गैत रह ल ै  जे  सभ  ि कछु जखन  ब ा बुए ज ी  कर ै छि थन \nत ख न इ /ख़यए4 ह र -उ /ख़यए4हरक/ख़य4श  खच/ख़श61 ले ल दस हजा र कम को न ा  पिड़  जाइत छै। हमरा तँ दस हजारमे पूरा घर चलबऽ \nपड़ैए। द े ि खय ौ  क त ेक ि न ि /ख़यष6ं ती  जीबन  छै एकर सभ ह ँक त ैय ो ख ुश कह/ख़श6श छै  ई स भ। आभा  एखन ो िच ंत ा म े छल \nजे आब की हेतै? रमणीकजीक बेटा सभ हुनका िजिबतेमे अलग हेबाक लेल जे फरफर करै छल से तँ \nअजाद भैए गेलै। \nअइ घ टनाक/ख़य4श एक म ास  भऽ  गेल  र है  म ुदा काज े सभ  एह न अबैत गेल ै ज े आभ ा  आ ह ष/ख़श6ष क भ /ख़शछ0ट न ै भे ल  र है ।  \nमुद ा  ओिह िदन आभ ा  हष/ख़श6षक/ख़य4श हाटमे द ेखलकै त ँ  ि च/ख़यूूहब ा म े ध ो खा  भ ऽ ग ेल ै ।  \n\"की भेल, तबीयत खराप अिछ की?\" \n\"त ब ी य त  त ँ ठीक अिछ  मुद ा  भा ग े  ख राप अि छ।  बड़क ा दोक ान म झल ा द ेख ै छल ि खन  आ छ ोट क ाक/ख़य4श  द ु /ख़शूय ू भाए । \nसे मझला आब ओइ  द ोका नपर क/ख़यएय जा जम ा  ल ेल िखन। ओइ  दोक ानक ए कौ प ा इ  द े ब ा  ल ेल त ैय ा र  नै छिथ ।  \nआब एक द ो क ानम े ई दू पि र वा र  कोन ा  च ल त । घरक ख च/ख़श61 कते छ ै से आब बुझ ा  रहल अ िछ ?\" \nहाट ेम े ह ष /ख़श6ष  अपन दुख कहऽ  लग ल ै। आब आभाक/ख़य4श ब ुझ ा  ग ेल रह ै  ह ष/ख़श6षक चेहरा ए ना िकए भे ल ै ।  \n\"बाबूजी सभ राज-काज अपने देखै छलिख न स े  अइ दु /ख़शूयू भाए पत े नै क ो न ा  क ा ज ह ो इ  छै ।  सभ  ि द न \nबाबुएजीक कहलपर काज केला अपना मोने तँ िकछु केबे नै केला\" \nई सभ कहैत-कहैत ह ष/ख़श6ष  हकमए  ला ग ल  छल । स े सच  छ ै ह े जे न ौ कर जक/ख़श6श  खट ब  आ  म ाि लक  ज क/ख़श6श क ाज \nस/ख़यए4हा र ब द ु /ख़शूय ूम े भा र ी फरक छ ै। आभाक/ख़य4श ई  एखन ो  नै बु झएमे आि ब  रह ल  छ लै जे रमणीकजीक नीक केला की \nखराप। ब ेटा सभ क/ख़य4श  काज स ँ  द ूर र ख ल ा आ  ओक र ा  स भक/ख़य4श अपन  प ए रपर ठ ा ढ़  न ै होमए देलाह। स ािठ  स ालसँ \nबापपर  िनभ /ख़श61 र रह ए  बला बेट ा सभ  द ोक ा नक नौकरपर ि न भ /ख़श61 र छल।  आपना ब /ख़यछ4चामे अ पनो काज करब ा क ब ुि/ख़शय0 \nनै।एन ा  ि क ए  केल ि खन  रम ण ी कजी । अप न ब ेटा स भक/ख़य4श अ पन े बकलेल ब ना  द ेल िखन। लोथ सन बना \nदेलि खन। आ भाक /ख़य4श लगलै आ ब ओ  कत े  सुख ी  अ ि छ अप न छोट  पि र वा र , अपन कम पाइमे। पिहल बेर आभा \nअपन  ससुरक फोटोक /ख़य4श न ी क  जक/ख़श6श द ेखलक , बहुत देर धिर देिखते रहल। \n(मूल शीष/ख़श61क -- रमणीक भाइ नहॴ रहे) \n \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nडॉ. कैलाश कुमार िम/g257 - महाराजा पंिहबा: मिणपुर केर ग़रीब नबाज़  \nअजमेर केर ह ज र त  ख़्वाज ा  म ो इ नु/ख़श1एीन िच/ख़श0यती (1141-1236) के ग़ुरबतमे जीवन िजबैत लोकसँ आ \nजनसा ध ारण स ँ अग ा ध  /ख़य6येमके का र ण  ग़ रीब न ब ाज़  कहल जाइत  छि न ।  मुग़ल बाद श ा ह अकबर महान  (1542-\n1605) के ग़रीब नब ाज़ के र नामसँ जानल ज ाइत  छैक ।  ओ /ख़य6य जा व/ख़यू4 सल छल ा , ग़रीब, दुखी एवं असहाय के \nमदित करैत छला। \"ग़रीब नबाज़\" श/ख़यएय द  ल ो क कंठ मे एन ा ब ै स गेलैक  ज े आर  त  आ र म हा किव त ुल स ी द ास \n(1497-1623) अपन अजेय कृित रामचिरतमानस मे भगवान राम लेल ग़रीब नबाज़ (गरीबनेबाजू) श/ख़यएय द के /ख़य6यय ोग \nकरैत एक पद िलख लेला: \nगईबहोर गरीबनेबाजू।  \nसरल सबल सािहब रघुराजू।।  \nबुधबर निह हिर जस अस जानी।  \nकरिह पुनीत सुफल िनजबानी।।  \nएकर अथ /ख़श61 भ ेल , “/ख़य6यभ ु रघुन ा थ  हेरायल य ा  हाथसँ चिल गेल व/ख़श04तुके फेरसँ आ ि न  स कैत  छिथ , ग़रीबनबाज़ \n (दी न ब/ख़यूू धु ) ,  सरल /ख़श04 वभा व , स व /ख़श61शि/ख़यछ0तमान आ सबह क /ख़श04व ा मी  छ िथ । यैह बा त  बु िझ  गु णी जन  ओ िह /ख़यषछ ीहि र  केर \nयशग ा न स ँ अपनव ा ण ी क े पिव/ख़यषष  आ उ/ख़यष4म फल  देब ' बला बनबैत छिथ।” \nआ/ख़यष6य/ख़श61  त ख न भेल जखन पूव/ख़शछ6/ख़यष4र भा रत क े एक /ख़श64 तमे बस ल रा/ख़यछ6यम ि णपुर म े  अपन  /ख़य6यव ा सक द ौ रा न  हमर ा  \nपता  च लल  जे मिण प ु र के ग ौ रवम य इित हा समे सेह ो  एक /ख़य6य ता प ी , /ख़य6य ज ापाल क , स/ख़यए4 य क , सि ह /ख़श0श ण ु र ा ज ा भे ल ा \nिजनकर नाम ग़रीब नबाज़ छलिन। \nमिणपुर केर कुकी आिदवासी समुदायके डॉ. Leban Serto  िद/ख़यएूली ि व ि /ख़यषू /ख़शय4ालयम े हमर  सह पा ठी  छ ल ा । \nका ि /ख़शश4 हुनकर  एक म ैसेज दे खल ज ा िहमे ओ िलखन े छ िथ  जे द ू आिदव ास ी  समूह , नगा आ कुकीके बीच \nझगड़ा क े  चलते पूर ा  मिण प ु र  अ/ख़श04त -/ख़श01 य /ख़श04त भेल  अि छ । न े ट व क/ख़श61 या त   बंद छैक अथवा कतौ कतौ बहुत मंथर \nगितसँ चिल रहल छैक। लेबानके ई दुःख छिन जे  अगर   ि /ख़श04 थ ि त अिहन ा रह ल ैक त  ि /ख़शूए समस आ न व व ष/ख़श61 \nकेर श ुभक ा म ना संद ेश ओ  अ पन  िम/ख़यषषके निह द प ेत ाह । तािह ओ 17 ि द स/ख़यए4बर क ए ड व/ख़श64 समे सबके दुनु चीज़क \nशुभ क ामन ा  द द ेल िथ। दु भ /ख़श6ष /ख़यछय य स ँ हमर ा  ल ोक िन म िण पुर आ प ूव/ख़शछ6/ख़यष4 र भारतके संबंधमे बहुत बा त स ँ बंिचत छ ी । \nहम  सब म ीि डया /ख़शयष ा रे ई ज/ख़य6ष र ज न ैत  छी  जे  मिण प ुरमे स े न ा  आ सामा/ख़यूूय जन ताके ब ीच सौह ा द /ख़श61य निह  छ ैक , \nआिदवासी आ गैर आिदवासीके बीच लड़ाई चलैत रहैत छैक, आिदवासी समाजक दू समहू, नगा आर कुकीके \nबीच यु/ख़शय0 च ल ैत रहैत छ ैक , मािरकाट होइत रहैत छैक, सड़क जाम भ जाइत छैक, पे/ख़शएए ो ल 200 /ख़य64पय ा  केर \nएक लीटर भ गेलैक, आिद-आिद। मुद ा ए िह र ा /ख़यछ6 यके ऐितह ा िसक , स /ख़श64/ख़श04कृ ि त क , शै/ख़यषय िणक ग ौ रव  िद स ककर \n/ख़यूछयान जा इ त  अ िछ ?  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nहमरा लोकिन िबसिर जाइत छी जे यून ा न  आ च ी नक े  म/ख़यूछय  मिण प ुर िस/ख़यएूक/ख़य6षट सँ ज ुडै त अ ि छ। सम /ख़श04त  \nपूव /ख़शछ6 /ख़यष4र भार त म े मा/ख़यषष दू रा/ख़यछ6य अि छ जतयसँ  ि स/ख़यएूक/ख़य6षट  जा इत छैक , जा ि हम े एकटा रा/ख़यछ6य मिण प ुर सेहो अिछ । \nईरा/ख़यछ6य  32 आ ि द व ा स ी जे मूलत ः न ग ा आ कु की  /ख़शए1 ुपम े ब ॉ टल  अ ि छ केर  अ ि त िर/ख़यछ0 त मैती  समाज क गढ़  अिछ । \nअत ै क ेर त ी न  िह/ख़श04स ा धरती  प हाड़  आ एक ि ह /ख़श04स ा  मैदा न छ ैक। अ त ै केर ल ो क अ ि त /ख़य6य ाची न  समय स ँ \nयु /ख़शय0 कला , संगीतकला, घुड़सवारी, म /ख़यएूल य ु/ख़शय0 , माश /ख़श61ल आट/ख़श61 , नृ/ख़यू4य , नाटक, गायन, ि च /ख़यषष/ख़श64क न आिदमे /ख़य6यबु/ख़शय0 र हल \nछिथ। \nकहब  त  दंतककथा ल ागत  मुद ा  ई शु/ख़शय0 ऐ ितह ा ि सक त/ख़यूषय छ ैक जे इसामस ी ह के ज/ख़यूूमसँ 33 वष/ख़श61 पूव/ख़श61 \nमिणपुरके िलख ीत इ ितहा स केर द /ख़श04ता वेज उ पल/ख़यएयध  छ ैक ।  कहबाक त ा /ख़यू4 प य/ख़श61 ई  की जखन भ ारतके बह ु त  \nत था कि थ त िवक ि स त /ख़य6या/ख़यूू त  सबमे कुनो िलिख त  इि त हा स के /ख़य6यथा न ि ह छल  मि ण प ुरमे ि ल ि ख त  आ  /ख़शूएमब /ख़शय0  \nिलिखत इितहास केर परंपरा रहल अिछ। अतै बहुत राजा, राजकीय /ख़श01य व/ख़श04था , वंशावली आिद भेटत जे \nअह/ख़श6शके म ा न य लेल ब ा /ख़यूछय  करत जे मि णपुर  कुनो स ामा/ख़यूू य  रा /ख़यछ6य  न ि ह अ ि छ। छ ोट  छैक  त  क ी  भ े ल , बहुत \nगौरवप ूण /ख़श61 इित हा स आ परंपर ा के स म ेट न े अ िछ ।  \nचल ु ब ात  करै त  छ ी  म ि णपुर  केर म हारा जा ग़ री ब नब ाज़ के र स/ख़यए4 ब /ख़यूू धमे। ग़र ीबनब ा ज़ के  बात  करैत छ ी  \nत  एक  ब ा त आर ो  /ख़श04मरण  आिब  गेल। एक संगो/ख़416 ी म े हम  म ि णपुर केर र ा जध ान ी इ /ख़यए4 फ ा लमे भाषण  दै त रह ी । \nहमरा  संगे प /ख़शयश  /ख़यषछ ी आ र . के. िजला ि जत िसंह ब ैसल छ ल ा ।  ि ब ल कु ल  मै िथ ल पंि ड त  जक/ख़श6श  धो ती कु त/ख़श6ष प िहरन े , \nकपारमे गोल ठोप लगेने, क ा /ख़यूूहपर गमछ ा ध ा र ण  केन े। ज खन  हमर भा ष ण  स म ा /ख़यए0त भेल त  ओ कह ल िन : \" अह /ख़श6श  \nिव/ख़शय4 ा पि त  केर भू िमसँ छ ी । अह/ख़श6श सँ न ीक ब ात  सुनब ाक आ क/ख़श64 /ख़यषय ा  छ ल । अह /ख़श6श आक /ख़श64 /ख़यषय ा के पूरा केल ॱ। मि ण प ुर \nकेर स ेह ो  ि म ि थ ला  जक/ख़श6श बौि /ख़शय0क , स/ख़श64 /ख़श04कृ ि तक गौरवप ूण/ख़श61  इि तह ास छैक । एकर सामिरक  इि तह ास , यु /ख़शय0 कौश ल  \nकेर इि तहा स बह ुतॲ /ख़य6यद ेशसँ उ/ख़यष4म छ ैक। अतै ए क राज ा छ ला िज न का  हम रा लोक िन  ग़ री ब  न बा ज़के न ामसँ \nजनैत छी। अगर अ ह /ख़श6श  संगे  ब ैस ब  त िन ि/ख़यष6 /ख़यूूत सँ ह ु न कर स/ख़यए4ब/ख़यूू धमे चच/ख़श6ष  करब । \" \nअिह तरह/ख़य4श प/ख़शयश/ख़यषछ ी िजला िज त  िसंह ह मरा म ो नम े ई  अ/ख़शयय ुत  इ ि तहा स  जन बाक इ /ख़यछ4छा जा गृत क द े लि न । \nबादम े कतेक  िदन हुनक ास ँ आ आनो ल ोक सबसँ ग़ र ी ब  न बा ज़ पर चच /ख़श6ष भेल । ई बात  2006 ई/ख़श04 वी क े अिछ। \nसुनल इ ितहासके जे ब ा त  स ब /ख़श04 म रण  अिछ  त कर ा आ ई य थ ावत िलखब ाक /ख़य6यय ा स क  रहल छी। ह म र लेखनी \nसंगे या/ख़यषषा क /ख़य64 ब हु त  आनंिद त ह ैब। नव  ब ात सुनब। भारत क सं/ख़श04कृित केर  एक /ख़यषय े /ख़यषष केर म ह ानत ा  सु ि न  \nसम/ख़शए1 त ामे भ ा र त पर  गव /ख़श61क अनु भ ूि त  ह ैत।  \nत  इि त हासक  एक कथ ा  /ख़य6या र /ख़यए4भ कर ै त छी । ग़ री ब  न ब ा ज़ मिण प ुरमे 1709 सँ 1748 ई /ख़श04 व ी ध िर  अथ /ख़श6ष त \nक़रीब 4 दशक धिर राज केलिन। िहनकर िपताक नाम छलिन महाराजा चेराई सॲगबा। ग़रीबनबाज़ मिणपुरी \nनाम कुनो द ृ ि/ख़416क ोणसँ न िह ब ुझ न ा  जा इ त अ िछ।  ल ो क सब  कहलक ज े मिण प ुरी  स ब िहनका प ंि ह ब ा  कहै त  \nछल िन। य /ख़शय4ि प  ई स म /ख़श04त ग़री ब  नब ा ज़के /ख़य6ष प मे /ख़यछ1याि त  प ौ न े छ ि थ। ई  पूण/ख़श61तः मुसलमा नी ना म छैक जे \nकदाि च त असममे मु/ख़श04 ल म ा न के आिब ज ेब ा क क ा रणे मि णप ु र मे एिह  त रह क श/ख़यएयद अपन  व ैि श/ख़श0शयके कारण /ख़य6यचलनम े \nआिब ग ेल ह ोइक। अ िह ब ा त पर सेहो  इित हा स आ मानवश ा/ख़श04/ख़यषष केर ि व /ख़शयष ा न  श ोध क स कैत छिथ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nहाल/ख़श6शिक िकछ ु ि व /ख़शयष ानके म ा न व  छिन ज े स /ख़श64 /ख़श04 कृ ि तक िव/ख़श04त ारव ा द के  क ारण  भारतक लो क  श ायद  िहनका \nई नाम द ेलि थन जािहस ँ मिण पुरके स ेह ो  भारतीय पुरात न  आ सम /ख़शए1 परं पर ा के ि ह/ख़श04 स ा ब ु झल  जा  स क ै। भ इय ो  \nसकैत  अि छ जे मुग़ल अ प न िव /ख़श04 त ारवाद ी न ीित के  का र ण  िकछु एह े न केन े ह ो। भ िक छ ु सकैत  अिछ। \nिपयाऊज केर ि छलक ा के  परत त उख ा र ब तखने  पत ा च लत  जे य थ ा थ/ख़श61 आ िखर  की  छैक ?  खैर!  अंगरेज \nसबके मा न ब छ िन जे ग़र ीब नबाज़ आ ि दव ा स ी समाजस ँ छ ल ा । ले ि क न  म िणपुरके र  अ िधक /ख़श64श  ल ोक  आ \nिज ल ाि ज त िस ंह के म ा न व छ ि न  जे गरीब न बाज़ ओत ै केर  रा जाक प ु /ख़यषष  छ ल ा ।  स े क ोना ? एहेन मा/ख़यूूयता  छैक जे  \nई अथ /ख़श6षत  ग़र ीब नबाज़ राज ा केर द ो सर प/ख़यछएीके प ु /ख़यषष  छ ल ा।  र ानी  िहनक ा जि/ख़यूू म त े  एक  आ ि दव ा स ी पिरवारमे गु/ख़यए0 त  \n/ख़य6षपसँ प ठ ा देल िथन। ओ तए  ि हन कर ला ल न  पालन ह ो म य ल ग ल िन । ई ब हुत  तेज आ  ब ल श ाली न ेने सँ छल ा। \nकहल जाइत अिछ जे जंगल केर बाघ, शेर आ तमाम िहंसक जानवर िहनका संगे खेल खेलैत छल। ई \nिनभ/ख़श6ूक भ ावस ँ सब स ंग े रह ैत छ ला ।  त ी रधन ुष  आ अ/ख़यूूय  जंगली यु/ख़शय0ि व /ख़शय4 ा म े मािहर भ ग ेल रहिथ । मुदा िहनक \nिपत ाक े ए िह स/ख़यए4 ब /ख़यूूधम े  क ो न ो  जा न का र ी न ि ह  छलिन।  \nमह ा राजा  च े र ा ई स ॲ ग ब ा के पिह ल रान ीसँ क ोन ो सं तान निह छलि न ।  ब ि /ख़यएूक ह ुनक ा िहसा ब े  को न ो  रान ीस ँ  \nहुन का  पु/ख़यषष न िह छ लिन । ब ूढ़ ह ो ब  ल ा ग ल  छला। ि च ंि त त  छला  जे ह ुन कर ब ा द  राज िस ंह ा सनप र के बैसति न ।  \nएक िदन िकछु सोचैत अपन सब रानीके बजेलिन आ कहलिथन: “देखु, हम आब बूढ़ भेल जा रहल छी। \nसंतान होब ा क उ /ख़411  समा/ख़यए0त भ  ग ेल । ि चं त ा ए ि ह ब ात क अ िछ जे हम रा  ब ाद ए िह र ा जग/ख़श1एीपर के ब ैस त । अगर  \nअह/ख़श6श सबम े िकनक ो पु/ख़यषष अ ि छ जे ह म रा /ख़यषशात न ि ह  हो त  हम रा सूि च त  कर ी अ/ख़यूूयथ ा ह म  अ पन  अिध क ारी  केर \nचुनाव आम जनतासँ कुनो प रा /ख़शूएम ी  आ होनह ा र युव कके देिख करब। ” \nमहाराज चेराई सॲगबाके एिह बातपर सब रानी चुप रहली। मुदा किन   का लमे श/ख़श64 ितके भ ंग करैत \nदोसर महारानी बजली: “महाराज, हम रा म ा फ़ कैल ज ा ओ ।  ह म र ा  एक पु/ख़यषष भेल छल ।  ओ िह सम यमे ह म \nनैह रमे र ही।  चूँ ि क परंपराके िहस ाबे प िह ल  रा न ी क े पु/ख़यषष राज ग/ख़श1एीके  स/ख़यए4ह ारैत  छ ैक से सोिच ह म अपन  प ु /ख़यषषके \nएक आि द व ासी लग गु/ख़यए0 त  /ख़य6षप/ख़य4श  भेज द ेल। ओ ओ त िह रिह र हल छ िथ ।  बल ी  छिथ।   प रा /ख़शूएम ी  छ िथ। श ा र ी िरक \nसौ /ख़41छव मे ि वल/ख़यषय ण  छि थ । रा जपु/ख़यषष छि थ। चू ँि क  आब एिह  व ंश क े  वा ि रश च ाही  त  हमरा िहसाब े  आ य ि द  सब \nरानी आ अपनेक अनुमित हो त हम हुनका बज ा दै त छी ।  ओ अह /ख़श6श क /ख़य6या क ृ ितक उ/ख़यष4 राि ध क ारी  छ ि थ । ” \nराजा क सँग  सब रा न ी  द ोस र  रानी क ेर एि ह  हष /ख़श61मय रह /ख़श04यो/ख़श1ू ा ट न सँ गद गद  भ  गे ली ।  त ुर ंत  आ दमी \nभेि ज ओ ि ह पु/ख़यषषके र ाजमहलम े  बजैल ग ेल।  व ैह  युव क छला  ग़रीब  न ब ाज़ ।  \nग़रीब नबाज़ राजाके  /ख़य6षप मे स म दश/ख़श6ू  छला ।  /ख़य6यजा पालक  छला। आ ि द वास ी आ मै तीके बीच नीक आ \nसि ह /ख़श0श ण ु छल ा । स व /ख़श61 ि /ख़य6यय  छला।पिहन े मिणपुरमे  चंनामाई सं/ख़श04कृित छलैक मुदा ध ी र े धीरे  वै/ख़श0शण व  सं/ख़श04 कृि त के /ख़य6यचा र \nहोमय  लगलैक। ओ  स /ख़श64 /ख़श04 कृ ितक , धा िम/ख़श61क एकत ामे िव/ख़श04 व ास रा खै त छल ा । आर त आ र  पडो सी व म/ख़श6ष के  र ा ज ा क े \nसेहो िज त लेल िन आ  वम /ख़श6ष  (आ जुक /ख़यए4यंम ा र ) मे अपन सुध ा र क काय/ख़श61/ख़शूएम च ल ौलिन। मिण पुर के सी म ा  ि व /ख़श04तार \nकरैत रह ल ा । एक ि द स  वम/ख़श6ष  त द ोसर ि द स अस म  धि र आिब ग ेला । ई  बहुत म जबूत  आ कुश ल  /ख़य6य श ास क \nछला।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nएतबे निह, महाराज ग़र ी ब न ब ा ज़ ब हुत त र हक चीज़  आ य ं/ख़यषष के  िवक ास  केलिन । प ि ह ल  ब े र टाइम \nमशीन के र िनम/ख़श6षण िहनका स मयमे भ ेल। ई मशी न  प ािन आ  िकछ ु फ ेनेल क ेर एहेन  य ु/ख़यछय म सँ बन ल  छल ैक  जे \nसट ीक  टा इ म द ेबामे स/ख़यषयम छ लैक।  \nग़रीब नबाज़ केर दोसर खोज अथवा िवकास छलिन अरामबाई। ई अरामबाई की भेल? ई बहुत \nखतरनाक आ /ख़य6यलयंकार ी  अ/ख़श04 /ख़यषष िथक। एकर ा मह ा राजा  ग़ रीब नबाज़ िबना  क करो म दि तके  अपन े  हाथ े  ि न म/ख़श6षण \nकेला। ओिह समय केर ई सबसँ ख त रन ा क अ/ख़श04 /ख़यषष छल। घोड़सवार एकर ा  अपना ड/ख़श6शर लग बहुत स ाव धा न ीस ँ \nर/ख़यषया कव च के /ख़य6षपमे रा ख ैत  छल। ह ु न का  समयम े म ि णपुरके  सै ि नक आ यो/ख़शय0ा घ ो ड़ सव ारी , घ ोडाके िनय ं/ख़यषष ण , \nअ/ख़यषूयु/ख़शय0 केर स/ख़यछूच ालन , भ /ख़श6शि त  भ /ख़श6श ि त के घ ोडाके पा लन आ  ओकर  /ख़य6यिश/ख़यषय णमे माि हर  छ ल । बत ब ैत  चल ी जे पो ल ो \nखेलके ज/ख़यूूमद ाता मिण प ुर रहल  अि छ । पोल ो क े  कतेक धुर ंधर एि ह  धर ा प र भेल  छि थ । एखन ो  इ/ख़यए4फ ाल शहर  \nकेर पो लो /ख़शए1 ा उंड  जेन ा अपन गौरवम य इि तहास केर ग ा थ ा ग बैत हो।  घ ोडापर चढ़ल घोड़सव ार सै िनक \nरणकौ श लमे अत ेक म ा िह र  छ ल  जे घ ो डा क े  एकिद श ा मे अ थ/ख़श6ष त  प/ख़श64ज लग आिब  द ौड़ै त  अव/ख़श04थामे स े ह ो घोडापर \nचढ़ल एक हाथे घोडाके ल ग ा म  आ दोस र  ह ाथे ती र ध न ुष अ थवा आ र ो  कुन ो दुद /ख़श66तक अ/ख़श04/ख़यषषसँ द ु/ख़श0यमनके /ख़यूछव/ख़श04त \nक सकैत छल। ओ आगासँ, पाछासँ, क ातस ँ  आ घोड़ाक  प /ख़श64 जर ल ग स ँ कतौस ँ अपन  स /ख़श04 /ख़यषष चल ा  स क ैत \nछल । श/ख़यषषुके  /ख़श04 वाहा  क सकै त छल । स ब सँ  /ख़य6यम ुख बात  ई ज े राज ा ग़ र ीब न ब ाज़  सब  ब ा त अपन  नेतृ/ख़यू4व मे \nकरैत छ ल ा । अर ामब ा ई बहुत  /ख़य6य ल य ंका र ी  आ कुन ो  स ै ि न क  हेत ु  अमोघ  अ/ख़श04/ख़यषष  छल। आर त आ र अं/ख़शए1ेज सब \nसेहो ए िह अ/ख़श04 /ख़यषष स ँ /ख़य6य भ ा ि व त  छ ल। आ  एकरा स/ख़यए4ब/ख़यूू धमे  ब हुत  रास  ब ा त  अ प न ड ायरीमे ि लखन े  छि थ । क ारण \nओिह सम यम े  अं/ख़शए1ेज लग  अ ि ह तरहक कुनो अ/ख़श04/ख़यषष न ि ह छल ैक। आई क ा ि /ख़शश4 अरामबा ईके भ ारतीय रा /ख़श0श /ख़शएए ी य \nखेलमे शािमल क लेल गेल छैक। \nअिह तरह/ख़य4श महाराज ा ग़ र ी ब  न बा ज़ एक सव /ख़श61 ग ुण  संप/ख़शूय राज ा  छ ल ा ।  ए क सफल  राजा , स फ ल  य ो /ख़शय0ा , \nसफल सेनापित, अ/ख़शए1चे ि त , द ू र/ख़406/ख़416ा , सफ ल  /ख़य6यजापा लक। म ि णपुर केर सीमाके वम /ख़श6षके ऊपरी भा ग सँ अ सम के \nसी म ा व त/ख़श6ू /ख़यषये /ख़यषष  धिर िव/ख़श04 तार केल िन।  \nमिणपुर केर लोक, ओ त ै केर  व /ख़श04/ख़यषष  ि व /ख़यूूया स , मि ह ला /ख़शयष ा र े व/ख़श04 /ख़यषष  बुनब ा क परंपरा , ओतय  केर न ृ/ख़यू4य , \n/ख़य6याकृितक छट ा , खानपान, आ /ख़श04 वि ण/ख़श61म इित ह ास अह/ख़श6शक े अ प ना िदस आक िष/ख़श61त कर त। किन ह म र  बा त म ािन \nथोरेक िदन भ आउ ने मिणपुरसँ! \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nरबी/g288 /gथ0ण नारायण िम/g257  \n  \nव िर /ख़श0श  ठ  नागिरक    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \nसन्   २००७ म े भा रतवष/ख़श61म े म ाता -िपत ा ए व ं व ि र/ख़श0श ठ  नागिरकक भरण-प ो ष ण  एवं क/ख़यएू  य ा ण कानून लागू भेल। \nऐ कानूनमे मूलत: िन/ख़श0ए ि ल िख त चा िर ट ा िब /ख़यूू  द ु पर िधयान राखल गेल अिछ- \n१.     माता-िप ता ए व ं व िर/ख़श0श  ठ  न ा ग ि रकक आव /ख़श0य य कताक अ न ुसा र  ग ुज ा र ा क जो ग ा र  ह ेत ु उ प यु/ख़यछ0त  ब े व /ख़श04  था  \nमाने उ प यु/ख़यछ0 त  सरंजाम। \n२.     विर/ख़श0श  ठ  न ागि र क ह ेतु व े ह तर  ि च ि क/ख़यू4 स ा क  ब ेव /ख़श04 था । \n३.     वृ/ख़शय0 ल ो क िनक जी व न एव ं स/ख़यए4 पै त  केर  र /ख़यषय ा  ह ेत ु स ं/ख़श04  थ ागत ब ेव/ख़श04  थ ा । \n४.     /ख़य6य/ख़यू4 य ेक ि जल ा म े व ृ/ख़शय0 ा /ख़यषछ म क /ख़श04  था पना। \nउपरो/ख़यछ0 त का नून क अ नुसार  स /ख़यूू  त ा न क म ा न े वा ि ल ग  पु/ख़यषष ,  प ु /ख़यषषी ,  पौ/ख़यषष ,  पौ/ख़यषषी अ िछ ।  स ा िठ स ा ल वा ओ इसँ \nअि ध कक क ो न ो  ब ेकत ी  िव िर/ख़श0श  ठ नागिर कक/ख़य4श  कह ल  जा ए त ।  \nिन:स/ख़यूू  त ा न  व ि र /ख़श0श  ठ  नागिरकक  स /ख़यए4 प ैि तक  व ा ि र स  व ा  ओ कर स/ख़यए4  प ैत पर  क/ख़यएय  जा  रखिनहार वािलग बेकती ओकर \nस/ख़यए4 ब/ख़यूू ध ी  मानल जेता। गुजारामे भोजन, व/ख़श04  /ख़यषष , आव ा स एव ं ि च िक/ख़यू4 साक  उ ि च त  ब ेव/ख़श04  था  शािमल अिछ। \n/ख़य6य/ख़श0य न अ िछ जे उपरो/ख़यछ0 त  क ा न ू नक आ व/ख़श0य य कता िकए भेल? अपन मािट-पा िनक सं/ख़श04 करम े व ृ/ख़शय0 जन क/ख़य4श स द ै व  \nआदर-भ ावस ँ द ेख ल  जा इ त  छ ल। पिरवारक/ख़य4श  हुनकर /ख़यषशा न  एवं अनुभवक ल ा भ  त ँ भे िट त े  छल ,  संगिह सेवा \nसा म ा /ख़यूू य /ख़य6षप स ँ होइत  र हैत छल। का ल /ख़शूएम े संयु/ख़यछ0 त  पि र व ा र  ट ुट ैत  ग ेल ।  लोक  ग ा म -घर छोिड़ कऽ नौकरी-\nचा करी क जोग ारमे महानागर  च ल गेल।  गामम े वृ/ख़शय0 अस ग र भऽ ग े ला।  \nशहरी व ृ /ख़शय0 क हा लत तँ आर ो  खर ा प होइत  जा  रहल अ ि छ ,  कारण ओइठाम लोक अलग-थलग रहैत \nअिछ। अड़ोस-पड़ोससँ कोनो मतलब निह रहैत छइ। \nउपरो/ख़यछ0 त पिरि/ख़श04 थित म े बुढ़  सबह क ह ा लत  खर ा प  ह ो इत ग े ल । ज ी वन क  अि /ख़यूू  तम  वष /ख़श61 संघष /ख़श61मय  एवं दुखद  \nभेल  ज ा  रहल अिछ। प ि र वा ि रक भ ाव ा/ख़यू4  म क लग ा उ  कम भेल ज ा  र ह ल  अि छ । के ते क ो वृ/ख़शय0 ल ो कि नक/ख़य4श \nआम दनीक /ख़यषछोत न ि ह  छैन आ  पिरव ा र उिचत बेव/ख़श04 थ ा  निह करैत अिछ। िजनका अिधक िधया-पुता अिछ ओ \nसभ एक-दोसरपर फेका-फेकी करैत रहै छैथ। \nउपरो/ख़यछ0 त पिरि/ख़श04 थित  ि न पटक हेतु एव ं व ृ /ख़शय0 जनक क/ख़यएू य ा णक  ह ेत ु ई  का न ून  बन ल। ऐ स ँ  पू व /ख़श61 \nसी.आर.पी.सी.क अधीन राहत हेतु मोकदमा चिल सकैत छल,म ुदा ओ बहुत  ज िट ल /ख़य6य ि /ख़शूएय ा  अ िछ ।  ि न पटा न मे \nबहुत समय लािग जाइत अिछ। \n२०१७ इ/ख़श04  व ी सँ लागू उ प रो /ख़यछ0  त  का न ून  ब ह ुत अ स र द ा र  अिछ। ऐ म े तीन सँ चािर  मि ह न ाम े /ख़यूू  या य भऽ जाइत \nअिछ । कोन ो प /ख़यषय  वकील नि ह रािख सक ैत  अिछ। ह रेक िजलामे  ऐ ह ेत ु /ख़यूू य ा य ा ि धकरण  अि छ । /ख़यूू या यािधकरण \nमामलाक सार-सं/ख़यषयेपमे स ुनवाइ कऽ कऽ १० ह ज ार /ख़य6षप ै आ म ा िसक तकक र ाहत िदया  सकैत अ िछ । ऐ  \nकानूनमे सभसँ िवशेष बात ई अिछ जे जँ माता-िपता  ि कं व ा व ि र/ख़श0श ठ  न ा ग ि रकक  स/ख़यए4  पैत ह ुन क स /ख़यूू  त ा न िकंवा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \nस/ख़यए4 ब/ख़यूू ध ी  लइ छैथ आ हुनकर पालन-प ो षण मे को त ाही कर ै छिथ न  त ँ स/ख़यए4 ब ि /ख़यूू  ध त माता-िप त ा वा  व ि र/ख़श0श ठ  नागिरक \n/ख़यूू य ा य ािधकरण म े दख /ख़श6ष /ख़श04 त  दऽ स कै  छैथ  आ /ख़यूू  य ा य ाि धकरण  के ओ ह न  स /ख़यए4  प ैत  ह/ख़श04  त /ख़श64त र णक/ख़य4श ि नर/ख़श04 त  किर ओइपर \nमाता-ि प त ा व ा  व ि र /ख़श0श  ठ  न ा ग ि रक क म ा ि ल क ा न ा  ह क आ प स  ि द य ा  सकै छ ैथ ।  ऐ /ख़यूू  य ा य ा िधक र ण क ि न ण /ख़श61य क ि व /ख़य6ष/ख़शय0  \nकोन ो िस िवल क ोट /ख़श61म े स ुनव ा इ  निह भ ऽ स कै त अ िछ।  ज /ख़य6षरत  पड़ल ाप र अपील  ि जल ाि धक ा रीक समक/ख़यषय \nअि ध क ारी क अ/ख़यूछ य /ख़यषय त ा म े ग ि ठत  अप ी ल ी य  /ख़यूू या यािधकरण ओइठाम कएल जा सकैत अिछ। \nऐ का न ूनक/ख़य4श ल ागू भेल ा  प/ख़श6शच  बख/ख़श61 भऽ गेल तथ ा िप ग ा म स ँ शहर तक वृ /ख़शय0 -वृ/ख़शय0ा लोकिन क सम/ख़श04 या क \nसमाधान न िह भऽ सकल । तेकर एकट ा  /ख़य6यमु ख कारण  ई िथक जे म ात ा -िपता  अपने स /ख़यूू तान क  ि व /ख़य6ष/ख़शय0  अव ाज \nनइ  उठ बै छै थ । ल ोक ल ा ज क का रण/ख़य4श पिरव ािरक ि वष यपर चच /ख़शछ6 न ि ह करए च ाहै छै थ ।  अपव ा िदक मामल ा मे \nआसपासक ल ो कक /ख़य4श पता  लग ै त  छ इ ।  थाना ,  पुिलस, कोट /ख़श61 ,  कचहरी के करत? जी व नक स ं/ख़यूछ या मे ऐ तरहक फसाद \nकरब संभ व  निह बुझ ा इ त  अि छ।  सम/ख़श04 या म ा /ख़यषष  आ िथ/ख़श61क न ि ह अ ि छ ।  व योव ृ/ख़शय0  ल ो क ि न क/ख़य4श  शा ि र ि रक अ/ख़यषय म त ा  एव ं \nिनभ /ख़श61 रता बढ़ ै त  जा इत छ ैन ।  जँ पैसा ब/ख़शछशकम े ऐ छ ो  तँ आन त  के ?  जँ िकयो आ िनय /ख़य44  दे लक तँ रोज-रो ज व/ख़श04 त ु -\nजात केना आएत? आिबय ो जाएत  त ँ ओ कर उ पय ो ग  व ा  म नोनुकूल कऽ  सकता तइ ब ातक/ख़य4श के  स ु िन ि /ख़श0य  च त \nकरत? जे बात हृद य ए वं /ख़यषछ /ख़शय0ा स ँ भऽ स क ैत अ ि छ  ओकर ा क ानून  /ख़शयष ारा ल ा ग ू क ेन ा  कए ल  जा एत ?  जइ  व ृ/ख़शय0 \nसभ क/ख़य4श स/ख़यूू  ता न निह अिछ, ह ुनक स म /ख़श04 या  आर जिटल रहैत अिछ कारण िनकट स /ख़यए4 ब/ख़यूू ध ी ह ुनकर स /ख़यए4 प ै तपर \nधपा ए ल  रहै छ ैथ आ स/ख़यए4 पैत  क/ख़यएय जा किरते िनप/ख़यष4ा ..! \nभारतीय संिवधानक चािरम भागक ४१ म अन ु/ख़यछ4 छ ेद म े व ृ/ख़शय0  ल ो कि न क ि हत र /ख़यषय ा  करब ा क  पर ा म श /ख़श61 अि छ । \nमुद ा  ई िदश ा िनद/ख़शछ1 श  ह ेबाक कारण/ख़य4श  क ा न ूनी अ िधकार न ि ह  दैत अ िछ ।  \nिह/ख़यूू दू द/ख़यूू तक /ख़शए1 हण स ँ भ र ण -पोषण अिधिनयम, १९५६ क अ ध ी न  पिहल ब ेर का नून ी  त ौरपर बेट ा ए वं ब ेट ी क /ख़य4श \nमाता-िपताक पालन-पोषण क रब ा क ि ज/ख़यए4 म ेदार ी  द ेल ग ेल। अपरा ि धक  /ख़य6यि /ख़शूए या  संिहत ा क  धार ा १२५ मे पिहल बेर \nसन्   १९७३ म े बेव /ख़श04 थ ा  कएल ग ेल  जे आि थ /ख़श61क  /ख़य6षपसँ स/ख़यषयम  स/ख़यूू  त ा नक /ख़य4श माता -िपताक भरण-पोषण करबाक \nकानूनी द ािय/ख़यू4 व  अ िछ ।  मुद ा ऐ  का न ून क/ख़य4श ब ेव/ख़श04 थ ा क अ न ुस ा र /ख़यछ6 या द ासँ /ख़यछ6  य ा दा ५०० /ख़य6षपै आ /ख़य6यि तमास मा त ा -िपत ाक /ख़य4श \nभेट  स क ैत छैन । उपरो/ख़यछ0 त  र कम  व त /ख़श61म ा न समयम े देखैत हा /ख़श04  या/ख़श04 प द  लग ैत  अिछ ।  ई का न ून सभ ध म /ख़श61क \nलोकपर लागू होइत अिछ।   \nवृ/ख़शय0 ल ोक ि न क भरण -पोषण हेतु सभसँ धारदार कानून माता-िपता एवं विर /ख़श0श ठ  नागिरकक भरण-पोषण एवं \nक/ख़यएू या ण अिधिनयम २००७ अिछ । व ि र/ख़श0श ठ  न ा ग ि रकक ज ीव न सं/ख़यूछ यामे आ ि थ /ख़श61क  क/ख़श0श  ट क िनवारण  ह े तु िर भ स/ख़श61 \nमोग/ख़शछ1ज /ख़श04कीम २००८ आनल  गेल अ िछ । ओअपन अ ि ज/ख़श61 त मकानक/ख़य4श ब/ख़शछशक क पास  ब/ख़यूू ध क रािख कऽ ओइ एवजमे \nआज/ख़यूू म  मािसक आय  /ख़य6या/ख़यए0  त  कऽ सकै छैथ, स ंग े म ा ि सक आय  /ख़य6या/ख़यए0  त  कऽ सकै छैथ, संगिह ओइ मकानमे रिहयो \nसकै छैथ । ह ुनकर मृ/ख़यू4 यु क पछाइत हुन कर उ/ख़यष4र ािधक ा र ी  ब /ख़शछशकक ऋ ृण  स ूद  स ि ह त  अद ा  कऽ  म का न  आ पस \nअपन ा  नामे करा स कै छ ैथ अ /ख़यूू यथा  ब/ख़शछशक ओ इ  म का न क/ख़य4श ब ेि च  कज/ख़श61 क रकम च ुकत ा  कऽ  सक ैत अ ि छ।  \nएहन ो  वृ/ख़शय0 छैथ िजनका ने स/ख़यूू  ता न  अ ि छ  आ  न े स /ख़यए4  पै त। ओ की करता? कानूनसँ हुनका कोनो मदैत \nसंभव निह? ब हुत रा स  वृ /ख़शय0 क  स/ख़यूू त ा न परदेशमे नौकरी आिक बेवसाय करै छिथन। एहेन बुढ़ सभ मजबूरीमे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nशहर अ प न स /ख़यूू त ा न लग चिल जाइ छैथ मुदा ओइठाम हुनका मन नइ लगै छैन। गाम-घर छुटबाक दरेग \nह र द म  म नम े क चो ट ैत र ह ै छै न ।  स ा र /ख़श64 श  ज े व ृ/ख़शय0 ज न क  ज ी व न -य ाप न  ए व ं  स म ुि चत  ब ेव /ख़श04 थ ा ए क ट ा  ग /ख़यए4 भ ीर  स म /ख़श04  य ा  \nभऽ गेल अिछ चाहे ओ गाम हो, शहर हो,धन ीक हो व ा  गरीब। सभ ऐ स म /ख़श04 य ा क ि श कार छैथ। स भ क/ख़य4श एक \nिदन ऐ प ि रि/ख़श04 थ ितसँ गुजरबाक छइ। जे आइ युवक अिछ, काि /ख़यएू ह ओ ह ो  व ृ/ख़शय0  ह एत । स म ा िजक  पि र ि/ख़श04  थ ित \n/ख़शूएमश : िबगैड़ते जा रहल अिछ। िधया-पुता जे देखत सएह ने आगू करत। ई बात सभ सोचैत अिछ मुदा \nिकछ ु मजबूरीमे आ िकछु ला परवाहीमे घरक बुढ़क/ख़य4श क ा िह का टक हे तु िववश छ ो ि ड़ द इ  छैथ।  \nबुढ़  चा ह े वय ो व ृ /ख़शय0  ल ो किन सँ जुड़ल एक -सँ-एक घट न ा  ि न /ख़यू4 य /ख़य6य ि त  स म ा च ा र प /ख़यषष ,  रेिडयो, द ुर द श/ख़श61नप र अबैत \nरहैत अिछ। एकटा एहने घटना िकछु िदन पूव/ख़श61 ि द/ख़यएू  ल ी मे घटल। \nएक वृ/ख़शय0 मिहलाक प ित क मृ/ख़यू4 य ु  भऽ ग ेल छेलैन।  ि द/ख़यएूल ी म े  ह ुन का आली शा न  भ व न  छेल ैन ।  पु/ख़यषष  \nअमेिरकामे क ाज करैत रह ि थ न। बहुत िदन पर प ु/ख़यषष  ि द /ख़यएू ल ी  ए ल ा  आ  मा ए क/ख़य4श  अप न ा  स ंग े चलब ा क  /ख़य6य /ख़श04 त ा व \nकेलिखन। \nबेटा क ब ा त सँ  म ा ए बहु त  /ख़य6य स/ख़शूय भे ली। ि द/ख़यएू  ल ी क एकाकी जीवनसँ ओ तंग भऽ गेल छेली। बेटा \nकहलिखन ज े जखन स भ ग ोरे अमेिरक ा म े रह ब तँ िद/ख़यएू ल ी क घरक की हएत? से नइ तँ एकरा बेिच लेनाइए \nठीक रहत। \nमाए स ह ष/ख़श61 ई  /ख़य6य /ख़श04 ताव माि न  लेलैथ। ि द/ख़यएू  ल ी क मकान बे ि च  द ेल ग ेल ।  स भटा /ख़य6षप ै आ  ब ेट ा क ए का उ /ख़यूू ट मे \nजमा भेल।  त ेकर ब ाद स भ िकयो िद/ख़यएू ल ी  ह वाई  अ/ख़शू6 ड ा  प ह ु ँचल ा ।  अम े ि रका क य ा /ख़यषष ा क  /ख़शूएमम े। म ा एक/ख़य4श ब ा ह र \nबैसा देलिखन, ई किह  कऽ ज े िटकट  क टा कऽ आि ब  र हल छ ैथ। म ा ए ब ाहर /ख़य6यत ी/ख़यषय ा  क र ैत  रहली  आ  ओ  \nकथी ल े आ पस एत ा । ज ख न  ब हुत  समय गुजैर गेल तँ प ुि लस ओ इ  वृ /ख़शय0ा लग आएल  आ ओकर ब ात  ब ुझ लक।  \nतखन हठात्   पुिलस कहलकै जे अमेिरकाक जहाज उड़ला तँ घ/ख़यूश टो भऽ गेलइ। ओ कर  बटा  माए क/ख़य4श \nछोिड़ कऽ अमेिरका चल गेल। बुिढ़या असगर कनैत रहल...।   \nई बात  ओ कर म का न  क ीन ि न हारक/ख़य4श सेह ो  पत ा लगलैक । ब ुि ढ़ याक/ख़य4श अपन  घरमे एकट ा छो टसन ज ग ह \nदेलकै। बेटा घुिर कऽ किहयो हाल-चाल लेबए निह आएल। \nअपन  स/ख़यूू ता न  ल ो क क/ख़य4श के त ेक  ध ो ख ा  द ऽ सकैए तेक र  ई उदाहरण अिछ। \nिद/ख़यएू ली  ि व/ख़श0य विव /ख़शय4ालय क ि व िध िवभ ा ग क /ख़य6य ो फे सर ल ो ि तक ा  सर कार क  ि ख/ख़श04  सा ल ो म ह ष/ख़श61क अ ि छ।  \nिद/ख़यएू ली क K-१/१० ह ौ जखास इन /ख़यछ0  ल ेभ म े हुन कर घ र  छल  जेकरा ह ुन कर पि र व ा ि रक ि म /ख़यषष  ह ि थ य ा  ल ेन े  छल ा । \nघट ना/ख़शूएम त ेह ेन भ ेल जे  ह ुनका अपन ि ह  घरस ँ ब ाहर हो म ए प ड़ ल। तखन  हुनकर  इ/ख़श0श ट -िम /ख़यषष स भक/ख़य4श ऐ ब ा त क \nजानकारी भेटल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \n८७ व ष/ख़श6ूय /ख़य6य ो . लो ि तक ा  सर का र क त र फसँ समािजक सं गठन विर/ख़श0श  ठ  न ा ग ि रक /ख़शएए ा इ वून ल म े  के स के ल क। \nतमाम पूछ-त ा छक प छ ाइत उ प र ो /ख़यछ0 त  /ख़शएएाइवून ल  लोि त क ा स रकार /ख़शयष ा र ा क िथत  उ पह ा रम े द ेल  गेल अन ुब/ख़यूू ध क \nर/ख़यषयक हु न कर घर हुनका आप स  ि द यौलक ।  \nलोि त का सरकारक स/ख़यए4 पै त  हर पि नह ा र ए क उ /ख़यछ4च  प द /ख़श04  थ  प ुि ल स अ ि ध का री छ ल ा  ज े  हु नकासँ  द ो /ख़श04  त ी क \n/ख़श04 व/ख़श64 ग करैत-करैत  हुनकर की म त ी घरक/ख़य4श क ि/ख़यएय ज या लेला। \nजँ िद/ख़यएू ल ीक स ं/ख़410 ा/ख़यूू त  स म ा ज क मद ैत  न ि ह  उठाब ै त  त ँ /ख़य6यो . ल ो ि त का सरकारक अपन  सव/ख़श61/ख़यषष लूटा ग े ल \nछल । स े ह ो  केहेन  बेक त ी  /ख़शयष ार ा  ज े  /ख़श04 वय ं अि त  ि श ि /ख़यषयत उ /ख़यछ4  च  पद /ख़श04  थ  प ुि ल स  अ ि ध का री  छल ा । र /ख़यषय को प /ख़यषय  भ /ख़यषय क \nसािवत भऽ रहल छल। \nहोमपे ज  इि/ख़यूश डया /ख़शयषारा  कएल ग ेल एकटा  स व /ख़शछ1/ख़यषयणक म ुता ि बक /ख़य6य/ख़यू4 ये क त ीनम े स ँ ए क वृ/ख़शय0क/ख़य4श पिरव ािरक \nलो क /ख़शयषार ा  /ख़य6यत ारण ा क स ा मन ा  करए पड़ ै त  छैन ।  ५६ /ख़य6यित श त एह ेन म ा म ला क हे त ु पु /ख़यषष एवं २५ /ख़य6य ि तशत \nमामलामे प ु/ख़यषष व ध ु ि ज/ख़यए4 म ेदार ह ो इ छ ैथ।  ऐ म े सँ आ धा स ँ अिधक व ृ/ख़शय0  एह ेन  घ ट नाक बा र े म े म ू ल त : पिरवािरक \n/ख़य6यित /ख़श0श ठ ा क/ख़य4श िधय ा नम े रख ैत  क े कर ो  न ि ह कह ैत  छैथ ।  एह ेन  घ ट न ा  म /ख़यूछ य /ख़य6यदेशमे  स भसँ अि ध क (४७.९२ /ख़य6यित श त ) \nआ रा ज/ख़श04  था नमे सभसँ कम (१.६७ /ख़य6यित श त ) भेल । अ ि धक/ख़श64श व ृ/ख़शय0क धारण ा अिछ  जे  व ृ/ख़शय0  लोकि नक द ुद/ख़श61 शा \nरोकबाक हेतु िधया-प ुत ाक /ख़य4श स चे/ख़श0श  ट कर ब ज /ख़य6षर ी  अि छ।  वृ/ख़शय0  ए व ं ब /ख़यछ4 च ा क /ख़य4श आपसी िसन ेह  एवं स ा म ंज स बढ़ाएब  \nज/ख़य6षरी अि छ । अ िज/ख़श61त  आ /ख़यू4 म ि न भ /ख़श61र त ा स ेह ो ज/ख़य6षरी अिछ ।  व ृ/ख़शय0 जन क/ख़य4श  संय ु/ख़यछ0 त  प िर व ा रम े रहब ा क बेव /ख़श04  थ ा क/ख़य4श \nउ/ख़यू4  स ा ि हत  करब ा क हे त ु र ा /ख़श0श  /ख़शएएी य नीित बन क च ा ह ी  एवं ओ हन  लो क स भ क/ख़य4श  ट ै/ख़यछ0 स  एवं सरकारी नौकरीमे िवशेष \nसुिवधा देबाक चाही। \nएक अ /ख़यूू य /ख़य6यितवेद नक अन ुस ा र स न ्   २००० सँ २०५० क बी चमे भारतक जनसं/ख़यछ1  या  ६० /ख़य6य ि तशत ब ि ढ़  \nजा ए त ।  ऐ  अव िध क  बीच  व िर /ख़श0श  ठ  न ा ग ि रकक  स ं/ख़यछ1  य ा  ३६ /ख़य6यित श त  ब िढ़ जाएत जे त/ख़यू4क ा ल आ व ा द ी क २० /ख़य6यित श त \nहएत। ईह ो  कहल ग ेल  अ ि छ  जे ि व/ख़श0य  व मे २०५० इ/ख़श04  व ी  त क म ि हला  व िर/ख़श0श  ठ  नागिरकक  स ं/ख़यछ1  य ा  प ु/ख़य64 खस ँ  अ िधक \nभऽ जाएत। सम ा जमे मिहलाक ि /ख़श04  थित ओ ि ह ना सं घ ष /ख़श61पूण /ख़श61 र ह ैत अि छ।  ८० बख/ख़श61सँ ऊप र पु/ख़य64खक त ुलन ामे \nमिहला अ ि ध क ि दन  जीबै छ ै थ। जइमे अि ध क/ख़श64 श  ि व ध व ा  भऽ गेल र ह ै छैथ । स व /ख़शछ1क अनु सार ८० बख/ख़श61 सँ बेसी \nआय ुवग/ख़श61म े ७० /ख़य6यि तशत  ि व ध व ा  एव ं २९ /ख़य6यित श त  ि व ध ु र छ ैथ ।  \nसमाजक उपे /ख़यषय ा  ए वं िलंग आ धा ि र त भेद भा व क कारण  ि व धव ा  वृ/ख़शय0ाक जी वन  अपे/ख़यषयाक ृत  ब ेसी क/ख़श0श  ट कर भऽ \nजा इ त  अिछ। िश /ख़यषय ा  एवं जग /ख़य64कताक अभ ा वम े ओ  सरकार ी  स ह ा य ताक लाभ  न ीकस ँ  निह उठा पब ै छैथ। \nकएक बेर ह ुनकर स /ख़यए4  पैतक/ख़य4श  ह रै प  लेल जा इ त  अ ि छ एव ं नाना  /ख़य6य क ा रक /ख़य6य त ा रण ा क  ि शकार  सेह ो  हो म ए प ड़ ै त \nअिछ। \nिनरंतर ब ढ़ैत  वृ/ख़शय0क जन स ं/ख़यछ1  य ा  आ  लड़ख ड़ा इ त  पि र वा ि रक  स ंर चना  व ि र /ख़श0श ठ नाग ि रक स ब हक सम/ख़श04  य ा क/ख़य4श \nजि टल केन े जा  रहल अ िछ ।  पूव/ख़श61 म े िकछ ु  क ा न ूनी ब ेव/ख़श04 था क चच /ख़श6ष  भेल  मु द ा  स म /ख़श04  या अ ि छ जेअपन े स/ख़यूू त ा नक \nिव/ख़य6ष/ख़शय0  /ख़यूू य ा य क म/ख़श64ग कऽ आ गू ब ढ़ैब ल ा  ह ज ारम े ि कयो ए क बेकती  ह ो इ  छ ैथ ,  शेष ल ो क य ं/ख़यषषनाप ूण /ख़श61 जी व न ब ी तब ैत \n/ख़श04 वग/ख़श61 स ी ध ाि र  ज ाइ छ ैथ ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nआइसँ करीब २९ बख/ख़श61 प ूव/ख़श61 ि द/ख़यएू ली म े /ख़श04  कूट रक प ा छ /ख़श6श  ए कट ा  ब ुढ़ क/ख़य4श उघा र े देहे आ ए क ट ा  हाथ ऊप र \nउठेने जाइत देखने रिहऐक। पुछिलऐ जे ई एना िकए छैथ? तँ आसपासक लोक सभ कहलक जे िकछु साल \nपव /ख़श61 हुन का  अपन बेट ाक संग े  िकछ ु ि व व ाद भऽ ग ेल रहैन  आ ओ ह ुनकर  अँगा फ ा िड़  दे लिखन। त िहया सँ  ओ  \nबुड़हा अँगा पिहरब छोिड़ देलिखन आ िवरोध-/ख़श04 व /ख़य6षप  एक ट ा  ह ा थ  ह म ेश ा  अक ा स  ि द स  केन े र है छैथ ।  \n.. स ोच ल जा सक ैए जे ओइ  िपत ाक /ख़य4श के तेकआ/ख़यूू त ि र क क/ख़श0श  ठ  भेल ै न जे  एहेन /ख़य6ष प धऽ ल े लक।  \nसम/ख़श04 या  तँ ई अिछ जे घर-पिरवारसँ अनादृत, उपेि/ख़यषयत ह ोइतो  वृ/ख़शय0 ल ोक ि न  जािथ त ँ  के त ए  जा ि थ ?  कोनो \nदोसर िवक/ख़यएू प  निह बुझाइत अिछ? नौकर-च ाकरपर  िनभ/ख़श61रत ा केत ेक ो  बेर जा नले ब ा  सा िब त  होइत  अ ि छ । घर मे \nअसगर रहिनहार ब ुढ़क स म /ख़श04 य ा  तँ आर जिटल भऽ गेल अिछ। \nसरकारी एवं गैर-सरका र ी  स ं /ख़श04  था /ख़शयष ा रा  ि व र/ख़श0श  ठ  न ाग िर क क  ह ेत ु आ व ा स स ि ह त  र खर ख ा उ  ल ेल आन  बेव /ख़श04  था  \nसभ  सेह ो  कएल गे ल अ ि छ म ुदा ओ अपय/ख़श6ष/ख़यए0 त अ ि छ ।  ि द /ख़यएू ली ,  फरीदावाद, नोएडामे एहेन केतेको आवास (ओ/ख़यएू ड  \nएज होम) अिछ । प र/ख़यूू तु ऐ सभ ठ ा म  रहिनहार वृ/ख़शय0 ल ो कि नक ह ा ल त को नो  न ी क न ि ह  कहल जा सकैत अिछ। \nकलक/ख़यष4 ा मे डी ग न ी ट ी फ ाउ/ख़यूश डे सन, /ख़य6यो/ख़शए1ाम आि द  न ा ओंस ँ के त ेक ो एह ेन सं/ख़श04 थ ा  स भ ऐ /ख़यषय े /ख़यषष म े का ज  कऽ  र हल \nअिछ । म ुद ा व ृ /ख़शय0  ल ो कि न क सं/ख़यछ1 य ा  द ेखै त  ए ह ेन  सु ि व धा  न ग/ख़यूश य  अ ि छ।  फेर  अ िध क/ख़श64 श  ब ुढ़  तँ  /ख़शए1 ाम ी ण  /ख़यषय े /ख़यषष म े रि ह  \nरहल छ ैथ। जैठा म  पिरवारक  अि त िर/ख़यछ0त क ोन ो /ख़य6य कारक सहायताक संभावना निह अिछ। \nसरका र  विर/ख़श0श ठ  नागिरक लोकिन लेल कएटा सुिवधा सभ दैत अिछ, जेना- रेल िटकटमे छूट, अ/ख़श04 प तालमे \nअलग का उ /ख़यूू  ट र, प ो /ख़श04  ट  ऑिफस, ब/ख़शछशक आ िद सन स ाव/ख़श61ज ि न क जग ह पर अि ति र/ख़यछ0  त  सुिवधा मुदा बेवहारमे ई सुिवधा \nसभ  पय/ख़श6ष/ख़यए0 त न िह होइत  अ ि छ।  अ/ख़यछ0 सर वृ/ख़शय0 ल ो क िनक/ख़य4श  झ ग ड़ ा क र ैप र म ज ब ूर ह ो म ए प ड़ ै छ ैन ।  ऐ म ा म ल ा म े \nिद/ख़यएू लीक  म े/ख़शएएोमे िन/ख़श0य  चय ब ेहतर बेव /ख़श04 था अिछ। विर /ख़श0श  ठ  नागि रकक/ख़य4श  आ स ा न ीसँ आ रि /ख़यषय त ज ग हप र  बैसए द ेल ज ा इ त  \nअिछ। \nिद/ख़यएू ली  ल ो द ी  गाड /ख़शछ1 नम े भ ो/ख़य6ष -पहरमे टहलैबला सबहक हुजुम रहैत अिछ। ओइमे कएटा संगिठत समूह बिन \nगेल अिछ जइमे अिध क /ख़श64 श  व िर/ख़श0श  ठ नागि र क लोक ि न  छ ैथ । ओ  स भ भ ो र क/ख़य4श टह लै  तँ  छ ै थ े सं ग े आ प स म े भ /ख़य4शट -\nघ/ख़श6श ट आ गप -स/ख़यए0 प  स ेह ो  कर ै त  र ह ै छ ैथ। /ख़यषछी भू ट ेल ा ल ठ ाकुर (सेव ा  ि न वृ/ख़यष4 आ इ .ए.एस.) /ख़शयष ा र ा /ख़शएए /ख़श04  ट  सेहो \nओइठा म  ब हुत  स ि /ख़शूएय  अ ि छ ।  व ृह/ख़श04 प ि त  ि दन क/ख़य4श ि न :शु/ख़यएू क च ाहक ब ेव/ख़श04  था  ओतए रहैत अिछ। टहलला पछाइत \nसभ  ओतए ए क/ख़शयछ ा  हो इ  छै त ,  चाह पीबै छैथ आ आपसमे अपन-अपन नीक-बेजाइक च च/ख़श61 -बच/ख़श61 करैत ,  ह /ख़श6श -ह/ख़श6श –हॴ-ही \nकरैत सभ  ि कय ो  घ र  घुमै छै थ। ऐ स/ख़यए4  प क/ख़श61क /ख़य6य भ ा व स ँ क एट ा  व ृ/ख़शय0 क /ख़य4श  घ ो र  ि व प ि/ख़यष4 सँ उब ड़ ै त  प ुन /ख़श0य च  नव \nउ/ख़यू4  स ा ह क स ंग जी ब ैत  द ेख ल ॱ।  /ख़यषछ ी  ठ ा क ुर /ख़शयषा र ा  /ख़शएए /ख़श04  ट  एकटा गैर-सरकारी संगठन अिछ जे केतेको तरहक \nसेवा  काय/ख़श61 करै त  अ ि छ। को स ीक जखन  ब ा िढ़ आ एल  छल  त ँ अहू /ख़शएए /ख़श04 ट  /ख़शयष ा र ा  /ख़शएए क भ ि र  स ह ा य त ा -स ाम/ख़शए1 ी  लऽ \nकऽ ल ोक सभ ओ तए ज/ख़य6षरतम/ख़यूू द लोक ि न क/ख़य4श  ब ी च  ि व ति र त  केल ै न।  लोद ी  ग ा ड /ख़शछ1न म े स ेह ो  स म य -समयपर अनेको \nकाय/ख़श61/ख़शूएम ई सभ आय ोिजत  करैत  रहै छ ैथ।  \nहौज खास, िद/ख़यएू ली  ि/ख़श04 थत ि ड य र प ा क/ख़श61म े ि स ि न य र िस ि ट जन कॉिस ल ,  ि द /ख़यएू लीक  न ा म क एकट ा  स ं/ख़श04  था  अिछ \nजे व ि र/ख़श0श ठ  नागिरकक सुख-सु ि व ध ा आ मन ो रंजन क लेल बे व /ख़श04 था मे लागल रहैत अिछ। समय-समयपर ओ सभ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nिनवेश /ख़410मणपर सेहो  जा इ त रहै छैथ। भो रम े ७ बजेसँ ८:३० बजे धिर िन /ख़यू4 य  ‘य ो ग  /ख़श01 या याम’ सिहत अ /ख़यूू  य ा /ख़यूू य  \nस/ख़श64 /ख़श04  कृि तककाय/ख़श61/ख़शूएम क आय ो ज न  कए ल जाइ त अ ि छ।  प /ख़श6श च  स ा ए सँ  अ िध क न ा ग ि र क ऐ स ं/ख़श04  थ ा क स ि/ख़शूएय सद /ख़श04  य  \nछैथ। \nिकछ ु ि द न प ूव/ख़श61 के/ख़यूू /ख़406 सरकार  ग र ीब ी  र ेखास ँ  ि न/ख़यछ4 च /ख़श6शबल ा  वि र/ख़श0श  ठ नागिर कक ह ेतु म ु/ख़यए1 तम े  छड़ ी ,  च/ख़श0य म ा  आ \nकानमे लगबैबला उपकरण देबाक घोषणा केलक अिछ। िजलाक कल /ख़यछ0  ट रक अधीन गिठत एकटा सिमित एहेन \nला भ ा थ /ख़श6ूक प ह च ान करत । उपर ो /ख़यछ0 त  सिमित कानमे लगबैबला मशीन, च/ख़श0य म ा  आ  न क ल ी  द /ख़श6श त  इ/ख़यू4 य ाि द  विर /ख़श0श  ठ  \nनागिरकक हे त ु बन े ब ा क लेल  मूलभ ूत म ेि डकल परी/ख़यषयण  स े ह ो  करौत। जनव री  २०१७ इ/ख़श04  व ी सँ  माच /ख़श61 २०१७ \nइ /ख़श04  वी क बीच हर िजलामे १००० व िर/ख़श0श  ठ  न ागि र कक/ख़य4श  ई सुिवधा देल जाएत। \nएवम्   /ख़य6यकारेण सरकार ओ  स माज सेवी ल ो किन व िर/ख़श0श  ठ  न ाग ि रकक क/ख़यएू  य ा ण ह ेत ु  ब ह ुि व ध  /ख़य6ययास कऽ  रह ल  \nछैथ ।  मुदा ई  सम/ख़श04  त  /ख़य6यय ा स िमिल यो  कऽ प ि रव ा रक द ा ि य /ख़यू4  व क /ख़श04  थ ा न  न िह ल ऽ  स कै त  अि छ ।  अ/ख़श04 त ु ज/ख़य6षरी  \nअिछ जे आधुिनकता एवम्   व ै/ख़श0य व ी करणक /ख़य6य वा ह मे हमरा लोक ि न  अपन  सं/ख़श04 का रक/ख़य4श न िह ि बसरी । म ा त ा -िपता, एवम्   \nअ/ख़यूू य  वि र /ख़श0श ठ नागिरकक /ख़य6यि त  अपन  द ा िय/ख़यू4 व िनव /ख़श6ष ह आ न/ख़यूू दप ूव /ख़श61क  कर ी  ज इ स ँ ओ  ग व/ख़श61सँ जीबैथ आ  श ाि /ख़यूू  त सँ अपन \nजी व नक या/ख़यषषा प ूण /ख़श61 करै थ , /ख़श04 व ग/ख़श6षरोहण करैथ।  \nसमाजमे ए हेन ल ोकक/ख़य4श उ /ख़यू4 सा ि ह त  करक च ा ह ी  ज इ स ँ अ िधक/ख़श64 श  ल ो क  अ प न  म ात ा -िपताक सेवा कानूनक \nभयसँ न िह  अि प त ु क त /ख़श61/ख़श01 य क भा व न ा स ँ करै छैथ। ऐ उ /ख़श1ए े/ख़श0य  य स ँ पट न ा  ि /ख़श04  थ त आ च ा य /ख़श61 िक शो र  कु ण ा ल जी  /ख़शयष ा र ा  \n/ख़श04 थ ािप त  महावी र  म ि /ख़यूू दर /ख़शएए/ख़श04  ट  /ख़शयषार ा  /ख़यषछवण कु मा र  प ुर /ख़श04  कार  पु/ख़यषष  /ख़शयषार ा मा त ा -िपता आ  पु तो ह ु /ख़शयष ार ा स सुरक सेव ा \nकेिनहारक/ख़य4श  द ेल ज ा इ त  अिछ ।  समाजमे िव िर/ख़श0श ठ न ा ग िर क क जी व न  प ु/ख़यषष  सुग म करब ा म े ऐ त रह क /ख़य6यय ा स ि न /ख़श0य च य \n/ख़य6येरणादायी  भ ऽ  सकै त  अ ि छ।  \nअ/ख़श04 तु स म ा जम े वृ/ख़शय0 लोक ि न क  आद र ,  स/ख़यए4  म ान ओ  स े व ा  ब ढ़य  स े स ं/ख़श04  क ा र  ब/ख़यछ4 चे सँ िधया-पुता क/ख़य4श  द ेल \nजाए, ऐ म े सबहक क/ख़यएू य ा ण अिछ। \nअिभ व ादन शी ल/ख़श04 य  िन/ख़यू4 यं व ृ/ख़शय0 ोप स ेिव न : \nच/ख़यू4 वा ि र  त/ख़श04 य  वध/ख़श61/ख़यूू त े आय ुिव /ख़श61 धा य श ो व ाल म ्।  \n◌ \n  \nऐ रचनापर अपन म◌ंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n/ख़य6य/ख़यछ1 यात  ि ह/ख़यूूद ी  लघुकथाकार /ख़यषछी  सुकेश साहनीक चि च/ख़श61 त  आ प ुर/ख़श04कृत  लघुकथा \" ठंढी रजाइ \" क मैिथली \n/ख़य6षपा/ख़यूूत रण - म ु/ख़शूय ा  जी /ख़शयषार ा  ./ख़य6य /ख़श04 त ुत  ऐछ ! \n---------------------------------------  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \nबीहिन कथा \nठ'रल सीरक.  : सुकेश साहनी \n\"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\".     \"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\"\" \n\" के छल ?\" ओ आिग िदस हाथ पसािर तपैत पुछलक . \n\" वएह. स ोझ /ख़श6श  बालीक ओतए सँ , \" किनञ/ख़श6श  िचढ़ैत सुशीलाक नकल उतारलक. \n\" बहीन, तुराय दीयय, हुनकर संगी एलिन ह/ख़शछ0  .\" फेर सीरक ओढित बडबडएल. \n\" िहनका सब िदन सीरक मँगैत लाज नै होइ छिन ! हम त' साफ मना क' देिलयै, किह देिलयै-\" आइ हमरो \nओत' कोइ अबै बला ऐछ.\" \n\" नीक केलॱ \" ओहो सीरक मे नुकाइत बाजल ,\" ओकरा सबहक इएह इलाज ऐछ . \" \n\" बहुत ठंढी ऐछ !\" ओ बड़बडएल . \n\" हमर अपने हाथ - पएर सु/ख़शूय  भेल जा रहल ऐछ.कि न ञ/ख़श6श  अपन खिटया के धधकैत आिग ल'ग घीचैत \nबाजल.\" \n\" सीरक त' जेना पुरे बफ/ख़श61  भ' रहल ऐछ, नी /ख़शूय  आओत कोना !\" ओ करोट फेरैत बाजल. \n\" न ी /ख़शूय  के त' जेना कोनो पते नै ऐछ.\" ऐ सरदी मे भरल सीरक सेहो बेअसर सन भ' गेल ऐछ.\" \n\" एक बात कहू, खराप नै मानब ?\" घ'रबला कहलक. \n\" केहेन ग /ख़यए0प  करै छी ?\" \n\" आइ खुब ठंढी छै , सोझ /ख़श6श  बला के ओतए कुटुमो आयल छै, तेहेन मे सीरक िबना बेशी क/ख़416  होइत हेतै.\" \n\" हँ त',!\" ओ आस लगा घ'रबला िदस तकलक . \n\" हम सोइच रहल रही...हमर..मतलब इ छल जे..अपना ओतए एक टा सीरक त' फािजले पड़ल ऐछ.\" \n\" अह /ख़श6श  त' हमर मोनक बात किह देलॱ, एक िदन ओढला सँ सीरक पतरा थोड़े ने जेतै, ओ चमिक के ठाढ़ \nभ' गेल, हम एखने सुशीला के सीरक द' के अबै छीयै.\" \nजहन ओ सुशीला के सीरक द' घुरल त' हरान छल ओ ओही ठ'रल सीरक मे िनसभेड़ भ' सुतल छल. \n\" ओहो अपन सीरक मे आिब घोिसया गेल. ओकरा सुखद आ/ख़यष6र् य भेलै , सीरक खुब गरमएल छलै. \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n३. प /ख़शय4  \n३.१.आशीष अनिच/g288हार - ३ टा गजल  \n३.२.डा िजयाउर रहमान जाफर- आजाद गजल  \n३.३.१. डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”- ६ टा किवत२.बाबा बै/ख़शय4न ा थज ी क  आजाद गजल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \n३.४./ख़य6यण व  कुमार-राईत इजोिरया ताइक रहल अछ ि◌ \nआशीष अन ि च/ख़यूूहा र - ३ टा गजल \n1 \nकना कऽ पूछै हाल जगत \nबहुत पसारै जाल जगत \n \n  \nअहॴसँ भेलै दीन दुखी \nअहॴसँ मालामाल जगत \n \n  \nसुतल सुतल छै /ख़401ा इव रे  \nखसल पड़ल ितरपाल जगत \n \n  \nके के बढ़ल अिछ आगू तकर \nबहुत करै पड़ताल जगत \n \n  \nहुनक जगत छिन सोन सुगंिध \nहमर तँ कादो थाल जगत \n \n  \n \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nसभ प/ख़श6शि तमे  12-122-21-12 मा/ख़यषषा /ख़शूएम  अिछ \nतेसर शेरक पिहल प /ख़श6श ित म े  द ीघ /ख़श61 क /ख़य4श  लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ \nअंितम शेरक पिहल प /ख़श6श ि त क  अंितम लघु छूटक तौरपर लेल गेल अिछ \n \n  \n2 \n \n  \nआिह उठबे करतै इयाद एलापर \nनोर खसबे करतै इयाद एलापर \n \n  \nपािन खाली देहक िमझा सकैए बस \nमोन जरबे करतै इयाद एलापर \n \n  \nहाल केहन से अनुभवेसँ बुिझ सकबै \nफूल झड़बे करतै इयाद एलापर \n \n  \nमलहमो बेकारे बुझाइए हमरा \nघाव रहबे करतै इयाद एलापर \n \n  \nपिड़ रहब ओछाएनपर नै छै सूतब  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nआँिख जगबे करतै इयाद एलापर \n \n  \n \n  \nसभ प/ख़श6शि तमे  2122+2212+1222 मा/ख़यषष ा /ख़शूएक  अिछ \nअंितम शेरक पिहल प /ख़श6श ि त म े  एकटा दी घ /ख़श61 क /ख़य4श  लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ \n \n  \n3 \n \n  \nआर िजलेबी पार िजलेबी \nबड़ सुंदर संसार िजलेबी \n \n  \nिकछु ने कहबै च ु/ख़यए0पे  रहबै \nअपने छै बुिधयार िजलेबी \n \n  \nचाक कहू च/ख़शूए  कहू या िकछु \nसभ सुनतै कु/ख़यए4हार  िजलेबी \n \n  \nओ सभ कहिथन भोजन साजन  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nहम कहबै हिथयार िजलेबी \n \n  \nरसगु/ख़यएूला  सभहँक संगतमे \nबिन गेलै खुंखार िजलेबी \n \n  \nसभ प/ख़श6शि तमे  22-22-22-22 मा/ख़यषष ा/ख़शूएम  अिछ \nदू टा अलग-अलग ल घुक/ख़य4श  द ीघ /ख़श61  मानबाक छूट लेल गेल अिछ \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nडा िजयाउर रहमान जाफर- आजाद गजल  \nअह/ख़श6श  यिद उपकार करब   \nहमहूँ नीक /ख़श01 य वहार  करब   \n \nखुशी िजनगीमे निह आयत   \nदुख के जब ि व /ख़श04ता र  करब   \n \nधम/ख़श61  जात पे नाम पे आिखर   \nकब तक अ/ख़यू4 य ा च ार  करब   \n \nचढ के बोलत िम/ख़यूषय ावा द ी   \nसच के जब इनकार करब    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \n \nईहे सोिच के िबसरल सभ िदन   \nिभनसर मे दीदार करब   \nकेकरा अह/ख़श6श  कहै छी िनयम \nहमर अछी सरकार करब   \n \nहमर भाखा मैिथली भाखा  \nकोना अकर इनकार करब   \n-डा िजयाउर रहमान जाफरी, पीएच डी िह/ख़यूूदी  , हाइ /ख़श04कूल  माफी , पो..माफी , िजला..नालंदा , िबहार  -\n803107 \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”- ६ टा किवत२.बाबा बै/gं2थनाथजीक  आजाद गजल  \n१ \nडॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”- ६ टा किवता \n            \nहमर ई छओ ग ो ट किवता म ौिलक /ख़य6षपसँ मैि थ ल ीमे ि लि ख त ओ  अ/ख़य6यका िशत  अ ि छ । ई किव ता  सभ त ि ह या \nिल ख ल गेल छल ज ि ह या हम  कॉलेज ऑफ आयुव /ख़शछ1 दमे (भा रत ी िव/ख़शय4 ापी ठ , पूना) B.A.M.S. ि/ख़शयषतीय  ओ त ृ ती य  \nवष /ख़श61क  (2 nd  & 3 rd  PROFESSIONAL YEAR)  छा /ख़यषष  रह ी  ।  त ािह समएम े महाि व /ख़शय4ा ल य क छा /ख़यषष  \nलोकिनमे EXTRA CO-CURRICULAR ACTIVITY  क/ख़य4श बढ़ एबाक ल ेल “ि न ि म/ख़श61 त ी ” नामक  WALL \nMAGAZINE  पर कि वता आिद सा ि ह ि /ख़यू4 यक  कृ ित  ल ग ाओ ल  जा इत छ ल जकर स ंय ोिजका  /ख़यषछ ी मि त  इ/ख़यूशदापुरकर  \nमैडम  (त/g28थकालीन ले/g270चरर आ बादमे िवभागा/g287य/g252 - शारीर ि/gं8उया िवभाग ) छलीह । हमहूँ मैिथली किवता लेल \n/ख़य6य /ख़श04 त ाव द ेल  मुद ा  पाठक आन  केओ नि ञ छलाह त /ख़य4श ओ क र िह/ख़यूूद ी  अ न ुव ाद (/ख़श04 वयं /ख़शयषार ा  अ नुिद त ) देब  /ख़श04व ी कृ त \nभेल  । त ा िह अन ु ि दत र च न ा पर /ख़श04प/ख़416 उ/ख़यएूलेख र हैत  छल  ि क  मूल रचना “मैिथली” भाषामे अिछ । \n- डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह” \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \n  \nकाल च/ख़शूए (किवता) \n  \n  \n  \nप/ख़शूया   पर   प/ख़शूया   उनिट रहल, \nहर पृ/ख़41छ   नवल िनत्-नूतन छी । \nजे बीित चुकल   से छल अ /ख़शययुत , \nआबएबाला  सेहो  अनुपम छी ।। \n  \nई समय-सिरत्  अिवरल बहइछ, \nअ/ख़यए0पन /ख़य6यवाह - गित ओ लयमे । \nहम मूक   ठाढ़ भऽ   देिख   रहल, \nहर एक   दृ/ख़श0यय   अि त िव/ख़श0यमय मे  । ।  \n  \n/ख़य6याच ीर    कतेकहु   /ख़यूछव /ख़श04त   भेल, \nकतबा  तट ब /ख़यूूह   भेल कविलत । \nफेर   ओकरिह   सिलल-सुधा-रससँ, \nकतबा कॲढ़ी* भेलिछ िवकिसत ।। \n  \nएकरिह   /ख़य6यभाओसँ    फेर   अिगन, \nपाथर   मोती बिन   िनखिर गेल । \nअगिनत   हीरा  पुिन  भेल मिलन,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nआ  सीसा - टुकड़ी  बदिल गेल ।। \n  \nजे  /ख़यषूेत   /ख़य6यतीत   होइत   छल से, \nदेखल तँऽ कारी - गुजगुज   छल । \nपाषाण-/ख़य6यित म    छल    जे  लगैत, \nखन मोम ज े क/ख़श6श  द ेखल पिघलल ।।  \n  \nके  भेल   एतए   जे   काल च /ख़शूएसँ , \nब/ख़श6शिच   सकल   कहुखन   किहयो ? \nसुरपुर - जञो  इ/ख़यूू/ख़406 ने ब चा  सकिथ , \nकी  मानव के र  ह /ख़श04त ी - किहयौ ?? \n  \n* एिह किवतामे “कॲढ़ी” श /ख़यएय दक /ख़य6ययोग “पु/ख़श0शप -किलका” अथवा अ ि व क ि स त फू ल वा फूल केर फु लएबा सँ प ु व /ख़श61क \nअव/ख़श04 थ ाक अथ/ख़श61मे भेल भ िछ  ।  \nिवमश/gंण1ः - \nकॲढ़  - ई श /ख़यएयद मैिथलीमे “अ नेकाथ/ख़श61 क श/ख़यएयद ” जेक/ख़श6श  /ख़य6ययु/ख़यछ0 त  ह ो इ त  अिछ ।  एकर  एकट ा अथ /ख़श61 “कु/ख़41छ  वा \nमहाकु/ख़41छ ” (अं/ख़शए1ेज ीक ले/ख़य6यस ी वा  LEPROSY) नामक ब ेमारी क स/ख़यूू द भ/ख़श61म े होइत अ िछ  ।  दो सर /ख़य6यय ो ग  “ड /ख़श6शढ़ ” \n(ि ह /ख़यूूद ीक “कमर” आ अं/ख़शए1 ेज ीक “वे/ख़श04ट व ा  WAIST”) केर स /ख़यूूद भ /ख़श61मे  ह ोइत अ िछ  (यथा - कॲढ़ तोिड़ \nदेलक  …………. इ /ख़यू4याि द ) ।  क/ख़यएूय ा णी  कोशक ार “कॲढ़गर” माने “कलेजगर” बतओ लि /ख़यूूह  अ िछ  ।  मु दा \nमैिथलीमे “कॲढ़-करेज” दूनू संगिह-संग स ेह ो  /ख़य6ययु/ख़यछ0 त  हो इ त अि छ (यथा - ओकरा कॲढ़-करेज कािट कऽ दऽ \nिदितयै की ? ……………  आिद) जािहस ँ ई /ख़यूछविन त  होइ त  अ ि छ िक  िव िश /ख़416 अथ/ख़श61 मे “कॲढ़” आ “करेज” दूनू \nअलग-अलग अथ/ख़श61 रखैत  अ िछ ।  \nकॲढ़ी - ईहो  श/ख़यएय द  म ैि थल ी म े “अन ेका थ /ख़श61क श/ख़यएयद ” जेक/ख़श6श  /ख़य6यय ु/ख़यछ0त  होइत अ ि छ ।  एकर प ि ह ल  अथ /ख़श61 पु/ख़श0शप \nकिलकाक   (ि ह /ख़यूूद ी क “कली” आ  अं/ख़शए1ेजीक “/ख़यए1लोरल ब ड ्  वा FLORAL BUD”) के र अथ /ख़श61म े होइत अ िछ  ।  \nदोसर /ख़य6य य ोग “कु/ख़41छ -रोगी” के र अ थ /ख़श61म े ह ो इत अ िछ  ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nकोिढ़  - एकर उ/ख़यछ4चारण म ैि थ ली म े “कोइढ़” होइत अिछ जकर मतलब अिछ “आलसी” । यथा - कोिढ़आ \nबड़द, कोिढ़आ मचान आिद । \nकोिढ़  - ई श/ख़यएयद सेहो द ू अ थ/ख़श61 मे /ख़य6य यु/ख़यछ0 त  अ ि छ ।  प ि ह ल  “कोढ़” रोगसँ /ख़शए1 ि स त  /ख़श01 य ि/ख़यछ0 त  आ द ो सर एहेन ता ड़क \nगाछ जािहसँ ताड़ी निञ गरैत हो । \nकॲढ़ी आ कोढ़ी - िकछ ु लेख क लो क िनक मा न ब  छि/ख़यूू ह जे  “कॲढ़ी” श /ख़यएयद “प ु/ख़श0श प -किलका” केर पिरचायक िथक \nजखिन िक “कोढ़ी” श/ख़यएय द  “रोग िवशेष”क/ख़य4श ि न /ख़य6ष ि प त  कर ै छ  । एिह ब ात क पुि/ख़416 ि कछु  सीमा ध ि र “कोिढ़ या \nकोइढ़” श/ख़यएय द सँ ह ोइत अ ि छ जकर िन/ख़श0शपि /ख़यष4 स/ख़यए4भव तः  “कोढ़ वा कोढ़ी” श/ख़यएयदस ँ भे ल  अ ि छ । आयुव /ख़शछ1दमे \nकु/ख़41छरोगक (कोढ़क) /ख़य6यमुख  कारण  आल/ख़श04य आ आ ल /ख़श04 यकारी भ ोजन (मध ुर ओ ि /ख़श04 न/ख़यछय ध ) बताओल गेल अिछ आ \nमैिथलीमे  “कोिढ़ या कोइढ़” श/ख़यएयदक अ थ/ख़श61 स ेह ो  “आलसी” अिछ । “कोिढ़” श /ख़यएयदक  उ /ख़यू4प ि /ख़यष4 क ए ि ह आ धा रक/ख़य4श \nमानलासँ “कोढ़” श/ख़यएय द  कुठ क पिरचा य क बूिझ प ड़ ैछ आ  “कोढ़ी” श /ख़यएयद कु/ख़41छ र ोगी क  प ि रचायक ज खिन ि क \n“कॲढ़ी” श /ख़यएयद पु/ख़श0शप कि लक ाक /ख़य6षपमे /ख़य6यय ु/ख़यछ0त  बूझल जाएत । \nपर /ख़यछू च  स ामा/ख़यूूय /ख़य6षपेण देखब ाम े  अबैत अिछ िक जे केओ जीवन भिर गामिहमे रहलाह (वा रहलीह) आ िह/ख़यूूद ी  \nनिञ केर बराबर जनै त  छि थ  ओ  आन ुना ि स कक /ख़य6य योग क र ै त  प ु/ख़श0श प -किलका ओ रोग-िवशेष दुहुक लेल “कॲढ़ी” \nश/ख़यएय द क /ख़य6यय ो ग  करैत छिथ  ।  जखिन िक , िवशेषतः शहरमे रहिनहार (वा रहिनहािर) लो क जे िह/ख़यूूद ी न ीक ज ेक/ख़श6श \nजनैत अिछ से आन ुन ा ि सकक  /ख़य6य योग न िञ  करैछ  आ उ परो /ख़यछ0 त  द ुहु अ थ/ख़श61मे “कोढ़ी” श /ख़यएयद क /ख़य6ययोग करैछ ।  \n  \nकागत केर फूल (किवता) \n  \n  \n  \nहम   छोिड़   चलल    हुिनकर   नगरी, \nजिनकर   दुिनञामे  /ख़यए0यार   ने  छल । \nछल   /ख़शयषेष  - लोभ  - छल  - कपट   सगर, \nनिञ छल तँऽ   केवल  /ख़यए0या र ने छल ।। \n  \nवन - उपवन    आ   फुलबाड़ी  छल,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nपर   डािढ़   कोनहु  ने  फूल   एकहु । \nजे िकछु छल, सब िकछु  कागत केर, \nनिञ छल सुगि /ख़यूूध वा गम क कोनहु । ।  \n  \nहम    जिनका   लेल    रही   पागल, \nनिञ   हुिनका  छल   िव/ख़यषूास   हमर । \nसब   लऽग   रहिथ   बस   कहबा  लए, \nकेओ   अ/ख़यए0पन   कहिनहार   ने  छल ।। \n  \nिवमश/ख़श61ः - \nगमक  = सुग ि /ख़यूू ध  (मैिथलीमे; यथा - फूल गमिक रहल अिछ) \nमहक  = द ुग/ख़श61 ि/ख़यूू ध  (मैिथलीमे; यथा - आलू सिड़ कऽ महिक रहल अिछ) = ग/ख़यूूध (ि ह /ख़यूू द ी म े ) ( िह/ख़यूूदीमे “महक” \nया “मेहक” श/ख़यएयद द ु हु /ख़य6यका रक ग/ख़यूूध म त लब िक “सुगि /ख़यूूध ” ओ “द ुग /ख़श61ि/ख़यूूध ” केर  ले ल /ख़य6यय ु/ख़यछ0त  होइत  अ ि छ ) । \n  \nग/g288ह , गि/g288ध आ ग/g288ध  - “ग /ख़यूूध ” त/ख़यू4 सम /ख़य6षप ि थक , “ग ि /ख़यूू ध ” अध /ख़श61 त /ख़यू4स म  ओ “ग/ख़यूूह ” त /ख़शयय व  /ख़य6षप । मैिथलीमे \nत ी न ूक मतल ब  ए/ख़श1यिह ि थक आ  से न ा क //ख़शएयाणे ि /ख़यूू/ख़406य  (NOSE / OLFACTORY RECEPTORS)  /ख़शए1ा/ख़शशश \nिवषय  िथ क जकरा  अं/ख़शए1ेज ीमे “/ख़श04मेल ”  (SMELL / OLFACTION)  कहल जाइत अिछ । मैिथलीमे एिह \nश/ख़यएय द सभ क /ख़य6ययोग तीन  अ थ/ख़श61मे  होइत  अिछ - \n( १) ग/ख़यूू ध केर /ख़श04व/ख़य6षप अ/ख़यषश ात भे ल ा प र ; यथा - ई  कोन तरहक ग/ख़यूूध /ग ि /ख़यूू ध /ग /ख़यूूह अिछ ? \n(२) /ख़य6यायः द ुग/ख़श61 ि/ख़यूूध क ेर  अथ/ख़श61मे ; यथा - ई की ग /ख़यूूध  करै (त) छ ै अथ व ा  ई की ग /ख़यूूह ा इ त  छै ? \n(३) क ो न हु आ न िव शेषण ल गला पर  अथवा पिर ि/ख़श04थित  य ा भ ा व िव शेषक  अिभ/ख़श01 य ि /ख़यछ0 तक का रण /ख़य4श  \nसुगि/ख़यूू ध क अ थ/ख़श61म े ; यथा - म ह मह  ग /ख़यूू ध , सु/ख़शूय र  ग/ख़यूूह , गुला ब क म ा दक ग/ख़यूूध , रा त ुक र ा न ीक ग/ख़यूूध , मीठ \nग/ख़यूूध आ िद ।  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \nदू श/g2उ2द - अहँक /g2ण2ित (किवता) \n  \n  \n  \n  \nअहँ जाए छी तँऽ जाउ, अहँ क म ज /ख़श6ू , \nस/ख़यए0 प त  हमरा , हम निञ रोकब । \nहमरासँ   दूर    जँ   खुश    अपने, \nस/ख़यए0 प त  हमरा , हम निञ रोकब ।। \n  \nअहँ केर िजनगी,  अिधकार अहँक, \nअहँ केर इ/ख़यछ4 छ ा , जे  अह/ख़श6श   करी । \nमधु - अमृत - पान करी या फेर, \nहालाहल - घट केर वरण करी ।। \n  \nजा िह मृग त ृ/ख़श0श ण ामे भ ट ि क रहल  छी , \nगीरह   ब ा /ख़यूूहू ,  अहँ  पछताएब । \nजािह बाटसँ  उनटिह पएर   गेलहुँ, \nआिपस  ओ ि ह ठ /ख़श6श  घुिर  पुिन  आएब  ।। \n  \nजकरा   प ा छ/ख़श6श   छी  भािग   रहल, \nसे तँऽ बस   माया छी  केवल । \nअ/ख़यए0पन    मित/ख़410मक/ख़य4श    थीर    क/ख़य6ष ,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nपुिन सोचू की छूटल - भेटल ।। \n  \n  \nहे आक/gंणथ/g252े ! (किवता) \n  \n  \nहम  आ प ना  /ख़य6यित  उ /ख़यष4रद ाय ी  छी , \nत ोहर  कृ /ख़यू4यक तॲऽऽह ॴ ऽ ज ान ए ।  \nहम कएलहुँ जे से उिचत रहए, \nत ोहर  औिच /ख़यू4य   तॲहॴ जानए ।। \n  \nअ/ख़यए0पन छ िव   अपन ि ह  सो झ/ख़श6शमे , \nकारी-मलीन निञ बनल रहए । \nअपन ि ह सम/ख़यषय   अ/ख़यए0 प न   माथा, \nला ज/ख़य4श ब ोिझल ने झूक ल  रहए ।।  \n  \nई /ख़य6यी ित   पुनीत   रहए   ह/ख़यए4म र , \nहम तँऽ बस एतबिह टा बूझल । \nतोहर   /ख़य6यद/ख़यष4   अपमान - गरल, \nसेहो  अमृत सिन हम बूझल ।। \n  \nसभ ट ा  ब/ख़यूूहन  आब  ट ूि ट चुक ल , \n/ख़410म म ो ह  छो ि ड़  पाछ /ख़श6श अएलह ुँ  ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \nरही  दूर  /ख़श04व यं सँ  भटिक   गेल, \nआिपस फेर अपनाक/ख़य4श प ओलहुँ  ।।  \n  \nहे “आक/ख़श64/ख़यषये ” ! हम  मु/ख़यछ0 त  भ ेल हुँ , \nतोहर   एिह   ि व /ख़श04त ृ त   मायासँ ।* \nमुइलहुँ ने, तिप कऽ िनखड़ल छी, \nओिह   हव नकु/ख़यूशड केर छ ाय ा सँ  ।।  \n  \n* आक/ख़श64 /ख़यषया = इ/ख़यछ4छ ा , \n  /ख़श04प ृहा  = /ख़य6यायः ए हेन इ/ख़यछ4छासभ जे ककरह ु अहं केर तु ि/ख़416  लेल ह ोइछ ।  \n  \n  \nदद/gंण1 (किवता) \n  \n  \n  \nएतबा भ ेटल  जे द द/ख़श61 केर   अ/ख़यएशय/ख़श04त भऽ गेलहुँ ।  \nनोरिहक/ख़य4श /ख़य6य ित   आइ हम   आ श /ख़यछ0 त  भ ऽ गेलहुँ  ।।  \n  \nसोचने रही  हम बैसब,  कोन हु /ख़य6येम - खोहमे । \nदेखल जे  /ख़य6येम - रंग तँऽ   िवर /ख़यछ0त  भ ऽ  गेलहुँ । ।  \n  \nिनकलल रही हम चाह लऽ फूलिह केर सोहमे ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \nथा /ख़यए4हल ज े   क/ख़श6शट   आँचर   सं श /ख़यछ0 त  भऽ गेलहुँ  ।।  \n  \nभटकैत रही  िनर/ख़यूू त र   इजोतिह केर खोजमे । \nइजोतक चमकसँ आइ   अन ाश/ख़यछ0त भऽ ग ेल ह ुँ  । ।  \n  \nसुनइत छलहुँ   अ/ख़यूूहा र   करए  से/ख़यूूह ओजमे ।  \nअ/ख़यूूहारेक श /ख़श64ित  पा ि ब  कऽ सश/ख़यछ0त भऽ गेलहुँ  । ।  \n  \nसुनने  रही   खड़ाब छै  पिड़ह/ख़य4श   ने  मोहमे । \nदेखल जे  तािह सोचसँ  ि व भ/ख़यछ0त  भऽ गेलहुँ ।। \n  \n  \nअहम् / अहं (किवता) \n  \n  \nहम देिख रहल छी  ि स/ख़यूू ध ु -लहिर, \nजे अिछ उठैत  टकराइत अिछ । \nअ/ख़यए4बर   छूबा  केर    आश   नेने, \nिकछु दूर गगनमे जाइत अिछ ।। \n  \nिकछु काल लागैतिछ एहना जे, \nओ ि स /ख़यूूध ु  छ ाि ड़   प ा छ/ख़श6श आएल ।  \nपर  नभ  असीम, अि त शा/ख़यूू त ,  शू/ख़यूू य ,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \nके किहया ओकरा अिछ  पाओल  ?? \n  \nएतबामे  शैल-िशखर   भेटल, आ \nलहिर   ओतिह   जा  टकराएल । \nफेर आँिख फुजल, मुिड़ कऽ देखल, \nपुिन  ि स /ख़यूूध ु  बीच  /ख़श04वक/ख़य4श पा ओ ल  ।। \n  \nओ /ख़यषय ु/ख़यएयध मन /ख़य4श ब ैसल  ि कछु /ख़यषय ण , \nनिञ हािर मुदा तइयो  मानल । \nशै ि थ/ख़यएूय  /ख़यू4य ािग कऽ सजग भ े ल , \nपुिन आिपस जएबा केर  ठानल  ।। \n  \nिकछु पुिन बेसी,  आओरहु बेसी, \nओ कस ग र फेर  /ख़य6यय ा स   करैछ । \nअ/ख़यए4बरसँ    लहिर   धिरक   दूरी, \nमूँह  बओने ओिहना ठाढ़  रहैछ  ।। \n  \nकते द/ख़यूशड -पऽल, /ख़यषय ण  ओ /ख़य6य ि त/ख़यषय ण , \nबीतल कतबा िदन  - राित बरख  । \nओ तन  - मन  - धनसँ लागल छल, \n/ख़यषछम  - स ाफ/ख़यएूयक पर द ूर दर स  ।।  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nिनज /ख़य6षप  - अहं ओ  /ख़यू4या ि ग  द े ल , \nएतबिहमे  ओकरा  की  फूरल  ! \nघनगृहसँ   न ी च /ख़श6श   तािक   रहल, \nअ/ख़यए4बर   पर   अपनाक/ख़य4श   देखल  !! \n२ \n  \nबाबा बै/gं2थनाथजीक  आजाद गजल  \n \n  \nआउ सभ मैिथल माय जानकी पर एतबिह उपकार करी  \n'िमिथला-रा/ख़यछ6य ' बनय ई कहुना सभ िमिल एकर िवचार करी  \n \n  \nसहैत रहल छी घोर उपे/ख़यषय ा  सभिदनसँ सभ लोक एतऽ   \nएते  सहब निह त/ख़य4श  सभ िमिल कऽ जन-जन केर हुंकार करी  \n \n  \nसहनशील होइते छी मैिथल बूझए निह डरपोक िकयो  \nजखन जेना जे भाषा बूझय तिहने सभ /ख़श01 य वहार  करी  \n \n  \nकतेक शि /ख़यछ0 त  एिह मािट-पािनमे आब सगर दुिनय /ख़श6श  देखतै  \nआब कोनो अ/ख़यूूयाय  देिखतिह तखनिह सभ /ख़य6य ि तका र  करी   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \n \n  \nएखन पलायन सँ सभ मैिथल भटिक रहला पूरे दुिनय /ख़श6श   \nकोना घूिर कऽ सभ घर आबिथ िमिल खेती रोजगार करी  \n \n  \nराजनीित केर च /ख़शूएचािलमे  ब/ख़श64टैत  अिछ सभक/ख़य4श  नेता  \nजाित-पाित केर भेद िबसिर कऽ कटुता केर संहार करी  \n \n  \nअपन कानमे तूर-तेल दए सुतले आब कोना रहबै  \nसु/ख़यए0 त  पड़ल जे सभकेर मनमे ऊज/ख़श6षक  नव संचार करी  \n \n  \nशंखनाद करबैक जँ िमिलकऽ लेबैक सभ अिधकार अपन   \nमातृभूिम केर कज/ख़श61  उतारी िमिथलाकेर उ/ख़शय0ार  करी। \n \n  \n-- बाबा ब ै/ख़शय4 न ा थ , पूिण/ख़श61 य /ख़श6श  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n/g2ण2णव  कुमार \nराईत इजोिरया ताइक रहल अिछ \nराईत इजोिरया ताइक रहल अिछ  \nछॱडा सब भकुआइत रहल अिछ  \nफ़ेसबुक पर िटिपर-िटिपर   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \nिक/ख़श1एेन -कह/ख़श64  सब छाईप रहल अिछ  \n \n  \n \n  \nनुनू बाबु एना जुिन क/ख़य6ष  \nबनू नै अह/ख़श64  िदनज/ख़य6ष  \nवा/ख़शू4 सएप -फ़ेसबुक सं फ़ुरसत लय क  \nपोथी-पु/ख़श04 त क  सेहो ध /ख़य6ष  \n \n  \nबु/ख़यछ4च ी  दाई के शौख ब/ख़शू6ड  भारी \nचािहयैन हुनका बड ◌়का गाडी \nपा̆प, रैप आ ि ड/ख़श04 को  क च /ख़श1यर  म/ख़शछ0  \nिबसिर गेल ओ गोसाऊिन आ नचारी \n \n  \nबाबू कहिथन पढ गै बु/ख़यछ4च ी  \nनै त भ /ख़शछ0टतौ  वर खुरलु/ख़यछ4च ी  \nपिढ िलिख क जॱ लोक बनल /ख़शछश  त  \nशौख पुरा हेतौ स/ख़यछ4च ी -मु/ख़यछ4ची  \nवैदेिह बेटी अिछ ब /ख़शू6 ड  होसगर  \nबैस जाई अिछ ओ पढै लेल एकसर  \nआंगन म /ख़शछ0  आन िधया-पुता सब  \nखुसुर-फ़ुसुर बितयाइत रहल अिछ  \nराईत इजोिरया ताइक रहल अिछ  \nछॱडा सब भकुआइत रहल अिछ  \n \n  \nिकयौ करैथ इंिजिनयिरंग के तैयारी \nिकनको मेिडकल भेटले चाही \nसोशल-िमडीया के /ख़410 म ज ाल  म /ख़शछ0 , \nमुदा सभ िकयौ ओझराय रहल अिछ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \nराईत इजोिरया ताइक रहल अिछ  \nछॱडा सब भकुआइत रहल अिछ  \n \n  \nनेता सब म ु/ख़श04काइत  रहल अिछ  \nजनता सब मुंह ताइक रहल अिछ  \nहिरयर-लाल रंग म/ख़शछ0  रंिगक  \nपुरने भाषण ब/ख़श64 ि च  रहल अिछ  \nराईत इजोिरया ताइक रहल अिछ  \nछॱडा सब भकुआइत रहल अिछ  \n \n  \nकहै ’/ख़य6य ण व ’ अिछ सुन छॱडा सब  \nकाज नै आबय सु/ख़यछ1खल  भाषण  \nजेकरा कर के ल/ख़शष0य  हािसल छै \nकठीन िनशाना साईध रहल अिछ  \nराईत इजोिरया ताइक रहल अिछ  \nछॱडा सब भकुआइत रहल अिछ  \n- /ख़य6य ण व  कुमार, रा/ख़श0श/ख़शएएीय  प री /ख़यषया  बोड/ख़श61 , नई   ि द /ख़यएूली   \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \nबाल ा न /ख़श64  कृ ते \nिवदेह मैिथली मानक भाषा आ मैिथली भाषा स/g2उथपादन  पा/gं85य/gं8उम  \nभाषापाक  \n१.रतन कुमार लाल दास- कोईली बाजी रहल अई २. डॉ. शिशधर कुमर- ७ टा बाल किवता \n१ \nरतन कुमार लाल दास  \nकोईली बाजी रहल अई   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n44 \n \n \nकोईली बाजी रहल अई, \nउठु िमथलावासी भेय गेल भोर, \nजाती-पाती के ताख पर राखु, \nचलु िवकासक ओर । \n \nबऊआ- ब/ख़यछ4चा  िकलोल कय रहल अई, \nचलु पटना के ओर, \nचारऊ िदशा मे नहर बनाबु , \nिकसान के लय चलु उ/ख़शूय ि त   के ओर । \n \nबड़का-छोटका कय रहल अई दंगा शोर \nचलु िमथलावासी िद/ख़यएू ली  के ओर, \nअधौिगक लेल िबजली  चाही \nएही सँ भय जायत िमथला मे भोर \n \nबिहन -बेटी िबलखी रहल छैथ पोछैथ आँखीक नोर, \nदहेजक अई बहुत घनघोर \nबिहन- बेटी कुमैरे रहती \n भेजू जेलक ओर । \n२ \nडॉ. शिशधर कुमर- ७ टा बाल किवता \n१ \nकठसु/g272गी  / कठसुगीया \nहिरयर हिरयर िचड़ै छै बैसल । \nबऽड़क फऽड़   भखै छै  बैसल । \nनिञ सुगवा-सीकी ने हिरयल । \nनाम ओकर कह ब ु/ख़यछ4च ी  !!  * \n १ \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n45 \n \nलोल ओकर मजगूत लगै छै । \nठक् - ठक् गाछक  काठ  खोधै छै । \nठोस लोल   आबाज   करै छै । \nछै न े मुद ा  कठ ख ो/ख़शय0ी । । * \n२ \n  \nसूय/ख़शछ6दय  खन बड़ चहकै छ ै ।  \nमुदा ने  तकलासँ  भेटै छै । \nजािन  कतए  ओ नुका रहै छै । \nहड़बड़ ा ए  दे िख ल ु/ख़यछ0ख ी  ।। * ३ \n  \nब/ख़यछ4चा ह िरयर  रंग  गात  छै ।  \nचेत न  गद /ख़श61 ि न -माथ लाल छै । \nजिहना बऽड़क  फऽड़  - पात  छै । \nनाम ओकर कठ सु/ख़यछयग ी  ।। * ४ \nसंकेत आ िकछु रोचक त/g285य  - \n* १ - हिरय र रंग क िच ड़ै सभ मे अ प ना िदि श  सभसँ /ख़य6यि श/ख़शय0 अिछ  सु /ख़यछय ग ा आ  ह िरयल । सुगवा स ीकी स ेह ो  \nहिरयर  रंग क होइत अिछ  । एिह किव त ा म े विण/ख़श61 त  िच ड़ै  स े हो  ह िर यर रंगक अि छ  म ुदा एिहठ /ख़श6श न ा िमत िच ड़ ै \nसभमेसँ निञ अिछ । \n* \n२ - एिह कि व त ा म े व ि ण /ख़श61त  ि च ड़ैक/ख़य4श मजग ूत  लोल ह ोइत छै जाि ह सँ ओ  ग ा छक काठक/ख़य4श खोिध  अपन ा  रहबा ले ल \nघऽर ब नबैत अिछ  । स/ख़श1य त ल ो लसँ क ाठ  प र /ख़य6यह ा र कर बाक क ारण/ख़य4श ठक्  - ठक् केर  स ्इ /ख़416 /ख़यूछव ि न सेहो \nकण/ख़श61गोच र होइ त  अ ि छ  ।  मुदा तथ ािप ओ  कठ ख ो /ख़शय0 ी  नाम क िच ड़ ै न िञ  अ ि छ ।  \n* ३ - सूय/ख़शछ6दय  खन  सूय/ख़श61 पिहल िकरण  पड़ ल ाक  लग भ ग ए क घ/ख़यूशट ा ध िर ई ि च ड़ ै खूब  जो र - जोरसँ चहचहाइत \nअिछ  मुदा ग ा छक न ी च/ख़श6श ठ ा ढ़ भ ए  ऊपर त कल ा प र देखब ा म े निञ अब ै त  अ ि छ व ा ब /ख़शू6 ड म ो ि/ख़श0यकलसँ ग ो टेक -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n46 \n \nदूटा  देख ाइ द ै त  अ ि छ । ए कर म ु/ख़यछ1य  कारण  ओिह िचड़ै  केर रंग  अि छ  जे गाछक पात  पर पड़ैत  सूय/ख़श61  \nिकरणसँ हू-ब-हू मेल खाइत अिछ । \n* \n४ - कठस ु /ख़यछयगीक उप/ख़य64क ा  ल ोलक ठी क  ऊपर कड़ ग र न /ख़यए4 म ा  केस सद ृश िकछु संर च ना  होइत अ ि छ ज कर ा  \nअं/ख़शए1ेजीमे बॉ ब /ख़श61  (BARB)  कह ल  जा इत अ िछ ।  त /ख़य4श कठ सु /ख़यछयगीक /ख़य4श अं/ख़शए1 ेज ी म े बाब/ख़शछ1ट  (BARBET)  नामक िचड़ै कहल \nजाइत अिछ । कठ सु /ख़यछय ग ी क कएक टा  भ े द  - /ख़य6य भ ेद अि छ  जकर ा  ज ीव िव/ख़यषशानमे अ ल ग -अलग \nजाितक  (Species) /ख़य6षपमे व ग/ख़श6ूकृ त  कएल ग ेल अ ि छ । एि ह मेसँ एकट ा  भ ेद  जे  अप ना  िद ि श खूब भे ट ै त अ ि छ , \nसे अ िछ  ल ा ल म ा थ  ब ला क ठसु/ख़यछय ग ी  (COPPERSMITH BARBET)  ज कर  वय /ख़श04 काव/ख़श04थामे म ा थ क ऊ पर \nसु/ख़शूय र  ल ाल र ंगक म ुकुट  सन क संरचना रह ैत  अ ि छ । ए हने ल ाल रंग क संरचन ा ग द/ख़श61 िन पर अि गल ा  भ ा ग मे स ेह ो  \nरहैत अिछ । एिह ि च ड़ ै केर  ब ा /ख़यएूय काल म े ए िह तरहक को न हु लाल संरचना न िञ रह ैत अ िछ । एकर  रंग  आ  \nबगए - बा न ी  भो/ख़य64 क ा  रौ द  पड़ै त  बऽड़क प ातक ओ फऽ ड़ क रंगसँ त ेन ा  ने म े ल ख ाइत अ ि छ िक स ोझ/ख़श6श रि ह त हुँ \nमन ु/ख़यछ0खक आँि खक/ख़य4श त ा  ध िर ि च /ख़यूूहब ा म े निञ आब ै त  अि छ जा ध ि र ओ क ो नह ु  /ख़य6य कारक हलच ल  न ि ञ करैछ ।  \n     अपना ि द िश ब ेसी भ ेट ए  बला कठसु /ख़यछयगीक द ोसर /ख़य6यका र अ ि छ भ ूरा य ा  मि ट य ा ह ी म ाथ ब ल ा  \nकठ सु/ख़यछयग ी  (BROWN HEADED BARBET)  जकर जी व नकालक क ो न हु अव /ख़श04थाम े गद /ख़श61ि न  ओ माथ  पर \nलाल रंगक कोनहु संरचना निञ होइत अिछ । एकर  माथ  ओ गद/ख़श61 िनक रंग भ ूरा य ा गाढ़ मि टयाही रंग क \nहोइत अिछ । \n२ \nभगजोगनी\n \nगे भगजोगनी, ब ड़ चमकै छ /ख़य4श  ! \nकतएसँ     िबजुरी     छ/ख़य4श ।  \nघु/ख़यए0 प अ/ख़यूूहिरया ,  बा टक क ात /ख़य4श , \nचकमक चकमक कएने छ/ख़य4श ।।  \n  \nआिब    गेल/ख़य4श    हमरा   स ोझ/ख़श6श , \nहमरा  हाथक   त रह /ख़यू4थ ी   पर । \nिबजुरीसँ  ने  हाथ   जरैतिछ, \nछौ  इजोत  तोहर शीतल ।।* १  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n47 \n \n  \nपेटक  िनचुला भाग  पता निञ, \nकेहेन   माया   रचने   छ/ख़य4श  ! \nिडिबया - टेम ी  ि ब न ा  त/ख़य44 सॱसे , \nभुक्-भुक् भुक्-भुक् कएने छ /ख़य4श  ।। \n  \nपीच  सड़ क केर का त /ख़य4श  - कात/ख़य4श , \nजमकल पािन आ गाछ छै । \nतािह गाछ पर   स/ख़यष4ा  - सोड़े, \nभगजोगनी केर   बास छै ।।* २ \n  \nभारी  बरखा  आ  ठ/ख़यूशढीमे , \nपतनुकान   लए   लैत   छै । \nबरखक  शेष  समएमे ओ तँऽ, \nभुक् - भुक् - भुक् चमकैत  छै ।।* ३ \n  \nभगजो ग नीक/ख़य4श पक िड़  -  पकिड़, \nब/ख़शूय   करैत छी  शीशीमे । \nभूर   छी  कएने  मु/ख़शूयामे , \nस/ख़श6श स ल ेब ा   लेल शीशीमे ।।* ४ \nसंकेत आ िकछु रोचक त/g285य  - \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n48 \n \n* १ - भगजोगनीक  उदर भाग  (VENTRAL SURFACE)  केर  नीच/ख़श6श म े िव ि श/ख़416 अवयव ी  संरच न ा  होइत  अि छ \nजकरा /g2ण2काश उ/g28थपादक अंग  (LIGHT EMITTING ORGANS)  कहल जाइत अिछ । \nएिहमे /g2उ8यूसीफेरेज  (LUCIFERASE)  नामक एकटा िक/g28ंवक या ए/gं17ाइम  (ENZYME)  होइत अिछ जे \nऑ/ख़यछ0 स ीजन आ म ै/ख़यछय न ेि शय म आ यनक  (Mg ++ )  उ पि/ख़श04थि त मे  /g2उ8यूसीफेरी न (LUCIFERIN) ना मक रासा य ि न क प दाथ/ख़श61 \nपर ि /ख़शूएय ा  कऽ कऽ  /ख़य6यकाश या इ जो त उ/ख़यू4प/ख़शूय  करैछ । एिह त रह /ख़य4श इजोत क  उ/ख़यू4पि/ख़यष4  जैव \nसंदीि/g2उ0त  (BIOLUMINESCENCE)  केर उदाहरण अिछ ।  भगजोगनीक ए ि ह इजो तक/ख़य4श  शीत इजोत  (COLD \nLIGHT)  कहल जाइत अिछ । एिह इजोतमे पराबैगनी (ULTRA VIOLET)  ओ अवर/g270त  (INFRA \nRED)  िकरण निञ रह ैत अि छ । अव र/ख़यछ0त िकरण क  अ न ुपि/ख़श04थि तक क ारण/ख़य4श ए िहम े  उ /ख़श0शण त ा य ा  गम/ख़श6ू न ि ञ  रहैत \nअिछ  आ त/ख़य4श छुअब ा (छूबा) प र हाथ  निञ पाक ैत  अ ि छ ।  िव/ख़यषूमे भ ग जो ग नीक  करीब द ू (दुइ) हजार \nजाित  (SPECIES)  ह ो इत अिछ ।  भगजोगनी क िव िभ/ख़शूय  जाित -/ख़य6यजा ितक अन ु स ार/ख़य4श  ए िह इजोतक रं ग पीयर, \nहिरयर या िपरॱछ लाल भऽ सकैत अिछ । \n* \n२ - भगजोगनी दलदली अथवा पािन लागल ओ गाछ-ि बिर छसँ य ु/ख़यछ0त  जगह सब प र र ह ैत अिछ । एि ह  त रह क \nआवास /ख़यषय े/ख़यषष  (HABITAT)  अपना िदिश पीच (प/ख़श1या ) स ड़ कक का त /ख़य4श -कात/ख़य4श आ स ान ीस ँ भे ि ट  ज ाइत  अ ि छ क ारण \nअिछ ओिह सड़कक दूनू कात मािट कटलासँ गँहीर  भ ेल  /ख़श04था न मे ब रख य ा  बािढ़क पा ि न क जमाव आ स ंगि ह - \nसंग भ ेल व ृ/ख़यषय ार ोपण  ।  \n* ३ - आ न सि/ख़यूू ध पाद /ख़य6या ण ी  (Arthropods)  सब ज ेक/ख़श6श भ ग जोगन ी  सेह ो  श ी तर/ख़यछ0तीय /ख़य6याणी  (Cold blooded / \nPoikilothermal animal)  अिछ  आ त/ख़य4श ठ/ख़यूश ढ ी क समएम े  ओ पत न ुका न  लऽ ल ै त अ ि छ  अथ /ख़श6ष त् श ीत ि न ि /ख़श0श/ख़शूएय \nअव/ख़श04 थ ा मे (Hibernating Stage)  च िल जाइ त  अ ि छ ।  िकछु तँऽ ब े/ख़श1ष  आ  भ/ख़शछ0क जे क/ख़श6श म ा ि ट क भीत र नु क ाए  \nरहैत अिछ । तिहना बेसी तेज बरखा भेला पर सेहो । \n* \n४ - बह ुत ह ु ल ो क अपन नेनप न मे  भ ग जो ग नीक/ख़य4श पकि ड़ िशशीमे िकछु क ा ल  व ा िकछ ु िद नक लेल ब /ख़शूय  कएने \nहोएताह आ एखनहु िधयापुता सब करैत अिछ । \n३ \nसतबिहनी\n \nमिटयाही  गात    छै । \nदस  - प /ख़श6श च  - सात छै । \nत /ख़य4श  ओ   कहाइत छै  सतबिहनी ।।*  १ \n  \nछोट िछन समाज छै ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n49 \n \nखाइत ओ अनाज छै । \nदाना चुिग खाइत छै सतबिहनी ।। \n  \nदेखने   ज /ख़य6षर    छी । \nिच /ख़यूूहब ासँ   दूर  छी । \nगुण ने िवशेष कोनहु सतबिहनी ।। \n  \nमैिथली  िक अं/ख़शए1ेज ी ।  \nबंगाली  या  ि ह /ख़यूूदी ।  \nसभतिर कहाबैछ ओ सतबिहनी ।।* \n२ \nसंकेत आ िकछु रोचक त/g285य  - \n* १ - ई ि चड़ ै /ख़य6याय ः  प/ख़श6श च सँ स ा त धि रक छोट  स म ूह म े र ह ै त  अिछ । त/ख़य4श ए कर  नाम स त बिहन ी  (स/ख़यए0 त  = सात; \nशत = सए) पड़ल । \n* \n२ - अं/ख़शए1ेजीमे एकर न ा म  सेवे न  िस /ख़श04 ट स /ख़श61  (seven sisters)  बंगाली भाषाक नाम “सातभाई” सँ पज़ल अिछ — \nसे ब ताओ ल जाइत  अ िछ ।  म ुदा /ख़यूछय ा त/ख़श01 य  जे प ि ह ने िमि थल ा सेह ो  अं/ख़शए1 जक अनुस ार/ख़य4श  ब ंगाल  /ख़य6यॉ ि व/ख़यूूसक भाग छल  \nआ ि /ख़शए1 यश/ख़श61न महोदय क का ज स ँ  पि ह ने मैिथ ल ीक /ख़श04व त /ख़यूू/ख़यषष  अ ि/ख़श04 त /ख़यू4व अं/ख़शए1 ेजक ड ाटाबेसमे  नि ञ  छल  । ि म ि थल ामे \n३, ५, ७,  ११ आि द  िवषम  सं/ख़यछ1य ा क िकछु अलग िह मह/ख़यष4व रह ल अिछ; जेना िक - सतभ/ख़शछशय ा , प ंच भ/ख़शछशया आ ि द  \n। \n४ \nहमहूँ पढ़बै मैिथली\n \nहे ऐ बिहनजी, य ौ  मा/ख़श04टरजी , \nहमहूँ      पढ़बै     मैिथली । \nिह/ख़यूूदी , /ख़य4य ि/ख़यछयलश , जम/ख़श61न  सी ख ब ै , \nपर   ने  िबसरबै  मैिथली ।।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n50 \n \n  \nमैिथली बाजिथ  दादा - दादी, \nनाना - नानी      मैिथली । \nबाहर जा कऽ माम िबसरलाह, \nमामी िबसरलीह मैिथली ।। \n  \nक/ख़श1या - काकी जखन बजै छिथ, \nिह/ख़यूूदी    फ/ख़शछ0 ट ल    मैिथली । \nबौआ - बु/ख़यछ4च ी क मोन हो इ छ  पर , \nसीिखतहुँ हमहूँ मैिथली ।। \n  \nत /ख़य4श   टीचरजी   हमरा   पढ़बू, \nह/ख़यए4मर     भाषा    मैिथली । \nआनो  भाषा  नीक लगए, पर \nमीठगर छी बड़ मैिथली ।। \n  \nगिणत - /ख़यषशा न  - िव/ख़यषश ानक भ ा षा, \nजखनिह  होयत मैिथली । \nबुझबामे  भा/ख़श1ष ठ  निञ  होयत, \nअ/ख़यए0पन भ ाषा मैिथ ल ी ।।  \n५ \nईद छै िक होली छै  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n51 \n \nईद    छै   िक    होली   छै । \nदुग /ख़श6ष  − छिठ − िदवाली  छै । \nहमरा  लए हर  िदन स ु /ख़शूयर , कारण इ/ख़श04 कूल म े छु/ख़शय6ी छै ।।  \n  \nक/ख़श1यर पा ब ि न , के मनबै छै । \nकह/ख़श6श ब ा त  से   एतेक फुरै छै । \nहमसभ खुश छी इएह सोिच कऽ, आबै बला  छु/ख़शय6 ी छै । ।  \n  \nककर ज /ख़यूूम  आ क/ख़श1यर ब र षी  ।  \nसभटा   सरकारक   मन म ज/ख़श6ू  ।  \nहम  ब/ख़यछ4चास ब  इएह  सोच ै छी , एक ि द न फेर ो छु/ख़शय6 ी  छै । ।  \n  \nरौद छै कड़गर, लूऽऽ चलै छै । \nबख/ख़श6ष - बु/ख़शूय ी ,   शीतलहरी छै । \nएतेक /ख़य6यखर  हो ह र मौिस म  जे , होअए घोषणा - छु/ख़शय6ी छै  ।।  \n६ \nअबोध ब/g27थचा \n \nटुकुर-टुकुर ओ तािक रहल अिछ । \nआँिखसँ दुिनञा नािप रहल अिछ । \nएिह जग  केर जगम ग क/ख़य4श िनहा रैत , जग केर  माया भ/ख़श6श ि प रह ल  अिछ । ।  \n  \nबाल-गोपाल   /ख़श04व /ख़य6षप छी ब/ख़यछ4चा ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n52 \n \nसृ ि /ख़416 क   को मल /ख़य6षप छी   ब/ख़यछ4 चा  ।  \nछी  अबोध,  पर   बोध   कराबैछ,  भगवानक छिव-/ख़य6षपक/ख़य4श ब/ख़यछ4चा  ।।  \n  \nब/ख़यछ4चा न िञ  बस अगबिह बौआ । \nब/ख़यछ4चा   माने  बु/ख़यछ4च ी आ ब ौआ ।  \nने/ख़शूय ा क ोमल , कोमल नेनपन, देिख कऽ ि बह ुँ सए आ/ख़श1षन कौ आ  ।।  \n  \n  \n  \n७ \nम/g27थछर  \nदुिनञामे  म नु/ख़यछ0खक आगम स ँ , \nबड़   पिहनेसँ  म/ख़यछ4छर अिछ । * १ \nछोट जीव,  मुद ा  पैघ  जी व क/ख़य4श , \nकएन े बह ुत  उछ/ख़शूय र  अ ि छ  ।।  \n  \nम/ख़यछ4छर केर जे  पु/ख़य64ष /ख़य6षप से , \nपु/ख़श0शप  - परा ग क/ख़य4श चूसैत अ ि छ ।  \nम/ख़यछ4छर केर  /ख़श04/ख़यषषैन /ख़य6षप  मुदा, \nखून  पीिब  कऽ  जीबैत  अिछ ।।* २ \n  \nम/ख़यछ4छर अप निह छ ोट  अछ ै तहुँ ,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n53 \n \nसू/ख़शष0मजीव केर  आ/ख़यषछय अि छ ।  \nओ/ख़श1यर लेड़  - /ख़शए1 ि /ख़यूशथमे कएटा , \nपरजीवी  केर   /ख़य6य/ख़यषछ य   अिछ ।।* ३ \n  \nखून   चूसबा काल   लेड़ संग, \nपरजीवी   /ख़य6य/ख़श04 थ ा न   करैछ । \nजकर खून चूसल जा रहलए, \nतकर   काय   /ख़श04 थ ान   धरैछ ।। \n  \nनऽव  कायमे  ओ  परजीवी, \nरोगक अ िछ िनम /ख़श6ष ण करै त ।  \nसंग मनु/ख़यछ0 खक आन हु प श ुम े , \nनूतन  /ख़यएययािध -िवधान  करैछ ।।* ४ \n  \nजापानी एनिसफेलाइिटस ओ, \nडे/ख़श1ष ू   आओर    मलेिरया । \nिचकेन गुिनञा सनक बेमारी, \nअथवा   रोग    फलेिरया ।।* ५ \n  \nम/ख़यछ4छर   छी बड़ अस/ख़श1छा ित , ओ \nहर  य ु ि/ख़यछ0तक  /ख़य6यि तरो ध  गढ़ैछ । \nमशहरीक निञ तोड़ कोनहु छी,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n54 \n \nम/ख़यछ4छर केर  अवरोध  करैछ ।।* ६ \nसंकेत आ िकछु रोचक त/g285य  - \n* १ - एिह ध रत ी  पर  ज ीवन क  /ख़शूएमिवकाशमे  (Organic Evolution)  न वी न  म तानुस ा र  म/ख़यछ4छरक उ /ख़शूू गम क मसँ \nकम  2 अरब  30  करोड़  वष/ख़श61 पिहने भ े ल  छ ल जखिन ि क आध ु िनक ि व /ख़यषश ान ानु सार म नु /ख़यछ0ख वंशक  (Genus - \nHomo )  उ/ख़शययव करी ब  2 कर ो ड़ व ष/ख़श61 प ि हन ि ह  भेल  अ ि छ ।  आध ु िनक मानव  (Homo sapiens )  केर  उ /ख़यू4पि /ख़यष4 \nत ँ ऽ म ा /ख़यषष  2 लाख  50  हजार वष/ख़श61 पि ह ने ब त ाओल ज ाइत  अ िछ ।  \n* २ - प ु/ख़य64 ष  वा न र म /ख़यछ4छ र पु/ख़श0श प पराग प ी िब (िपउिब) कऽ अपन जीवन िनमाहैत अिछ जखिन िक /ख़श04 /ख़यषषी य ा म ा द ा  \nम/ख़यछ4छर मनु/ख़यछ0 खक अितिर/ख़यछ0त ि कछ ु  आन ज/ख़यूूतु स भ क खून  प ी िब (िपउिब) ज ी वन  िनव /ख़श6ष ह  करैछ । एकर  पोषक \nज/ख़यूूत ु स ब मे  (Host animals)  ि कछु  रीढ़ध ारी  आ ि कछु आन  सि /ख़यूू धपाद /ख़य6य ाणी सभ  रहै त अ िछ ।  र ी ढ़ धार ी  \n/ख़य6याण ी सभमे /ख़श04त न पायी  (Mammals), \nिचड़ै (Birds), सिरसृप  (Reptiles),  उभयचर  (Amphibians),  म/ख़यू4/ख़श04य  (Fishes)  आि द  व ग/ख़श61क /ख़य6य ा ण ी सभ  ए कर \nपोषक  ज /ख़यूूतु  (Host animals)  भऽ सकैत अिछ । \n* ३ * ४ - /ख़श04/ख़यषषी  म/ख़यछ4छरक लेर /ख़शए1ि/ख़यूशथ म े  (Salivary gland)  बहुत रास अ/ख़यूूतः परजी व ी  सभ  (Internal \nParasites)  ि न व ास  करै त अि छ । जखन को नह ु पर ज ीवीसँ  सं/ख़शूए ि म त  वा /ख़श01य ाि प त  /ख़श04 /ख़यषष ी म /ख़यछ4छर  (Infected or \nInfested Female Mosquito)  कोनहु पोषक ज/ख़यूूत ु केर खून  चूसैत  (चूषैत) अिछ तँऽ ओ परजीवी \nम/ख़यछ4छरक ल ेर (Saliva)  केर  संग ओि ह  पोषक ज /ख़यूूतुक र/ख़यछ0 त  प िर स ंचरण त/ख़यूू /ख़यषष म े  (Haemo Circulatory \nsystem)  /ख़य6यव ेश  पबैछ ।  त कर बाद अप न िव िश/ख़416 ज ीव न च /ख़शूएक  (Specific Life Cycle)  अनुसार ओिह \nपोषक  ज /ख़यूूतुक /ख़य4श िव ि भ /ख़शूय तरहक रो ग स ँ आ/ख़शूए ा/ख़यूूत कर ैछ  ।  \n* ५ - म नु/ख़यछ0खक म/ख़यछ4छर जिनत बेम ा र ी  स ब म े िकछु /ख़य6यम ुख अि छ  \n·        मलेिरया (Malaria) \n·         फलेिरया (Filariasis / Elephantiasis) \n·        जपानी म ि /ख़श04त/ख़श0श क श ो थ  (Japanese Encephalitis) \n·        डे/ख़श1ष ू या डे /ख़श1ष ी  (Dengue) \n·         िचकनगुिनञा (Chickengunya) \n·        िजका वायरस बोखार  (Zika Virus Fever) \n·        पि/ख़यछ4छमी नील व ा य रस बोख ा र  (West Nile Fever)  आिद । \n* ६ - को न हु /ख़य6य कार क म/ख़यछ4छरनाशी  व ा  म/ख़यछ4छररोध ी  र सायन क  /ख़य6यित मा/ख़यषष ि कछ ुअ ि ह सा ल  वा म ही न ा म े म /ख़यछ4छ र \n/ख़य6यित रो ध  (Resistance)  उ /ख़यू4प/ख़शूय  कऽ लै त अ िछ  ओ ओ कर ा  बेअ स ि र कऽ द ैत  अ ि छ ।  म/ख़यछ4छरसँ बचब ाक ल ेल \nमशहरीक /ख़य6य योग स /ख़श04 त ा आ रामबाण  त र ी क अ िछ । म ैि थ ली म े  “म/g27थछर ” ओ “मशहरी” दूनू त /ख़शययव श/ख़यएयद भ ेल जकर \nमूल स ं/ख़श04 कृत  श /ख़यएयद /ख़शूएमशः  “म/g28थसर ” आ “मशकहरी” अिछ ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n55 \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n \n िवदेह \n \nमैिथ ल ी  स ा ि ह /ख़यू4य आ /ख़यूू द ो ल न  \n (c)2004-17. स व /ख़श6षि ध क ार ल ेखक ा धी न  आ जतऽलेख कक न ा म  न ैअ िछ तत ऽसंप ादका धीन। िव देह - /ख़य6यथम म ैि थली  \nपाि /ख़यषयक ई -पि /ख़यषषका  ISSN 2229-547X VIDEHA स/ख़यए4पादक : ग जे/ख़यूू /ख़406  ठ ा कुर। सह-स/ख़यए4पादक : उमेश मंडल। \nसहायक स /ख़यए4पादक : राम िव लास साहु, न/ख़यूूद  िव लास र ा य , स/ख़यूू द ी प  कुमार साफ ी  आ म ु/ख़शूया जी  (मनोज कुमार \nकण/ख़श61 )। कला-स/ख़यए4 प ा द न : /ख़यछ6य ो ि त झा  चौ धरी। स/ख़यए4पादक - नाटक-रंगमंच-चलिच/ख़यषष - बेचन ठ ाकुर। स/ख़यए4पादक - \nसूचना-स/ख़यए4पक/ख़श61 -समाद- प ून म मं डल।  स/ख़यए4 प ा द क - अनुवाद िवभाग- िव न ी त उ /ख़यू4पल।  \nरचनाका र  अपन मौिलक आ अ/ख़य6यकािशत रचन ा (जकर मौिलकताक संपूण/ख़श61 उ /ख़यष4रदा ि य /ख़यू4व  लेखक गणक म /ख़यूछय \nछि /ख़यूूह )ggajendra@videha.com क/ख़य4शमेल अ ट ैचमे/ख़यूशट क /ख़य6षप म/ख़य4श  .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉ म /ख़शछ1ट म े पठा  \nसकै छिथ।रचनाक संग रचनाकार अप न स ंि/ख़यषय/ख़यए0त पिरचयआ  अपन  /ख़श04कैन  कएल ग ेल फो ट ो पठेता , से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमेटाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पि ह ल /ख़य6यकाश न क  हेतु िवद ेह (प ाि/ख़यषय क ) ई \nपि/ख़यषष का क/ख़य4श  द ेल जा  रहलअ ि छ ।एतऽ /ख़य6यका ि श त  रचना सभ क कॉपीरा इ ट  ल े ख क /सं/ख़शए1हक /ख़यष4/ख़श6ष ल ोक ि नक लगमे  \nरहति/ख़यूू ह , मा/ख़यषष  एकर /ख़य6य थ म  /ख़य6य काशनक / ि/ख़य6यंट -वेब आक/ख़श6ष इ व क / आक/ख़श6षइवक अनुव ादक आ  आ क/ख़श6ष इव क ई -/ख़य6यकाशन / \nि/ख़य6यंट -/ख़य6यकाशनक अि धक ा र ऐ ई -प ि /ख़यषषका क /ख़य4श  छ ै।   ऐ ई प ि /ख़यषष का क/ख़य4श /ख़यषछ ी मि त ल/ख़शष0मी ठ ाक ुर /ख़शयष ारा म ा सक ०१ आ १५ \nितिथ क /ख़य4श ई /ख़य6य का ि शत  कए ल जा इत अ िछ।  \n(c) 2004-17 सव/ख़श6ष िधक ा र सुरि /ख़यषय त । ि व देहम े /ख़य6य का ि श त सभ ट ा र च न ा आ आक /ख़श6षइव क सव /ख़श6ष िध क ार र च न ा क ार आ  \nसं/ख़शए1हक/ख़यष4/ख़श6षक  लगम े छि /ख़यूूह ।  र चनाकअ न ुव ाद आ  प ु न ः /ख़य6यकाशन िकंव ा आक /ख़श6षइव क उ प योगक अ ि धक ा र ि कन ब ाक \nहेतुggajendra@videha.co.in पर सं पक/ख़श61 क/ख़य6ष। ऐ सा इ ट क/ख़य4श /ख़य6य ी ित  झ ा  ठाकुर , मधू िल क ा च ौधरीआ र ि /ख़श0यम  \nि/ख़य6यया /ख़शयष ा र ा िड जाइन  कएल ग े ल। ५ जुलाई २००४ \nक/ख़य4श http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html “भालसिरक गाछ”- \nमैिथ ल ी  ज ालवृ/ख़यष4 सँ /ख़य6यार/ख़यए4 भ  इंट र नेट प र म ैि थल ी क /ख़य6यथ म  उ प ि /ख़श04थित क य ा/ख़यषषा िवदेह - /ख़य6यथम  मैिथ ल ी पा ि /ख़यषय क ई \nपि/ख़यषष का  ध िर पह ुँच ल अिछ ,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई /ख़य6यका िश त  होइत  अि छ। आब  “भालसिरक \nगाछ”जा लव ृ/ख़यष4  'िवदेह' ई-पि/ख़यषषकाक /ख़य6य व/ख़यछ0ता क  संग म ैि थ ली भ ाषाक ज ाल व ृ/ख़यष4 क ए/ख़शए1 ीगेटर क /ख़य6षप मे /ख़य6य यु/ख़यछ0त भऽ रहल \nअिछ। िवदेह ई-प ि /ख़यषष का ISSN 2229-547X VIDEHA  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २१८  म अंक  १५  जनवरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १०९  अंक  २१८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n56 \n \nिसि/gो20र/gो0खतु   ","size_mb":0.51,"has_text":true},"Videha 219.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 219.pdf","name":"Videha 219.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/gं61 १० मास ११० अंक २१९)\n  \n   \n \nऐ  अंकमे अिछ : -  \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/ॲ32आ  \n२.१.१ .जवाहर ला ल  कखgड़तएयप - बीहिन  कथ ा -  कुखgड़ौएुर  २.  राजे श वमखgड़उ5  \" भवािदखgए8चय \"-  बीहिन  कथा - सॲ ग र  \n२. २. ड ॉ. कैलाश  कुम ा र  िमखgए5ॲ -  मैिथलानी पर िवमशखgड़उौ क अिधकारी के?  \n२. ३. मुखgड़8एा  ज ी-४  ट ा  ब ी हिनक थ ा -ि व ध ा न ,फसा द  !, िनव हता ,  ह ुव ◌्वा  \n२.४.१ . कखgए98पना  झा- २  ट ा  बीहिन  कथ ा -  िनवखgड़उौहन ,  िनखgएउचखgए5चर   २ . अि भ ल ाष ठा क ुर- २  ट ा  बीहिन  कथ ा -  सखgड़उड़ठ  गखgड़उड़ठ , \nनोटबखgए88दी  \n  \n३. प/ॲ32आ  \n३.१.आशीष अनिच/g2उउहार - ३ टा  गजल  \n३.२.अशोक कुमार सहनी-   गजल \n३.३.डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”- ४ टा किवत◌ा \n३.४.राजेश मोहन झा 'गुंजन' -सर/ॲ30आवती  वंदना \n४.ब◌ालान/ॲ3णआ  कृते- डॉ. शिशधर कुमर- २ टा बाल किवता  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/ॲ255कला / फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच/ॲ3ण3क िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE \n िवदेह आक/gं6णइव  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृ/ॲ25आक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेह \"नेपालक वत/ॲ3ण1मान  मैिथली सािह/ॲ28आय \" िवषयक िवशेष/ॲ3णआक  िनकालबाक नेयार केलक अिछ जकर संयोजक \n/ॲ25धी  िदनेश यादव जी रहता। \nअइ िवशेष/ॲ3णआकमे नेपालक वत/ॲ3ण1मान  मैिथली सािह/ॲ28आय  केर मू/ॲ298य/ॲ3णआकन  रहत। अइ िवशेष/ॲ3णआक  लेल सभ िवधाक \nआलोचना-समी/ॲ252ा -समालोचना आिद /ॲ2ण2/ॲ30आतािवत  अिछ। समय-सीमा िकछु नै जिहया पूरा आलेख आिब जेतै तिहये, \nमुदा /ॲ2ण2यास  रहत जे एही साल मइ-जून धिर ई िवशेष/ॲ3णआक  आिब जाए। उ/ॲ29आमेद  अिछ िवदेहक ई /ॲ2ण2यास  दूनू \nपायापर एकटा पूल ज/ॲ2ण5र  बनाएत। \n \nिवदेह /ॲ325ारा  संचािलत \"आमंि/ॲ255त  रचनापर आमंि/ॲ255त  आलोचकक िट/ॲ290पणी \" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचना आमंि/ॲ255त  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाधिम/ॲ3ण1तापर  िट/ॲ290पणी  करबा लेल कैलाश कुमार िम/ॲ25धजीक/ॲ2आ3 आमंि/ॲ255त  कएल जा रहल \nछिन। दूनू गोटाक/ॲ2आ3 औपचािरक सूचना जि/ॲ298दये पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई /ॲ2ण2कािशत  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ िट/ॲ290पणीकत/ॲ3ण5  मधुक/ॲ3णआत  झाजी छलाह। \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेष/ॲ3णआक तीन सािह/ॲ28आयकारपर /ॲ2ण2कािशत केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेष/ॲ3णआक जीिवत सािह/ॲ28आयकारक उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािह/ॲ28आयकार रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािह/ॲ28आयकार मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ /ॲ389ममे अरिव/ॲ288द ठाकुर ओ जगदीश चं/ॲआ0ण ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेष/ॲ3णआ क िनकिल चुकल अिछ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nआगूक िवशेष/ॲ3णआक िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव म/ॲ3ण3गल गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतग/ॲ3ण1त िवदेहक िकछु अिगला िवशेष/ॲ3णआक परमे/ॲ258र कापिड़ , वीरे/ॲ288/ॲआ0ण मि/ॲ298लक आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक /ॲ2ण2यास रहत जे ई िवशेष/ॲ3णआक सभ २०१७ मे /ॲ2ण2कािशत हुअए मुदा ई \nरचनाक उपल/ॲ292धतापर िनभ/ॲ3ण1र करत। मने रचनाक उपल/ॲ292धताक िहसाबसँ समए ऊपर -िन/ॲ2धआचा भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आ/ॲ391ह जे ओ अपन -अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n ई-प/ॲ255  \nआदरनीय स/ॲ29आपादक महोदय , \n                “िवदेह” मैिथली ई-पि/ॲ255काक २१८म अंकमे ( १६ जनबरी २०१७) /ॲ25धी आशीष अनिच/ॲ288हारजीक \nई-प/ॲ255 पढ़ल । पिढ़ कऽ नीक लागल । हुिनकर म/ॲ288त/ॲ301य छि/ॲ288ह जे पैघ वा/ॲ2ध0यक /ॲ2ण2योगक कारण/ॲ2आ3 एिह \nकिवतासभक/ॲ2आ3 पढ़त के ? - से िवचारनीय । हुिनकर ई म/ॲ288त/ॲ301य स/ॲ29आभवतः “/ॲ2ण2ाणी जगत किवता /ॲ25धृंखला ” केर \nअ/ॲ288तग/ॲ3ण1त छिप रहल हमर बाल किवतासभक स/ॲ288दभ/ॲ3ण1मे छि/ॲ288ह । एिह किवतासभक स/ॲ288दभ/ॲ3ण1मे आओरहु िकछु \nपाठक लोकिनक नीक-बेजाए /ॲ2ण2िति/ॲ389या हमरा /ॲ301यि/ॲ2ध0तगत /ॲ2ण5प/ॲ2आ3 /ॲ2ण2ा/ॲ290त भेल अिछ । /ॲ2ण2िति/ॲ389या नीक हो वा बेजाए , \nदूनू हमरा नीक लागल आ तािह लेल /ॲ25धी अनिच/ॲ288हारजी सिह त आनहु पाठक लोकिनक हम आभारी छी । \n                    एिह /ॲ25धृंखलाक /ॲ2ण2योजन , भाषा, शैली, जानकारी संचय करबाक तरीका आिद बहुत रास िवषय \nअिछ जािह स/ॲ29आब/ॲ288धमे पाठक लोकिनक िज/ॲ253ासा व /ॲ2ण2/ॲ311 होएब /ॲ30आवभािवकिह अिछ । एिह तरहक सभ िज/ॲ253ासा \nव /ॲ2ण2/ॲ311क हम /ॲ30आवागत करैत छी । आग/ॲ3ण3  कोनहु अंकमे “/ॲ2ण2ाणी जगत किवता /ॲ25धृंखलाक /ॲ2ण2/ॲ30आतावना ” नामसँ एक \nगोट लेख केर मा/ॲ28धयमसँ हम पाठक लोकिनक िज/ॲ253ासा ओ /ॲ2ण2/ॲ311क उ/ॲ25आर देबाक यथास/ॲ29आभव /ॲ2ण2यास करब । ता \nधिर एखन एतबिह कहब जे, \n  \n(१)॰            अनिच/ॲ288हारजी ओ आन पाठक लोकिन /ॲ325ारा िनिद/ॲ3ण1/ॲआ1ण /ॲ255ुिटसभक/ॲ2आ3 आगामी  किवतासभमे यथास/ॲ29आभव \nपिरमाज/ॲ3ण1नक /ॲ2ण2यास कएल जाएत ।  \n(२)॰            एिह /ॲ25धृंखलाक मु/ॲ2ध1य उ/ॲ319े/ॲ302य अिछ मैिथली भाषामे /ॲ2ण2चिलत /ॲ2ण2ाणीसभक नामक/ॲ2आ3 एकटा /ॲ301यापक ओ वै/ॲ253ािनक \nआधार दए सािह/ॲ28आय जगतक सोझ/ॲ3ण3 आनब तािक काि/ॲ33आ कोनहु मैिथली/ॲ2ण2ेमी िधयापुताक/ॲ2आ3 हमरा जेक/ॲ3ण3 ओिह \nनैरा/ॲ302यक सामना निञ करए पड़ए जे किहयो हमरा करए पड़ल छल । ओ अपना इ/ॲ30आकूल , कॉलेज वा िव/ॲ258क \nआन कोनहु मंच पर माथ उठा कऽ ताल ठोिक कऽ किह सकए िक “डोकहर” वा “कठसु/ॲ2ध2गी ” कोनहु गँवार \nवा देहाती श/ॲ292द निञ िथक । ओ हमर भाषाक िविश/ॲआ1ण श/ॲ292द िथक जकरा अं/ॲ391जीमे /ॲ389मशः  ADJUTANT \nSTORK  आ BARBET  कहल जाइत अिछ आ जैववै/ॲ253ािनक /ॲ2ण5पसँ एिह िविश/ॲआ1ण /ॲ2ण2ाणी वा /ॲ2ण2ाणी समूहक \nपिरचायक िथक ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n(३)॰            एिह स/ॲ29आब/ॲ288धमे “क/ॲ298याणी कोश ”मे िकछु काज भेल अिछ, मुदा से अ/ॲ28आय/ॲ298प अिछ जकर कारण स/ॲ29आभवतः \nश/ॲ292दकोशक सीिमत कलेवर रहल होयत (जेना िक श/ॲ292दकोशकार /ॲ30आवयं /ॲ2ण2/ॲ30आता वनामे िलखने छिथ) । \n  \n                     एिह /ॲ25धृंखलाक किवतासभक संगिह देल गेल छायािच/ॲ255सभ व/ॲ30आतुतः किवताक आ/ॲ28आमा िथक आ \n/ॲ25धृंखला लेखनक मूल उ/ॲ319े/ॲ302यक पुित/ॲ3ण1मे सहयोगी सेहो । पिछला २-३ बेरसँ छायािच/ॲ255 पठओलाक बादहु \n/ॲ2ण2काशनमे ओकरा सि/ॲ29आमिलत निञ कएल जा रहल अिछ । त/ॲ2आ3 स/ॲ29आपादक महोदयसँ िवन/ॲआ11 िनवेदन जे कृपया \nछायािच/ॲ255सभक/ॲ2आ3 सेहो पि/ॲ255कामे /ॲ30आथान देथु । जँ सभ िच/ॲ255क समावेश स/ॲ29आभव निञ होअए तँ कमसँ कम \nकिवताक पिहल पिरचायक छायािच/ॲ255क/ॲ2आ3 पि/ॲ255कामे /ॲ30आथान देल जाओ । \n                    व/ॲ30आतुतः किवता िलखब कोनहु भारी बात निञ अिछ आ एिह  /ॲ25धृंखलाक लगभग ५० गोट \nकिवता एखनहु हमरा लग िलखल अिछ । मुदा एिह तरहक िविश/ॲआ1ण उ/ॲ319े/ॲ302यक किवता लेल छायािच/ॲ255 /ॲ2ण2ा/ॲ290त \nकरब (यथास/ॲ29आभव िमिथलिह केर /ॲ252े/ॲ255सभसँ), पिरचायक िच/ॲ255 बनाएब आ पाद िट/ॲ290पणी िलखब मह/ॲ28आ/ॲ28आवपुण/ॲ3ण1, \n/ॲ25धमसा/ॲ28धय ओ समए /ॲ301ययक काज िथक । एखनुकिह ि/ॲ30आथित ए हेन अिछ िक अपना िमिथलामे बेसीतर लोक \nजीव-ज/ॲ288तु ओ िचड़ै-चुनमु/ॲ382ीक मैिथली नाम तँऽ जनैत छिथ मुदा /ॲ2ण2/ॲ28आय/ॲ252 देखला पर बहुत िव/ॲ325ानहु लोकिन \n(िकछु अपवादक/ॲ2आ3 छोिड़ ) िनि/ॲ25णतताक संग निञ चीि/ॲ288ह पाबैत छिथ । एखनिह िकछु िदन पिहने फेसबुक पर \n“हिरयल” नामक िचड़ै केर छायािच/ॲ255 /ॲ2ण2ेिषत कएल गेल छल जकरा बेसीतर लोक “परबा” कहलि/ॲ288ह तँऽ \nिकछु लोक “पौड़की” । िकछु आन लोकिनक/ॲ2आ3 “रँगल कबूतर” वा “फोटोशॉपसँ रंग चढ़ाओल परबा” \nलगलि/ॲ288ह । एकाधिह गोटे िनि/ॲ25णतताक संग “हिरयल” किह सकलाह । लोक बागर, कठसु/ॲ2ध2गी , िखखीर, \nखुटेर, हुरार आिद कहैत तँऽ छिथ मुदा िच/ॲ288हैत निञ छिथ । िखखीरक/ॲ2आ3 केओ सपनौर जाितक मानैत छिथ \nतँऽ केओ िसयार जाितक । “खुटेर” केर िवषयमे क/ॲ298याणी कोश मा/ॲ255 एतबिह कहैत अिछ िक ओ एकटा \nप/ॲ252ी अिछ जे ठीक म/ॲ28धया/ॲ288हमे बजैत अिछ । भिव/ॲ303यमे ई सम/ॲ30आया मैिथलीक संग आओरहु ग/ॲ29आभीर भए सकैत \nअिछ । त/ॲ2आ3 स/ॲ29आपादक महोदयसँ पुनः  अनुरोध जे हमर एिह िनवेदन िदिश /ॲ28धयान देथु आ छायािच/ॲ255सभक/ॲ2आ3 \nकिवताक संगिह पि/ॲ255कामे /ॲ30आथान देथु ।  \n                     ध/ॲ288यवाद संग  \n                                  - डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह” \n \nिवदेह स/g2ज4मान  \nिवदेह समाना/g2उउतर सािह/g2उ4य अकादेमी स/g2ज4मान  \n१.िवदेह समाना/g2उउतर सािह/g2उ4य अकादेमी फेलो पुर/gं04कार २०१०-११   \n२०१० /ॲ25धी गोिव/ॲ288द झा (सम/ॲ391 योगदान लेल )  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \n२०११ /ॲ25धी रमान/ॲ288द रेणु (सम/ॲ391 योगदान लेल ) \n२.िवदेह समाना/g2उउतर सािह/g2उ4य अकादेमी पुर/gं04कार २०११-१२   \n२०११ मूल पुर/ॲ30आकार - /ॲ25धी जगदीश /ॲ2ण2साद म/ॲ283डल (गामक िजनग ◌ी, कथा सं/ॲ391ह ) \n२०११ बाल सािह/ॲ28आय पुर/ॲ30आकार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा सं/ॲ391ह ) \n२०११ युवा पुर/ॲ30आकार - आन/ॲ288द कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुर/ॲ30आकार - /ॲ25धी रामलोचन ठाकुर - (प/gं2ंानदीक माझ ◌ी, ब/ॲ3णआ/ॲ2ध2ला - मािनक बं/ॲ32आोपा/ॲ28धयाय , उप/ॲ288यास \nब/ॲ3णआ/ॲ2ध2लासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा स/g2ज4मान २०१२-१३ (वैकि/g2जउपक सािह/g2उ4य अकादेमी पुर/gं04कारक /g26णपमे /g262िस/gं20 ) \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी  फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  /ॲ25धी राजन/ॲ288दन लाल दास  (सम/ॲ391 योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल सािह/ॲ28आय पुर/ॲ30आकार  - /ॲ25धी जगदीश /ॲ2ण2साद म/ॲ283डल क/ॲ2आ3 “तरेगन ” बाल /ॲ2ण2ेरक िवहिन कथा सं/ॲ391ह  \n२०१२  मूल पुर/ॲ30आकार  - /ॲ25धी राजदेव म/ॲ283डलक/ॲ2आ3 \"अ/g2ज4बरा \" ( किवता सं/ॲ391ह ) लेल। \n2012  युवा पुर/ॲ30आकार - /ॲ25धीमती /ॲ2धणयोित सुनीत चौधरीक  “अिच/gं61स ” ( किवता सं/ॲ391ह ) \n2013  अनुवाद पुर/ॲ30आकार - /ॲ25धी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" (मराठी उप/ॲ288यास /ॲ25धी िव/ॲ303णु सखाराम खा/ॲ283डेकर ) \nिवदेह भाषा स/g2ज4मान २०१३-१४ (वैकि/g2जउपक सािह/g2उ4य अकादेमी पुर/gं04कारक /g26णपमे /g262िस/gं20 ) \n२०१३  बाल सािह/ॲ28आय पुर/ॲ30आकार  – /ॲ25धीमती /ॲ2धणयोित सुनीत चौधरी - “देवीजी ” ( बाल िनब/ॲ288ध सं/ॲ391ह ) लेल। \n२०१३  मूल पुर/ॲ30आकार  - /ॲ25धी बेचन ठाकुरक/ॲ2आ3 \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक सं/ॲ391ह ) लेल। \n२०१३ युवा पुर/ॲ30आकार - /ॲ25धी उमेश म/ॲ283डलक/ॲ2आ3 “िन/gं02तुकी ” ( किवता सं/ॲ391ह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुर/ॲ30आकार - /ॲ25धी िवनीत उ/ॲ28आपलक/ॲ2आ3 “मोहनदास ” ( िह/ॲ288दी उप/ॲ288यास /ॲ25धी उदय /ॲ2ण2काश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा स/g2ज4मान  २०१४-२०१५  (समाना/g2उउतर सािह/g2उ4य अकादेमी स/g2ज4मान ) \n२०१४ मूल पुर/ॲ30आकार - /ॲ25धी न/ॲ288द िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा सं/ॲ391ह ) \n२०१४ बाल पुर/ॲ30आकार - /ॲ25धी जगदीश /ॲ2ण2साद म/ॲ283डल (नै धारैए - बाल उप/ॲ288यास ) \n२०१४ युवा पुर/ॲ30आकार - /ॲ25धी आशीष अनिच/ॲ288हार (अनिच/g2उउहार आखर - गजल सं/ॲ391ह ) \n२०१५ अनुवाद पुर/ॲ30आकार - /ॲ25धी श/ॲ29आभु कुमार िसंह ( पाखलो  -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/ॲ288यासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g2उ4य , मूित/gं61कला , िश/g2जउप आ िच/g2णणकला /g2ण2े/g2णणमे िवदेह स/g2ज4मान २०१२  \nअिभ नय- मु/g271य अिभनय  , \nसु/ॲ25धी िश  /ॲ298 पी  कुमारी, उ/ॲआ11 - 17  िप ता /ॲ25धी ल/ॲ350 म ण झा \n/ॲ25धी शोभा का/ॲ288 त  महतो, उ/ॲआ11 - 15  िप ता- /ॲ25धी रामअवतार महतो , \nहा/gं04 य -अिभनय  \nसु/ॲ25धी ि/ॲ2ण2  यंका कुमारी, उ/ॲआ11 - 16,  िप ता- /ॲ25धी वै/ॲ32आनाथ साह  \n/ॲ25धी दुग/ॲ3ण5नंद ठाकुर , उ/ॲआ11 - 23,  िप ता- /ॲ30आ व . भरत ठाकुर  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \nनृ/g2उ4 य  \nसु/ॲ25धी सुलेखा कुमारी , उ/ॲआ11 - 16,  िप ता- /ॲ25धी हरेराम यादव  \n/ॲ25धी अमीत रंजन , उ/ॲआ11 - 18,  िप ता- नागे/ॲ258र कामत  \nिच /g2णणकला  \n/ॲ25धी पनकलाल म/ॲ283डल , उमेर- ३५, िपता- /ॲ30आव . सु/ॲ288दर म/ॲ283डल , गाम छजना \n/ॲ25धी रमेश कुमार भारती , उ/ॲआ11 - 23,  िप ता- /ॲ25धी मोती म/ॲ283 ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \n/ॲ25धी परमान/ॲ288 द  ठाकुर, उ/ॲआ11 - 30,  िप ता- /ॲ25धी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \n/ॲ25धी बुलन राउत , उ/ॲआ11 - 45,  िप ता- /ॲ30आ व . िच /ॲ298 टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \n/ॲ25धी बहादुर राम , उ/ॲआ11 - 55,  िप ता- /ॲ30आ व . सरजुग राम \nिश/g2जउपी -व/gं04तुकला  \n/ॲ25धी जगदीश मि/ॲ298लक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूित/gं61-मृि/g2ण4का कला  \n/ॲ25धी यदुनंदन पंिड  त, उ/ॲआ11 - 45,  िप ता- अशफ/ॲ3ण8 पंिड  त \nका/g417 -कला  \n/ॲ25धी झमेली मुिखया ,िपता /ॲ30आव . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आ/g2उ4मिनभ/gं61र सं/gं04कृित  \n/ॲ25धी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता /ॲ30आव . /ॲ25धी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली प/g2णणकािरता स/g2ज4मान  \n-२०१२ /ॲ25धी नवे/ॲ288दु कुमार झा  \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g2उ4य , मूित/gं61कला , िश/g2जउप आ िच/g2णणकला /g2ण2े/g2णणमे िवदेह स/g2ज4मान २०१३    \nमु/g271य अिभनय -  \n(1)  सु/g2ण7ी आशा कुमारी सुपु/g2णणी /g2ण7ी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपु/g2णण मो . ईषा आलम, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सु/g2ण7ी अपण/gं6ण कुमारी  सुपु/ॲ255ी /ॲ25धी मनोज कुमार साहु, ज/ॲ288 म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलि/ॲ350 म  िन य/ॲ3ण3 , पो/ॲ30आ ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा/gं04 य –अिभनय- \n(1)  /g2ण7ी /g40ज/gंं2दवे पासवान उफ/gं61 रामजानी पासवान  सुपु/ॲ255 - /ॲ30आ व . ल/ॲ350 मी  पासवान, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(2)  टा◌ॅिस फ आलम सुपु/g2णण मो . मु/gं04 ता क आलम, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g2उ4य , मूित/gं61कला , िश/g2जउप आ िच/g2णणकला /g2ण2े/g2णणमे िवदेह स/g2ज4मान  (म/gं64गिन खबास सम/gंज1 योगदान \nस/g2ज4मान ) \nशा/gं04 /g2णणी य संगीत सह तानपुरा  : \n/g2ण7ी रामवृ/g2ण2 िस ◌ ंह सुपु/g2णण /g2ण7ी अिन  /g26ण/gं20 िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो/ॲ30आ ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nम/gं64गिन   खबास स/g2ज4 मा न: िमिथला लोक सं/gं04कृित संर/g2ण2ण : \n/g2ण7ी राम लखन साहु पे. /ॲ30आ व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो/ॲ30आ ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g2उ4य , मूित/gं61कला, िश/g2जउप आ िच/g2णणकला /g2ण2े/g2णणमे िवदेह स/g2ज4मान  (सम/gंज1 योगदान स/g2ज4मान ):  \nनृ/g2उ4 य  -  \n(1)  /g2ण7ी हिर   नारायण म/g2उं ड ल सुपु/ॲ255 - /ॲ30आ व . न/ॲ288 दी म/ॲ283 ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सु/g2ण7ी संगीता कुमारी सुपु/g2णणी /g2ण7ी रामदेव पा सवान, उमेर- १६, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच /g2णणकला -  \n(1)  जय /g262काश म/g2उं ड ल सुपु/ॲ255 - /ॲ25धी कुशे/ॲ258र म/ॲ283 ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पो/ॲ30आ ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g2ण7ी च/g2उउ दन कुमार म/g2उं ड ल सुपु/ॲ255 /ॲ25धी भोला म/ॲ283 ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पो/ॲ30आ ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) सं/ॲ2ण2ित  , छा/ॲ255 /ॲ30आ ना तक अंित म वष/ॲ3ण1, कला एवं िश /ॲ298 प  महािव /ॲ32आालय - पटना।     \nहिर मुिन य/gं6ं / हारमोिनयम   \n(1)  /g2ण7ी महादेव साह सुपु/g2णण रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाड/ॲ3ण1- नं. ०९, पो/ॲ30आ ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g2ण7ी जागे/g2णउर /g262साद राउत  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . राम/ॲ30आ व/ॲ2ण5प राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या   \n(1)  /g2ण7ी अनुप सदाय  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पो/ॲ30आ ट - मनोहर प/ॲ32णी , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  /g2ण7ी क/g2जउ ल र राम  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . ख/ॲ32णर राम , उमेर- ५०, गाम- लि/ॲ350 म  िन य/ॲ3ण3 , पो/ॲ30आ ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1)  वासुदेव राम  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . अनुप राम, गाम+पो/ॲ30आ ट - ि◌ नम/ॲ3ण1ली , वाड/ॲ3ण1 न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिश/g2जउपी -व/gं04तुकला -   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(1)  /g2ण7ी बौकू मि/g2जउ ल  क सुपु/ॲ255 दरबारी मि/ॲ298 ल  क, उमेर- ७०, गाम- लि/ॲ350 म  िन य/ॲ3ण3 , पो/ॲ30आ ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2)  /g2ण7ी राम िव  लास धिर कार  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूित/gं61कला -मृित/gं61कार कला -  \n(1)  घूरन पंिड त सुपु/g2णण - /ॲ25धी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  /g2ण7ी /g262भु पंिड  त सुपु/g2णण  /gं04 व .   , पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nका/g417 -कला-  \n(1)  /g2ण7ी जगदेव साहु सुपु/ॲ255 शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नम/ॲ3ण1ली -पुरव/ॲ3ण5स , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g2ण7ी योगे/g2उउ /g406 ठाकुर सुपु/g2णण /gं04 व . बु/gं20ू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आ/g2उ4मिनभ/gं61र सं/gं04कृित -   \n(1)  /g2ण7ी रा म अवतार  राउत सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2)  /g2ण7ी रौशन यादव  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . किप ले/ॲ258र यादव , उमेर- ३५, गाम+पो/ॲ30आ ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ/gंं4ा /महराइ-  \n(1)  मो. जीबछ  सुपु/ॲ255 मो . िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो/ॲ30आ ट - बड़हारा, भाया- \nअ/ॲ288 ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \n/g2ण7ी ब/g274 चन म/g2उं ड ल सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . सीताराम म/ॲ283 ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2ण7ी रामदेव ठाकुर सुपु/g2णण /gं04 व . जागे/g2णउर ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (/g262भाती ) गौिन हार  आ  खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1)  /ॲ25धी सुकदेव साफी  \nसुपु/ॲ255 /ॲ25धी    , \nपता- गाम इटहरी, पो/ॲ30आ ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/ॲ3ण1ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (/g262भाती ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो/ॲ30आ ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/ॲ3ण1ली , थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ले/gंं4ु दास  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . सनक म/ॲ283 ड ल पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपु/ॲ255 अ/ॲ292 दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपु/ॲ255 ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1)  /g2ण7ी जगत नारायण म/g2उं ड ल सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . खुशीलाल म/ॲ283 ड ल, उमेर- ४०, गाम+पो/ॲ30आ ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g2ण7ी देव नारायण यादव  सुपु/ॲ255 /ॲ25धी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पो/ॲ30आ ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1)  /g2ण7ीमती फुदनी देवी  प/ॲ2ध9ी /ॲ25धी रामफल म/ॲ283 ड ल, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सु/g2ण7ी सुिव  ता कुमारी  सुपु/ॲ255ी /ॲ25धी गंगाराम म/ॲ283 ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो/ॲ30आ ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1)  /g2ण7ी सीताराम राम  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि/ॲ350 म  िन य/ॲ3ण3 , पो/ॲ30आ ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g2ण7ी ल/gंण0 मी  राम  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nक/gं6ंरनेट -  \n(1)  /g2ण7ी च/g2उउ द र राम  सुपु/ॲ255 - /ॲ30आ व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि/ॲ350 म  िन य/ॲ3ण3 , पो/ॲ30आ ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबे/g2उउ जू वादक-  \n(1)  /g2ण7ी राज कुमार महतो  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . ल/ॲ350 मी  महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नम/ॲ3ण1ली वाड/ॲ3ण1 नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  /g2ण7ी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पो/ॲ30आ ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   /g2ण7ी जीबछ यादव  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . /ॲ2ण5पालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो/ॲ30आ ट - बेलही, भाया- \nि◌ नम/ॲ3ण1ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g2ण7ी श/g2ज4 भु म/g2उं ड ल सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . लखन म/ॲ283 ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो/ॲ30आ ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/ॲ3ण1ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख /gं04 स कर- (िख /gं04 सा  कहैबला)-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \n(1) /g2ण7ी छुतह/g26ण यादव उफ/gं61 राजकुमार , सुपु/ॲ255 /ॲ25धी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पो/ॲ30आ ट - मनोहर \nप/ॲ32णी , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2) बैजनाथ मुिख या उफ/gं61 टहल मुिख  या - \n(2) सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो/ॲ30आ ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िच/g2णणकला - \n(1) सु/g2ण7ी िम  िथ लेश कुमारी सुपु/ॲ255ी /ॲ25धी रामदेव /ॲ2ण2साद म/ॲ283 ड ल ‘झा/ॲ2ण5दार ’ पता- गाम- रसुआर, पो/ॲ30आ ट -–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/ॲ3ण1ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2) /g2ण7ीमती वीणा देवी प/g27जी /g2ण7ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) /g2ण7ी िक  शोरी दास सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . नेबैत म/ॲ283 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/ॲ30आ ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/ॲ3ण1ली , ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \n/g2ण7ी उपे/g2उउ /g406  चौधरी सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2ण7ी देवनाथ यादव  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . सव/ॲ3ण1जीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झ/ॲ3ण3झप/ॲ32णी , पो/ॲ30आ ट - पीपराही, भाया- \nलदिन य/ॲ3ण3 , िज ला- मधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1) /ॲ25धी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1) /g2ण7ी कु/g2उउ दन कुमार कण/gं61 सुपु/ॲ255 /ॲ25धी इ/ॲ288 /ॲआ0ण कुमार कण/ॲ3ण1 पता - गाम- रेबाड़ी, पो/ॲ30आ ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2) /g2ण7ी राम खेलावन राउत  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \n/g2ण7ी रामच/g2उउ /g406 /g262साद म/g2उं ड ल सुपु/ॲ255 /ॲ25धी झोटन म/ॲ283 ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो/ॲ30आ ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/ॲ3ण1ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \n/g2ण7ी िव  भूित  झा  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक  \n/g2ण7ी रिव  /g2उउ /g406  यादव  सुपु/ॲ255 सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पो/ॲ30आ ट - मनोहर प/ॲ32णी , थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \n/g2ण7ी िप  चकुन सदाय सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \n/g2ण7ी रामपित   म/g2उं ड ल सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . अजु/ॲ3ण1न म/ॲ283 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/ॲ30आ ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/ॲ3ण1ली , ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1) /g2ण7ी किप  ले/g2णउर दास सुपु/g2णण /gं04 व . सु/gंउ2र दास , उमेर- ७०, गाम- लि/ॲ350 म  िन य/ॲ3ण3 , पो/ॲ30आ ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g2ण7ी खखर सदाय  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत  \n(1) /g2ण7ी रामिव  लास यादव  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो/ॲ30आ ट - स/ॲ3णआिग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \n/g2ण7ी जोगे/g2उउ /g406  राम  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . िब /ॲ298 टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2ण7ी राजे/g2उउ /g406  राम  सुपु/ॲ255 काले/ॲ258र राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा/ॲ30आ ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \n/g2ण7ी सैनी राम  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2ण7ी जनक म/g2उं ड ल सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . उिच त म/ॲ283 ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो/ॲ30आ ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/ॲ3ण1ली , िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम य/gं6ं / /gंज1ुम बाजा   \n/g2ण7ी परमे/g2णउर म/g2उं ड ल सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . िब हारी म/ॲ283 ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मय/ॲ3ण3 बजबै छिथ  । \n/g2ण7ी जुगाय साफी  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . /ॲ25धी /ॲ25धीच/ॲ288 /ॲआ0ण  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक  \n/g2ण7ी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो/ॲ30आ ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/ॲ3ण1ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n/g2ण7ी योगे/g2उउ /g406  राम सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . िब /ॲ298 टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा  (होलीमे बजाओल जाइत...)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \n/g2ण7ी ज/gंज1नाथ चौधरी उफ/gं61 िध  यानी दास  सुपु/ॲ255 /ॲ30आ व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2ण7ी महे/g2उउ /g406 पो/gं1जा र, उमेर- ६५, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \n/g2ण7ी राम /g262साद राम सुपु/g2णण /gं04 व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पो/ॲ30आ ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेष/gं64क :- \n१) हाइकू िवशेष/gं64क १२ म अंक, १५ जून २००८  \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) गजल िवशेष/gं64क २१ म अंक,  १ नव/g2ज4बर २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेष/gं64क ६७ म अंक, १ अ/g270टूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािह/g2उ4य िवशेष/gं64क ७० म अंक, १५ नव/g2ज4बर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेष/gं64क ७२ म अंक १५ िदस/g2ज4बर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेष/gं64क ७७म अंक ०१ माच/gं61 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेष/gं64क िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अग/gं04त २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भि/g270त गजल िवशेष/gं64क १२६ म अंक, १५ माच/gं61 २०१३  \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समी/g2ण2ा िवशेष/gं64 क १४२ म, अंक १५ नव/g2ज4बर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीक/gं64त िम/g2ण7 मधुप िवशेष/gं64क १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिव/g2उउद ठाकुर िवशेष/gं64क १८९ म अंक १ नव/g2ज4बर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश च/g2उउ/g406 ठाकुर अिनल िवशेष/gं64क १९१ म अंक १ िदस/g2ज4बर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह स/g2ज4मान िवशेषा  क- २००म अ क १५ अ/g262ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अ/g2जउबम  गीत संगीत िवशेष/gं64क - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंि/g2णणत रचनापर आम ंि/g2णणत आलोचकक िट/g2ज0पणीक शृंखला W \n१. कािमनीक प/gं64च टा किवता आ ओइपर मधुका/g2उउत झाक िट/g2ज0पणी  \nVIDEHA 209th issue िवदेहक दू सए नौम अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पि/g2णणकाक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक सव/gं61/g2ण7े/g417  रचनाक एकटा समाना/g2उउतर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली  /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा  [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा  [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना  [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/  \nअपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nगजे/ॲ288/ॲआ0ण ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. ग/ॲ32आ  \n२.१.१ .जवाहर ला ल  कखgड़तएयप - बीहिन  कथ ा - कुखgड़ौएुर  २ . राजेश वमखgड़उ5  \" भवािदखgए8चय \"-  बीहिन  कथा - स ॲ ग र  \n२. २. ड ॉ. कैलाश  कुम ा र  िमखgए5ॲ -  मैिथलानी पर िवमशखgड़उौ क अिधकारी के?  \n२. ३. मुखgड़8एा  ज ी-४  ट ा  ब ी हिनक थ ा -ि व ध ा न ,फसा द  !, िनव हता ,  हुव ◌्वा  \n२.४.१ . कखgए98पना  झा- २  ट ा  बीहिन  कथ ा -  िनवखgड़उौहन , िनखgएउचखgए5चर   २ .अि भ ल ाष ठा कुर - २  ट ा  बीहिन  कथ ा -  सखgड़उड़ठ  \nगखgड़उड़ठ , नोटबखgए88दी  \n१.जवाहर लाल क/gं02यप - बीहिन कथा- कु/gं12ुर  २. राजेश वम/gं6ण  \"भवािद/g2उ4य \"- बीहिन कथा- सॲगर \n१ \nजवाहर लाल क/gं02यप  \nबीहिन कथा  \nकु/gं12ुर \n \nकार के िपछला सीट पर बैसल कु/ॲ312ुर , गरदिन उठेने दूनु कात तािक रहल अिछ आदमी िदस | निहं तािक \nरहल अिछ पाछ/ॲ3णआ  जतय आओर कु/ॲ312ुर  सब दौर रहल अिछ कार के संगे , भुकैत एक दोसर क पछुआबैत \n। गाड़ी /ॲ2णआकल  सब /ॲ2णआिक  गेल । एकटा आदमी ओिह म/ॲ3ध0 स पॉलीिथन म/ॲ3ध0 िकछु समान लेने उतरल, अ/ॲ290पन  \nकु/ॲ312ुर  के बाहर िनकाललक । ताबैत सब कु/ॲ312ुर  आिब गेल छल । सब कु/ॲ312ुर  के बीच ओकर चािल जेना \nओ िसंह हो आ बािक सब गीडर । आदमी आ कु/ॲ312ुर  संगे-संगे आ ब/ॲ3णआकी  कु/ॲ312ुर  पाछा-पाछा। समु/ॲआ0ण  कात \nतक गेल । ओतय ओ आदमी अ/ॲ290पन  पॉिलथीन म/ॲ3ध0 स म/ॲ3ण3सक  बु/ॲ32णी  नीकिल फेक देलक सब कु/ॲ312ुर  झाऊ-\nझाऊ क लुझय लागल । ओ आदमी संगे कु/ॲ312ुर  वापस आिब गेल । कु/ॲ312ुर  के चाली मे एकटा अजीब \nगौरब छल ओकरा ई नहॴ पता छलै जे ह/ॲ29आमर  िकछु नहॴ अिछ , जे अिछ से ह/ॲ29आमर  मािलक के , कु/ॲ312ुर  संगे \nचलैत ओिह आदमी क सेहो निहं पता छल ह/ॲ29आमर  िकछु निह अिछ......  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \n२ \nराजेश वम/gं6ण  \"भवािद/g2उ4य \" \nबीहिन कथा- सॲगर \n \nमोहना राइतो-राित हीरो बिन गेलै। गाममे सभ ओकर /ॲ2ण2शंसा  कऽ रहल छै।/ॲ2ण2शासिनक  सेवाक परी/ॲ252ा  जे पास \nकेलकै अिछ। तीनब/ॲ32णी  पर ग/ॲ290प  चिल रहल छै-- \n\"बूझिलए भाय! आय एकटा िपछड़ा वग/ॲ3ण1क  छा/ॲ255क  क/ॲ298याण  भऽ गेलै।\" \n\"ऐँ हौ कथीक िपछड़ल? बाप-भाय-भौज-घर-घरेना सभ तऽ सरकािरए नौकरीमे छै।\" दोसर टोकलकै। \n\"ऐँ रौ रौशना िकएक निह पास केलकै? ओहो तऽ िदन-राित एक केने रहय।\" \nतेसर बाजल। \n\"हँ से तऽ ठीके। रौशना तऽ पढबो मे बेसी तेज छलै। सभ िदन इसकुलमे फ/ॲ30आटे आबय। बेचारा माय \nबापक एकमा/ॲ255  सहारा।टीसन क' कय घर चलबैत छैक। ओकरा एकटा नोकरी भेनाय ब/ॲ38णड  ज/ॲ2ण5री। \" \nसुनैत-सुनैत शंभुआ के निह रहल गेलै--  \n\"हे हौ! तॲ सभ तऽ अनठा-अनठा कऽ ग/ॲ290प  करैत छहक। जेना बुझले नञ। मोहना के पीछा से बड़का \nसॲगर लागल छैक। संवैधािनक सॲगर! त/ॲ2आ3 नञ ओकर पिरवार िदनोिदन अकास ठेकल जाय छै।\" \nग/ॲ290प  के आब झगड़ा मे बदलबाक /ॲ2ण2बल  संभावना देिख हम ओतय सँ िखसिक गेलहुँ। \n=========================== \n--राजेश वम/ॲ3ण5  \"भवािद/ॲ28आय \" \nपटोरी (पछवािर टोल) \nसहरसा 852124 \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nडॉ. कैलाश कुमार िम/g2ण7  \n मैिथलानी पर िवमश/gं61 क अिधकारी के? \nमैिथलानी अथवा िमिथला म/ॲ3ध0 /ॲ30आ/ॲ255ी केर ि/ॲ30आथित पर चच/ॲ3ण5 करक अिधकारी के: /ॲ30आ/ॲ255ी ? पु/ॲ2णआष ? अथवा \nदूनू? आजुक स/ॲ288दभ/ॲ3ण1 म/ॲ3ध0 जखन /ॲ30आ/ॲ255ी िवमश/ॲ3ण1 पर मिहला; दिलतवग/ॲ3ण1 पर दिलत ; कला पर कलाकार काज क \nरहल छिथ, िलख रहल छिथ; ओहेन ि/ॲ30आथित म/ॲ3ध0 ई एक बहुत मह/ॲ28आवपूण/ॲ3ण1 िबंदु बुझना जैत अिछ। हमहु /ॲ30आ/ॲ255ी पर \nआ कखनो काल िमिथलाक /ॲ30आ/ॲ255ी पर हुनक जीवन के िविभ/ॲ382 आयाम पर िलखैत रहैत छी।जे ओिह वग/ॲ3ण1 सं \nछिथ सैह िलखता अथवा /ॲ301य/ॲ2ध0त करता िकछु एहेन सन अव/ॲ30आथा अिछ जे हमरा थोरेक परेशान करैत अिछ। \nलगैत अिछ “जेना हम दोसरक अिधकार /ॲ252े/ॲ255 म/ॲ3ध0 अिध/ॲ389मण क रहल होई ?” बातमे किन उलझन छैक। \nमैिथलानी जं अपना पर निह िलखती त आन के िलखतिन? जे अनुभव छैक तकर सटीक वण/ॲ3ण1न आ /ॲ301य/ॲ2ध1या  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nवैह क सकैत छिथ! लेिकन फेर एक दोसर बात मोन म/ॲ3ध0 अबैत अिछ। हमरा लोकिन नृत/ॲ28आवशा/ॲ30आ/ॲ255 आ \nसमाजशा/ॲ30आ/ॲ255 म/ॲ3ध0 दोसरक सं/ॲ30आकृित (other cultures) के बारे म/ॲ3ध0 पढैत छी। दोसरक सं/ॲ30आकृित पर काज \nकरैत छी। अहू दुनु िवधा म/ॲ3ध0 /ॲ30आथानीयया मूल (native)  आ दोसर केर बीच /ॲ325/ॲ288द छैक। एक के कहब छैक \nजे /ॲ30आथानीय अथवा नेिटव चूँिक ओिह समाज आ सं/ॲ30आकृित केर िह/ॲ30आसा छैक तािह ओ ओकरा िनक सं बुझैत \nछैक, ओिह म/ॲ3ध0 जीबैत छैक आ ओकर अ/ॲ252रसः /ॲ301य/ॲ2ध1या क सकैत छैक।एकर िवपरीत दोसर सं/ॲ30आकृित पर आन \n/ॲ325ारा अ/ॲ28धययन कर बला के ई मानब छिन जे वैि/ॲ258क बात त आने कहत। से कोना ? कखनो काल जं बाहरी \nदुिनया के मापद/ॲ283ड नेिटव िव/ॲ325ान के निह बुझल होिन त ओ बहुत बात के चच/ॲ3ण1 करब छोिड देता।  \nअपन शोध आ िफ/ॲ298डवक/ॲ3ण1 केर एक स/ॲ28आय  उदाहरण दैत छी जे आंिख सं देखल आ कान सं सूनल \nअिछ। हम मुसहर जाित पर एक िव/ॲ30आतृत पिरयोजना पर काज करैत  रही। पिरयोजना केर उ/ॲ319े/ॲ302य एिह \nसमाजक लोक के िश/ॲ252ा , /ॲ30आवा/ॲ30आथ , आिथ/ॲ3ण1क आ सामािजक उ/ॲ382ित के िदशा म/ॲ3ध0 /ॲ2ण2य/ॲ2ध9 रहैक . िश/ॲ252ा संग संग \nस/ॲ3णआ/ॲ30आकृितक धरोहर केर र/ॲ252ा सेहो मूल रहैक .िवषय के गंभीरता के देखैत आ अपन पूव/ॲ3ण1 म/ॲ3ध0 अिह समाज पर \nकुनो तरहक काजक अनुभव निह होबाक कारने एक मुसहर समुदाय के पढ़ल युवक के साथ लय हम \nमुसहरटोलीम/ॲ3ध0 गेलॱ।ि/ॲ30आथित देिख /ॲआ0णिवत भेलॱ . भेल, “आजुक जुग म/ॲ3ध0 ई सब मुसहर जाितक लोक कतेक \nदुखक जीवन जी रहल अिछ?ककरो घर दढ़ निह. ककरो भिर देह व/ॲ30आ/ॲ255 निह . भेल,फेर कुन तरहक िवकास \nअपन देश अथ/ॲ3ण5त भारत क रहल अिछ ?सब के पु/ॲ250िलयैक : “अह/ॲ3ण3 सब के की चाही ?” झट दिन एक \nमाईनजन उठला आ कहलिन: “हमरा सबके मािट काटक काज आ घर के मर/ॲ29आमत भ जै त हम सब ध/ॲ288 य \nभ जैब।” हमर दोसर /ॲ2ण2/ॲ311 छल : “कतेक पाई म/ॲ3ध0 घरक मर/ॲ29आमत भ जैत ?” हुनकर जवाब तिहना भेटल: \n“मािलक, हम सब फुसही झोपडी म/ॲ3ध0 रहैत छी। २००० टाका भेट जेतैक त सब सम/ॲ30आयाक समाधान। ” \nआब देखू, ओ सब िकयोक ढंग सं व/ॲ30आ/ॲ255 निह पिहरने छल। सबहक पीठ उघार। म ैल -फाटल धोती, \n५-६ वष/ॲ3ण1 केर ब/ॲ2धआचा सब नंगटे। तथािप ओकर म/ॲ3णआग मा/ॲ255 २००० टका घर ठीक करेबाक हेतु आ मािट \nकाटक काज नोन रोटी खेबाक लेल। निह िश/ॲ252ा , निह /ॲ30आवा/ॲ30आथ , निह आरो कोनो व/ॲ30आतु केर अिभलाषा।ओिह \nसमुदाय केर पढल युवक अथ/ॲ3ण5त   हमर सहयोगी सेहो कुनो िनक /ॲ301यॲत बतेबा म/ॲ3ध0 अपन असमथ/ॲ3ण1ता /ॲ301य/ॲ2ध0त \nकेलिन।ओ कहलिन: “सर, हम सब भोजन, व/ॲ30आ/ॲ255 , आवास मा/ॲ255 तीन व/ॲ30आतु जनैत छी . अतेक भेट गेला सं \nसब म/ॲ30आत . ने िशकबा ने िशकायत.” अिह तरहक बात आिद वासी आ अ/ॲ288य समाज म/ॲ3ध0 सेहो देखना जैत \nअिछ।हम आब अपन िवषय केर दोसर बात जे“स/ॲ28आय वैह निह होइत छैक जे लोक कहैत अिछ , स/ॲ28आय ओहो \nहोइत छैक जे अह/ॲ3ण3क आंिख देखैत अिछ , आ/ॲ28आमा , आ िववेक कहैत अिछ”, के मूल मािन अपन /ॲ2ण2ितवेदन \nिलखलॱ. \nउपरो/ॲ2ध0त उदाहरण देबाक ता/ॲ28आपय/ॲ3ण1 ई अिछ जे जखन कुनो समुदाय अथवा वग/ॲ3ण1 अपन सम/ॲ30आया तक \n/ॲ301य/ॲ2ध0त करबा म/ॲ3ध0 असमथ/ॲ3ण1 अिछ त ओकरा सम/ॲ30आया के के बुझत ? दोसर. तिहना मैिथलानी के सम/ॲ30आया \nमैिथलानी िलखिथ से िनक बात मुदा पु/ॲ2णआख सेहो िलखिथ . सम/ॲ30आया के तह म/ॲ3ध0 जािथ आ ओकर समाधान \nतकिथ आ िलखिथ.  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nजखन मिहला के बात करैत छी त अतेक जानब अ िनवाय/ॲ3ण1 भ जैत अिछ जे मिहला समाज पु/ॲ2णआष या \nिप/ॲ255स/ॲ25आा/ॲ28आमक /ॲ301यव/ॲ30आथा म/ॲ3ध0 ऐना िमल गेल अिछ जे ओकर अपन /ॲ30आव/ॲ2ण5प जेना हेरा गेल होइक ? के /ॲ30आ/ॲ255ी पु/ॲ255 \nज/ॲ288म देलाक बाद अपना के भगवंत निह बुझैत छिथ ? कथी लेल सासु पुतहु झगरेतछिथ? कथी लेल मिहला \nअपन पु/ॲ255ी के पु/ॲ255 जक/ॲ3णआ /ॲ30आवतं/ॲ255ता निह दैत छिथ ? मुदा एिह म/ॲ3ध0 हुनक गलती निह , पु/ॲ2णआष के बनाएल संरचना \nके गलती अिछ।अपन गलती के भान पु/ॲ2णआष करथु। पु/ॲ2णआष जखन /ॲ30आ/ॲ255ी िवमश/ॲ3ण1 करिथ त अपन अंतरा/ॲ28आमा म/ॲ3ध0 \nएक /ॲ30आ/ॲ255ी केर भाव आनिथ। िकछु एहेन भाव जे ि/ॲ30आ/ॲ255/ॲ2ध2न निह किह सकैत छिथ सेहो िनिव/ॲ3ण1कार आ िबना कुनो \nअहम के बाजिथ।ई सम/ॲ30आया अिह हेतु उ/ॲ28आप/ॲ382 भेल अिछ जे एक के कम आ दोसर के अिधक मह/ॲ28आ/ॲ28आव देल \nजैएत अिछ. /ॲ2ण2योजन ई होबाक चाही जे मातृभाव आ िपतृभाव बराबर हो . एकर सव/ॲ3धण/ॲ25आम उदाहरण अि/ॲ2ण0का के \nघाना देशक असि/ॲ288त (Ashanti) जनजाितक पिरवार आ सं/ॲ30आकृित केर संक/ॲ298पना म/ॲ3ध0 देखल जा स कैत अिछ. \nअसि/ॲ288त केर सं/ॲ30आकार म/ॲ3ध0 पिरवार आ माताक गो/ॲ255बहुत पैघ /ॲ30आथान रखैत छैक . एहेन मा/ॲ288यता छैक जे िशशु \nअपन िपता सं आ/ॲ28आमा , /ॲ2ण2ाण आ स/ॲ3ण3स लैत अिछ आ माता सं म/ॲ3ण3स (देह) आ शोिनत. ब/ॲ2धआचा ओना त दुनु प/ॲ252 \nसं जुड़ल छैक पर/ॲ288तु मातृप/ॲ252 सं ओकर लगाव शोिनतक लगाव , भावनाक लगाव, किहयो समा/ॲ290त निह होबबला \nलगाव छैक. पूव/ॲ3धण/ॲ25आर भारत केर मेघालय रा/ॲ2धणय म/ॲ3ध0 खासी जनजाित म/ॲ3ध0 माता के सव/ॲ3धणपिर मानबक परंपरा एखनो \nअिछ. एकर ता/ॲ28आपय/ॲ3ण1 ई भेल जे सं/ॲ30आकृित म/ॲ3ध0 सं/ॲ30आकार एहेन हो जे /ॲ30आ/ॲ255ीगन के स/ॲ29आमान करय . कतेक लोक \nसं/ॲ30आकृित के र/ॲ252ा केर नाम पर नारी अिधका र, स/ॲ29आमान , बराबरी, /ॲ30आवतं/ॲ255ता आिद के िवरोध करैत छिथ . हुनका \nडर होइत छिन जे सब िकछु समा/ॲ290त भ जैएत . िमिथलाक पतन भ जैत. िलंग आ वग/ॲ3ण1 संघष/ॲ3ण1 शु/ॲ2ण5 भ जैत . \nस/ॲ29आमान , पर/ॲ29आपराक /ॲ3ण0ास भ जैत . एकर मतलब की जे /ॲ30आ/ॲ255ी के घ/ॲ3ध0ट दबाक मािर दी ? /ॲ30आ/ॲ255ी के िवकासक \nसहगािमनी निह बन दी? /ॲ30आ/ॲ255ी के हुनक सुिवधाक अनुसारक व/ॲ30आ/ॲ255 , गहना, पिहरक /ॲ30आवतं/ॲ255ता निह दी ? हुनका \nआ/ॲ28आमस/ॲ29आमान निह दी ? सं/ॲ30आकृित आ सं/ॲ30आकार बचेबाक लेल /ॲ30आ/ॲ255ी मा/ॲ255क बध , ई कहेन बात? पु/ॲ2णआख बहुत िदन \nपिहने पे/ॲ288ट पिहर लेला , सं/ॲ30आकृित निह मरल ; /ॲ30आ/ॲ255ी पे/ॲ288ट , सलवार पिहर लेती त सं/ॲ30आकार ख/ॲ28आम  भ जैत! बेटी \nमाता िपताके स/ॲ29आपित के म/ॲ3णआग करती त कोट/ॲ3ण1 कचहरी शु/ॲ2ण5 भ जैत , आिद-आिद. ई सडल-गलल मानिशकता \nअिछ. एकरा /ॲ28आयाग करक चाही . अगर भाई-भाई म/ॲ3ध0 मुक़दमा चलैत अिछ त समाज कह/ॲ3ण3 समा/ॲ290त भ जैत \nअिछ? अगर बेटा आ बेटी दूनू के पता लािग जेतिन जे माता –िपता केर स/ॲ29आपित सं जवावदेही धिर हुनकर \nसामान अिधकार छिन त नहु-नहु ई अहं समा/ॲ290त भ जैत . \nमैिथलानी सेहो सम/ॲ391ता म/ॲ3ध0 पु/ॲ2णआष पर ओिहना िलखिथ जेना पु/ॲ2णआष हुनका पर िलखैत छिथ। मिहला आ \nपु/ॲ2णआष सं पैघ बात ई जे समाज , ओकर पिरवेश, ओकर सं/ॲ30आकृित , ओकर सं/ॲ30आकार , ओकर इितहास, ओकर \nलोक /ॲ301यवहार पर िजनका /ॲ2ण5िच होिन , िजनका िज/ॲ253ासा होिन , िजनका िकछु करबाक उ/ॲ28आसाह होिन से \nिलखिथ।मुदा सब सं पैघ बात ई जे पु/ॲ2णआख मैिथलानी के मनोदशा के बुझिथ , ओिह पर मनन करिथ आ \nतट/ॲ30आथ भाव सं िलखिथ . िवकास लेल िलखिथ. समानता के भाव लेल िलखिथ. \nिद/ॲ298ली म/ॲ3ध0 एक काय/ॲ3ण1/ॲ389म म/ॲ3ध0 सािह/ॲ28आय अकादेमी पु/ॲ2णआ/ॲ30आकार सं स/ॲ29आमािनत तीन मैिथलानी : डॉ. नीरजा रेणु, \nडॉ. शेफािलका वम/ॲ3ण5 आ डॉ . उषा िकरण खान बजली जे अिधक/ॲ3णआश लोकगीत केर रचना मैिथलान ी केने \nछिथ। हुनकर सबहक बात के सीधे कटबाक िह/ॲ29आमत हमरा निह अिछ । ओ सब सािह/ॲ28आय केर ह/ॲ30आता/ॲ252र \nछिथ। बहुत अनुभव, मनन के बाद एिह िन/ॲ303कष/ॲ3ण1 पर ऐल हेती। मुदा नारीवाद के घमथ/ॲ3ण1न जखन सामािजक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nिव/ॲ253ान के शोध छा/ॲ255क /ॲ2णआप/ॲ3ध0 करैत छी त िकछु आरे बात सब बुझना जैत अिछ।मिहला त केवल गबैत \nछली। हुनका अपन बारे म/ॲ3ध0 सोचबक /ॲ30आवतं/ॲ255ता कह/ॲ3ण3 छलिन ? आ समय सेहो निह।ओ त पु/ॲ2णआष  रिचत \n/ॲ301यव/ॲ30आथा म/ॲ3ध0 मशीन जक/ॲ3णआ काज करैत छली। हमरा होइत अिछ अिधक/ॲ3णआश गीत पु/ॲ2णआष िलखलिन। मुदा जखन \nओ गीत केर रचना कर’ लगला त अपन मोन, /ॲ3ण0दय सब म/ॲ3ध0 एक ि/ॲ30आ/ॲ255/ॲ2ध2न के भाव आिन लेलिन। अतेक िनक \nजे ि/ॲ30आ/ॲ255/ॲ2ध2न सब ओिह भाव म/ॲ3ध0 म/ॲ30आत भ गेली। ओकरा अपन मािन लेलिन। पु/ॲ2णआष रचनाकार ओिह गीतक देवकी \nआ ि/ॲ30आ/ॲ255/ॲ2ध2न सब ओकर यशोदा भ गेली। एक एहेन हिरजन /ॲ30आ/ॲ255ी जकर पित अथ/ॲ3धणपाज/ॲ3ण1न लेल दूर देस गेल \nछैक, सासु, ससुर बुढ छैक आ सासु ससुर केर आंिख म/ॲ3ध0 रतॱधी छैक , कान बिहर छैक। छैक त हिरजन, \nअछूत मुदा सु/ॲ288दरता के खान , कामायनी. वैह पु/ॲ2णआष जे छुआछूत केर बात , वग/ॲ3ण1 िवभेद केर बात , जाित-पाितक \nबात करैत छिथ, सैह सब ओिह मिहला के गसल देह, यौवन के सुख /ॲ2ण2ा/ॲ290त कर ’ चाहैत छिथ। आब ओ \nअछूत मिहला अपन यौवन आ गसल देह के कारण पाि/ॲ283ड/ॲ28आय कला म/ॲ3ध0 िनपुण पु/ॲ2णआष के सजाित बुझना जैत \nछिन। ओकरा अपन बाहुपाश म/ॲ3ध0 लेबाक लेल उ/ॲ32आत छिथ। राित म/ॲ3ध0 चोरी सं ओकर घर म/ॲ3ध0 घुिस सब अ/ॲ252/ॲ29आय \nकाज आ कम/ॲ3ण1 कर ’ लेल परेशान छिथ. बेचारी मिहला लाचार अिछ। ओकर वेदना के सुनतै? मुदा एक पु/ॲ2णआष \nजे महाकिव िव/ॲ32आापित छिथ से सुनैत छिथ आ /ॲआ0णिवत होइत अपन कलम उठा ओिह वेदना के िलखैत छिथ : \nहम  जुवती  पित  गेल ा  ि ब दे स ।  लग न ि ह  बसए पड़ ोिसय ा  देस। ।  \nसासु दोसर िकछुओ निह जान। आंिख रतौखgए88धी सुनए निह कान।।  \nजागह पिथक जाह जनु भोर। राित अखgए88हार गाम बड़ चोर।।  \nभरमहु भ ोर न े द ेअ क ोत ब ार । कह ुक िकयोक न करए ि वचार। ।  \nअि ध य न कर अपराध ह ु स ाित ।  पुरख महत सब ह म र सजा ि त । ।  \nभनिह िवखgड़एचापित एिह रस गाब। उकुितिह अबला भाव जनाब।।  \nसब सं पैघ बात ई जे िव/ॲ32आापित पीिड़ता के दुःख सं केवल /ॲआ0णिवत निह होइत छिथ , ओकर \nमनःि/ॲ30आथित के वण/ॲ3ण1न आखर -आखर करैत छिथ। नारी भाव के ऐना अपना भीतर आ/ॲ28आमसात क लैत छ िथ जे \nगीतक अंत म/ॲ3ध0 ई तक घोषणा क दैत छिथ जे िहनकर गीतक रस मा/ॲ255 अबला के भाव के जगब ’ बला रस \nछिन। ओ अपन गीत अही रस म/ॲ3ध0 िलखैत छिथ। िव/ॲ32आापित के अनेको गीत नारी भाव , /ॲ25धृंगार , मनोदशा के \nअ/ॲ252रसः वण/ॲ3ण1न अिछ। अतेक िनक जे मैिथलानी ओकरा अपन बना लैत छिथ। गीत के कंठा/ॲ391 क लैत \nछिथ। गीतक पोर-पोर सं कने/ॲ2ध0ट भ जैत छिथ।  \nिकछु पु/ॲ2णआष गीत िलखनहार त एहेन छिथ जे नारी भावना के तह तक घुसबा लेल सम/ॲ30आत नारी \nमनोदशा के संग-संग अपन नाम, /ॲ301यवहार तक नारी जक/ॲ3णआ क लैत छिथ। एक बहुत /ॲ2ण2चिलत भि/ॲ2ध0त गीत जे \nिमिथला आ मैिथलानी /ॲ325ारा िमिथलाक गुणगान करैत अिछ ओकर दू प/ॲ3णआित देखी : \nसाग पात खॲिट खॲिट िदवस गमेबै हे हम िमिथले मखgड़ॲत रहबै।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \nअपन ा  ि क शो र ी जी क े ट हल ब जेबै हे हम िमिथले मखgड़ॲत रहबै।।  \nएिह गीतक रचैता छिथ किपलदेव ठाकुर। ई राम आ सीता सं आ कृ/ॲ303ण आ राधा सं स/ॲ29आबंिधत मधुर \nभि/ॲ2ध0त गीत रचैत छिथ। िव/ॲ303णु भि/ॲ2ध0त म/ॲ3ध0 ततेक त/ॲ298लीन भ जैत छिथ जे अपन अि/ॲ30आत/ॲ28आव मिहलाक अि/ॲ30आत/ॲ28आव म/ॲ3ध0 \nपिरणत क लैत छिथ। अपन नाम तक बदिल लैत छिथ। किपलदेव ठाकुर सं /ॲ30आनेहलता भ जैत छिथ। \nनारी मनोदशा के िलखैत छिथ आ ओही मनोदशा म/ॲ3ध0 जीबैत छिथ। ि हनकर रिचत अनेक गीत नारी भाव , \nभि/ॲ2ध0त , /ॲ25धृंगार आ मनोदशा के /ॲ301य/ॲ2ध0त करैत अिछ।  \n“प/ॲ255हीन न/ॲ2ध2नगाछ ” म/ॲ3ध0 जे नारी मनोदशा केर वण/ॲ3ण1न या/ॲ255ीजी केलिन अिछ तकर कुनो जवाब अिछ ? \n“पारो”, “घसल अ ठ/ॲ382ी ” आिद केर नाियका के बेदना मैिथलानी वद/ॲ3ण5/ॲ302त क सकैत छली मुदा ओकरा हु -बहु \nउकेरब बला काज त दोसर (other) अथ/ॲ3ण5त या/ॲ255ी आ मधुप सनहक पु/ॲ2णआष नारी /ॲ3ण0दय के अपना म/ॲ3ध0 आिनक \nक’ सकैत छल! गरीबीक िबपि/ॲ25आसँ मारिल आ असहाय िवधवा कंद मूल आ कुअ/ॲ382 ब/ॲ3णआसक ओिधसँ अपना \nटूटल मडैयामे नीक जेक/ॲ3ण3 नीपल -पोतल चुलहामे पका रहल अिछ। ब/ॲ3णआसक ओिध धुआंक घर होइत अिछ। \nफटने ने फटैत अिछ। जरने नञ जरैत अिछ। तकर जे भाव या/ॲ255ी /ॲ301य/ॲ2ध0त केलिन से कुनो समा/ॲ288य बात \nअिछ? \nतीनू मिहला िवदुषी अथ/ॲ3ण5त डॉ . नीरजा रेणु, डॉ. उषािकरण खान आ डॉ. शेफािलका वम/ॲ3ण5 एक बात \nअंत म/ॲ3ध0 ब/ॲ38णड िनक बजली : “सािह/ॲ28आयकार के स/ॲ28आय िलखक चाही , मानव पर िलखक चाही, /ॲ30आ/ॲ255ी -पु/ॲ2णआष केर \nब/ॲ288धन सं उिठ क िलखक चाही। ि/ॲ30आ/ॲ255/ॲ2ध2न केवल मैिथलानी पर निह िलखिथ पु/ॲ2णआषो पर िलखिथ . तिहना पु/ॲ2णआष \nसेहो /ॲ30आ/ॲ255ीगण पर सेहो िलखथु। कुनो वाद अथवा िलंग केर ब/ॲ288धन उिचत निह। ” हमरा ई िनचोड़ कथन \nब/ॲ38णड सोहनगर लागल।   \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nमु/gंउ2ा  जी \n४ टा बीहिनकथा-िवधान,फसाद !,िनवहता, हु/gं01वा  \n१ \nिवधान  \n---------- ------------ \n-- तॲ एना धौना िकए खसेने छ/ॲ3ध0 गै, जो ने झंडा ल' के सब धीया पुता खुशी मनबै छै. \n-- कथी के खुशी यौ ? \n-- आइये के िदन देशक अपन िवधान ( संिवधान ) बनल रहै. \n-- उँह....! भइया लेल , हमरा लेल थोडे ने ? \n-- इह , छओंड़ी मुँह केना तु/ॲ2ण5/ॲ2धआछ  जक/ॲ3ण3  केने ऐछ !  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \n-- गै म/ॲ29आमी , तॲ त' निहये बाज, भइया के बड़का झंडा आ हमरा छोटकी सन ! \n\" माने दुनू भए- बहीन लेल फराक िवधान , नै ?\" \n-- गै बु/ॲ2धआची  ,एना िकए घािठ फेनै छ/ॲ3ध0 गै ? \n-- यौ प/ॲ290पा , स/ॲ3ण3झ  खन म/ॲ29आमी  के कहिलयै-' डोलकी ला दुध आइन दै छीयौ .' \nकहलक -' बतािह भेल/ॲ3ध0 हँ , मुनहािर स/ॲ3ण3झ  के जुआन- जबान छओंड़ी जेतै दोसरा ब/ॲ30आती  , भइया के कही \nअनतौ दुध .' \n-- \" ठीके बात गै, /ॲ30आ/ॲ255ी  एखनो पु/ॲ2ण5षक  च/ॲ3णआगुरक  िशकार भ' जाइए \". \n--\" माने एखनो बेटे के नामक पत/ॲ2ध0खा  फहराइए देश मे, बेटी पछुआ.....! \" \n२ \nफसाद !  \n--------- ------------- \n-- प/ॲ290पा , बेर उनहल जाइ छै, मुित/ॲ3ण1क  भसाओन मे कखन जेबै ? \n-- थमहू ने, देखै नै छीयै नमाज पढ़ै बला सब सगरो के बाट छेिक रखने छै. \n-- त' भसाओन आइ नै हेतै ? \n-- यौ, भागू...भागू ! घर पैसू. \n-- कीए प/ॲ290पा  , की भेलै ? \n-- फस़ाद ! \n-- फस़ाद की होइ छै ? \n--\" नेता सब के दोसराक चुि/ॲ33आ  पर अपन रोटी पकएब. \" \n३ \nिनवहता   \n----------- ------------- \n-- धौर, तहन सँ एकरा सबहक खुशामद क' अप/ॲ30आय/ॲ3ण3त  छी, कोइ टेरबे नै करैए. \n-- कथी मे अप/ॲ30आय/ॲ3ण3त  छी यै ? \n-- तील बहमे ? के रीत िनमाहै लए. \n-- झु/ॲ32धे अप/ॲ30आय/ॲ3ण3त  छी, आब की पिहलका जक/ॲ3ण3  पुत सब बैसल रहै छै घर मे मए बापक िनवहता लए. \n-- से त' छै, मोन त' पितया लेब. \n-- जे धीया - पुता, तील - चाउर खाय मे घैहर \nकटबैए ओकरा सँ तील बहबाक मनोरथ रखै छी ? \n--\" हमरा नै खुएब तील- चाउर ?\"  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \n-- अह/ॲ3ण3  के हमर िनवहता लए त' हमर मए- बाप , ितला/ॲ31धिल  द' जनम भिरक ग/ॲ3ध0ठजड़बा  क' देलिन. \n\" हम अह/ॲ3ण3  त' िबना ितल- चाउर खेनहु, एक दोसराक िजनगी भिर िनमाहित रहब.\" \n४ \n हु/gं01वा  \n…............... \n-- यौ , देखै छी जे सगरो लोक नव वष/ॲ3ण1क  अवैया मे उ/ॲ28आसािहत  ऐछ . \nपुरना के िबसिर जेतै की ?  \n-- अह/ॲ3ण3  िबसैर गेिलयै ? \n-- िहया के कीया मे ब/ॲ382  कतौ बहरए ! \n-- तहन पुरने के हु/ॲ301वा  पर नवका पोषेतै ने ! \nऐ रचनापर अपन म◌ंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. क/g2जउपना  झा- २ टा बीहिन कथा- िनव/gं61हन , िन/g264/g2ण4र   २.अिभलाष ठाकुर- २ टा बीहिन कथा- स/gं6ंठ  ग/gं6ंठ , \nनोटब/g2उउदी  \n१ \nक/g2जउपना  झा  \n२ टा बीहिन कथा  \n१ \nिनव/gं61हन   \n........................ \n-- माय गे ! दादी त हाथे सँ लपे - लप ितल , चाउर परसै छलीह, मुदा तॲ त च/ॲ29आमच  सँ परसे छ/ॲ3ध0 ? \n-- धुरररररररर !  \nतािह सँ की हेतैक ? \n-- निह हेतेक की......?  \nहमरो सभ के नीक र/ॲ30आता  भेटल . \n-- से की ? \n-- येह जे ' िनव/ॲ3ण1हन' म/ॲ3ध0 सेहो 'च/ॲ29आमच ' लगौल जा सकैछ \n२  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \nिन/g264/g2ण4र  \n-------------- - - - - - \n-- माए गे , माए !  \nल/ॲ350मी  की होइत छिथ ?  \n-- ध'नक देवी ,,  \n-- धनक देवी माने ?  \n-- जे सब के /ॲ2ण5पैया  - पाइ, बौ/ॲ30आत  - जात देथा.  \n-- तहन बु/ॲ2धआची  के जनम पर बाबा िकएक  \nकहलिन 'घर म/ॲ3ध0 ल/ॲ350मी  एलीह हए'  \n-- लबड़ी निहतन चु/ॲ290प  !  \nबेटी सेहो घरलागिन होइत छैक.  \n-- तहन बु/ॲ2धआची  के देिखते तोहर ऑिख िकए नोरा  \nगेलौ ?  \n\"ल/ॲ350मी  निह सोहाइ छौ की\"? \n  \n२ \nअिभलाष ठाकुर  \n२ टा बीहिन कथा  \n१ \nस/gं6ंठ  ग/gं6ंठ  \nबौआ - यै भौजी ऐना तमसैल िकए छी। \nभौजी- यौ बौआ की कहु आब अह/ॲ3ण3  के भैया फोन केनाइ सेहो िबसिर जाइ छैथ, बूिझ पड़ैए कोनो ककरो सँ \nकोनो स/ॲ3ण3ठ -ग/ॲ3ण3 ठ तऽ निह। \nबौआ- एना जुिन बाजु, हमर भैया राम िथकाह अ◌ौर अपन सीता छोइर स/ॲ3ण3ठ -ग/ॲ3ण3ठ  असंभव। \n  \n२ \nनोटब/g2उउदी   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nलाल काका- हौ आइ झुमना बजै छल मोदीके कारने ब/ॲ3ध3कमे पुरा दुपहिरया लाइनमे लाग् पड़ल आ गाइ एखन \nधिर भुखले छल। \nटुनटुनमा- हाहाहा कका यौ कारी धन जमेने हेतैथ। \nलाल काका- धुर बुरबक। \nटुनटुनमा- त ॥ \nलालकाका- फोचन बाबु कहलिखन 1000 हजार बेसी देबौ इ थकी जमा केने आ तखन रौतका भोजन \nसंगे। \nसे पुरा िदन स/ॲ3णआझ  भ गेलै आ बरका बौआ गाइ कऽ सानी लगेलक॥ \n॥पाइ की नै कराबै॥ \n  \nऐ\n रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n३. प/ॲ32आ  \n३.१.आशीष अनिच/g2उउहार - ३ टा गजल  \n३.२.अशोक कुमार सहनी-   गजल \n३.३.डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”- ४ टा किवत◌ा \n३.४.राजेश मोहन झा 'गुंजन' -सर/ॲ30आवती  वंदना \nआशीष अनिच/ॲ288हार - ३ टा गजल \n1 \n \n  \nएकै राितमे फकीर भऽ गेलै \nदुइए प/ॲ3ण3ितमे कबीर भऽ गेलै \n \n  \nभिर देने रहै जै खािध सम/ॲ30आयाक   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nकिनय/ॲ3ध0 कालमे गँहीर भऽ गेलै \n \n  \nजे सुंदर इजोिरया लऽ कऽ नाचल \n/ॲ391हणक नामपर अधीर भऽ गेलै \n \n  \nपिहने नाम बड़ सुनलकै िवकासक \nओकर बाद सभ बहीर भऽ गेलै \n \n  \nमेटा देलकै िनशान गरीबक \nएनाही तँ सभ अमीर भऽ गेलै \n \n  \nसभ प/ॲ3ण3ितमे 2221-212-1122 मा/ॲ255ा/ॲ389म अिछ  \nदोसर शेरक पिहल प/ॲ3ण3ितक अंितम लघु छूटक तौरपर अिछ  \nिकछु दीघ/ॲ3ण1क/ॲ2आ3 लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ  \n \n  \n2 \n \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \n \n  \n/ॲ2ण2/ॲ311ो चुप छै \nउतरो चुप छै \n \n  \nआँिखक दुखपर \nसपनो चुप छै \n \n  \nउघड़ल बरतन \nझँपनो चुप छै \n \n  \nमेल िमलापो \nझगड़ो चुप छै \n \n  \nअनका संगे \nअपनो चुप छै \n \n  \nसभ प/ॲ3ण3ितमे 2222 मा/ॲ255ा/ॲ389म अिछ  \nदूटा अलग अलग लघुक/ॲ2आ3 दीघ/ॲ3ण1 मानबाक छूट लेल गेल अिछ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \n \n  \n3 \n \n  \nसॱसे दाबल अिछ आँजुर भिर संघष/ॲ3ण1 \nिकछुए ब/ॲ3ण3चल अिछ आँजुर भिर संघष/ॲ3ण1 \n \n  \nओ अनलिथ हीरा मोती हुनका लेल \nहमहूँ आनल अिछ आँजुर भिर संघष/ॲ3ण1 \n \n  \nनोटक संगे भोटक संगे घुिम घुिम कऽ \nबहुते नाचल अिछ आँजुर भिर संघष/ॲ3ण1 \n \n  \nसुंदर हाथ/ॲ3ध0 िब/ॲ2धआचे आँगनमे खूब  \nअिरपन पाड़ल अिछ आँजुर भिर संघष/ॲ3ण1 \n \n  \nिच/ॲ288हारो एतै अनिच/ॲ288हारक बाद  \nता धिर राखल अिछ आँजुर भिर संघष/ॲ3ण1  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \n \n  \nसभ प/ॲ3ण3ितमे 22-22-22-22-221 मा/ॲ255ा/ॲ389म अिछ  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nअशोक कुमार सहनी  \n।। गजल ।। \n \nनिहं ऐलै राित िन/ॲ288द  बस िलखैत गेलहुँ \nअपन दद/ॲ3ण1 कागज पऽ िनखारैत गेलहुँ \n \nरही जिमनपऽ कोना छुब सकब अकाश \nबस तरे/ॲ2ध2न  िबच, च/ॲ3ण3/ॲ288द  िनहारैत गेलहुँ \n \nकमजोर रिहती तऽ किहया टूिट जैतहुँ \nछी नरम ठ/ॲ3ण3िर  सभ आगु झुकैत गेलहुँ \n \nओ जिहना-जिहना बदलैत गेलै रसता \nहम इ जीनगीक/ॲ3ध0 ओिहना िपसैत गेलहुँ \n \nआयल अशोकक/ॲ3ध0 जीनगीमे हावा बिनक \nओंहे आँि/ॲ288धस्ँ हम जीनगी िसखैत गेलहुँ \n \nसरल वािण/ॲ3ण1क  बहर--१६ \n \n'अशोक कुमार सहनी' \nलहान- ४ रघुनाथपुर ,िसरहा,नेपाल \nहाल- दोहा कतार \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nडॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”- ४ टा किवता   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \n            १ \nबा बू साहेब चौधरी  \n  \n  \n।। ०१ ।। \n  \nबाबू साहेब चौधरी । \nके छलाह ? ………………..  हम निञ िच/ॲ288हैत छी ।  \nयौ ! अहॴक गाम - पंचायतक छलाह । \n………………..  हम निञ िच/ॲ288हैत छी ।  \nयौ ! /ॲआ09ा/ॲ332णिह छलाह ओहो ।  \n………………..  हम निञ िच/ॲ288हैत छी ।  \nआ/ॲ25णय/ॲ3ण1 ! बड़ पैघ आ/ॲ25णय/ॲ3ण1 !! \nअह/ॲ3ण3 हुिनका निञ िच/ॲ288हैत छी  !! \n  \n।। ०२ ।। \n  \nह/ॲ3ण3  ! हम िच/ॲ288हैत छी ।  \nहम िच/ॲ288हैत छी — मैिथलीक अिभयानीक/ॲ2आ3 ।  \nहम िच/ॲ288हैत छी — िमिथलाक सेनानीक/ॲ2आ3 ।  \nह/ॲ3ण3  ! हम िच/ॲ288हैत छी — नेनपनिहसँ िच/ॲ288हैत छी ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nसा/ॲ252ात निञ देखल , मुदा काजिहसँ िच/ॲ288हैत छी ।  \n  \n।। ०३ ।। \n  \nह/ॲ3ण3  ! हम जानैत छी । \nहम जानैत छी, \nिमिथलाक ओिह सश/ॲ2ध0त /ॲ301यि/ॲ2ध0त/ॲ28आवक/ॲ2आ3 ।  \nमैिथलीक ओिह सश/ॲ2ध0त ह/ॲ30आता/ॲ252रक/ॲ2आ3 ।  \nमैिथलीक अमर /ॲ2ण2काश पु/ॲ31धक/ॲ2आ3 ।  \nिमिथलाक अिडग दृढ़ /ॲ30आत/ॲ29आभक/ॲ2आ3 ।  \n  \n।। ०४ ।। \n  \nहम िच/ॲ288हैत छी ।  \nह/ॲ3ण3  ! हम हुिनका िच/ॲ288हैत छी ।  \nजे सम/ॲ30आत िमिथलाक रहिथ ।  \n/ॲ2ण2ेरणाक /ॲ25धोत रहिथ , \nहमरा लेल, हमर बाप - िप/ॲ25आीक लेल ।  \nआ हमरिह सिन, आनहु सम/ॲ30आत मैिथली /ॲ2ण2ेमीक लेल ।  \nसन/ॲ30आत मैिथलक लेल ।  \nसम/ॲ30आत िमिथलाक लेल ।।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \n  \n।। ०५ ।। \n  \nिमिथलाभाषा । \nिमिथलाक जन - जन केर भाषा । \nिमिथलाक जिड़ - चेतन केर भाषा । \nिमिथलाक हर जाित - धम/ॲ3ण1 केर भाषा ।  \nिमिथलाक बारहो वण/ॲ3ण1 केर भाषा ।  \nआ तािह भाषा लेल िजनगी अिप/ॲ3ण1त कएिनहार , \nबाबू साहेब चौधरी । \nकोना निञ िच/ॲ288हबि/ॲ288ह हुिनका ।  \nिकएक निञ िच/ॲ288हबि/ॲ288ह हुिनका ।।  \n  \n  \nअिखल भारतीय िमिथला संघ कोलकाताक सहयोगसँ दुलारपुरमे (/ॲ2णआचौल -दुलारपुर) ०८ जनबरी २०१७ कऽ \nआयोिजत बाबू साहेब चौध री ज/ॲ288म शता/ॲ292दी समारोहक किव स/ॲ29आमेलनमे पिठत ।  \n२ \n  \nमैिथली दधीिच (किवता) \n  \nबाबू साहेब चौधरी - मैिथली दधीिच । \nहँऽऽ  ! हँऽऽ  !!  थ/ॲ29आहू !!!  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nदधीिच छिथ भोला लाल दासजी । \nनिञ  ! निञ  !!  से कोना ? \nदधीिच छिथ ल/ॲ350मण झाजी ।  \nअओ भाइ लोकिन  ! िकएक लड़ैत छी ? \nदधीिच माने की ? \nदधीिच के ? \nदधीिच जे अपन अि/ॲ30आथ दान देल ।  \nदान देल वृ/ॲ25आासुरक संहार लेल ।  \nजीिवतिह अि/ॲ30आथ दान - िजनगीक दान । \nिमिथलाक महाय/ॲ253मे, \nमैिथलीक महाय/ॲ253मे, \nनिञ जािन एहने कतेको लोक, \nलगा देल अपन िजनगी । \nआ कतेको लगओताह । \nओ सभ मैिथली दधीिच छलाह । \nआ ओ सभ मैिथली दधीिच होएताह । \nय/ॲ253 एखन ब/ॲ3ण3की अिछ ।  \nहवन एखन ब/ॲ3ण3की अिछ ।  \nकतेकहु दधीिच केर, \nअवतरण ब/ॲ3ण3की अिछ ।।  \n३  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nकुहेस (किवता) \n  \nकुहेस । \nएखनहु धिर लगलिह अिछ । \nहिट रहल शनैः शनैः । \nमुदा, एखनहु धिर लगलिह अिछ ।। \n  \nमैिथलीक अि/ॲ30आत/ॲ28आव पर लागल कुहेस ।  \nिमिथलाक मानिच/ॲ255 पर लागल कुहेस ।  \nमैिथलक मैिथल होएबा पर लागल कुहेस । \nछँिट रहल शनैः शनैः । \nमुदा, एखनहु धिर लगलिह अिछ ।। \n  \nिबकास कए रहल अिछ ई रा/ॲ2धणय ।  \nिवकाश कए रहल अिछ अपन देश । \nिमिथलाक ऊपर सिरपहुं घनगर कुहेस । \nफािट रहल शनैः शनैः । \nमुदा, एखनहु धिर लगलिह अिछ ।। \n  \nअगिनत पीढ़ीसँ चिल रहल ओ /ॲ2ण2/ॲ311  । \nओएह भात - रोटी - भुखमरीक /ॲ2ण2/ॲ311 ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nओएह उ/ॲ2धआचतर नीक िश/ॲ252ाक /ॲ2ण2/ॲ311 ।  \nसृजन करैछ िनत कुहेस । \nत/ॲ2आ3, एखनहु धिर लगलिह अिछ ।। \n४ \nगीत (किवता) \n  \nसािह/ॲ28आय  रिहतहु,  सािह/ॲ28आयिह   लेल   तीत   छी । \nनाम ओकर गीत छी । \nहरेक ठोर पर सजल, सुख - दुख केर मीत छी । \nनाम ओकर गीत छी ।। \n  \nक/ॲ283ठ  - क/ॲ283ठ  पसरए, बैसाखक अिगल/ॲ2ध2गी सिन ।  \nमानस   सरोवरमे,   चतरए    जलल/ॲ25आी   सिन । \nशोभा  हर   मूँहक ओ,  पितत   मुदा  पीक छी । \nहरेक ठोर पर सजल, सुख - दुख केर मीत छी । \nनाम ओकर गीत छी ।। \n  \nगीतसँ छी  “गीतकार”, “किव”सँ  फराकिह छी । \nग/ॲ32आ ने छी , प/ॲ32आ मुदा , तइयो तँऽ कातिह छी । \nतोिषत   हर   क/ॲ283ठ ,  पािरतोषक   िवपरीत   छी । \nहरेक ठोर पर सजल, सुख - दुख केर मीत छी ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nनाम ओकर गीत छी ।। \n  \nिलखल जञो  गीत तँऽ,  सािह/ॲ28आयक मान निञ ।  \n/ॲ25धोता    अछैतहुँ,   सािह/ॲ28आयक   स/ॲ29आमान   निञ । \nपाठ क/ॲ2ण5  किवता किह, किहयौ ने — गीत छी । \nहरेक ठोर पर सजल, सुख - दुख केर मीत छी । \nनाम ओकर गीत छी ।। \n  \nकतबहु  उ/ॲ28आकृ/ॲआ1ण श/ॲ292द ,  भाव - अथ/ॲ3ण1 यु/ॲ2ध0त छी ।  \nकिह देल जँ गीत,  बूझू सब गुण िवलु/ॲ290त छी ।  \nकिवता  जँ किह देल तँऽ,  काज बड़ दीब छी । \nहरेक ठोर पर सजल, सुख - दुख केर मीत छी । \nनाम ओकर गीत छी ।। \n  \nबनलहुँ जञो “गीतकार”,  सािह/ॲ28आयक  क/ॲ3ण3ट छी ।  \nकरतल /ॲ28धविन  संग त/ॲ2आ3,  सािह/ॲ28आयक   भ/ॲ3ण3ट  छी । \nसािह/ॲ28आयक  म/ॲ2ध8च पर ने,  पुरर/ॲ303कृत  गीत छी । \nहरेक ठोर पर सजल, सुख - दुख केर मीत छी । \nनाम ओकर गीत छी ।। \n  \nगीतक  सा/ॲआ11ा/ॲ2धणय    कह/ॲ3ण3 ,  तइयो  थ/ॲ29आहैत  छै ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \nगीतक    निञ   सज/ॲ3ण1ना ,   तइयो   /ॲ2णआकैत   छै । \nमानल जे प/ॲ32आ - म/ॲ2ध8च ,  ितर/ॲ30आकृत   गीत छी । \nहरेक ठोर पर सजल, सुख - दुख केर मीत छी । \nनाम ओकर गीत छी ।। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nराजेश मोहन झा 'गुंजन' \nसर/gं04वती  वंदना  \n*********** \nनव नव प/ॲ298लव  घट नव, गंगाजल भिर हे \nसिख हे ! अंगना मे गाबिथ वसंत \nम/ॲ3ण3  शारदा पूजन बेिर हे। \nएक कर वीणा साजै, दोसर वेद भाविथ हे \nसिख हे ! सुर संग िव/gं24ादाियनी  \nिवनमहुं वागी/g2णउरी  हे। \n/g2णउेत  वसन वीणापाणी, हंस सवारी हे \nसिख हे ! केसर कुमकुम रोली ल' \nम/gं6ं  के चरण गही हे। \nश/g2ज2द -रागक /gं04वािमनी , वाणी कहाविथ हे \nसिख हे ! आजुक िदन घर आबिथ \nम/gं6ं  शारदा /g2णंाने/g2णउरी  हे। \n******* \nसर/gं04वती  पूजा आ वसंत पंचमीक शुभकामनाक संग । \n:----- राजेश मोहन झा 'गुंजन' ॥ \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nबालान/ॲ3णआ कृते \nिवदेह मैिथली मानक भाषा आ मैिथली भाषा स/g2ज4पादन  पा/gंउणय/gंउजम  \nभाषापाक  \nडॉ. शिशधर कुमर- २ टा बाल किवता  \n१ \nदेबा ड़ या िदबा ड़ (बाल किवता) \n  \nकतबहु हो  मजगूत  मकान । \nचाहे  हो  परोप/ॲ32णाक   शान । \nभूक/ॲ29आप - बािढ़ - अ/ॲ288हररोधी ।  \nया  तिड़तपात - ठनकारोधी । \nपर तइयो ने अजर - अमर बुिझयौ, कारण ए/ॲ312र छी िदबाड़ ।।  \n  \nछी  िदबाड़   बड़   ढीठ   जीव । \nबड़ असंजाइत   नाशी ई जीव । \nभीजल  - भू छाहिर एकर डीह । \nनिञ सुखलहुमे ई करैछ पीठ । \nओ रि/ॲ252त निञ /ॲ30आथान कोनहु, पहुँचए निञ जािह ठ/ॲ3ण3 ई िदबाड़ ।। * \n १ \n  \nछी भ/ॲ3ण3ित - भ/ॲ3ण3ित केर रंग /ॲ2ण5प ।  \nजल - थल सभठ/ॲ3ण3 भेटै ई भूप ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \nिकछु लागै  उजरा चु/ॲ32णी सिन ।  \nिकछु   उड़ैबाला   कीड़ी   सिन ।* २ \nहर   िनम/ॲ3ण5णक   ढाहैछ   अहं,  जे छोट जीव   कहबैछ   िदबाड़ ।। \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक त/g2उणय \n - \n* १ - िदबाड़ य/ॲ32आिप भीजल (वा नम वा आ/ॲआ0ण/ॲ3ण1) आ छाहिरयु/ॲ2ध0त /ॲ30आथान पर बेसी भेटैत अिछ मुदा सही कही तँऽ \nधरतीक दूनू /ॲआ0धुवीय (आक/ॲ3ण1िटक ओ अ/ॲ283टाक/ॲ3ण1िटक ) /ॲ2ण2देशक/ॲ2आ3 छोिड़ िव/ॲ258मे सभठ/ॲ3ण3 भेटैत अिछ ।  \n* २ - िदबाड़क/ॲ2आ3 अं/ॲ391ेजीमे /ॲ301हाइट ऑ/ॲ283ट (WHITE ANT =  उजरा चु/ॲ32णी ) कहल जाइत अिछ । स/ॲ29आभवतः त/ॲ2आ3 \nक/ॲ298याणी कोशमे एकरा चु/ॲ32णीक एक /ॲ2ण2कार कहल गेल अिछ मुदा जीव िव/ॲ253ानक अनुसार/ॲ2आ3 ई चु/ॲ32णीक /ॲ2ण2कार निञ \nअिछ अिपतु जैिवक /ॲ389मिवकाशमे चु/ॲ32णीसँ बहुत दूर अिछ । उनटिह िदबाड़ जैिवक /ॲ389मिवकाशमे सनिकड़बाक \nबेसी नजदीक अिछ । \n                                                                    \n२  \nघोरन (बाल किवता)\n \n  \n  \nचु/ॲ32णी सिन छी    वा चु/ॲ32णी छी , \nचु/ॲ32णीसँ  िकछु  िभ/ॲ382हु छी ।  \nचु/ॲ32णा सिन   छी  /ॲ2ण5प   मुदा, \nसंतोला   रंगक   ई   छी ।।* १ \n  \nआम या जामुन केर गाछ पर, \nरहइछ     /ॲ2ण2ायः     सोहरल ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \nजखने केओ   चढ़ैछ   गाछ पर, \nओकरा   देहमे    लुधकल ।। \n  \nआमक गाछक पात सीिब कऽ, \nगोल - गोल   खॲता  बनबए । \nचु/ॲ32णा सिन ई जीव छी घोरन , \nआ  “घोरन छ/ॲ25आा ”  बनबए ।।* \n२ \n  \nअपना  देशक  व/ॲ288य  भागमे, \nजन - जाितक आहार िथकै । \nभुिजया चटनी बहुत चहटगर, \nअ/ॲ29आमत खटगर /ॲ30आवाद िथकै ।। * \n३ \n  \nपात   सीबैछ,  त/ॲ2आ3   अं/ॲ391ेजीमे, \n ‘वीवर ऑ/ॲ283ट ’ छै नाम ओकर  । \n‘/ॲ391ीन ’ माने जंगल सेहो होइए, \n‘/ॲ391ीन  ऑ/ॲ283ट ’ सेहो नाम  ओकर  ।।* \n४ \n  \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक त/g2उणय \n - \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \n* १ - मोटा-मोटी जँ देखी तँऽ घोरन सेहो चु/ॲ32णीएक (चु/ॲ32णीअिहक ) /ॲ2ण2भेद छी , मुदा तथािप अपन िविश/ॲआ1णताक \nकारण/ॲ2आ3 ई चु/ॲ32णीसँ फराक छी ।  \n* २ - आम, जामुन आिद गाछक /ॲ30आव/ॲ30आथ पातक/ॲ2आ3 सीिब (िसउिब) कऽ घोरन रहबाक लेल घऽर बनबैछ जकरा \n“घोरनक छ/ॲ25आा ” (COMB OF A WEAVER / GREEN ANT)  कहल जाइत अिछ । िसउब = \nसीअब वा सीयब; िसउबैछ = सीबैछ । \n* \n३ - अपना देशक जनजाितय भागमे आ िव/ॲ258मे आन बहुतहु ठाम घोरनक/ॲ2आ3 भूिज कऽ वा चटनी बनाए कऽ वा \nआन तरह/ॲ2आ3 खाएल जाइत अिछ ।  \n* ४ - पात सीिब कऽ छ/ॲ25आा बनएबाक कारण अं/ॲ391ेजीमे एकरा “वीवर अ/ॲ283ट ” (WEAVER ANT)  आ गाछ पर \nरहबाक कारण “/ॲ391ीन अ/ॲ283ट ” (GREEN ANT)  कहल जाइत अिछ । एिह ठाम /ॲ391ी न (GREEN)  केर मतलब \nहिरयर रंग निञ अिछ अिपतु जंगल अिछ । \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n \n \n िवदेह \n \nमैिथली सािह/ॲ28आय आ/ॲ288दोलन  \n (c)2004-17. सव/ॲ3ण5िधकार लेखकाधीन आ जतऽलेखकक नाम नैअिछ ततऽसंपादकाधीन।िवदेह - /ॲ2ण2थममैिथली \nपाि/ॲ252क ई -पि/ॲ255का  ISSN 2229-547X VIDEHA स/ॲ29आपादक : गजे/ॲ288/ॲआ0ण ठाकुर। सह -स/ॲ29आपादक : उमेश मंडल। \nसहायक स/ॲ29आपादक : राम िव लास साहु, न/ॲ288द िवलास राय , स/ॲ288दीप कुमार साफी आ मु/ॲ382ाजी (मनोज कुमार \nकण/ॲ3ण1)। कला-स/ॲ29आपादन : /ॲ2धणयोित झा चौधरी। स/ॲ29आपादक - नाटक-रंगमंच-चलिच/ॲ255 - बेचन ठाकुर। स/ॲ29आपादक - \nसूचना-स/ॲ29आपक/ॲ3ण1-समाद- पूनम मंडल। स/ॲ29आपादक - अनुवाद िवभाग- िवनीत उ/ॲ28आपल।  \nरचनाकार अपन मौिलक आ अ/ॲ2ण2कािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण/ॲ3ण1 उ/ॲ25आरदािय/ॲ28आव लेखक गणक म/ॲ28धय \nछि/ॲ288ह )ggajendra@videha.com क/ॲ2आ3मेल अटैचमे/ॲ283टक /ॲ2ण5पम/ॲ2आ3 .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम/ॲ3ध1टमे पठा \nसकै छिथ।रचनाक संग रचनाकार अपन संि/ॲ252/ॲ290त पिरचयआ अपन /ॲ30आकैन कएल गेल फोटो पठेता , से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमेटाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल /ॲ2ण2काशनक हेतु िवदेह (पाि/ॲ252क ) ई  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २१९ म अंक ०१ फरबरी २०१७ (वष/g361 १० मास ११० अंक २१९)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nपि/ॲ255काक/ॲ2आ3 देल जा रहलअिछ।एतऽ /ॲ2ण2कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक /सं/ॲ391हक/ॲ25आ/ॲ3ण5 लोकिनक लगमे \nरहति/ॲ288ह , मा/ॲ255 एकर /ॲ2ण2थम /ॲ2ण2काशनक / ि/ॲ2ण2ंट-वेब आक/ॲ3ण5इवक / आक/ॲ3ण5इवक अनुवादक आ आक/ॲ3ण5इवक ई -/ॲ2ण2काशन / \nि/ॲ2ण2ंट -/ॲ2ण2काशनक अिधकार ऐ ई -पि/ॲ255काक/ॲ2आ3 छै।  ऐ ई पि/ॲ255काक/ॲ2आ3 /ॲ25धीमित ल/ॲ350मीठाकुर /ॲ325ारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक/ॲ2आ3 ई /ॲ2ण2कािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-17 सव/ॲ3ण5िधकार सुरि/ॲ252त। िवदेहमे /ॲ2ण2कािशत सभटारचनाआ आक/ॲ3ण5इवक  सव/ॲ3ण5िधकार रचनाकार आ \nसं/ॲ391हक/ॲ25आ/ॲ3ण5क लगमे छि/ॲ288ह। रचनाकअनुवाद आ पुनः /ॲ2ण2काशन िकंवा आक/ॲ3ण5इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतुggajendra@videha.co.in पर संपक/ॲ3ण1 क/ॲ2ण5। ऐ साइटक/ॲ2आ3 /ॲ2ण2ीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरीआ रि/ॲ302म \nि/ॲ2ण2या /ॲ325ा रा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ \nक/ॲ2आ3http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html “भालसिरक गाछ”- \nमैिथली जालवृ/ॲ25आसँ /ॲ2ण2ार/ॲ29आभ इंटरनेटपर मैिथलीक /ॲ2ण2थम उपि/ॲ30आथितक या/ॲ255ा  िवदेह- /ॲ2ण2थम मैिथली पाि/ॲ252क ई \nपि/ॲ255का धिर पहुँचल अिछ ,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई /ॲ2ण2कािशत होइत अिछ। आब “भालसिरक \nगाछ”जालवृ/ॲ25आ 'िवदेह' ई-पि/ॲ255काक /ॲ2ण2व/ॲ2ध0ताक संग मैिथली भाषाक जालवृ/ॲ25आक ए/ॲ391ीगेटरक /ॲ2ण5पमे /ॲ2ण2यु/ॲ2ध0त भऽ रहल \nअिछ। िवदेह ई-पि/ॲ255का ISSN 2229-547X VIDEHA \nिसिखgड़एतरखgड़तचतु   ","size_mb":0.4,"has_text":true},"Videha 220.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 220.pdf","name":"Videha 220.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २२० म अंक १५ फरबरी २०१७ (वषखg36ू १० मास ११० अंक २२०)\n \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/gू24  \n२.१.जगदीश /g262साद  म/g283डल - सतभ/g373या पोखैर (तेसर सं/g304करण ) सँ सात टा लघु कथ ◌ा \n२.२.जगदीश /g262साद  म/g283डल - लघु कथा - चहकल िवचार  \n२.३.रवी/g288/g406  नारायण िम/g257 - बा/g298यकाल  \n२.४.बी.एन. लाल दास- िचचड़ी वाली भौजी मैिथली कहानी \n  \n३. प/gू24  \n३.१.मुखg3थशी कामत केर  सुखल मन तरसल आँिख  काखg3ृू य संखg39ूहक दोसर संखg3ृ4 क रण  \n३.२.१./g262दीप  पु/gूयूप - वैल/gू7यटाइन  /gूय4पेशल ...गजल सिहत २टा गजल २. आशीष अनिच/g288हार - ३टा गजल  \n३.३.राजेश मोहन झा ' गुंजन'- वसंत गीत  \n३.४.बृषेश चखgशथथखg4ृ6  लाल- तप ?! \n  \n४.ब◌ालान/gू64 कृते- मुखg3थशी  कामत- तीनटा बाल किवता- जतरा/ अंकक मेल/ बिहन \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ painti ngs/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g255कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच/gू6ूक िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE \n िवदेह आकखg365इव  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृ/g254क िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेह \"नेपालक वत/gू6षमान  मैिथली सािह/g284य \" िवषयक िवशेष/gू64क  िनकालबाक नेयार केलक अिछ जकर संयोजक \n/g257ी िदनेश यादव जी रहता। \nअइ िवशेष/gू64कमे नेपालक वत/gू6षमान  मैिथली सािह/g284य  केर मू/g2आ8य/gू64कन  रहत। अइ िवशेष/gू64क  लेल सभ िवधाक \nआलोचना- समी/g252ा-समालोचना आिद /g262/gूय4तािवत  अिछ। समय-सीमा िकछु नै जिहया पूरा आलेख आिब जेतै तिहये,  \nमुदा /g262यास  रहत जे एही साल मइ-जून धिर ई िवशेष/gू64क  आिब जाए। उ/g2आ4मेद  अिछ िवदेहक ई /g262यास  दूनू \nपायापर एकटा पूल ज/g265र  बनाएत। \n \nिवदेह /gू25ारा संचािलत \" आमंि/g255त  रचनापर आमंि/g255त  आलोचकक िट/g2आयपणी\" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचन ा आमंि/g255त  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाधिम/gू6षतापर  िट/g2आयपणी करबा लेल कैलाश कुमार िम/g257जीक/g24ू आमंि/g255त  कएल जा रहल \nछिन। दूनू गोटाक/g24ू औपचािरक सूचना जि/g2आ8दये पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई /g262कािशत  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ िट/g2आयपणीकत/gू65 मधुक/gू64त  झाजी छलाह। \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेष/gू64क तीन सािह/g284यकारपर /g262कािशत केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेष/gू64क जीिवत सािह/g284यकारक उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािह/g284यकार रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािह/g284यकार मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ /gू8आममे अरिव/g288द ठाकुर ओ जगदीश चं/g4य6 ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेष/gू64क िनकिल चुकल अिछ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nआगूक िवशेष/gू64क िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव म/gू6ूगल गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतग/gू6षत िवदेहक िकछु अिगला िवशेष/gू64क परमे/g258र कापिड़ , वीरे/g288/g4य6 मि/g2आ8लक आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक /g262यास रहत जे ई िवशेष/gू64क सभ २०१७ मे /g262कािशत हुअए मुदा ई \nरचनाक उपल/g2आ2धतापर िनभ/gू6षर करत। मने रचनाक उपल/g2आ2धताक िहसाबसँ समए ऊपर- िन/g274चा भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आ/gूआषह जे ओ अपन -अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nिवदेह सखgश94मान  \nिवदेह समानाखgशथथतर सािहखgशथ4य अकादेमी सखgश94मान  \n१.िवदेह समानाखgशथथतर सािहखgशथ4य अकादेमी फेलो पुरखg3ृ4कार २०१०-११   \n२०१० /g257ी गोिव/g288द झा (सम/gूआष योगदान लेल ) \n२०११ /g257ी रमान/g288द रेणु (सम/gूआष योगदान लेल ) \n२.िवदेह समानाखgशथथतर सािहखgशथ4य अकादेमी पुरखg3ृ4कार २०११-१२   \n२०११ मूल पुर/gूय4कार - /g257ी जगदीश /g262साद म/g28ूडल (गामक िजनग ◌ी, कथा सं/gूआष ह) \n२०११ बाल सािह/g284य पुर/gूय4कार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ,  कथा सं/gूआषह ) \n२०११ युवा पुर/gूय4कार - आन/g288द कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुर/gूय4कार - /g257ी रामलोचन ठाकुर- ( पखg3श3ानदीक माझ ◌ी, ब/gू64/g272ला- मािनक बं/gू24ोपा/g287याय , उप/g288यास \nब/gू64/g272लासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा सखgश94मान २०१२-१३ (वैकिखgश9थपक सािहखgशथ4य अकादेमी पुरखg3ृ4कारक खgश65पमे खgश6शिसखg3शृ ) \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  /g257ी राजन/g288दन लाल दास  (सम/gूआष योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल सािह/g284य पुर/gूय4कार  -  /g257ी जगदीश /g262साद म/g28ूडल क/g24ू “तरेगन ” बाल /g262ेरक िवहिन कथा सं/gूआषह  \n२०१२  मूल पुर/gूय4कार  -  /g257ी राजदेव म/g28ूडलक/g24ू \"अखgश94बरा \" ( किवता सं/gूआषह ) लेल। \n2012  युवा पुर/gूय4कार -  /g257ीमती /g276योित सुनीत चौधरीक  “अिचखg36ूस ” ( किवता सं/gूआष ह) \n2013  अनुवाद पुर/gूय4कार -  /g257ी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" ( मराठी उप/g288यास /g257ी िव/gूयूणु सखाराम खा/g28ूडेकर ) \nिवदेह भाषा सखgश94मान २०१३-१४ (वैकिखgश9थपक सािहखgशथ4य अकादेमी पुरखg3ृ4कारक खgश65पमे खgश6शिसखg3शृ ) \n२०१३  बाल सािह/g284य पुर/gूय4कार  – /g257ीमती /g276योित सुनीत चौधरी-  “देवीजी” ( बाल िनब/g288ध सं/gूआषह ) लेल। \n२०१३  मूल पुर/gूय4कार  -  /g257ी बेचन ठाकुरक/g24ू \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक सं/gूआषह ) लेल। \n२०१३ युवा पुर/gूय4कार -  /g257ी उमेश म/g28ूडलक/g24ू “िनखg3ृशतुकी ” ( किवता सं/gूआषह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुर/gूय4कार -  /g257ी िवनीत उ/g284पलक/g24ू “मोहनदास ” ( िह/g288दी उप/g288यास /g257ी उदय /g262काश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा सखgश94मान  २०१४-२०१५  (समानाखgशथथतर सािहखgशथ4य अकादेमी सखgश94मा न) \n२०१४ मूल पुर/gूय4कार - /g257ी न/g288द िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा सं/gूआषह ) \n२०१४ बाल पुर/gूय4कार - /g257ी जगदीश /g262साद म/g28ूडल (नै धारैए -  बाल उप/g288यास )  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n२०१४ युवा पुर/gूय4कार - /g257ी आशीष अनिच/g288हार (अनिचखgशथथहार आखर -  गजल सं/gूआषह ) \n२०१५ अनुवाद पुर/gूय4कार - /g257ी श/g2आ4भु कुमार िसंह ( पाखलो -   तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/g288यासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशथ4य , मूितखg36ूकला , िशखgश9थप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgश94मान २०१२  \nअिभ नय- मुखgश7ूय अिभनय  , \nसु/g257ी िश  /g2आ8 पी कुमारी, उ/g4षष -  17  िप ता /g257ी ल/gू5य म ण झा \n/g257ी शोभा का/g288 त  महतो,  उ/g4षष -  15  िप ता- /g257ी रामअवतार महतो, \nहाखg3ृ4 य -अिभनय  \nसु/g257ी ि/g262  यंका कुमारी, उ/g4षष -  16,  िप ता- /g257ी वै/gू24नाथ साह  \n/g257ी दुग/gू65नंद ठाकुर , उ/g4षष -  23,  िप ता- /gूय4 व . भरत ठाकुर \nनृखgशथ4 य  \nसु/g257ी सुलेखा कुमारी, उ/g4षष -  16,  िप ता- /g257ी हरेराम यादव  \n/g257ी अमीत रंजन , उ/g4षष -  18,  िप ता- नागे/g258र कामत  \nिच खgश55कला  \n/g257ी पनकलाल म/g28ूडल , उमेर- ३५,  िपता- /gूय4व . सु/g288दर म/g28ूडल , गाम छजना \n/g257ी रमेश कुमार भारती, उ/g4षष -  23,  िप ता- /g257ी मोती म/g28ू ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \n/g257ी परमान/g288 द  ठाकुर,  उ/g4षष -  30,  िप ता- /g257ी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \n/g257ी बुलन राउत , उ/g4षष -  45,  िप ता- /gूय4 व . िच /g2आ8 टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \n/g257ी बहादुर राम , उ/g4षष -  55, िप ता- /gूय4 व . सरजुग राम \nिशखgश9थपी -वखg3ृ4तुकला  \n/g257ी जगदीश मि/g2आ8लक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूितखg36ू-मृिखgश54का कला  \n/g257ी यदुनंदन पंिड  त, उ/g4षष -  45,  िप ता- अशफ/gू68 पंिड  त \nकाखg4ू7 -कला \n/g257ी झमेली मुिखया,िपता /gूय4व . मूंगालाल मुिखया, ५५,  गाम- छजना \nिकसानी-आखgशथ4मिनभखg36ूर संखg3ृ4कृित  \n/g257ी लछमी दास,  उमेर- ५०,  िपता /gूय4व . /g257ी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली पखgश55कािरता सखgश94मान  \n-२०१२ /g257ी नवे/g288दु कुमार झा \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशथ4य , मूितखg36ूकला , िशखgश9थप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgश94मान २०१३    \nमुखgश7ूय अिभनय -   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \n(1)  सुखgश57ी आशा कुमारी सुपुखgश55ी खgश57ी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - चनौरागंज,  भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपुखgश55 मो . ईषा आलम, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - चनौरागंज,  भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सुखgश57ी अपणखg365 कुमारी  सुपु/g255ी /g257ी मनोज कुमार साहु, ज/g288 म  ित िथ - १८-२-१९९८,  पता- गाम- \nलि/gू5य म  िन य/gू6ू, पो/gूय4 ट - छजना,  भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nहाखg3ृ4 य –अिभनय- \n(1)  खgश57ी खg4ृ9खg33शदवे पासवान उफखg36ू रामजानी पासवान  सुपु/g255 - /gूय4 व . ल/gू5य मी पासवान,  पता- गाम+ पो/gूय4 ट - औरहा,  भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही,  िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस फ आलम सुपुखgश55 मो . मुखg3ृ4 ता क आलम, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - चनौरागंज,  भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशथ4य , मूितखg36ूकला , िशखgश9थप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgश94मान  (मखg364गिन खबास समखg39ू योगदान \nसखgश94मान ) \nशाखg3ृ4 खgश55ी य संगीत सह तानपुरा : \nखgश57ी रामवृखgश5श िस ◌ ंह सुपुखgश55 खgश57ी अिन  खgश65खg3शृ िस ◌ ंह, उमेर- ५६,  गाम- फुलविर या, पो/gूय4 ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nमखg364गिन   खबास सखgश94 मा न: िमिथला लोक संखg3ृ4कृित संरखgश5शण : \nखgश57ी राम लखन साहु पे. /gूय4 व . खुशीलाल साहु,  उमेर- ६५,  पता, गाम- पकिड़ या,  पो/gूय4 ट - रतनसारा,  अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशथ4य , मूितखg36ूकला , िशखgश9थप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgश94मान  (समखg39ू योगदान सखgश94मान ): \nनृखgशथ4 य  -  \n(1)  खgश57ी हिर   नारायण मखgशथ3 ड ल सुपु/g255 - /gूय4 व . न/g288 दी म/g28ू ड ल,  उमेर- ५८,  पता- गाम+ पो/gूय4 ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सुखgश57ी संगीता कुमारी सुपुखgश55ी खgश57ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - चनौरागंज,  भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच खgश55कला -  \n(1)  जय खgश6शकाश मखgशथ3 ड ल सुपु/g255 - /g257ी कुशे/g258र म/g28ू ड ल,  उमेर- ३५,  पता- गाम- सनपतहा,  पो/gूय4 ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़,  िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  खgश57ी चखgशथथ दन कुमार मखgशथ3 ड ल सुपु/g255 /g257ी भोला म/g28ू ड ल,  पता- गाम- खड़गपुर,  पो/gूय4 ट - बेलही,  भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही,  िज ला- मधुबनी (िब हार) सं/g262ित  , छा/g255 /gूय4 नातक अंित म वष/gू6ष, कला एवं िश /g2आ8 प  महािव /gू24ालय - पटना।     \nहिर मुिन यखg363  / हारमोिनयम   \n(1)  खgश57ी महादेव साह सुपुखgश55 रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा,  वाड/gू6ष- नं. ०९,  पो/gूय4 ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n(2)  खgश57ी जागेखgश5थर खgश6शसाद राउत  सुपु/g255 /gूय4 व . राम/gूय4 व/g265प राउत , उमेर ६०, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1)  खgश57ी अनुप सदाय  सुपु/g255 /gूय4 व .   , पता- गाम- तुलिस याही,  पो/gूय4 ट - मनोहर प/gू26ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  खgश57ी कखgश9थ ल र राम  सुपु/g255 /gूय4 व . ख/gू26र राम , उमेर- ५०,  गाम- लि/gू5य म  िन य/gू6ू, पो/gूय4 ट - छजना,  भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही,  िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1)  वासुदेव राम  सुपु/g255 /gूय4 व . अनुप राम,  गाम+पो/gूय4 ट - ि◌ नम/gू6षली, वाड/gू6ष न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिशखgश9थपी -वखg3ृ4तुकला -  \n(1)  खgश57ी बौकू मिखgश9थ ल  क सुपु/g255 दरबारी मि/g2आ8 ल  क,  उमेर- ७०,  गाम- लि/gू5य म  िन य/gू6ू, पो/gूय4 ट - छजना,  भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2)  खgश57ी राम िव  लास धिर कार  सुपु/g255 /gूय4 व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०,  पता- गाम+ पो/gूय4 ट - चनौरागंज,  भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूितखg36ूकला -मृितखg36ूकार कला-  \n(1)  घूरन पंिड त सुपुखgश55 -  /g257ी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+ पो/gूय4 ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  खgश57ी खgश6शभु पंिड  त सुपुखgश55  खg3ृ4 व .   , पता- गाम+ पो/gूय4 ट - नरिह या, थाना- लौकही,  िज ला- मधुबनी (िब हार) \nकाखg4ू7 -कला-  \n(1)  खgश57ी जगदेव साहु सुपु/g255 शनीचर साहु, उमेर- ३६,  गाम- ि◌ नम/gू6षली-पुरव/gू65स , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  खgश57ी योगेखgशथथ खg4ृ6 ठाकुर सुपुखgश55 खg3ृ4 व . बुखg3शृू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आखgशथ4मिनभखg36ूर संखg3ृ4कृित -   \n(1)  खgश57ी राम अवतार  राउत सुपु/g255 /gूय4 व . सुबध राउत,  उमेर- ६६,  पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)    \n(2)  खgश57ी रौशन यादव  सुपु/g255 /gूय4 व . किप ले/g258र यादव , उमेर- ३५,  गाम+पो/gूय4 ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही,  िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअखg334ा /महराइ-  \n(1)  मो. जीबछ  सुपु/g255 मो. िब लट मरहूम,  उमेर- ६५,  पता- गाम- बसहा,  पो/gूय4 ट - बड़हारा,  भाया- \nअ/g288 ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \nखgश57ी बच्  चन मखgशथ3 ड ल सुपु/g255 /gूय4 व . सीताराम म/g28ू ड ल,  उमेर- ६०,  पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \nखgश57ी रामदेव ठाकुर सुपुखgश55 खg3ृ4 व . जागेखgश5थर ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (खgश6शभाती ) गौिन हार  आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1)  /g257ी सुकदेव साफी \nसुपु/g255 /g257ी   , \nपता- गाम इटहरी,  पो/gूय4 ट - बेलही,  भाया- ि◌ नम/gू6षली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (खgश6शभाती ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपु/g255 /gूय4 व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५,  पता- गाम इटहरी,  पो/gूय4 ट - बेलही,  भाया- ि◌ नम/gू6षली, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  लेखg334ु दास  सुपु/g255 /gूय4 व . सनक म/g28ू ड ल पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपु/g255 अ/g2आ2 दुल रसीद मरहूम,  पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपु/g255 ...., उमेर- ५८,  गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास,  िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1)  खgश57ी जगत नारायण मखgशथ3 ड ल सुपु/g255 /gूय4 व . खुशीलाल म/g28ू ड ल,  उमेर- ४०,  गाम+पो/gूय4 ट - ककरडोभ,  भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही,  िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  खgश57ी देव नारायण यादव  सुपु/g255 /g257ी कुशुमलाल यादव,  पता- गाम- बनरझुला,  पो/gूय4 ट - अमही,  थाना- \nघोघड़डीहा,  िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1)  खgश57ीमती फुदनी देवी  प/g27आी /g257ी रामफल म/g28ू ड ल,  पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सुखgश57ी सुिव  ता कुमारी सुपु/g255ी /g257ी गंगाराम म/g28ू ड ल,  उमेर- १८,  पता- गाम- मछधी,  पो/gूय4 ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1)  खgश57ी सीताराम राम  सुपु/g255 /gूय4 व . जंगल राम,  उमेर- ६२,  पता- गाम- लि/gू5य म  िन य/gू6ू, पो/gूय4 ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही,  िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  खgश57ी लखg35ृ मी  राम  सुपु/g255 /gूय4 व . पंचू मोची, उमेर- ७०,  पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \nकखg363रनेट -  \n(1)  खgश57ी चखgशथथ द र राम  सुपु/g255 - /gूय4 व . जीतन राम,  उमेर- ५०,  पता- गाम- लि/gू5य म  िन य/gू6ू, पो/gूय4 ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही,  िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०,  पता- गाम+ पो/gूय4 ट - चनौरागंज,  भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \nबेखgशथथ जू वादक-  \n(1)  खgश57ी राज कुमार महतो  सुपु/g255 /gूय4 व . ल/gू5य मी महतो,  उमेर- ४५,  गाम- ि◌ नम/gू6षली वाड/gू6ष नं. ०४,  िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  खgश57ी घुरन राम , उमेर- ४३,  गाम+पो/gूय4 ट - बनगामा,  भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   खgश57ी जीबछ यादव  सुपु/g255 /gूय4 व . /g265पालाल यादव , उमेर- ८०,  पता- गाम इटहरी,  पो/gूय4 ट - बेलही,  भाया- \nि◌ नम/gू6षली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  खgश57ी शखgश94 भु मखgशथ3 ड ल सुपु/g255 /gूय4 व . लखन म/g28ू ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो/gूय4 ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/gू6षली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख खg3ृ4 स कर- (िख खg3ृ4 सा  कहैबला)-  \n(1) खgश57ी छुतहखgश65 यादव उफखg36ू राजकुमार, सुपु/g255 /g257ी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पो/gूय4 ट - मनोहर \nप/gू26ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2) बैजनाथ मुिख या उफखg36ू टहल मुिख  या- \n(2) सुपु/g255 /gूय4 व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+ पो/gूय4 ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी ( िब हार) \nिमिथला िचखgश55कला - \n(1) सुखgश57ी िम  िथ लेश कुमारी सुपु/g255ी /g257ी रामदेव /g262साद म/g28ू ड ल ‘ झा/g265दार ’ पता- गाम- रसुआर, पो/gूय4 ट -–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gू6षली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2) खgश57ीमती वीणा देवी पखgश79ी खgश57ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) खgश57ी िक  शोरी दास सुपु/g255 /gूय4 व . नेबैत म/g28ू ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/gूय4 ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gू6षली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \nखgश57ी उपेखgशथथ खg4ृ6  चौधरी सुपु/g255 /gूय4 व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nखgश57ी देवनाथ यादव  सुपु/g255 /gूय4 व . सव/gू6षजीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झ/gू6ूझप/gू26ी, पो/gूय4 ट - पीपराही, भाया- \nलदिन य/gू6ू, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1) /g257ी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1) खgश57ी कुखgशथथ दन कुमार कणखg36ू सुपु/g255 /g257ी इ/g288 /g4य6 कुमार कण/gू6ष पता- गाम- रेबाड़ी, पो/gूय4 ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \n(2) खgश57ी राम खेलावन राउत  सुपु/g255 /gूय4 व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मध ुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \nखgश57ी रामचखgशथथ खg4ृ6 खgश6शसाद मखgशथ3 ड ल सुपु/g255 /g257ी झोटन म/g28ू ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो/gूय4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gू6षली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nखgश57ी िव  भूित  झा सुपु/g255 /gूय4 व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक  \nखgश57ी रिव  खgशथथ खg4ृ6  यादव  सुपु/g255 सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पो/gूय4 ट - मनोहर प/gू26ी, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \nखgश57ी िप  चकुन सदाय सुपु/g255 /gूय4 व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \nखgश57ी रामपित   मखgशथ3 ड ल सुपु/g255 /gूय4 व . अजु/gू6षन म/g28ू ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/gूय4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gू6षली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1) खgश57ी किप  लेखgश5थर दास सुपुखgश55 खg3ृ4 व . सुखg3थशर दास , उमेर- ७०,  गाम- लि/gू5य म  िन य/gू6ू, पो/gूय4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) खgश57ी खखर सदाय  सुपु/g255 /gूय4 व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत  \n(1) खgश57ी रामिव  लास यादव  सुपु/g255 /gूय4 व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो/gूय4 ट - स/gू64िग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \nखgश57ी जोगेखgशथथ खg4ृ6  राम  सुपु/g255 /gूय4 व . िब /g2आ8 टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \nखgश57ी राजेखgशथथ खg4ृ6  राम  सुपु/g255 काले/g258र राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा/gूय4 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \nखgश57ी सैनी राम  सुपु/g255 /gूय4 व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \nखgश57ी जनक मखgशथ3 ड ल सुपु/g255 /gूय4 व . उिच त म/g28ू ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.स ँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो/gूय4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gू6षली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम यखg363 / खg39ूुम बाजा    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \nखgश57ी परमेखgश5थर मखgशथ3 ड ल सुपु/g255 /gूय4 व . िब हारी म/g28ू ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मय/gू6ू बजबै छिथ  । \nखgश57ी जुगाय साफी  सुपु/g255 /gूय4 व . /g257ी /g257ीच/g288 /g4य6  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक  \nखgश57ी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो/gूय4 ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/gू6षली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \nखgश57ी योगेखgशथथ खg4ृ6  राम सुपु/g255 /gूय4 व . िब /g2आ8 टू राम, उमेर- ५५,  पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \nखgश57ी जखg39ूनाथ चौधरी उफखg36ू िध  यानी दास  सुपु/g255 /gूय4 व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखgश57ी महेखgशथथ खg4ृ6 पोखg3ू9ार , उमेर- ६५, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \nखgश57ी राम खgश6शसाद राम सुपुखgश55 खg3ृ4 व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+ पो/gूय4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेषखg364क :- \n१) हाइकू िवशेषखg364क १२ म अंक, १५ जून २००८  \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf       12.pdf \n२) गजल िवशेषखg364क २१ म अंक,  १ नवखgश94बर २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf         21.pdf \n३) िवहिन कथा िवशेषखg364क ६७ म अंक, १ अखgश7ृटूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािहखgशथ4य िवशेषखg364क ७० म अंक, १५ नवखgश94बर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेषखg364क ७२ म अंक १५ िदसखgश94बर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेषखg364क ७७म अंक ०१ माचखg36ू २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेषखg364क िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अगखg3ृ4त २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1  \n८) भिखgश7ृत गजल िवशेषखg364क १२६ म अंक, १५ माचखg36ू २०१३  \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समीखgश5शा िवशेषखg364 क १४२ म, अंक १५ नवखgश94बर २०१३   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीकखg364त िमखgश57 मधुप िवशेषखg364क १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिवखgशथथद ठाकुर िवशेषखg364क १८९ म अंक १ नवखgश94बर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश चखgशथथखg4ृ6 ठाकुर अिनल िवशेषखg364क १९१ म अंक १ िदसखgश94बर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह सखgश94मान िवशेषा  क- २००म अ क १५ अखgश6शैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अखgश9थबम  गीत संगीत िवशेषखg364क - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंिखgश55त रचनापर आम ंिखgश55त आलोचकक िटखgश9ृपणीक शृंखला W \n१. कािमनीक पखg364च टा किवता आ ओइपर मधुकाखgशथथत झाक िटखgश9ृपणी  \nVIDEHA 209th issue िवदेहक दू सए नौम अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पिखgश55काक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक सवखg36ूखgश57ेखg4ू7  रचनाक एकटा समानाखgशथथतर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ]  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/  \nअपन मंतखg3ृूय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजे/g288/g4य6 ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \nऐ रचनापर अपन मंतखg3ृूय  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. ग/gू24  \n२.१.जगदीश /g262साद  म/g283डल - सतभ/g373या पोखैर (तेसर सं/g304करण ) सँ सात टा लघु कथ ◌ा \n२.२.जगदीश /g262साद  म/g283डल - लघु कथा - चहकल िवचार  \n२.३.रवी/g288/g406  नारायण िम/g257 - बा/g298यकाल  \n२.४.बी.एन. लाल दास- िचचड़ी वाली भौजी मैिथली कहानी \nखgश57ी जगदीश खgश6शसाद मखgशथ3 ड लक  \n‘सतभखg373या पोखैर ’ (तेसर संखg3ृ4 क रणसँ) \nसँ सात गोट कथा- \n \n  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \nिबहरन \nजिहना बैशाख-जेठक लहकैत धरतीपर,  अिगयाएल वायु- म/g28ू डलक बीच हवाक/g24ू खसने अनासुरती मेघक \nछोट-छोट च/gूषआैर सु/g265ज ओढ़ए लगैत , रेलगाड़ीक हूमड़ैत अवाज दौड़ए लगैत,  रिह-रिह कऽ गुलाबी इजोत \nिछटकए लगैत जइसँ अनुमािनत मन मानैले बेबस भऽ जाइत जे  पा िन-पाथर आ ठनकाक संग िबहािड़ आिब \nरहल अिछ तिहना रघुन/g288दन -सुल/g252णीक पिरवारमे /g276 योित कुमारीक ज/g288 म सँ भेलैन । \nभल/g24ू आइ -काि/gूू4   बेटी जनमने माए- बाप अपन सुभा/g272 यक/g24ू दुभ/gू65/g272 य मािन मनक/g24ू केतबो िकए ने कोसैत रहै \nछैथ जे पिरवारमे बेटीक आगमन,  िहमालयसँ समु/g4य6 िदस िन/g274 च/gू6ू मुह/g24ू ससरब छी। मुदा से दुनू बेकती सुल/g252णी \nआ रघुन/g288 दनक/g24ू नै भेलैन । जिहना ग/gूषआा पािब कुरसी गदगर होइत तिहना खुशीसँ दुनू परानीक मन गदगद \nरहैन। से खाली पिरवारे धिर निह,  सर-समाजसँ लऽ कऽ कुटुम-पिरवार धिर सेहो छेलैन । ओना,  आन संगी \nजक/gू6ू रघुन/g288 दन नै छला जे तीिनय/g24ू मासक पेटक ब/g274 चाक दु/gूय2 मन बिन पु/g264षाथ/gू6षक म/g244छ िपजैबतैथ , आ ने अपन \nरसगर जुआनी छोलनी धीपा-धीपा दिगतैथ। दुनू परानी बेहद खुश ी छला! िकए नै खुशी रिहतैथ ? मन जे \nमधुमाछी सदृश मधुक संग मधुर मु/gूय4 कान दइ छेलैन । पु/g264ष अपन वंश बढ़बै पाछू बेहाल आ नारीक/g24ू हाथ -पएर \nबाि/g288 ह  बौगली भिर रौदमे ओंघरा देब ई केते उिचत छी?मुदा से नि ह, दुनू परानीक वंश बढ़ैत देख दुनू बेहाल। \nमन ितरिपत भऽ तरैप-तरैप नचैत रहैन। \nओना तीन भ/gू6ूइक पछाइत    /g276 योितक ज/g288 म  भेल, मुदा तइसँ पिहने बेटीक आगमनो नै भेल छेलैन  जे \nसुल/g252णी दोिखयो बिनतैथ । भगवानोक िकरदानी की नीक छैन?  नीको केना रहतैन , काजक तेते भार कपारपर \nरखने छैथ  जे जखन टनकी धड़ै छैन तखन िखिसया कऽ िकछु-सँ-िकछ ु कऽ दइ छिथन । मुदा से िकयो \nमानतैन  थोड़े? जखन लोक अपने-अपने हाथ-पएर लािड़- चािड़ जीबैए तखन अनेरे अनका िदस मुँहत/gूष2ीक \nकोन ज/g265रत ? िकए ने कहतैन  जे जख न अह/gू6ू िनम/gू65ता छी तँ तराजूक पलरा एक रंग राखू, िकए केकरो \nजेरक-जेर बेटा दइ िछऐ आ केकरो जेरक-जेर बेटी!  आ जँ देबे करै िछऐ तँ बुिध िकए भंगठा दइ िछऐ जे \nबेटासँ धन अबै छै  आ बेटीसँ जाइ छइ। जइसँ नीको घरमे चॲगर ाक खगता  पिड़ जाइ छइ। \nउ/g274 च  अफसरक पिरवार तँए पिरवािरक /gूय4 तर सेहो उ/g274 च। भल/g24ू माए -बापक/g24ू छ/gू6ूिटय/g24ू क ऽ िकए ने पिरवार \nहोइन। खगल पिरवार जक/gू6ू सदैत गरजू निह। पिरवारक खच/gू6ष समटल , तइसँ खुलल बजारक कोनो असर \nनिह। सरकारी दरपर सभ सुिवधा उपल/g2आ2 ध , जइसँ खाइ- पीबैसँ लऽ कऽ मनोरंजनक ओसार चकमकाइत। भल/g24ू \nजेकर अफसर तेकर बात बुझैमे फेर होिन,  जइसँ महगी- स/gूय4 ती बुझैमे सेहो फेड़ भऽ जाइत होइन। मुदा \nपरोछक बात छी चा/g265 ब/g274 चाक /g262ित रघुन/g288 द नक िसनेह समान रहलैन । \nपिरवारमे सभसँ छोट ब/g274 चा रहने /g276 योित सबहक मनोरंजनक व/gूय4 तु। मुदा गु/g264आइ तँ ओिहना नै होइ छै, \nतँए सभ अपन- अपन मिह/gूष2ा मनक टेमीसँ सदैत देखैथ, जप करैथ । आिखर के एहेन छैथ  जे ऐ धरतीपर \n/g25ूानदानी नै छैथ। भल/g24ू ओ अधिखजुए वा अधपकुए िकए ने होिथ। जिहना कोनो माइिलक ब/g274 चा िपताक संग \nजाम/g288 तो रंगक फूलक फुलवाड़ीमे िजनगीक अनेको अव/gूय4 था देख चमकैत तिहना भरल-पूरल पिरवारमे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \n/g276 योितयोक/g24ू भेल । देखलैन  कलीमे जिहना अबैत-अबैत रंगो, सौ/g288 दय/gू76 आ महको अबैए तिहना ने िजनगी छी। \nजँ मनुखक/g24ू डोरीसँ बा/g288 ह ल जाए तँ डोरी तोड़ैक उपाइयो तँ हुनके करए पड़तैन । \nसमुिचत वातावरण रहने /g276 योित कुमारी अपन संगी- साथीक बीच नीक /g257ेणीमे आिब गेली। जिहना संगीक \nिसनेह तिहना िश /g252कोक िसनेह भेट ए लगलैन । िटकट कटौल या/g255ी जिहना िनि/g256  /g288 त सँ गाड़ीमे सफर करैत \nतिहना समतल िजनगी पािब /g276 योित सेहो आगू बढ़ए लगली । िजनगीमे बाधा सेहो अबै छै मुदा तइसँ पूण/gू6ष \nअनिभ/g25ू /g276 योित। जेना कम/gू6षक/g24ू धम/gू6ष बना  िजनगीक बाट बनौने हुअए तिहना...। \nथ/g2आ4 ह सँ िनकलैत केराक कोसा जिह ना अपन घौरक संग ह/g284 थो आ छीिमय/g244क अनुमािनत पिरचए दैत , \nफूलक कोढ़ी फूलक दैत तिहना ब/g274 चेसँ कुमािर /g276 योित सुफल िजनगीक अनुमािनत पिरचए िदअ लगल। जेना-\nजेना बौि/gू2य  क िवकास होइत गेलैन  तेना- तेना तीनू भ/gू6ूइयो बुझए लगला जे /g276 योित तेहेन च/g288 स गर  अिछ जे आगू \nिकछु ज/g265र  करत। जइसँ भैयारीए जक/gू6ू /g276 योितक संग बेवहार करए लगला। ओना,  ल/gू7ूिगक /g262भाव ओतए \nओतेक अिधक देख पड़ैत जेतए भाए-बिहन क  बीच जेतेक बेसी दूरी रहल। मुदा से रघुन/g288 द नक पिरवारमे नै \nछेलैन । दोसर कारण ईहो छल जे वैचािरक दूरी जेना आन- आन पिरवारमे रहैत तेना सेहो निहय/g24ू जक/gू6ू \nछेलैन । पिरवारक सभ अपन- अपन दािय/g284 व  बुिझ अपन-अपन काजमे िदन- राित लागल रहै छला। /g276 योितक/g24ू \nसभ अपना-अपना नजिरये देखबो करैथ। \nगु/g264क /g265प रघुन/g288 द न देखैथ तँ जगत- जननी जानकीक सुनैनापुर /g265प सुल/g252णी देखैत रहिथन। जइसँ \nरघुन/g288 द न दुनू परानी एक-एक लूिर- बुिधक/g24ू धरोहर जक/gू6ू /g276 योित बेटीक बेवहारमे सजबैत रहलैथ। तिहना भाइक \nमन सामा- चकेबाक स/g2आ4 ब/g288 ध मे ओझराएल रहैन। केना नइ ओझरैतैन?  आइ धिरक इितहासक दूरी जे मेटाइत \nदेखैथ। केतेक /g262ितशत पिरवार अखन धिर इितहासक प/gू82ामे िलखाएल अिछ जइमे भाए -बिहन क िश /g252ाक दूरी \nसमतल हुअए? तँए सबहक िसनेहक अपन-अपन कारण छल... । जनकपुरमे जिहना रामक/g24ू आ मथुरामे \nकृ/gूयू णक/g24ू देख   देख  िनहारक/g24ू भेलैन   तिहना रघुन/g288 दनोक पिरवारमे /g276 योितक/g24ू देखते भेल।  \nबाल-बोध जिहना अपन मनोनुकूल व/gूय4 तु पािब छाती लगबैत, हृदैसँ खुशी होइत तिहना िव/g25ूान िवषयसँ \n/g276 योित सिट गेली। िव/g25ूान िवषयमे नीक न/g2आ4 बर आिन िबजलोका जक/gू6ू /g276 योित संिगयो-साथी, िश /g252को आ मातो-\nिपताक नजैरमे चमकए लगली। हाइ /gूय4 कूलमे पएर दैते जेना अपन आँट- पेट बुिझ कोनो िव/gू24ाथ/gू68 साइंस तँ \nकोनो कामस/gू6ष तँ कोनो आट/gू6ष िवषय चुिन आगू बढ़ैत तिहना /g276 योितयो साइंस चुिन नेने छेली। घरसँ बाहर धिर \nसव/gू6ष/g255 बहारे-बहार बुिझ पड़ैन। ऋृिष- मुिनक/g24ू जिहना दुिनय/gू6ू समतल बुिझ पड़ैत तिहना /gूय4कूलक िश/g252कक संग \nदू-दूटा भाए पािब /g276 योितयोक/g24ू दुिनय/gू6ू समतल बुिझ पड़ैत। जइसँ कोनो तरहक असोकज/gू6ष घर -सँ-बाहर धिर \nकखनो निह बुिझ पड़ैन। असोकज/gू6ष तँ ओइठाम होइत जेतए एकपेिरया-चिरपेिरयाक िमलन-भौक रहैए। आ \nभौक िनभ/gू6षर करैए चलिनहारपर , जेतए जेहेन चलिनहार तेतए तेहेन भौक। ओना जैठाम बेसी चल िनहार रहैत \nओतए कि/g274 च यो सड़क पकी ए जक/gू6ू स/gूष2त आ पिकयो क/g274 चीए जक/gू6ू बिन जाइत अिछ।   \nसाइंस कौलेजमे सभसँ नीक न/g2आ4 बरक संग /g276 योित िफिज/g27य स िवषयसँ नीक न/g2आ4 व र पािब एम.एस-सी. \nकेली। जिहना अखराहापर लपटैत- लपटैत पहलवानक कश बिन जाइत तिहना /g276 योितयोक/g24ू भेल ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \n‘नारी मुि/g27य त   संघ’क /gूय4 थािपत अ/g287 य/g252 होइक नाते िपताक – रघुन/g288 द नक– िसनेह /g276 योितपर आरो बेसी रहैन। \n/g276 योितक/g24ू कौलेज पहुँचैत -पहुँचैत तेसरो भाए नोकरी पकैड़  लेलैन , जइसँ आरो बेसी सुिवधा /g276 योितक/g24ू /g262ा/g2आय त  हुअ \nलगल। ओना काजक/g24ू कम/gू6ष बना करैक अ/g2आू यास सुल/g252णी ब/g274 चेसँ लगबैत आएल रहैन। जइसँ घरक काजक \nजहैन  /g276 योितक जेहन तक पकैड़   नेने तँए जिहनगर। सदैत कम/gू6षक/g24ू सहयोगी-/g262ेमी जक/gू6ू दुलरबैत , /g262ेम करैत। \nतँए की  /g276 योित सुल/g252णीक बेटी निह?, पिरवारक सभसँ बेसी िसनेही बेटी िछऐन। \nमुदा सुल/g252नीक मनमे सदैत एकटा कचोट कचोिटते रहैन जे कुल क/g288 य/gू6ू की?  कुल तँ अनेको अिछ \nजेना- गु/g264कुल , िपतृकुल, मातृकुल इ/g284 यािद, जे /g262/gूय2 न  अखनो धिर नै सोझरेलैन । \nएम.एस-सी. किरते दुनू बेकती–रघुन/g288 द न–क/g24ू जिहना िबनु हवोक पीपरक पात  डोलए लगैत तिहना \n/g276 योितक /g262ित िसनेह डोलए लगलैन । अनासुरती दुनू परानीक मनमे /g262/gूय2 न -पर- /g262/gूय2 न  उठए लगलैन । बीस बख/gू6षक \nबेटी भऽ गेल , िबआह करब माए- बापक कत/gू6ष/gूयष य कम/gू6ष छी। कौलेजक अि/g288 त म सीढ़ीक आगू टिप चुकल  अिछ \nइ/g284 यािद। तैसंग ईहो जे पारदश/gू68 सीसा जक/gू6ू /g276 योितक शरीर सेहो देखैथ जे जुआनीक रंग सगतैर   चमैक  \nरहल छइ...। \nओना कौलेजक आन छा/g255ा जक/gू6ू निह , िमिथलाक धरोहैर  कुल- क/g288 य/gू6ू जक/gू6ू। जे गु/g264कुलमे िव/gू24ा/g287 य यन \nकरैत। दुनू परानीक दािय/g284व बुिझ रघुन/g288 दन प/g27आीक/g24ू पुछलिखन - \n“/g276 योित िबआहै-जोकर भेल जाइए से की िवचार?” \nसंयािसनी जक/gू6ू सुल/g252णी उ/g254र देलकैन - \n“अपन कोनो काज पछुआ कऽ नै रखने छी, जे ब/gू6ूकी अिछ ओ अह/gू6ूक छी। तैबीच हम की िवचार \nदेब?” \nप/g27आीक उ/g254र सुिन रघुन/g288 द न ितलिमला लगला। मनमे उठलैन- एहेन उटपट/gू64ग उ/g254र िकए देलैन  ? मुदा \nसो/g2आ8 होअना अनुमानोसँ कोनो बात नै बुझल जा सकैए । नीक हएत जे  पुन: /g262/gूय2 न  उठा आगू बजबाबी। ई बात \nिनसिचत जे एको पिरवारमे काजक िहसाबे सबहक सोचै-िवचारै आ बुझैक ढंग फुट- फुट भऽ जाइ छइ। भल/g24ू \nसासुसँ ऊपर िकए ने जेठ-सासु मानल जाए, मुदा सासु तँ सा सु होइत। \nजिहना देवालयक कपाट लग ठाढ़ भ/g27य त  हाथ जोिड़ अ पन दुखरा भगवानक/g24ू सुनबैत तिहना तरपैत \nरघुन/g288 दन प/g27आीक/g24ू पुछलिखन - \n“संयािसनी जक/gू6ू िकए घरसँ पड़ाए चाहै छी! िबसैर रहल छी जे घरनी सेहो छी?” \nपितक गंभीर िवचारक/g24ू अँिकते सुल/g252णीक करेज कलैप   उठलैन । मुदा पािनक बहैत बेगमे जिहना गोरसँ \nगोिरया-गोिरया  गोर उठौल जाइत तिह ना सुल/g252णी /g276 योितक िजनगीक धारामे ठाढ़ होइत बजली-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \n“अहूँ कोनो हूसल नै छी, सभ माए-बाप बेटा- बेटीक/g24ू ब/g274 चे बुझैए। मुदा एतए से बात निह अिछ। अह/gू6ू \nिलए भल/g24ू /g276 योित ब/g274 चा हुअए मुदा ओ ओइ सीढ़ीपर पहुँच गेल अिछ,  जेतए मनुख अपन िजनगीक बाट चुनैक \nगुण /g262ा/g2आय त  कऽ लइए। तँए दुइए परानी निह,  बेटो-पुतोहुसँ िवचािर िलअ।” \nसे/g288 /gूआआल ब/gू7ूकक /g4यआ/gू64च मनेजर –भोगे/g258र –क संग /g276 योितक िबआहक बात प/gूष2ा भऽ गेल। जिहना /g276 योित \nतिहना भोगे/g258र। दुनूक अ/gू22ुत िमलानी। िवषुवत रेखाक समान दूरीपर जिहना उ/g254रो आ दि/g274 छ नो समान मौसम, \nसमान उपजा-वाड़ी होइत अिछ तिहना। \nअलेल कमाइ तँए िछिड़याएल िजनगी भोगे/g258रक। हजारो कोस हिट भोगे/g258र अपन पिरवारसँ रहैत। \nनव-नव व/gूय4 तुसँ भरल बजार, जे दुिनय/gू6ूक एक कोणसँ दोसर कोण पहुँचैत , भोगे/g258र चकाचॱधमे हेरा अपन \nमाइयो-बाप आ भाइयो-भौजाइसँ दूर भऽ गेल। िकए ने हएत?  जखन सभक/g24ू अपन कम/gू6षक  फल भोगैक \nअिधकार छै तँ भोगे/g258रो िकए ने भोगत। एक तँ िदन राित /g265पैआक प/g24ूच -प/gू6ूचक गु/g284 थी खोलैक /g252मता तैपर \nजेकरे माए मरै तेकरे पात भात निह?’ \nनीक बर पािब रघुन/g288 दन च/g288 दाक ितजोरी माने नारी मुि/g27य त   संघक कोष खोिल देलैन । कोनो अनिचतो तँ \nनिहय/g24ू केलैन । च/g288 दो तँ मु/g27य तीए लेल अिछ। \nएक तँ मनी- /gूआषुप अथ/gू6षशा/gूय4 /g255 सँ पी.चए-डी. तैपर सँ से/g288 /gूआआ ल बैकक शाखा- /g262ब/g288 ध क, िकए नै भोगे/g258र अपन \nअिधकारक उपयोग करत। िबआहक िदन तँइ भऽ गेल। तैबीच /g276 योितक/g24ू, मास िदन पूव/gू6ष देल आवेदनक \nइ/g288 टर/g2आूयूक िच/gू27ी भेटलैन । तहूमे िबआहक िदनसँ तीन िदन पूव/gू6षक दोहरी काज पिरवारमे बजैर गेलैन । \nछोड़ैबला कोनो निह। तैपर /g276 योित सेहो िबआहक/g24ू माइनस आ इ/g288 टर/g2आूयूक/g24ू पलसमे िहसाब लगबैत।  \nएमहर िबआहक ओिरयानक धुमसाही पिरवारमे। मुदा /g276 योित िवपरीत िदशामे मुिड़ इ/g288 टर/g2आूयू दइले अिड़ \nगेली। इ/g288 टर/g2आूयू सेहो तँ लगमे निहय/g24ू जे दू-चािर घ/g288 टा समए लगा पुरौल जा सकैए। दि/g274 छ न भारत,  जे लगमे \nनिह अिछ। केतबो तेज दौड़ैबला गाड़ी भेल तैयो चौबीस घ/g288 टासँ पिहने नै पहुँच  सकैए। तहूमे िबआह सन \nशुभ काजमे बर- क/g288 य/gू6ूक/g24ू सुरि/g252त रहब ज/g265री अिछ। तँए सीमा केना पार कएल जाएत। गाड़ी-सवारीक कोन \nठेकान...। \n/g276 योितक /g262/gूय2 न पिरवारक/g24ू /gूय4 त/g2आ2 ध  केने। जेठ भाय– /g262ेम कुमार –क िसनेह /g276 योितपर उमैड़ पड़लैन । िहसाब \nलगबैत िपताक/g24ू कहलिखन - \n“िबआहक िदनसँ चौबीस घ/g288 टा पिहने अब/gूय4 स  पहुँच   जाएब। अह/gू6ू सभ िबआहक ओिरयान क/g265 /g276 योितक \nसंग अपने जाइ छी।” \n/g262ेम कुमारक िवचारसँ रघुन/g288 दन दुनू काज होइत देख खुशी भेला। मुदा सुल/g252णीक मन आरो बेसी \nक/g264आए लगलैन । मुदा खोिल कऽ बजती केना?  एक तँ पु/g264ष -/g262धान पिरवार तैपर सभ बापूतक एक िवचार। \n/gूय4 /g255ीगणक कोनो ठेकाने निह। कहैले ने चािर गोरे पिरवारमे छी  मुदा ननैद -भौजाइक स/g2आ4 ब/g288 ध  केहेन होइ छै से  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nकी  केकरोसँ िछपल अिछ। नीक हएत जे पो/gूू4ा कऽ बेटीए -सँ पुिछ ली। मुदा िवध-बेवहारपर नजैर  पिड़ते \nसबहक मन भँगैठ गेलैन । िबनु िविध- बेवहारक िबआह केहेन हएत। र/gूय4 ते-पेरे तँ सेहो लोक िबआह कऽ लइए \nमुदा पिरवार केहेन बनै छइ। आठो िदन तँ कम-सँ-कम िवध-बे वहारमे लगबे करत। खाएर जे से...। \n/g276 योितक इ/g288 टर/g2आूयूओ आ िबआहो भऽ गेलैन । अ/gू22ुत िबआह तँए समाजमे चच/gू65क िवषय बनल। चच/gू76 मुँह \nदेख मुंगबा परसैबला। जेहेन मुँह तेहेन मुंगबा। िकयो बर-क/g288 य/gू6ूक िश/g252ाक चच/gू6ष करैत , तँ िकयो युगक \nअनुकूल बर- क/g288 य/gू6ूक जोड़ाक। िकयो िवध- बेवहारक लहासक चच/gू6ष करैत तँ िकयो समाजक अगुआएल नारी \nजाितक चच/gू6ष करैत। तिहना केतौ भोज -भातक चच/gू6ष चलए लगल , तँ केतौ गमैया बिरयातीक संग बज/g265आ \nबिरयातीक चच/gू6ष चलए लगल। मेल -प/gू6ूच बिरयाती तँए सबहक बात दमगर। इनार पोखैरक घाटसँ लऽ कऽ \nदुआर-दरब/g276 जा धिर सॱसे गाममे जेना संसद चलए लगल। मुदा सबहक मन भोगे /g258र आ /g276 योितक वैवािहक \nब/g288 ध नपर जा कऽ अँटैक  जाइन। \nिबआहक तीन िदन पछाइत   भोगे/g258र दुरागमनक /g262/gूय4 ताव रखलैन। /g262/gूय4 ताव सुिन पिरवारक सबहक मनमे \nसभ रंगक िवचारक संग उ/g254रो उठलैन । मुदा आगू बिढ़ िकयो बजैले तैयार निह। मने- मन सुल/g252णी सोचैथ \nजे िबआहक साल तँ बर-किन य/gू6ूक िवध -बेवहार होइ छइ। जँ िविध-बेवहारक कारण नै होइ छै तँ ि कए सौन-\nभादो आ पूस-माघ बेटीक िवदागरी नै होइए। िबनु िविध- बेवहारक िबआह तँ ओहने हएत जेहेन िबनु मस/g2आ8 लाक \nतरकारी। कहैले ने लोक बजैए  जे फ/g2आ8 ल/gू64 चीजक तरकारी खेलॱ मुदा की  िबनु मस/g2आ8 लेक बनल छेलइ?  जँ \nमस/g2आ8 लोक सािगरदीसँ तरकारी बनल तँ ओकर चच/gू6ष िकए ने होइ छइ? तर-ऊपर मनक/g24ू होइतो क/g28ू ठसँ िन/g274 चे \nसुल/g252णी अपन िवचारक/g24ू अँटका रखली।  \nरघुन/g288 दनक मनमे िभ/gू82े िवचार औंढ़ मारैत रहैन। मुदा गारजनक हैिसयतसँ औगता कऽ बाजब उिचत नै \nबुिझ, सुरखुराइत मनक/g24ू रोकने रहला। मुदा तैयो होिन जे िबनु कहने बुझता केना?  भीतरे-भीतर मन बजैत \nरहैन जे जिहना बीजू [1] गाछ कलमी डािरमे छीिल कऽ डोरीसँ बाि/g288 ह  िकछु मास जुटैले छोिड़ देल जाइत \nतिहना ने िबआहो छी। फागुनक किनय/gू6ू जँ फागुनेमे सासुर चिल जािथ तँ समन जरैत देखब सासुरमे नीक \nहेतैन ? चैताबरक ट/gू6ूिह सासुरमे नव -किनय/gू6ूक/g24ू देब उिचत हएत ? \nतेतबे निह, जँ से हएत तखन आमक गाछीक मचकीक बरहमासा आ सौनक राधा- कृ/gूयू ण क कदमक \nगाछक झूलाक अथ/gू7ष की रहत ? तहीले ने िबआह- दुरागमनक बीच समयक फ/gू6ूक रहैए । भल/g24ू नै बनैबला रहत \nतँ पान साल आिक तीन साल नै िनमहौ,  मुदा सालो तँ टपबए पड़त। जँ से नै टपत तँ केना सासु-ससुर, \nसािर-सरहोिज, सार-बहनोइ आिक सर- समाजक बीच स/g2आ4 ब/g288 ध  बनत?  पिरवारक बीच क/g2आ4 मो िदनमे स/g2आ4 ब/g288 ध  \n/gूय4 थािपत भऽ सकैए,  मुदा समाज तँ न/g2आ4 ह रो आ गहॴरगरो होइ छइ। कोनो धारक पािनक पैमाना तँ तखन न े \nनीकसँ नपाएत जखन भादोक बढ़ल आ जेठक सटकल पेटक पािन नापल  जाएत। तिहना ने समाजो छी। \nअपना गरजे लोक थोड़े जुड़शीतल आ फगुआ आन मासमे कऽ लेत। जँ  से करत तँ चिर-टँगा आ दू-टँगामे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nअ/g288 त रे कथी भेलइ?  एतबे ने, जे िबनु िसंह-न/gू6ूगैरक रहत ..? रघुन/g288 द न मन ममोिड़ कऽ चुप छला। अनेको \nकारण अनेको सम/gूय4 या मनक/g24ू घेर   लेलकैन । \n/g276 योितक भाए-भौजाइ  अखन धिर धम/gू6षसू/g255 आ गृहसू/g255 पढ़निह ने छैथ , तँए हुनका सभक/g24ू कोनो िच/g288 ता \nमनमे रहबे ने करैन । नोकिरया रहने मनमे उठैत रहैन जे जेते ज/g2आ8 दी काज फिरया जाएत ओते ज/g2आ8 दी जान \nह/g2आ8 लुक हएत। अनेरे सी.एल. दुइर भऽ रहल अिछ। \nमुदा से सारे-सरहोिजक मनमे नै रहैन , भोगे/g258रक मनमे सेहो सएह रहैन। ब/gू7ूकमे घ/g288 टाक कोन बात जे \nिमनटोक महत अिछ। हिरदम पाइयेक बख/gू65, पाइयेक िहसाब-वारी। अनेरे पाभैर  खाइले िदन-राित सासुर \nओगरब,  कोन किब/g2आ8 ती हएत। /gूय4 /g255ीए लऽ कऽ ने सासुर, आ जे संगे रहत तँ सभिदना सासुर नै भ ेल? ज/g265र \nभेल। अपना पिरवारक/g24ू जँ सासुर बना सॱसे गाम जे ओझहे बिन जाएत तँ केकरा सोझहा जाइक आँिख -मुँह \nरहत? \nमुदा तीनू भ/gू6ूइ /g262ेम कुमार चु/g2आय पी लािद लेलैन  जे अखन घरक गारजन माए-बाबू छैथ,  तँए िकछु  बाजब \nउिचत निह। मुदा तीनू भ/gू6ूइक मनमे ई शंका ज/g265र होिन जे /gूय4 /g255ीगणक सोभाव होइत अिछ जे पु/g264खक \nटीकपर चिढ़ कऽ मुरगीक ब/gू6ूग देब। तैसंग समाजोक डर। समाज तँ ओहन शि/g27य त   छी जे िबनु डोरी -पगहाक \nरहनॱ,चपरासीसँ लाट साहैब धिर सजौने अिछ। हािकम- हुकुम आ िरिनय/gू6ू-महाजन रहै वा निह। भल/g24ू िबलाइ \nबाझक/g24ू खाए वा िबलाइक/g24ू बाझ ...। \nजखनसँ जमाइबाबूक दुरागमनक /g262/gूय4 ताव पिरवारमे आएल तखनसँ सभ सकदम!  चु/g2आय पा-चुप, धु/g2आय पा-धुप \nपिरवारमे पसैर गेल। जइसँ धारक पािन जक/gू6ू बहैत बोल ठमैक कऽ   भौर िलअ लगल। ओना,  सबहक ब/gू82 \nमुँह रिहतो आँिखक नाच जोर पकड़निह छेलैन, मुदा िसिरफ मूक नाच। जेठुआ गरेक सूर-सार देखते जिहना \nसचेत लोक पिहने बाल- ब/g274 चा आ माल-जालक उपाय सोिच आगू डेग उठबैए  तिहना रघुन/g288 दनक/g24ू अपन भार \nपिरवारक बीच उठबैक िवचार भेलैन । फुरलैन , ‘संग िमल करी  काज हारने-जीतने कोनो ने लाज।’ जाधैर   \nनीक-अधलाक बीचक सीमा-सरहद नै बुझल जाएत ताधैर   हािर- जीतक चच/gू7ष बचकानी। मुदा समाजो आ \nपिरवारोक तँ चलैक र/gूय4 ता अिछए...। \nरघुन/g288 द नक मनमे खुशी उपकलैन ,  खुशी उपैकते मुँह कलशलैन । मुदा सुल/g252णीक मन महुराएले \nरहैन! िकए ने महुराएल रहतैन ? जेकरा मुँहमे ने थाल-कादो लगल अिछ आ ने पसेनाक सुखाएल  टघार \nअिछ,  ओ िकए ने /g265मालेसँ काज -चला लेत। मुदा जेकरा मुँहमे थालो आ तह-दर-तह सूखल पसेनोक टघार \nछै, ओ केना िबनु पािनय/g24ू धोनॱ िच/gूष2न हएत ! की अपनो मन मानत? \nसहमत भऽ पिरवारक सभ सद/gूय4 य सुल/g252णीक/g24ू बजैक भार देलकैन । सुल/g252णी बजली-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \n“ओना तँ साल भिर,  नइ तँ छह मास, जँ सेहो निह,  तँ तीिन य/g244 मास आ जँ सेहो नै तँ एको पनरिहया \nनै /g265कता तँ केना हेतैन । जँ से नै मानता तँ हमहूँ नै मानबैन ।” \nसासुक िनण/gू6षए सुिन अपन शि/g27य त  क /g262योग करैत भोगे/g258र बजला- \n“अपन अिधकार /g252े/g255सँ अनिच/g288 ह  भऽ बािज रहल छैथ। तँए..?” \nभोगे/g258रक बात सुिन /g276 योितक हृदैमे तरंग उठलैन । तरंिगत होइते मुँह तोिड़ उ/g254र िदअ चाहली। मुदा \nइ/g288 टर/g2आूयू मन पिड़ते ठमैक गेली। मुँह तँ ब/gू82 रहलैन   मुदा मनमे तीन पिरवारक ट/gूष2र उठलैन  - /g265इया सदृश \nवादलक ट/gूष2रसँ जखन ठनका बिन सकैए , तँ तीन पिरवारक तीन िजनगीक र/g272 गर केते शि/g27य त  शाली भऽ \nसकैए! िदन-राितक सीमा- सरहद तोिड़ /g276 योित पितक/g24ू कहलैन  - \n“अिधकार आ कत/gू6ष/gूयष य  हर मनुखक धरोहर  स/g2आ4 पैत  िछऐ, नै िक खास बेकती क खास।” \n/g276 योितक िवचार सुिन भोगे/g258रक देह िसहैर   उठलैन। मुदा तैयो मनक/g24ू थीर करैत बजला- \n“साते िदनक छु/gू26ी अिछ। एक तँ अहुना आन -आन िवभागसँ कम छु/gू26ी ब/gू7ूकमे होइ छै, तहूमे एते \nसुिवधा भेटै छै जे काज केिनहार ओहो छु/gू26ी काजेमे लगबए चाहैए। ” \nतैबीच /g276 योितक मोबाइिलक घ/g288 टी टुनटुनाएल। अनभुआर न/g2आ4 बर देख सावधानीसँ /g276 योित िरसीभ करैत \nबजली- \n“हेलो।” \n“हेलो।” \n“अपने केतए-सँ बजै छी?” \n“िव/g25ूान शोध सं/gूय4 थानसँ। सात िदनक भीतर आिब /g276 वाइन कऽ िलअ। ओना,  िचि/gू27यो पठा देने छी। ” \n/g276 वाइिनंग-दे सुिन /g276 योितक मन ओिहना िखल उठलैन  जिहना कोनो कली कोनो व/gूय4 तुक तर दबाएल रहैए \nआ समए पािब एकाएक फुरफुरा कऽ िखलैत फूलक /g265पमे आिब जाइए...। \nअखन धिरक िवचार /g276 योितक तर पिड़ गेलैन  आ नव दुिनय/gू6ूक नव िवचार मनक ऊप र चिढ़ एलैन । \nसभसँ पिहने िपता िदस तकैत बजली-    \n“बाबूजी, अपन कत/gू6ष/gूयष य जइ /g265पे अह/gू6ू िनमाहलॱ तेना बहुत कम लोक िनमािह पबैए। अपने महान छी। \nआ/gूआषह करब जे केकरो िजनगीक र/gूय4 ताक बाधक नै बिनऐ।” \n/g276 योितक बात नै बुिझ  िज/g25ूासा करैत /g262ेम कुमार /g262/gूय2 न  उठौलैन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \n“की र/gूय4 ताक बाधा?” \n“भाय साहैब, अखन जवाबक उिचत समए नै अिछ। अखन एतबे कहब जे काि/gूू4   चिल कऽ हमरा \nशोध सं/gूय4 थान धिर पहुँचा िदअ।” \nबेटीक बात सुिन सुल/g252णी बजली- \n“आइ तीिनय/g24ू िदन िबआहक भेलह हेन , बहुत िवध-बेवहार पछुआएल छह।” \n“जे पछुआएल अिछ ओ पाछू हएत। मुदा कोनो हालतमे काि/gूू4  जेबे करब,  चाहे..!” \n/g276 योितक संकि/g2आ8 प  त िवचार सुिन भोगे/g258र बजला-   \n“भाय-साहैब, काि/gूू4  ये हमहूँ चिल जाएब। सभ संगे चलब, हम हाबड़ामे उतैर जाएब आ  अपने सभ \nआगू बिढ़ जाएब।” \nसएह भेल। /g276 योितक/g24ू शोध सं/gूय4 थान पहुँचा तीनू भ/gू6ूइ घुिम कऽ घर आिब गेला।   \nउव/gू6षर भूिमक बनल  परतीमे जिहना जोत-कोर आ नमीक संग बीआ पिड़ते, िकछुए िदन  पछाइत   हिरया \nउठैत तिहना /g276 योितक उव/gू6षर शि/g27य त  मे अनुस/g288 धानक नव- नव अँकुर पािनक िहलकोर जक/gू6ू उठए लगल। तहूमे \nएक निह,  अनेक अँकुर। जिहना पोखैरमे िझ झरी जक/gू6ू पािनक िहलकोर चलैत तिहना /g276 योितक मनमे चलए \nलगलैन । जिहना भूखल बेकती क/g24ू अपन अ/gू82क भ/g28ू डार भेने, व/gूय4 /g255हीनक/g24ू व/gूय4 /g255  भेने, गृह िवहीनक/g24ू गृह भेने \nिवशाल जल-रािशक   नदी सदृश मन उफैन  जाइत तिहना /g276 योितक मन उफनए लगल। आइ धिरक दुिनय/gू6ू। \nनव दुिनय/gू6ू, नव- नव सु/g265ज -चान, /gूआषह -न/g252/g255 , नव- नव व/gूय4 तुसँ सजल दुिनय/gू6ू /g276 योितक आँिखक आगू नाचए \nलगल। ओ दुिनय/gू6ू जैठाम पहुँच    मनुख सृजन शि/g27य त   /g262ा/g2आय त  कऽ सृजक बिन सृजन करए लगैत...। \n/g276 योित /g276 योित नै सृजक बिन गेली। न/g288 दन बोनक माली जिहना अपन िजनगी ओइ बोनक/g24ू उ/g284 सग/gू6ष कऽ \nनव-नव फूल-फलक गाछ आन-आन जगहसँ जोिह आिन फुलवाड़ी सृजैत , जेकरा देख माली पु/g255 अपन भिवस \nबुिझ एक संग िछिड़याएल जाम/g288 तो िजनगी लोिढ़, फुलडाली सजा, देव मि/g288 द र लेल रखए चाहैत तिहना \n/g276 योितयोक/g24ू /g257ृंगी ऋृिष  क िवशाल उपवन भेट गेलैन । भेिटते ओइ माली पु/g255 जक/gू6ू अपन भिवस देखए लगली। \nदू धारक बीच महारपर ठाढ़ भऽ, एक िदस तरा-ऊपरी िगरल मनुख तँ दोसर िदस िजनगीक खेलौना हाथमे \nनेने समु/g4य6 िदस पीह -पाह करैत धारमे उिधयाएल जाइत। उगैत- डुमैत /g276 योित देखली जे िकयो मा/g255 पित -प/g27आीक \nजीवन लीलाक/g24ू िजनगी बुिझ , तँ िकयो अमरल/g254ी सदृश वंश -वृ/g252पर लतरबक/g24ू, िकयो धार- समु/g4य6क बीच \nधरतीक/g24ू, तँ िकयो अकास-पतालक बीचक िवशाल वसुदेवक/g24ू...। \nदेखैत-देखैत /g276 योितक मन बेस/g2आ4 हार भऽ गेलैन । अपन जुआनीक िखलैत कलीक संग चढ़ैत तन, \nउफनैत मनक/g24ू स/g2आ4 हािर धारमे कुदए चाहली। मुदा मनमे नचलैन  माए-बाप,  धरतीक /g262थम गु/g264। जिहना िश  /g252क  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nिसलेटपर ख/gू6ूत िलिख िश  /gूयू यक/g24ू िसखबैत तिहना िश/gूयू य  सेहो ने िलिख-िलिख िश /g252कसँ शु/gू2य करबैत। शु/gू2य होइते \nओहो ख/gू6ूत ने ख/gू6ूत बिन जाइत ...। \nिसनेमाक रील जक/gू6ू /g276 योित कुमारीक नजैर माता-िपताक सटले पितपर पड़लैन । मुदा ओ िकछुए /g252ण \nधिर मनमे अँटकलैन । मनमे उिठ गेलैन- िबआहक िवधो तँ पछु आएले अिछ..! लगले फेर माता-िपता आिब \nआगूमे ठाढ़ भऽ गेलैन। \nराित-िदन /g276 योितक मन सौनक मेघ जक/gू6ू उमड़ए -घुमड़ए लगल। धारमे चलैत नाह जक/gू6ू डोिल -प/g254ा \nहुअ लगल। आँिख उठा तकली  तँ देखलैन  जे माता- िपता छोिड़ कह/gू6ू िकयो छैथ। फेर लगले मन घुमलैन   तँ \nसभ िकछु देखली। की नै अिछ?  मातृभूिमक संग िपतृभूिम सेहो अिछ। मनमे खुशी एलैन । होइत भ ोर \nकागत- कलम िनकािल /g276 योित िपताक/g24ू प/g255 िलखए लगली- \n“माता-िपता, सह/gूय4 /g255 कोिट /g262णाम ! \nएक िजनगीक आखरी आ दोसरक पिहल प/g255 िलखैत मन उमैक   रहल अिछ। तँए केतौ शु/gू2य -अशु/gू2य \nिलखा जाए, से माफ करैत सुधािर कऽ पिढ़ लेब। अपने लोकिन क सेवा, िश खर सदृश िश /gूयू य जक/gू6ू िश  रोधाय/gू6ष \nकेने रहब। जिहना वादलक बून धरतीपर अिबते धिरया धार होइत समु/g4य6 िदस बढ़ैत तिहना अपने लोकिन \nधिरया देलॱ। कुल- क/g288 य/gू6ू वा कुल- कलंिकनी बनब हमर कम/gू6ष छी। मुदा बेटी तँ अहॴक छी। हमहूँ तँ एतै \nबसब। तँए ताधैर  क छु/gू26ी असीरवादक संग िदअ जे बास बना बसए लगी। \nअहॴक /g276 योित” \nप/g255 पहुँचते अ/g426ादसँ दुनू बेकती रघुन/g288 द न-सुल/g252णी अपन /g276 योित बेटीक प/g255 पढ़ैक सुर -सार केलैन । \nप/g255पर नजैर   दौड़ैबते दुनू बेकती अिलसा गेला। आगूमे अ/g288 हार पसैर गेलैन । मुदा लगले मनक भ/gूष2् खोिल \nरघुन/g288 दन प/g27आीक/g24ू कहलिखन - \n“प/g255क उ/g254र देब ज/g265री अिछ , मुदा की िलखब से फुरबे ने करैए।” \nगम/gू6ष-ठंढक बीच जेहने सीमा असिथर रहैत तेहने िच/g254े सुल/g252णी पितक/g24ू िवचार देलिखन - \n“कोन लपौड़ीमे पड़ल छी। माए- बाप केकरो ज/g288 म  दइ छइ। जीबैले अपने ने रौद-वसात सहए पड़तै। \nआब अहॴ कहू जे एहनो बात प/g255मे िलिख वेचारीक/g24ू पढ़ैक समए बरदेबै? रहल असीरवादक तँ एतैसँ दुनू \nपरानी िमल दऽ िदयौ।” \n◌ \nश/g2आ2 द सं/g27ष या : 3300 \n(ई कथा, युवा सािहखgशथ4 य कार- खgश57ी आशीष अनिचखgशथथ हा र लेल)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \n  \n \n  \n  \nमायराम \nअमाव/gूय4 याक राित, बारहसँ ऊपर भऽ गेल छल मुदा एक नै बाजल रहइ। ड/g288 डी-तराजू माथसँ िन/g274 च/gू6ू \nउतैर गेल छल। सन- सन करैत अ/g288 हार...। \nिन/g284 य नअ बजेमे िन/gू82 पड़ैवाली मायरामक/g24ू आइ आँिखक नीन िनप/g254ा छैन , राितक एक बजैबला अिछ। \nकछमछ करैत मायराम ओछाइनपर एक करसँ दोसर कर उनटैत-पुनटै त समय बीता रहल छैथ,  अकैछ \nकऽ केबाड़ खोिल बाहर िनकलली तँ काजर घोराएल राितमे अपनो हाथ-पएर नै सुिझ रहल छैन । जिहना \nकिरछॱह दुिनय/gू6ूक/g24ू आँिखसँ देखब किठन होइत तिहना दसो दुआिर ब/gू82 , मन खिलयाएल बुिझ पड़लैन । पुन: \nघुिम कऽ ओछाइनपर आिब ओंघरा गेली!  िदन-राितक बोध-िवहीन मायरामक मन तड़ैप  उठलैन - \n“नैहर!” \nपिहल स/g288 तान होइते सुदामा (मायराम) बाइसे बख/gू6षमे िवधवा भऽ गेली। ग/g255 -ग/g255सँ जुआनी, फुलझड़ीक \nलु/g254ी जक/gू6ू िछटकैत रहैन। ओना सरकारी रिज/g4ष6रमे जुआन भऽ गेल छेली मुदा ब/g254ीसीक अि/g288 त म दाना नै \nउगल रहैन । \nस/gू6ूपक बीखसँ पितक किरयाएल देह देख अपनो मरनासन भऽ गेली। पथराएल आँिख टक -टक टकैत \nमुदा अ/g288 हारसँ अ/g288 हराएल। बगलमे डेढ़ बख/gू6षक बेटा उठैत-खसैत अँगना-घर घुमैत-िफ ड़ैत। तैबीच हहाएल-\nफुहाएल शंकरदेव आँिखमे यमुनाक धार नेने पहुँचला। बिहन- बहनोइक /g265प देख शंकरदेव अपन आँिखक नोर \nपोिछ भािगनक/g24ू उठा छाती सटा सुदामाक/g24ू कहलिखन - \n“बु/g274 ची, होश क/g265। दुिनय/gू6ूक यएह खेल िछऐ। अहॴ जक/gू6ू नािनय/g244क/g24ू भेल रहैन। मुदा आइ केहेन \nभरल-पूरल पिरवार छैन । एक-ने-एक िदन, ओिहना अहूँक पिरवार दुिनय/gू6ूक फुलवाड़ीमे फुलाएत। ” \nशंकरदेवक बात सुिन सुदामाक आँिख तँ खुजलैन मुदा बकार नइ फुटलैन । नर-नारीक करेजो तँ दू \nधारक दू मािट सदृश होइत अिछ। \nबहनोइक पािथ/gू6षव शरीरक/g24ू जरबैक ओिरयानमे आँगनसँ िनकैल शंकरदेव समाज िदस बढ़ला।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nपनरहम िदन बिहनक/g24ू संग नेने अपना गाम िवदा भेला। गामक सीमानपर अिबते क/gू82ारोहट शु/g265 भेल। \nब/g274 चासँ बुढ़  धिर सुदामाक/g24ू छाती लगबए आगू बढ़ल।  \nवेचारी िनसहाय भेल ओिहना पड़ल छेली जिहना चॲगरा परहक घ र खसल-पड़ल रहैए। मुदा ताधैर   \nगामक धरोिहक ऐगला अंक पहुँच   गेल। ए/gूष2े-दुइए ढेरो छाती सुदामाक छातीमे सिट, चा/g265 िदससँ पकैड़    टोल \nिदस बढ़ल। सुदामाक मनमे उठलैन  जँ अपने कानब तँ समाजक क ानब केना सुनबै? से नइ तँ समाजेक \nकानब सुनी   जे आगूक िजनगी केना जीब...। \nजिहना बीच आँगनमे माए ओंघरिनय/gू6ू दैत तिहना दरब/g276 जापर िपता भुइय/g24ूमे पेटकान देने! अपन-अपन \nअथाह समु/g4य6मे सभ डुमल। के केकर नोर पोछत। दुनू पएर धोइ भतीजी गाराजोरी केने आँगन बढ़ली। \nदुरखापर पएर दैतै सुदामाक /g265दनसँ बहराएल - \n“हे मइया...।” \nजिहना धड़सँ कटल अंग छटपटाइत तिहना माइक मन छटपटाइत रहैन। छ टपटाइत कािमनीक मनमे \n/g262/gूय2 न -पर- /g262/gूय2 न  उठए लगलैन । मुदा कोनो /g262/gूय2 नक सोझ र/gूय4 ता नै देख क/gू6ूटक ओझरी जक/gू6ू मन ओझराए \nलगलैन । एक ओझरी छोड़बैथ  आिक िब/g274 चेमे दोसर लिग जाइन। की   आगूक िजनगी लेल बेटीक/g24ू दोसर \nिबआह कऽ देब? मुदा फेर मन उनैट  जािन जे िजनगी लेल सहचर तँ आव/gूय2यक अिछ ! \nकी सहचर लेल पित आव/gूय2यक अिछ ? \nमुदा जेते असानीसँ गुंथी खोलए चाहैथ ओते असानीसँ खुजबे न े करैन । तैबीच दोसर /g262/gूय2 न  अकुँिर \nगेलैन- बेटीक संग नाितयो अिछ। जँ बेटी दोसर घरक/g24ू अपन घर बनौत तँ नाितक ..? \nपु/g255 ह/g284 याक पाप केकर कपार चढ़त? की  कु/g254ा जक/gू6ू पिछल/g272 गू एहेन सुकुमार फूलक/g24ू बना देब ? अखन \nओ दूधमुँह अिछ, की  बुझत? की अपन भूिम आ आनक भूिमक मज/gू65दा ए/gूष2े रंग होइत ? की दोसरो घरमे \nओहने ममता माइक भेटतै? मनु/g27य खेक ि/gू8आ  या-कलाप ने कुल-खनदानक जिड़मे पािन ढारैए । \nकािमनीक घुिरयाएल मनक/g24ू राह भेटलैन । सुफल नारी िजनगी तँ वएह ने छी जेकरा आँचरक लाल \nमातृ/g284 व /g262दान करैए । जइसँ वीणाक झंकृत मधुर /gूय4 वर हृदैक/g24ू कि/g2आ4 प  त करैत रहै छइ। से तँ भेिटये गेल छइ। \nमुदा जिहना ठनकैत अकाससँ ठनका खसैत तिहना मनमे खसलैन -   \n“मुदा समाज?” \nकी  मनुख- पोनगैक ि/gूय4 थ ित समाजमे जीिवत अिछ? \nसुदामाक स/g2आ4 प/gू82 िपतृ पिरवार। अदौसँ /g257म -सं/gूय4 कृितक बीच पुि/gूयू प  त-प/g2आ8 ल िवत पिरवार। जइसँ रग-रगमे \nसमाएल अपन सं/gूय4 कृित। ओना स/g2आ4 प/gू82ताक सीमा असीिमत अिछ , मुदा पिरवार आँट-पेट देख अपन (पिरवार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nिजनगीक /gूय4 तर बना चलब स/g2आ4 प/gू82ताक अनेको कारणमे एक /g262मुख छी। तँए स/g2आ4 प/gू82 पिरवार। ओना आिथ/gू6षक \nदृि/gूयू ट  ए सुदामाक िबआह दब पिरवारमे भेल छेलैन  मुदा बेवहािरक दृि/gूयू ट  ए बरबैर  मे छेलैन । कम रिहतो गोरहा \nखेत छेलैन  जइसँ खाइ-पीबैक कोताही निह। िकछु आगूओ बिढ़ सस रैत। सालक तेरहम मासमे घरक कोठी-\nभरली झािड़ इजोिरया दुितयासँ भागवत कथाक संग हिरवंश कथा सु िन, भोज-भनडारा कऽ सामा- चकेबा जक/gू6ू \nआगू िदस बढ़ैत। \nबेटाक पालन आ धम/gू6षक काज देख अपनो गाम आ चौबगिलयो गामक लोक सुदामक नाओं ‘मायराम’ रिख \nदेलकैन । ब/g274 चासँ बुढ़ धिर  ‘मायराम’ कहए लगलैन । \nरिवशंकरक पिरवारमे चूि/gूू4   नै पजड़ल। जखन सुदामा आएल तखन जे क/gू82ारोहट शु/g265 भेल , से भिर \nिदन होइ ते रिह गेल। कखनो बेसी तँ कखनो कम। चूि/gूू4   नै पजरने टोल-पड़ोसक पिरवारसँ थारी-थारी \nभात, दािल एतेक आएल जे राित धिर चलैत रहल। \nसायंकाल रिवशंकर आँगनक ओसरपर बैस, सुदामाक भावी िजनगी लेल पि/g27आय/g244 आ बेटो-पुतोहुक/g24ू बैसा \nिवचार करए लगला। \nिवचारो/g254र िनण/gू6षए भेल जे काि/gूू4ए शंकरदेव सुदामाक सासुर जा खेती िगरह/gूय4 ती ताधैर  स/g2आ4 हारैथ  जाधैर  \nसुदामाक बेटा जुआन नै भऽ जाएत। तैसंग ईहो िवचार भेल जे छह मास सासुर आ छह मास नैहरमे सुदामा \nरहत। \nअठारह बख/gू6ष पुिरते राहुलक िबआह भऽ गेल। नव पिरवार बिन ठाढ़ भेल। शंकरदेव अपना ऐठाम चिल \nएला। \nतीन सालक पछाइत  रिवशंकर आ प/gू6ूच सालक पछाइत कािमनी मिर गेली। मुदा दुनू ठामक पिरवारमे \nकोनो कमी नै रहल। हवाइ- जहाज जक/gू6ू तेज गितए तँ निह , मुदा टायरगाड़ी सदृश असिथर सवारी जक/gू6ू \nपिरवार आगू मुह/g24ू ससरए लगल।  \nमायरामक /g262ित समाजक नजिरया सेहो बदलल। समाजक आन िवधवा जक/gू6ू निह , जे िकयो अशुभ बुिझ \nकनछी कटैत तँ िकयो पशुवत बेवहार लेल मरड़ाइत रहैत। बि/g2आ8 क तीथ/gू6ष/gूय4 थान जक/gू6ू मायरामक पिरवार बिन \nगेलैन । ‘भागवत कथा’क संग  ‘हिरवंश कथा’ आ भोज- भनडारा कऽ समाजक/g24ू खुआ सालक िवसज/gू6षन साले-साल \nमायराम करए लगली। \nप/gू6ूच बख/gू6षक पछाइत   मायरामक भरल-पुरल नैहर कोसीक कटिनयासँ धार बिन गेल। गामक बीचो-बीच \nसनमुख धार बहए लगल। \nघटनो अजीब घटल। चािर बजे करीब बािढ़क ह/g2आ8 ला गाममे भेल। िकिरण डुमैत-डुमैत धारक कटिनया \nशु/g265 भेल। गामक सभ बाध निदया गेल। उ/g254र -सँ-दि/g274 छन मुह/g24ू बहए लगल। बािढ़क िबकराल /g265प देख  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \nगामक लोक माल-जाल, ब/g27य सा-पेटीक संग ऊँचगर-ऊँचगर जमीनपर पहुँचल। नट- ब/g27य खो जक/gू6ू नव बास बिन \nगेल। \nबािढ़क गुंगुआहैट सुिन-सुिन लोक सभ िकछु िबसैर  अपन-अपन   परान बँचबैक गड़ लगबए लगल। चा/g265 \nकात बािढ़ पसरल। जइसँ ईहो डर होइत जे जँ कहॴ अहूपर पािन च ढ़त तखन की  हएत? अ/g288 ह िरया राित, \nहाथो-हाथ नै सुझैत। जीवन-मरनक मचकीपर सभ झूलए लगल। सबह क भूख-िपयास मेटा गेल। जिहना \nदुिखत नव िबआएल गाए- महॴस बेिथत आँिखए ब/g274 चाक/g24ू देखैत तिहना सभ माए -बापक आँिख बाल- ब/g274 चापर। \nमुदा मनुख तँ मनुख छी,  जानवर तँ छी निह जे हिरयर घास देख ब/g274 चो आगूक लूिझ कऽ खा लइए । एना \nमनुख थोड़े करत। बाल- ब/g274 चा लेल तँ मनुख अपन खूनक/g24ू पािन बनबैत , अपन सुआदक/g24ू छोलनी िधपा दगैत , \nअपन मनोरथ ब/g274 चामे देखैए । अपन िजनगीक/g24ू बिलवेदीमे आहूत दइए । \nभोरहरबामे ह/g2आ8 ला भेल जे बीस नमरी पुल किट कऽ दहा गेल!  पुलक समाचार सुिन सबहक छाती \nडोलए लगल। पूव िदसक र/gूय4 ता ब/gू82 भऽ गेल।  \nिकछुए कालक पछाइत  फेर ह/g2आ8 ला भेल जे बेटा संग रोगही पािनमे डुिम  गेल। िकछु काल धि र तँ \nह/g2आ8 लामे बाते नै फुटैत मुदा तोड़ मािर ह/g2आ8 लामे िविहयाित-िविहयाित समाचार िविहया गेल। भ/gू6ूिस कऽ केते दूर \nगेल हएत तेकर ठेकान निह,  तँए िकयो आगू बढ़ैक हूबे ने केलक। जिहना एक ट/gू6ूग टुटने गनगुआिर नै \nन/gू7यगराइत तिहना एक गोरेक/g24ू मुइने समाज थोड़े न/gू7यगराएत। एना सभ िदन होइत एलै आ आगूओ होइत रहतै...। \nह/g2आ8 ला शा/g288 त होइते शंकरदेव प/g27आीक/g24ू कहलिखन - \n“आब जान नै बँचत!” \n“एते अ/g288 हारमे केतए जाएब। भने ऐठाम छी।” \nप/g27आीक बात सुिन डेराइत शंकरदेवक मुहसँ िन कलल- \n“जँ अहूपर बािढ़ चिढ़ जाएत?” \n“सभ तूर संगे कोसीमे डुिम  जाएब। िकयो बँचब तखन ने दुख हएत।  जँ दुख केिनहारे नै रहब तँ \nदुख केकरा हएत।” \nपौ/g264की घुटकल। आन -आन िचड़ै सुतले रहए। पौ/g264कीक अवाज सुिन शंकरदेवक मनमे दुिबक नव \nमुड़ी जक/gू6ू, नव चेतना जगलैन । बजला- \n“िभनसर होइमे देरी नै अिछ। जँए एतेकाल तँए कनीकाल आरो। िदन-देखार तँ असगरो लोक \nअमेिरका  चिल जाइए। अपना सभ तँ बाधक थोड़े र/gूय4 ता काटब।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \nिकिरण उगैसँ पिहने  ऊँचकापर पािन चढ़ए लगल। चढ़ैत पािन देख हरिवड़/gू76 भेल। गाए -महॴस, ब/g27य सा-\nपेटी छोिड़  सभ अपन जान बँचबैक गड़ लगबए लगल। ज िहना वैरागी दुिनय/gू6ूक/g24ू मायाजाल मािन , छोिड़ , आ/g284 म  \nिच/g288 त नमे लिग जाइत तिहना माल-असबाव छोिड़  अपन- अपन जान बँचाएब सोचए लगल। तही बीच ब/gू6ूसक \nझॲझमे मैना सभमे तेना झौहैर उठल जेना केकरो वोनिबलािड़ पकैड़   नेने होइ। \nपूब िदस फी/gूष2ा गुलावी जक/gू6ू अकासमे पसरए लगल। मुदा िबलटैत िजनगी आ डुमैत स/g2आ4 पैतक सोग \nएक- एक बेकतीक मनक अ/g288 हारक/g24ू आरो बढ़बैत रहइ। सूखल जमीनपर पहुँचते छोट -छीन आशा शंकरदेवक \nमनमे जगलैन । मुदा चा/g265 ब/g274 चो आ पि/g27आय/g244क मनमे दुधाएल चाटल दानाक खखरी जक/gू6ू बेर -बेर शंका \nिखहारैत जे हो-न-हो,  फेर ने कहॴ आगूए-सँ बािढ़ चिल आबए...। \nतैबीच िमरिमराइत प/g27आी शंकरदेवक मुँह िदस तकैत बजली-   \n“एते लोकक गाममे ए/gूष2ोटा संगी नै देख रहल छी!” \n“सभ अपने जान बँचबै पाछू अिछ तखन के केकरा देखत।” \n“जाबे लोक, भरल- पूरल रहैए ताबे दुिनय/gू6ू हिरयर बुिझ पड़ै छइ। मुदा...।” \n“हँ, से तँ होइते छइ। मुदा...।” \n“हँ, ईहो होइ छइ। अखन माए जीबैए, केतए वौआएब। ब/g274 चो सबहक माि/g255  के भेल, अपनो नैहरे भेल \nआ अहूँक सासुरे।” \nप/g27आीक बात सुिन शंकरदेव गुम भऽ गेला। मनमे चूि/gूू4  पर खौलैत पािन जक/gू6ू िवचार तर -ऊपर हुअ \nलगलैन । \nबजला- \n“कहलॱ तँ बड़बिढ़य/gू6ू। मुदा सासुरसँ नीक बिहन ऐठाम हएत। ” \n“केना?” \n“जइ िदन वेचारीक ऊपर िवपैत आएल छेलै तइ िदन यएह देह अप न घर-पिरवार छोिड़  ठाढ़ भेल \nछेलइ। आइ की  हमरे गाम-घर मेटा रहल अिछ आिक ओकरो नैहर। ” \n“अह/gू6ूक/g24ू जे िवचार हुअए। ” \n“िवचारे निह, िवपैतमे लोकक बुिध हेरा जाइ छइ। जइसँ नीक-अधलाक िवचार  नै कऽ पबैए । मुदा \nअहॴ कहूँ जे सासुरमे का/g288 ह पर कोदािर लऽ कऽ खेत-पथार जाएब,  से केहेन हएत? अपन जे दुरगैत हएत से \nतँ हेबे करत, मुदा दुनू पिरवारक की गित हएत?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nबािढ़क समाचार इलाकामे पसैर गेल। मायरामक कानमे सेहो प ड़लैन । भाय-भौजाइक आशा-बाट तकैत \nमायराम बेटाक/g24ू संग केने आगू बढ़ली। मुदा िकछु दूर बढ़लापर सोगसँ पथराएल पएर उठबे ने करैन । बाटक \nबगलक गाछक िन/g274 च/gू6ूमे बैस बेटाक/g24ू कहलिखन - \n“राहुल, पएर तँ उठबे ने करैए। केना आगू जाएब? ता तूँ आगू बि ढ़ कऽ देखहक।” \nछबो तूर शंकरदेव ऐ आशासँ झटकल अबैत जे जेते ज/g2आ8 दी पहुँचब ओते ज/g2आ8 दी ब/g274 चा सभक/g24ू अ/gू82 -\nपािनसँ भ/g24ूट हेतइ। रतुको सभ भुखाएले अिछ। \nतैबीच राहुलक नजैर  मामपर आ मामक नजैर  भािगनपर पड़ल। न जैर  पिड़ते राहुल दौड़ कऽ ठाढ़े \nमामाक/g24ू गोड़ लािग मामीक कोराक ब/g274 चाक/g24ू अपना कोरामे लैत बाजल - \n“माइयो अबैए,  मुदा डेगे ने उठै छेलइ। आगूमे बैसल अिछ।” \nराहुलक बात सुिन मामी बच्  चा सभक/g24ू कहलिखन - \n“भैयाक/g24ू गोड़ लगहुन। ” \nब/g274 चाक/g24ू कोरामे नेने आगू-आगू राहुल आ पाछू-पाछू सभ िकयो िवदा भेला। सभसँ पाछू शंक रदेव \nअपने। मन पड़लैन  रतुका दृ/gूय2 य । केना छनेमे छनाक् भऽ गेल!  िजनगी भिरक जोिड़याएल घरक व/gूय4 तु-जात \nआिग लगने आिक बािढ़ एने केना लगले नास भऽ जाइ छइ!  मान-/g262ित/gूयू ठा, गुण-अवगुण, केना छनेमे केतए-सँ-\nकेतए चिल जाइ छइ!  ठीके लोक बजैए जे िदन धराबे तीन नाम। अपने छी जे एक िदन बिहनक र/g252क बिन \nऐ गाममे छेलॱ आ आइ..!  एक िदन गाड़ीपर नाह आ एक िदन नाहपर गाड़ी!  मािट-पािनक खेल छी। गंगा-\nयमुनाक बीच केतौ मािटयो छै आिक खाली पािनय/g24ू-पािन..! \nिकछु फिर/gूष2ेसँ भाय -भौजाइक/g24ू अबैत देख मायरामक मन ओइ धरतीपर पहुँच    गेलैन  जे सात समु/g4य6क \nबीच अिछ। एक ओ/g4य6क रिहतो एक िभखारी दोसर राजा!मनमे उठलैन- परोप/gू26ाक लोक िसनेहसँ ‘मायराम’ कहै \nछैथ  मुदा भैयाक/g24ू की कहतैन  ? की भैयाक कम/gू6ष िबगड़ल छैन ? एक पिरवारक बँचौल कम/gू6ष छैन । चान, सु/g265ज , \nधरती, /gूआषह -न/g252/g255 इ/g284 यािद तँ अपना गितए करोड़ो बख/gू6षसँ िनयिमत चिल रहल अिछ आ चलैत रहत , की \nमनुखोक गित ओहन भऽ सकैए,  आिक चाने- सु/g265ज जक/gू6ू मनुखोक चलैक एकबटीए अिछ ? /g4यआ/gूू2क अंश जीव   \nरिहतो की फुलझड़ीक लु/g254ी जक/gू6ू नै अिछ ? जेतए जेहेन जलवायु तेतए तेहेन उपजा-वारी!  जँ केतौ वायु \nपरानक /g265पमे घट -घटक/g24ू आगू बढ़ैक /g262ेरणा दैतो अिछ , तँ वएह िवषा/g27य त  बिन परान नै लैत अिछ? \nगोलाक चोटसँ जिहना पोखैरक पािनमे िहलकोर उठैत आ आ/gूय4 ते-आ/gूय4 ते असिथर होइत िच/gूष2न आँगन \nजक/gू6ू सहीट बिन जाइत तिहना मायरामक मन स हीट हुअ लगलैन । मुदा लगले नजैर  उिड़ भतीजीपर गेलैन । \nभतीजीपर पहुँचते मन तरपए लगलैन । बाप रे बाप!  एहेन दुरकालमे भैया केना इ/g276 ज त बँचौता? अपनो लग  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nजमा िकछु तँ निहय/g24ू अिछ। साले-साल िहसाब फिरया लइ छी। हे भगवान!  जँ केकरो दुखे दइ िछऐ आिक \nसुखे दइ िछऐ तँ तुलसी पात आिक दुिबक मुड़ी जक/gू6ू खॲिट -खॲिट िकए ने दइ िछऐ जे गुलाब- गे/g288 दा तोिड़ए \nकऽ दऽ दइ िछऐ?  लगले नजैर  मायराम िछ/g2आय पा जक/gू6ू िछहैल   अपन मातृ/g284 व पर पहुँच   गेलैन । केना बेटाक/g24ू पोिस -\nपािल ठाढ़ केलॱ आ ई सभ...। लुधकी लागल एकटा गाछ फड़बे कर त तइसँ गामक सबहक मुँहमे थोड़े \nजाएत। जेते मनुख अिछ ओकरा तँ धरतीसँ अकास धिर चािहए,  तखन ने जीबैक आजादी भेटतै..? \nमुदा लगले जिहना पािन ठंढेने बफ/gू6षक /g265प िलअ लगैत तिहना दूधसँ उपजैत दही जक/gू6ू मायरामक मन \nसकताए लगलैन । स/gू6ूस सुषुमा गेलैन । मनमे खौललैन - नैहर मेटा गेल तँए िक सासुरो मेटा गेल?  जिहना \nभैया नैहरमे भैया छला तिहना अहूठाम भैया रहता। भगवान अपन  कोिख अगते लऽ लेलैन  तँए की भतीजीक/g24ू \nअपन कोिखक नै बुझब?  ऐठाम जे अिछ ओ की भैयाक नइ िछऐन ?  खेत-पथार, घर-दुआिर चिल गेलैन  आिक \nहाथो-पएर चिल गेलैन? \nगुमे-गुम, जिहना मृ/g284 युक अवसरपर गुम भऽ /gूय4 म रण कऽ िनराकरणक बाट जोहल जाइत तिहना सभ \nिकयो घरपर पहुँचला। ताधैर  पुतोहु माने रोिहतक प/g27आी ह/gू6ूइ -ह/gू6ूइ कऽ िख/g274 चैड़ आ अ/g2आ8 लूक स/gू82ा बना, बाट \nतकैत रहिथन। \nसबहक आँिख सभ िदस हुलैक- हुलैक वौआइत रहैन। तैबीच राहुलक कोरक छोटका ब/g274 चा, घर देखते, \nबाजल- \n“दीदी, बड़ भूख लगल अिछ?” \nब/g274 चाक बात सुिन मायरामक भ/gूष2 टुटलैन । अनासुरती मन पड़लैन बटोहीक/g24ू जिहना इनारपर ठाढ़े-ठाढ़ \nपािन िपऔल जाइत तिहना ने अखन ईहो सभ छैथ। नहाय-धोयमे अन ेरे देरी िकए लगाएब। बजली- \n“किनय/gू6ू, भिर राितक थाकल-ठेिहयाएल सभ छैथ,  तँए पिहने िकछु खु आ कऽ अराम करए िदयौन। \nगप-स/g2आय प  पछाइतो  हेतइ। भोजन बादेक अराम तँ सोग कम करैक उपाय छी। ” \n◌ \nश/g2आ2 द सं/g27ष या : 2102 \n \n  \n  \nगोिहक िशकार  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nब/g274 चासँ िसयान धिर जाबे  तीनू धाम– िसंहे/g258र , कुशे/g258र आ जनकपुर –नइ देखने छेलॱ ताबे  अपनो बाबा \nआ समािजको काका, बाबासँ सुनैत रहलॱ जे तीनू धाम ए/gूष2े रंगक दूरीपर अपना सभक/g24ू अिछ। ई िभ/gू82 बात \nजे जैठाम पृ/g285 वीपु/g255ी सीता छैथ   तैठाम िसंह सदृश िसंहे/g258र बाबा सेहो छैथ। मुदा आब जखन तीनू धाम \nदेखलॱ तखन जँ िवचारै छी तँ /gूय4 प/gूयू ट  दूरी बुिझ पड़ैए। \nबा/g288 ह -सड़कक अभावमे गामसँ गाड़ी-सवारी निह,  तँए नाहसँ कुशे/g258र , िसंहे/g258र आ जनकपुर पएरे गेलॱ। \nभल/g24ू अकास माग/gू6षसँ एक -रँगाह होइ मुदा जमीनी र/gूय4 तामे अ/g288 त र अिछ। कहैले तँ कोिसयो धार टपै पड़ैए  मुदा \nस/g2आय तकोिसयोसँ िबकट र/gूय4 ता अिछ। ओना,  जखन जाए लगलॱ तखन सात िदनक बटखरचाक संग धानक \nजु/gू26ी–चढ़बैले–लऽ नेने रही तँए िच/g288 ता निहय/g24ू जक/gू6ू रहए। मुदा कोसीक लहैर देख मन डेराएल ज/g265र।  \nजनकपुरक ठेही बाट,  तँए कि/g274 च यो रहने पएरे चलैमे सुगम अिछ। जिहना छोट- छीन श/g2आ2 द  संगीक संग \nसंयु/g27य त भऽ नमहर बिन ओझरी लगबैत जाइत तिहना कुशे/gूय2 वरक र/gूय4 ताक धार सभ केने अिछ। कोन धार \nकेतए िमिल अपनो बदैल गेल आ दोसरोक/g24ू बदैल गंगो-/g4यआ/gूू2पु/g255सँ िवकराल /g265प बना नेने अिछ। जइसँ टपब \nसमु/g4य6 जक/gू6ू भऽ गेल अिछ। मुदा िबना टपने कुशे/gूय2 व र पहुँचब केना? \nसंयोग नीक जे धार सबहक बीच मातृक अिछ। काितक बीतैत मिमयौत भाय नाह बनबए गाम \nपहुँचला। िकएक तँ पिहलुका नाह भँिसयाएल अबैत एकटा ढ/gू7यगमे लिग फुिट गेलैन । \nहुनका सबहक ने गाछी-िबरछी बािढ़क पािन एने सूिख गेलैन  मुदा अपना सबहक तँ बँचल अिछ। अपने \nजामुन गाछ देखा देिलऐन । \nसुरेब गाछ देख भाइक मन मुि/gूय4 क या गेलैन । हलैस  कऽ कहलैन - \n“बौआ, नाहो भऽ जाएत आ हिरस, पालो आ चौकीक संग साल भिर क जारैन सेहो भऽ जेतह।” \n‘जारैन’ सुिन कहलयैन - \n“भैया, माले-जाल तेते अिछ जे ने जारैनक दुख होइए आ ने खेत सभमे बज/g265आ खादक। ” \nभाय चुप भऽ गेला,  पछाइत जलखै करैकाल बजला- \n“जखन लकड़ीक गड़ लिगए गेल तखन चलह बनौिनहारोक/g24ू किह हाथ लगाइए देब। ” \nकहलयैन- \n“हँ तँ बेजाइए कोन।” \nपान-सुपारी मुँहमे दैते डेग बढ़ौलैन । पाछू-पाछू िवदा भेलॱ । बरहीक घर लगेमे तँए पहुँचैयोमे देरी निहय/g24ू \nलागल। पहुँचते रािज/g288 द र पुिछ देलक-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \n“पाहुन कह/gू6ू रहै छैथ ।” \nकिह चौकीपर ओछाएल ओछािनक/g24ू हाथेसँ झाड़ए लगल। दुनू भ/gू6ूइ बैसलॱ। बैसते भाय पुछलिखन - \n“िम/gूय4 /g255ी, एकटा नाह बनाएब।” \nभैयाक मुँह िदस रािज/g288 द र ठकुआएल टकर-टकर देखए लगल। िकछु फुरबे ने करै जे बाज त। ठेही \nपरहक बरही,  तँए हर-पालोक संग हँसुए-खुरपीटा बनौनाइ आ फाड़े िपटनाइ खाल ी बुझैत। \nरािज/g288 दरक/g24ू ठकुआएल देख रािज/g288 द रक पीसा जे दू िदन पिहने आएल छेलिखन, बजला- \n“केतेटा नाह बनाएब?” \nभाय कहलकैन- \n“तेरह हाथक।” \n“घरैया आिक घटवािरबला?” \n“घरैये।” \nमने-मन नाहक पेटक िहसाब जोिड़ पीसा कहलकैन- \n“पनरिहया लिग जाएत। दू िदन एनो भऽ गेल।”    \nपीसाक बात सुिन रािज/g288 द क मन हलैस   गेल। जिहना हँसैत फूलक सुग/g288 ध मे भाय वायुक संग \nवायुम/g28ू डलमे िवचरण करैथ तिहना हलसल मन रािज/g288 द रक बािज उठल- \n“पीसा, एक पंथ दू काज। अ ह/gू6ूक पहुनाइयो सुतैर जाएत आ हमरो एकटा लूिर बिढ़ जाएत , उपकार तँ \nन/g2आषफामे हएत। ” \nदुनूक बात सुिन अपनो मन कलैश गेल जे भिर आँिख बनैबतो देख ब आ जाबे नाह रहत ताबे भैयौ गुण \nगबैत रहता,  तँए /gूय4 टेशनक कु/g2आ8 ली जक/gू6ू, जे  ‘हैयौ-हैयौ’करैत िसमटीक बनल पुलक पायाक/g24ू ठेलैत तिहना ठेलैत \nबजलॱ- \n“भैया, अखन ठरपर छी, ऐठीन जे काज हएत से नीक हएत। अनभुआर जगहमे प/g274 चीसटा िबहंगरा \nहोइ छइ?” \nतैबीच सह पािब रािज/g288 द र फुदैक उठल- \n“पीसा, कमाइ अपन अपने राखब। खेनाइक िच/g288 ता नै क/g265। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nकमाइ देख पीसा बजला- \n“भाय, जिहना अह/gू6ू धारऽ कातक छी, तिहना हमहूँ छी। हम पूवािर पार रहै छी।” \nबनाइक गप- स/g2आय प  भेल। मुदा खेनाइक गप- स/g2आय प भेबे ने कएल। िकएक तँ हुनका दुनू गोरेक/g24ू बुझल। \nदोसर िदन जखन काज शु/g265 भेल तखन बुझलॱ।  \nदोसर िदन जामुनक गाछ खसा, प/gू6ूिग -पुँिग कऽ तेसर िदन िचराइमे हाथ लिग गेल। भिर िदन भैय ा \nगमछाक अराम कुरसी बना िम/gूय4 /g255ीए लग बैस अपन देश-कोसक महाभारत सुनबए लगलिखन। आ अपने ख न \nअँगना, खन खेत,  खन भैया लग आिब-आिब हािजरी पुरबए लगलॱ। \nबारहम िदन नाहक सकल ठाढ़ होइते भैयाक मन जेठुआ बािढ़ जक/gू6ू फुलाए लगलैन । जिहना धार \nफुलेने चरो-च/gू6ूचरमे फूल पकैड़    लइ छै तिहना अपनो मन फुला गेल। पिथया नेने माए त/g27ष ताक छोलैन अनैले \nपहुँचले छेली, िक पछबािर बाधसँ घुिम पहुँचलॱ। मु/gूय4 की दैत भैया कहलैन- \n“बौआ, कुशेसर चलह।” \nभैयाक बात सुिन माए बजली-   \n“बहू िदन गेना भऽ गेल।” \nभैयाक मनमे िक रहैन से तँ नीक नह/gू6ूित नै बुझलॱ। मुदा अपना भेल जे भिरसक र/gूय4 तामे छीना-छीनी \nदुआरे बजला,  संगीक ज/g265रत छैन । ओना,  मनमे ईहो भेल जे जिहना नाहक सभ काज भेलैन  तिहना \nसुहरदेसँ, गामो पहुँचाएब ज/g265री अिछ। के कहलक र/gूय4 ता पेरामे नाहक संग जानो चिल जाइन। कहलयैन-   \n“कए गोरेक/g24ू लऽ जेबैन  ?” \n“सभ तूर चलह।” \n‘सभ तूर’ सुिन माए बजली- \n“बौआ, सभ तूर जे जाएब से बनत। कोनो िक नोकिरया-चकिरयाक घर िछऐ जे ताला लगा िदयौ आ \nिवदा भऽ जाउ। चािरटा माल अिछ,  धानक लड़ती-चड़ती अिछ, तखन?” \nिब/g274 चेमे भैया कहलिखन- \n“एको गोरे जँ पीठपोहू रहत तैयौ चिल जाएब।” \nकुशे/gूय2 वरेक र/gूय4 तामे मातृक अिछ। माने मामाक घरसँ चािरये कोस दि/g274 छ न- कुशे/gूय2 व र अिछ। कहलयैन-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \n“भने कुसेसरो बाबाक दश/gू6षन भऽ जाएत आ दू िदन माि/g255  कोमे रिह जाएब।” \nनाह बिन गेल। जेते छ/gू6ूट -छूँट, त/g27ष ता उगड़ल,  सभ सेिरया कऽ रिख लेलॱ। काि/gूू4   भोरमे जाएब। \nपुछलयैन - \n“भैया, र/gूय4 ता भँिजयाएल अिछ िकने?” \nभाय हँसैत बजला- \n“तूँ सभ ठेही परहक छह तँए र/gूय4 ता तकै छहक। हमरा सभ िलए जेहने धार,  तेहने डुमल खेत। पिहने \nसुपेन धार होइत गहुमा पहुँचब। गहुमासँ भुतही कमलामे च िल जाएब!  जखने कमला पहुँचलॱ तखने बुझह जे \nधाम पहुँच   गेलॱ। घुमती काल िसरा रहत तँ एक गोरे गुन ि खंचब दोसर गोरे नाहपर रहब।” \nमाएक/g24ू कहिलऐ - \n“बटखच/gू65 ओिरया मोटरी बाि/g288 ह िदहैन। जाइ बेरक आशा नै रिखह/g24ू, हड़बड़मे कोनो चीज छुिट ने \nजाए।” \nमाए कहलक- \n“तीन सालसँ घीओ रखल अिछ,  ऊहो नेने जैहह।” \n“बड़ बिढ़य/gू6ू। मोटरीए -मे बाि/g288 ह  िदहैन।” \n“हरा-तरा जेतह?” \n“से की अखन गरमी मास छी। ओ तँ अपने तेहेन जमल हएत जे िबना मु/gू82ोक काज चिल  जाएत।” \nतैयो माए बजली- \n“मकैक नेरहाबला मु/gू82ा अिछ। ओ िछछलाह होइए। कहॴ नाहक झमारमे िछछैल   कऽ खुिज जेतह \nतखन तँ हेराइए जेतह।” \nमन खुशी रहबे करए,  कहिलऐ- \n“अ/g274 छा, दोसरे मु/gू82ा लगा िदहैन ?” \n“बड़बिढ़य/gू6ू। नेरहाबला बदैल    कटकटा कऽ कोिढ़ला लगा देब। ओ थोड़े िछछलाह होइए।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nजाड़क मास रहने भदबािर जक/gू6ू ने धारे नचैत आ ने चरे-च/gू6ूचरक ओ /g265तबा। भ/gू27ा िदस जाएब छल \nतँए िमिसयो भिर भैयाक/g24ू थकान नै बुिझ पड़ैन। जिहना ढलानपर गाड़ी तिहना िसरासँ भ/gू27ाक नाह। माथपर \nगोस/gू6ूइ देख कहलयैन - \n“भैया, पािन तँ अिछए,  केतौ खा िलअ।” \nकहलैन - \n“गड़ लगा कऽ ने नाह लगाएब।” \nिकछु दूर आगू बढ़लापर धारेकातमे एकटा पीपरक गाछ रहइ। खूब झमट गर। एक भाग,  धार िदसक \nअदहासँ बेसी िसर अलगल रहइ। नाह ब/g288 हैक सुिवधा आ छाहैरो तिहना,  धारक पेटेमे चहटी जक/gू6ू, जैपर घास \nजनैम गेल छेलइ। \nपिव/g255 जगह देख भैया चपचपाइत बजला- \n“बौआ, नीक जगह अिछ। थोड़ेकाल अरामो कऽ लेब।” \nगाछ लग पहुँच भैया कहलैन -   \n“बौआ, तूँ नाहेपर रहह, हम ब/g288 है छी।” \nकिह ध/gू6ूइ -दे म/gू64िगसँ कूिद र/gूय4 सी पकड़ने ह/gू6ूइ -ह/gू6ूइ कऽ गाछक िसरमे नाहक र/gूय4 सी लटपटौलैन। नाह \nठाढ़ भेल। उतरलॱ। ओइठाम धार भकमोड़ नेने। एतेकाल दि/g274 छ न-मुह/g24ू छल , आब पि/g274 छ म-मुह/g24ू भऽ गेल। उतैर \nकऽ आगू तकलॱ तँ बुिझ पड़ल जे मरकाठीक ड/gू7यगरी सभ िछिड़याएल अिछ। रिह -रिह कऽ ग/g288 ह  सेहो अबइ। \nकहलयैन-   \n“भैया, ई तँ मुद/gू6षघ/gू26ीमे चिल एलॱ! ऐठाम क/gू82ा रहब आ खाएब ?” \nमुि/gूय4 क याइत भैया कहलैन - \n“ई सभ अधज/g265 ड/gू7यगरी निह , गोिह सभ छी। रौद तापैले ऊपर आएल अिछ।” \nभैयाक बात सुिन डरे मन डोिल गेल। आँिख उठा-उठा िनहािर-िन हािर देखए लगलॱ। मन पड़ल \nकलक/g254ाक िचिड़या खानाक गोिह। बाप रे! ई तँ जीिवते लोकक/g24ू गीर जाइए ! माघक जड़ाएल ब/g274 चा जक/gू6ू देह \nडोलए लगल। मुदा भाय लेल धैनसन। \nओइ भकमोड़पर खूब नमहर मोइन। जेहने नमहर तेहने गहॴर। जेठो मे अगम पािन रहैत। तैबीच भुक-\nदे पारा जक/gू6ू एकटा शॲश उगल आ लगले डुिम गेल। आरो डर बिढ़ गेल। कहलयैन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \n“भैया, नाह पार केना करब। ई तँ तेहेन- तेहेन पिनय/gू6ू जानवर सभक/g24ू देखै छी जे ए/gूष2े हुड़कान मारत \nतँ नाहे उनटा देत।” \nमुदा ओ मुि/gूय4 क या कऽ रिह गेला। जेना-जेना डर बढ़ैत जाए तेना-तेना आँिख ि नड़ािर-िनड़ािर देखए \nलगलॱ। करीब पनरह क/gू27ासँ बेसीए -रकबामे मोइन,  जइमे धारक पािन चकभौर लइत!  कखनो-कखनो बुल-बुला \nसेहो िनकलै। तैबीच एकाएक पिछया हवाक संग दुरग/g288 ध  पसैर गेल। कहलयैन- \n“भैया, कोनो जरैत मुरदाक ग/g288 ध  छी?” \nभैया कहलैन - \n“ऊँहू, भिरसक मलेछ छी।” \nअपन िवचारक/g24ू मजगूत करैत पुछलयैन - \n“जँ मरचर नै छी,  तँ मलेछ केतए-सँ आएल?”    \nआब,  जेना हुनको मनमे डर पैसलैन । बजला- \n“एक बेर सुहतिरया घाटमे मलेछ नाहे उनटा देलकै।” \nबजैकाल तँ बािज गेला मुदा लगले बात बदैल   बजला- \n“बौआ, कोिस क/g288 हाक मलेछ की लोकक/g24ू िकछु कहै छइ। देखबहक जे अिपयारी सभमे एक िदस लोक \nमाछ िबछैत रहतह आ दोसर िदस मलेछ सभ। तोरा इलाकामे परसौती /gूय4 /g255ीगणक/g24ू मलेछ बेसी हरान करैए। ” \nअपनो मन मािन गेल,  िकएक तँ एक खु/gू26ापर गाए -बरद पटका-पटकी करैए, मुदा दोसर खु/gू26ापर संगी \nबिन दूधक धार बहबैए। \nतैबीच लोकक सुन -गु न पािब गोिह सभ ध/gू6ूइ -ध/gू6ूइ पािनमे कूदल। मोइनसँ किनय/g24ू हिट एकटा पीरारक \nगाछ भीतापर रहइ। ओना,  ओ गाछ बड़ नमहर तँ निह, मुदा साहोरे जक/gू6ू पकठाएल रहइ। ओही गाछक \nिन/g274 च/gू6ूमे एक गोरे ठाढ़ रहइ। भैया कहलैन - \n“हैवएह मलेछ छी। ओकरे महक अबैए!  अखने पीड़ारक गाछपर सँ उतरल।” \nडरो हुअए मुदा देखैयोक मन हुअए। लोके एतेटा। कह/gू6ू दन लंकाक रा/g252स जक/gू6ू मलेछ बड़ी-बड़ी \nहोइए। से कह/gू6ू छइ ? ओना भूत- परेतक/g24ू नै मानै छी। िकएक तँ मनुखक आ/g284 मा पंचत/g284/g284वमे िवलीन भऽ जाइ \nछै आ शरीरक/g24ू या तँ जरा देल जाइ छै वा मािटक भीतर आिक बाहर िकड़ी-मकौड़ी, िचड़ै-चुनमुनी खा \nलइए । तखन भूत ज/g288 म त कथीक।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \nदुनू भ/gू6ूइ िहआिस -िहआिस ओकरा देखए लगलॱ। मनमे उठल- लोक रहैत तँ दोसरो संग ी रिहतै। से \nकह/gू6ू छइ ? भूत-परेत तँ असगरो रहैए। ओकरा िक कोनो चीजक डर होइ छइ।  मुदा ओ मोइन िदस बगुला \nजक/gू6ू िधयान लगौने। सहसा ओ मोइनक/g24ू गोड़ लािग पािनमे पैस गेल। र/gूय4 सीक एकटा भीड़ी ड/gू6ूड़मे ब/g288 ह ने आ \nहाथमे मोटका तारक क/gू6ूकोर रहइ। र/gूय4 सीक एकओर गाछमे बा/g288 ह ल छेलइ। मोइनमे डुमल। अनासुरती मनमे \nउठल जे भिरसक अिहना लंकाक मोती बाहर करैबला पिनडु/g2आ2 बा, उ/g254र सागरक सील /g427ेल आ बालरसक \nिश कारी जक/gू6ू ईहो पािनक िश  कारी छी। \nिकछु /g252णमे ‘उक्-उक्’क अवाज उठलै आ ओ लपैक कऽ डािर पकैड़   ऊपर आिब  गेल। ऊपर आिब \nदोहरा कऽ गोड़ लगलक। ताबे िबसवास भऽ गेल जे ओ आदमीए छी मलेछ निह। मुदा एतेक ग/g288 ह कै कथी \nछइ! पातर स/gू6ूस बना लगमे गेलॱ तँ देखिलऐ जे ओ आदमी दुनू ब/gू6ूिहमे गोिहयेक खलड़ीक खोल बना पिहरने \nअिछ। जाड़े थरथराइए!  बेर-बेर ह/gू6ूफी होइ छइ। जेना थाकल हुअए।   \n“ओइ ओ!  ओइ ओ”क अवाज तीन-चािर बेर लगौलक। अवाज सुिन लगले बीस- प/g274 चीस गोरे जमा भऽ \nगेल। जेना लगेक बोन- झाड़मे सभ नुकाएल रहल रहइ। जमा होइते सभ र/gूय4 सा पकैड़   िखंचए लगल आ \nबाजए लगल-   \n“ले जवान!” \n“हइसा।” \n“आगू बढ़ैत!” \n“हइसा।” \nर/gूय4 सा-क/gूय4 सी शु/g265 भेल। मोइनमे जेना िबहािड़ आिब गेल तिहना महजाल लगैबते माछ जक/gू6ू सभटा \nतरपए लगल। \nकरीब डेढ़- दू घ/g288 टा र/gूय4 सा-क/gूय4 सी चलल। कखनो ऊपर िदस िखंचाइ तँ कखनो मोइन िदस। मोइन \nिदस िखंचाइते भड़भड़ा कऽ सभ खिस पड़इ। \nकरीब दस-एगारह हाथक गोिह ऊपर भेल। ऊपर होइत तीन- चािरठाम ब/gू6ूसक टोन दऽ चिर -चिर-पँच-\nपँच आदमी बैस गेल। गोिहक ठॲठमे र/gूय4 सा कसाएल रहइ! त/g265आिर जक/gू6ू एकटा तेजगर हिथयारसँ एक गोरे \nह/gू6ूइ -ह/gू6ूइ कऽ चीर देलक। मुदा अखनो धिर सभ दबनिह रहल। िकछु कालक पछाइत   परान छुिट गेलइ। \nपरान छुिटते ब/gू6ूसक टोन हटा गोिहक/g24ू काटए लगल। काज अगुआएल देख लग जा पुछिलऐ- \n“केना-केना गोिह पकड़ै छहक?” \nअनभुआर बुिझ ओ आदमी हाथक इशारासँ गाछक छाहैरमे चलैक इ शारा केलक।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nगाछक छाहैरमे बैसते हमर नाओं पुछलक कहिलऐ, हमहूँ पुछिलऐ  तँ बाजल- \n“भोला तीयर।” \n‘भोला तीयर’ किह गोिह केना पकड़ै छै से कहए लागल- \n“पािनमे पैस गोिह लग जाइ िछऐ। नमती अ/g288 दािज कऽ ओकर न/gू6ूगैरसँ बँचैत अपन केहुनी आगू केने \nरहलॱ। आँिख ने तँ मुँह बौने रहल। जँ मुँह बौने रहल तँ ह/gू6ूइ -ह/gू6ूइ कऽ लोहाक क/gू6ूकोर मुँहमे दऽ दइ \nिछऐ। लोकक देहक ग/g288 ह गोिहक/g24ू मितसून बना दइ छइ। खाली न/gू6ूगैरसँ अपन बँचाउ केने रहै छी। ओना \nसभ कमला माइक परतापसँ होइए,  लोक बु/g254े थोड़े हएत। ” \nहम पुछिलऐ- \n“एकरा की करबै?” \nभोला तीयर बाजल- \n“मौस खेबै आ खलड़ी बेचबै।” \nसुिन गु/g2आ4 म भऽ गेलॱ। देशक दृ/gूय2 य  आँिखपर लटैक गेल। देशमे िकयो भिर िदन भोग करै पाछू बेहा ल \nअिछ,  तँ िकयो जानक कीमतपर दुरग/g288 ध  मौसक पाछू बेहाल अिछ। हाय रे हाय..! \nहमरा गु/g2आ4 म  देख ओ बाजल- \n“कोन ग/gू6ू रहै छी?” \nकहिलऐ- \n“बेला रहै छी।” \nकनी मन पािड़ पुन: पुछलक- \n“रौदी तीयरक/g24ू िच/g288 है िछऐ?” \nकहिलऐ- \n“मिमयौत भाइक गामक लोकक/g24ू िकए ने िच/g288 ह बै। गाम की कोनो शहर- बजार छी जे अपनो सम/gू64ग देख \nकऽ मुँह घुमा लेत।” \n“ओ साढ़ू िछआ।” \n“भैयारीए जक/gू6ू अिछ। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \nभैयारी नाओं सुिन बाजल- \n“तब केना जाए देब। गरीब छी तँए इ/g276 ज त नै अिछ। एहेन िश कार केलॱ आ अह/gू6ू चिल जाएब। साढ़ू \nकी कहता। हुनका पता लगतैन  तँ नै कहता जे खाइ डरे समाजस ँ मुँह चोरबै छी। एकर मौस बड़ \nसुअदगर होइए,  जिहना अ/g28ू डाएल रोहू, तेला एल ख/gूय4 सी होइए तिहना।” \n“मन तँ होइए,  मुदा कुसेसरक घी संगेमे अिछ। ओ/g254ै जाइ छी। ” \n“तँ की हेतै काि/gूू4   चिल जाएब।” \nमने-मन डरो हुअए। तेतबेमे एक गोरे आिब कहलकै- \n“भोला क/gूष2ा, पेटसँ चानीक हँसुली आ पइत िनकलल।” \nमुदा भोला लेल धैनसन। जेना कोनो नव बात निह। मुदा मन म ानल क जे भिरसक लोकक/g24ू िगरने \nअिछ। हमरा मुहसँ अनासुरती िनकलल- \n“आब की करबै, एकरा?” \n“मौस बना, सोना कमला माइक पिव/g255 पािनमे धोइ लऽ जाएब। अमैिनयासँ स/gू6ूझू पहर रा/g288 ह ब। झािल-\nिमरदंग बजा कमला माइक/g24ू मौस -भात-परसादी चढ़ाएब। सॱसे टोलक बाले- ब/g274 चे िमिल-जुिल कऽ खाएब।” \nहम पुछिलऐ- \n“आ चमड़ाक/g24ू?” \nकहलक- \n“सुखा कऽ रिख लेब। जखन बेसी भऽ जाएत तखन वेपारीक/g24ू खबैर देबइ। गाड़ी नेने औत , िगनती \nकऽ कऽ सभटा कीिन लेत।” \nओहो चिल गेल आ हमहूँ दुनू भ/gू6ूइ नाहपर चिढ़ िवदा भेलॱ।  \n◌ \nश/g2आ2 द सं/g27ष या : 2152 \n \n  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \nमातृभूिम \nिजनगीक अि/g288 त म चरणमे आइ अपन मातृभूिमक दश/gू6षन भेल। ओ भूिम जैठामसँ माए सिदछन नजैर   उठा-\nउठा देखैत रहैत, ओ /g2आय यारी, िसनेही, /g262ेमी, जीवन दाियनी, जीवन रि/g27य छ  नी भूिम, मातृभूिम। दश/gू6षन पिबते कमल \nमन कलैप  उठल मुदा असीम उ/g284 साहक संग उमंग संचािरत भेल। काि/gूू4   धिरक िजनगी आँिखसँ िछपए लगल, \nओझल हुअ लगल, मुँह नुकबए लगल। जइ िदन अपन जीवन दाियनी  भूिमसँ िवदा हुअ लगल रही,  पूण/gू6ष जुबा \nरही। नस- नसमे नव खूनक संचार होइत रहए। समु/g4य6ी जुआर जक/gू6ू जुआनी उठैत रहए। आशा-अिभलाषाक \nसंग पकड़ैले उ/g284 सािहत रहए। बाट नै  भेटने मातृभूिमक दश/gू6षन लाखो कोस दूर दुग/gू6षमे िछपल रहए। मुदा दश/gू6षन \nपिबते सत्-िच/g254 -आन/g288 द सँ खेलैत देख  , नमन केिलऐन । \nडा/g27य ट रीक िड /gूआषी /g262ा/g2आय त  किरते िबआह भेल। नीक गाम, नीक क/g288 य/gू6ू, नीक कुल-मूलक संग नीक दहेजो \nभेटल। केना नै भेटैत, जइ िड /gूआषीक म/gू64ग देश -िवदेशमे अिछ ओइमे बेकारी केतए-सँ औत। मुदा इंजीिनयर \nजक/gू6ू तँ निह , जे िड /gूआषी पेलोपर काज निह! तइले तँ साधनक ज/g265रत अिछ से अिछ केतए ? \nजुआनीक उमंग उिठते गेल। संयोगो नीक रहल जे बाइस बख/gू6षक अव/gूय4 थामे ओइ /g26या/g288 स मे जइमे महान्-\nमहान् दाश/gू6षिनक , त/g284/g284व -िच/g288 तक वै/g25ूािनक , कलाकार, सािह/g284 य कार, देशभ/g27य त ज/g288 म  नेने छैथ , काज करैक \nअवसर भेटल। रंगीनी दुिनय/gू6ूक /gूय4 वग/gू6ष, जेहेन ओतए सड़क तेहेन एतए घर निह। िबसैर   गेलॱ अपन भूिम , \nअपन मातृभूिम। ओना सोलह/gू82ी िबसैर    नै गेल रही, मुदा िवचारक आलमारीक पोथीक जाकमे, तर ज/g265र पिड़ \nगेल/gू7ू। अखनो मन अिछ , गामक िव/gू24ालयक देश व/g288 दना। हृदैमे नइ पहुँचल छल गंगा सन पिव/g255 जलधाराक \nसिरता, नै जनै छेलॱ मािटक सुग/g288 ध  आ गाछी-िबरछीक फल-फूलक महमही...। \nअनुकूल हवा पािब मन मोिहत भऽ गेल। जी तोिड़ िजनगीक पाछू पिड़ गेलॱ। कम/gू7षसँ िजनगी तँ हमरा \nिकए निह। नीक /gूय4 त रक पिरवार बनेलॱ, नीक ब/gू7ूक बैले/g288 स  अिछ। अपनोसँ बेसी खुशी पिरवारक सभ रहै \nछैथ। का रणो /gूय4 प/gूयू ट  अिछ,  बाल-ब/g274 चाक ज/g288 मे भेल, प/g27आी अनके घरमे रहैवाली। मुदा आइ मन बेकल िकए \nलगैए। वौराइ िकए अिछ?  एका/gूआषिच/g254 सभ िदन रहलॱ तखन बा/g288 ह ल मन पड़ाए केतए चाहैए?  की ‘आएल पािन \nगेल पािन बाटे-िबलाएल पािन!’ जइ मातृभूिमक गुणगान ब/g274 चा, वृ/gू2य सभ करै छैथ ,  तैठाम केतए छी?  बढ़ैत-\nबढ़ैत जिहना धन बढ़ैए, गाछ-िबरीछ बढ़ैए तिहना ने िवचारो बढ़ैए। मुदा एना िकए भऽ रहल अिछ जे आब \nऐठाम, माने पेिरसमे नै  रिह अपन मातृभूिमक रजकण बनब? \nजिहना बाइस बख/gू6षक वयसमे अपन गाम , समाज, भूिम-मातृभूिम छोिड़ पेिरस आएल रही,  तिहना आब सभ \nिकछु छोिड़ अपन /g262ेमी मातृभूिम , िसनेही मातृभूिमक कोरामे िव/g257ाम करब। मुदा निहय/g244 बुझैत रही तैयौ \nअबैकाल जिहना सभसँ असीरवाद लऽ नेने रही तिहना तँ एतौसँ असीरवाद लाइए िलअ पड़त। ज/g265र िलअ \nपड़त मुदा केकरासँ?  केकरोसँ निह! एतए ने अपन गंगा-यमुनाक जलधारा, ने िहमाल य-कैलाश सन पहाड़, ने \nगंगा-/g4यआहमपु/g255 सन धरती आ ने समु/g4य6 सदृश हृदए अिछ। जिहना प/g27आीक संग आएल रही तिहना जाएब। जँ \nओ नै जािथ तखन?  ओ नै जाए चाहती तेकर कारणो तँ कहती?  कहलयैन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \n“आब ऐठाम नै रहब।” \nप/g27आी बजली- \n“तखन?” \nकहलयैन- \n“अपन मातृभूिमक दश/gू6षन भऽ गेल , ओतए जाएब।” \nप/g27आी उ/g254र देलैन - \n“सभ अपन- अपन मािलक होइए। जँ अह/gू6ू जाएब तँ जाउ। ” \nपुछलयैन - \n“अह/gू6ू?” \nबजली- \n“अपन कारोबार अिछ। बेटा- पुतोहु दुनू /g26या/g288 सक भऽ गेल। दुिनय/gू6ूक /gूय4 वग/gू6षमे रिह रहल छी। तखन \nकी?” \nमन पड़ल ओ िदन जइ िदन िजनगीक िहसाब जोिड़ आएल रही। प/g27आी संगे छेली। मुदा आइ ? जुग बीत \nगेल। िजनका सभसँ असीरवाद लऽ आएल रही भिरसक मिर-हिर गे ल हेता, गेलापर के हृदए \nलगौता! तखन?  तखन की?  िकछु ने! मुदा जाधैर   पहुँचब ताधैरक तँ उपाय चाही। िवदा भऽ गेल ॱ। \nएक समु/g4य6सँ िमलैत दोसर समु/g4य6क िवशाल जलरािश  क बीच जहाजसँ म/g4य6ास पहुँचलॱ। म/g4य6ासक \nब/g288 द रगाहमे उतैर अपन धरती, अपन देश, अपन मातृभूिमक/g24ू हृदैसँ नमन केिलऐन । मन पड़ल रामे/g258रम्। \nजखन म/g4य6ास आिब गेल छी तखन िबनु दश/gू6षने जाएब बचपना...। िवदा भेलॱ। \nधरती-समु/g4य6क बीच बनल रामे/g258रमक मि/g288 द र। एक िदस िवशाल जल-रािश क समु/g4य6 तँ दोसर िदस \nिखलैत-इठलाइत मातृभूिम आ ऊपर शू/g288 य  अकास। समु/g4य6ेक लहैरमे /gूय4 नान कऽ दश/gू6षन केलॱ। मि/g288 द रसँ िनकैलते \nखौजरीपर गबैत एकटा साधुक मुह/g24ू सुनलॱ, “अवगुण िच/g254 न धरो। ” जेना भूखक/g24ू अ/gू82 , िपयासक/g24ू पािन िखहािर \nदैत, तिहना मनमे भेल। जलखै कऽ गाम लेल गाड़ी पकड़लॱ। \nजंगल, पहाड़, नदी, मैदानक/g24ू िचरैत गाड़ी गाम लग पहुँचल। जे गाम किहयो न/g288 दन वन सदृश सजल \nछल- लहलहाइत खेत, र/gूय4 ता-पेरा िव/gू24ालयसँ सजल छल , धारक कटावसँ बीरान बिन गेल अिछ। ने एकोटा \nसतघिरया पोखैर बँचल अिछ आ ने पीपरक गाछक िन/g274 च/gू6ू िव/gू24ालय। घराड़ी, खेत बिन गेल अिछ आ पोखैर- िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nझ/gू6ूखैर घराड़ी। मुदा तँए की, ने गामक पिरवार कमल, ने लोक आ ने गामक नाओं।  गामक दिछनविरया \nसीमापर पहुँचते एकटा नवयुवकक/g24ू पुछलयैन  - \n“बाउ, की नाओं छी, अही गाम रहै छी?” \nनवयुवक बाजल- \n“हँ। रमेश नाम छी।” \nपुछलयैन - \n“गामक की हाल-चाल अिछ?” \n/g262/gूय2 न सुिन रमेश ठमैक गेल। िकए नै ठमकैत। नमती भल/g24ू नै बढ़ल हुअए  मुदा रंग आ चौराइ तँ \nज/g265र चतिरये गेल अिछ। भिरसक चेहरा देख डरा गेल अिछ। मुदा डर तँ ओतए बढ़ैए जेतए डरिनहारक/g24ू \nआरो डेराएल जाइत। से तँ नइ अिछ। मधुआएल मन मुि/gूय4 क याइत मुँह खोिल िनकलल- \n“बौआ, चालीस बख/gू6ष पूव/gू6ष अही मािट -पािनक बीच डा/g27य ट र बिन िवदेश गेलॱ...।” \nमधुर बोली सुिन रमेश बाजल- \n“गाममे के सभ छैथ ?” \nकहिलऐ- \n“िकयो निह। जेहो हेता, हुनको छोिड़ देिलऐन । जखन छोिड़ देिलऐन  तँ वएह िकए पकड़ता।” \nरमेश पुछलक- \n“रहबै केतए..?” \nबजलॱ- \n“सएह गुनधुनमे छी।” \nरमेश कहलक- \n“हम तँ महॴसवािर करै छी, आन िकछु जनै नै छी। चलु व/gूय4 तीपर पहुँचा दइ छी।” \nव/gूय4 तीपर पहुँचा रमेश घुिम गेल। हम ठमैक गेलॱ। तैबीच नजैर पिड़ते पूबािर भागक घरवारी ओ/g254ैसँ \nपुछलैन - \n“केतए जाएब?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \nकहलयैन- \n“/g4यआ/gूू2पुर। ” \nघरवारी कहलैन - \n“/g4यआ/gूू2पुर तँ यएह छी। एमहर आउ। ” \nमनमे सबुर भेल। हूबा बढ़ल। अपन गामक चािल बढ़ल। लफैर कऽ दरब/g276 जापर पहुँचलॱ। घरवारी \nकहलैन - \n“थाकल-ठेिहयाएल आएल छी, पिहने पएर धोउ। चाह बनौने अबै  छी, ताबत कपड़ा बदैल   अराम \nक/g265। आइ भिरक तँ अ/g2आू यागत भेलॱ,  काि/gूू4  क िवचार काि/gूू4   करब।” \nकिह आँगन जा चाह अनलकैन। दुनू गोरे चाह पीबैत रही,  कहलयैन- \n“हमहूँ अही गामक वासी छी। नोकरी करए बाहर गेल रही। अपन  घरािड़यो अिछ आ दस बीघा \nचासो।” \nओ बजला- \n“हमहूँ आने गामक वासी छी। नानाक दोखतरीपर छी। तँए, ने गा मक आँट-पेट जनै छी आ ने पुरना \nलोक सभक/g24ू जनै िछऐन। ” \nकहलयैन - \n“हम डा/g27य ट र छी।” \nओ बजला- \n“तखन तँ गामक देवते भेलॱ। जाबे अपन ठर नै बिन जाइए ताबे एतै रहू। अितिथ- अ/g2आू यागतक/g24ू खुऔने \nआरो बढ़ै छइ।” \nठौर पािब मन खुशी भेल। जीबैक आशा देख प/g27आीक/g24ू फोन लगेलॱ- \n“हेलो..” \nप/g27आी उ/g254र देलैन  - \n“हँ, हँ, हेलो।” \nकहलयैन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \n“गामसँ बजै छी। पुन: घुिम कऽ पेिरस नै आएब। अहूँ जँ आब ए चाही,  तँ चिल आउ।” \nप/g27आी कहलैन  - \n“चूक भेल जे संगे नै गेलॱ। जाधैर   अह/gू6ू छेलॱ ताधैर क  आ अखनमे जीवन- मृ/g284 युक अ/g288 त र आिब गेल \nअिछ।” \nकहलयैन - \n“जखने मन हुअए तखने चिल आएब।” \nओ बजली- \n“फोन रखै छी..?” \n◌ \nश/g2आ2 द सं/g27ष या : 1048 \n \n  \n  \nभबडाह \nचहकैत िचड़ै सबहक चलमली कानमे पिड़ते िन/g284 यान/g288 द क/gूष2ाक नीन िछटैक गेलैन । कोनो काज करैसँ \nपिहने तक/gू6ष-िवतक/gू6ष ओहने महत रखैत जेहेन िनरजन आँिखए िदनमे चलब होइत। ओछाइनेपर पड़ल -पड़ल नजैर  \nआजुक समैपर गेलैन । काि/gूू4   शिन, राखी पाबैन छी। परसू रिब, िवदे/gूय2 वर /gूय4 थानमे ठसम-ठस मेला हएत। \nहएबो उिचत, एक तँ बै/gू24नाथ बाबा सौनक पूिण/gू6षमा िवदे/gूय2 व रमे बीतबै छैथ , दोसर कमलो उमड़ल अिछ, एक \nसंग दुनू काज...। \nभैयारी रिहतो जिहना भिवस/g4य6/gूयू टा युग/g4य6/gूयू टासँ ऊपरक सीढ़ी होइत, तिहना ने औझुकेपर काि/gूू4   ठाढ़ \nहोएत। का/gूू4ुक सु/g265ज केहेन उगत ई तँ /g262/gूय2 न अिछए। चािरम िदन पनरह अग/gूय4 त  छी,  भारतक /gूय4 वतं/g255ताक \nचौसैठम वष/gू6षग/gू6ूठ। सािठ बख/gू6षक उपरा/g288 त  अनािड़यो- धुनाड़ी लोक विर/gूयू ठ  नागिरकक उपहार पबैत तेहेन ठाम \n/gूय4 वतं/g255ता की आ देश केतए ! मुदा लगले मन घुिम गाम िदस बढ़लैन । िह/g288 दु-मुसलमानक गाम। एक \nपनरिहयासँ जिहना िह/g288 दु राधा-कृ/gूयू णक झूलासँ लऽ कऽ भोला बाबाक जलढरीमे /gूयष य/gूय4 त  तिहना मुसलमानो दस \nिदन ऊपरेसँ रोजा- नवाजमे /gूयष य/gूय4 त ... । एको पाइ लोक नै बँचल जे धम/gू6षक काजमे नै लागल हुअए। सभ \nधम/gू6षक काजमे हृदैसँ जुटल ... । जखन सोलह/gू82ी लोक पिव/g255 मने धम/gू6षक काजमे जुटले छैथ   तखन िनसिचत \nगामक क/g2आ8 याण हेबे करत..!  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \n/g262ेिमकाक आगू जिहना /g262ेमी दुिनय/gू6ूक/g24ू िन/g274 च/gू6ू देख ऊपर /g4षयमण करैत तिहना िन/g284 यान/g288 द क/gूष2ाक मन \nक/g2आ8 याणक संग टहलए लगलैन । उ/g284 साह जगलैन ! फुरफुरा कऽ ओछाइनसँ उिठ कलपर जा मािटये-सँ चा िर \nघूसा द/gू6ूतमे लगा, आँगुरेक जीिभया कऽ ह/gू6ूइ -ह/gू6ूइ चािर कुड़/gू65 मािर , चािर घॲट पािनय/g244 पीब लेलैन । आ आँिख \nउठा बाड़ी िदस तकला तँ प/g27आीक/g24ू मचानपर चठैल तोड़ैत देखलैन । आँिख उतािर गाम िदस िवदा  भेला। \nदरब/g276 जापर सँ आगू बिढ़ते िहयौलैन  तँ बुिझ पड़लैन  जे घर-दुआर छोिड़  लोक चौके िदस आिब गेल \nहेता, तँए नीक हएत जे चौके िदस जाइ। यएह सोिच िन/g284 यान/g288 द  काका आगू बढ़ैक िवचार केलैन । डेग \nउिठते मन िसहरलैन । भाए- बिहनक ओहन पव/gू6ष काि/gूू4   छी जइमे दुनूक /g262गाढ़ /g262ेमक िसनेह -िस/g27य त  जलक उदय \nहएत। आशाक संग िजनगीक िबसवासो जगलैन । डेग बढ़ौलैन ।   \nपनरह- बीसटा ड/g2आ4 हाएल चठैल खॲइछामे नेने सुिचता काकी मु/gूय4 की दैत, गदगद होइत जे मिहना िदन तँ \nचलबे करत, तेकर पछाइत   ने दॱजी हएत। सालमे जँ ए/gूष2ो पनरिहया चठैलक तरकारी खा लेब तँ की \nचीिनय/gू6ू िबमारी हएत। लफड़ल आिब पछबिरया ओसारपर सूपमे चठैल उझैल पुतोहुक/g24ू पुछलिखन - \n“किनय/gू6ू, दोकानोक काज अिछ?” \nिड /g2आ2 बा-डु/g2आ2 बी हड़बड़बैत पुतोहु कहलकैन- \n“हँ।” \n“की सभ लेब?” \n“नोन, हरदी।” \nपुतोहुक स/gू6ूस सुिचता काकीक/g24ू िकछु गम/gू6ष बुिझ पड़लैन । मुदा तेकरा अनठा देलिखन। मनमे उिठ \nगेलैन- नोनक पौकेट दस /g265पैआमे देत , हरिदयो की  कोनो स/gूय4 ता अिछ। ओकरो पौकेट दस /g265पैआसँ कममे \nकह/gू6ू दइ छइ। हाथमे तँ पनरहेटा /g265पैआ अिछ। केना दुनू चीज लेब ? मन फुनफुनेलैन । बड़बड़ाए लगली- \n“केहेन बिढ़य/gू6ू खुदरा-खुदरी नून िबकाइ छेलै, जेतबे जेकरा सकरता रहै छेलै से तेतबे लइ छेलए। \nआब तँ तेहेन पोिलिथनक पौकेटमे रहैए जे कमो रहत तँ बिनय/gू6ू कहत जे घिम गेल हएत। खाएर एक \nचुटकी नूने ने कम देत। एक-ने-एक िदन सैिरयत िदअ पड़तै।”  \nजिहना ब/g274 चा लगले कनैए, लगले हँसैए तिहना सुिचता काकीक/g24ू मन लहरए लगलैन । लहरैत मन \nकहलकैन- जे नून हाथीक/g24ू गला दइए ओ /g2आय लाि/gूय4 ट  कक/g24ू की नै गलबैत हएत। आब की कोनो नून खाइ छी \nआिक /g2आय लाि/gूय4 ट  कक रस पीबै छी। हे भगवान!  तोरे हाथ-बाठ छह। जेते िदन जीबए दैक हुअ से जीबह िदहह , \nनै जे लऽ जाइक हुअ तँ लऽ जिहहह। कहू जे /g2आय लाि/gूय4 ट केक कलमे पािन पीबै छी, दोकानक चीज-बौस अनै \nछी, खाइ- पीबैक समान रखै छी। जू/g254ा-च/g2आय प ल, कपड़ा- ल/g254ा पिहरै छी...।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n44 \n \nमुदा लगले मन पुतोहु िदस घुमलैन। कहू जे चािरटा गाछ घरोक दावापर हरदी रोिप लेब तँ साल भिर \nकीनए पड़त। जाबे माल-जाल नै छेलए ताबे बाड़ी-झाड़ी करै छे लॱ। आब तँ मालोक नेकरमसँ नहाइयो-\nखाइयोक पलखित नै होइत रहैए। किनय/gू6ू सहजे  किनय/g24ू छैथ। कोनो लूिर -ढंग बाप-माए िसखा कऽ \nपठौलिखन आिक सो/g2आ8 होअना सासुरे भरोसे छोिड़ देलिखन। मुदा गलती बुड़होक छैन । कोन दुम/gू6षितया चिढ़ \nगेलैन  जे चिरकोसी पारक पुतोहु उठा अनलैन !  एकेटा व/gूय4 तुक चिर-चिर, पँच- पँच तरहक िव/g288 यास बनैए, \nज/g265रतक िहसाबसँ /g265प बदैल    उपयोग होइत। तैकालमे कहती जे खाली अ/g2आ8 लूक, त/g264आ , भुजुआ, भुिजया टा \nबनबैक लूिर अिछ..! \nअपसोच करैत सुिचता काकी बजली- \n“जा हे भगवान!  जे पुत हरवािह गेल देव-िपतर सभसँ गेल!  कोनो मनोरथ रहए देलह!  जखन मनोरथे नै \nतखन सतयुग, /g255ेता, /gू25ापरे की !” \nतैबीच मोख लागल ठाढ़ पुतोहु बजली- \n“आइ शुकरवारी िछऐ। जखन चौक िदस जाइते छैथ  तँ अंगुरो आ केरो फलहार-ले नेने अिबहैथ।” \nपुतोहुक बात सुिन सुिचता काकी छगु/g288तामे पिड़ गेली। मनमे हुअ लगलैन जे एक हजार बात ए/gूष2ेबेर \nकिह िदऐन  मुदा केतौ-केतौ निहय/g244 टोक देब नीक होइत अिछ। तँए , िकछु बजैसँ काकी परहेज केली। मुदा, \nजिहना आिगपर चढ़ल पािनक बरतनमे ताउ लिगते तरसँ बुलकारा उठ ए लगैत तिहना मनमे उठए लगलैन । \nकहू जे अखन पनिपआइक बेर छै, पिहने तेकर ओिरयान कऽ पु/g264ख -पा/g255क/g24ू खुआएब , अपनो खाएब आिक \nसौझुका फलहारक ओिरयान करब। बीचमे कलौ सेहो अिछए। भगवा नो टेिबये कऽ पुतोहु देलैन । एहेन-एहेन \nिगरथािन बुते केते िदन घर-पिरवार चलत..? \nकाकीक/g24ू चुप देख पुतोहु दोहरबैत बजली- \n“नइ सुनलिखन। जखन चौक िदस जेबे करती तँ अंगुरो आ केरो नेन िह अिबहैथ।” \nपुतोहुक बात सुिनते काकीक मनमे जेना तरंग उठलैन ,  तिहना तर/gू7ूग   कऽ बजली- \n“अह/gू6ू सभ कोन उपास करै छी जे सहैसँ पिहने  फलहारेक ओिरयान करए लगै छी। कहुना-कहुना तँ \nसातटा हिरबासय केने छी। कह/gू6ू किहयो पिहने फलहारेक ओिरयान करै छेलॱ। ” \nश/g2आ2 द -वाण जक/gू6ू सासुक बात पुतोहुक हृदैमे लगलैन । तीर बेधल िचड़ै जक/gू6ू छटपटाइत पुतोहु बजली- \n“अपना जे मन फुरै छैन सएह करै छैथ  से बड़बिढ़य/gू6ू मुदा हमरा बेरमे भबडाह हुअ लगै छैन !” \n‘भबडाह’ सुिन कािकयोक मन बेस/g2आ4 हार भऽ गेलैन । कहलिखन-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n45 \n \n“किनय/gू6ू, हम भबडािह नै छी जे केकरोसँ भबडाह करब। आँिख तकै छी तँए िच/g288 ता अिछ। अखने \nआँिख मूिन देब, घर स/g2आ4 हारए पड़त तखन अहूँ यएह बात बुझबै।” \nभ/g28ू डार कोणक जेठुआ गड़े जक/gू6ू दुनूक बीच रसे-रसे अ/g288 ह र-िवहािड़ उठए लगल। िकयो पाछू हटैले \nतैयार निह। दुनूक सीमा-सरहद टुिट- एकब/gू26 भऽ गेल। ए/gूष2े-दुइए िधयो-पुतो आ जनीजाितयो सभ आबए \nलगली। आँगन भिर गेल। \nचौकसँ िकछु पाछूए िन/g284 यान/g288 द  काका रहैथ  िक मनमे उठलैन , चौरंगी हवा बहैक समए अिछ।  कखन \nकोन हवा केमहरसँ उठत आ घर- दुआर खसबैत केमहर मुह/g24ू चिल जाएत तेकर ठेकान निह। ठोर िबदैक \nगेलैन । हुलकी दैत मु/gूय4 की बहरेलैन - \n“एह, अजीब- अजीब करामाती मनुखो सभ भऽ गेल। किनय/g24ू गलती िवधातोक भेलैन   जे सॴग- न/gू6ूगैर \nकािट लेलिखन।” \nतहीकाल लॉड/gूय4 पीकरक अवाज िन/g284 यान/g288 द क/gूष2ाक कानमे पड़लैन । राधा- कृ/gूयू ण मि/g288 द रपर झूला चिल \nरहल अिछ। अवाज सुिन मन पसीज गेलैन । सौन मास। सुहावन। मन भावन। िवशाल वसु/g288 ध रा, रंग-रंगक \nव/gूय4 /g255  पिहर मधुमय वातावरणक बीच, िबहुँिस रहल अिछ। कृ/gूयू ण क कदम-सँ-कदम िमलबैत राधा िबहुँसैत झूला \nझूलए कदमक गाछ िदस जा रहल छैथ। असीम उ/g2आ8 लास। अद/g2आ4 य  साहस दुनूक बीच। कातेसँ गाछमे गोल-\nगोल, लाल-पीअर झुमका लगल फल- फूलसँ लदल देख राधा कृ/gूयू णक/g24ू पुछलिखन - \n“डोरी लगा डािरमे झूला लगाएब आिक डािरयेपर बैस झूलब?” \nराधाक /g262/gूय2 न सुिन कृ/gूयू ण आँिखयेक इशारासँ उ/g254र देलिखन - \n“जेहेन समए तेहेन काज।” \nचौकक गनगनाइत अवाज, िन/g284 यान/g288 द क/gूष2ाक िधयान अपना िदस िखंचलकैन । तखने एकटा नवयुवकक/g24ू \n/gूय4 कूलमे भेटल बिहनक साइिकलपर जाइत मुहसँ- ‘रेशम की डोर’ गुन गुनाइत सुनलैन । \nिच/g2आय पी सजल िवदेशी व/gूय4 /g255 मे डुमल युवक। जिहना िदन- राितक म/g287 य  जाड़- गरमीक म/g287 य क संग \nिजनिगयोक म/g287 य मधुआएल होइत तिहना क/gूष2ाक मनमे भेलैन । युवकक/g24ू पुिछ देलिखन - \n“बाउ, पिरवारमे के सभ छैथ ?” \nयुवक कहलकैन- \n“बाबा, िहनका सबहक चरणक दयासँ सभ छैथ। माइयो-बाबू आ दूटा  बिहनो अिछ। एक बिहन सासुर \nबसैए, जेतए जा रहल छी आ दोसर पढ़ैए। सोलहम बख/gू6ष िछऐ। दू-तीन साल बाद िबआहो करब।” \nकाका पुछलिखन-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n46 \n \n“अपने?” \nयुवक कहलकैन- \n“बाबा, ई देवतु/g2आ8 य  छैथ, झूठ नै बाजब। अपना खेत- पथार निहय/g24ू जक/gू6ू अिछ मुदा खेतबला सभक/g24ू \nबाहर गेने बँटाइ खेत पय/gू65/g2आय त  अिछ। एक जोड़ा बरद रखने छी। बाबू-माए खेते-पथारमे खटै छ ैथ, अपने \nब/g2आ4 ब इमे रहै छी।” \nकाका पुछलिखन- \n“राखी पाबैन तँ काि/gूू4   िछऐ, आइए िकए जाइ छी?” \nयुवक कहलकैन- \n“साल भिरपर ब/g2आ4 ब इसँ एलॱ हेन। एको िदन पिहने जँ बिहनक ऐठाम नै जाएब, स े केहेन हएत? भिगनो-\nभिगनी-ले आ बिहनो-बहनोइ-ले सालो भिरक कपड़ा नेने जा इ िछऐन। काि/gूू4   बेरमे घूमब तखन छोटकी \nबिहनक हाथे राखी पिहरब। अ/g274 छा अखन जाइ छी बाबा। काि/gूू4   फेर घुमती बेर भ/g24ूट करब। ” \nकाका कहलिखन- \n“काजे जाइ छी। जाउ?” \nजेना-जेना ओ युवक साइिकलसँ आगू बढ़ल जाइत तेना- तेना िन/g284 यान/g288 दो क/gूष2ाक मन दौड़ए लगलैन । \nमनमे एलैन  पैछला सालक मोबाइिलक घटना। कनी मन खुशी भेलै न । बुदबुदेलैथ- \n“अजीब-अजीब मदारी सभ अिछ। गड़ लगा-लगा नचबैए।” \nमन /g265कलैन । पिहनेसँ ने लोक िकए बुझैए जइसँ एहेन- एहेन घटनाक/g24ू बढ़ैये ने देत। मुदा मन \nठमकलैन । घटना भेल। राखी पाबैन िदन, दस बजे राितमे ब/g2आ4 बैसँ एक गोरेक/g24ू मोबाइलसँ समाचार आएल जे \nबौआ सबहक हाथक राखी ज/g2आ8 दी खोिल िदयौ नै तँ अनहोनी घटना हएत! एमहर मुह/g24ू-मुँह समाचार पसरब \nशु/g265 भेल , ओ/g2आ4 हरसँ मोबाइिलक समाचार िद/g2आ8 ली, कलक/g254ा, बंगलोर इ/g284 यािदसँ अकासमे गनगनाए लगल। ह/gू6ूइ -\nह/gू6ूइ राखी हाथसँ उतरए लगल। भिर राितक हलचल िदनक दस बजे धिर चिल ते रहल। राित भिरक नीनो \nिदनेमे वौआ गेल। मुदा दस बजेक पछाितक तीखर रौद पािब वातावरण शा/g288 त  भेल। \nिन/g284 यान/g288 द काकाक/g24ू मनमे उठलैन   बाल- ब/g274 चाक संग माए- बापक स/g2आ4 ब/g288 ध ? ओतए केना मनुखक वंश आगू \nमुह/g24ू ससरत जेतए माइए -बाप दु/gूय2 म न बिन ठाढ़ भऽ रहल अिछ?  तहूमे िजनगीक अि/g288 त म बेलामे निह, उदयक \nतीिनय/g24ू मासमे हिथयार लऽ आगूमे ठाढ़ भऽ जाइत अिछ ..! \nमन तुरछए लगलैन । थूक फेक मन ह/g2आ8लुक केलैन । मन पड़लैन  भाए-बिहनक ओ पुरान बात। भाए \nबिहन ऐठाम पहुँचल तँ बिहन भायक/g24ू कहलकैन  - भैया जखन अकासक डगर उ/g254रे दिछने हएत तखन आएब।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n47 \n \nमन पिड़ते उठलैन  सालो भिर तँ /g262ाकृितक संग खेल होइते रहैए  , िजनगीसँ केतेक लग धिर स/g2आ4 ब/g288 ध  बिन \nसकैए, तेतबे ने? \nजेना मेघौनमे हवाक िसहकी लगने घुसकैत- फुसकैत तिहना िन/g284 यान/g288 द क/gूष2ाक मन घुसकलैन । देखलैन  \nजे चकेबा कोन तरह/g24ू बिहन समाक/g24ू जरैत वृ/g288 दावनमे संग दऽ रहल छैथ। जे मनुख िच/g254ी-कौड़ी फेक नागसँ \nदो/gूय4 ती करैत बाघ,  िसंह आ भाउल सिहत गाए,  महॴस तथा बकरीक संग मुिनयासँ हंस धिर /g262ेमसँ एकठाम \nरहैत ओकरा मनुखसँ एते घृणा िकएक छइ। जिहना धी-जमाए-भिगना  लेल कहल जाइत, ओइमे िकयो अपन \nनिह। तिहना भाए- बिहनक/g24ू महॴसक सॴग सदृश कहल जाइत। एक जाितक संहार कऽ बगीचाक क/gू6ूट हटाएब \nकहल जाइत अिछ। मन तर/gू7ूग गेलैन । \nतखने एकटा बेदरा आिब कहलकैन - \n“बाबा, अँगनामे िबड़/gू76 उठल अिछ। ” \nबेदरासँ िकछु पुछब िन/g284 यान/g288 द  काका उिचत नै बुझलैन । उड़ैत अकासमे कौआ अपन ट/gू6ूिह थोड़े \nदोहरबैए। ओ तँ समैक घड़ी छी। \n..मन आँगन पहुँचलैन । प /g27आीपर नजैर   पिड़ते िवचार उठलैन । झगड़ी आिक रगड़ी ओहो छैथ। बुढ़ \nभेलॱ, एतबो होश नै रहै छैन । होशो केना रहतैन  जइ पिरवारक/g24ू फुलवाड़ी सदृश िजनगीक कमाइसँ बनौने \nछैथ तेकरा जँ िकयो उजाड़ए चाहत से केना उजाड़ए देिथन। मुदा रगड़ी रिहतो एकटा गुण तँ छै/g288 हे  जे ने \nर/g272 ग ड़ ठाढ़ करैमे देरी लगै छैन आ ने सीढ़ीक भीतर फिरयबैमे। \n..नजैर  पुतोहु िदस बढ़लैन  अजीब-अजीब लोको सभ फिड़ गेल । कहत जुगे बदैल   गेल। मुदा की  जुग \nबदलल से कहबे ने करत आ कहत जे जुगे बदैल   गेल!तहमे ते हेनठाम देखाएत जे अनेरे देहमे झड़क उठत। \nसासुक/g24ू उनटा-पुनटा पुतोहु कहिथन तैकाल जुग बदैल   गेल। मुदा सासुक लगौल फुलवाड़ीक/g24ू केते समृ/gू2य \nबनेलॱ तइ काल..?  जिहना अपन बाप- माए लगसँ कािन कऽ एलॱ तिहना अहू पिरवारक/g24ू कनाएब ! अनठा कऽ \nिन/g284 यान/g288 द  काका चौकपर पहुँचला। \nचौकपर पहुँचते चाहक दोकानमे गदिमशान होइत देखलैन। चाह पीबिनहार अपना धुिनमे आ दोकानदार \nअपन धुिनमे। चाहबला आिग-अगॲरा होइत जे सभटा फोकिटया आ िब बैस पूजी बुड़बै पाछू अिछ। िगलासपर \nिगलास चाह ढारने जाइए आ पाइक कोनो पते निह! \nमुदा खुिल कऽ ऐ दुआरे नै बजैत जे अखन दोकानपर सँ थोड़े च िल गेल जे बुझबै पाइ बुिड़ गेल। \nतँए दम किस िलअए। ओना भीतर शंका पुन: उिठ जाइ। चेहरा िमल ानी करै तँ वएह चेहरा बुिझ पड़ै जे \nअदहासँ बेसी ओहन अिछ जे सौ-पचास पीब-पीब कऽ दोसर दोका न पकैड़   नेने अिछ। िकछु जे अिछ \nओकरासँ कोनो नै कोनो काज हेबे करत। तँए पिहलुके उपकार न े पछाइत   जुआ कऽ नमहर भऽ जाइए। \nतँए मु/gूय4 की दऽ दोकानदार मन मािड़ िलअए।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n48 \n \nमुदा चाह पीबिनहारक उ/g284 साह िभ/gू82े रहए तँए चाहबला िदस िकयो तकबे ने करैत। खाली एतबे कहैत \nजे दूध जरा कऽ /gूय4 पेशल बनाएब। ग/g2आय पोक धारा एहेन रहै जे जिहना जुलुशमे लोक पैरमे लगैत ग/g288 दगीक/g24ू \nर/gूय4 तापर आरो चािर बेर रगैड़  आगू बढ़ैए तिहना। एक संग अ नेको पव/gू6ष। लोक भल/g24ू लोकसँ जेते हिट जाए , \nमुदा पाबैन थोड़े हटत। कम- बेसी भल/g24ू भऽ जाए। अजीब -िसनेहक संग राधा- कृ/gूयू ण ब/gू6ूिह -मे-ब/gू6ूिह जोिड़ झूला \nझुलै छैथ। भाए- बिहनक बीच एहेन पव/gू6ष दोसर कह/gू6ू अिछ। भरदुितया तँ भरदुितये छी। कमलाक जल सेहो \nबै/gू24नाथ बाबाक/g24ू िवदे/gूय2 व रमे भेटबे करतैन । अजीब उमंग- उ/g284 साहसँ हँिसते-हँिसते मिहना िदनक संक/g2आ8 प  िनमािह \nलइ छैथ। \nिन/g284 यान/g288 द  काकापर नजैर  पिड़ते /g262ेम कुमार चाहेक दोकानपर सँ कहलकैन  - \n“काका, एतै आउ। सभक/g24ू-सभ छैथ।” \nमु/gूय4 की दैत िन/g284 यान/g288 द  काका कहलिखन- \n“खाली लोकेटा नइ ने,  फगुआक रमझौआ होइए। अइमे की सुनब आ की  बाजब। तइसँ नीक बाहरेमे \nआबह। चौसैठम /gूय4 वतं/g255ता िदवसक बरखी छी, नइ पान तँ पानक डि/g28ूटयो लऽ कऽ सुआगत करबे करबैन ।” \nतहीकाल अँगनाक समाचार नेने बेटा पहुँचलैन । हाथसँ आँिख मिल-मिल ब/g2आ8 लौसँ लिलया-किरया नोर \nबहबए चाहैत देख िन/g284 यान/g288 द काका बेटाक/g24ू बजैसँ पिहनिह पुिछ देलिखन- \n“िकए मन म/g288 हुआएल छह?” \n“दुनू गोरे[2] अँगनामे झगड़ा करै छैथ।” \n“झगड़ा शा/g288 त  किरतह आिक कहए एलह?” \n“हमर बात के सुनत?” \nमु/gूय4 की दैत िन/g284 यान/g288 द  काका घर िदस िवदा भेला। जेते घर लग आएल जािन तेते झगड़ ो नरमाएल \nजाइत रहइ। सुनै दुआरे क/gूष2ो छोटकी डेग बनबैत रहैथ । मुदा जिहना-जिहना डेग छोट होइत जािन तिहना-\nतिहना अिछयाक मुरदा जक/gू6ू झगड़ा शा/g288 त  भऽ गेल। \nदुआरपर पहुँचते िन/g284 यान/g288 द  काका देखलैन  जे जिहना भारी काज केलापर वा रौदाएल एल ापर छाहैरमे \nठाढ़ भऽ नमहर- नमहर स/gू6ूस लैत तिहना अँगना-दलानक कोनचर लग ठाढ़ भऽ प/g27आी स/gू6ूस छोिड़ रहल छैथ।  \nआगू आँिख उठा देखलैन  तँ पुतोहु थारी- लोटा मँजैबला ओचोना लग ठंठाइते स/gू6ूस छोिड़ रहल छैथ। \nबजैत िकयो निह। \nजिहना मुकदमाक खलीफा मु/gूषआालह बिन लड़ैमे /g262ित/gूयू ठा बुझैत, तिहना दुनू गोरेक/g24ू देख िन/g284 यान/g288 द क/gूष2ाक \nमनमे उठलैन  केकरो /g262ित/gूयू ठाक सीमामे नइ जेबाक चािहऐ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n49 \n \n◌ \nश/g2आ2 द सं/g27ष या : 2105 \n \n  \n  \nपिरवारक /g262ित/gूयू ठा \nसमाजमे सभक/g24ू छगु/g288 ता लगैत जे होइत िभनसर सॱसे गाम हड़-हड़-खट- खट शु/g265 भऽ जाइए मुदा \nकमला क/gूष2ाक पिरवारमे एको िदन  नै सुनै छी, तेकर की कारण?  जिहना रंग-िबरंगक लोक समाजमे रहैए \nतिहना ने रंग-िबरंगक रोगो-िबयािध आ ि/gू8आ  यो-कलाप रहैए। मुदा लंकाक िवभीषण जक/gू6ू यमुना काकी-कमला \nक/gूष2ाक पिरवार केहेन हलसैत -फुलसैत कलशै छैन..! \nबहुत आँट- पेटक पिरवार कमला क/gूष2ाक निह। आने पिरवार जक/gू6ू अपन दसे क/gू27ा जमीन। मुदा पनरह \nक/gू27ा बँटाइयो करै छैथ। जइसँ सिह -मिर कहुना साल लिग जाइ छैन । ओना,  आन पिरवार जक/gू6ू िधया-पुता \nझमटगर निह,  िसिरफ चािरये गोरेक पिरवार छैन। दू परानी अपने आ बेटा- पुतोहु। हँ! मुदा डोरामे ग/gू6ूिथ \nजिहना फूलक माला बनैत तिहना पिरवारोक डोरा स/gूष2त छैन। अपन- अपन सीमाक बीच चा/g265 गोरे को/gूू4ुक \nबरद जक/gू6ू चौबीसो घ/g288 टा चलैत रहै छैथ। ओना गामक अदहासँ बेसी पिरवारक सम/gू64ग गाम -सँ-बाहर धिर रिह \nपिरवार चलबैत, मुदा कमला का/gूष2ाक पिरवारमे के बाहर जाएत तेकर अँटाबेशे ने होइत। कमला क/gूष2ाक \nमनमे रहैन जे ए/gूष2ेटा सम/gू64ग अिछ जँ ओ हो बाहरे चिल जाएत तँ बेर- कुबेरमे एक लोटा पािनय/g244 के \nदेत? मौका-कुमौकामे कोटो-कचहरी के करत?  तेतबे निह, जँ कहॴ िक/gूयू कारक समए बेमारे पिड़ जाएब तँ खेती-\nपथारी के स/g2आ4 हारत?  जनीजाित तँ जनीजाितये होइत, खेत केना जोताएत?  आ जँ खेते नै जोताएत तँ खेती \nकेना हएत?  जँ खेतीए नै हएत तँ पिरवार केना चलत?  अपन की आब ओ समरथाइ रहल जे बलधकेलो िकछु \nकऽ लेब...। \nजिहना कमला क/gूष2ाक मनमे अपन काजक ओझरी लगैत रहैन तिहना यमुनो काकीक मन ओझराएले \nरहैन। मनमे होिन जे मुँह झािड़ पितक/g24ू िकछु तँ निहय/g24ू किह सकै िछऐन मुदा पुतोहु लगा बेटाक/g24ू तँ किह \nसकै छी । जखने बेटाक/g24ू कहबै तखने ओहो ने सुनता। कोनो की कानमे ठेकी थोड़े रहतैन । \nरधवाक मनमे तेसरे बात उठइ जे िगरह/gूय4 तीक काज बेसी वरसातमे होइए। िमरिगसरा- अ/g4य6ाक पािन \nतेहेन होइए जे हाथ-पएर सड़ा दइए। एक तँ हाथ-पएर घबाह भऽ जाइए तैपर सँ काजो बिढ़ जाइए। तइसँ \nनीक जे परदेशे खटब। मुदा िवचार लगले रधवाक मनक/g24ू बदैल    दइ। बरहम /gूय4 थानक भागवत कथाक एकटा \nबात मन पिड़ जाइ। ओना सुनने रहए पनरहो िदन मुदा ए/gूष2ेटा बात मन रहलै। ओ ई जे ‘माए-बापक सेवा \nकरब बेटाक सभसँ पैघ धम/gू6ष छी। ’  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n50 \n \nपुतोहु लेल धैनसन। ‘कोउ नृप हौउ हमे का हानी।’ एकटा गारजनक/g24ू के क हए जे तीन-तीनटा \nगारजनक तरमे छी। जेहने िदन तेहने राित..! \nिपताक पीठपोहू बिन रधवा कमला क/gूष2ाक संग खेती-बाड़ीमे पुरैत। एते बात रधवा बुिझ गेल रहए जे \nखेतीक भिरगर काजमे हरवािह, कोदरवािह आ करीनवािह अिछ। ओ ना, धनरोपनीमे सेहो ड/gू6ूड़ दुखाइ छै तँए \nिपताक/g24ू ऐ सभ काजसँ फारकती दऽ देने रहैन। िगरहि/gूय4 तयो तँ अमरल/g254ी जक/gू6ू सघन होइए। काजक इ/g254ा \nनिह। कलमसँ कोदािर धिरक काज। जेते समए तेते काज पसािर ि लअ। तेतबे निह,  िकछु काज एहनो \nहोइत जइमे कम तर/gूषआुत होइत आ िकछु एहनो होइत जे तीन -तीन बेर केलोपर गड़बड़ाएले रहैत। तैपर सँ \nमेठिनय/g244 बेसी। भिरगर काज रधवा स/g2आ4 हािरयो लैत रहैन तैयो कमला काकाक/g24ू सोहरी लागल काज रहबे \nकरैन । जेते हाथ-पैरसँ करैथ  तइसँ कम बुिधयोक निह। मिहन ा, /gूआषह , न/g252/g255क काज सेहो रहबे करैन । कोन \nन/g252/g255क धानक बीआ िनरोग होइए आ कोनमे पाड़ने कलल/g272 गू भऽ जाएत,  कोन न/g252/g255मे कोन चीजक बीआ  \nपाड़ल जाएत आ कोन चीज रोपल जाएत इ/g284 यािद, बारहो मासक िहसाब क/g28ू ठ/gूय4 थ  रखने छैथ। जेकर खगता \nअखन धिर रधवाक/g24ू भेबे ने कएल। जेतेकाल काजमे लगल रहैत तेतबे बुझैत। ब/gू6ूकी समए ने मारी माछ ने \nउपछी ख/g254ा। िबना धैन -िफिकरक वैरागी जक/gू6ू चैनसँ रहैत। कमेनाइ -खेनाइ आ सुतनाइक िजनगी। तीनूक \nगितयो एकरंगाहे...। \nआँगनसँ बाहरक काज जिहना दुनू बापूत कमला क/gूष2ाक बीच अिड़याएल चलैत रहैन तिहना अँगनाक \nभीतरक काज दुनू सासु- पुतोहुक बीच चलैत रहैन। चूि/gूू4  -चीनमार बहारब-नीपब, घर-अँगना बहारबसँ लऽ कऽ \nथारी-लोटा धूअब, भनसा-भात करब धिरक भार पुतोहुक ऊपर। ज े पुतोहुओ आ साउसो बुझैत, तँए ने \nकेकरो चिड़यबैक ज/g265रत आ ने िकयो अढ़बैक आशा करैत। तिहना यमुनो काकीक काज रहैन। कोठीक \nअ/gू82 केना सुरि/g252त रहत , तैठामसँ लऽ कऽ माल-जालक थैर-गोबर केनाइ,  घास लौनाइ धिरक। ओना \nिक/gूयू कारोक समैमे आ कटिनय/g244-दौनीक समैमे िगरह/gूय4 ती काजमे सेहो काकी हाथ बँटबैत रहिथन। \nचीनी िमलमे जिहना एकठाम कुिश यार बोिझ ते, रेलबे िटकट लेिनहारक धाड़ी जक/gू6ू रसे-रसे आगू बढ़ैत \nतिहना कमला क/gूष2ाक पिरवार छैन। पिरवारमे ने मुह/gू6ू-ठुठी करैक कोनो जगह छैन आ ने कखनो से होइत। \nओना गाम नीचरस जमीनमे बसल तँए ऊँचरस जमीनक बारहो-िबरिह णीक खेती नै होइत। माने,  भीठ \nजमीन नै रहने भीठक उपजो निहय/g24ू। जइसँ गाममे बेख -बुिनयािद सेहो कम आ गािछयो-खरहोिर तिहना। तीन \nहीसमे बास आ एक हीसमे खेत-पथारसँ लऽ कऽ वािड़यो-झाड़ी धि र छैन। \nओना तँ छह ऋृतु होइ छै  मुदा िगरह/gूय4 ती लेल मूलत: तीन मौसम होइत। ऋृतु दुइए मासपर बदलैत, \nजखन िक फिसल तीन मासक उपरा/g288 ते बदलैत। िकछु- िकछु तीन माससँ क/g2आ4मो समैमे होइत मुदा बेसी तीन \nमाससँ बेसीए-मे। तँए मोटा-मोटी जाड़, गरमी आ वरसाती फिसल होइत। तहूमे ड/g288 डी-तराजू जक/gू6ू वरसात \nड/g288 डी पकड़ने अिछ आ तराजूक पलरा जक/gू6ू जाड़ -गरमी। एक- दोसराक दु/gूय2 म नो, िकएक तँ रहत कोनो \nए/gूष2ेटा। स/g288 यासी जक/gू6ू एक -दोसरक/g24ू नै सोहाइत। मुदा बीचमे जँ पंच नै रहत तँ झगड़ेमे दुनू लिग जाएत ,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n51 \n \nआगू की बढ़त। सालक वरसाते मौसम एहेन होइत जे सालो-भिरक भाग-तकदीर िनध/gू65िरत करैत। जिहना \nबेसी बख/gू65 भेने दहार होइए तिहना नै भेने रौदी। जे दुनू, िग रह/gूय4 तीक/g24ू जान मारैए। हँ! एहनो होइए जे जइ \nसाल समगम बख/gू65 भेल तइ साल सु/g2आू य/gूय4 त समए भेल। जइसँ िन/g274च/gू6ू-ऊपर एक रंग फिसल उपजल। जिहना \nकृ/gूयू ण अजु/gू6षनक/g24ू कहने रहिथन तिहना मौसमो होइए।  \nजइ धरतीपर गंगा, सर/gूय4 वती आ यमुना सन धार एकठाम िमिल कु/g2आ4 भ  सजबैए  तैठाम िदन-दहार ह/g284 या, \nबला/g284 कार अपहरण हुअए, िबनु बुिधक लोकक भरमार लगल रहए, मनुखक/g24ू मनुख नै बुझल जाए , तखन \nतीनूक संगमक कोन उपकार?  नमगर-चौड़गर आँट-पेटक तीनू धार जे हँसैत-िझ लहोिर खेलैत समु/g4य6मे समािहत \nहोइत, तैठाम..? \nहमरा सभक/g24ू ईहो नै ओझल रखक चाही जे एकैसम सदीक /gूय4 वतं/g255 /g262जातं/g255क बीच बास करै छी। \nअखन धिरक इितहासमे एते स/g252म मनुख ऐ धरतीपर नै भेल छल। तँए , दािय/g284 व  बनैए जे युगक संग पकैड़   \nयुग-युगा/g288 तरक धाराक/g24ू /gूय4 व/g274 छ बना चलए िदऐ। काल मनु/g27य खेटा क/g24ू निह , सभ िकछुक/g24ू /g262भािवत करै छइ। \nजखने सभ िकछु /g262भािवत हएत तखने जीवन -प/gू2यितमे ध/gूष2ा लगत। ओइ ध/gूष2ाक/g24ू िनि/gूयू /gू8आ य करैले जीवन-शैलीमे \nबदलाव आनए पड़त। जिहना बीतल युग तिहना बदलल। माने स/g284 युगमे जे ि/gू8आ  या-कलाप छल ओ /g255ेतामे आिब \nसुधरल, जइसँ बदलाव आएल,  युग-पिरव/g254/gू6षन भेल। तिहना /g255ेतासँ /gू25ापर भेल। तँए ज/g265री भऽ गेल अिछ जे \nसमय/gू64कन इमानदारीसँ हुअए। \nकहैले तँ कमला काका पिरवारक गारजन छैथ  मुदा अँगनाक सीमासँ अपनाक/g24ू बाहरे रखने छैथ। \nखेतक उपजावारी बाधसँ आिन प/g27आीक/g24ू सुमझा दइ छिथन। यमुनो काकी िक आब नव -नौतािर छैथ  जे \nपिरवारक ध/gूष2ा-पंजा नै बुझिथन। िजनगीक ध/gूष2ा-पंजा जीबैक बहुत िकछु लूिर िसखा देने छैन । \nसु/g2आू य/gूय4 त समए भेने काकीक मनमे खुशीक कोढ़ी शु/g265हे आ/g4य6ा न/g252/g255मे जे पकड़लकैन   से बढ़ैत-बढ़ैत \nअगहनमे भकरार भऽ फुला गेलैन । \nधान दौन होइते, आने साल जक/gू6ू यमुना काकी उसिनय/gू6ू करैसँ पिहने  उपजाक िहसाब बेटो-पुतोहु आ \nपितयोक कानमे दऽ देब, आने साल जक/gू6ू नीक बुझलैन । मने-मन बुदबुदेली- \n“केते धान भेल, तेकर केते चाउर हएत आ केते िदन चलत?” \n‘केते िदन चलत’मे ओझरी लिग गेलैन । लोकक पेटक कोनो िह साब अिछ,  देखैमे ने िबते भिरक बुिझ \nपड़ैए मुदा हािथयो खा-पी कऽ पचा लइए । फेर मन घुमलैन ।  जखन अपने पिरवारक बात अिछ तखन एना \nअ/g272 ग ह-िवग्  गह िकए सोचै छी?  देखले पिरवार नपले िसदहा। मुदा लगले यमुना काकीक मन आग ू घुसैक \nगेलैन । आन- आन पिरवार जक/gू6ू तँ अपन पिरवार नै अिछ। आन -आन पिरवारमे आनो-आनो उपाय छै मुदा \nअपना तँ से नइ अिछ। लऽ दऽ कऽ खेितयेक आशा अिछ। तहूमे एते िदन घटबी पुरबैले गाम-गाम महाजनो \nछेलै मुदा आब तँ ओहो नइ अिछ।  ‘ने ओ देवी आ ने ओ कराह।’  महाजनी मरैक कारणो भेल। राजे रोग  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n52 \n \nजक/gू6ू ने बािढ़यो-रौदी छी। जे जेहेन अिछ तेकरा तही /g265पे पकड़ै छइ। माने जे जेते कम आँट -पेटक \nओकरा ओते कम आ जे जेते नमहर ओकरा ओते बेसी नोकसान करै छ इ। तैसंग ईहो भेल जे गामक लोक \nबाहरसँ सेहो कमा-कमा आनए लगल। जइसँ महाजनीक बीच रोड़ा अँटकल। ओना बहरबैयो बाहरक बहुत \nबात तँ निहय/g24ू बुझैत मुदा िजनगीक िकछु बात तँ ज/g265र बुझए लगल। नै बुझैक कारण रहै जे पढ़ल -िलखल \nनै रहने एको गोरेक/g24ू ने ब/gू7ूकक नोकरी रहै आ ने करख/gू82ाक ऑिड  टरी। जैठाम धनक कँकोड़बा िबआन होइत \nसे िकयो ने बुझैत। मुदा िर/g27य शा चलौिनहार, ठेला ठेलिनहार, गोदाममे बोरा उठौिनहारक/g24ू लगक महाजनसँ भ/g24ूट \nज/g265र भेलइ। जिहना छोट ब/g274 चा हाथक ओंगरी मुँहमे लैत- लैत ब/gू6ूिहयो पकड़ए लगैत तिहना खुदरा महाजन \nलग एने भेल। ओना छोट महाजनी रहने साले भिरक लेन- देन चलैत मुदा प/g274 चीस हजारक सहयोगी तँ \nभेटल। बेटा-बेटीक िबआह, घर-घरहट आ बर-िबमारीक आशा तँ भेट ल। गामक महाजनीसँ सूिदयो छोट। \nजेतए आिसन- काितकक कज/gू6ष ए/gूष2े-दुइए मासमे सवैया-डेिढ़या वृि/gू2य   करैत तैठाम दस /g262ितशत िबयाजक बदला \nप/g274 चीस /g262ितशत िदअ पड़ैत , तेतबे ने। मुदा तैयो तँ असाने भेल। दोसर ईहो भेल जे आ ध-मन, एक-मन \nकज/gू6ष लेल जे भिर -भिर िदन साबेक जौरी खड़/gू6षए पड़ै छल सेहो ब/gू82 भेल।  \nदुनू बापूत–कमलो काका, रधवो– क/g24ू यमुना काकी बुझबैत कहलिखन - \n“एते धान भेल। एकर एते चाउर हएत आ एते िदनक पछाइत   फेर ऐगला अ/gू82 हएत। एते िदनमे एते \nस/gू6ूझ भेल , एतेटा आ/g257म अिछ । िदनमे एते िसदहा लगैए।” \nयमुना काकीक िहसाब सुिन कमला काका िवचारक दुिनय/gू6ूमे वौआ गेला। जेहो सुनलैन   सेहो रसे-रसे \nिबसरए लगला आ जे नै सुनलैन  से तँ निहय/g24ू सुनलैन । \nअपन /g262/gूय4 तावक अनुमोदन लेल यमुना काकी आँिख नचबए लगली। नचैत आँिख क खनो पितपर तँ \nकखनो बेटापर दैथ। आ उनैट  कऽ जखन पाछू तकैथ तँ टाटक अढ़मे बै सल पुतोहुपर नजैर पिड़ जाइन। \nसभ अपने- अपने दुिनय/gू6ूमे वौआइत ...। \nअपन /g262/gूय4 तावक उ/g254र नइ पािब यमुना काकी फेर दोहरबैत बजली- \n“अखन सोचै-िवचारैक समए अिछ,  तँ िकयो कान- बात नै दइ िछऐ आ जखन बेर पड़त तखन थु/gूष2म -\nथु/gूष2ा करैत िघ  नमा-घीन करब!” \nयमुना काकीक क/g264आएल बात सुिन कमला क/gूष2ाक भ/gूष2 खुजलैन । मनमे उठलैन  जे मुह/g244 चोरौनाइ \nनीक निह। बजला- \n“खेतसँ खिरह/gू6ून आिन तैयार कऽ आँगन पहुँचा देलॱ, आबो हमरे काज अिछ। आिक ओकरा उसनब, \nरौद लगा कोठीमे राखब। की सेहो पु/g264खे भरोसे छी। ” \nक/gूष2ाक उ/g254रसँ यमुना काकीक/g24ू घरक ल/gू5य मी मन पड़लैन । खुशीसँ मन नािच उठलैन । मुदा लगले, \nजेना घुरमी लगैए तिहना लिग गेलैन । बजली-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n53 \n \n“जोड़ भिर धोती आिक जोड़ भिर साड़ी तँ िकयो साले भिर ने प िहरत। साल भिरक पछाइत   ओ \nथोड़े पिहरै-जोकर रहै छइ। एकर अथ/gू6ष ई नइ ने भेल जे व/gूय4 /g255क ज/g265रत मेटा गेल, साल भिर लेल मेटाएल, \nतोहूमे केते िबहंगरा अिछ। कहॴ चोिरये भऽ जाए आिक हेराइए  जाए, आिक कु/g254े-िबलाइ दकैर दइ,  आिक \nआिगए- छाइक /g262कोप भऽ जाइ। ” \nयमुना काकीक बात सुिनय/g244 कऽ कमला काका अनठा देलैन । चुप भऽ गेला। मुदा मनमे ओंढ़ मारए \nलगलैन  जे माए-बापक अछैत बेटा-पु तोहुक/g24ू पिरवारक िच/g288 ताक उ/g254री पिहराएब उिचत निह। ओना, काजक ढंग \nओहन िसखा देब नीक, जइसँ िजनगीमे किहयो िच/g288 ता नै सतबै। \nआगूमे बैसल रधवा, जेना सं/gूय4 कृत आिक अं/gूआषेजी सुिन कोनो ब/g274 चाक/g24ू होइत , तिहना सुनबे ने केलक। \nमुदा तैयो रधवाक मनमे घुिरआइ जे जे-गित सबहक हेतै से ह मरो हएत। तइले अनेरे माथ-कपार पीटब \nआिक धुनब नीक निह। रमरिटयासँ खढ़किटये नीक..! भरमे-सरम रधवा चुपे रहल। \nमुदा अढ़मे बैसल पुतोहुक मन बजैले लुस-फुस करैत। लुस-फु स करैक कारण जे के नै घर आिक \nगामक मुि/g27ष य  यारी चाहैए? मुदा वेचारीक/g24ू कोनो एहेन गड़े ने भेटैत जे िक छु बिजतैथ। एक तँ नव-नौतुक \nकिनय/gू6ू, दोसर नैहरोमे माए भानसे-भात करैक लूिरटा िसखौने। घरक  जुित-भ/gू6ूितक कोनो लूिर सीखेबे ने \nकेलकैन। केना सीखेबो किरतैथ ?  सभ गाम आ सभ पिरवारमे िकछु-ने- िकछु िभ/gू82ता होइते छइ। जिहना कोनो \nनट ओहने बो/g2आ8 टमे नीकसँ लगैत जे समतु/g2आ8 य  रहैए। पिरवारो तिहना ने होइ छइ। माइए- बापक पिरवार जक/gू6ू \nसाउसो-ससुरक पिरवार हएत, से कोनो ज/g265री निह। चािहयो कऽ वेचारी िकछु ने बािज सकल...। \nओना धानक ढेरी देख कमला क/gूष2ाक मन उमड़ैत रहैन। जिहना पािनमे भीजने िकताबक प/gू82ा एक -\nदोसरमे सिट जाइए तिहना कमलो काकाक/g24ू, पिरवारक सभ हृदैमे सिट गेलैन । मन उमैड़ आगू बढ़लैन । पितक/g24ू \nरहैत जँ प/g27आीक/g24ू वा बाप -माएक/g24ू रहैत बाल -ब/g274 चाक/g24ू कोनो तरहक िच/g288 ता-िफिकर हुअए,  तँ ज/g265र केतौ-ने-केतौ \nमाए-बापक दोख िछपल अिछ। मुदा दोखक कारण मनमे एबे ने कर ैन । ओछाइनपर जिहना नीन नै एने \nकछमछी लगैत तिहना कमला क/gूष2ाक मन कछमछाइत रहैन। मुदा लगले, जिहना सुतली राितमे ओछाइ नपर \nसूतल माएक/g24ू देख जागल ब/g274 चा सूित रहैत तिहना कमलो काका केलैन । \nपितक/g24ू शा/g288 त  देख यमुनो काकी असिथर भऽ गेली। मनमे उठलैन  जे चािर गोरेक आ/g257ममे तीन गोरे तँ \nए/gूष2े पिरवारक छी, खाली किनय/g24ूटा ने अखन दस -आना छह-आनामे छैथ। ओहो दू-चािर सालमे िरताइत-\nिरताइत िरता जेती। मुदा अखन तँ नैहरेक चािल-ढािल छैन । अख न थोड़े ऐ घरक तीत-मीठ पचौती। नैहर \nगेलापर जखन सखी-बिहनपा वा माए-िपितयाइन पुछतैन  जे बु/g274 ची अ/gू82 -व/gूय4 /g255 क ने तँ दुख-तकलीफ होइ छह, \nतखन ओ थोड़े आगू-पाछू तािक बजती। ओ तँ पिरवारेक बँचौने बँचत। वएह ने पिरवारक /g262ित/gूयू ठा छी। \nजािनय/g24ू कऽ तँ हमरा सबहक घरक छ/g2आय पर भगवानक डे/gूष5ेलहा छी, तेहीमे ने बँिच-खुिच कऽ घरक मय/gू65दाक/g24ू \nसंगे लऽ कऽ चलैक अिछ। अहीमे ने अपन इमान- धम/gू6ष बँचबैत पिरवार चलाएब तखन ने समाजक संग \nकुटुमो-पिरवारक /g262ित/gूयू ठा ठाढ़ रहत।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n54 \n \n◌ \nश/g2आ2 द सं/g27ष या : 1963 \n \n  \n  \nमनोरथ \nजिहना शोभा काका सभ छु/gू26ी गामेमे बीतबै छैथ तिहना सभ रिबयो बीतबै छैथ। सुिवधो छैन । प/gू6ूचे \nकोसपर िव/gू24ालय छैन , साइिकल छै/g288 हे तँए अबै- जाइमे असोकज/gू76 निहय/g24ू होइ छैन । शिनक/g24ू /gूय4 कूलो अदहे होइ \nछैन, सेहो सुिवधा भाइये जाइ छैन । \nआने शिन जक/gू6ू सात बजे स/gू6ूझमे शोभा काका गाम पहुँचला। पछबिरया घरक दाबा लगा साइिकल \nठाढ़ कऽ कैिरयरपर सँ झोरा उतािर आँगनमे पएर रिखते छला िक प/g27आीपर नजैर   पड़लैन । \nजेठ-अखाढ़ मास तँए िड िबया नेसैक ओिरयान सुिगया काकी कर ै छेली। ओना,  डेिढ़यापर जखने \nसाइिकल खड़खड़ाएब सुनलैन  िक बुिझ गेली जे एहेन अवाज तँ अपने साइिकलक छी। आ आँिख उठैबते \nनजिरयो पिड़ए गेलैन । \nजेठ-अखाढ़ मास ऐ लेल जे पूिण/gू6षमा भऽ गेल मुदा सकर/gू6ूइत पछुआएले छल। मुदा काकीक संयोग नीक \nरहलैन  जे नजैर-मे-नजैर  नै िमललैन । जँ नजैर  िमिल ज इतैन  तँ चूि/gूू4 पजािर िडिबया नेसब बािधत भऽ \nजइतैन । तेकर लाभ सुिगया काकी उठेबो केली। लाभ ई उठौली  जे पितक आगत- भागतक/g24ू एक न/g2आ4 ब र \nकाजक सूचीसँ िन/g274 च/gू6ू उतािर दू न/g2आ4 ब रमे रिख,  कुशल कारीगर- कलाकार जक/gू6ू एक काजक/g24ू िवसज/gू6षन करैसँ \nपिहने दोसरक संक/g2आ8 प  लऽ लेली। मने-मन िवचािर लेली जे जाबे जारै नक धुआँ फिर/g274 छ  हएत- हएत ताबे स/gू6ूझो \nघुमा लेब। काजमे लगल देख शोभो काका िबनु िकछु बजने कोनच रे लगसँ झोरा ओसारक चौकीपर रिख \nपािनक /g262ती/g252ा करए लगला। केना ने किरतैथ  , जाधैर   घरबैया िदससँ पएर धोइले पािन नै पहुँचैत ताधैर   \nकारखाना जक/gू6ू उपि/gूय4 थ ित केना बनैत। मुदा ई हो तँ भऽ सकैए जे अ/g2आू यागतक सेवा यो/g272 य  पिरवार नै \nहुअए? सुिगया काकीक मनमे ईहो उठैत रहैन  जे भाषणक कलाकारी होइ त जे एतबे समैमे एतेटा बात बािज \nदेब मुदा काज तइसँ बहुत दूर होइत। ओना,  चलिनहारक/g24ू पैरक गित रोिकिनहार सेहो बीचमे आिब सकैए। \nनिहय/g244 औत , तँए जइमे  ‘हँ-नइ’ दुनूक संभावना होइ ओकर गारंटी शत- /g262ितशत नै कएल जा सकैए। तँए \nसुिगया काकीक/g24ू होिन   जे जैठाम दुिवधा अिछ तैठाम सावधानी नै करब तँ रेलबेक /gूआआेन जक/gू6ू एकठाम िबलंम \nभेने ग/g288 त/gूयष य /gूय4 थान धिर िबलैमते ससरब। तेतबे निह,  अदहा िदनक चलल छैथ , बाटमे केतए आ की देखने  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n55 \n \nहेता, जँ कहॴ एहेन सम/gूय4 या देखने आएल होिथ आ र/gूय4 तापर अमती क/gू6ूटक झ/gू6ूगैड़ जक/gू6ू रिख दिथ , तखन तँ \nिजनगीए ढंस भऽ जाएत!  भोजनकाल जँ पािनक बरतने फुिट जाए तखन पािन केना परसब. .? \nसभ काज स/g2आ4 हािर सुिगया काकी हाथमे लोटा धरबैत शोभा काकाक/g24ू पुछलिखन - \n“हाल-चाल सभ आन/g288 द  िकने?” \nकाकी क पुछब जेना शोभा क/gूष2ाक मनक/g24ू हॱर देलकैन   तिहना मन सहैम गेलैन  जे भिरसक कोनो \nआ/gू8आोश छैन । मुदा अनुकूल समए नै पािब, उ/g254र देखिखन - \n“पुरबते।” \nशोभा क/gूष2ाक उ/g254र सेहो सुिगया काकी तािर लेली। तँए उिचत समए नै पािब सुिगया काकीक मनमे \nभेलैन जे पएर धोइले दरब/g276 जापर जेबे करता तँ िकए ने िटकमे िचड़िचड़ी लगा िदऐन  जे जा बे िचड़िचड़ी \nछोड़ौता-छोड़ौता ताबे चाह बना लेब। काज औगतेने तँ नै होइ छ इ। बड़ भूख लागए तँ पातक बदला हाथे \nनै पसािर िदऐ..! \nबजली- \n“नीमक गाछमे गराड़ लिग गेल अिछ से कनी देख लेब?” \nसुिगया काकीक बात सुिन शोभा काका बजला िकछु निह,  मुदा मनमे उठलैन  जे नीमक गाछमे केतौ \nिदवार लगइ!  एहेन बात िकए कहलैन ?  गराड़क/g24ू मीठ जिड़ पचै छइ ? तीत केना पचत। मुदा फेर मनमे उठलैन  \nजे पु/g264खक नाड़ी नारीक नाड़ीसँ िभ/gू82 चलैए   तँए समए लगबै दुआरे जँ कहने होिथ। मुदा से केना बुझ ब जे \nकेते समए लगाएब?  भऽ सकैए जे जेतबे समए जिड़ खोिर गराड़ देखैमे लगत तेते,  मुदा से अपने केना \nबुझब? तइसँ नीक जे जाबे बजबए नै औती ताबे नै जाएब। पैछलो शि नमे जखन आएल रही तँ पएर धोलाक \nबाद चाह िपऔने रहैथ  । तिहना चाहे बनबै दुआरे जँ टारने  होिथ। नीक हएत जे ताबे धिर कड़ची लऽ कऽ \nजिड़ खोरैत-खारैत रहब जाबे धिर बजबए नै औती। \nचाह छािन ओसारक चौकीपर रिख काकी दरब/g276 जा िदस बढ़ैत बजली- \n“जअ काटए गेलॱ तँ सतुआइन केनिह एलॱ!  चाह सेरा कऽ पािन भऽ गेल। आ झूठे-फूसेमे लटकल \nछी!” \n‘झूठ-फूस’ सुिन शोभा काका चॱकला, कहू जे अपने लटकल छी आिक हुनके िकरदानीए लटकल \nछी? मुदा िकछु बजला निह। मनमे उठलैन  जे जइ शू/g288 य क कोनो मोजर नै छै,  सेहो घुमैत-िफ ड़ैत केतए-सँ-\nकेतए उिड़ जाइत अिछ। मुदा ई तँ श/g2आ2 द वाण छी, कागभुशु/g28ू डी जक/gू6ू समु/g274 चा दुिनय/gू6ू देखौत ..! पुछलिखन-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n56 \n \n“केहेन चाह बनेलॱ जे लगले पािन भऽ जाएत ?” \nजिहना मि/g288 दरक बीच भ/g27य त  भगवानक आगू ठाढ़ भऽ दुनू हाथ जोिड़ अपन मनोरथ मनमे दािब,  पिहने \n/gूय4 तुित करैत तिहना मनक बात मनेमे रिख सुिगया काकी बजली- \n“तबधलमे तपते चाहक ने सुआद होइ छै जँ से निह,  तँ जिहना अिधक बोखारक आगू कम \nबोखार, बोखार नै रिह जाइत तिहना ने चाहो होइ छइ।” \nभूखलक/g24ू पिहल कौर आ िपयासलक/g24ू पिहल घॲट जिहना सुखद होइ छै तिहना चाहक घॲट लगैबते शोभा \nकाका बजला- \n“गाम-घरक की हाल-चाल अिछ?” \nगाम-घरक हाल-चाल सुिन सुिगया काकीक मन उड़ए लगलैन । बजैसँ पिहने सोचए लगली जे िक/g2आ4 ह रसँ \nबाजी। गाम िदससँ आिक पिरवार िदससँ। स/g2आ4 हारैत बजली- \n“गाममे तँ ऐबेर सा/g252ात् सरोसितये आिब गेली। एकोटा िव/gू24ाथ/gू68 फेल नै भेल। ” \nसभक/g24ू पास सुिन शोभा क/gूष2ाक मन ओझरा गेलैन । जखन सभ पास केलक तखन सुशीलक केना \nबुझब जे केतेसँ नीक केतेसँ अधला केलक। पाशा बदलैत पुछलि खन- \n“केकरा कोन िड बीजन भेल?” \nकाकीक मन पिहनिहसँ उड़ल रहबे कहैन, जिहना दौड़ै काल पैरक ठेकान नै रहैत तिहना /g262/gूय2 नक/g24ू \nसुआदने िबना बजली- \n“सभसँ बेसी न/g2आ4 बर अपने सुशीलक/g24ू अिछ। ” \n‘सभसँ नीक सुशील’ क/g24ू सुिन शोभा काका बजला- \n“अपने जे हुअए मुदा सुशीलक/g24ू आगूओ पढ़ाएब। ” \nआगूक नाओं सुिन सुिगया काकी भकरार फूल जक/gू6ू बजली- \n“िरज/g2आ8 ट  िनकललापर जखन सुशील संगी- साथी सभसँ भ/g24ूट कऽ आएल तखनेसँ मन खसल देखै िछऐ !” \n“से िकए?” \n“कहैए जे आगू पढ़ैले सभ बाहर जाएत..?” \nसुिगया काकीक िवचारक/g24ू शोभा काका िवचारक अलमारीमे चौपेतैत बजला-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n57 \n \n“नीक हएत जे बौऔक/g24ू एतै सोर पािड़ िलयौ। पिरवारक सभ िमिल कऽ िकए ने पिरवारक काजक \nिवचार करब। केकरो म नोरथक/g24ू िकए िकयो दाबत ?” \nशोभा क/gूष2ाक िवचार सुिन सुिगया काकीक मन खापैड़क धान जक/gू6ू ऐ भागसँ ओइ भाग करए \nलगलैन । मुदा पितक बात बुिझ हनछीन नै कऽ क/g288 हल/g272 गू बरद जक/gू6ू जू गेली।  \nसुशीलक संग आिब काकी अपन घरमे अ/g2आू यागत जक/gू6ू बजली- \n“बौआ, पिहने बाबूक/g24ू गोड़ लगहुन। ” \nओना सु शीलक मनमे अपनो रहबे करै जे अपन क/g254/gू6ष/gूयष य क पालन केना केने छी से तँ िपतेक बतौल \nर/gूय4 ता िछऐन ,  तँए ओइ पगक पग-सँ-पग टपलॱ। तखन िकए ने ओकरे हिथयार बना जीवन- कम/gू6ष करब ...। \nिपताक/g24ू गोड़ लािग सुशील मुँह उठा असीरवादक /g262ित/g252ा करए लगल।  \nसुशीलक माथपर हाथ रखैत शोभा काका पुछलिखन- \n“बाउ! आगूक की िवचार होइए?” \nसुशील बाजल- \n“सभ बाहर जा-जा नाओं िलखौत।” \nशोभा काका कहलिखन- \n“मनोरथ अपनो अिछ, माइयोक मन तेहने देखै छी। चािर- प/gू6ूच साल नोकरी रहल अिछ। तैबीच देखबे \nकरै छहक चा/g265 भाए -बिहन पढ़ै छह, िदनो-िदन आगूए बढ़बह। जइसँ खरचो बिढ़ते जा एत। केते कमाइ छी \nसे केकरोसँ िछपल अिछ। तखन तँ आमद- खच/gू6ष देख कऽ जँ पिरवारक गाड़ी नै िखंचबह तँ केते िदन \nपिरवार ठाढ़ रहतह।” \nपितक बातक/g24ू अनसुन करैत सुिगया काकी िब/g274चे मे टपैक  उठली- \n“हम केकरासँ थोड़ छी जे अपन मनोरथ पूरा नै करब। जिहना स बहक बेटा पढ़ैले बाहर जाएत \nतिहना हमरो सुशील जाएत।” \nप/g27आीक िवचारसँ शोभा काका सकपकेला निह। अपनो मनोरथ , पि/g27आय/g244क मनोरथ आ बेटोक मनोरथक/g24ू \nपािन-िच/gू82ी-नेबोक रस जक/gू6ू घोड़ए लगला। मुदा मनक बात कहिथन केकरा। नजैर   उठा कखनो प/g27आी तँ \nकखनो पु/g255पर दैत िवचारए लगला। िविच/g255 ि/gूय4 थ ित बिन गेल अिछ। नोकरीक चाहमे लोक केतए-सँ-केतए \nभािग रहल अिछ!  िकए ने भागत?  जे हवा बिन गेल अिछ आिक बनल जा रहल अिछ तइमे िजनगीक /g25ूान  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n58 \n \nपाछू पिड़ रहल अिछ। नव तकनीक संग नव मनुख पैदा लऽ रहल अिछ  जेकर दूरी एते-बिढ़ रहल अिछ जे \nिचन-पहिच/g288 ह तक समा/g2आय त  भऽ रहल अिछ..! \n◌ \nश/g2आ2 द सं/g27ष या : 1162 \n  \n  \n  \n \n  \n \n[1]  आँठी-सँ जनमल साल-दू सालक आमक गाछ \n[2]  सासु-पुतोहु \n \nऐ रचनापर अपन मंतखg3ृूय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n/g257ी जगदीश /g262साद म/g28ू ड ल \nलघु कथा \nचहकल िवचार \nकाि/g2आ8 हये वर/gूय4 पैत काका हाइ /gूय4 कूलसँ सेवा िनवृ/g254 भेला अिछ। िजनगी भिरक नोकरीक भारसँ िनवृ/g254 \nहोइसँ पिहने मनमे खूब खुशी छेलैन जे बेटो-पुतोहु ठौर लिग कऽ जगरनाथेपुरीमे रहैए आ बेिटयो सभ ठौरेपर \nअिछ। जइ समैमे नोकरी शु/g265 केने रही तइ समैमे जेते मास िदन खटलापर दरमाहा भेटै छल तइसँ चािर \nगुणा बेसी (नव वेतनमान बनने) आब प/gू7यशने भेटत। जिहना अखन धिरक िजनगीमे केकरो रोब -दाब नइ सहलॱ \nतिहना भगवान आगूओ िजनगीक पार लगेबे करता। \nहाइ /gूय4 कूलक िश/g252णमे िजनगीक प/gू7ूतीसम बख/gू6ष बीता वर/gूय4 पैत काका सेवा िनवृ/g254 भेल छला। नीितशा/gूय4 /g255 क \nिव/gू24ाथ/gू68सँ जे िजनगी शु/g265 केलैन ओ सािठ बख/gू6षक िजनगीक सीमानपर पहुँचा देलकैन। अखन धिर जइ घर - िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n59 \n \nअँगनामे रहै छला ओ अ/gूय4 थायी /g265पे, मुदा आब /gूय4 थायी /g265पे रहता, तँए दुनू परानीक ऐगला िजनगीक पिहल \nकाज यएह /gूय4 थािय/g284 व  आनब छेलैन। \nतीन बजे भोरे नीन टुिटते वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक मनमे एलैन जे अखन धिर दुनू परानीक बीच िबनु ठौर -\nठेकानक िजनगी छल। किहयो गाए- महॴस गनैक /gू86यूटी करै छेलॱ, तँ किहयो भ/g244टक बूथपर सवा िकलो \nिमठाइ महावीरजी क/g24ू कबुल , जाइ छेलॱ। तिहना पि/g27आय/g244क  छेलैन। ओना बापक घरमे जीबैक सभ लूिर सीख \nनेने छेली। तेकर कारण छल जे िपता सिदकाल चिरया-चिरया क हैत रहै छेलैन जे अपन िजनगीक काज हर \nमनुखक/g24ू चीनहक चाही। हाथ -पएर सभक/g24ू छइहे, जखने ओकरा ओइ काजक/g24ू पकड़ैक लूिर भऽ जेतै तखने \nढलानपर ढलकैत गाड़ी जक/gू6ू िजनगी असानीसँ चलए लग त। \nओना वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक संग भेला पछाइत सुिगया काकी िकसान पिरवारक क/g288 य/gू6ूसँ नोकिरहारा पिरवारक \nकिनय/gू6ू बिन गेल छेली। तँए ि/gू8आयामे जिहना सभक/g24ू होइ छै तिहना सुिगयो काकीक/g24ू भेले रहैन।  \nतीन बजे भोरे वर/gूय4 पैत काकाक/g24ू नीन टुिटते प/g27आीक/g24ू जगबैक िवचारसँ बजला- \n“पैछला चािल-ढािल छोड़ू,  एते िदन दोसरक हाथमे छेलॱ तँए दोसर िजनगी छल,  आइसँ /gूय4 वतं/g255 भेलॱ। \nतँए िजनगीक चािल-ढािल सेहो ने तोड़ए- जोड़ए पडत। तहूमे जखन हम केतौ आ अह/gू6ू केतौ िचड़ै जक/gू6ू छेलॱ \nतखुनका आ आब ए/gूष2े घर -दुआिरमे िदन-राित मनुख जक/gू6ू रहब , से तँ अपने ने िवचार करैत चलब।” \nओना सुिगया काकीक नीन सेहो टुटले छेलैन,  मुदा चुपचाप अपन बुढ़ाड़ीक िजनगीक िहसाब लगबै छेली \nजे आब केतबो सॴग कटा ने/g265 बनब से पार लागत। तहूमे दुनू परानी एक उमेिरये छी तँए रोगो-िबयािध   तँ \nओहने ने धड़त। \nमने-मन सुिगया काकी वौआइते छेली िक वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक अवाज सुनली। \nओना वर/gूय4 पैत काका ओछाइन छोिड़ उिठ गेल छला,  तहूमे गाममे िबजली आिब गेने देहक पािनमे सेहो \nकनी- मनी करे/g288 ट  आिबए गेल छेलैन। ओछाइनपर सुतले-सुतल सुिगया काका बजली-   \n“िदन-राितक वस/g288 त  वेलमे िकए औनाइ छी?” \nअपन मनक बाट पकैड़ वर/gूय4 पैत काका शेष िजनगीक िदशामे िदशा ता कए चाहै छला तँए प/g27आीक बातक/g24ू \nनीक जक/gू6ू अँगेज नइ सकला। अपने बेथे बेथाएल बेकती जक/gू6ू वर/gूय4 पैत काका समािजक िजनगीमे पएर \nरोपए चाहै छला। तँए िवचारसँ लऽ कऽ समाजक स/g2आ4 ब/g288 धक ि/gू8आया धिर संल/g272 न  करबाक छैन। नोकिरहारा \nिजनगी रहने एते तँ भाइए गेल छेलैन जे गाममे नइ रहने छ ुतको केश आ सराधो-िबआहक भोज छुिट गेले \nछेलैन जइसँ समािजक स/g2आ4 ब/g288 ध मे सेहो कमी आिबये गेल छेलैन। \nवर/gूय4 पैत काका बजला-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n60 \n \n“औनाइ कह/gू6ू छी, पौनाइ तकै छी। दुनू गोरेक बीचक िजनगीक बात अिछ िकने,  तँए दुनू गोरे जँ \nिवचािर नइ चलब तँ सिदकाल दुनू परािनय/g244मे खटपट होइते रहत।” \nिजनगीक अिलसाएल (माने अठबिजया सुित उठिनहािर) देह,  मुदा पितक िवचार तँ सेहो दोसर पाशापर \nछेलै/g288 हे। अँघस-मँघस करैत सुिगया काकी उठली। उिठ तँ गेली मुदा मनमे होिन जे कनीकाल आरो ओछाइन \nधेनिह रिहतॱ...। \nअपन ऐगला िजनगीक ओहन /g265प वर/gूय4 पैत काका बनबए चाहै छला जेना समाजमे समाज बिन समाज \nरहैए। मुदा समाजो तँ समाज छी। सनातनी धारामे बहैत नीक-सँ -नीक आ अधला-सँ- अधलाक/g24ू अपन धारमे \nगिलत- पिचत करैत अनवरत बहैत आिब रहल अिछ आ आगूओ बहैत रहत। भल/g24ू गिदयाएल बेसी हुअए िक \nमिटयाएल। मुदा वर/gूय4 पैत काका तँ नीितशा/gूय4 /g255क िव/gू24ाथ/gू68, िव/gू24ाथ/gू68 जीवनसँ िश/g252क धिर रहला तँए मन बेसी \nओ/g2आ4 हरे लटकल रहैन। ओना ई बात वर/gूय4 पैत काकाक/g24ू बुझल छैन जे नीित , रीित, गीत, मीत आ िहत समए आ \n/gूय4 थानक अनुकूल चलैए। जँ से नइ चलैत तँ गीत गीते छी जे नीके ल गैए मुदा समए-/gूय4 थानक भेद भेने िकए \nकोइलीक /gूय4 व र कौआक भऽ जाइ छइ?   \nओछाइनपर पड़ल सुिगया काकीक मन अग-िदगमे पड़ल छेलैन। जँ उठै छी तँ अपन सुखक नीन \nजाएत आ जँ नइ उठै छी तँ पितक पितपना जाएत। तहूमे काि/g2आ8 हये सेवा िनवृि/g254 भेला अिछ , लगले कहता जे \nजाबे कमाइ छेलॱ माने नोकरी करै छेलॱ आ हाथमे हिरयरका कड़कड़ौआ नोट दइ छेिलऐन ताबे कमासूत पित \nछेिलऐन आ सेवा- िनवृ/g254 होइते बोल -कहल भऽ गेली! \nसामंजस करैत सुिगया काकी बजली- \n“अखन ऐ अधरितयामे केतए जाएब!  आउ,  अही ओछाइनपर बैस िजनगीक सू/g255धार जक/gू6ू अपनो दुनू गोरे \nसुितयाउ।” \nओना प/g27आीक जे आ/gूआषह छेलैन से वर/gूय4 पैत काका नइ बुिझ पेला। तेकर कारण भेलैन जे प/g27आीक पिहल \nश/g2आ2 द  जे  ‘अधरितया’ छेलैन, तेहीक वेद-भेद करैमे ओझरा गेल छला। जइसँ ओछाइन तक अबैत -अबैत िधयाने \nहिट गेलैन। \nवर/gूय4 पैत काकाक/g24ू मनमे उठल छेलैन  ‘अधरितया’ की भेल?  यएह ने भेल जे जँ छह बजे सुय/gू65/gूय4 त  होइए \nआ दोसर िदन छह बजे सुय/gू76दय हएत , तेकर बीचला सीमान बाहर बजे राित भेल। बाहर बजे राितक पछा इत \nने राित छोट होइत जाएत जइसँ अधरितया बनत। अखन तँ राितये रा ित ने राित चलत। मुदा भोरक उदय \nआ राितक अ/gूय4 त  सेहो तँ एकटा सीमाने भेल िकने। तैबीच जखन राित खिटया कऽ  आधापर औत तखनो ने \nअधरितया औत..? \nमनक ओझराएल िवचारक/g24ू सोझरबैत वर/gूय4 पैत काका बजला-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n61 \n \n“बड़ब िढ़य/gू6ू कहलॱ। अहूँ उिठ कऽ बैसू आ हमहूँ बैसै छी। ” \nनइ चािहतो सुिगया काकी उिठ कऽ बैसैत बजली- \n“अह/gू6ू िसरमा िदस बैसब आिक गोरथारी िदस ?” \nपौ/g264की जक/gू6ू जे तीन बजे भोरे घुटैक -घुटैक अपन मेिदनक/g24ू जगबैए आिक मेिदने घुटैक -घुटैक मेदक/g24ू \nजगबैए से तँ पौ/g264कीए जानए , मुदा वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक मन अपन ऐगला िजनगीक सू/g255पात करैमे ओझराएल \nरहैन। \nबजला- \n“दुनू परानीक बीच जेहने िसर तेहने गोर,  तइले अनेरे िकए बातक/g24ू बतंगर बनबै छी। ” \nबजैक /gू8आममे वर/gूय4 पैत काका बािज तँ गेला,  मुदा लगले मन पाछू घुिम छछाड़ी काटए लगलैन जे जेहने \nदुिनय/gू6ूक रीित -/g262ीत अिछ तेहने तँ बेरीतो आ बे/g262ीतो अिछए। िकए िकयो केकरो दस थापर मािर मनक/g24ू शाि/g288 त  \nदइए?  जखन िक सभ बुझै छी जे िवचारक िमलानसँ शाि/g288 त  अबैए,  तिहना ने /g262ेमी-/g262ेिमकाक बीच /g262ेम सेहो \nशाि/g288 त  दइए...। \nअपन िवचारमे वर/gूय4 पैत काका डुमल रहैथ तँए मुह/g244 ब/gू82 रहैन आ ओछािनक कातमे ठाढ़ो रहैथ। \nपितक/g24ू चुपचाप ठाढ़ देख सुिगया काकीक मनमे शंका भेलैन जे भिरसक मने-मन म/g288 हुआ ने तँ रहल \nछैथ। पित- प/g27आीक बीच जँ पित म/g288 हुआ कऽ महुरा जािथ सेहो प/g27आीक लेल उिचत निहय/g24ू भेल। तखन तँ ई \nभेल जे पितक अनुकूल प/g27आी नइ छैथ वा पितक/g24ू अनुकूल बनबैक कला प/g27आीक/g24ू नइ छैन। अपनाक/g24ू पाछू िदस \nघुसकबैत सुिगया काकी बजली-   \n“एकटा बात बुझिलऐ?” \nिज/g25ूासा करैत वर/gूय4 पैत काका बजला- \n“की?” \nमु/gूय4 की दैत सुिगया काकी बजली- \n“/gूय4 वतं/g255 िजनगीक पिहल राित दुनू परानीक छी?” \n‘/gूय4 वतं/g255 िजनगी’ सुिनते वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक मनमे गंगा-लहिरक ओ मौज जे जमुना धार होइत \nबहैए, भेटलैन। मु/gूय4 कान भरैत वर/gूय4 पैत काका बजला- \n“सहए ने कहए चाहै छी!”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n62 \n \nकिह वर/gूय4 पैत काका प/g27आी लगसँ सहटैत अपन ओछाइन िदस बढ़ला। ओछाइन लग अिबते औनाइत \nमनमे उठलैन जे जँ िकयो िजनगीक सु/g255धारमे संगी होएत तँ ज/g265र िजनगीक िदशा िनरंतर संग होएत। मुदा \nघरक जखन पि/g27आय/g244 सएह छैथ तँ पड़ोसी आिक बहरबैया अखन भेटबे िकए करता। ओहू वेचारा पड़ोसीक \nमनमे हेबे करतैन िकने जे काि/g2आ8 हये वर/gूय4 पैत गु/g264िजयाइसँ सेवा िनवृ/g254 भेला अिछ , धएल-उसारल लऽ कऽ एबे \nकएल हेता,  जँ पेशावो करैकाल ओमहर ताकब तँ दुनू परानीक/g24ू मनमे हेबे करतैन जे रितचर छी। जँ दुनू \nपरानीक बीचक गप- स/g2आय प रहैत तँ गोनू झाक चोरो पकड़ब होइत। मुदा सेहो निहय/g24ू अिछ।  \nओछाइिनक कातमे ठाढ़ भेल वर/gूय4 पैत काका कुशे/gूय2 वर /gूय4 थान जक/gू6ू हेरा गेला। माने ई जे जैठाम एक \nनइ अनेक धारक िमलान होइए। धारक पेट भल/g24ू हटलो-हटल िकए ने होइ मुदा बािढ़मे उफान एलापर सभ \nसभमे िमिलये जाइए। तँए कुशे/gूय2 वर /gूय4 थानक भवलोक तँ अगम अिछए। ओना,  च/g28ू डे/gूय2 वर /gूय4 थानमे सेहो सुपेन \nधार अिछ,  मुदा एक तँ जुित- भ/gू6ूितमे ओछ आ दोसर समूह निह , असग/g264आ अिछ। तँए अपन ताले-मा/g255ा केते \nदेखा सकैए। बड़ करत तँ धरतीसँ सटल /gू84यूवेलक/g24ू डुमौत ,मुदा पािनय/g244 पीबक/g24ू निहय/g24ू रोिक सकैए। धरतीसँ \nभिर छाती ऊपर उठा चबुतरा बना लोक पािनक जोगार काइए लेत आ चापाकलक पािन पीबे करत। मुदा \nकुशे/gूय2 वर /gूय4 थानमे धारक पािन बेराएब ओते असान अिछ जे कोसी-सँ-कमला ध िर आ करेहसँ ितलजुगा धिरक \nधारक पािनक संग िमिल हेलबो करैए आ समु/g4य6ी बाट पकैड़  चलबो करैए...। \nकछमछ करैत वर/gूय4 पैत काकाक/g24ू िकछु फुरबे ने करैन जे की केने की हएत। अखन धिर िकताबक ने \nकीड़ा बिन चटलॱ मुदा समाजोक बीच तँ कीड़ा अिछए। ओकरा केन ा पकैड़ पएब..? \nअपन बीतल समय माने दुनू परानीक सािठ बख/gू6ष तँ वर/gूय4 पैत काकाक/g24ू आधा-िछधा मनो पड़ैन मुदा आगूक \nजे मृ/g284 यु धिरक शेष िजनगी अिछ,  से बुिझए-मे ने अबैन। बुझबो िधया-पुताक धूरा-मािटक खेलो निहय/g24ू छी। \nओना िकताबी बोध भेने आगू- पाछू दुनूक न/g27य शा मन पड़ैन मुदा न/g27य शाक न/g27य शा केना बनत,  जाबे न/g27य शा नै बनत \nताबे न/gूष2ाशी केना आिब पौत ? ऐठाम आिब वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक मन घुिर या जाइन। तँए ने पुन: ओछाइनपर पड़ला \nआ ने आन दोसरसँ गपे- स/g2आय प  कऽ सकला। \nिकिरणक लािलमा अकासमे पसरल। वर/gूय4 पैत काका बुिझ गेला जे आब पौह फािट रहल अिछ,  िदनक \nआगमन लिगचा गेल...। \nवर/gूय4 पैत काका प/g27आी लग जा बजला- \n“आब की कोनो नोकरीक िजनगी रहल जे आठ बजे तक ओछाइने धे ने रहब। जाबे हम मुँह-कानमे \nपािन लइ छी ताबे अहूँ चाह बनाउ।” \nओना,  सुिगया काकीक/g24ू सेहो चाह पीबैक इ/g274 छा जगैत रहैन मुदा कोिढ़या लेल जिहना गंगा दूर अिछ \nतिहना सुिगयो काकीक/g24ू रहैन। तैयो वेचारी पितक बातक/g24ू आदेश बुिझ चाह बनबए उठली।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n63 \n \nचाह बनल। दुनू परानी चाह पीिवते रहैथ िक पड़ोसीक एकटा दस -बारह बख/gू6षक क/g288 य/gू6ू र/gूय4 ते-र/gूय4 ते \nदौड़लो जाइत आ बजबो करैत- \n“सुिम/g255ा बिहन सीमा कातमे बैसल छिथन। ” \nने ओ लड़की वर/gूय4 पैत काकाक/g24ू आिक सुिगया काकीक/g24ू िकछु कहलकैन आ ने इहए दुनू गोरे िकछु \nपुछलिखन। \nलड़कीक मनमे भेल जे भऽ सकैए जे जखन गामेमे बीआ-वान भेल अिछ तखन माए-बापक कानमे केतौ \nनिह गेल होिन,  सेहो तँ निहय/g24ू कहल जा सकैए।  \nसुिम/g255ा वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक बेटी। मुदा बेटीक /g265पमे अखन तक वर/gूय4 पैत काका सीमा कातमे बैसल \nसुिम/g255ापर िवचार नइ केने छला। तँए मनमे भेलैन - गामे छी, केतेको लोकक नाओं सुिम/g255ा हएत।  \nदोसर,  ईहो भेलैन जे बेटी-जाितक लेल ने नैहर-सासुर अबै-जाइक ि विध-िवधान अिछ,  तइसँ हटल सेहो \nअिछए,  तँए अखन तक दुनू परानीक मनमे ई नइ उठल छेलैन जे हमरे बेटी सुिम/g255ा छी।  \nओना अखन धिर सुिगया काकी उड़/g288 ती सुनने छेली, तँए उड़/g288 तीक/g24ू घरनी /g265पक भ/gू6ूजमे छली। मनमे \nएहेन िवचारो केना जिग तैन जे एकटा /g262शासिनक अफसरक पिरवारमे–माने वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक ओ बेटी /g262शासिनक \nअफसरक प/g27आी छिथन –एना हएत। तँए एहेन िवचार मनमे अबै ने दैन। एबो िकए किर तैन, जे िजला-जवारक \nभार उठा चलैबला अिछ ओ पिरवारमे लु/g2आ8 हो-न/gू6ूगर केना भऽ सकैए। तही बीच अलोधनी काकी जे सुिगया \nकाकीसँ उमेरदार छिथन,  आिब कऽ सुिगया काकी लग बजली- \n“किनय/gू6ू, छोटकी बेटी आिब कहलक जे  ‘वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक सुिम/g255ा बेटी सासुरसँ अधरितयेमे िनकैल माए -\nबाप ऐठाम आिब गेली.!” \nतैबीच टोलक दस-बारहटा अबोध-सँ- सबोध धिरक लड़की आँगन पहुँच गेली। आँगनक सीमामे सभक/g24ू \n/g262वेश किरते सुिगया काकीक नजैर पड़लैन। तैबीच सुिम/g255ा र/gूय4 तेसँ ठोह पािड़ कनैत आिब रहल छेली। \nओना गाम- घरमे कनिनहारो कम निहय/g24ू अिछ , िकयो दुखे आ िकयो सुखे मुदा कनैत तँ सभ अिछए। \nतँए िकयो अनका कानबपर िकए िधयान देत। अहॴ कहू जे‘ क/g288 य/gू6ूदान’ सन समाजक कृित,  दान-दहेज बेर माने \nबेटीक िबआह काल सभ िडिरआइ छी,  मुदा छु/g274 छे िडिरयेनॱ तँ निहय/g24ू हएत। पढ़ल -िलखलसँ िबनु पढ़ल-िलखल \nधिरक लोक,  िकए ने बुिझ पेब रहल छैथ जे पिरवार- समाजक सं/gूय4 कारसँ जुड़ल /g262मुख सम/gूय4 या अिछ,  जैपर \nपिरवार-समाजक नीब ठाढ़ अिछ?  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n64 \n \nजिहना बाघक आँिखपर आँिख पड़ने बघजर लिग जाइए तिहना सु िगया काकीक/g24ू सुिम/g255ापर पिड़ते \nभेलैन। बघजर लिगते सुिगया काकी अचेत भऽ खिस पड़ली। खसला पछाइतो मनमे बेर-बेर उठैत रहैन जे \nई की भेल.!  एना िकए भेल..?   \nओना,  ई सुिगयो काकी आ वर/gूय4 पैतो काकाक/g24ू बुझल छेलैन जे दस बख/gू6ष पूव/gू6ष जमाए दोसर िबआह कऽ \nनेने छला, जे अ/g288 तज/gू65तीय  छल। \nजिहना कानक गु/g276 जी िनकालै-काल गोटे बेर /g265इया कानेमे अँटैक जाइए आ कटकी िनकैल जाइए , आ \nतखन वएह /g265इया केते भारी कानक/g24ू लगै छै, से भु/g27य तभोिगये ने जनै छैथ मुदा /g265इया सन ह/g2आ8 लुक वौस \nरिहतो, एते भारी कानमे केना लगैए जे ठेकी जक/gू6ू सुनबे ब/gू82 कए दइए तिहना अँगनाक  दृ/gूय2 य  भऽ गेल।,  जे \nब/g274 चा-सँ-िसयान आ चेतन-सँ-बुढ़ धिरसँ भिरया गेल छल। जेते मु ँह तेते बोल...। \nवर/gूय4 पैत काकाक/g24ू सुिम/g255ा बेटी लग पहुँचैक साहस निह भेलैन जे िकछु पुिछतिथन। ओसारक खा/g2आ4 ह  \nलगा ओंगैठ कऽ बैस अपन िजनगीक/g24ू िनहारए लगला। भूल केतए भेल आ चूक केतए भेल ? जा भूल-चूक नइ \nभेल ता एहेन दृ/gूय2 य उपि/gूय4 थ त िकए भऽ रहल अिछ। \nओना वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक मन सम/gूय4 याक िहसाबे भिरयाएल निहय/g24ू रहैन , तेकर कारण ई जे मनो तँ मन \nछी, अधमनीसँ डेढ़ मनी धिर होइत अिछ... । ओहन मन ने बेसी भिरया जाइए जे सम/gूय4 याक भारीपनक/g24ू बेसी \nदेखैत हुअए, मुदा जे ओइ भारीपन के देखबे ने करत,  ओ ओकर भारीपन बुिझए केना पािब सकैए। वर/gूय4 पैत \nक/gूष2ाक िजनगीमे ओहन पिरि/gूय4 थ ितये ने बनल जे ओइ गहराइक तह तक पहुँच पेबतैथ। \nखा/g2आ4 हमे ओंगठल वर/gूय4 पैत क/gूष2ाक नजैर सुिम/g255ापर गेलैन। प/gू7ूतीस बख/gू6ष पूव/gू6ष सुिम/g255ाक ज/g288 म  दोसर \nस/g288 तानक /g265पमे भेल। ओना गाम-गामक अपन-अपन समाज चिलये आिब रहल अिछ। कोनो गामक समाजमे \nकोनो जाितक वाहु/g2आ8 य  अिछ तँ कोनोमे कोनो जाितक,  जइ समाजक माने जइ जाितक वर/gूय4 पैत काका छैथ,  ओ \nअ/g2आ8 पसं/g27ष य क जाितक समाज अिछ। एक-दू घर दसटा गाममे गिन- गूिथ कऽ अिछ। समाजक स/g2आ4 ब/g288 ध क एकटा \nकारण ईहो ऐछे जे जेतेक दूरमे बेटा-बेटीक िबआह- दान होइए ओतेकक बीच समािजक स/g2आ4 ब/g288 धक एक /g265प -रंग \nसेहो बिनय/g24ू जाइए। तँए सनातनी धारामे अबैत समाज टुट -नफा होइतो बिहये रहल अिछ। \nजइ समाजक वर/gूय4 पैत काका छैथ,  ओइ समाजमे दस बख/gू6षक क/g288 य/gू6ू होइते िबआहक यो/g272 य  मानल जा \nरहल अिछ। समुिचत प/gू2यितक अनुकूल लड़का- लड़कीक उमेरक िहसाबमे सेहो एक/g265पता हएब ज/g265री \nअिछए। जँ से नइ हएत तँ िवधवाक बािढ़ जोर पकड़बे करत। ओना िवधवाक बािढ़ जोर पकड़निह अिछ \nतेकर कारण आन-आन,  अिछ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२०  म  अंक  १५  फरबरी  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११०  अंक  २२० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n65 \n \nतेरह बख/gू6षक सुिम/g255ाक िबआह स/g254रह बख/gू6षक दीनब/g288 धुक संग भेल छेलैन। ओना कौलेजमे पढ़ैत \nदीनब/g288 धुक मन मे त/g284खनात्  िबआह करैक िवचार नइ रहैन,  मुदा देखो-देखी आ समाजक चलैनक अनुकूल सेहो \nदीनब/g288 धु िवरोध नइ कऽ सकल। \nिबआहक तीन सालक पछाइत दुरागमन भेलैन,  तइ िब/g274 चेमे दीनब/g288 धु नोकरी लेल /g262ितयोिगताक परी/g252ाक \nतैयारी सेहो पूरा कऽ लेलैन। परी/g252ामे नीक िरज/g2आ8 ट  भेलैन, /g262शासिनक अफसरक बाट /g262श/gूय4 त  भेलैन। \nदुरागमनक पछाइत सुिम/g255ा सासुर एली। एक तँ िकसान पिरवार , दोसर पाछूसँ अबैत पर/g2आ4 प राक बीच \nसुिम/g255ा अपन िजनगी िबतबए लगली।  \nओना दीनब/g288 धुक /g262ेमक अँकुर िवलासनीक संग /gूआआेिनंगे समैमे अँकुर गेल रहैन। मुदा ओ /g262ेम , संगी-\nसाथीक /g265पक छेलैन। /gूआआेिनंग केला पछाइत ए/gूष2े िजलामे दीनब/g288 धुओ आ िवलासिनय/g244 पद/gूय4 थािपत भेलैथ। \nपद/gूय4 थािपत भेला पछाइत दुनूक बीच संगीक /g265प छल। दुनूक जाितयो दू अिछ। अखन धिरक अबैत \nिवचारमे जाितक दूरी मनमे बनले छेलैन। \nओना जइ जाितक दीनब/g288 धु छैथ,  ओइ जाितमे एकसँ बेिसयो िबआह करैक चलैन जक/gू6ू बिनय/g24ू गेल \nअिछ। माने ई जे जेते गाममे दीनब/g288 धुक जाित छैन,  /g262ाय : सभ गाममे एकाध गोरे एहेन छैथे जे दू-तीन-चािर-\nप/gू6ूच िबआह केनिह छैथ। ओना पर/g2आ4 प रानुकूल एक- पु/g264खक/g24ू एक नारीक संग िबआहक चलैन अदौसँ आिब रहल \nअिछ,  मुदा पु/g264खक लेल एकसँ बेसी िबआह करब ए/g27य की-दु/gूष2ी अिछ सेहो निहय/g24ू कहल जा सकैए।  \nतइसँ िभ/gू82 िवलासनी जाितक अिछ। ि","size_mb":1.18,"has_text":true},"Videha 221.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 221.pdf","name":"Videha 221.pdf","text":"वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n  \n   \n \nऐ अंकमे  अछि :- \n१. संपादकीय संदेश \n  \n२. गद्य \n२.१.१. जगदीश प्रसाद मण् डलक  दूटा लघु कथा  २.जगदीश  प्रसाद  मण्डल- सतभैंया  पोखैर  (तेसर  संस्करण ) सँ  १३ \nटा लघु कथा \n२.२.रा जदेव मण् ड लक  जल भँमर उपन् या सक लगला कड ़ ़  \n२.३.रवीन्द्र नारायण ममश् र - क्रोध \n२.४.१.डॉ. शशव क ु मार प्रसाद- आलेख - दशलत साहित् यक ेँ  आ  साहित् यसँ ु ु टक े ााक प्रयजज  २. डॉ. क ै लाश \nक ु मार ममश्र- तमाक ू ल सं ारााद िजइत मैशथल आ मैशथली  संस्क ृ हत \n  \n३. पद्य \n३.१. आश र् अनचर्न्हार -  वकछ ु जोग रा आ ३ टा गजल \n३.२.जगदीश चन्र ठाक ु र ‘अह ल ’- २ टा   गजल  \n३.३.१.राजीव  रंजन  झा- २ टा गज ल २.महेश  डखरामी - महेश  पद्यावली -अनुरोध  \n३.४.प्रदीप पुष्प- २ टा गज ल \n३.५. पल्लवी मण्डल-अपना ले अपनहह  लड़ए पड़त \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. हवदेिक पुरा  अंक \nआ ऑहडयज/ वीहडयज/ पजथी/ शचत्रकला/ ुजटज सभक ुाइल सभ डाउ लजड करााक िेतु  ीचाँक ललिंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE विदेह आर्काइि  \n  \nJoin official Videha facebook group. \n   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n2 \n \nJoin Videha googlegroups \n   \nFollow Official Videha\n Twitter to view regular Videha  Live Broadcasts \nthrough Periscope\n . \n  \nहवदेि जा लवृत्तक हडसकस  ुजरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nहवदेह  \"नेपालक वततमान  मैछथली  साहहत्य \" हवषयक हवशेषांक हनकालबाक नेयार क े लक अछि  ज कर  संयोजक  श्री \nददनेश  यादव जी  रहता।  \nअइ हवशेषांकमे नेपालक वततमान  मैछथली  साहहत्य  क े र मूल्यांकन र ह त । अइ हवशेषांक लेल स भ हवधाक आलोचना-\nसमीक्षा-स मालोचना आदद  प्रस्ताहवत  अछि।  स म य-सीमा  हकि ु  नै जहहया  पूरा आलेख  आहब जेतै  तहहये , मुदा  प्रयास \nर ह त  जे  एही  साल  म इ-जून  धरर  ई हवशेषांक आहब जाए।  उम्मेद  अछि  हवदेहक  ई प्रयास दूनू  पायापर एकटा पूल \nजरूर  बनाएत।  \n \nहवदेह  द्वारा संचाछलत  \"आमंहित  रचनापर आमंहित  आलोचकक दटप्पणी\" शंखलाक  दोसर  भागक घोषणा कएल \nजा  र ह ल अछि।  दोसर  भागमे अइ बेर  नीलमाधव चौधरी  जीक  रचना आमंहित  कएल जा  र ह ल  अछि  आ \nनीलमाधवजीक  रचना ओ रचनाधर्मितापर  दटप्पणी करबा लेल क ै लाश क ु मार ममश्रजीक ेँ  आमंहित  कएल जा  र ह ल \nिहन।  दूनू  गोटाक ेँ औपचाररक सूचना  जल्ल्दये पठाओल जाएत।  र चनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने  आहब जाएत  ओकर  अहगला अंकमे  ई प्रकाछशत कएल जाएत।  \n  \nअइ शंखलाक  पहहल  भाग काममनीजीक  रचनापर ि ल आ दटप्पणीकतात मधुकांत  झाजी  िलाह।  \nजेना  की स भ गोटा जनै  िी  जे  हवदेह  २०१५ मे  तीन  टा हवशेषांक तीन  साहहत्यकारपर  प्रकाछशत क े लक ज कर  \nमापदंड  ि ल सालमे  दूटा हवशेषांक जीहवत  साहहत्यकारक  उपर  र ह त  जइमे  एकटा ६०-७० वा ओइसँ  बेसी  सालक  \nसाहहत्यकार  रहता  तँ  दोसर  ४०-५० सालक  ( मैछथली  साहहत्यकार  मने  भारत  आ नेपाल दूनूक )। ऐ क्रममे  अरहवन्द्द \nठाक ु र ओ जगदीश  चंर  ठाक ु र \"अहनल\"जीपर  हवशेषांक हनकछल चुकल अछि।  आगूक हवशेषांक हकनकापर हुअए  \nत इ लेल एक मास  पहहनेसँ  पाठकक सुझाव  माँगल गेल ि ल।  पाठकक सुझाव  आएल आ ओइ सुझाव  अंतगतत  \nहवदेहक  हकि ु  अहगला हवशेषांक परमेश्वर कापहड़, वीरेन्द्र मल्ल्लक आ कमला चौधरी  पर  र ह त । ह म र  स बह क प्रयास \nर ह त  जे  ई हवशेषांक स भ २०१७ मे  प्रकाछशत हुअए  मुदा  ई रचनाक उपलब्धतापर  हनभतर  कर त । मने  रचनाक \nउपलब्धताक हहसाबसँ  स म ए ऊपर -हनच्चा भऽ सक ै ए। स भ गोटासँ  आग्रह जे  ओ अपन-अपन रचना \nggajendra@videha.com पर  पठा दी।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n3 \n \n  \nविदेह सम्मकन  \nविदेह समकनकन्तर सकवहत्य अर्कदेमी सम्मकन \n१.विदेह समकनकन्तर सकवहत्य अर्कदेमी फ े लो पुरस्र्कर २०१०-११  \n२०१० श्री गजहवन्द झा (समग्र यजगदा  लेल) \n२०११ श्री रमा न्द रेणु (समग्र यजगदा  लेल)  \n२.विदेह समकनकन्तर सकवहत्य अर्कदेमी पुरस्र्कर २०११-१२  \n२०११ मूल पुरस्कार- श्री जगदीश प्रसाद मण्डल ( गकमर् जिनग ीी , कथा संग्रि) \n२०११ ााल साहित्य पुरस्कार - ले.क. माया ाथ झा (जकर  ारी चतुर िजइ , कथा संग्रि) \n२०११ युवा पुरस्कार- आ न्द क ु मार झा (र्लह,  ाटक)  \n२०१२ अ ुवाद पुरस्कार- श्री रामलजच  ठाक ु र - (पद्मकनदीर् मकझीी , ाांग्ला - माह क ांद्यजपाध्याय , उपन्यास \nाांग्लासँ मैशथली अ ुवाद)  \nविदेह भकषक सम्मक न २०१२-१३ (िैर्ल्प पर् सकवहत्य अर्कदेमी पुरस्र्करर् रूपमे प्रससद्ध) \n1.विदेह समकनकन्तर सकवहत्य अर्कदेमी फ े लो पुरस्र्कर 2012 \n2012 श्री राज न्द  लाल दास  (समग्र यजगदा  लेल)  \n2.विदेह भकषक सम्मकन २०१२-१३ (िैर्ल्प पर् सकवहत्य अर्कदेमी पुरस्र्करर् रूपमे प्रससद्ध) \n२०१२ ााल साहि त्य पुरस्कार - श्री जगदीश प्रसाद मण्डल क ेँ  “तरेगन ” ााल प्रेरक हविह  कथा संग्रि  \n२०१२ मूल पुरस्कार - श्री राजदेव मण्डलक ेँ  \"अम्बरक\" (कहवता संग्रि) लेल।  \n2012 युवा पुरस्कार- श्रीमती ज्यजहत सु ीत चौधरीक “अर्चिस” (कहवता संग्रि) \n2013 अ ुवाद पुरस्कार- श्री  रेश क ु मार हवकल  \"ययाहत \" (मराठी उपन्यास श्री हवष्णु सखाराम खाण्डेकर)  \nविदेह भकषक सम्मकन २०१३-१४ (िैर्ल्प पर् सकवहत्य अर्कदेमी पुरस्र्करर् रूपमे प्रससद्ध) \n२०१३ ााल साहित्य पुरस्कार  – श्रीमती ज्यजहत सु ीत चौधरी- “देिीिी ” (ााल ह ान्ध संग्रि) लेल।  \n२०१३ मूल पुरस्कार - श्री ाेच  ठाक ु रक ेँ  \"बेटीर् अपमकन आ छीनरदेि ीी \" ( ाटक संग्रि) लेल।  \n२०१३ युवा पुरस्कार- श्री उमेश मण्डलक ेँ  “वनश्तुर्ी” (कहवता सं ग्रि)लेल।  \n२०१४ अ ुवाद पुरस्कार- श्री हव ीत उत्पलक ेँ  “मोहनदकस ” (हिन्दी उपन्यास श्री उदय प्रकाश)क मैशथली अ ुवाद \nलेल।  \nविदेह भकषक सम्मकन  २०१४-२०१५ (समकनकन्तर सकवहत्य अर्कदेमी सम्मकन) \n२०१४ मूल पुरस्कार- श्री  न्द हवलास राय (सखकरी पेटकर ीी - लघु कथा संग्रि) \n२०१४ ााल पुरस्का र - श्री जगदीश प्रसाद मण्डल ( नै धकरैए - ााल उपन्यास)  \n२०१४ युवा पुरस्कार - श्री आशीष अ शचन्िार (अनसचन्हकर आखर- गजल संग्रि)  \n२०१५ अ ुवाद पुरस्कार - श्री शम्भु क ु मार लसिंि ( पकखलो  -  तुकाराम रा मा शेटक कोंकणी उपन्यासक मैशथली \nअ ुवाद) \nनकटर्, गीत, संगीत , नृत्य, मूर्तिर्लक, सिप प आ सचत्रर्लक क्षेत्रमे विदेह सम्मकन २०१२ \nअभभ नय- मुख्य अभभनय  , \nसुश्री शशल् पी क ु मारी, उम्र- 17 हपता श्री लक्ष् मण झा  \nश्री शजभा कान् त मितज , उम्र- 15 हपता - श्री रामअवतार मितज , \nहकस् य-अभभनय  \nसुश्री हप्रयंका क ु मारी, उम्र- 16, हपता - श्री वैद्य ाथ साि \nश्री दुगाा ंद ठाक ु र, उम्र- 23, हपता - स् व. भरत ठाक ु र \nनृत् य \nसुश्री सुलेखा क ु मारी, उम्र- 16, हपता - श्री िरेराम यादव   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n4 \n \nश्री अमीत रंज , उम्र- 18, हपता -  ागेश्वर कामत  \nसचत्रर्लक \nश्री प कलाल मण्डल , उमेर - ३५, हपता - स्व. सुन्दर मण्डल, गाम छज ा  \nश्री रमेश क ु मार भारती , उम्र- 23, हपता - श्री मजती मण् डल  \nसंगीत (हकरमोवनयम)  \nश्री परमा न् द ठाक ु र, उम्र- 30, हपता - श्री  थु ी ठाक ु र \nसंगीत (ढोलर्) \nश्री ाुल  राउत , उम्र- 45, हपता - स् व. शचल् टू राउत  \nसं गीत (रसनचौर्ी)  \nश्री ािादुर राम , उम्र- 55, हपता - स् व. सरजुग राम  \nसिप पी -िस्तुर्लक \nश्री जगदीश मल्ल्लक ,५० गाम - च ौरागंज  \nमूर्ति-मृभिर्क र्लक  \nश्री यदु ंद  पंहडत, उम्र- 45, हपता - अशुी पंहड त \nर्कष्ठ-र्लक \nश्री झमेली मुखखया ,हपता स्व. मूंगालाल मुखखया , ५५, गाम - छज ा  \nवर्सकनी-आत्मवनभार संस्र् ृ वत \nश्री लछमी दास , उमेर - ५०, हपता स्व. श्री ुणी दास, गाम वेरमा  \nविदेह मैसिली पत्रर्कररतक सम्मकन  \n-२०१२ श्री  वेन्दु क ु मार झा \nनकटर्, गीत, संगीत , नृत्य, मूर्तिर्लक, सिप प आ सचत्रर्लक क्षेत्रमे विदेह सम्मकन २०१३   \nमुख्य अभभनय -  \n(1) सुश्री आिक र् ु मकरी सुपुत्री श्री रकमकितकर यकदि, उमेर - १८, पता - गाम+पजस् ट- च ौरागंज , भाया - \nतमुररया , जज ला - मधुा ी (हा िार)   \n(2) मो. समसकद आलम सुपुत्र मो. ईषक आलम , पता - गाम+पजस् ट- च ौरागंज , भाया - तमुररया , जज ला - मधुा ी \n(हा िार)   \n(3) सुश्री अपर्का र् ु मकरी सुपुत्री श्री म जज क ु मार साु , जन् म हतशथ - १८-२-१९९८, पता - गाम - \nलल्क्ष् मह याँ , पजस् ट- छज ा , भाया -  रहि या , था ा - लौकिी ,जज ला - मधुा ी (हा िार)   \nहकस् य–अभभनय - \n(1) श्री ब्रह्मदिे पकसिकन उफ ा  रकमिकनी पकसिकन सुपुत्र- स् व. लक्ष् मी पासवा , पता - गाम+पजस् ट- औरिा , भाया - \n रहि या , था ा - लौकिी , जज ला - मधुा ी (हा िार)  \n(2) टकॅ सस फ आलम सुपुत्र मो. मुस् तकर् आलम, पता - गाम+पजस् ट- च ौरागंज , भाया - झंझारपुर, जज ला - \nमधुा ी (हा िार)   \nनकटर्, गीत, संगीत , नृत्य, मूर्तिर्लक, सिप प आ सचत्रर्लक क्षेत्रमे विदेह सम्मकन (मकंगवन खबकस समग्र \nयोगदक न सम्मकन) \nिकस् त्रीय संगीत सह तकनपुरक  : \nश्री रकमिृक्ष ससह सुपुत्र श्री अवनरूद्ध सस ह, उमेर - ५६, गाम - ु ु लवररया , पजस् ट- ाााूारिी , जज ला - मधुा ी \n(हा िार)  \nमकंगवन  खबकस सम् मक नम थमसिलक लोर् संस्र् ृ वत संरक्षर्म \nश्री रकम लखन सकहु  पे. स् व. खुशीलाल साु , उमेर - ६५, पता , गाम - पकह़िया , पजस् ट- रत सारा , अ ुमंडल - \nु ु लपरास (मधुा ी)   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n5 \n \nनकटर्, गीत, संगीत , नृत्य, मूर्तिर्लक, सिप प आ सचत्रर्लक क्षेत्रमे विदेह सम्मकन (समग्र योगदकन सम्मकन)म \nनृत् य -  \n(1) श्री हरर नकरकयर् मण् डल सुपुत्र- स् व.  न् दी मण् डल , उमेर - ५८, पता - गाम+पजस् ट- छज ा , भाया - \n रहि या , जज ला - मधुा ी (हा िार)   \n(2) सुश्री संगीतक र् ु मकरी सुपुत्री श्री रकमदेि पकसिकन, उमेर - १६, पता - गाम+पजस् ट- च ौरागंज , भाया - \nझंझारपुर, जज ला - मधुा ी (हा िार)  \nसचत्रर्लक-  \n(1) िय प्रर्कि मण् डल सुपुत्र- श्री क ु शेश्वर मण् डल , उमेर - ३५, पता - गाम - स पतिा , पजस् ट– ाौरिा , भाया - \nसरायगढ़, जज ला - सुपौल (हा िार)  \n(2) श्री चन् दन र् ु मकर मण् डल सुपुत्र श्री भजला मण् डल , पता - गाम - ख़िगपुर, पजस् ट- ाेलिी , भाया -  रहि या , था ा - \nलौकिी , जज ला - मधुा ी (हा िार) संप्रहत , छात्र स्  ातक अंहतम वषा , कला एवं शश ल् प मिाहव द्यालय- पट ा।     \nहरर मुवन यकाँ / हकरमोवनयम  \n(1) श्री महकदेि सकह सुपुत्र रकमदेि सकह , उमेर - ५८, गाम - ाेलिा , वाडा -  ं. ०९, पजस् ट- छज ा , भाया - \n रहि या , जज ला - मधुा ी (हा िार)  \n(2) श्री िकगेश्वर प्रसकद रकउत सुपुत्र स् व. रामस् वरूपप राउत , उमेर ६०, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - \nतमुररया , था ा - झंझारपुर (आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nढोलर्/ ठ े र् ै तक/ ढोलवर्यक  \n(1) श्री अनुप सदकय सुपुत्र स् व.   , पता - गाम - तुलशसयािी , पजस् ट- म जिर पट्टी, था ा - मरौ ा , जज ला - सुपौल \n(हा िार)  \n(2) श्री र्प लर रकम  सुपुत्र स् व. खट्टर राम , उमेर - ५०, गाम - लल्क्ष् मह याँ , पजस् ट- छज ा , भाया -  रहि या , था ा - \nलौकिी , जज ला - मधुा ी (हा िार)  \nरसनचौर्ी िकदर् -  \n(1) िकसुदेि रकम  सुपुत्र स् व. अ ुप राम , गाम+पजस् ट- िी  माली , वाडा  . ०७  , जज ला - सुपौल (हा िार)  \nसिप पी -िस्तुर्लक-  \n(1) श्री बौर् ू  मल्प लर् सुपुत्र दराारी मल्ल् लक, उमेर - ७०, गाम - लल्क्ष् मह याँ , पजस् ट- छज ा , भाया - \n रहि या , जज ला - मधुा ी (हा िार)   \n(2) श्री रकम विलकस धरर र्कर सुपुत्र स् व. ठजढ़ाइ धररकार , उमेर - ४०, पता - गाम+पजस् ट- च ौरागंज , भाया - \nतमुररया , जज ला - मधुा ी (हा िार)   \nमूर्तिर्लक-मृर्तिर्कर र्लक-  \n(1) घूरन पंवड त सुपुत्र- श्री मजलहू पंहड त, पता - गाम+पजस् ट– ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - झंझारपुर (आर.एस. \nशश हवर) , जज ला - मधुा ी (हा िार)   \n(2) श्री प्रभु पंवडत सुपुत्र स् ि.   , पता - गाम+पजस् ट-  रहि या , था ा - लौकिी , जज ला - मधुा ी (हा िार)  \nर्कष्ठ-र्लक-  \n(1) श्री िगदेि सकहु  सुपुत्र श ीचर साु, उमेर - ३६, गाम - िी  माली -पुरवाास, जज ला - सुपौल (हा िार)  \n(2) श्री योगेन् र ठकर् ु र सुपुत्र स् ि. बुद्धधू  ठकर् ु र उमेर- ४५, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - \nझंझारपुर (आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nवर्सकनी- आत्मवनभार संस्र् ृ वत-   \n(1) श्री रकम अितकर राउत सुपुत्र स् व. सुाध राउत , उमेर - ६६, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - \nझंझारपुर (आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)    \n(2) श्री रौिन यकदि  सुपुत्र स् व. कहपलेश्वर यादव , उमेर - ३५, गाम+पजस् ट– ा गामा , भाया -  रहि या , था ा - \nलौकिी , जज ला - मधुा ी (हा िार )   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n6 \n \nअपहक/महरकइ -  \n(1) मो. िीबछ  सुपुत्र मज. हालट मरहूम , उमेर - ६५, पता - गाम - ासिा , पजस् ट- ा़ििारा , भाया - \nअन् धराठाढ़ी, जज ला - म धुा ी , हप - ८४७४०१ \nिोवग रक -  \nश्री बच् चन मण् डल सुपुत्र स् व. सीताराम मण् ड ल , उमेर - ६०, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - \nझंझारपुर (आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nश्री रकमदेि ठकर् ु र सुपुत्र स् ि. िकगेश्वर ठकर् ु र, उमेर - ५०, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - \nझंझारपुर (आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nपरकती (प्रभकती) गौवनहकर  आ खिरी/ खौिरी िकदर् -  \n(1) श्री सुकदेव साुी \nसुपुत्र श्री   , \nपता - गाम इटिरी , पजस् ट- ाेलिी , भाया - िी  माली , था ा - मरौ ा , जज ला - सुपौल (हा िार)   \nपरकती (प्रभकती) गौवनहकर - (अगि सँ माघ -ुागु  तक गाओल जाइत)  \n(1) सुर्देि सकफी  सुपुत्र स् व. ाााू ाथ साुी , उमेर - ७५, पता - गाम इटिरी , पजस् ट- ाेलिी , भाया - िी  माली , था ा - \nमरौ ा , जज ला - सुपौल (हा िार)  \n(2) लेपहु दकस  सुपुत्र स् व. स क मण् डल प ता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - झंझारपुर (आर.एस. \nशश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nझरनी -  \n(1) मो. गुल हसन  सुपुत्र अब्‍ दुल रसीद मरहूम , पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - झंझारपुर \n(आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \n(2) मो. रहमकन सकहब  सुपुत्र...., उमेर - ५८, गाम -  रहि या , भाया - ु ु लपरास, जज ला - मधुा ी (हा िार)  \nनकल िकदर् -  \n(1) श्री िगत नकरकयर् मण् डल सुपुत्र स् व. खुशीलाल मण् ड ल , उमेर - ४०, गाम+पजस् ट- ककरडजभ , भाया - \n रहि या , था ा - लौकिी , जज ला - मधुा ी (हा िार)  \n(2) श्री देि नकरकयर् यकदि सुपुत्र श्री क ु शुमलाल यादव, पता - गाम - ा रझुला , पजस् ट- अमिी , था ा - \nघजघ़िडीिा , जज ला - मधुा ी (हा िार)    \nगीतहकरर / लोर् गीत-  \n(1) श्रीमती फ ु दनी देिी पत् ी श्री रामुल मण् ड ल , पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - झंझारपुर \n(आर.एस . शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \n(2) सुश्री सुवितक र् ु मकरी सुपुत्री श्री गंगाराम मण् डल , उमेर - १८, पता - गाम - मछधी , पजस् ट- ाशल यारर , भाया - \nझंझारपुर, जज ला - मधुा ी (हा िार)  \nखुरदर् िकदर् -  \n(1) श्री सीतकरकम रकम सुपुत्र स् व. जंगल राम , उमेर - ६२, पता - गाम - लल्क्ष् मह याँ , पजस् ट- छज ा , भाया - \n रहि या , था ा - लौकिी , जज ला - मधुा ी (हा िार)  \n(2) श्री लक्ष् मी रकम  सुपुत्र स् व. पंचू मजची , उमेर - ७०, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - झंझारपुर \n(आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार )  \nर्काँरनेट-  \n(1) श्री चन् दर रकम  सुपुत्र- स् व. जीत  राम , उमेर - ५०, पता - गाम - लल्क्ष् मह याँ , पजस् ट- छज ा , भाया - \n रहि या , था ा - लौकिी , जज ला - मधुा ी (हा िार)   \n(2) मो. सुभकन , उमेर - ५०, पता - गाम+पजस् ट- च ौरागंज , भाया - तमुररया , जज ला - मधुा ी (हा िार)  \nबेन् िू िकदर् -   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n7 \n \n(1) श्री रकि र् ु मकर महतो सुपुत्र स् व. लक्ष् मी मितज , उमेर - ४५, गाम - िी  माली वाडा  ं. ०४, जज ला - सुपौल (हा िार)  \n(2) श्री घुरन रकम, उमेर - ४३, गाम+पजस् ट- ा गामा , भाया -  रहि या , जज ला - मधुा ी (हा िार)  \nभगैत गिैयक -  \n(1)  श्री िीबछ यकदि  सुपुत्र स् व. रूपपालाल यादव , उमेर - ८०, पता - गाम इटिरी , पजस् ट- ाेलिी , भाया - \nिी  माली , था ा - मरौ ा , जज ला - सुपौल (हा िार)  \n(2)  श्री िम् भु मण् डल सुपुत्र स् व. लख  मण् ड ल , पता - गाम - ाढि याघाट -रसुआर, पजस् ट– मुंगरािा , भाया - \nिी  माली , िी जला - सुपौल (हा िार)  \nखख स् सर्र- (खख स् सक र्हैबलक)-  \n(1) श्री छ ु तहरू यकदि उफ ा  रकिर् ु मकर, सुपुत्र श्री राम खेलाव  यादव , गाम - घजघरहड िा , पजस् ट- म जिर \nपट्टी, था ा - मरौ ा , जज ला - सुपौल, हप - ८४७४५२ \n(2) बैिनकि मुखख यक उफ ा  टहल मुखख यक- \n(2)सुपुत्र स् व. िोंगाइ मुखख या , \nपता - गाम+पजस् ट- औरिा , भाया -  रहि या , था ा - लौकिी , जज ला - मधुा ी  (हा िार)  \nथमसिलक सचत्रर्लक- \n(1) सुश्री थमसि लेि र् ु मकरी  सुपुत्री श्री रामदेव प्रसाद मण् डल  ‘झारूपदार ’ पता - गाम - रसुआर, पजस् ट-–\n मुंगरािा , भाया - िी  माली , िी जला - सुपौल (हा िार)   \n(2) श्रीमती िीर्क देिी पत्नी श्री ददसलप झक , उमेर - ३५, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - \nझंझारपुर (आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)   \nखिरी/ खौिरी िकदर् -  \n(2) श्री वर्िोरी दकस  सुपुत्र स् व.  ेाैत मण् ड ल , पता - गाम - रसुआर, पजस् ट-– मुंगरािा , भाया - िी  माली , िी जला - \nसुपौल (हा िार)   \nतबलक-  \nश्री उपेन् र चौधरी  सुपुत्र स् व. मिावीर दास , उमेर - ५५, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - झंझारपुर \n(आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nश्री देिनकि यकदि  सुपुत्र स् व. सवाजीत यादव , उमेर - ५०, गाम - झाँझपट्टी, पजस् ट- पीपरािी , भाया - लदह याँ , जज ला - \nमधुा ी (हा िार)  \nसकरंगी - (घुनक-मुनक)   \n(1) श्री पंची ठाक ु र, गाम - हपपरािी।  \nझकसल - (झसलबकह)  \n(1) श्री र् ु न् दन र् ु मकर र्र्ा सुपुत्र श्री इन् र क ु मार कणा पता - गाम - रेाा़िी , पजस् ट- चौरामिरैल , था ा - \nझंझारपुर, जज ला - मधुा ी , हप - ८४७४०४ \n(2) श्री रकम खेलकिन रकउत  सुपुत्र स् व. क ै लू राउत , उमेर - ६०, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - \nझंझारपुर (आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nबौसरी (बौसरी िकदर्)   \nश्री रकमचन् र प्रसकद मण् डल सुपुत्र श्री झजट  मण् डल , उमेर - ३०, ाौसरी/ाौसली/ाासुरी ाजाै छशथ । \nपता - गाम - रसुआर, पजस् ट- मुंगरािा , भाया - िी  माली , िी जला - सुपौल (हा िार)  \nश्री विभूवत  झक सुपुत्र स् व. क टीर झा , उमेर - ५०, पता - गाम+पजस् ट- कछ ु ाी, भाया - तमुररया , जज ला - \nमधुा ी  (हा िार)  \nलोर् गकिक गकयर्  \nश्री रविन् र यकदि  सुपुत्र सीताराम यादव, पता - गाम - तुलशसयािी , पजस् ट- म जिर पट्टी, था ा - मरौ ा , जज ला - सुपौल \n(हा िार)   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n8 \n \nश्री वपचर् ु न सदकय सुपुत्र स् व. मेथर सदाय , उमेर - ५०, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - झंझारपुर \n(आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nमजि रक िकदर् (छोर्टक झकसल ...)  \nश्री रकमपवत मण् डल सुपुत्र स् व. अजुा  मण् डल , पता - गाम - रसुआर, पजस् ट- मुंगरािा , भाया - िी  माली , िी जला - \nसुपौल (हा िार)  \nमृदंग िकदर् -  \n(1) श्री र्वपलेश्वर दकस सुपुत्र स् ि. सु्नरर दकस , उमेर - ७०, गाम - लल्क्ष् मह याँ , पजस् ट- छज ा , भाया - \n रहि या , था ा - लौकिी , जज ला - मधुा ी  (हा िार)  \n(2) श्री खखर सदकय  सुपुत्र स् व. ांठा सदाय , उमेर - ६०, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - \nझंझारपुर (आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nतकनपुरक सह भकि संगीत   \n(1) श्री रकमविलकस यकदि  सुपुत्र स् व. दुखर  यादव , उमेर - ४८, गाम - शसमरा , पजस् ट- सांहग , भाया - \nघजघ़िडीिा , था ा - ु ु लपरास, जज ला - मधुा ी (हा िार)  \nतरसक/ तकसक -  \nश्री िोगेन् र रकम  सुपुत्र स् व. हा ल् टू राम , उमेर - ५०, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था  ा - झंझारपुर \n(आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nश्री रकिेन् र रकम  सुपुत्र कालेश्वर राम, उमेर - ५८, गाम - मझौरा , पास् ट- छज ा , भाया -  रहि या , जज ला - \nमधुा ी  (हा िार)   \nरमझकसल / र्ठझकसल/ र्रतकल िकदर् -  \nश्री सैनी रकम सुपुत्र स् व. लशल त राम , उमे र - ५०, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - झंझारपुर \n(आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nश्री िनर् मण् डल सुपुत्र स् व. उशचत मण् डल , उमेर - ६०, रमझाशल / कठझाशल / करताल वादक ,  १९७५ ई.सँ \nरमझाशल  ाजाै छशथ । पता - गाम - ाढि याघाट/रसुआर , पजस् ट- मुंगरािा , भाया - िी  माली , जज ला - सुपौल (हा िार)  \nगुमगुथम यकाँ/ ग्रुम बकिक  \nश्री परमेश्वर मण् डल सुपुत्र स् व. हा िारी मण् ड ल उमेर - ४१, १९८० ई.सँ गुमगुिीमयाँ ाजाै छशथ । \nश्री िुगकय सकफी सुपुत्र स् व. श्री श्रीचन् र साुी , उमेर - ७५, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - \nझंझारपुर (आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nडंर्क/ ढोल िकदर्  \nश्री बदरी रकम, उमेर - ५५, पता - गाम इटिरी , पजस् ट- ाेलिी , भाया - िी  माली , था ा - मरौ ा , जज ला - सुपौल (हा िार)  \nश्री योगेन् र रकम  सुपुत्र स् व. हा ल् टू राम , उमेर - ५५, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - झंझारपुर \n(आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nडंफक (िजलीमे ाजाओल जाइत...)  \nश्री िग्रनकि चौधरी उफ ा  थधयकनी दकस  सुपुत्र स् व. मिावीर दास , उमेर - ६५, पता - गाम+पजस् ट- ाेरमा , भाया - \nतमुररया , था ा - झंझारपुर (आर.एस. शश हवर) ,जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)  \nश्री महेन् र पोाकर , उमेर - ६५, पता - गाम+पजस् ट- च ौरागंज , भाया - तमुररया , जज ला - मधुा ी (हा िार)  \nनङ े रक/ वडगरी -  \nश्री रकम प्रसकद रकम सुपुत्र स् ि. सरयुग मोची , उमेर - ५२, पता - गा म+पजस् ट- ाेरमा , भाया - तमुररया , था ा - \nझंझारपुर (आर.एस. शश हवर) , जज ला - मधुा ी हप  - ८४७४१० (हा िार)   \n  \nविदेहर् वर्छ ु  वििेषकंर्म - \n१) हकइर् ू  वििेषकंर् १२ म अंर्, १५ िून २००८   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n9 \n \nVideha_15_06_2008.pdf          Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf       12.pdf \n२) गिल वििेषकंर् २१ म अंर्,  १ निम्बर २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf       Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf         21.pdf \n३) विहवन र्िक वििेषकंर् ६७ म अंर्, १ अक्टूबर २०१० \nVideha_01_10_2010        Videha_01_10_2010_Tirhuta             67 \n४) बकल सकवहत्य वििेषकंर् ७० म अंर्, १५ निम्बर २०१० \nVideha_15_11_2010        Videha_15_11_2010_Tirhuta             70 \n५) नकटर् वििेषकंर् ७२ म अंर् १५ ददसम्बर२०१० \nVideha_15_12_2010        Videha_15_12_2010_Tirhuta           72 \n६) नकरी वििेषकंर् ७७म अंर् ०१ मकचा २०११ \nVideha_01_03_2011        Videha_01_03_2011_Tirhuta           77 \n७) बकल गिल वििेषकंर् विदेहर् अंर् १११ म अंर्, १ अगस्त २०१२ \nVideha_01_08_2012        Videha_01_08_2012_Tirhuta           111 \n८) भल्क्त गिल वििेषकंर् १२६ म अंर्, १५ मकचा २०१३  \nVideha_15_03_2013        Videha_15_03_2013_Tirhuta           126 \n९) गिल आलोचनक -समकलोचनक -समीक्षक वििेषकं र् १४२ म , अंर् १५ निम्बर २०१३ \nVideha_15_11_2013        Videha_15_11_2013_Tirhuta           142 \n१०) र्किीर्कंत थमश्र मधुप वििेषकंर् १६९ म अंर् १ ि निरी २०१५ \nVideha_01_01_2015 \n११) अरविन्द ठकर् ु र वििेषकंर् १८९ म अंर् १ निम्बर २०१५ \nVideha_01_11_2015 \n१२) िगदीि चन्र ठकर् ु र अवनल वििेषकंर् १९१ म अंर् १ ददसम्बर २०१५ \nVideha_01_12_2015 \n१३) विदेह सम्मकन वििेषक र्- २००म अ र् १५ अप्रैल २०१६/ २०५ म अ र् १ िुलकई २०१६ \nVideha_15_04_2016 \n  \nVideha_01_07_2016 \n  \n१४) मैचिल  स .ड ./ अल्बम ग त संग त विशेर्ांक- २१७ म अंक ०१ जनिर  २०१७ \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंवित रर्नापर आम ंवित आलोर्कक टटप्पण क शंखला \n१. र्कथमनीर् पकंच टक र्वितक आ ओइपर म धुर्कन्त झकर् दटप्पर्ी \nVIDEHA 209th issue हवदेिक दू सए  ौम  अंक \nVideha_01_09_2016 \n \nविदेह ई -पवत्रर्कर्  बीछल रचनकर् संग - मैसिलीर्  सिाश्रेष्ठ रचनकर् एर्टक स मकनकन्तर संर्लन  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n10 \n \nविदेहमसदेहम २ (मैसिली  प्रबन्ध-वनबन्ध-समकलोचनक २००९-१०) \nविदेहमसदेहम ३ (मैसिली पद्य २००९-१०) \nविदेहमसदेहम ४ (मैसिली र्िक २००९-१०) \nविदेह मैसिली विहवन र्िक  [ विदेह सदेह ५ ] \nविदेह मैसिली लघुर्िक  [ विदेह सदेह ६ ] \nविदेह मैसिली पद्य  [ विदे ह सदेह ७ ] \nविदेह मैसिली नकट्य उत्सि  [ विदेह सदेह ८ ] \nविदेह मैसिली सििु उत्सि  [ विदेह सदेह ९ ] \nविदेह मैसिली प्रबन्ध-वनबन्ध-समकलो चनक [ विदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \nअपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठकउ।  \nगजेन्र ठाक ु र \nggajendra@videha.com \n \nऐ रचनकपर अपन  मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठकउ।  \n२. गद्य \n२.१.१. जगदीश प्रसाद मण् डलक  दूटा लघु कथा  २.जगदीश  प्रसाद  मण्डल- सतभैंया  पोखैर  (तेसर  संस्करण ) सँ  १३ \nटा लघु कथाा \n२.२.राजदेव मण् ड लक  जल भँमर उपन् या सक लगला कड ़ ़  \n२.३.रवीन्द्र नारायण ममश्र- क्रोध \n२.४.१.डॉ. शशव क ु मार प्रसाद- आलेख - दशलत साहित् यक ेँ  आ  साहित् यसँ ु ु टक े ााक प्रयजज  २. डॉ. क ै लाश \nक ु मार ममश्र- तमाक ू ल सं ारााद िजइत मैशथल आ मैशथली संस्क ृ हत  \n१. िगदीि प्रसकद मण् डलर् दूटक लघु र्िक  २. िगदीि प्रसकद मण् डल रसचत  ‘सतभैं यक पोखैर ’ लघु र्िक \nसंग्रहर् तेसर संस् र्रर्साँ १३ गोट र्िक  \n१  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n11 \n \nश्री िगदीि प्रसकद मण् डलर् \nदूटक लघु र्िक  \nस् मृवत िेष  \nतीस ढदसम् ार , शुक्र ढद । 2016 ईस् वी। साँझक सात ाजे रह्माना न् द ाााा ाीतैत ढद क साँझ आ लगला \nढद क पैछला साँझमे अप  अराम -हवश्राम करैाला जगिपर असगरे शजका क ु ल ाैसल छला। ढद ुका पहिल \nउख़िािामे जे दूटा रजटी जलखैक रूपपमे खे े छला , ास आजुक ढद  भररक ओताे अिार भेटल छेलै । ह त् य  \nएगारि ाजेमे  िेह िार आइ ती  ाजेमे  िेला , जख  ाच् चा क पाथिथिंव शरीरक ेँ  असमसा  पुँचौल गेल। \nओ ा , ढद क भा स पररवारमे भऽ चुकल छेलै , मुदा तेिे  ाेर ओ घट ा भेल जे ओ भा स कएल भजज  ारत ेमे \nप़िल छल।  िेला पछाइत खेााक इच् छा  रह्माना न् द ााााक ेँ  जरूपर भेलै  मुदा भजज  रजकाा -ले तेतेक दूत -भूत \nम क चारूपकातसँ ल रूपपे घेर लइ छेलै  जे म क इच् छा  म ेमे घुररया -हुररया जाह , मुदा मुिसँ ह कालैक सािसे  े \nिजइ । सािसज क े  ा िजइतै , एक ढदस पररवारमे सभसँ ऊपर –उमेरज आ खाढढ़यजमे – िजइक  ाते जँ वएि  इ सहि \nसकता तँ दजसर क े  ा सहि सकत। मुदा सिाज तँ सिा छी , एक अन्न-पाह क सिा भेल , दजसर ाात -हवचारक संग \nसुख-दुखक। तहूमे पररवारक रूपद  आ समाजक जजज्ञासु रूपद क धार ाहिये रिल छेलै ।  \nचौकीपर ाैसल  रह्माना न् द ाााा अप  ाीतल , ाीतैत आ अाैाला काल्ल् ि क संध् या-ान् ध  कऽ रिल \nछला , मुदा ाान् िे क ु ाान् ि भऽ जाइ । क ु ाान् ि ई जे ाीतल  अ घन् टा  शजक े -शजक , दुखे-दुखमे ाीतल छेलै  आ \nअाैाला ाीतैत राहतक भजज क आशा सेिज  हियेँ  छेलै । काल्ल् ि क एिे  कढठ  समए पार कऽ सका की  हि ,से \nम े -म  रह्माना न् द ाााा हवचारर रिल छला। मा े ई जे राहत भररक साहि्‍त् य क कायाक्रममे जवाादेिक रूपपमे पार \nकरा छेलै । जवाादेिी एिे  जे किीं कायाक्रमे  े भँशसया जाए। एिे  भार ह मािैले तँ कन् िज  मजगूत चािी जे \nभजज ेसँ शरीरक ेँ  भेटत , सएि िेरा गेल अशछ।  \nगणण तीय दौ़िमे दु ू ढदस रह्माना न् द ााााक ेँ  ााधा ाामधत काइये रिल छेलै । तैपर म  क ु ढद -क ु ढद अप  स् मृहत \nढदस दौ़ि-दौ़ि जाइ । जेकरा रह्माना न् द ाााा शरीरान् त  ाुजझ टारर कऽ ािटारए चािै छला , वएि   शछह़िया-शछह़िया \nम क ेँ  चारूपभरसँ घेर लैत रिै ।  \nपररवारमे ओि  घट ा भेल जइमे एकटा अचेत ााल -ाजधक अन् त भेल। चूक क े तए भेल ई जँ पररवारक \nलजक  हि गुणण लेत तँ आगूक गुणाधीश गुणातीत क े  ा भऽ सक ै ए। मुदा ााााक म मे ईिज  चैत रिै  जे अख  ल \nाातक ेँ  मा े ल घट ाक ेँ  हवचारासँ  ीक ई िएत जे तत् का ल वातावरणक ेँ  पहि े असशथर कएल जाए। जँ हवचार -\nहवमशाक क्रममे कज ज मारूपक हवचार सजझामे आहा जाए आ चामेक मुँि छी , किीं ओ हवचार म मे छ़िैप कऽ मुँि \nिजइत ह क ै ल गेल , तख  तँ ओ आरज मारूपख िएत ! तँए  इ हवचाराे ाेसी  ीक...।  \nमुदा लगले ु े र ााााक म मे उढठ गेलै  जे अ ेकज जजज्ञासु जजज्ञासा करए जइ घट ाक लेल आहा रिल छैथ \nआ घट ाक म मा स् थलक ेँ  देखखए  े पाहा रिल छैथ , तख  तँ ओ अधे -शछधे जजज्ञासा  े भेल। ..असमंजसमे प़िल \nरह्माना न् द ाााा ह ्‍ च ये  े कऽ पाहा रिल छला जे की  ीक िएत। आँखखक सजझक जे घट ा अशछ ओकरा जेते \n ीक जकाँ अख  हवचारर सक ै  छी , ओते ाशसयाएलमे थज़िे िएत। तहूमे कौल् ु का काज आरज  जढटल अशछ। एि ज \nतँ भाइए सक ै ए जे जहि ा आइ पररवारक घट ा भेल तहि ा काल्ल् ि  समाजजमे भऽ सक ै ए , तख  तँ पररवारक \nहवचारक ेँ  अगुयाएाज    ीक  हियेँ  िएत , तँए अख े हवचारा ाेसी  ीक...।  \nतिी ाीच रह्माना न् द ााााक ेँ  समाजक सरजकारी ाहि , जज कर घर ागलेमे छै , पुँचली। अगवास , ाा ़िी-\nझा़िी खेत -पथार सेिज दु ू गजरेक एक्क े ठाम छै । ढद -राहत प़िजसीक रूपपमे दु ू आइ सत्तैर ाखासँ संगे जज गी  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n12 \n \nजीाैत आहा रिल छैथ। ओ ा हान् दा  चारर मास रह्माना न् द ाााासँ जेठ छशथ , मुदा दु ूक ाीच वएि  ‘रे -टे’ाला \nसम् ान् ध तहियेसँ मा े ाच् चे सँ संगे आहा रिल छै , जे अख ज पजता -पजतीसँ भरल घर रहितज , ओि े छै ।   \nअप ा संग हान् दा स् टीलक थारीमे दस -ाारिटा रजटी आ ााटीमे तरकारी  े े , ई सजशच पुँचली जे ढद ुका \nभा स रह्माना न् दक पररवारमे कएले रहि गेल ,शजकाक ु ल पररवार रि े अख ज मा े राहतयजमे भा स  हियेँ  िेतै  आ \nकाल्ल् ियज कख  िेतै   तेकरज ठ े का   हियेँ  अशछ। शसया -चेत  सहियज सक ै ए मुदा पररवारमे जे दूटा ाुढ़ आ ती टा \nछजट-छजट ाच् चा अशछ ओ क े  ा सहि सकत...।  \nओ ा रह्माना न् द ाााा अप  कजठरीक क े ाा़ि अ़िका कऽ असगरे ाैसल हवचारर रिल छला। तिीकाल हान् दा  \nक े ाा़ि खजशल कजठरीमे पुँचली।  \nअहाते हान् दा परजसल था़िी आगू ाढ़ाैत ाजली - \n“जे ढद क दजख छल से भेल , शचन् ता छज़िि, खा लएि। ” \nहान् दाक मुिसँ खशसते रह्माना न् द ाााा ुु ै क -ुु ै क कऽ का ए लगला -   \n“िमर ाेल क े तए गेल , िमर ाेल की भेल.. !” \nओ ा हान् दज अ ुमा  क े ली जे  ‘ाेल ’ पजताक ेँ  किै छैथ। \nाजली - \n“हकछ  े भेल , जहि ा आ एल तहि ा गेल। ई दुह यॉंक रीहत शछल , सभक ेँ  िजइत आएल अशछ , आगुओ िजइत \nचलैत रित। ” \nएक ाखा  अ मासक रजश क प्राणान् त  पाह मे कठुआ कऽ भेल। राहतयेसँ चशल अाैत शीतलिरी अप  \nहवकराल रूपप पक ै ़ि  े े छल।  \nणभ सुरका पिर। श्रमशील पररवार रि े पररवारक सभ अप -अप  काजमे लहग चुकल छला । हकयज \nअँग ा -घरक काजमे तँ हकयज माल -जालक पाछ ू । ओ ाच् चा –ाेल –जा़िक सभ वस् त्र पिीर े –मा े जूत्ता -मौजा आ \nसुती कप़िासँ लऽ कऽ ऊ ी स् वीटर , कजट, टजपी सभ हकछ ु  पिीर े–िाथमे एकटा हगलास  े े चापाकलक आगू जे \nपाह क खामध छै , तइमे हगलासमे पाह  शलअ गेल। ओ ा जा़ि रिौ हक गर मी , थाल -पाह सँ ओइ ाच् चा क ेँ  हवशेष \nशस ेि छेलैिे। चंगला ाच् चा  तँए  जैरसँ ओझल िजइते छल। हगलास  े े जे गनग सँ ह कलल , से दजसरज -तेसरज \nदेखलक। मुदा सभ ढद  कज ज - े -कज ज वस् तु  े े ह क ै लते छल , तँए हकयज हकए ओहूपर हवशेष  जैर दइत। पाह  \nशलअ खामधमे जख  गेल , भररसक तिीका ल ओ हपछै़ि कऽ खामधमे चशल गेल। ओ ा , खामधयजक ेँ  ाुत गिींर \n हियेँ  किल जा सक ै ए , मुदा एक-डेढ़ िाथक ाच् चाक लेल तँ गिींरगर छेलैिे। तहूमे जहि ा ाु ा  जकाँ समए तहि ा \nपाह  सेिज छेलैिे। पररवारज  रहितज हकयज ओइ ाच् चा  ढदस  इ तकलक। सढदकाल खुर -खुर कररते रिैत छल। \nतक ै क कज ज शंकज  े रिइ। ढद -ढद क वृणत्त छेलइ। हकछ ु ए कालमे ाच् चा जा़िसँ ते ा आक्रान् त भऽ गेल जे प्राणान् त \nभऽ गेलइ !जख  ाच् चा पर  जैर गेल आ ताक -िेर शुरूप भेल तख ज रह्माना न् द ााााक म  गाािी दइते रिै  जे \nभररसक हकयज चजरा कऽ औ ााै दुआरे रखख  े े अशछ। ाच् चा क माइये खामध सँ मुइल ाच् चाक ेँ  ह काशल आँग  \nआहा रखैत ाजली - \n“िमर रजश .. !”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n13 \n \nओ ा  ीकज समैमे आ अधलज समैमे तँ ह सशचते मतज -हपता , भाइयज -ाहि  आ ददज -दादीक  जैर ओइ \nाच् चापर रहिते छल मुदा पाँच ढद  पहि े रह्माना न् द  ााााक पररवारमे एिे  दुखद घट ा भेल छेलै  जे खसैत -खसैत \nपररवार ाँचलै  । मुदा घट ाक एिे  हवकराल रूपप छल जे म े  हि , क े तेकज गजरेक शरीरजक ेँ   ीक जकाँ आक्रान् त \nअख ज क े  हि छल। िजइतज अहि ा छै जे पररवारे आहक समाजेमे जँ कज ज मारूपख घट ा घटैए तँ पररवारज आ \nपररवारज क ेँ  सेिज झकझजरर दइते अशछ। जइसँ पररवारक अ ेकज जरूपररयात काज सभपर सँ  जैर ि ढटये जाइ \nछइ। तँए किलज जाइ छै जे  ‘हवपणत्त असगरे  इ अाैए, एकक संग अ ेकज अहाते अशछ। ’ \nरजश  आ क ृ ष् णा दु ू सिजदर भाए , रह्माना न् द ााााक तेसर ाेटाक दु ू सन् ता  । क ृ ष् णा जेठ , जे साढ़े ती  \nाखाक अशछ आ रजश  छजट जे एक ाखा  अ मासक छल। रजश क मुँिमे ऊपर छि गजट दाँत आ ह च् चाँ चाररटा \nदाँत सेिज ज ैम गेल छल। दौ़िैत चशलते छल। ाजली तँ साु  इ भेल छेलै मुदा हकछ ु  शब्‍ द  साु जरूपर भाइए गेल \nछेलइ। कख ज  ‘ाा ’ रह्माना न् द ााााक ेँ  किै छेलै , तँ कख ज शसखौलापर  ‘ााा ’ सेिज किै छेलै ।  \nरह्माना न् द ाााा क ृ ष् णा क ेँ  शस ेिसँ ‘ाेल ’  ाओं रख े छैथ। मास ढद सँ रजश  सेिज अप ाक ेँ  ााााक ाेल \nाुझए लगल छल , तँए ााााक मुिसँ  ‘ाेल ’ ह क ै लते रजश  ााजज उठ ै त छल - \n“एेँ ।” \n‘एेँ ’ कहि दौ़ि कऽ लगमे आहा िाथमे जे कज ज औजार वा खाइ -पीाैाला वौस देखै छल ओ छी  लइ छेलै । \nखाली वौसेटा  इ छी ै छेलै , संग लहग ाा़िी -झा़िीक काज ढदस से िज हवदा भऽ जाइ छेलै ।  \nाच् चा पेा रह्माना न् द ााााक म मे अप  जज गीक साथाकता सेिज  शचते रिै छेलै । जज गीक साथाकता ई जे \nएक समए मा े एक क्षण -पल जँ एकसँ ऊपर अ ेक हक्रयाक संग चलए। से रह्माना न् द ााााक ेँ  ‘ाेल ’ पेा िजइ छेलै । \nकिलज जाइ छै जे उमरदारक मा े ाुढ़ -ाुढ़ा ुसक प्रथम काज भेल ााल -ाजधक संग रहि हकछ ु  शसखाएा। से भेढटये \nजाइ छेलै ।  \nओ ा रह्माना न् द ाााा खेत -पथारमे काज करैाला अप  िशथयाएल औजार –\nिँसुआ, खुरपी , टेंगारी , क ु ़ििैर, िथौरी , ाैसला , आ़िी इत् याढद जीव जपयजगी औजार अप ा -ले तँ रख हि छैथ , मुदा \nतँए ाेल -ले  इ रख े  छैथ सेिज  हियेँ  किल जा सक ै ए। भजशथयाएलज आ आकारजमे छजट अ ेकज औजार ाेल -ले \nसेिज रख े छैथ। ाेल चशल गेल मुदा ओ औजार जे ाेलक छल , ओ तँ छैन् िे। ओ ा हकछ ु  एि ज तँ लछे जे ाेल अप  \nऔजार ााााक िाथमे ध़िाैत ु कर िाथक छी  लइ छेलै । मुदा ओि  ााल -ाजधसँ जँ काज ाामधत िजइक \nसम् भाव ा िएत , तख ज तँ दूटा उपाय अशछए , एकटा जे ओइ िाशथयारसँ भररगर काज ध़िा थका ढदल वा म े \nु ु सला कऽ ािका ढदल। ..रह्माना न् द ाााा सएि करै छला। जख े पजता िाथक औजार छी ै छेलै  हक आह़िपर \nाैस गमछामे ाान् ि ल पा क पजटरी खजशल डक ै  छला - \n“क े  पा  खाएत ?” \nजहि ा घर -पररवा रसँ िटलज गीत - ाद वा अन् य कज ज अवाज ााल -ाजध जँ सु ैए तँ अप ज ओिी अवाजक \nअ ुकरण करए लगैए , तहि ा ाेलाज  ‘पा ’ सुह ते ााजज उठ ै छल - \n“िम। ” \nाेलााक ेँ  राजी िजइते ाााा ाजै छला - \n“जे सभ पा  खाएत ओ सभ एतए औत। ”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n14 \n \n‘एतए औत’ सुह ते ाेलाा िाथक छी ल िशथयार ओतै रखख दौ़िल आहा पा क वौसक ेँ  उ टाए -पु टाए \nलगैत छल। जे ा -जे ा देखैत ते ा -ते ा कराज करैत तँए ाााा पहि े पा क पात ुाह़ि एक -टुक़िी दऽ दइ \nछेलखख । जख  जरदा ाेर अाै छल तख  मुन्ना लगले जदााक शीशी मुँिमे झाँह़ि किै छेलखख - \n“आा चलै चलू। ” \n‘चलै चलू ’ सुह ते ाेलाा अप  औजार –खुरपी –पक ै ़ि आह़िपर खामध खु ए लगै छल...।  \nरह्माना न् द ाााा चौकी पर ाैसल तेते जज़िसँ ुुकला जे आँग  तक का वक अवाज पुँच गेल। ओसार पर \nाैसल महिला समुदाय , जे भरर ढद क का वक हवराम  े हि छेली आ ाेलाेक चचा करै छेली। ााल -ाजध \nाेलाा , अचेत ाेलाा , ओ क े  ा जज गीक ममाक ेँ  ाुझैत ओ क े  ा ाु झैत जे आहग -पाह  जीव  दइतज अशछ आ लइतज \nअशछ। ओ क े  ा ाुझैत जे जहि ा ााल -ाजध -ले शीतलिरीक शीताएल पाह  ज मारा अशछ तहि ा तँ आहगयज अशछ \nहक े...।  \nााााक का वक अवाज सुह  महिला समूिसँ एक ाजली - \n“भरर ढद  ाु़ििा कह ते रहि गेला !” \nदजसर ाजली - \n“कु  जे पजते लागल अप ज चशल जेता ! अहि ा सभ ढद सँ िजइत एलैए। मेला -ठ े लामे जहि ा ााल -ाजध \nखेलौ ा की ैए आ खेलाइत -खेलाइत रस् ते मे ुजह़ि लइए , सएि ाुझथु ।” \nमुदा ाीचमे ाैसल , जे क्ष े हकछ पहि े मुँि ान्न क े  े छेली, ओ ुु ै क उठली - \n“आा , ााााक कागत -पे  क े  शछ तै..!” \nाेल शसु ा  रह्माना न् दे ााााक  इ छेलै  । पररवारक सािक छल। \nमाइक  ‘रजश ’, ाापक  ‘लल् ला ’, दादीक  ‘ाौआ ’, ा़िकी माइक  ‘वौका ’ इत् याढद सािक अप -अप  छल। सभ \nछल  हि , अख ज अशछ। मालक घरमे दादीक ाौआ ऐं -ऐं करैत गजार -गोंत ाुढढ़या माँक ेँ  देखैाते अशछ , हासरत ओइ \nढद  जइ ढद  दुह याँक ेँ  हासैर अप े हवदा िेती...।  \nस् मृतज तँ स् मृहत छी, ओ तँ हकयज अप े जीता जज गी धररक  े गारंटी दऽ सक ै ए। िँ एि ज स् मृ हत तँ िजइते अशछ \nजे मिाभारतक अणभमन् यु जकाँ ााल -ाजधेक रूपपमे ठाढ़ अशछ। िमरज ाेलक मृत् यु  ओइ पररल्स् थहतमे भेल जइ \nपररल्स् थहतमे पररवार -समाजक ाीच ाेवस् था क ल़िाइ ु ँ सल छल। पज े दू ाखा क ाेलाा हकए माइक दुख ाुझैत जे \nपररवारमे  ारीक जज गी अख  क े ते भुमकम जकाँ डजशल रिल अशछ। मुदा ाेलाज तँ ाेलाा छी ओ तँ माएक ेँ  किाे \nकरत हक े जे माए िम अचेत छेलौं जीव -मरण  इ ाुझलौं , तूँ सचेत िज जे भहवस एिे   इ िौउ।  \nहवल्स् मत रह्माना न् द ााााक ेँ  देख हान् दा  ाजली - \n“खेलौ ा ाह  आएल छल आ खेलौ े जकाँ चशल गेल , तइले एते दुख -पी़िा क े लासँ की िेति ?” \nचारर मास जेठ ाहि क ाात सुह  रह्माना न् द  ाााा ाजला - \n“िमर ाेलाा खेलौ ा  इ छल , ओ तँ दुह याँक खेलक खेला़िी छल। ”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n15 \n \nतैाीच रह्माना न् द ााााक पत् ी क ृ ष् णा क ेँ  िाथ पक़ि े पुँचली। क ृ ष् णाक म मे अप  प्र्‍   छल आ हकशजरीक \nम मे अप  हवचार छेलै । तैाीच हान् दा  तरकारी -रजटी सजल थारी हकशजरी ढदस ाढ़ौली। हकशजरी िाथसँ पक ै ़ि \nलेलै । पकह़िते रह्माना न् द ाााा ाजला - \n“पहि े ााल -ाजधक ेँ  ढदयौ।” \nह च् चामे थारी रखख हकशजरी एकटा रजटी आ तरकारी ाेलाा ढदस ाढ़ौली। ओ ा देखा -देखी ाेलाज घट ाक \nपछाइत अन्न  इ खे े छल, मा े भात -रजटी  ै खे े छल। मुदा हास् क ु ट आ दजका क चटपटौआ हवन् यास खा म क ेँ  \nथीर तँ रख हि छल। िाथमे रजटी लइसँ पहि े ाेलाा ााजल - \n“ाााा , अप  रजश  ाौआ झंझारपुर डाक्टर लठाम गेल अशछ हक े ?” \nक ृ ष् णाक ाात सुह  रह्माना न् द ााााक छाती दिैल गेलै । कज ज अाजध ाच् चा क प्र्‍  क ेँ  काटता? ओिज तँ \nाच् चाक ओ श््‍ य–हपताक िाथमे झाँपल ाच् चा  मजटर साइहकलसँ डाक् ट र लठाम लऽ गेल छल –देख े रिए , तेकर \nपछाइत मधया -पुताक संग खेलेमे लहग गेल छल...।  \nरह्माना न् द ााााक ेँ  म मे उठलै - अप ा संग ाच् चजक ेँ  दुख-सन् ताप देा  ीक  हि , ाजला - \n“िँ , रजश  ाौआ झंझारपुर डाक् ट र लठाम गेल अशछ। खामधमे ाौआ डुमम गेल छेलै हक े.. !” \nअप  प्र्‍  क उत्तर पेा ा़िका ाेलाा मा े क ृ ष् णा  िाथमे रजटी लऽ खाए लगल। क ृ ष् णा क ेँ  खाइत देख हकशजरी \nहान् दा ाहि क ेँ  लपटैत ाजली - \n“घरक गारज  भऽ अ िीं क ाै तख  और लजक चुप रित। अिाँ म  थीर करूप। ” \nथीर िजइते रह्माना न् द ााााक म मे उठलै - सुग् गा उह़ि गेल। आा क े करा पाकल लताम आ ाैरक झा़ि \nपरिक पाकल हतलकजर देा ..! \nी  \nशब्‍ द सं्‍ या : 1944, हतशथ : 6 ज वरी  2017 \n  \n \n  \nििा डे  \nचैत मर ास  िजइते ाैशाखक आगम  भऽ गेल। ओ  ा , जहि ा मासक जन् म  भे े मास मररतज अशछ आ \nज ैमतज अशछ , तहि ा  े मौसमजक मासुप  िजइए।  \nणभ सुरका समए। प्रखर मौसम रि े सूयाक हकररणजमे प्रखरता आहाए गेल अशछ। चौक -चौरािाक दजका -\nदौरी जे जा़िक मासमे शसरशसराइत अाेर कऽ खुजै छल ओ जे ा -जे ा गरमी धाैत गेल ते ा -ते ा साेर खुजए \nलगल , तँए आा चारर ाजे साेरगरेसँ चौकक दजका  खुजए लगैए। ओ ा , दजका ज -दौरीक अप -अप  हिसाा \nअशछ। हकछ ु  एिे  अशछ जेकर गहििंकी चारर ाजे भजरेसँ पुँचए लगै छै आ हकछ ु  एि ज अशछ जे आठ ाजेक पछाइत \nखुजैए आ हकछ ु  एि ज तँ लछे जे दस ाजेक पछाइत खुजैए।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n16 \n \nआ े जकाँ जीव  काका सेिज  चारर ाजे भजरे चौकपर झूठ -साँच समाचारज सु ैले आ खेती -पथारीक गपज -\nसप् प करैले पुँचाे करै छैथ। मौसमज अ ुक ू ले रिै छै । मौसम अ ुक ू ल ई जे जहि ा ाारि मासक सालमे ती टा \nमौसम रि े छिटा रीतु अशछ , तहि ा  े ढद -राहतक ाीच सेिज दूटा मौसम अशछ। तैसंग दूटा समरस सेिज अशछए। \nएकटा भेल राहत -ढद क सीमा पर  ‘भजरक ’ आ दजसर भेल ढद -राहतक सीमा पर  ‘साँझक ’। ओ ा , दु ू मौसमक \nअप -अप  गुण सेिज छइिे। जहि ा पूााा िवा देिक ऊपरमे ठं िा लगैए आ देिक भीतर खौंहतयाैए तहि ा  े \nपछाा िवा ऊपरसँ खौंहतयाैए आ भीतरसँ ठ ं ि ा ाैए। खाएर ई तँ भेल िवाक ाात , साँझ -भजर क अप  हिसाा \nअशछ। जे दु ू दू गहतये चलैए। मा े ई जे जख  िवा चलैत रित , तख  एक रंगक भेल आ जख  िवा ठाढ़ रित \nतख  दजसर रंगक भेल। मुदा से  हि , एक तँ शुरूपक समए , जे अंगरेजीक ाीतैत माचा आ चढ़ैत अप्रीलक भेल , आ \nवसन् त रीतुक अधाेसू वसन् त भेल।  \nचौक-चौरािाक िवा -पाह  पीा जीव  काका घरपर एला। ओ ा माल -जालक ेँ  सेाेरे घरसँ ह काशल ाािरक \n ाढदमे ााखन् ि  खाइ -पीाैले सा ी -क ु ट्टी लगाइए गेल रिैथ, जे खा कऽ मालज -जाल अरामसँ ाैस गेल छल।  \nघरपर अहाते जीव  काका पहि े माल -जाल देखलै । ती ू मालक ेँ  ाैसल पौज करैत देख चजट्टे घुमम कऽ \nदराज् जा पर िजइत आँ ग  गेला तँ देखलै  जे दशछ वररया ओसारपर म  मारर पुतजु ाैसल छेली आ पछाररया \nओसारपर पत् ी दु ू पजती आ दूटा आ  अँग ाक स् त्रीगणक संग चुपचाप ाैसल छैथ आ म े -म  हकछ ु  हवचारर रिल \nछैथ। \nदु ू ओसारपर  जैर खखरा जीव  काका तारतममे पह़ि गेला जे हकए सभ ए ा ठक ु आएल ाैसल छैथ ! अख  \nतँ भजरक समए छी , ढद क शुरूपआतक समए , जे क े तेकज काज करैक समए छी , तख  हकए सभ म  मारर ाैसल \nछैथ? जँ भजरेमे लजकक काज िेरा जाए , मा े  इ रिै तख  भरर ढद  पाह  डेंगज ाइ छजह़ि ओ करत की.. ?  \nआँग -दराज् जा क ाीच मुँिथैरपर ठाढ़ भेल जीव  काका दशछ वररया ओसारपर ाैसल पुतजु पर  जैर \nदेलै  तँ देखलै  जे पुतजुक आँखखसँ  जरक ाू  शछटैक रिल छै ।  जरक ाू  देख म े -म  सजचए लगला जे हकछ ु  \nकारण जरूपर अशछ। मुदा जााे ओ हकछ ु  ाजती  हि , तााे ाुझाज क े  ा करा.. ? \nपत् ी ढदस  जैर दैत जीव  काका ाजला - \n“हकए सभ ि़िताल क े  े छी?” \nपत् ी तँ ‘िँ -हूँ ’ हकछ ु   े ाजलै । मुदा ममरममराइत पुतजुक मुिसँ ह कलल - \n“रजश क आइ वथा डे...। ”    \n‘रजश क वथा डे ’ सुह  जीव  कक्काक म मे जजरक धक्का लगलै । धक्काक कारण भेलै  जे ती  मास पूवे \nरजश  दुह याँ छजह़ि चुकल छल। मा े कल लगक खामधमे जइमे कलक पाह  जमा िजइत अशछ , ओिी खामधमे खशस \nरजश  जा ़िे कठुआ कऽ प्राणान् त कऽ चुकल छल। शरीरक तँ अन् त भऽ गेलै मुदा जज गीक अन् त क े  ा मा ल जाए। \nहकछ ु ओ ढद  तँ घरवास क े  हि अशछ। \nओ ा , जहि ा आ  पररवारमे एक -एक ाेकतीक ेँ  अ ेकज  ाओंसँ पुकारल जाइ छै तहि ा जीव ज कक्काक \nपररवारमे छैन् िे। जीव  काकाक ेँ  सेिज हकछ ु  गजरे ‘जीव  काका ’, तँ हकछ ु  गारे ‘मन्नु ाााा’ सेिज कहिते छै  तहि ा \nरजश जक ेँ  हकयज  ‘रजश ’ तँ हकयज ‘ाेल ’ तँ हकयज ‘ाेलाा ’ तँ हकयज ‘छजटका ाौआ ’ सेिज कहिते अशछ।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n17 \n \nपहिल ाखा पुरलापर रजश क वथा डे धुमधामसँ पररवारमे म ौल गेल छल , आइ दजसर साल छी। ल हाच् चे मे \nरजश  पौ े दू ाखाक आयु पुराैत दुह याँ छजह़ि देलक। जहि ा गाम समाजक ाुढ़ -पुरा  जीहवतक ेँ  मतालजक [1] आ \nमृत् युक ेँ  मृत् युलजक [2] ाुझाज करै छैथ आ ा जाज करै छैथ तहि ा जीव  काका सेिज पुतजु ढदस तक ै त ाजला - \n“रजश  स् वगाक सुख करैए , अप ा सभ  क ा मे छी , तख  अ ेरे जे घर -पररवारक काज छजह़ि सभ शच्‍न् तत \nभेल ाैसल छी से अ ेरे  े। ढद क जे भावी छल ओ भेल। तइले अ ेरे सजग -पी़िा क े  े की िएत। जे धारशलल से \nक े शलल। जाह  कऽ वा  अ जा मे चूक भेल िएत , से ओ माु करत। ” \nओ ा ाजैक क्रममे जीव  काका ााजज तँ गेला मुदा अप ज म  भीतरे -भीतर का ए -कलपए लगलै । \nका ए -कलपए ई लगलै  जे रजश  तँ चेत शील अशछ  हि , तख  ओकर ाुमध क े  ा हक्रयाशील िेतइ आ हवचारत \nक े  ा जे पररवारमे अहि ा क ी कम -ाेसी िजइते छइ। तहूमे  रंग -हारंगक लजक सेिज रहिते अशछ , तँए टुटी-ु ु टी क ी \nिेाे करैए।  \nरंग -हारंगक मा े भेल जे एक वंशक वा एक क ु ल -ख दा क रि े लजकक शरीरक रंग -रूपप, लम् ाा इ-चौराइ \nहकए  े एक रंग िौउ , मुदा ाुमध-हवचार क े  ा एक िएत। ओ तँ भीतर -ाािर दु ूक ाीचक शल्क् त  छी, ओ तँ उमेरजक \nहिसााे आ गहत शीलतजक हिसााे कम -ाेसी िेाे करत।  \nजीव  कक्काक म  ठमैक गेलै । ठमैक ई गेलै  जे रजश  तँ  े आा ल धरतीपर आहा माइक दूध पीात आ \n े िमरे संगे िँसुआ -खुरपी  े े ाा़िी -झा़िीमे खसैत -प़िैत, क ैत -खखजैत जाएत , ओ तँ आा  इ रिल , ई तँ सभक ेँ  \nाुझए प़ितै  हक े..? \nतैसंग ईिज  े ाुझती  जे रजश  देिसँ िढट गेल , मुदा देिी वा शरीरीसँ थज़िे िटल। ओ आत् मा -स् वरूपप चेत  \nशल्क् त छी, पौ े दू ाखाक रजश क ओ शल्क् त  तँ अप  आत् म-स् वरूपपमे ममशल गेल अशछ। जइसँ पौ े दू ाखा , एक्क ै स \nमास भऽ गेल। एक्क ै स मास चौरासी सप् ताि भऽ गेल आ चौरासी सप् ता ि , सात गुणे ाे सी ढद  भऽ गेल ,इत् याढद-\nइत् याढद भाइए गेल अशछ हक े , तँए स् मृहत स ेस  इ देत सेिज तँ  हियेँ  किल जा सक ै ए।  \nअ ायास जीव  कक्काक ह राएल आँखखक ाू  एक -दजसरमे सढट -सढट टघार ाह  गालपर िजइत टघरैत \nरिाे करै , तिी ाीच पुतजुओ आ पत्त् योँक आँखख चढ़लै , आँखख चढढ़ते हवचारक सं तरण ुअ लगलै । तैाीच \nसाउस –सुदामा –संतरण िजइते सामंजस करैत पुतजुक ेँ  किलखख - \n“रजश  की तजरेटा छेलि जे िेरेलि आ तजरेटा दुख िजइ छि , िमर पजता  इ िेराएल , ाु़ििाक ‘ाेल ’  इ \nिरेलै ! सािक िेराएल ! तँए आा सभ हकयज अप -अप  खेलौ [3]  े े अप -अप  जज गीमे  इ लगाि तँ \nकाल्ल्ि-ढद  क े  ा चलति। ” \nपत् ीक हवचार सुह  जीव  कक्काक म  पमघल -पमघल कऽ गील ुअ लगलै । ाेलााक रंग -रंगल रंग \nसािक म मे  ाचए लगलै । अँग ाक रूपप ादलल। म -शचत्त दाहा सभ अप -अप  ढद चयाा ढदस ाढ़ली।  \nआँग सँ  दराज् जा पर अाैत -अाैत जीव  कक्काक म  घुमए लगलै । अप  घुमैत म  देख जीव  काका \nसजचलै  जे या तँ ओछाइ पर पह़ि रिी या  इ तँ ाैशसये जाइ। हकएक तँ जख  अप े म  ाेसमिार भऽ जाएत \nतख  तँ आरज ाेसी  जकसा  िएत।  \nदराज् जा क ओसारक दशछ वररया चौकीपर ाैसते जीव  कक्काक म  पुतजुक मुिसँ ह कलल शब्‍ द- ‘वथा \nडे’ पर गेलै । किाँसँ कहितैथ जे  ‘जन् म साल ’ छी,जन् म ढद  तँ संभव  हि अशछ। तारीख वा हतशथक ेँ  ढद क ममला  \n इ िजइए। वा  ‘साल गीरि ’ छी, यएि गीरि  े गजढठया कऽ गाँठ ा ैए , जेकरा  ‘वषागाँठ ’ सेिज किै शछल...।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n18 \n \nमुदा लगले जीव  कक्काक म  पाछ ू  घुमलै । घुममते देखलै  जे पररवार -पररवारक लजक टी.वी.क संग आा \nमजााइलजमे वथा डे म ाैत , थजप़िी ाजा -ाजा वथा डे गाैत देखैए -सु ैए। कज  माइक इच् छा  इ िेतै  जे िमरा \nकजखखया गुिारर ुअए। जिाँ धरर  ‘वथा डे’क प्र्‍   अशछ, ई शब्‍ द छी, ाेसी -सँ-ाेसी पाँहत भऽ सक ै ए , मुदा भाषा तँ  \nभाषा छी , गंगा सश्श अशछ , जइमे  ीक -अधला सािक समावेश िजइते अशछ। तँए पुतजुक ाात जीव  काकाक ेँ  \nअरूपशचगर  हि रूपशचगर लगलै ।  \nओ ा ती ू गजरे –मा े जीव  काका , जीव  कक्काक पत् ी सुदामा आ पुतजु ्‍ यामा –ती  ढदस  जैर \nाढ़ौल , मुदा रजश क  ‘वथा डे’ हक कज म सँ सजल् ि न्नी  इ िटलै । िटाज क े  ा कररतै । जहि ा जीव  कक्काक \nम मे तहि ा सािक रजश  ासले छल।  \nभा सा -घरमे पएर दइते ्‍ यामा चुल्ल् िक ेँ  गज़ि लगैत ाजली - \n“िे चुल्ल् ि, अिीं छी आ िमिीं छी जे लालक पहिल  ‘वथा डे’क ढद  क े  ा जीाैत लिलि करैत रिलौं। पहिल \nसालक  ‘वथा डे’मे ईाेर क े त्ता कप चाि अहतशथ -अभ् यागतक सेवामे लगा चुकल रिी , मुदा आइ..!” \nअाैत -अाैत हवचारक क्षेत्रमे आहा ्‍ यामा ठमैक गेली। ठमैकते ठकमुरा गेली। ठकमुराइते जे ा जज गीमे \nलगल जंग छ ु ढट -छ ु ढट जगलै । जहगते म मे उपकलै - यएि छी जज गी आ जज गीक लीला। सभ ज ै छी जे जे \nदेि रूपपमे जन् म लेलक ओ अ न् त कराे करत। मुदा देि तँ देिेटा  इ छी , जँ सजल् िज अ ा ओकरा माढटयेक माह  लेा \nसेिज तँ उशचत  हियेँ  िएत। चलाज -हुरा आ सजचाज -हवचारा ढदस  े देखए प़ित।  \nएकाएक ्‍ यामाक  जैर दौ़िैत रजश क ेँ  दु ू िाथे पक ै ़ि , कजरामे उठा , ाीच आँग मे ठाढ़ , अप  छातीसँ \nलगौ ेपर प़िलै । जख  रजश  अप  पहिल साल हगरि पैरमे मौजा -जूतासँ लऽ कऽ देिमे शटा -पेन् ट, माथपर टजपी \nलगा म ौ े रिए , ओइ संग पररवारज आ क ु टुमज-समाज तँ भरर ढद  रजश ेक हवरुदावली गाैत रिला ,मुदा अप  \nदजसर साल हगरि रजश  किाँ देख पौलक ! किाँ िमिीं आहक ई चुल्ल् िये लिलिा रिल अशछ.. ! \nम -शचत्त समेट ्‍ यामा जीव क दुख -धन्धामे लहग गेली। म मे उठलै - पौ े दू ाखाक ाेटा दुह याँ \nछज़िलक, की ओकरा म मे िमहूँ -सभ ासल िेाइ ?  इ !िमरा सभ जकाँ ओ किाँ रिल ?  े ओ हकछ ु  ाुजझ पाैत \nिएत आ  े शचन् ि पाैत िएत।  े ओकरा ाुझैक आ  े शचन् िै क हकछ ु  शेष िेतइ। ओकर सजचै-हवचारैक जग िे मेटा \nगेल , ओ हासैर गेल िमरा सभक ेँ .. ! \n्‍ यामाक म  थरथराए लगलै । पाह  जकाँ थरथराइत म क ेँ  थीर क े ली। म  थीर िजइते मुिसँ ाकार \nु ु टलै - \n“कजखखक सन् ता  छल। अप ा उहकते जे ज शलल से तँ कराे क े शलल। आा ाेसी -सँ-ाेसी एताे  े िएत जे \nअप  ढदलक डायरीमे , सन् ता क सं्‍ यामे शलखख कऽ राखा। जँ से  इ राखा तँ प्रसव पी़िाक वेद ा , मातृत् वक जे \nहवशशष् ठता छी ओ िेरा जाएत। जइसँ  ारीत् व क शल्क् तमे कमी औत। ” \nमालक घरक थैरमे सुदामा काकी गजार उठाैले ाैसाे क े ली हक आँग सँ पछ ु अाैत रजश क स् मृ हत रूपप आगूमे \nआहा गजारक ेँ  देखाैत किलक ै  - \n“ई-इ-इ..!” \nसुदामा दादी ाुजझ गेली जे  ाखन् ि टा ाच् चा गजार उठाए कहि रिल अशछ। सुदामा काकीक म मे ठिैक एलै  \nजे की गजारक ेँ  घृणाक  जररये देखा रिल अशछ आहक हक्रया स् व रूपप?  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n19 \n \nमुदा सुदामा काकीक सभ ढद क जे काजक अणभयास छै , ओइ अ ुक ू ल हा ा म सँ जप ौं िाथ हक्रयाशील \nभऽ गेलै ।  \nजख े िाथ काजक ेँ  पक ै ़ि कजजयाैत जज गीक ेँ  काजजयाए लगैत अशछ तख े जज गी काजजयाइत कीर्तिं \nढदस ाढ़ाे करैए , सुदामज काकीक िाथ ाढ़लै । आगू ाढढ़ते म मे उपकलै - ई तँ दुह याँक लीला छी , जेते ढद क \nखाहतर आ जेते भूममका करैक भार लऽ कऽ रजश  आएल ओ करैत गेल। म मे उढठते सुदामाक प्रशान् त  म  उढदग्  \nम क ेँ  शान् त करैत रजक ै त किलक ै  - \n“करज़िज तरेग सँ सजल अकासमे साइयज जन् मज  लैत आ टुढट-टुढट खसाज करैत , तँए हक अकासक शजभा -\nसुन् दरमे कमी िजइए आहक हवली  िजइए ,  हि ! ओ तँ रिाे करैए। अप ज पररवार लछे , तरेग े जकाँ  े ाढ़ाज करैए \nआ घटाज करैए। मुदा जैठाम ाढ़ती -घटतीक समरूपप रित तैठाम घटवारर -ाढ़वारर िेाे हकए करत। ” \nप्रशान् त शचत्त िजइते सुदामा काकीक म  सिमलै । सिमलै  ई जे चेत े -अचेत ेक ाीच  े दुह याँ चशल रिल \nअशछ। जख  अिी दुह याँमे अप ज छी तख  ओिीक देखा -देखी  े अप ज चलए प़ित। अप  जज गीक तँ यएि  े \nलेखा -जजखा िएत जे जइ  ढद  धरतीपर पएर देलौं तइ ढद क पररवार की छल , समाज की छल आ आइ की अशछ। \nअिी ाीच  े कम -ाेसी अशछ , जइमे लजक अप  िारर -जीत ाुझैए। अ ेरे म क ेँ  वौअाै छी …। \nमुदा तैाीच पहिल गजारक चजत सुदामा उठा  े े छेली आ दजसर चजत ढदस हिया कऽ देख रिल छेली , तख े \nाुजझ प़िलै  जे लसँ  मिर  अशछ। उढठ कऽ ठाढ़ िजइते म मे उठलै - रजश ज तँ अप े अमलदारीमे आएल। मा े ई \nजे अप े जीता -जज गीमे एाज कएल आ गेाज कएल। क े  ा कज ज दादी अप  पजताक ेँ  हासैर जाएत ?रजश क दादी \nिमिीं  े शछल , पजता िमरे  े छी , की म मे जे डायरी हवधाता देलै  ओइमे एताज जगि खाली  ै अशछ जे अप ा  \nरजश क ेँ  अप ज म मे शलखख राखा ?पौ े दू ाखाक रजश  पौ े दू ाखा जहि ा सािक संग संगी ाह  संगाे जकाँ \nरिल तहि ा  े संगाे जकाँ चलाज करत। मालक घर आहा रजश  जहि ा गजार देखाै छल ,  ाइद -खुट्टा देखाै \nछल , घूर लग ाैस आहगयज तपै छल , संगे-संग खेाज करै छल तहि ा  े म -मजन् दरमे  ाास करैत ताधैर ासैत रित \nजाधैर ासै छी।  \nगजार समेट कऽ उठा मालक घरसँ सुदामा काकी ह कलली तँ चापाकलक चाुतरापर ठाढ़ ्‍ या मापर  जैर \nप़िलै ।  जैर पह़िते आँखख उठा -उठा पुतजु ढदस देखए लगली तँ म  किलक ै   जे रजश  तँ िमर पजता भेल , असल \nतँ कजखखक रत्  जज कर छेलै  ु का म मे की वरैस रिल छै । लाल सागरसँ उठल वायु लाल ारखा करैत आहक \nकाला सागरक कारी ? मुदा तैकाल ्‍ यामाक  जैर रजश क ओ रूपप देख रिल छेलै  जे दादीक आगू -आगू खेतक \nखामधमे लग पुँच देखाै छेलै । ओ ा आगू -आगू रजश क ेँ  ाढ़ े [4] सुदामा दादीक भार [5] ाढढ़ते छेलै  मुदा तैयज \nरजश क ेँ  ल दुआरे अगुए े चलै छेली जे ााल -ाजध अशछ , अख  िाथ -पएर असशथर  इ भेल छै , जँ अप े अप  भार \nकमाै दुआरे पजताक ेँ  पछ ु अाैत चला , सेिज तँ  ीक  हियेँ  िएत। एक तँ जख े ओकरा पाछ ू  कराै तख े ओ \nका त , हकएक तँ आगू क े तए जाएा से ओकरा ाुझले  इ छै , जँ देखलज -ाुझल िेतै तँ चंग म  उचैंग गेल िेतइ। \nतैसंग ईिज तँ लछे जे अप ज आँखख ( जैर) अप े आगू  े देखत , जे पाछ ू  रित तेकरा क े  ा देखत। तेकरा देखैक तँ \nउपाय य एि  े िएत जे ओकरा आँखखक आगू अप  आँखख राखा...।  \nअप  ाेथाक ेँ  ्‍ यामा सुदामा दादीपर थजपैत ाजली - \n“आा  े रजश  अशछ आ  े रजश क दुह याँ। आा क े  ाुढढ़या दादीक िाथक आँगुर पक ै ़ि पाछ ू ओ -पाछ ू  चलत \nआ आगूओ-आगू देखाैत चलत.. !” \nपुतजुक ाात सुह  सुदामा काकी ठमैक गेली। ठमैक ई गेली  जे जँ पुतजुक ेँ  हकछ ु  किाै  तँ ओ अ ेरे अप  \nदै ंढद क हक्रया रजहक समजिमे पह़ि जेती , तइसँ  ीक जे हकछ ु  ाजाे  े करा।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n20 \n \nअिी अगढदगमे सुदामा काकीक म  प़िल छेलै । तिी काल जीव  काका दराज् जा सँ ई सजशच उढठ कऽ \nकल ढदस ाढ़ला जे जहि ा अप  म  ाेलााक स् मृ हतमे वौ़िा रिल अशछ जइसँ कज ज काजमे  जररये  े सखन् ि या \nरिल अशछ , तहि ा तँ  े पत्त् योँ आ पुतजुओक ेँ  िजइत छै । \nभा स घरसँ आगू ाढढ़ते जीव  काका देखलै  जे गजारक पशथया माथपर  े े पत् ी , खेतमे खु ल गजारक \nखामध लग ठमकल माथपर भारी  े े ठाढ़ छैथ। तहि ा पुतजुओ कलक िेत्न् ड ल पक़ि े सासुक उत्तरक आशा देख \nरिल छेली।  \nपत्त् योँ आ पुतजुओक ेँ  देख जीव  कक्काक म  माह  गेल छेलै  जे दु ू गजरे अप -अप  जीव  हक्रयामे \nलहग गेल छैथ। मुदा अप  म क स् मृ हत जीव  हक्रया ढदस ाढ़ए  हि दै । रंग -रंगक प्र्‍   म मे ाखााक ाुलाुला \nजकाँ उठ ै   आ लगले ु ु ढट -ु ु ढट हवली  िजइत जा इ । मुदा ाखोक तँ हकछ ु  ाुलाुला एि ज िजइते अशछ जे लगले \n हि ु ु ढट पाह क टघारक संग हकछ ु  दूर धारा पक ै ़ि संग धररया-धररया ाढढ़तज अशछ। ओ ा , छी तँ पाह येँ क \nाुलाुला जइमे स् था मयत् व  हियेँ  छै मुदा तैयज अप  जज गी ाँचाैत हकछ ु  दूर धरर तँ ाहिते अशछ।  \nअ ायास जीव  कक्काक म  पररवारसँ सर -समाजक ओइ अशसरवादपर आहा अँटैक गेलै  जे रजश क ेँ  \nआशीष रूपपमे दैत देख े - सु  े छला। ओ हवचार ु ु ढट जीव  कक्काक मुिसँ ह कललै - \n“किाँ रजश  दीघाजीवी भऽ सकल ! किाँ ओ अप  भहवसक भहवतव् य देख सकल !” \nओ ा जीव  कक्काक मुिसँ ह क ै ल तँ गेलै  मुदा लगले प्रशान् त  म  शान् त करैत किलक ै  - \n“ई तँ दुह याँक खेले छी जे सभ अहगले आशा देख जज गीक ेँ  हक्रयाशील ा ाैए। ” \nप्रशान् त म क शान् तशचत्त चेतैाते जीव  कक्कक हवचारक रूपप ादललै । हवचारक रूपप ादैलते म  \nकलशलै । कलैशते  ा टुस् सा  जकाँ म  टुत्स् कयेलै । टुत्स् कयाइते जहि ा गाम -घरक पाह  धारा ाह  धार ा ा \nगंगामे ममशल गंगासागरसँ मुँि ममलैए तहि ा जीव  कक्काक हवचारमे सेिज एलै । एलै  ई जे सािक तँ ाुझले -\nगमल , देखले -सु ल अशछ जे खाली जीव ेक पजताक संग पररवारमे  हि , आ ज -आ  अ ेकज पररवारमे अहि ा \nिजइत आहा रिल अशछ। एक ााााक  हि सैयज -िजारज ााााक पजताक अ न् त अहि ा भेल अशछ , आगूओ िेाे करत। \nतइले अ ेरे म क ेँ  हवघ्  करैत ाेधै छी। जेते समए ाेधैत रित ओते तँ जज हगयेक हक्रया  े ह्रास करत। म  \nठमकलै । ठमैकते जीव  काका ाुदाुदेला - \n“जेताेटा औरुदा हकए  े रजश क ेँ  भेटल िौउ , मुदा छल तँ ओ ाेदाग , तख  हकए ओकर जज गी एताेटा \nभेल ?” \nम क उठल प्र्‍   जीव  कक्काक म ेमे घुररया लगलै । मुदा उत्तर  हि भेट उत्तेजजत िजइत संकल्ल् प त भेला। \n हि ! ाेलाा िेराएल किाँ अशछ ओ तँ आँखखक सजझिेमे अशछ जे खाली ाेलाे  हि , िजारज -लाखज ाेला जा़िक \nखामधक पाह मे खशस -खशस अन् त कराे करैए। म मे अहाते दराज् जा पर आहा ाै स रिला।  \nदराज् जा पर ाैसल जीव  कक्काक म मे उठलै - रजश क ेँ  पहिल  ‘वथा डे’ ढद  सभ हकयज दीघाजीवीक \nअशसरवाद देलखख ,  ीक भहवसक शुभकाम ा सेिज देलखख । मुदा रजश  अप  ‘वथा डे’ किाँ देख पौलक.. ! \nजीव  कक्काक म -ममयाढद उ टए लगलै , म क ेँ  चारूप भागसँ अशा्‍न् त घेर लेलक ै  । जी व -मृत् यु आगूमे \nआहा ठाढ़ भऽ गेलै । पछाइत जीव -मृत् यु स् वयं एक प्र्‍   ाह  शान् त क े लक ै  । \nी   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n21 \n \nशब्‍ द सं्‍ या : 2527, हतशथ : 16 ुरवरी  2017 \n  \n \n  \n \n[1]  क ा \n[2] स् वगा \n[3] रजश क स् मृहत स् वरूपप \n[4] छजट पएर रि े छजट डेगे  \n[5] गजार भरल पशथयाक भार रि े  \n  \n२ \nश्री िगदीि प्रसकद मण् डल रसचत  ‘सतभैंयक पोखैर ’ लघु र्िक संग्रहर् तेसर संस् र्रर्साँ १३ गोट र्िक  \n  \nुॉगु \nकौआ डक ै सँ पहि े क े तौ-क े तौ गाछपर पौरुकीक ाजल ु ु टल हक रघु ी ाा ााक  ी  टुटलै  । जहि ा अर्द्ाचेत \nअवस् थामे हकछ ु  ाजा जाइत तहि ा मुिसँ ह कललै  - \n“आइ ुगुआ छी। राहत भररक िँसैत चा क ेँ  सुरूपजक लाशलमा अररयाहत कऽ आहा चुकल अशछ। क े तेक \nसुन् दर राहत ढद क संग ममशल रिल अशछ। जे जीाए से खेलए ुाउग...। ” \nाजैत -ाजैत रघु ी ााााक चेत ा चेत गे लै  । चेतते म  दजिरौलक ै   - \n“जे जीाए से खेलए ुाउग। ” \nमुदा जीहवत -मृत् युक ाीच एिे  लट्टा -पट्टी अशछ जे क े  मरल आ क े  जीाैए से हालगाएा कढठ  अशछ। हकयज \nजीहवत -मृत् यु ाुझाे  े करैत , तँ हकयज ाुजझतज मा ाे  ै करैत। हकयज जँ ाुझाज करैत तँ काते िटौ े रिैत। शश वजीक \nसीमा खखिं चा कढठ  अशछ...।  \nपौि ुढटते जहि ा सुरूपजक आगम  ुअ लगैत तहि ा रघु ी ााााक अशलसाएल म  जज गी ढदस  जैर  \nउठौलक ै   ।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n22 \n \nजहि ा कज ज हवद्याथीक पहिल कलम कज ज प्र्‍  मे अँटैक  जाइत तहि ा रघु ी ााााक म  अँटैक गेलै  । \nओछाइ पर प़िले -प़िल क़ि ु े रलै । म मे उठलै  , अ ाह़ियज-धु ाह़ियज कजदाररसँ परती खेत तामम लइए। किाँ \nओकरा िर जकाँ लूरर शसखए प़िै छइ। मुदा हा ा लूररये तँ कजदाररयज  ै पा़िल जा सक ै ए।  \nअँटकल म मे ु े र उठलै  - हकछ ु  लूरर देखखयज कऽ भऽ जाइत, हकछ ु  िाथ पक ै ़ि  शसखौलज जाइत आ हकछ ु  \nरगै़ि-रगै़ि कऽ शसखए...। रघु ी ाााा ठमकला। पु  : म मे एलै  - जहि ा पाह  माढटक ऊपर शछछैल  धारा ाह  \nआगू ाढ़ैत तहि ा तँ सुरूपजजक हकररण शछछलैत पूा -सँ-पल्च् छम चलैए । अँटक ै त किाँ अशछ? िँ अँटक ै ए! खामधमे \nपाह  अँटक ै ए, तामल खेतक गजलामे सुरूपजक हकररण अँटक ै ए। म मे संचार भेलै  । ढद क सगु  उचा़िए लगला। \nुगुआक ढद  छी। ुागु क हवदाइ सेिज छी। आइए राहतमे चैतक आगम  सेिज िएत। म  मधुएलै  । पााै क ढद  \nछी। वसन् ती पााै । पुआ -मलपुआ खाएा, रंग -अाीर खेला, िजलीक संग हवरिा वसन् त , िजल -डम् ुाक संग गेाज \nकरा आ  चाज करा। मुदा म  पसीज गेलै  । पसीज ई गेलै  जे - ‘एक ढद क भजजे की आ एक ढद क राजे  की।’ \nरघु ी ााााक ठमकल म  पाछ ू  ाढ़लै  । वसन् तक मध् य, िजली पााै । माघक इजजररया -पंचमी िजलीसँ एक \nमास ाीस ढद  पूवा वसन् तक जन् म भेल। मुदा चैत -ाैशाखक ेँ  वसन् त मा  े तँ पूवा पक्षे िेरा जाइत अशछ। जँ मध् य  \nमा ा तैयज पचास -साढठक दूरी ाह  जाइत अशछ...।  \nओझराएल म  मु़िैछ कऽ तु़िैछ गेलै  । भ े दस ाखासँ िजली म ाएाे छजह़ि दे े छी। लऽ दऽ कऽ भजज े -टा \nशेष ाँचैए। सेिज ढद ेक ुल छी। मुदा ुलज तँ अ ेक तरिक िजइए - ममठज िजइए, खट्टज िजइए आ खट -मधुर सेिज \nिजइए। ती ू संगज रिैए आ अलगज -अलगज रिैए। जामन् तज  प्रकारक भजज मे ती ूक अप -अप  मित छइ। भजजमे \nजएि अचार अप  हवशेष मित ा ौ े अशछ, वएि असगरमे दाँतक ेँ  ते ा कजहतया कात कऽ दइ छै जे काज करैसँ \nि शछ  करए लगैए। म क ेँ  घुममते उपकलै  - वसन् तक आगम क ढद । आइए सरस् वती पूजा सेिज छी। आइए \nिरााि गृिस् त क िर परतीपर ठाढ़ करत। ठाढ़े  ै करत , अढ़ाइ मज़ि घुमाज करत। अढ़ाइए मज़िक ाजइ ज तहि ा। \nसभ परा ी खेाज करत आ जेते धा सँ िरक  ास डुमतै तेते लैयज जाएत। पसारी भाथीक आहगमे धा -मरूपआ लााा \nुजह़ि सालक समए गु त। मुदा सेिज िजइ किाँ छइ ? िेाज क े  ा करतै, गाए -मिींशसक मास एक्क ै स-ााइस ढद क \nिजइ छै आ म ुखक भऽ जाइ छै तीस ढद क। ज ि  हक दु ू संगे रिैए। संगे लक्ष् मी ा ैए, संगे लरावत।    \nरघु ी ााााक म मे उठलै  - अ ेरे कज  ु े ़िमे प़िै छी। पााै क ढद  छी , िँसी -खुशीसँ उठा खाएा -पीा \nमौज -मस् ती करा। जे गहत सािक से गहत िमरज। तइले अ ेरे एते मगज -मारी करैक कज  जरूपरत ? \nराम -्‍ याम करैत रघु ी ाााा ओ छाइ सँ उठै क हवचार क े लै  । तख े गाम ढदससँ  ‘पीि -पाि ’क अवाज का मे \nप़िलै  । भजरिराा  ढढ़याक अवाज जकाँ अका ए लगला जे की किै छइ।  \nरघु ी ााााक म मे उठलै  , ओि ! अ ेरे पााै  छज़िलौं। जााे जीाै छी तााैये  े। मरर जाएा तँ क े  देखत आ \nक े करा देखा। म मे ु े र उपकलै  - हकए  ै पााै  छज़िी ? जइ िजली पााै क  ाओंपर इज् ज त-आारूप आ ध -\nसम् पैतक लूट ुअए ओ पााै  हकए करा ? मुदा भुताहि गाछ ाुजझ हकयज आमक गाछतर जाएा छजह़ि देत तँ आम \nक े  ा खाएत ? जामु पर सिजे  जम ाैसले अशछ। ाेल ु़ि े  कौआक ेँ  की? खाएर जा ि जअ जा ि जात्ता...। \nगामक ाात गौंआँ जा ि। मु दा पररवार तँ अप  छी। पररवारक  ीक -अधलाक तँ जवाा ढदअ प़ित। मुिोँ चजरा कऽ \nरिा  ीक  हि। क े ते ढद  जीाे करा। आइसँ ु े र ुगुआ खेला। मुदा खेला क े तए ? पररवारक संग खेला...।  \nरघु ी ााााक म   ीक जकाँ असशथरज  ै भेल छेलै   हक दादी आहा टजकलक ै   - \n“सौंसे गामक लजक िर -हा़िो करैए आ अिाँले भजरज  े भेल ! आाज उठा की  सुतले रिा ?”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n23 \n \nजहि ा  ु गर हास् क ु ट खेलापर चाि पीाैक म  िजइत तहि ा रघु ी ााााक ेँ  भेलै  । घजकचल भौंुक ाीचक \nकररया तीर त ैत ाजला - \n“जख  अिाँ आहाए गेलौं तख  हकए  े गाछक जह़िए -मे पाह  िारी जे डारर -पात सगतैर  पुँच जाएत। \nअिीं सं ग ुगुआ खेला। ” \nााााक ाात दादीक हृदैक ेँ  ाेमध देलक ै   । छटपटाइत उत्तर देलखख - \n“अख  जे तीस -पैंतीस गजरेक ु ु लवा़िी लगल अशछ ओ क े कर शछल? जहि ा क ृ ष् ण  वृन् दाव मे ुाउग खेलाइ \nछला तइसँ हक कम िमर अशछ। ” \nमुस् की दैत रघु ी ाााा ाजला - \n“अख ज धरर म मे ाेइमा ी लछे जे अप  किशल ल आ िमर छजह़ि देशलल ?” \nअ़िुलक कली सश्श तीर सामध दादी दगलै  - \n“अिाँक ेँ  आ  ाुझै छी जे ु ु टा कऽ कहितौं। ”  \n“अच् छा छजू ऐ ल सभक ेँ । पररवारमे सभक ेँ  कहि ढदयौ जे दुपिर तक सभ हकयज  िा -खा तैयार भऽ जाए। ाेरूप \nपिर दु ू गजरे क े  ा जुआ ी हातेलौं से सौंसे पररवारक ेँ  सु ा देा इ।” \nााााक ाात सुह ते दादीक आँखख मधुआ गेलै  । ाजली - \n“आाक लजकक ेँ  ह मितै। म  अशछ की  हि जे दुरागम क तेसरे ढद  पटुआ काटए पू -भर गेल रिी। लठाम \nरौदी भऽ गेल रिै आ डेढ़ ाखाक पछाइत  आएल रिी ?” \nदादीक ाात सुह ते रघु ी ाााा उढठ कऽ ाैसैत ाजला - \n“औझुका लजकक म े ादैल  गेल  अशछ। जेकर देखा -देखीसँ ाालज -ाच् चा प्रभाहवत भऽ रिल अशछ। ” \nाजैत -ाजैत जहि ा दादी -दुह याँ हासैर  गेली तहि ा सु ैत -सु ैत कथा-वक् ता-श्रजता जकाँ रघु ी ाााा अप  \nजज गीक ाज मे ाज ा गेला। एक म  औ ाए लगलै   तँ दजसर म  गााए लगलै  - \n“सदा आ न् द रिे अिी दुआरे मजि  खेले  िजरी िज...। ” \nदादी दराज्जासँ आँग  ढदस  गु गु ाइत ाढ़ली- \n“हकयज लूटाए अप  महिमा। ” \nजुआ ीक रंगमे रंहग रघु ी ाााा गाम ढदस  हवदा भेला। दराज् जा क ााट टहप गामक ााटपर पुँचते म मे \nउठलै  - देखा चािी, क े ते  वतुररया सभ देिपर रंग ु े क ै ए आ क े ते जुआ -जिा  अकाससँ अाीर उ़िाै ए। \nमुदा लगले म मे उढठ गेलै   लजकज लाज तँ हकछ ु  छी हक े। मधया -पुता क े  ा रंग देत। िँ तख  खेलाएत \nअप ामे मुदा शछच् चा  उह़ि जँ प़ित तँ ओकरा की किाै.. ? \nएका -एकी दादी पररवारक सभक ेँ  अप े मुिेँ  किलै  । मा े ााााक समाद दादी भरर म  ाँटलै  ।  ीक -ाेजाए \nदु ूक समीक्षा ुअ लगल। अन् तज-अन् त सभ यएि ाुझलक जे कहियज  े से पााै  ढद ! ाुढ़-पुरा क ुक ु म शछल ,  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n24 \n \nतँए याढद स् वरूपप सुह  लेा  ीक े  िएत। क े  किलक लगला िजली देखता हक  हि देखता। जँ देखाज करता तँ क े  \nकिलक जे पाँखख तजह़ि कऽ देखता आहक ओछाइ  धे े देखता , तेकर कज  ठ े का ।  \nमुदा ईिज ाात म े -म  उठै त जे वएि देखता िमिीं  ै देखखल ? कम -सँ-कम तँ ई िएत हक े जे सौंसे पररवार \nएकठाम ाैस  पााै क ढद  हाताएा..। दादीक ेँ  पजती कहियज देलक ै    जे आइ भा सज तजरे करए प़ितौं।  \nसमैसँ हकछ ु  पहि े पररवारक सभ हकयज दराज् जा पर पुँचल। ाााा -दादीक ाात तँए मिादेव -पावातीक ुॉगु \nसािक म मे घुमैत , सािक मुँि ान्न। सभ ाााा -दादीक ाात सु ैले का  पाशथ  जैर  अँटकौ े।  \nरघु ी ााााक म मे उठलै   जे हतल -तण् डुल जँ ु ें टा जाए तँ हालगाएल जा सक ै ए मुदा जँ पाह -माढट ु ें टा \nजाएत तख  क े  ा हालगौल जाएत ? ती  खाढ़ीक ाीच पररवार अशछ। सािक अप -अप  स् तर अ शछ, अप -\nअप  जज गी अशछ। जज गीए -मे खुशशयज अाैत -जाइत रिै छइ। मुदा जहि ा लजक अप   ीक लेल सभ हकछ ु  करैए \nतहि ा  े पररवारज लेल करैए। भलेँ  पररवार पैघसँ छजटे हकए  े भऽ गेल ुअए।  \nुगुआ ढद क उमकीमे म  उमैक  गेलै  । जहि ा ारखाक पाह मे मधया -पुता उमक ै ए तहि ा ााज -दादीक म   \nउमकए लगलै  । दादीक ेँ  ाााा टीप देलखख - \n“जइ साल दुरागम  भेल रिए आ परदेश गेल रिी, से म  अशछ आहक हासैर  गेलौं ?” \nााााक प्र्‍  क उत्तर दादी क े  ा  ै देशथ । ााााक रजच छै  मुदा पररवारक तँ गारज े छैथ। तेताे \n हि , ह चलासँ ऊपर सेिज छशथए। शस ेमाक कलाकार जकाँ पजजमे ाज ली - \n“लजक सुख  े हासैर  जाइ छै मुदा दुख तँ मज े रिै छइ। हकए  े म  रित। ” \nदादीक पजज देख छजटकी पजत -पुतजु अप  िालक दुरागम  ाुजझ ााााक प्र्‍  पर जजर देलक।   \nपुतजुक टाँट ाजली सुह  दादीक म मे उठलै   जे मुँिजजर पुतजु अशछ , एकटा उत्तर देाै तँ दजसर दजिरा देत। \nमुँि  जशच कऽ खा जाएत। तइसँ  ीक जे अप े मुिेँ  किए ढदल  । \nिारर मा ैत देख रघु ी ाााा लपैक कऽ दादीक प्र्‍   पक ै ़ि  ााजए लगला - \n“कह याँ,  व -काररये रिी। मोँछ -दाढ़ीक पम् ि अहाते रिए। ती  सालसँ परदेश खटैत रिी। जेठ मास \nरिइ , दुरागम  भेले रिए। दुरागम क तेसरे ढद  मेह़िया सभ पू-भर जेााक समए ा ौलक। अप ज घरमे चू़िा -\nभुसाा रिाे करए , ाटखरचा लऽ लेलौं। भा़िा -भु़िी लेल गजर लगाइाला रूपपैआ सेिज रिाे करए। तेसरा ढद  चशल \nगेलौं। ” \nजजज्ञासा करैत पुतजु पुछलक ै   - \n“पएरे गेलखख  आहक गा़िी -सवारीसँ ?” \nजे ा गु़ि घावसँ पीज ह कलैकाल सुआस प़िै छै तहि ा  ााााक म मे भेलै  । हवह्वल िजइत ाजला - \n“ह रमली तक रेलगा़िीसँ गेलौं। तेकर ााद पूा ढदसक रस् ता  धे े कजसी घाटपर पुँचलौं। ” \n“धार क े  ा टपलखख ?”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n25 \n \n“कह याँ, जेठुआ समए रिइ। धारक पेट खाली भऽ गेल रिै मुदा तैयज अगम पाह  तँ रिाे करइ। ओ ा धार \nु ु लाइक समए भऽ गेल रिै मुदा ु ु लाएल  ै रिए। ाेसी  ाव भदाररयामे डुमइ। एक ाेर अहि ा भेल जे अप े \nगौंआँक मेह़िया घुमैकाल डुमम गेलइ। ” \nउत्सुक िजइत पुतजु पुछलक ै   - \n“क े ते गजरे रिशथ  ?” \n“तेरि -चौदि गजरे अप ा गामक रिैथ आ आर गजरे आ -आ  गामक। चाशलस -पैंताशलस गजरे  ािपर चढ़ल \nरिैथ। ” \n“क े ते ढद  पू-भर क माइ लेल गेलखख ?” \nम  पा़िैत रघु ी ाााा हकछ ु  कालक पछाइत ाजला - \n“कह याँ , तेकर ठ े का  अशछ। मुदा तैयज ाीस -पच् चीस ाखा तँ गेलै िएा। ” \n“कए ढद े पुँचै छेलखख ?” \n“ओइाेर तीह येँ  ढद मे रंगैली पुँच गेलौं। ाजारसँ थज़िाे िढट कऽ काज पक़िा गेल। शचन् ि राे हगरित \nरिए। ” \n“जँ ओइ ठीम काज  ै पक़िैतै   तख  की  कररतशथ ?” \nपुतजुक प्र्‍   सुह  रघु ी ााााक जुआ ी म  प़िलै  । जजशमे ाजला - \n“की कररहतल! कज ज हक ओताे देखल -सु ल रिए। मजरंगमे  ै काज भेटैत तँ आगू ाढढ़ जइतौं। \nशसलीगु़िी, असाम, िाका तक ठ े का दैहतल। मुदा काज क े  े हा ा  ै अहातौं। ” \n“कज  का ज करै छेलखख ?” \nकाजक  ाओं सुह  ााााक म  वौरा गेलै  । किलखख - \n“कह याँ, काजक कज ज ठ े का  अशछ। हगरिस् तौ आ सभ काजक लूरर अशछ। ओ ा ध -रजप ी , ध -कट ी \nआ पटुआ कटैले जाइ छेलौं। ” \n“क े ते ढद  रिै छेलखख ?” \n“सालमे दू -ाेर जाइ छेलौं। घुमा -हु रा कऽ छि मास लहग जाइ छेलए। ध -कट ी मे तँ एकलग ा काज रिै \nछेलै , मुदा पटुआ काटैक समैमे काज शछह़िया जाइ छेलए। ” \nमुँिपर एकटा आँगुर लैत पुतजु ु े र पुछलक ै   - \n“एकलग ा काज क े करा किै छशथ ?” \nपुतजुक प्र्‍   सुह  रघु ी ााााक गुरुम  जगलै ।  जैर -पर - जैर  दैत ाजला -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n26 \n \n“एकलग ा काज ओ भेल जे क्रमाद्घ चलैए। एकक ााद एक काज अाैए। जे ा भा स करैकाल चूल्ल्ि  \nपजारर ारत  चढ़ाै छी। अदि  दइ शछल। पाह  गरम िजइए , तख  शसदिा लगाै छी। यएि क्रम एकगल ा भेल। \nमुदा जख  रजढटयज पकाएा रित, तरकाररयज ा ाएा रित आ भातज रान् ि ा रित तख  ओ काज शछह़िया जाएत। \nशछह़ियाएल काजमे अमधक भ शसयज आ चुल्ल्ि यजक जरूपरत पह़ि जाइ छइ।  हि जँ भ शसया असगरुआ रिल तँ \nशछग़िी-ता मे पह़ि गेल। ” \n“एकलग ा काज क े  ा करै छेलखख ?” \n“पटुएक किै छी। पहि े ओकरा कटलौं। काढट कऽ जमा कऽ देशलल। ती -चारर ढद मे पत्ता झह़ि जाइ \nछेलइ। तख  ओकरा अँढटयािा ाजझ ा ाै छेलौं। पाह  ठ ेक ा उमघ  कऽ लऽ जाइ छेलौं। पाह मे ााँसक खुट्टी पाढट  \nकऽ, ती -चारर छल्ली लगा दइ छेशलल जइसँ एक -दजसराक ेँ  दााज क े लक आ ऊपरसँ माढटक चेका चढ़ा दइ छेशलल। \nपाह क तरमे सभ डुमम जाइ छेलइ। गजरलाक ाीस -पच् चीस ढद मे सीझ जाइ छेलइ। तख  ओकरा मुंगरीसँ झाह़ि -\nझाह़ि साु करै छेलौं। ” \n“पटुआमे भररगर का ज की िजइ छइ ?” \nप्र्‍   सुह  रघु ी ााााक आँखख िािाा गेलै  । आँखख िािााइते पाह  प़िल खौजरी जकाँ म  मधुर भऽ \nगेलै  । ाजला - \n“कह याँ, अख  अिाँ ााल -ाजध छी। दुह याँक तीत -मीठ  ै ाुझशललए मुदा किै छी - काजे जज गी छी। तँए \nकाजसँ सटााक कजशश श िररदम करी। िररदम करैक मतला ई  इ जे भरर ढद  देिे धु ी। जहि ा राज ममस् त्री  \nमका क  क् शा  ा ा मका  ा ाैए तहि ा काजजक छइ। छजटे -काज  मिर लग लऽ जाइ छै आ आगू मुिेँ  \nटुत्स् कयेाज करै छइ। ” \nहाच् चेमे पुतजु ाजली - \n“प्र्‍   छ ु ढट गेलै   ाााा ?” \n“कह याँ, की किा। तरकारी तँ ओलज छी जे गाछमे एक े टा िजइए, जा  कऽ खट -दे उखाह़ि लेा। ओल \nउखा़िैमे जेते समए लगल ओइसँ कम समैमे सजमै  तज़िल जा सक ै ए। मुदा सैक़िज ु़िैाला सजमै  हा ा देख े -\nसु  े टेा क े  ा सक ै  छी। टेाा असा  तँ  हि। दूटाक तुल ा करा छी , जे असा   हि , हकएक तँ हकछ ु  एिे  िजइत \nजे कमे उमेरमे ु ु ु ु आ कऽ  मिर भऽ जाइत आ हक छ ु  लुलुआ कऽ ाौ ा भऽ जाइत। जँ छजट जाह , छज़िैत जाएा \nतँ ओ तरेतर जुआ जाएत, मेि त डुमम जाएत। तँए िल् लु कज काज भारी िजइए। ” \nहाच् चेमे ु े र पुतजु टजहक देलखख - \n“ाााा, ु े र भँशसया गेलखख ?” \n“ ै कह याँ, भँशसयाइ किाँ छी। िजइए जे हृदए ुाह़ि अिाँ सािक ाीच शछह़िया दी आ अ िाँ सभ हतहतर \nजकाँ सभ पीा  ली। मदा ाह  जख  काज करए ह कललौं, तख  भररगर की आ िल् लु क की। मुदा एकटा ाात \nमधया मे जरूपर रखक चािी जे कज  काजमे क े ते जजखखम उठाए प़ित। जइ काजमे जेते जजखखम िजइ ओइमे ओते \nसतक ा  रिी। तक े  रस् ता ा ाैए। पटुआक काजमे सभसँ भररगर अशछ पटुआ झा ह़ि सज  ा ौ ाइ। जहि ा एक -दजसर \nजज गी पाैत तहि ा डाँ़ि भरर स़िल पाह मे जोंक -ठ ें गीक संग हवषैला साँप सेिज रिैत। चाह पर टिटिौआ रौद, \nह च्ाँ डाँ़ि भरर पाह । सदा -गमाक ाीच शरीर रिैए। तैपर एकलग ा ठाढ़ भऽ कख ज एकटँगा ठ े ु  ा ा पटुआक  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n27 \n \nजह़ि जज़िल जाइत, तँ कख ज वामा िा थमे उठा दहि ा िाथे मुंगरीसँ झा़िल जाइत। माछी -मच् छरक तँ ठ े का े \nकज । ” \nशस ेिाशसक् त िजइत पुतजु पुछलक ै   - \n“क े ते ढद क पछाइत  घुमलखख ?” \n“डेढ़ ाखापर घुमलौं। ओइ साल रौदी भऽ गेल रिइ। रूपपैआ पठा ढदल आ अप े कमाय। ” \n“अ ढद ा, हा ा शसज क समैमे कज  काज करै छेलखख ?” \n“कह याँ, वएि समा  सभ –पटुआ, तजरी, धा  इत् याढद–जख  तैयार भऽ कऽ देिातसँ ाजार अाै छेलै तँ \nाजारजमे काज ाढढ़ जाइ छेलइ। पछाइत उट्ठा काज करै छेलौं। ” \nी  \nशब्‍ द सं्‍ या : 2131 \nलु साग  \nगाममे खेतीक चचा िजइते लाल काकीक लु सागक चचा उढठ ए जाइत अशछ। ओ ा चरचजक क्रम अशछ, मुदा  \nलाल काकीक अलग पिचा  रि े उपजा -वा़िीसँ उठ ै त चचाक संग ाेकतीत् वक चचा रामायण -मिाभारतक प्रमुख \nपद्यक चचा जकाँ ु कज िजइते छै  । \nचरचजक णभन्न-णभन्न क्रम, क े तौ-क े तौ खाली गुमेक चचा चलैत तँ क े तौ अगाे धा क। क े तौ खैि क संग \nदशलि जक चचा चलैत तँ क े तौ खैि , दशलि  आ  तेलि क चचा एक संग उढठ जाइत। क े तौ अन्नक संग तीम ज-\nतरकारीक चचा उठै त तँ क े तौ तीम -तरकारीक संग ुलज -ुलिररक। एताे  हि , क े तौ एि ज िजइत जे खेतीक संग \nमाछज आ दूधजक चचा उढठ जाइत।  \nभ डाराक भज मे जहि ा क े तौ साखीसँ भज  शुरूप िजइत तँ क े तौ भज क ाीच -ाीचमे साखी चलैत , आ \nकेतौ साखीए -सँ हवसजा ज िजइत अशछ तहि ा लाल काकीक ेँ  सेिज छै  । लु सागक संग लाल काकीक शस ेि आ \nखाली शस ेिे  हि , जज हगयज ओि  छै  जेिे  वैवाहिक ान् ध   िजइत। जहि ा क ाि -खजरसँ लऽ कऽ ढदा़िा भी़िमे \nासैालाक संग एकसँ एक देवसुन्नैर अप  जज गी समरहपत कऽ अप  क ु ल -ख दा क संग समाजक मुरेठा सम् िा रर \nरखैत तहि ा लालज काकी छैथ।  \nजइ ढद  लाल काकी सासुर एली तिी ढद  लु साग सेिज संगे -संग एलै  । दुरागम  भेलापर जख  लाल \nकाकी सासुर हवदा ुअ लगली तँ सतररया धा  खोंशछमे दइले जे रखल रिै  तिीमे लु सागक ाीआ शछपा कऽ \nओिी धा मे ई सजशच ममला लेलै   जे जँ  कागतक पुह़ियामे वा लत्तामे ााखन् ि राखा तँ खोंशछ भरह िारर देखखए जेती, \nजख े देखती तँ खजलाे करती। जख े खजलती आ सागक ाीआ देखती तँ िज - े -िज डाइ -जजहग क ुसाद  े किीं \nउढठ जाए। से  इ तँ ह छजिैमे क ी समैये  े लगत मुदा हकयज ाुझत तँ  हि। सएि क े लै  । \nसागक ाीआ  ैिरसँ  सासुर अ ैक कारणज रिै । जहि ा िजारजक भी़िमे प्रेमीक  जैर  प्रेममकापर रिैत \nतहि ा लाल काकी अप  प्रेमी -साग -क संग छज़िए  हि चािैथ। ओ ा म मे ईिज िजइत रिै  जे अ ेरे हकए सागेक \nाीआ लऽ जाएा, जइ गाम जाएा तजहू गाममे तँ लु साग िजइते िेतै, मुदा म   ै मा लक ै   । म जक मा  ा तँ \nसाधारण  हियेँ  अशछ। भलेँ  साधारणज ाात वा काज कहि म ा लेा, ई अलग अशछ। मुदा लाल काकीक म  ओहू \nदुआरे  ै मा लक ै    जे गाम -गाममे जहि ा धा क खेती िजइतज एकरंगािज धा  िजइत आ  हियोँ िजइत , तहि ा  े  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n28 \n \nसागजक अशछ, क े तौ मतौ ा -िेकी साग िजइत तँ क े तौ पालक -ठढढ़या, क े तौ ललका  ठढढ़या तँ क े तौ िररयरका, क े तौ \nउजरा भुल् ला  तँ क े तौ सतरंगा...। \nतँए जहि ा गाम -गामक पाह , तहि ा वाणण , तहि ा खेती , तहि ा ाा़िी , तहि ा झा़िी, तहि ा ु ु लवा़िी \nतहि ा  े आ ज -आ  िजइत अशछ। तँए कज ज जरूपरी  हि , जे लु साग ओहू गाममे िजइते िेतइ। जँ  ै िजइत िेतै तँ \nलल् लज -हवल् लज भऽ जाएा। लइए जाइमे की लागत , ाुझा जे धा े छी। यएि सभ सजशच लाल काकी जहि ा \nतीथास् था क यात्री प पीाा ारत क संग शसदिज -समर संगे लऽ चलैत तहि ा लु सागक ाीआ संगे लऽ अ ली।  \nलु सागक गुण लाल काकीक ेँ  ाुझल रिै । हकएक तँ  ैिरजमे ाेसीकाल खेाज करैथ आ उपजेाज करैथ।  \nखेहतयज िल् लु क। जख  सागक गाछ जुआ जाइत तख  ओइमे ु़िल ाीआ सेिज रसे -रसे पाहक जाइत। जहि ा \nाुढ़-ाुढ़ा ुसक हवचार हा ु पुछ ौं ु ु ढट-ु ु ढट झ़िए लगैत तहि ा सागजक ाीआ गाछक आशा छजह़ि खापै़िक लााा \nजकाँ च ैक -च ैक ािरा जाइत। क े ताज पाह -पाथर ारसौ आहक ठ का खसौ जहि ा छि -मसुआ ाच् चा माइक \nछातीमे सढट सूहत रिैत तहि ा सागजक ाीआ पृथ् वी क कजरामे सूहत रिैत अशछ। मुदा अचेत  रहितज चेत  भऽ ओइ \nढद  ु ु रु ु रा कऽ उढठ जाइत जइ ढद  उठै क समए अाैत। तँए हकयज सागक ाीआ जजगा समैपर खेतक ेँ  तामम -कजरर \nााउग  हियोँ करैत तैयज ओइ खेतमे अप ज ज ैम जाइत जइमे पैछ ला साल भेल रिैत।  \nलु सागमे लाल काकीक जिैह क कारण छै   जे ओ ज ै छैथ जे जैठाम लजक  ू -भात आहक  ू -रजटी खा \nजीव  ासर करैए  तैठाम जँ चाररटा लु सागक पत्ताक ेँ  एकलजटा पाह मे क ी  ू  दऽ मेरचाइक ुजर सँ ुजर ा \nदेाै तँ तेिे  शस ेिी भऽ भात -रजटीमे सढट ओि  गहत पक ै ़ि  लैत जे ा खाली स़िकमे वाि  ध़िैत। चाररए पातक \nमेज क संग अदिा हकलज मीटर ससाइर शलअ।  \nजज गीक संग पुरह िार साग अप  कथा -ाेथा लाल काकी छजह़ि क े करा लग ााजत। जे ओकरा ढदस घुममयज \nकऽ  े तक ै ए तेकरा कहिए कऽ की िेतइ। खेतक आह़िपर पुँचते भुखाएल  ेरूप -पू ऐा जकाँ लाल काकीक ेँ  साग \nकिैत - \n“काकी, आइए  हि , िजारज ाखासँ गे िारी , ाथुआ,  ज ी इत् याढदक संगे-संग चलैत एलौं , हकयज िवाइ \nजिाजपर भजज -भात करैए मुदा िमरापर हकए  े क े करज  जैर  प़िलै! जँ  जैर  प़िल रहितै तँ अहि ा धरती धे े \nरहितौं ?” \nसागक दुख ामा सुह  लाल काकी हवह्वल भऽ किलखख -   \n“ाहि , हक यज अप ा भागे -करमे जीाैए -मरैए। तइले अ ेरे हकए दुख करै छि। जइ ढद  उपैट जेाि तइ ढद  \nाुजझिक जे या तँ ई धरती  ै रिए ढदअ चािैए वा ई धरती रिै -जजकर  इए। ” \nसाग ााजल -   \n“लाल काकी, लजक ा़ि क ु भेला करैए।  ै तँ , कहू जे शसमटीक आँग -घर ा ा कऽ रिैए आ िमरज जँ \nअखाढ़मे क ी मा ढट शछह़िया शसमटीक अँग जमे आहक छल्ज् जयजपर लगा देत तँ की आसी -काहतक तक भाँज  ै \nपुराै। मुदा आ े साग जकाँ जे ु ु टा दइए जे ई गरमीक छी तँ ई जा़िक छी। भदवाररमे साग खेाजक  ै चािी , से कहू \nजे ई िजइ ?”   \nसान् त्व ा दैत लाल काकी किलखख - \n“अइले हकए दुख करै छि, तजिर तँ मा -मजाादा एते छि जे हा ु तजरे अप  माइयज -ाापक उर्द्ार  ै कऽ \nसक ै ए। करि दिक जेते क ु भेला करााक छै से करि। ”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n29 \n \nममशथलांचलक भजज जहि ा अदौसँ आइ धररक भजज क इहतिास अप ा पेटमे समेट े अशछ तहि ा गामज  े \nसमेट े अशछ। एक ढदस जहि ा भात दाशलक संग तरकारी, तैसंग -संग पाह मे ा ल अदौ री, तेलमे ा ल ार -ारी \nआ दिी -शचन्नीक संग हवसजा  िजइत। जे भजज् यक इहतिास प्रदथिशिंत करैत तहि ा ााधमे ा ल रखाारक खजप़िीक \nसंग ाुमंजजला मका क ाीच आढद म ुखसँ लऽ कऽ सभ् य  म ुख मा े आधुह क म ुख तकक इहतिासक झलकी \nसेिज दैत अशछ।  \nजइ ढद  लाल काकी सासुर एली तइ ढद  ओ प रिे -सजलिे ाखाक छेली । आ े -आ  जकाँ दुइए ाखाक \nपछाइत  पहतक ेँ  मुइ े हवधवा भऽ गेली। दुइए ाखाक अणभयन् तर  ‘लाल भौजी ’, ‘लाल काकी ’, ‘लाल दादी ’क माला \nसमाज पहिरा देलक ै   । एकजटा सन् ता   ै भेल छेलै  । जइ ढद  पहत मुइलै   तइ ढद  एिे  ओझरीमे लाल काकी \nओझरा गेली जे भरर पज ख काह योँ  ै सकली। ओझरी ई लगलै   जे जइ समाजमे वैधव् य  ाान् ि एतेक सक्कत अशछ \nजे ता -जज गी वैधव् य धारण क े  े रिैत ,तैपर अशुभक उपराग ऊपरसँ। मुदा, की समाज ई भार लइए जे ओकर \nजज गी इज् ज तक संग क े  ा चलतै। जे समाज क े करज जीव   ै दऽ सक ै ए की ओइ समाजक ेँ  क े करज ओंगरी ाताै क \nअमधकार छइ ? हवधवाक संग जे -जे हकरदा ी समाज करैत आएल अशछ आ काइयज रिल अशछ , की ओ समाज \nसमाजजक ान् ध   ा ाैक अमधकार रखैए ? \n ारी जागरण लेल ओकर सुरक्षाक पक्का ाेवस् था  सेिज िेाा चािी जँ से  हि , तँ  े ओ पररवारक संग अप  \nप्रहतष् ठा ाँचा सक ै ए आ  े ाािरे क े तौ ाँशच सकतै।  \nपहतक परजछ भेलापर माइयज -ााप आ सरज -समाज लाल काकीक ेँ  क े ताज हिलौलखख -डजलौलखख  मुदा लाल \nकाकी अह़ि गेली जे समाजमे िमरा स  ाुतज छैथ, जहि ा ु का सािक जज गी कटतै   तहि ा िमरज कटत। \nजेते भजग पारस छल तेते भजगलौं , आा माँ ममशथलाक ु ु लवा़िी छजह़ि क े तौ  े जाएा। जख  अप े  िँसुआ, खुरपी \nआ कजदारर चलाैक लूरर अशछ, तख  क े तौ रहि जीव -याप  कऽ सक ै  छी। अप  मा -मयाादा अप े  इ हागा़िा।  \nअस् सी ाखा पार क े लापर लाल काकीक  जैर  ओइ ढदस गेलै   जे -जे  जैरसँ देख े रिैथ। जहि ा  जैर -सँ-\n जैर ममलाएा आ टकराएा दु ू िजइत तहि ा लाल काकीक म मे सेिज उठलै  । एिे  ह चे सँ जज गीमे कहियज \nाैसाज  े कएल रिैथ जे ाुझाज कररतैथ आ सजचाज कररतैथ जे जइ जज गीमे ाुमध -हवचार जँ जज गीक संग  ै चलत \nओ जज गीए क े िे  िएत।   \nगु धु मे प़िल एक म  किलक ै   -   \n“िमरा स -स  लजक लेल जे ाेविार चशल रिल अशछ ओकर ह मरज ा क े  करत ?”  \nतँ दजसर म   उत्तर देलक ै   -  \n“जे ह मरज ा करैाला छैथ ओ जख  अप े चाशलए ओंघराएल छैथ तख  अ का की देखशथ । पल्च् छ म \nमुिेँ क गा़िी पक ै ़ि  पूा मुिेँ  जाए चािै छैथ, से क े  ा िेतै । ” \nम क घंघौज देख लाल काकी काल्ल्िये जे ओरािै -ले ादाम अ  े छेली, ओरािैले हवदा भेली।  \nी  \nशब्‍ द सं्‍ या : 1206 \nहतलकजरक तरूपआ  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n30 \n \nजहि ा  मिर दजका मे प्रवेश कररते जीव जपयजगी वस् तु  देख म  ुअ लगैत जे ईिज कीह  लेा, ओिज कीह  \nलेा। मुदा पाइयज आ हवचारज तँ ओताे रिैए जेते पहि ेसँ हवचार भेल अाैए। तहि ा इच् छा  रहितज हकसु लाल \nकजठरीमे डाइह िंग टेाुल  ै लगा ओसारेपर अप ज दु ू परा ी  आ अहतशथयज-अभ् यागतक ेँ  खुअाैत अशछ। कम \nदरमािा साधारण जज गी। शिरमे रहितज गामक चाशल -िाशल ाेसी, कारणज स् प ष् ट जे शिरी ा ैले शिरी जज गी \nा ाए प़िैत। जे ओहि ा  हि , पाइक िाथे ा ैत। पाइयक काज मुिसँ थज़िे िजइ छइ। भलेँ  मुँिक आगू पाइक मजल \nजेिे  िजइ। खास् ता  कचौ़िी मुँिमे ला़िैत -चा़िैत ग़ि लगाैत देवकान् त ाजला - \n“आि ! ाुझलि हक े हकसु लाल , हकछ ु  िौउ, दुह याँ सात ाेर हकए  े उ टै -पु टै मुदा अप ा लठाम गामक \nजे हतलकजरक तरुआ अशछ ओकर तुल ा क े तए िएत ?” \nदेवकान् त भाइक ाात सुह  हकसु लालक म मे कह योँ हिलकजर  ै उठलै। हकएक तँ म मे यएि  ाच िजइत \nरिै जे डेरामे गौंआँ एला िे , तँए ई  ै अजश ुअए जे खे ाइयजमे ठहक लेलक।  ीक हक दा भरर पेट कु ा खाशथ। \nजँ से  ै िेतै   तँ दसठाम ाजता जे खाइयज -ले भरर पेट  ै देलक। तिी ाीच म मे उठलै जे पुशछ -पुशछ खुआएा \n ीक। जे कम -सँ-कम पहिल ाेर तँ किता जे िँ इच् छा पूणा  खेलौं , आा क ी अराम करैक ओररया  करि आ तजहूँ \nसभ खा -पीाि, काज -उदम देखिक...। दैन् य श्खष् टए देख हकसु लाल ााजल - \n“भाय सािैा, खाइ -जजकर ा ल अशछ की  हि। किाँ खाइ शछल , चाररटा आरज  े े आाी ?” \nपहिल िकार िकरैत देवकान् त  उत्तर देलखख - \n“अँए िौ हकसु लाल , तूँ िमरा राक्षस  ाुझै छि जे आगूमे एते वस् तु िेररया देलि िे  आ तैपर सँ परस  लइले \nकिै छि ?” \nजहि ा डाररमे लागल मचकीक पहिल आस िजइत तहि ा, म मे आस जहगते हकसु लाल ााजल - \n“भाय सािैा, कह येँ -कह येँ  समा  सभ परसैले घरवालीक ेँ  कि े छेशलल । जे ा -जे ा भजज  करैत जेता \nते ा -ते ा परैस -परैस दैत जेाै  ।” \nतिसा ा जकाँ तहियाएल भजज  पाहा देवकान् त  भाइक म  गदगदाएल रिाे करै । हकसु लालक ाात \nअन् तज  े भेल छेलै हक हाच् चे मे देवकान् त ाजला - \n“अँए िौ हकसु लाल, तूँ अ ढठया ाुझै छि। अप  घर छी ! जे खगत आहक ाेसी खाइक म  िएत ओ मांहग \nकऽ लेा। तइले तजरा म मे हकए िज इ छि जे भुखले उढठ जेता। िम ओि  लजक  इ छी जे खाइयज लेा आ दुशसयज \nदेा। ” \nतख े हकसु लालक ेँ  पत् ी –लसिंिेश्वरी–िाथक इशारासँ शजर पाह़ि पुछलखख - \n“हतलकजरक तरुआ -दे हकछ ु  किलै  हक  हि ?” \n“हकए?” हकसु लाल पुछलक।  \n“हतलकजरक साग आ चट ी तँ खाइ छी, ा ाैयजक लूरर अशछ, मुदा तरुआ  ै  खे े छी। ” \nओ ा लसिंिेश्वरी देवकान् त भायसँ अढ़ भऽ पहतक ेँ  किैत रिशथ  मुदा ाजलीमे एिे  टाँस दे े जे देवकान् तज  \nाुझशथ । साग आ चट ी सुह ते देवकान् तक म मे उठलै  - साग तँ क े ते ढद  खे े छी। तहूमे पेशाामे ग़िा़िी रि े \nपथ् यमे यएि चलैए। मुदा चट ी तँ  ै खे े छी। लाज -संकजच तँ ओकरा  े िजइ छै जेकरा ाुजझ प़िै छै जे भारी  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n31 \n \nछी, मुदा िम कज  भारी छी जँ भारी रहितौं तँ ाुझले रिैत।  ै ाुझल अशछ तँ ाुजझ लेा कज  अधला िएत। जँ \nकहियज खाइयेक म  िएत तँ ाुझलेिे  े काज देत...।  \nअचार मुँिमे लैत देवकान् त मुँिक कर समेट कऽ घोंटैत ाजला - \n“हकसु , ई की कज ज गाम -घर छी जे कह याँ एते संकजच करै छैथ। एतै आाि कु , क ी एकटा ाातज \nाुझैक अशछ।” \nदेवकान् तक ाात सुह  हकसु लाल तँ ससैर कऽ लगमे आहा गेल , मुदा लसिंिेश्वरी हकछ ु  आगू ाढढ़, हकछ ु  पाछ ू  \nआहा कऽ ठाढ़ भेली।  \nजहि ा कज ज ाच् चज सँ कज ज गप ाुझै ाेरमे रंग -रंगक प्र्‍   पूरक प्र्‍   पुशछ संतुष् ट िजइत अशछ। तहि ा \nदेवकान् तजक म मे ुअ लगलै  जे कज ज ाात  ाुझैले सजझिा -सजझिी  ीक िजइ छै। लजकजटर तँ ाुत ाात छजह़िए \nदैत अशछ आ ाुत हासररयज जाइत अशछ। दजखाि तँ दु ू भेल। अप े ह च्ाँ उतैर  लसिंिेश्वरीक ेँ  ऊपर चढ़ाैत \nदेवकान् त ाजला - \n“कह याँ, आइ  े हकसु लाल दू -पाइ कमाएल िे  तँ ु ु लपेन् टज पहिर े देखै शछल, मुदा जख  गाममे छल \nतख  तँ वएि एकटा चररित्थी गामछा छेलइ। डाँ़िमे लपेट े रिै छल। गप -सप् प करैमे कज ज लाज -धाक  ै िेाा \nचािी। िम जे ाुझै शछल से अहूँ पुछ ू  आ जे  ै ाुझै शछल से िमहूँ हकए  े पुछा । तइले लाज -संकजचक कज  काज \nछइ।” \nपत् ीक ेँ  चुप देख  हकसु लाल ाजला - \n“भाय सािैा, किैले तँ गाममे  ै छी मुदा गामे जकाँ एतौ छी।  े ओते कमाइ िजइए जे िजटल घुमा आहक \nज् वेलरी घुमा। खाली डेरासँ कारखा ा आ कारखा ासँ डेरा अाै -जाइ छी। अठाारे छ ु ट्टी ढद  क ी -म ी घुमम लइ \nछी, सेिज पएरे। ” \nपहतक ाात सुह  लसिंिेश्वरी पाछ ू सँ ससैर क ी आगू ाढढ़ हतरशछया कऽ ठाढ़ िजइत ाजली - \n“की किलखख ?” \nदेवकान् त ाजला - \n“किलौं यएि जे हतलकजरक चट ी क े  ा ा ाै शछल ?” \nलसिंिेश्वरी- \n“भैया, हि का हक कज ज  ै ाुझल िेतै  ?” \nदेवकान् त– \n“ इ कह याँ, कज ज हक िमरा जँचैक अशछ , धरमागती किै छी  ै ाुझल अशछ। ” \nतैाीच सामंजस करैत हकसु लाल ााजल -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n32 \n \n“भाय सािैा, ओ ा िम तरूपओ खे े छी, सागज खे े छी , आ चटह योँ खे े छी आ मधया -पुतामे पाकल \nहतलकजरक ु़ि सेिज खे े छी। जााे माए जीाैत रिए तााे आ  ढद  तँ  हियेँ  मुदा जु़िशीतल पााै मे हतलकजरक \nतरुआ अास् से तरए। ा़ि खचााक चीज छी। ओतेक खचा करर कऽ खाएा असा  थज़िे छइ। ” \nपहतक सि पहाते लसिंिेश्वरी ाजली - \n“भैया, िमर माए -ााप ा़ि गरीा छला। भरर पेट अन्नज  े भेटै छेलै  , तख  जे तरुआ -ागिरुआक सेिन् ते \nकररतैथ से पार लहगतै  ?” \nलसिंिेश्वरीक ाात सुह  मु़िी डजलाैत देवकान् त ा जला - \n“िँ, से तँ ठीक े । िमहूँ की कज ज ाेसी खे े छी। जहिया कहियज घरदेखीमे क े तौ जाइ छी , तख  खाइ छी। \nसेिज आा उठााे भेल जाइए। आा तँ सिजे  लजक तेिे  शचकह या भऽ गेल जे अल् लु एक पाँचटा पूरा लइए।  वका \nतूर तँ खाइक कज  गप जे ाुझाज  े करैत िएत। पात -पुत कहि थज़िे खाएत। अच् छा छजू ऐ ल सभक ेँ , असल ाात तँ \nछ ु टले अशछ।” \nहवचारक सामंजस पाहा लसिंिेश्वरीक उत् सा ि जगलै  , ाजली - \n“भैया, साग तँ ाुझले िेतै   जहि ा कदीमा पात आहक अररक ं च  पातक ेँ  कत्तासँ काढट भूजल जाइ छै तहि ा \nहतलकजरज पातक िजइ छइ। ” \nुँिकारी भरैत लसिंिेश्वरीक ाातक ेँ  माह  देवका न् त ाजला - \n“िँ -िँ, हतलकजरक साग तँ क े त्ताढद  खे े छी। मुदा चट ी  हि। ” \nजहि ा  व काज क े  े,  व जगिपर पुँच े वा  व लजकसँ दजस् ती  भे े म मे खुशी िजइत तहि ा दस ाखा \nपहिलुका खेलिाक चचा करैमे लसिंिेश्वरीक ेँ  म मे खुशी उपकलै  । मुत्स् कयाइत ाजली - \n“भैया, जहि ा अररक ं च -पातक ेँ  कदीमा पात वा आ  पातक तरमे दऽ पतौ़िा ा ा आहगमे पकौल जाइ छै, \nतहि ा हतलकजरज पातक ेँ  पकौल जाइए। जख  उपरका पात झ़िैक जाइ छै तख  ाुजझ जाइयौ जे हतलकजरक पात \nसीझ गेल िएत। ओकरा चूल्ल्ि सँ ह काशल चािे पाह क ारत मे दऽ ढदयौ  ै तँ क ीकाल सराइ -ले छजह़ि ढदयौ। \nजख  सरा  जाएत तख  ओकरा पतौ़िासँ ह काशल शसलौटपर थक ु शच कऽ पीशस शलअ। ाुत मसल् ला क काजज  ै \nप़िै छइ। चसगरसँ  ू  ममरचाइ दऽ ढदयौ। ास भऽ गेल। ओ ा , लजक भातजमे खाइए मुदा रजटीक तँ ाुजझयौ जे \nजहि ा भातक दाशल छी , तहि ा रजटीक हतलकजरक चट ी छी। ” \nलसिंिेश्वरीक ाात सुह  तेसर िकार करै त देवकान् त लजटा उठा पाह  पीा  ाजला -   \n“हकसु लाल, ाुत खेशलयि समा क आगू खेह िार थज़िे ठठत। ा़ि ओररया  क े  े छेलि। ” \nजहि ा  ीक हवद्याथी ाजडा वा युह वथिसिंटीमे टॉप क े लजपर झुझुआइत जे दुइयज प्रहतशत  म् ार और रिैत तँ \nअस् सी प्रहतशत पूरर जइतए , तहि ा हकसु लाल किल क ै   - \n“भाय सािैा, कह योँ आर खाइयौ। ” \nआग्रि सुह  देवकान् त ाजला -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n33 \n \n“िम हक कज ज राक्षस छी जे क े ताज खाएा तँ पेटे  े भरत। म ुखक जे भजज  शछल से तँ खेाे क े लौं। तूँ  ै \nअन् दाज क े लिक जे लजक क े ते खाइए। पेटेक कज  ाात जे म ज भरर गेल। अच् छा  एकटा ाात किि जे अप  गौंआँ \nक े  सभ लठाम, रिै छैथ ?” \nदेवकान् तक प्र्‍   सुह  हकसु लाल म े -म  सजचए लगल जे ाम् ा इ स क शिरमे क े  क े तए रिैए , ई भाँज तँ \nमात्र दुइए गजरेक ेँ  रिै छइ। पहिल जे काज  ै करैए आ दजसर जे कज ज कम् प  ीक एजेंसी करैत ुअए। ााँकीक ेँ  कज  \nजरूपरत छइ। अठाारे छ ु ट्टी िजइए तइमे हक सभ कर ा , क े ते करा। कप़िा-लत्ता खींचा आहक  सप् ताि भररक \nअधखरूपआ  ी  पुराएा, आहक दु ू परा ी ममशल कज ज  व जगि देखए जाएा आहक भेँ ट -घाँट करा। तख  तँ \nओु ा हकयज - े -हकयज दशा ीय जगिपर भेँ ट -घाँट भाइए जाइ छैथ। गाम -घरक िालज -चाल ाुजझ लइ छी आ संग \nममशल चािज -पा  कऽ लइ छी...।  \nअप  मजाूरीक ेँ  शछपाैत हकसु लाल ााजल - \n“भाय सािैा, अहूँक जेठज  तँ पररवारे लऽ कऽ रिै छैथ, ु कासँ सभ भाँज लहग जाएत। तख  िम एते \nजरूपर किा जे जइ करखा ामे काज करै छी  तइमे ती  गजरे छी। किैले तँ उठ े  काज अशछ मुदा सभ ढद  काजज \nलगैए आ एक े ठाम सात ढद क पगारज भेटैए। जइमे रहा  ढद क सेिज भेटैए। ” \nदेवकान् त- \n“औझुका तँ छ ु ट्टी शलअ प़िल िेति?” \n“हकए छ ु ट्टी शलअ प़ित। कज ज हक ओकर दरमािााला  जकरी करै शछल। औझुका ादला रहा ढद  काज कऽ \nदेाइ। कज ज की स् क ूल -आँहु स छी जे सजलिन्नी ान्न िजइए। करखा ा शछल, सभ ढद  चशलते रिै छइ। ” \n“पररवार हकए गामसँ ल ऽ अ लिक लठामसँ कमे खचामे गामक पररवार चलैए ?” \n“भाय सािैा, अहूँ अ ठा कऽ ाजै छी। गाम -घरक लजकक हकरदा ी  ै देखै शछल जे ता़िी -दारूप पीा -पीा \nहक सभ करैए। अप  इज् ज त अप े सजझिामे  ीकज िजइ छै आ लजक ाँचाइयज सक ै ए। तख  देखखयौ, म मे तँ लछे \nजे जख े गाममे रिै -जजकर, कज ज का ज ठाढ़ करै -जजकर पूजी भऽ जाएत , तँ गामे चशल जाएा। ” \n“क े ते महि ा ाँचै छि ?” \n“एते ढद  तँ ाुझू जे कु ा कऽ गुजर क े लौं मुदा आा छि महि ासँ गजटे मास िजार रूपपैआ आ गजटे मास \nप रिज सौ ाँशच जाइए। ” \n“ाैंकमे जमा करैत जाइ छि हक े ?” \n“ाैक जाएा से छ ु ट्टी िजइए। एजेन् ट-ु े जेन् ट तँ िेरी अाैए मुदा ओकरा सािक भाँजमे  इ प़िए चािै छी। ” \n“कमज पूजीसँ तँ गाममे काज चलै छै आ हा ु पूजजयजक चलै छइ। ” \n“िँ से तँ चलै छइ। जेकरा अप  कारजाार  ै छै ओ दजसराक काज करैए। मुदा देखते शछल जे क े ते ाजइ  दइ \nछइ। तहूमे आा कु ा -कु ा दु ू परा ीमे आठ िजार महि ा उठाै  छी, लठाम मिगी अशछ तँए कम ाँचैए। मुदा \nगाममे तँ कम -सँ-कम ओते कमाइ ुअए जे जु ा गुजर कटै छी तु ा पूरा सकी। ” \n“अप  की अन् दाज छि जे क े ते ढद मे पूरा लेाि ?”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n34 \n \n“जँ भगवा   ीक े  ा रखलै   तँ डेढ़-दू सालमे जरूपर पूरर जाएत। अिाँक भाय -सािैा सािक दजसरे ढद -\nदुह याँ छै  ।” \n‘भाय सािैा ’क  ाओं सुह ते जहि ा भरल पेटक गरमी िजइ छै तहि ा देवकान् त क ेँ  ु ु हक देलक ै   । मुदा \nअप ाक ेँ  सम् िारैत ाजला - \n“सुथ ी भाय-सािैा ! म  भेल जे क ी ाम् ाै  देखी, दरभंगामे ढटकट कटेलौं चशल एलौं। तजिर  ाओं -ठ े का  \nलऽ  े े रहििि तँए तजरा डेरापर चशल एलौं। भाइए शछआ तँ की, ओइसँ सतरि -ार  ीक तूँ छि। कम -सँ-कम \nसमाज ाुजझ सुआगत तँ क े लि। ” \nअप  प्रशंसा सुह  हकसु लाल हवह्वल भऽ गेल। ााजल - \n“भाय सािैा, ओते तँ कमाइए  े अशछ जे  अइल -ुइलसँ खचा करा , मुदा समाजक जँ हकयज डेरापर औता तँ \nअ का जकाँ मुँि  ै घुमा लेा। ” \nहकसु लालक सि पाैत देवकान् त  ाजला - \n“हकसु लाल, जख  पररवारे सभ कजक ै    गेल तँ समाज क े िे  िएत। मुदा तँए सजल् िज अ ा पररवार कजकह येँ  \nगेल सेिज ाात  इए। जााे धरतीपर धमा  ै छै तााे चलै क े  ा छइ। ” \nहकसु लाल - \n“भाय सािैाक भेँ ट कराै   की  हि ?” \n“म  तँ एकज पाइ  इ अशछ मुदा जख  लठाम आहा गेलौं तख   हियोँ भेँ ट करा उशचत  हियेँ  िएत। तजरा \nतँ ु कर मजााइल  म् ा र ाुझल िेति हक े ?” \n“िँ , से तँ शलखल अशछ। मुदा मजााइल अप ा किाँ अशछ ?” \n“ाुथपर सँ तजिीं कहि दु  जे देवकान् त  गामसँ एला अशछ। जँ गप करए चािता तँ अप े किथु ,  हि तँ \nजा कारी तँ भेढटये जेतै  ।” \nभायपर हाग़िल  देख लसिंिेश्वरी देवकान् तक ेँ  पुछलक ै   - \n“भैया, ए ा खखशसयाएल हकए छशथ ?” \nदेवकान् त- \n“कह याँ, की किा ! किैले तँ पाइ -कौ़िीाला किाै छैथ। तहि ा घरक घरजवाली छशथ । अप ा तँ क ी -\nम ी क ु ल-ख दा क लाजज िजइ छै   मुदा घरवाली जे छै  ओ भगवा ेक देल.. !” \nलसिंिेश्वरी- \n“जख  अप े  ी क छैथ तख  ु कर घरवालीसँ कज  मतला छै  ?” \nदेवकान् त-  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n35 \n \n“मतला पुछै छी। की किा, ाजजतज लाज िजइए जे एक े  पररवारक छी तख  ए ा हकए ाजै छी। मुदा  हियोँ \nााजा सेिज तँ गलहतये िएत। अप े जे भाय सािैा छैथ से  े मरदे छैथ आ  े मौगीए। ाशलगजा ा छैथ। जिाँ हकछ ु  \nााजए लगता आ पत् ी क आँखखपर  जैर  प़ितै   आहक ाजलीए ादैल  जाइ छै । ” \nी  \nशब्‍ द सं्‍ या : 1840 \n  \nएकजटा  े  \nपुरमपुर गाममे पुर  कक्काक पररवारक ेँ  गौंआेँ  आ अ गौंआेँ  पु च  पररवारसँ ज ै छै । ओ ा अल्स् स यज \nाखाक अवस् था मे कहियज पुर  काका क मा -क इ  ै पढ़लै   मुदा क मा -क इक हकरदा ी देख -देख  सढदकाल \nक्षुब्‍ ध जरूपर रिै छैथ। ग़िे  े ाैसै छै  जे जे वस् तु  तराजूपर रखख ाढटखा़िासँ तौलल जाएत ओ जँ ाँटाइत -खोंटाइत \nपौआ-क मा िजइत रत्ती -माशामे चशल जाएत। खाएर ओ तँ चशल जाि, मुदा दुह याँक एते  मिर धरती क े  ा \nाँटाइत -खोंटाइत क मा -क इ िजइत ु इ ढदस  पुँच जाइए ? वादलक हकरदा ी की  पतालक पाह  सोंखख लेत ? जँ \nसोंखउ चाित तँ राखत क े तए ? िवा -हािाह़ि क े त्तेकाल अँटका कऽ रखख सक ै ए। खाएर जे िौउ मुदा करैला लत्तीक \nमचा  जकाँ अप ा पररवारक ेँ  पुर  काका ा ौ े छैथ।  \nजहि ा सक्कत -क़िगर ाीआ धरती धारण कररते, ढदयारीक तेल -ााती जकाँ अप  हतल -हतल अर्पिंत करए \nलगैत अशछ , तहि ा  े करैलजक ाीआ क े  े अशछ। वएि अँक ु र  े धरती धारण करैत ऊपर आहा लत्ती ाह  लत़िैए। \nभलेँ  पातर -छीतर क़िचीक आल क संग मचा पर हकए  े पुँचैए। तँए हक ओ अप  शरीरक रक्षा करैत , अप  मुँि \nाँचाैत  ै पुँचैए ? जरूपर पुँचैए।  \nपुर  कक्काक पररवारजक सभ तेि े छै  जे अप ामे जँ घंघौज िजह  मुदा काकाक ेँ  लग पुँचते सभ सकदम \nभऽ जाइ छैथ, हकएक तँ सभ ाुझै छैथ जे अहगयाएलमे िँशसयज हिहिया कऽ ध़िै छइ। तँए जहि ा रस् ता पर ऐंठ ै त-\nजुठ ै त चलैाला साँप ाजिैरमे प्रवेश कररते सजझ भऽ जाइए तहि ा कक्काक सजझिामे पररवारक सभ सदस् य क \nचा शल -ाेविार सजझ भऽ जाइत अशछ। ओ ा, हा ु पैरक चलैाला साँप माढटपर चशल क े  ा सक ै ए। म -शचत्त मारर \nपुर ज काका राहत -ढद  पररवारेक पाछ ू  लगल रिै छैथ। अख ज म मे ओहि ा ओ ाात तरगरे छै  जे वीर भजग् या  \nासुंधरा.. , मा े जे ल धरतीसँ प्रेम करत ओकरे ई कख ज प्रेमी ाह  तँ कख ज मा ए-ाहि  ाह  चुम् मा  लेत।  \nचेत सँ ाालाजध धररक पररवार पुर  कक्काक छै । सािक ाीच तालज मेल अजीव छै । चेत  सभ जहि ा \nपुर  काकाक ेँ  गारज  ाुजझ छ ुट्टी  े े रिै छैथ तहि ा तँ ाालज -ाजध सभ अप  ाााा ाुजझ अप े सभ हकछ ु  ाुझैए। \nपररवारक सभसँ छजट ाच् चा  चारर सालक छै । तालज -मेल  ीक छै ।  \nअँग ाक सभ समाचारक समढदया रहितज संवाद -ाािकक काज ाच् चा  सभ कररते छै । एिे  चेला भेटाज \nमजसहकल , मुदा से तँ छैन् िे।  वका दजल्स् तयारे तँए ाेसीकाल एकठाम रि े चािज -हास् क ुट संगे करै छैथ , खुशी रिै \nछैथ। पुर  काका ल दुआरे खुशी रिै छैथ जे अप  ाात पहि े उसारर , भरर ढद  गप सु ैले ढद मा तैयार रिैए। आ \nढद माक खुशीक कारण अशछ जे आँखख -का  तँ तख े  े काजक ा तै जख  ओकरासँ काज कराएत।  इ तँ गमे -\nगमे गे़िी ाह  जाएत। मुदा से किाँ िजइ छै, एक का े सु ैए आ दजसर का  दे े उह़ि जाइ छइ। उ़िैत -उ़िैत सुतली \nराहतमे सभटा उह़ि जाए छइ।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n36 \n \nवसन् तक आगम  भऽ गेल। हकछ ु  ढद  पहि े तक जे मौसम जा़िसँ जह़ियाएल छल, पालासँ पलाएल \nछल , ओ आा ु ु रु ु रा कऽ उठल। सुखाएल -स़िल लत्ती आ क ु मिी जकाँ पहाते वसन् ती िवामे उ़िए लगल। ाेदरंग \nभेल धरती, घर -आँग  जकाँ ाािरै -सजिरै लेल इशारा ढदअ लगल। रसे -रसे रस भरल िवाक रमकी रमकए ल गल। \nजहि ा सेवा ह वृणत्त क समए कज ज अुसरक ेँ  स् वगा सुझैत तँ कज जक आगूमे  ांगट  क ा क  ाच िजइत, तहि ा \nशश शश र –शसरशसराइत समए –वसन् तक ाीच ुअ लगल। मुदा से ाात पुर  कक्काक पररवारमे  ै छै । कजल्ुक ारद \nजकाँ पररवारक सभ सदस् य  अप े -अप े  ाचक पाछ ू  भरर ढद  लागल रिै छैथ। \nढद  उहगते ढद मा, ााइस खा माढटक ा ौल जत्ताक दु ू पट्टा दु ू िाथमे  े े दराज् जा क आगूमे ाैस , रस् ताक \nधूरा -गरदाक ेँ  जत्तामे पीसए लगल। हा ु देख ौं आशा ा ले रिै जे ाााा दराज् जे मे छैथ। सूतल छैथ हक जागल \nछैथ, तइसँ कज  मतला ढद माक ेँ । ओ तँ अप  काजमे ाेिाल अशछ।  म मे रिाे करै जे चािक ाेर भऽ गेल अशछ \nमाए चाि आह  देाे करतै  , िमहूँ जा कऽ पीाे करा। ढद माक एिे  हासवास हकए  े रितै , पररवारक ाजझसँ \nदाल थज़िे अशछ जे  ू   ै अशछ , तेल  इ अशछ आहक क े सक तारीखपर जाए प़ित...।  \nजहि ा तत्त्व-वेत्ता तत्त्व-शचन् त मे रमल रिैत तहि ा ढद मा अप  काजमे िेराएल रिैए। कज  मतला ओकरा \nछै जे ाुझत काजक िेराएल अधखरूपआ रहि जाइए।  \nमाइक िाथमे चाि देखते ढद मा, जत्ता छजह़ि आगूए आगू दराज् जा पर ऊपर चढ़ल। \nढद मापर  जैर  पह़िते पुर  काका मुस् की दैत ाजला - \n“की ढद ाााू, चािज -तािक ाेर भेलै की  हि ?” \nतैाीच चाि  े े पु तजु पुँच पुर  कक्काक लगमे गेलै  । ढद माक  जैर  देाालमे टाँगल ि ुमा जीक छातीक \nरामपर पुँच  गेल। ुजटज देख ढद मा ााजल - \n“ाााा, उ ुजटज उतारर ढदअ। ” \nढद माक ेँ  पजल्िाैत पुर  काका ाजला - \n“ाौआ, पहि े चाि पीा शलअ पछाइत  ई सभ िेतइ ?” \nढद माक ेँ  जे ा ाुझले रिै तहि ा ााज ल - \n“पहि े अिाँ पीा  े शलअ, पाछ ू  िम  पीअा। ” \nािन्ना पक़िाइत देख पुर  काका ाजला - \n“अख  िमरा िाथमे हगलास अशछ क े  ा उतारल िएत ?” \nचाि पीा, खख़िकीपर रखल खुरपी उतारर पुर  काका ाा़िी ढदस  हवदा ुअ लगला। िाथसँ खुरपी शछ ैत \nढद मज आगू -आगू हवदा भेल।  \nदारीमक ाा़िी पुँच  पुर  काका हिया -हिया हियाए लगला तँ ाुजझ प़िलै  जे दारीमक जह़िमे पाह क \nअभाव अशछ। मुदा गाछक डगडगी आ लदल ु ू ल देख म  लशलया गेलै  । लाल -लाल ु ू लसँ लदल गाछ। सभ \nडाररमे ु ू ल ु ु लाएल।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n37 \n \nखुरपी  े े ढद मा खामध खु ैक जगि हियाैत रिए। आ पुर  काका ु ू ल सभक ेँ  हिया -हिया देखैत \nिररया एल -िररयाएल ु़िज सभपर  जैर प़िलै । म  भेलै   जे जेताे -तेताे जह़ि सािक खढ़ उखाह़ि ढदल। मुदा \n जैर  दारीमक काँटपर गेलै  । डाररये काँट भऽ जाइए। ऊपर -ह च्ाँ सगतैर  काँट। जख े अप े खढ़ उखा़िए लगा \nतख े दी मज हकछ ु - े -हकछ ु  करइ लगत। तहूमे खुरपी िाथेमे छइ। तेिे  झा़िी  अशछ जे सुगाा साँप जकाँ माथमे \nग़ितै हक गरदे मे ग़ितै तेकर कज  ठ े का । जख े काँट ग़ितै की  का ा शुरूप करत। जख े का त तख े ओकरा \nचुप करा आहक गाछक जह़िक खढ़ उखा़िा...।  \nसमझौता करैत पुर  कक्काक सजझमे दजसर काज एलै  । काज ई जे ु़िक हग ती कऽ ली...। िाथक खुरपी \nआह़िपर रखख ढद माक ेँ  कजरामे उठा काका किलखख - \n“ाौआ, अिाँक ेँ   े े िम टिला आ अिाँ ु़ि ग ा। ” \n व ु़िक हग तीक काज देख ढद माक म  खुशीसँ आरज खुशश या गेल। मुदा म मे एलै जे कट्टा भरर \nझा़िीक ागा मे पचासजसँ ऊपर गाछक ु़ि क े  ा गह  लेा ? तहूमे ाीसे तक ग ल िजइए ? तैाीच पुर  काका \nगा छक सभ ु़िक ेँ  अप े हिया-हिया देखए लगला। म मे उठलै - ु़िक ाीच की़िजक असर भेल अशछ हक \n हि , सेिज देख ली। एक्क े टा गाछक ु़ि देख काका अन् दाजज लेलै   जे क े ते िएत। जहि ा गजल -गजल, हकछ ु   मती \n े े लाल -लाल ु ू ल िररयर िजइत अप  जज गीक ुल पक ै ़ि  रिल अशछ, तहि ा तँ गजढट -पँगरा करुआएल आमक \nआकार सेिज पक ै ़ि  रिल अशछ।  \nएकसँ दजसर गाछक ु़ि ग ैमे ढद मा ाेर -ाेर हासैर  जाए। कख ज हग हतये छ ु ढट जाइ तँ कख ज अंक े  हासैर  \nजाए। अ ेकज पररयासक ाीच एक्कज ाेर ढद मा ाीससँ ऊपर  ै ाढ़ल।  \nतैाीच काका पुछलखख - \n“ाौआ, क े ते ु़ि भेलि ?” \nााााक प्र्‍   सुह  ढद माक मुिसँ ह क ै ल गेल - \n“दसटा। ” \n“अच् छा ा़िाढढ़याँ। आासँ एत्तै आहा कऽ खेशलिि। ओगरवाहियज भऽ जेति आ खेलाज कराि। ” \n ीक ुसल भेलै  । खाइ -जजकर ुल ुअ लगल। ु़ि ुल ाह  गेल। ओ ा सजमै  ु़िक -ु़िे रहि जाइत \nअशछ। मुदा दारीम, आम, लताम इत् या ढद ु़िसँ ुल ाह  जाइत अशछ। अ्‍न् तम अवस् था अाैत -अाैत तुहा -तुहा \nुल अप े खसए लगल।  \nगाछक सभ ुल समाप् त  भऽ गेल। जहि ा परसौती ज ा ीक ेँ  देख -भालक जरूपरत प़िैए तहि ा  े वाह़ियज -\nझा़िीक अशछ। ई सजशच पुर  काका ढद माक संगे दारीमक गाछ लग पुँचला। पुँचते देखलै  जे जे गाछ कहियज \nु़ि-ु ू लसँ लदल छल ओ आइ सू -सू  भेल अप  ाेथा सु ा रिल अशछ.. ! \nाेशथत म े काका ढद माक ेँ  पुछलखख - \n“ाौआ, क े ते ु़ि अशछ?” \nहवचशलत िजइत ढद मा ााजल -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n38 \n \n“एकजटा  े। ” \n“ल लेल हवचशलत हकए िजइ छी। जहि ा समए आएल छेलै तहि ा ु े र औत। ” \n“क े  ा औत?” \n“समए अ ुसार एकर ताक -िेर करैत रिा तँ एाे करत। ” \nी  \nशब्‍ द सं्‍ या : 1146 \n  \nधजतीक मा  \nजहि ा तेिैया ाजखार तरे -तर अहातज आ जाइतज गहिये े रिैत तहि ा लाल काकाक ेँ  ती  ढद सँ हवशचत्र सजग \nगहि कऽ पक ै ़ि  लेलक ै   । ओ ा , जख  कज ज काजक अ मे ामे लहग जाइ छैथ तख  छजह़ियज दइ छै । मुदा काज \nादैल ते  पु : आहा जाइ छै । मुदा किाज क े करा करशथ , घरे लू सजग शछल । सजगज तेिे  जे जहि ा हतआरर जालमे \nमाछ ु ँ शस जाइत , जे  े ांशी जकाँ जे ाजरक सुगन् ध सँ ु ँ शस जा  गमाैत आ  े सितक ठ का जकाँ मरैत। मुदा \nतैयज तँ घाउ लगले छै ।  \nलाल कक्काक सजगक दजसरज कारण छै । ओ ई छै  जे दु ू परा ीक ाीच  े कहियज वैचाररक संघषा भेल \nछेलै  आ  े रक्का-टजकी। मुदा आइ ओ सद्य: भऽ गेलै । \nाात हकछ ु   े, ाुढढ़या ु ू शस। मुदा सजग तेिे  जे रजगे हिटा  हि , सजगे ौं छै । जइसँ कज ज काज करैमे म े  े \nलगए दइ छै ।  \nती  ढद  पहि े जख  सढ़ुआरेसँ भरपूरा  जत , एलै   तख ेसँ सजगक आक्रमण लाल काकापर भेलै   जे \nगहिया कऽ धे े छै  ।  े छज़िैत ा ै छै  आ  े पूरैत। साधारण जज गी जीाैक अभ् या स तँए पाइ -पाइक हिसाा जजह़ि \nसमुशचत काज करैत जज गी चै सँ चलैत रिै छै । मुदा गहतक अ ुक ू ले आमद -खचा रि े भातक उजरा आँकर \nजकाँ दाँत तर खटखटा रिल छै , जे आँकरक संग भातज ु े कए प़ितै  ।  जैर  उठा कऽ देखैथ तँ  सजझिेमे देख \nप़िै  जे भारमे धजतीक खचा वाह्ययात अशछ, हकएक तँ धजतीक मा  तँ ओइ समए सवा -सम् मैत छल जख  \nएकामधकार वेपार जकाँ छल, मुदा जैठाम दू साए रूपपैआक धजती लऽ जाएा तैठाम हकयज पहिररह िार  ै अशछ, \nमांगशलक काज छजह़ि धजती म् यू जजयमक वस् तु ाह  गेल अशछ। अप  तँ दू  ढद क कमाइ दिा जाएत। मुदा पत् ी तँ \nमा ती  हि। अप ा सीमामे सभ ाताि िजइए, भलेँ  आ  सीमामे  ाँगैर पटपटाए आहक दाँत शचआरए। मा ाज \nउशचत  हियेँ । हकएक तँ पत् ीक मा  तँ पररवारमे दादीक छै । ाााा -दादाक पहकया संगी। शुभ काजक शुरूपिेमे \nखट -पट भे े किीं अन् त धरर  े खटपटाइते  रहि जाए, तेकर डरज रिै ...।  \nमुदा तैयज हवचारर लेा जरूपरी ाुजझ लाल काकीक ेँ  पुछलखख - \n“काल्ल्िये  े  जत पूरए जाएा। आइए  े सभ ओररया -ाात कऽ लेा ?” \nलाल काकी किलखख - \n“घरक ओररया   े िम करा , िाटज -ाजारक िमिीं करा ?”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n39 \n \nलाल काकीक चढ़ल तक ा  देख लाल काका दजिरौलै - \n“ाजारक काज की सभ अशछ?” \n“आर हकछ ु   े अशछ। खाली जज़ि भरर धजती आ अँगा -गमछा कीह  लेा। ” \nलाल काकी आढ़ैत  सुह  लाल काका म े -म  जज़िैथ तँ देख प़िै  जे हकयज धजती पहिररह िारे पररवारमे  ै \nअशछ, जख  धजती  इ , तख  क ु ताा आ गमछा तँ सुखल  ू -चू़िा भेल। क े ताज िएत तँ जलखैइए। मुदा रिैथ तँ  \nाेवस। पुछलखख - \n“आा हक कज ज भार -दौर चलै छै जे ई सभ लऽ जाएा ?” \nलाल काकाक ेँ  शचलिजरर जकाँ झपटैत लाल काकी ाजली - \n“एक तँ चाउर दिीक ादला रूपपैये लऽ जाएा मुदा  व वस् त्रज   ै लऽ जाएा से क े िे  िएत ?” \nाजैत लाल काकीक आँखखसँ  जर िविाए लगलै  । ुटैत छातीक दरद ााँसक झाँझ  ज काँ झ झ ाए \nलगली - \n“ाहि  मरमा मररये गेल, मुदा अन् त मे मुँि  ै देख पेलौं। भगवा ज तेिे  छैथ जे सभटा दुख ओकरे घरमे \nदेलखख । चढ़ल जुआ ी दु ू परा ी मरल, अढ़ाइ ाखाक मइटुग् ग र -ापटुग् गर ाेटाक हाआि शछल, तेकरा पाँच िाथ \nवस् त्र िमहूँ  ै देाै तँ दुह याँमे क े  देतइ ?” \nी  \nश ब्‍ द सं्‍ या : 480 \n \n  \n  \nसाझी  \nगामक पहिल घट ा तँए गाममे हवशचत्र िलचल भजरेसँ उढठ गेल। उठाज क े  ा  े करैत, अख  धरर तँ इहतिासज \nयएि किलक आ समाजज सएि। मुदा घट ा ादल े इहतिासक रस् तज  ादैल  जाइ छै आ ाहिला समाज सेिज ााि \nपक़िै छइ। हवशचत्र िलचलक कारण भेल हवशचत्र घट ा।  हवशचत्रक कारण भेल शचत्र हवशचत्र ाह  गेल , तँए गामक \nसािक म क ेँ  क ु शचत्र सुशचत्र ा ाए लगल। जेिे  जेकर रंग -गाढ़ तेिे  तेकर शचत्र गढ़गर। तँए एक रंगाि  ै भे े \nआरज ाेसी िलचल। म क प्रेम तँ तख   े ाढ़ै छै जख  अ ुक ू ल प्रेमी भेटै छइ। प्रेममयज हक कज ज एक्क े  रंगक िजइए \nजे ओिीपर  जैर  प़ितै आ  जैर  पह़िते धारक पाह  जकाँ मजटाए लगतै। जँ से  इ िेतै तँ जेिज छै तइमे सँ हकछ ु  \nरौदमे उ़ितै, हकछ ु  धरती पीतै आ हकछ ु  लजकज घटौतै, जहि ा हालंासँ चलैवाली गा़िी टीश े -टीश  हवलैमते चलैए, \nभलेँ  क ु मेल भे े रस् ता-ााटमे छजह़ि आ -आ  दौ़िैत चलैए...। ओ ा , गामक हवशचत्र घट ा देख सािक म  उ़िैत \nमुदा जज गीक काज पक ै ़ि -पक ै ़ि  िटाैत गेल। मुदा क े ताज िटल तैयज तँ ााँकीए रहि गेल , सजलिन्नी  हियेँ  िटल। \n हियेँ  िटल तँ की िेतइ ? अदिासँ ाेसी तँ रहिए गेल, तँए ाुमतेसँ  े समाज , देश सभ चलै छइ। तख  गामेमे कज  \nउ ट  भऽ गे लै जे गाम -समाज  ै चलतै। मुदा गामज तँ सजलिन्नी मररये  ै गेल अशछ जे हकयज  ामज लइाला  ै रितै।  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n40 \n \nसे तँ अशछए। सेिज तेिे  अशछ जे िजार का क ेँ  एक्क े  ाेर भरर देत। जहि ा पूजा करा काज छी तइसँ हक िल् लु क \nकाज ु ू ल तज़िा थज़िे छी। जख   ै छी तख  हकए दु ू दू रंग िेतइ।  \nचौाट्टी परिक इ ारक चलती सभसँ ाेसी भऽ गेल।  वकी पह भर ी सभ थैर -गजार छजह़ि-छजह़ि पहि े \nपाह येँ  भरए इ ारपर पुँच  गेली। मुदा तँए हक पुह योँ दादी आ घुरह योँ दीदी ओि े अगुताएल छैथ जे पहि े \nपाह येँ  भरए पुँचती। एक तँ ाेटा -पुतजुक ेँ  डाक ै    देती जे लसँ ह पुत्रे  ीक,  े तँ ल चौथाप मे अप े घैल उठााी। \nतहूमे  वका आहग गाममे पजरल। माघमे जँ अ कज धधगर घूर भेटए तँ ओकरा छजह़ि देा ाेवक ु ुीए छी, भलेँ  \nअप ज मधया -पुता हकए  े घरमे कठुआ जाए। ओ ा दु ू गजरेक घर इ ारसँ ाुत िटल  हि , मुदा लग -दूर कज  ाात \nभेल। लगजक ााटमे दसटा गप करैाला भेटल तँ ाेसीए समए लगत आ  हियेँ  भेट े दूरज लग भऽ जाइ छइ। सएि \nदु ू गजरे–पुह योँ दादी आ घुरह योँ दीदी –क ेँ  भेलै  । जवाादेहियज तँ कम  हियेँ  छै  अ कर ाातसँ ऊपर उठा अप  \nाात  ै रखती तँ पुह याँ दादी आ घुर ी दीदी कथीक। तइसँ  ीक तँ  वकीए , जे कम -सँ-कम अप ज हित -अपेशछत \nलग रसगर ाात ाजै छैथ।  \nसंजजग तँ संजजगे छी , चािै काज करैक संजजग ुअए आहक भजज खाइक,  ीक े  िजइ छइ। भलेँ  ओ चाशल \nादैल  क ु संजजगे हकए  े भऽ जाए। पूासँ पुह याँ दादी आ दल्च् छ सँ घुर ी दीदी पुँचली। पुह याँ दादी घुर ी दीदीसँ \nजेठ। तँए जेठक आदर करैत घुर ी दीदी इ ारपर चढ़ैसँ पहि  े स् वागत करैत पुह याँ दादीक ेँ  टुशस देलखख - \n“जहि ा पााै  ढद  पररवार ि़िा़िा जाइए तहि ा दादीक ेँ  देखै शछल !” \nअप  स् वागत देख पुह याँ दादीक म  खुशीसँ खुशश या गेलै  । टुटल दाँतक मुिसँ मुस् की ढदअ लगलखख । \nअख  धरर पुह याँ दादीक ेँ  धे हि जे गामक ाात िमरा छजह़ि दज सर ाुझाे  े करैए। भलेँ  सात पुतजु िाथे मारर -गारर \nहकए  े खाइत िेती । खाएर.. , पुह याँ दादी पहि े आँखख उठा इ ार ढदस  तकली  तँ ाुजझ प़िलै   जे जजज्ञासु ाेसी \nअशछ। घुर ी दीदी ढदस देखैत ाजली - \n“गै घुर ी, कु ा भेलेँ  तँ ाेटीए भेलेँ , आइ -काल्ल्िक  व - ौतुक िमर -तजिर ाा त सु तौ। देि देख सभ अप े \nमजटाएल अशछ। मुदा तजरा  ै किाज से क े िे  िएत...। ” \nजजज्ञासा भरैत घुर ी दीदी मलसारर दैत ाजली - \n“कज ज तेिे  गप छै  दादी ?” \nपुह याँक ेँ  सभ दादी किैत आ घुर ीक ेँ  दीदी। ओ ा उमेरजक हिसाासँ उशचते छइ। मुदा दु ू गामक पुतजुए \nाह  गाम आएल छैथ। दीदी क आदरसँ दादी आरज अह्लाढदत िजइत। जहि ा संज्ञाक संग सवा ाम, हवशेषण आढद \nसभ अगुआ-पछ ु आ ाह  रथक ेँ  खखिंचैत तहि ा दादीक म मे सेिज उठलै  । सजझिे ाजैसँ  ीक ाुजझ प़िलै   जे \nअलंकार -छन् द ा ाे हकए कएल जख  ओकर ाेविारे  ै िेतइ। अलंकार शैलीमे दादी गामक चौि्ी ााखन् ि  ााज ए \nलगली - \n“एिे  अतिति तँ एक गामक क े  किए जे परजपट्टामे क े तौ  े देखै छी, जे.. ?” \nदादीक ेँ  हवह्वल िजइत देख  दीदीक जजज्ञासा तेज भेलै  । लपैक कऽ पुछलखख - \n“से की, से की दादी ?” \nजहि ा आमक गाछक डाररमे पाकल आम देख झमाह़ि -झमाह़ि डजला पाकल आम खसाए चािैत, मुदा \nडजलौह िार ई  ै ाुजझ पाैत जे पाकले खसत आ काँच  ै खसत। िँ एि ज िजइ छै जे ाेसी पाकलक डण् टी क रस  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n41 \n \nसुख े असा ीसँ खसैत मुदा जे डमिा पाकल छै ओ तँ ओहि ा छै जहि ा डमिा काँच िजइ छइ। तहि ा दादीक म  \nछगुन् तासँ छ क ै त रिै  जे एिे  तँ क े तौ  े भेल से गाममे क े  ा िएत। मुदा भऽ तँ गेल!  \nभेल ई जे ज्ञा च  काकाक ेँ  ती  ाेटा आ दू ाेटी छै  । ती ू ाेटा पढढ़ -शलखख कऽ आ े जकाँ  जकरी करए गाम \nछजह़ि देलै  । भी  भऽ गेलखख  हक साझीए -मे से  ै कहि , मुदा ज्ञा च  काकाक ेँ  एकज पाइ मदैत  ै क े लखख । ओ ा \nती ू भाँइ ऊपरा -ऊपरी पढ़लज-शलखल छैथ आ  ीक  जकररयज छै । पहिल ाेटी  डाक् टर पहतक संग सेिज ाािरे रिै \nछशथ । छजट ाेटी वैधव् य भऽ गेलै । असमए ाेटीक ेँ  हवधवा भे े ज्ञा च  काकाक ेँ  जारदस धक्का म मे लगलै  । \nअप जसँ ाेसी काकीक ेँ  लगलै  । एिे  कज  माइक छाती िएत जे अप े सुिाहग  आ ाेटीक ेँ  वैधव् य  देखए चाित। \nमुदा उपाइये की ! दुखक तँ सभसँ पैघ दााइ  जर छी। जेते  जर झ़ित तेते भारी दुख मेटाएत।  \nजहि ा रेिीक संग मक् ख  , छालिी मजहि आहगपर लजहियामे चढ़ा घी ारकौल जाइत से दादीक ेँ  ारकौले  े \nिजह  तँए क्षुब्‍ ध रिैथ। ाजली -   \n“आा तँ अप ज उमेर िेरी भेल तैपर  ा ा -ज म एिे  काज  ै देख े छेलौं से गाममे देखै छी ।” \nदादीक ाात सु ह िारक ेँ  आरज जजज्ञासा ाढ़ा देलक ै   । एक्क े-दुइए सभ पह भर ी एक्क े  ाेर दादीपर जजर \nदेलक ै   । थकथकाइत दादी ाजली - \n“ज्ञा च क ती ू ाेटा –रूपपच , गु च  आ हवचारच –क ेँ  जख   जकरी छ ु टलै   तख  गाम आहा साझी भऽ \nगेलखख । ” \nदादीक उत्तरसँ दीदी संतुष् ट  ै भेली , मुदा संतजष  ै भेलै  तँए पूरक प्र्‍   क े लखख - \n“तइसँ पहि हि भी  भेल छेलखख ?” \nदीदीक प्र्‍  सँ दादीक ेँ  क्रजध उठलै  , ाजली - \n“जे ा लजक क े ाा़ि चौकी काढट -काढट ाँटाारा करैए ते ा िजइतै तख  ाुजझतिक। आहक म ुखक ेँ  इशारा \nिजइ छइ। मजझला ाेटा अप  ाेटीक हाआिमे चालीस लाख रूपपैआ खचा क े लक ै  मुदा छजटका भाएक ेँ  पाइ  ै देलक ै  \nतँ  ू -तेल लगा क े लक। की यएि सजझया भैयारी शछल ?” \nदीदी ाजली - \n“तख  तँ कमाइयज  े सािक सभ रंग िेतै , ओ क े  ा ममलौत ?” \nतैपर दादी ाजली - \n“सएि  े देखिक। जेकरे ाेसी छै सएि पहि े किलक ै  जे िमरा एते अशछ , सभ ममला कऽ पररवार चलौ। ” \nी  \nश ब्‍ द सं्‍ या : 999 \nसतभैंया पजखैर  \nपजखैर  कहिया खु ौल गेल आ क े  खु ौलै   ई ममशथलांचलक इहतिासे जकाँ अख  धरर िेराएले अशछ, मुदा \nएते गामक सभ मा ैए  जे पजखैरक ातारी  े एकजटा गाछ -हारी छ अशछ आ  े आ  कज ज चीज। ओ ा , पजखैर  मिर  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n42 \n \nरि े रंग -हारंगक खखस् सा -हपिा ी अशछए। हकयज  दैंतक खु ल किैए  तँ हकयज राजा -रजवारक। मुदा जे िौउ, िजार \nाखासँ ऊपरक पजखैर जरूपर अशछ , जे सभ मा ैए । शुरूपमे पजखैरक मिार जेिे  रिल ुअए मुदा अख  झह़ि -झूह़ि \nगेल अशछ आ पजखैरक पेटज गढदयाि भऽ गेल अशछ।  \nगाममे एक े टा यएि पजखैर अशछ , मुदा एिे  अशछ जे एते सघ  गाम रहितज पजखैरक अभाव गौंआँक ेँ   ै ुअ \nदइ छै  । चाकर -चौ़िगर पेट अख ज लछे , मु िर जकाँ दजा ज ठ े क -ाखारी सश्श...।  \nगाममे सभसँ पुरा ज आ झमटगरज पररवार मात्र सतभैंयाक ेँ  रिलै  । पजखैरज ु क े  सािक शछल । क े  ा भेलै   \nसे तँ  ीक जकाँ हक कज  ै ाुझल अशछ मुदा जहियासँ देखै छी तहियासँ  ु क े  सािक कब्‍ जामे रिलै   अशछ। \nओ ा पजखैर तँ गामे -गाम अशछ मुदा आ  गामक पजखैरसँ ल पजखैरक अलग पिचा  अख ज अशछए।  े एते  मिर \nकज ज गामक पजखैर अशछ आ  े चौागली मिारक घाट। एक्क े  घाट रि े पारज  हियेँ  लगैत जे ा आ -आ  गामक \nपजखैरमे अशछ। आ  गामक पजखैरमे ा़ि ाेसी अशछ तँ  एकटा -दूटा घाट अशछ। एकटा मरद आ दजसर ज ा ा लेल। \nतहूमे रंग -हारंगक ाेविार ा ल अशछ , जइक चलैत जँ कहियज गाममे आहग -छाइ लगै छै तँ गामे सु  भऽ जाइ छै, \nमुदा एकजटा पजखैर रि े आइ धररक इहतिासमे कहियज ल गाममे ए ा  ै भेल अशछ। ओ ा गामक ा ााटज आ  \nगामसँ णभन्न अशछ। क े ते गाम पूाे -पशछमे सूयामण् डल -गढ़ै क ा ल अशछ जइसँ पूााा -पछााक झोंकमे आहग लहगते \nधुआ-पजछा जाइए।  \nहा ु जाढठक पजखैर रि े अ गौंआँ तँ पजखैर मा ाे  े करैत मुदा पजखैरक सभ काजक पूर्तिं तँ िजइते अशछ, \nतँए गौंआँ लेल धै स । हकयज अ गौंआँक गपपर मधया ज  े दइत। सभ यएि माह  चलैत जे  हकयज अप  मुँि दुइर  \nकरैए।  ीकक ेँ  अधला कि े थज़िे अधला भऽ जाएत आ अधलाक ेँ   ीक कि े थज़िे  ीक भऽ जाएत। जँ एिे  \nाजह िार अशछ तँ ओ अप  मुँि दुइर करैए। सभक ेँ  अप -अप  गुण -धमा िजइ छै , से तँ अशछए। चारूप मिार घाट \nरि े सािक काजज चशलते अशछ। तहूमे आ  गाम जकाँ कज ज रजक -राक लछे  हि , जे ई घाट पुरुखक शछल तँ ई \nघाट ज ा ाक , ई ुल् लाँ क खु ौल शछल  तँए दजसरक ेँ   िाए देशथ  हक  हि से ु कर म -मरजी शछल  । हकयज \nजाढठ गाह़ि पजखैरक पिचा  ा ौ े छैथ तँ छैथ। पजखैरक पिचा  भलेँ  जाढठ िौउ , मुदा झील -सरजवर आहक धारमे \nजाढठ किाँ रिैए। तँए हक ओकरा क ु मार कहि कात कऽ देाइ। आम खेह िारक ेँ  आम चािी आहक ओ गाछ -गाछी \nग त। िँ, ई ाात जरूपर जे आमक गाछ क े  ा िजइ छै, क े  ा लगौल जाइ छै, क े  ा ओकर सेवा कएल जाइ छै एकर \nजा कारी रिक चािी। जइ जाढठ लऽ लऽ अ गौंआँ  चै छैथ ओ तँ ईिज किता  े जे जाढठक काज की िजइ छइ ? जँ \nाीच पजखैरक पाह क  ाप मा ल जाए तँ जइ पजखैरक हक छैरेमे उपयजग करै -जजकर  िाइ -धजइक पाह  \nरित , ओकर ाीचक  ाप  पैक जरूपरते की रित ? ओि  पजखैरक माह येँ  क े ते िएत जे एकटा घाट –जे भलेँ  \nशसमटी ए-ईटाक हकए  े िौउ –ा ा ााँकी भागमे मजथी रजहप खेत ा ा लेा आ जँ किीं गाममे आहग लागत तँ  छ ू त-\nअछ ू त कहि गामे जरा देा, मुदा आहग लगाे  े करै से  े सजचा आ करा। जह येँ  कऽ पजखैरक ेँ  अघट ा ा दुइर कऽ \nलेा,  िाइ -धजइ-जजकर  ै रिए देा तँ ओइमे दजख क े कर ?खाएर जे िौउ , मुदा चारूप मिार घाटज आ हा ु जाढठक \nपजखैरज तँ अशछए।  \nशुरूपिेसँ गामक सतभैंया पररवार जजतल -चौहकयौल खेत जकाँ समतल रिल अशछ। ओ ा , ाीच -ाीचमे ााढढ़ -\nभुमकममे थज़ि-ाुत उभर -खाभर ा ाज कएल तँ ओकरा पु : सेररया समतल ा ा लेल गेल। मुदा भहवस   ढदस  ै \nदेख , भूते ढदस देख े तँ भूत लगाे करै छइ। मुदा तेकरज भगाैक तँ उपाय िजइते अशछ।  \nाााेक अमलदारीसँ सतभैंया अप  पररवारक पिचा  परजपट्टामे ा ौ  े रिल अशछ। ओ ा , सात भाँइक \nभैयारीमे ती  भाँइक पररवार  ावल् द  भऽ गेलै   जइसँ लगला पीढ़ी अाैत -अाैत सातसँ चारर भैयारी रहि गेल। सात \nभाँइसँ सतरि िेाा चािै छल से  ै भऽ चाररपर उतैर  गेल, तेकर कारण भेल जे एक भाँइ ाेटीक ााढढ़मे दिा गेला। \nिे ुआर  क्षत्र जकाँ ाेटीक आगम  जज़िा -पल् ला जे आाए लगलै   से ठीक े  सातसँ सतरि तँ  हि , मुदा एकसँ \nएगारि जरूपर भऽ गेलै  । मुदा एकसँ एगारि िजइतज ु कर मुँि कहियज मली   इ भेलै  । म क हवश्वास अन् त धरर  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n43 \n \nा ले रहि गेलै   जे प्रक ृ हतक ेँ  अप  गहत छै, ओ अप  ह अम-ह ष् ठासँ चलैए । जँ से  हि , तँ एक कम् प ीक वस् तु \nएक रंग िजइ छै मुदा तइमे ओि  मेल -पाँच क े  ा भऽ जाइ छै जे मेल -पाँच भेलजपर चारर -पाँच वा पाँच -छिसँ आगू -\nपाछ ू   ै िजइत अशछ। भऽ तँ ईिज सक ै  छल जे एक रंगािे िजइत वा एकसँ पाँचज िजइत वा आरज अन् त र भऽ सक ै  छल। \nमुदा से किाँ िजइए ? जहि ा एकसँ साए धरर ग ू आ साए सँ एक ढदस ग ू ,पचास तँ हाच् चेमे रित। तँए ाेटा -ाेटीक \nााढढ़ अाौ आहक रौदी िौउ, मुदा अप  व् या सक अ ुक ू ले रिैत आएल अशछ आ रिाज करत।  \nदजसर भाए जे ाच् चे मे क ु भेला भेलासँ गाम छजह़ि परदेश गेला से पु : घुमम कऽ  हियेँ  एला। ााल -ाजधक ेँ  \nसेवाक जरूपरत िजइ छै, िजइत एलैए आ सभ ढद  िजइत रितै। मुदा जख  वएि ााल -ाजध चेत  भऽ जाइ \nछैथ, तख  ु क हववेक की किै छै  से तँ आ क -आ   ै ाुजझ सकत। ओ अप े अप  कताव् य क ेँ  ह धााररत कऽ \nजीव -पथपर चलता। खाएर जख  धरहतये भूमम छी तँ जेतए ाास करा ओकरे मातृभूमम ा ा लेा। तहूमे ओइ \nाच् चाक तँ अमधकार ाह येँ  जा इ छै जेकर जन् म जेतए ाह  गेल ुअए। मुदा प्र्‍   तँ अहूसँ आगू अशछ। जँ धरती \nस् वगा वा वैक ु ण् ठ ा ए चािए तख  अप ामे ाँढट कऽ ा त आहक सम् म शलत भऽ कऽ ? जँ से  हि , तँ िम क े तए छी ई \nतँ देखए प़ित? मुदा ममशथलांचलजक भूमम तँ वएि भूमम छी जे सभ ढद  प्रक ृ हत प्रदत्त रिल अशछ , अख ज अशछ आ \nआगूओ रिाे करत। जँ से  हि , तँ किाँ अरा करज़िपर लटकल आ करज़ि लाखपर ? सभ ढद  जहि ा रिल तहि ा \nअख ज अशछ। भलेँ  क े तौसँ िमहूँ कहिल जे छीिे।  \nतेसर भाँइक पररवार ल लेल आगू  ै ाढ़लै   जे शरीरसँ ह रजग रहितज म स क ाच् चे सँ भऽ गेला। जइसँ  े \nहाआि क े लै   आ  े कज  ज भाँइक ाात -हवचारमे कहियज रिला । तहि ा ााँकी भैयारी ममशल घरक मजजरे समाप् त  कऽ \nदेलक ै   । मुदा तइले ु कज म मे कहियज दुखज  हियेँ  जन् म  लेलक ै   । जख  भाय सभ लगमे ाैसैथ तँ गरैज -गरैज \nाजैथ जे  ‘म े सभ हकछ ु  छी, जे म क माशलक ओ सािक माशलक। ’ मुदा भाइयज सभ हा ा हकछ ु  टज कारा दे े चुपे -\nचाप सुह  लैत जे अ ेरे टजक े आरज ारढदयाएा। से  हि तँ एक झोंक ााजज  ारद जकाँ वीणा िाथमे लेता आ \nजेमिर म  िेतै   तेमिर हवदा िेता। असगरूपआ पररवारमे एकक ेँ  वौ़ि े पररवारेक उसर  िजइए मुदा ग गुआरर \nजकाँ एकटा टाँग टुट हि की  िएत। एक भाँइ तँ पररवार -टजलसँ  लऽ कऽ समाज धरर गढढ़ लइए। िम सभ तँ कु ा \nतैयज चारर भाँइ ाँचल रिाे करा। ााँझी लग े डारर ु़िै  इए मुदा तँए हक ओ गाछसँ िटल रिैए, एिे  तँ  ै िजइत।  \nहपताक अमलदारीमे चाकर -चौ़िगर, चौघारा घरक आँग  िशथसार स  दराज् जा , चन् रक ू प सश्श इ ार, \nसरजवर सश्श हा ु जाढठक पजखै रक ाीच सािक जज हगयज संयममत रिै  तँए पररवारमे िर -िर खट -खटक प्र्‍  े \nहकए उठत। ओ ा सातज भाँइक सातज काज सात रंगक। जज गी लेल सातज उपयजगी मुदा गुण -ाेविार आ उपयजगक \nहिसाासँ छजट -पैघ। िर -िर खट -खट  ै िजइक कारण एकटा दजसरज छल जे अप -अप  ाुमधक उपयजग कऽ स् वतंत्र \nरूपपसँ सभ अप -अप  काज सम् िा रै छला। एक काजमे  े करैक ाखेरा ठाढ़ िजइत –जे ए ा -िेतै, ए ा  ै िेतइ –मुदा \nएक हवचारमे तँ से  इ िजएत। समटल हाछा क सुख जहि ा सुतह िारक ेँ  िजएत, तहि ा  े समटल पररवारजक ेँ  \nिजएत। छजट ओसार रित आ ाच् चा  ाेसी रित तँ ओंघरा -ओंघरा खसाे करत। खाइकाल णभन्ने  शछपली -ााटी ु ु टत, \nजहि ा वस् तु वेपारक सिायक छी तहि ा वेपार उपयजगक। जइ वस् तु क जेते उपयजग जज गी लेल िजएत ओ वेपार \nओते चतरल। मुदा प्र्‍   अशछ जँ सभ ु ू ल ु ू ले छी तँ देवताक ाीच ाँटाएल हकए अशछ ? जँ देवताक परसाद \nपरसादे छी तख  मिादेव हकए ााँतर छैथ?  \nअख  धरर सतभैंया  पररवारमे घरा़िीसँ लऽ कऽ ााध धररक जमी मे दुइए ाेर ाँटाारा भेल छेलै   जे खूटे -\nखूट भेल छेलै  मुदा लाेर रूपप ादैल  गेल। णभतररया गुमरािट आहा गेल। मुदा खुशल कऽ आगू भऽ ाजैले हकयज \nअप  डेग  ै ाढ़ाए चािैथ।  \nजहि ा सुखल जारै क ाीच आहग िवा पहाते धधैक उठ ै ए तहि ा पजखैरक लिैर जकाँ सतभैंया पररवारमे \nउठए लगलै  । कारणज अशछ जे कहिया क े तए जे क ँ चका ईटापर खप़िा घर ा ौलै   सएि अख ज धरर चशल आहा \nरिल छै  । ह च्ाँ जहि ा मुसिै क माढट भरल तहि ा अकासक तरेग  जकाँ ु ु टल खप़िा लग इजजत िजइत। शुर्द्  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n44 \n \nहकसा क घर। चािे खेतमे काज करैकाल ारखा ुअए आहक  सुतली राहतमे , अन् तर कज ज  हि। जहि ा गज ैरक दु ू \nभाग एक्क े  रंग भे े उ टा-सु टाक प्र्‍  े  हि , पहिलुका च्ैरक चारूपभाग ाराारे िजइ छेलै आ जे ाँचल अशछ ओ \nअख ज लछे , तहि ा धजहतयजक , मुदा आजुक जे लसिंग -मांगाला च्ैर वा अन् य  जे वस् त्र अशछ ओ एकभग् गुए \n हि , संयुक् त पररवारक एकाकी रूपप जकाँ ाह  गेल अशछ। जहि ा ज मौटी ाच् चा  छजटसँ पैघ ाढ़ैत शसररु मा वे \n हि , मिामा वज ा ैत अशछ मुदा वएि म ुख मृत् यु क पचातात अशछयामे जख  जराैले जाए लगैए  तँ पैघसँ छजट \nा ैत -ा ैत लजथरा जकाँ ाह  जाइत अशछ तहि ा  े भऽ रिल अशछ। ओ ा , खूटे -खूट जमी  ाँट ौं जहि ा \nछ ु तकााला क े श कटाैकाल सभ ाराररये भऽ जाइ छैथ। तहि ा ााधक जमी मे क ी घढटयज -ाढ़ी भेलै   मुदा \nघरा़िी आ पजखैरमे कज ज तरिक कमी -ाेसी  इ भेलै , सभ अप -अप  उपयजगक अ ुक ू ल रिैत आएल छैथ। तँए \nसतभैंया पररवारक ेँ  गामक लजक एक े  पररवार ाुजझ  े हकयज हकछ ु  ाजैत आ  े  हकछ ु  पुछैत। जइसँ पूााा-पछााक \nकज ज लसैर  हियेँ  लगल छेलै  । जख  लसैरे  ै तँ असर हकए। तेताे  हि , ईिज ाुझैत जे जहि ा गाछक डारर ु ु ट े \nु ू ल -ु़ि थज़िे ादैल  जाइ छै तहि ा अ ेरे देि रग़ि े तँ अप ज रग़िा लगाे करत। मुदा से  ै भेल, भऽ ई गेल जे \nसात भैयारीमे ती  भाँइ क ेँ  सुख े गाछक डारर जकाँ चाररए -टा रहि गेलै   आ तहू चाररमे दूटा ाँजझयाइए गेलै  , तँए \nुल -ु ू लक आशे  ै रिलै  । मुदा दुइयज भाँइ रि े चारर भैयारीक पररवार पसारै -जजकर तँ भाइए गेला । ग़िा़ि एताे \nभेलै   जे एक भाँइक ेँ  एक आ एक भाँइक ेँ  ती  ाेटा भेलै  । एक रहितज मा वीय हवचार आथिथिंक हवचारमे ादैल \nरग़िा-रग़िी शुरूप भेल। \nजख े ती  भाँइ एक ढदस िएत आ दजसर ढदस हकयज असगरे प़ित तँ ह सशचते छि िाथ पैरक जगि दूटा \nिाथ -पएर झँपेाे करत। मुदा च्ैर तँ ओइठाम  े झाँहप चारूपकात अह़ियाैत जैठाम ओढ़ह िारसँ डेढढ़या -दजार \nिजइत, से तँ पररवारमे भाइए गे ल छै  । हवचारवा  पररवार सभ ढद सँ रिलै   जँ से  ै रिलै   तँ आ -आ  गाममे \nएिे -एिे  पररवार मढटयामेट भऽ गेल। मढटयामेटे  हि , क े ते जिल भजगलक तँ क े ते अस् पताल, क े ते ुाँसीपर \nलटकल तँ क े ते कपार ुज़िा मरल। मुदा हवचारेक चलैत  े पररवारक ेँ   े कहियज सम् प्रा दामयक आ  े जा हतक िवा \nकह योँ डजलौलक ै   । समैक प्रभाव तँ सभ हकछ ु पर पह़िते अशछ से तँ पररवारजमे भेलै  । ओ ा जेकरा समए किै \nशछल –ढद -राहत –ओइमे ओतेक ादलाव किाँ आएल, हकएक तँ अख ज ाारिज मास आ छाज ऋृतु िजइते अशछ। \nअप -अप  गुण -धमा तँ ाँचौ हि अशछ। मुदा एकटा ग़िा़ि तँ पररवारमे भाइए गेलै  । ओ ई जे एक भाँइक ाेटा –\n्‍ याम –भैयारीमे असगरे छशथ । असगर भे ाइ तँ ा़ि पैघ ाात  हियेँ  भेल , मुदा हपताक भैयारीमे छजट भाइक ाेटा \nरि े हकछ ु  ग़िा़िक सम् भाव ा तँ ज ममयेँ  गेलै  । \nााााक अमलदारीमे सातज भाँइक ाीच ाँटाारा भेलै   मुदा ओ पु : समटा गेलै  । कारण ई जे  शुरूपमे तँ \nाँटाारा भेलै   मुदा ती  भाँइक पररवार घट े ु े र समटा गेलै  । क े  ा  ै समटाइत, ती ूक ेँ  हकयज पाह योँ देह िार तँ \n हियेँ  रिलै  । \nचारूप भाँइक ाीच एिे  सम् ा न् ध ा ल रिलै   जे भी -भी ौजीक पररल्स् थहतये पैदा  ै लेलक ै   । तेकर कारण \nभेल जे चारूप भाँइक चारर तरिक  कारजाार रिलै  । एक काजमे चारर गजरेक ेँ  रि े वैचाररक मतभेद िजइक सम् भा व ा \nरिै छइ। हकएक तँ एक्क े  काज क े ते िंगसँ कएल जा सक ै ए । तहूमे जख  समैक मज़ि अाै छै तख  काजजमे मज़ि \nअाै छइ। सभठाम भलेँ   हि अाौ मुदा  हियेँ  अाै छै सेिज  इ किल जा सक ै ए। चारूप भाँइक ेँ  परजछ भे े  पररवारमे \nभी -णभ ौजक सम् भा व ा ा लै  । सम् भाव ाक कारण भेलै   जे एक भाँइक ेँ  एक े टा ाेटा , जख  हक दजसरक ेँ  \nतीह टा भेलै  । दू भाँइ तँ मेटाइए गेला।  \nछजट भाइक ाेटा रहितज ्‍ या म भैयारीमे सभसँ जेठ , खाली भैयारीए -मे जेठ  हि , पढ़ै-शलखै ढदस सेिज हवशेष \nझूका  रिै । एक तँ पढ़ैक लग  दजसर सुभ् यस् त पररवार रिाे करै  । मुदा ती ू भाँइ घ ्‍ याम खेलौह़िया ाेसी। \nसढदकाल शस ेमे -पहत्रका आ खेले -पहत्रका उ टा -पु टा देखैत। पढ़ैपर तँ ओतेक  जैर   हि , मुदा ुजटजपर ाेसी  जैर  \nप़िैत।  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n45 \n \nअख  धरर ्‍ यामक हवचारमे कज ज दूजा -भाव  ै आएल छेलै   जइसँ कज  ज तरिक  ीक -अधलाक प्र्‍  े  ै \nउठल छल। जे हकछ ु  कारजाार छेलै   सामूहिक छेलै  । तहूमे एकटा जारदस गुण ्‍ या ममे छै  जे घरसँ ाािर धररक \nजे कज ज काज िजइ छै  ओ ती ू भाँइ –अप ा लगा चारूप –क ेँ  जरूपर जा कारीमे दैये दइ छशथ  । मुदा भैयारीक संग \nढदयादह योँ तँ ाराैर  भाइए जाइ त अशछ। एक ााप -माए वा सिजदर हपत्ती -हपहतयाइह क ाीच जे शस ेि रिैत ओ तँ \nचारर गामक चारर ढदयाद ीक ेँ  ए े तँ हकछ ु - े -हकछ ु  ग़िा़ि भाइए जाइत अशछ। कारणज छै, ममशथलांचलेमे एक सीमा \nकातक गाम आ दजसर सीमा कातक गामक ाीचक जँ दूरी अशछ तइमे खा -पा , रि -सि , ाजली -वाणी इत् याढदमे \nहकछ ु- े -हकछ ु  अन् तर ा ले आहा रिल अशछ। तहूमे जइ इलाकामे ााढढ़क उपरव कम छै आ जइ इलाकामे ाेसी \nछै, दु ूक जीव  शैलीमे सेिज ादलाा अाै छइ। जख े जीव -शैली ादलत तख े जीव  पर्द्हत ादलत। जख े \nजीव  पर्द्हत ादलत तख े जीव  लीला ादलए लगै छइ। तहि ा गाममे अख़िािा रि े हकछ ु- े -हकछ ु  लूरर \nक ु स् तीक भाइए जाइ छइ।   \nतहि ा मध् य ममशथलांचलक भाषामे पणचात म –भजजपुरी सीमा –क्षेत्रक सुआशस  ए े, भाषामे हकछ ु- े -हकछ ु  रूपप \nादलले रिै छै जइसँ भाषापर मा े ाजली -वाणीपर प्रभाव प़िै छइ। तहि ा पूवररया इलाका वा दशछ वररया \nइलाकाक प्रभाव सेिज पह़िते आहा रिल अशछ। जिाँ धरर क ु टुमैतीक प्र्‍   अशछ ओ तँ भागलपुरसँ मजहतिारी आ \nज कपुरसँ शसमररया धरर िजइते आहा रिल अशछ।  \nएकाएक ्‍ यामक म मे भैयारीक प्रहत शस ेि हकछ ु  कमए लगलै  । शस ेिमे कमी ए े काजमे कमी आाए \nलगलै  । जे ा शुरूपसँ पररवारक काजक जा कारी सभक ेँ  दैत अाै छेलखख  तइमे हकछ ु  कमी आाए लगलै  । ती ू \nभाँइ खेलौह़िया सजभावक रिाे करैथ, तैाीच काजक आदेश कम पाहा आरज खेलौह़िया भऽ गेला।  \nअख  धरर घ ्‍ या मक ेँ  ्‍ याममे कज ज कमी  ै देख प़िै  । तँए हिसााक कज ज जरूपरतज  हियेँ  ाुझैथ।  \n्‍ यामक म मे शस ेि कमैक कारण भेल जे पत् ी सदैतकाल का मे  घजरर -घजरर हपयाै   जे सम् पैत  अप  आ \nसुख-मौज ढदयाद सभ करैए ! पहि े तँ ्‍ याम पत् ीक ेँ  सेवक ाुझैत आहा रिल छला , ई  ै ाुझै छला जे ढदयाद  ी सँ \nढदयाढदयज ठाढ़ िजइ छइ। मुदा हवचारज तँ हकछ ु  शछल, अह़ि कऽ पत् ी पूजे करैकाल खखशसया -खखशसया ााजए \nलगलै - \n“जइ पुरुखक ेँ  कज ज ाा त ाुझैक ज्ञा े  े छै ओ पुरुख  हि, पुरुखक झ़ि छी!” \nपत् ीक ाात ्‍ यामक ेँ  छातीमे धक्का देलक ै   । म  किए लगलै   जे  ‘झ़ि’क अथा तँ ओ िजइत जे कख  \nअशछ आ कख  अप े झह़ि जाएत तेकर कज ज ठ े का   हि। जे पाछ ू  ढदस ससरत ओ पौरुष क े  ा पाहा सक ै ए? \nमुदा अख  मुँि खजलैक तँ समए  ै  अशछ शसररु सु ैक समए अशछ...।  \nजहि ा ााल् टी  भरर पाह मे  ेाज आ ची ी रखखए दे े तँ सरात  ै ा ैए ।  ेाजक ेँ  काढट गाह़ि कऽ रस ममलौल \nजाइत अशछ तहि ा शचमन्नयजक अशछ। जहि ा एक शब्‍ द वा एक पाँहत पढ़लासँ ाुजझमे  ै अाैत ाल्ल् क  दजिरा -दजिरा \nपढ़लासँ वा लगला -पैछला पाँहतक ममला  सँ ाुझल जाइत अशछ तहि ा लगला ाातक प्रतीक्षामे ्‍ या म आँखख उठा \nपत् ीपर देलै ।  \n जैर क  पाह  देख पत् ी ाुजझ गेली जे लगला ाात सु ैक प्रतीक्षा कऽ रिल छैथ। जहि ा मधुमाछीक सभ \nछत्तामे एक्क े  रंग मधु  ै रिैत, कज जमे कम तँ कज जमे ाेशसयज रिैत आ तइ संग -संग  व -पुरा –पहि लुका -पैछला –\nसेिज रिैत। तँए ढठहकया कऽ ओइ छत्ताक ेँ  पक़िा ाुमधयारी छी जइमे डगडगी भरल  वका मधु रिैए । हकएक तँ \nपुर ा मधु दााइ -दारूप लेल  ीक िजइ छै, खाइले तँ  वक े   ीक िएत, तहि ा वकील जकाँ अप  पक्ष रखैत पत् ी \nाजली -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n46 \n \n“अख  धरर अिाँ एताज  े ाुझै शछल जे चारूप भाँइक ाीच प  रिटा ााल -ाच् चा आँग मे अशछ। प रिजक \nखचा तँ सागीरदेमे सँ चलैए। एक े  रंग लत्ता -कप़िा, खे ाइ -पी ाइ अशछ , मुदा ई ाुझै शछल जे लमे अप  क े ते िएत आ \nढदयाद -वादक क े ताे छै ?” \n्‍ यामक  जैर  धँसए लगलै  । पत् ीक हवचारमे हकछ ु  तत्त्व ाुजझ प़िलै   मुदा से स् पष् ट  ै भऽ \nसकल ! प्रतीक्षाक  जैर  उठा ्‍ याम आगू ढदस ताकए लगला। तैाीच अवसरक लाभ उठाैत पत् ी दजिरौक ै   - \n“प रिटा ााल -ाच् चामे अप  ती टा अशछ। ााँकी ाारि तँ भैयारीए -क भेल। तैसंग अप े दू परा ी छी आ \nओ छि परा ी अशछ। क ी जजह़ि कऽ देखखयौ जे अदिा हिस् सा मे अप  क े ते िएत आ क े ते ु का  सािक िेतै । ” \n्‍ यामक म  सिमलै  । सिैमते उठलै - जे पत् ी अक्षरस: सत् य कहि रिली िे । सम् पै तक अथा सुख-भजग \nिजइ छै , परसादी ााँटा  हि।  \nपूजासँ उढठ भजज  कऽ ्‍ या म घ ्‍ यामक ेँ  सजर पाह़ि किलखख - \n“घ ्‍ याम, दुह याँक तँ ाेविारे भैयारीमे भी  िजएा रिल अशछ। अप ज सभक ेँ  कम  ै ह मिल। गाममे देखै \nशछल जे क े ते छौ़िाक ेँ  मोँछक पम् िज  े आएल रिै छै आ ाापसँ णभ  भऽ जाइए अप ा सभ तँ सिजे  धीगर -पूतगर \nभेलौं। भी  भऽ जाि। ” \nजे ा घ ्‍ या मज प्रतीक्षेमे रिए तहि ा धाँइ -दे ााजल - \n“भैया, सभ ढद  अिाँक आदेश मा ैत एलौं, आइ  ै मा ा से उशचत िएत। मु दा अिाँ जहि ा जेठ भाय छी \nतहि ा तँ रामज -ालराम अशछ। भलेँ  ओ दु ू छजट भाए छी, जे किाै से करत। मुदा तैयज हा ा पुछ े हकछ ु   ै किा। ” \n“ा़ि ाढढ़याँ, अख  जा कऽ पुशछ लिक। सुहत कऽ उठ ै  छी तख  ु े र गप करा। ” \nघ ्‍ याम उढठ कऽ हवदा भेल।  \nती ू ढदयादह योँ आ दु ू भाइयजक ेँ  एकहत्रत कऽ घ ्‍ याम पुछलक - \n“सािक ाीचमे किै छी। भैया ाजा कऽ किलै   जे भी  भऽ जाि। से की हवचार ?” \nालराम किलक ै  - \n“हवचार की भैया, ओ असगर छैथ तँ जीहवए लेता आ िम तँ सिजे  ती  भाँइ छी। ु का जे म ज खराप िेतै   \nतँ  े हकयज डाक् टरज लठाम लऽ जाइाला िेतै   आ  े ाजारसँ दााइ कीह  कऽ अ ैाला िेतै  ।” \nघ ्‍ याम - \n“सािक की हवचार ?” \nपहिल ढदयाद ी - \n“अप  पररवार ाुजझ  ौरी जकाँ ढद -राहत खटै छी तैपर जे पाँचज मम ट चािमे देरी िेतै   तँ साँढ़-पारा जकाँ \nगदा करए लगता। भ े  ीक िएत। जा ज िल् लु क िएत। ” \nसुहत उढठ चाि पीा पा  खा ्‍ या म घ ्‍ यामक ेँ  सजर पा़िलखख । अहाते घ ्‍ या म लगमे ाैस  किलक ै  -  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n47 \n \n“जे हवचार अिाँक अशछ भैया, सएि िमरज अशछ। अख े ााँढट शलअ। ” \nघ ्‍ यामक ाजली सुह  ्‍ याम सिमला। म मे उठलै  , िम जे ाुझै शछल तइसँ णभन्न  े तँ ाुझैए। मुदा ाात तँ \nआगू ाढढ़ गेल आा जँ पाछ ू  िटा सेिज  ीक  हि। ाजला - \n“ाँटाारा मे कज ज ाेवधा  तँ छिे  हि। सभ हकछ ु  अदिा -अदिी भेलि। तख  ााप -पुरुखाक ा ौल जेठौंस \nिजइए से तँ तजिीं ाजाि ?” \n्‍ यामक हवचार सुह  घ ्‍ याम किलक ै   - \n“अिाँ हपतासँ िमर हपता जेठ छला। संयजग  ीक रिलै   जे णभ ौजी  ै भेलै  । जख  हपताक अमधकारक \nहिसाासँ आइ ाँटै छी तँ ु कर जेठौंस क े ते िेतै   से तँ िमर िएत हक े ?” \n्‍ याम किलक ै  - \n“देखि, तमसा कऽ  ै ााजि। सभ ढद  अप  सतभैंया पररवार  ‘हवचारक पररवार ’ मा ल जाइत रिल अशछ, \nतैठाम क ी -म ी चीज लेल झग़िा  ीक  हि। ” \nघ ्‍ याम मु़िी डजलाैत ााजल - \n“ाात तँ ा़ि सुन् दर आ ा़ि सजझगर किलौं मुदा एक वंशक  सभ रहितज अिाँ अइल -ुइलसँ रिी आ िम सभ \nाँटाइत -ाँटाइत एते ाँटा जाइ जे घसाएल शसक्का जकाँ सभ हकछ ु  रहितज चलाे  े करी, से क े िे  िएत ?” \nतैपर ्‍ याम पुछलखख - \n“तजिर की हवचार ?” \nघ ्‍ याम किलक ै  - \n“ती ू भाँइक हवचार अशछ जे घर -सँ-घरा़िी, खररिाँ -सँ-खेत धरर चारूप भाँइ एकरंग कऽ शलअ। जँ से \n हि , तँ...।” \n्‍ याम - \n“तँ की?” \nघ ्‍ याम - \n“ई तँ माढटक चचा क े लौं। पजखैर सेिज तहि ा ााँटा। जँ से दइले तैयार  ै िएा तँ जमी क ु ै सला जमी पर \nिएत। ” \n्‍ याम - \n“सएि। ” \nघ ्‍ याम - \n“िँ ! सजलिन्नी सिए।”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n48 \n \nी  \nशब्‍ द सं्‍ या : 2998 \nन् याय चािी  \nझू ाएल धा  जकाँ पचासी ाखाक शम् भु  काकाक ेँ  ओछाइ  छौ़िैसँ पहि हि  म मे उठलै  जे आा तँ चल -\nचलौए छी , से  हि तँ जज गीक अप  हिसाा -हकताा दैये ढदल, सएि  ीक।  ै तँ शास क कज  हासवास क े करज \nदजख गारा मढढ़ सजा क े करज भेटै छइ। मुदा सजझिामे एते तँ जरूपर िएत जे अप  ाात अप े रखख सक ै  छी। तैपर जँ \n हि  मा त तँ िमहूँ  इ मा ाै। लह़ि मरी हक सह़ि मरी; शेषे कथी ाँचल अशछ...।  \nजहि ा  मिर काजमे समैयज अमधक लगैए  आ छजट काजमे थज़ि मुदा काज तँ दु ू किाैए । हकयज काहू मग  \nहकयज काहू मग , मग  तँ सभ अशछए। गंभीर प्र्‍  मे ओझराएल शम् भु  काका, तँए म -शचत्त आ देि एकाट्ट भेल \nरिै  । \nपत् ी क ु मुद ीक म मे उठलै   जे भररसक सुतले तँ  े रहि जेता। लगमे पुँच  छाती डजलाैत पुछलक ै  - \n“अख  धरर हकए हाछा  पक़ि हि छी ?” \nपत् ीक स् वरलिरीमे लिराइत शम् भु  काका िलैस  ाजला - \n“अख  धरर यएि ाुझै छेलौं जे अप े क े लिाक भागी हकयज ा ैए, मुदा.. ?” \nाजैत शम् भु  काका ओछाइ परसँ उढठ जहि ा उगैत सुरूपजक दशा  लजक दु ू िाथ जजह़ि प्रणाम करैत करैए \nतहि ा दु ू िाथ जजह़ि पत् ीक आगूमे ठाढ़ िजइत दजिरा कऽ ाजला - \n“माुी मंगै छी , गलती भेल अशछ मुदा दजसराक गलती ऊपर मढ़ल गेल अशछ। ” \nअकचकाइत क ु मुद ी, हा ु हकछ ु  सजच हि ाजली - \n“से की, से की, ए ा हकए भजरे -भजर पाप चढ़ाै छी ?” \n“पाप  ै चढ़ाै छी जज गीक जे घटल घट ा अशछ, तइ ह ममत्ते मांहग रिल छी। ” \n“जख  एते किाे क े लौं तख  हकए  े म ज पाह़ि देा। अिाँ तँ ाुजझते शछल जे ाशसया भात खेह िारर \nहासराि िजइए मुदा रौतुका उगरल अन्न ु े क देा  ीक िएत ?” \nपतालसँ अाैत ालु आएल पाह  जहि ा छ -छ ाइत पहवत्र भऽ अाैए  तहि ा क ु मुद ीक हवचार सुह  प्रजु े सर \nशम् भु काकाक ेँ  भेलै  , ाजला - \n“अप ा दु ू गजरेक एक जज गी ल धरतीपर रिल अशछ की  हि ?” \n“िँ , से तँ रिले अशछ। तँए  े अर्द्ाांहग ी छी। ” \n“िमर देिक अर्द्ाांहग ी छी आहक जज गीक ?” \n“ई ाात अिाँ ाु झेलौं कहिया जे पुछै छी ?”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n49 \n \nपत् ीक प्र्‍   सुह  प्रजु े सर शम् भु काका सकदम भऽ गेला। मुदा लगले म मे उठलै   जे टटकज घट ा ाशसया \nजाइ छै आ ाशसयज घट ा टटका भऽ जाइ छइ। ई ह भार करैए कारीगरपर। जेिे  कारीगर रित तेिे  टटकाक ेँ  \nाशसया आ ाशसयाक ेँ  टटका ा ाैत रित। खाएर जे िौउ । पत् ीक ेँ  पुछलखख - \n“अप ा दु ू गजरे एकठाम क े  ा भेशलल ?” \n“ए ा अरथा -अरथा हकए पुछै छी? जे किैक अशछ से सजझ डाररये कहू। ए ा जे िरसीकार -ढदरघीकार लगा -\nलगा ाजै छी से  इ ााजू। जेकरा  ीक ाुझाै तेकरा  ीक किा आ जेकरा अधला ाुझाै तेकरा अधला किा। अिाँ \nलग जे क ी दाज -उ ार भऽ  जाएत तँ िारर माह  लेा सएि  े िएत , आहक छाउर -गजार जकाँ शछट्टामे उठा ााध दऽ \nआएा। ” \nजहि ा पजखैरक पहवत्र जलमे स्  ा   कऽ पूजाक मूर्तिं गढढ़ मंत्र पढ़ैत दा  कएल जाइत तहि ा शम् भु  काका \nा़िा़िाए लगला - \n“जख  िम चौाीस ाखाक रिी तख  अिाँ चौदि ाखाक छेलौं। दस ाखाक अन् त र। आइ धरर किाँ क े तौ देख \nपेलौं जे पुरुष - ारीक ाीच उमरजक हवभाज  भेल। जँ से  हि तँ.. ? जँ एकज औरूपदे दु ू गजरे जीा तैयज तँ अिाँ दस \nाखा हवधवे ाह  रिा। ल हवधवाक सजाक क े ? समाजमे कलंकक मजटरी देह िार क े ? की ई ाात झूठ जे जइ घरमे \nजेते कम वस् तु रिै छै आहग लगलापर ओताे  कम जरै छै आ जइ घरमे अमधक वस् तु  रिै छै आहग लगलापर जराज \nाेसी करै छइ ? पचास ाखाक तपल -तपाएल जज गीक अन् त क े  ा िएत ?” \nदु ू िाथ जजह़ि शम् भु काका पत् ीसँ माुी मंगलै  । \nमुदा जहि ा ाच् चा क ेँ   व दाँत रि े अमधक -सँ-अमधक काज शलअ चािैत,  व औजार िाथमे ए े अमधक -सँ-\nअमधक काजज आ अमधक -सँ-अमधक समए सेिज संग ममशल ाीताए चािैत तहि ा क ु मुद ीक शस ेि आरज जगलै  । \nाजली - \n“माँुी -ताँुी  ै मा ा ? पहत छी तँए पुछै छी। एि  गलती भेल हकए, से जााे   ै किा तााे  हकछ ु   े \nमा ा। ” \nपत् ीक प्र्‍   सुह  शम् भु काका स् तब्‍ ध भऽ गेला। म  कछमछाए लगलै  । सत् ा़ि कटु िजइ छइ। मुदा जँ \nपत्त् योँ लग सत्यक उद्घाट   ै कऽ सका तँ दुह याँमे दजसरठाम कइए क े तए सक ै  छी? \nशम् भु काका साँप -छ ु छ ु  ैरक ल्स् थहतमे पह़ि गेला। एिे  कज ज हवचार म मे उठाे  े करै   जइसँ म  माह  \nलइतै   जे लसँ पत् ी माह  जेती। अल्ल -ाल्ल हकछ ु  ाच् चाक ेँ  किल जाइ छै, एक तँ शसया  हक जे शसया जक लगला \nखाढ़ीमे पत् ी पुँचल छैथ , दजसर अर्द्ाांहग ी सेिज छैथ। कज ज हवचा रक ेँ  ालजजरी थजहप  ै सक ै  शछल , जँ थजहपयज \nदेाै   तँ माह ए लेती सेिज  ै किल जा सक ै ए। जेते दवाा दऽ कऽ ाजैक अमधकार िमरा अशछ तेते ु कज तँ छैन् िे । \nजँ हकछ ु   ै किाै   तख  तँ आरज ल्स् थहत हागै़ि जाएत। जहि ा ु का म मे गेंठी जकाँ ज मगाँठ पह़ि जेतै   \nतहि ा तँ अप ज म    हियेँ  ाँचत। जँ से  ै ाँचत तँ आँखख उठा देख क े  ा पेाै  ? जँ से  ै देख पाएा तँ पहत \nकथीक? शसररु रंगे -रभसटा तँ पत् ीक सम् ान् ध  ै छी ? जँ ओताे माह  ाुझाै   तँ पहत-पत् ीक सम् ान् ध ाुझा थज़िे \nिएत। पहत -पत् ीक सम् ान् ध तँ ओ छी, जहि ा ज कक एक िाथ िव -क ु ण् डमे आ  दजसर पत् ीक करेजपर रिै \nछेलै  , मुदा जहि ा  व जीव क ढदशा हवपैतक अ्‍न् त म अवस् थामे भेटैए  तहि ा शम् भुओ काकाक ेँ  भेटलै  । थालमे \nग़िल मजती जहि ा जुरी िाथमे देखते  य  कमल य  ाह  जाइत तहि ा कक्कजक  जैरक ेँ  भेलै  । म  \nमुत्स् कएलै  । \nपहतक मुस् की देख क ु मुद ी म े -म    म  क े लक ै   ।  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n50 \n \nजजज्ञासु छात्र जकाँ पत् ीक जजज्ञासु  जैरक ेँ  देख प्रजु े सर शम् भु ाजला - \n“देखू, प्र्‍   एक े टा  ै घ ेरज अशछ, जँ एक -एक प्र्‍  क उत्तरज ढदअ लगा तँ प्र्‍  े छ ु ढट जाएत। जँ प्र्‍  े छ ु ढट \nजाएत तख  उत्तरे क े  ा देा। तँए हकछ ु   हि ाुढढ़या ु ू शस। ” \nपहतक हवचा र सुह  क ु मुद ी अधखखल् लू क ु मुद ी जकाँ जइ अवस् थामे भौंरा ुररच तँ देखैत मुदा अधखखल् लू  \nकपाटसँ ह क ै ल  ै पाैत , तहि ा क ु मुद ी असमंजसमे पह़ि गेली।  \nपत् ीक ेँ  असमंजसमे प़िैत देरी प्रजु े सर शम् भुक म मे उठलै   जे जहि ा माढटक िेपा, गजला, चेका जजह़ि -\nजजह़ि पैघसँ पैघ ाा न् ि ाान् िल जाइए तहि ा जँ ााखन् ि  ढदल   तँ जरूपर ठमैक जेती। मुदा म  मा लक ै     हि। पत् ीक \nाातमे तँ अख  धरर ओझराएल रिलौं। जरूपर माए -ाापक काज मा ल जाएत। मुदा, की  िमरे टा पररवारमे भेल \nआहक दजसरज -तेसरज पररवारमे ? जँ एक समाज  हि , एक गाम  हि , अ ेक समाज आ अ ेक गाममे  िजइत अशछ तँ \nजरूपर दजषक जह़ि क े तौ आरज छइ। अन् तए क े तए छै से कहि देाै  , मा ती तँ मा ती ,  हि तँ आगू किाै    ेहत -\n ेहत।  \nजहि ा उगैत गुज् ज र , उगैत कलशक ेँ  किैत जे दु ू गजरे संगे -संग रहि दुह याँ देखा तहि ा प्रजु े सर शम् भु  \nपत् ीक ेँ  किलखख - \n“सु ू, सभ ाात सािक  जैरपर  सढदकाल  ै रिै छै, भऽ सक ै ए जे जे ाात दस -ाीस ाखा पहि े कहि देााक \nचािै छल, से  ै किलौं। अप ज मधया मे  ै रिल। जहि ा असगरे धा  तौलह िार गह -गह  तौलाज करत आ उढठ -\nउढठ शलखाज करत तँ हग ती -हग तीमे झग़िा िेाे करतै, हकएक तँ जे जजरगर रितै ओ म  रित आ जे अब्‍ ा ल रित \nओ िे रा जाएत। तहि ा  े अप ज दु ू गजरेक ाीच अशछ। ” \n“दु ू गजरे” सुह  क ु मुद ी कछमछेली। कछमछाइते पाछ ू  उ ैट -उ ैट देखए लगली।  \nप्रजु े सर शम् भु ाुजझ गेला जे शश कारीक वाण सटीक ाैसल। जहि ा ााल -ाजधक उ टा -पु टा काज देख \nशसया क ेँ  िँसी -लगैत तहि ा प्रजु े सर शम् भुक ेँ  िँसी लगलै  । मुदा लगले म मे उठलै   जे अप ज पैछला कएल काज \nम  प़ि े तँ से िजइए। एकाएक मुँि ान्न भऽ गेलै  । आ े -आ  पुरुख जकाँ अप  पुरुषत् व देखाैत प्रजु े सर शम् भु \nाजला - \n“आइ धरर, अख  धरर कहियज िमरा मुिसँ ु ु टल जे िम न् या यालयसँ दल्ण् डत भेल जज गी जीा रिल \nछी? हकयज एकज ढद  पुछाह़ियज करए आएल जे क े  ा जीाै छी ? समाजमे जाधैर  ाुढ़-ाुढ़ा ुसक पूछ  ै िएत ताधैर  \nसमाजक पैछला पीढ़ी  ाँगैर पक ै ़ि  वैतरणी पार क े  ा िएत। िँ ई जरूपर जे साँपक ेँ  डजरी  ै किी, मुदा हवचार तँ \nिेााक े  चािी हक े। ” \nघरमे चौंकल ारत क ि म ी जकाँ क ु मुद ी ि म ाइत ाजली - \n“जख  अिाँ दुह याँक  जैरमे दल्ण् ड त छी तख .. ?” \nपत् ीक शचन् तासँ शच्‍न् तत भऽ प्रजु े सर शम् भु ाजला - \n“अख  धरर तँ शछपे े रिलौं जे अप  दजख अिाँक ेँ  हकए दी। ” \nपहतक ाेथासँ ाेशथत क ु मुद ी ाजली - \n“क ी ुररछा कऽ कहू ?”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n51 \n \n“सेवा -ह वृत्त िजइसँ छि मास पहि े हप्रिंशसपल ा ौल गेलौं। कौलेजक भार ाढ़ल। परीक्षा हवभाग सेिज छइ। \nसु  हि िेाे जे क े ते िज -िल् ला  भेल। मामला न् या यालय चशल गेल। गजल -माल जरूपर भेल रिइ, जा कारीमे  ै रिए। \nमुदा तैयज जवाादेिक रूपपमे ु ँ सलौं। ” \nक ु मुद ी- \n“अिाँक हकछ ु  दजष  ै रिए ?” \nप्रजु े सर शम् भु- \n“एकदम  हि। ” \nक ु मुद ी- \n“ु ै सला क े  ा  भेल ?” \nप्रजु े सर शम् भु- \n“सेवा ह वृत्त लग देख न् यायालय दजषी ा ा छजह़ि देलक। ” \nक ु मुद ी- \n“आ ु का सभक ेँ ?” \nप्रजु े सर शम् भु- \n“कमज दजखाला ाेसी सजा पौलक आ ाेशसयज दजखाला कम सजा पौलक। ” \nतैपर क ु मुद ी पुछलखख - \n“ए ा हकए भेल ?” \nप्रजु े सर शम् भु ाजला - \n“जँ पहि े ाुजझतौं तँ  ल भीर जेाज  े कररतौं , मुदा से  ै भेल। जाधैर  शलखखत -मौखखक रूपपमे ाेवस् था  चलत \nताधैर  अहि ा िएत। ” \nी  \nशब्‍ द सं्‍ या : 1311 \nपह यािा दूध  \nआँग  ािारर, ााढ़ै  धजइ कऽ पछाररया दावा लगा रखख सु य ा दराज् जा  ढदस तकलै   तँ ाुजझ प़िलै   जे \nमास् टर सािैा (पहत) भररसक सुतले  छैथ, उठा देा उशचत िएत मुदा म  ठमैक गेलै  । ठमैकते म  किलक ै  - \n‘आठमे ढद  गाम आएल रिैथ तँ चारर ाजे भजरेसँ िरहवरो क े  े रिै छला जे घरमे कजढढ़याक ााढढ़ आहा गेल \nअशछ, जे काजक ाेरमे सूतल रित ओकरा कहियज भाभन् स  िेतइ ? मुदा आठ े  ढद क दूरीमे ए ा हकए देखै छी ?’  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n52 \n \nु े र म  घुमम किलक ै   - \n‘उमेरजक दजख िजइ छइ। ओ ा सढठया तँ गेले छैथ। ’ \nतत्-मत् करैत सु य ा दराज् जा -आँग क ाीच ठक ु आ कऽ ठाढ़ भऽ गेली,  े आगू डेग उठ ै त रिै  आ  े \nपाछ ू ए ससरैत रिै ।  \nओ ा जीवा न् द क  ी  समैपर टुढट गेल छल, एक तँ ओु ा उमेर ाढ़ े खू ज पह याए लगै छै आ  ी ज \nपतराए  जाइ छइ। जे जीवा न् दज क ेँ  भेले रिै ,  ी  टुढटते म मे उठलै   जे उढठए कऽ की करा ? काजे कज  अशछ जे \nतइ पाछ ू  लागा। आँखख ान्न क े  े सजचैत रिैथ।  \nजहि ा शचन् तक शचन् त क अवस् थामे ह ष् तेज भऽ जाइत तहि ा जीवा न् द  हाछौ पर ह ष् ते ज छला। ओ ा \nआँखखयज खुजैक आ ान्न िजइक िेरज  कारण अशछ मुदा ु का से  हि रिै । म मे क े तेकज रंगक हवचार टकराइत \nरिै , तँए लगला रस् ता  देखैमे एक -ढदसाि भऽ गेल छला। आलमारीक हकताा जकाँ रंग -रंगक हवषय एक े ठाम सैंतल \nरिै , असल हवचार पररवारमे ग़िल रिै । मुदा पररवारसँ पहि े जे अप ापर  जैर  प़िलै   तँ तेतइ गह़ि गेला। सेवा -\nह वृत्त भऽ गेलौं, जीवैक उपाय भलेँ  जे ुअए मुदा काज तँ िेरा गेल ! आा काजे की अशछ जइ अ मे ामे समए \nगूदस करा ? जख  काजे िेरा गेल तख  जज गी क े  ा चलत ? जँ जज गीए  इ चलत तँ जीहवत -मृत् युमे अन् तरे की \nभेल ? \nई सभ ाात जीवा न् द  ाााूक म पर लधले रिै  तैाीच दजसर उ ढठ गेलै  जे कराज क े करा लेल करा ? पैछला \nहकयज छैथे  हि , लगलज उह़िए गेल। ाीचमे अप ाक ेँ  पाहा म  दिैल  गेलै  । सेवा -ह वृणत्तक तँ एक अथा ईिज िजएत  े \nजे काज करै -जजकर  ै रिलौं ? \nु े र म  ओझरा गेलै  । ‘अन् धेर  गरी चौपट राजा , टक े  सेर भाजी टक े  सेर खाजा ’क पइर भऽ गेल ! का जज तँ \nदू रंगक िजइत अशछ, एक शरीरक शल्क् तसँ कएल जाइत अशछ दजसर वौजर्द्क शल्क् तसँ। िम तँ शरीरक शल्क् त सँ  ै \nवौजर्द्क शल्क् तसँ करै छेलौं तख  हकए  ै करैाला रिलौं ? आमक आँठी जहि ा कजइलीसँ धीरे -धीरे सक्कत ाह  \nसृज  शल्क् त प्राप् त करैए , से किाँ भेल ? जँ वौजर्द्क शल्क् तक ेँ  शरीरक शल्क् तक सीमांक  कएल जाएत तँ क े िे  \nिएत ? खाएर जे िौउ, ठ का ठ क ै  छै तँ हकयज अप ा माथपर िाथ दइए। मुदा सेिज तँ  ै भऽ रिल अशछ। जे ठ का \nशरीरक ेँ  क े  किए जे घरज -दुआर आ गाछज-हारीछक ेँ  तजह़ि-ुाह़ि दइए ओइ ठ काक ेँ  िाथ क े तेकाल ाँचा सक ै ए ? \nजीवा न् द ाााूक म  ु े र ठमैक गेलै । मुइल धार जकाँ पररवारज भऽ गेल अशछ, की  िमरा ाँचौ े \nाँचत ? ाँचाज क े  ा करत ,  े पैछला घुमम औता आ  े लगला आाए चाित। लऽ दऽ कऽ दू परा ी भेलौं, तहूमे तेिे  \nपाकल आम जकाँ भऽ गेल छी जे कख  तुहा खसा तेकर कज  ठ े का ...। खाएर जे िौउ, जााे आँखख तक ै  छी तााे  \nतँ जीाए प़ित आ जााे जीा तााे जीाैक उपाय सेिज करैये प़ित। अप े जी े जज गी आ अप े मुइ े मृत् यु ..! \nगु -धु मे प़िल जीवा न् दक म  समाज ढदस ाढ़लै  । समाजे लेल की क े शलल जे िमरा लेल करत। जहि ा \nदेवस् था  दस गजरेक सियजगसँ ठाढ़ज िजइत आ चलाज करैत तहि ा तँ समाजज अशछ , मुदा से तँ हकछ ु   े \nक े शलल.. ! थकथकाएल म  किलक ै   - \n“की ओछाइ े धे े रिा आहक उठाज करा ?” \nमुदा लगले दजसर म  किलक ै   - \n“उढठए कऽ की करा ?”  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n53 \n \nम  आगू ाढढ़ शश क्षक समाज ढदस ाढ़लै  । सेवा -ह वृणत्त तँ सभ िजइ छैथ , मुदा, की िमरे जकाँ सभक ेँ  \nिेतै  ? भलेँ  सभक ेँ  िजह  वा  इ िजह  मुदा हकछ ु  गजरेक ेँ  तँ िेाे करतै  । जख  सािक जज गी एक वृत्तमे ाीतल \nतख  हकए सभक ेँ  सभ रंग िेतै  ? पररवारज आ समाजज तँ सािक सभ रंग छै  । से तँ छैन् िे। ढद ा ाथ ाााूक ेँ  देखै \nशछल  जे सेवा -ह वृणत्तक उपरान् तज हवद्यालय छजह़ि  ै रिलै  अशछ। जख  हक सुखदेव ाााू सेवा -ह वृणत्त िजइसँ ती  \nाखा पहि हि जे ओछाइ  धेलै   से अख ज धे हि छैथ। पररवारमे जँ क े करज हकछ ु  अढ़ाै छशथ  तँ मुँि दुशस किै छै  \nजे भरर ढद  कौआ जकाँ कॉउ -कॉउ करैत रिै छैथ। म ुखक ेँ  जँ कौआ माह  लेल जाए तँ ाजलक ेँ  की किाै ? \nजीवा न् दक म  आरज घुररया गेलै  । ु े र म मे उठलै    जे अ ेरे औ ाइ छी। जेताे रिए तेताे टाँग पसारी  ै \nतँ पओल जाएा। सुतले -सूतल पत् ीक ेँ  सजर पा़िलखख - \n“क ी एमिर आउ ?” \nआँग -दराज् जा क ाीच ठाढ़ सु य ा पहतक िाक सुह ते डेग आगू डेग ाढ़ौलै  । क े ाा़ि लग आहा हिया -\nहिया देखए लगली। पहिलुका मा े सेवा -ह वृणत्तसँ पूवाक अपेक्षा पहतक रूपप ादलल -ादलल ाुजझ प़िलै  । म  \nकिलक ै  - ए ा क े  ा भेलै  , अख  धरर तँ हकछ ु  किाज  े क े लै  , तख  हकए पाह  उतरल ाुजझ प़िै छै  ? \nक े ाा़िक एकटा पट्टा खजशल दे े रिशथ  आ दजसर ओहि ा लागल रिइ। तिी ाीच जीवा न् द क म मे उठलै   \nजे जााे  जकरी करै छेलौं तााे ाािर सँ कमा कऽ आह  पत् ीक िाथमे दइ छेशलल  , आ अप े अप ाक ेँ  गारज  ाुझै \nछेलौं , से तँ आा  ै िएत ! जँ से  ै िएत तँ पररवार आगू मुिेँ  क े  ा ससरत ? पाु  जकाँ आठ ढद पर अाै छेलौं आ \nकमासुत ाह  जाइ छेलौं।  \nपहतक ादलल रूपप देख सु य ाक म मे उठलै   जे अख  धरर हकछ ु  कराज  े क े लै  िे   आ तरे -तर ुढट \nरिल छैथ.. ! \n वकवररयाक चुटकीक अवाज जकाँ सु य ाक आगम  ाुजझतज जीवा न् द क ेँ  उठै क हूाा देिमे  ै रिलै  । \nम जक ाजझ तँ माथक ेँ  ओहि ा भररया दैत जहि ा कज ज वस् तु क ाजझ भररयाैत।  \nजीवा न् दक म क ेँ  जज गीक ाजझ ल रूपपे दा े जे ा सवारी कसल घज़िा वा खलीुा िजइत।  भररयाएल म मे \nउठलै - जााे धरर ाािरसँ कमा घर अ ै छेलौं, जइ ाले पररवार ससरै छल ओ तँ टुढट गेल ! ओिीपर  े अप ज आ \nघरज -पररवारक छिर -मिर छल। मुदा से  इ भे े तँ ओहि ा भऽ जाइ छै जहि ा माढटक ा ल रस् ता क ेँ  पाह क धार \nकाढट अवरूपर्द् कऽ दइ छइ। की कमाइएपर गारज ी छल ? पत् ीए-केँ  की सुख िमरासँ भेलै  ? घर -हगरिस् ती \nसम् िारैमे ढद -राहत एकाट्ट क े  े रिै छैथ। एक तँ ममशथलांचलक हकसा  पररवारक अजीव गढ़ै  अशछ, जैठाम \nएलापर देहवयज -देवता भजशथया गेला। सौंसे ज कपुरमे ज क े क दरवार जकाँ ाुजझ प़िलै  ? ाखन् िटा ाात थज़िे \nछी? जैठाम गाम -गाम व् यास भा गवत ाचै छैथ, गाम -गाम कीता -भज , भजज -भ डारा िजइत रिैए , तैठाम समाज \nहवपरीत ढदशामे ाहि गेल, मुदा देखलै   हकयज  े। दराज्जाक सौभाग् य  छल  ीक - ीक ाात -हवचार करा , तैठाम \nदराज् जा  टुढट आँग  घरक कजठरी ाह  गेल अशछ! जैठाम कम -सँ-कम लजकक पैठ रिैत, जैठाम आ क सुख -दुख \nसु ैक आ सुख-दुखक दााइ ाुझैक अवसर  ै भेटैत , तैठाम पहत -पत् ीक सम् ान् धक आधार की  ाह  सक ै ए। देखा -\nदेखीक दुह याँमे शचन् ता–शचन् त  हकए रित। जँ से  ै रित तँ म क सुखक ढदशाक धारा हकए  े ादलत। जीहवत -\nमृत् युक ह णाए क े  करत ? क े  ा िएत ? कज ज मुसरा गाछ िजइ आहक लहतयाएल लत्ती क िजइ, ओकर ााढढ़ ताधैर  \nसमीची  िजइत जाधैर  ओकरा अ ुक ू ल वातावरण भेटैत रिैत। ओ ा , लाखज हक़िी -मकौ़िी कजमल -हकसलयक ेँ   ष् ट \nकरैाला अशछ मुदा प्रक ृ तजक तँ गजा गढ़ै  अशछ, एक -दजसरक ेँ   ष् ट करैाला सेिज मौजूद अशछ। हा ु मुँिक गाछ वा \nलत्तीक दशा तँ ओि े िजइ छै जेि े साँ पक मुँि थक ु चेला पछाइत  िजइ छइ।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n54 \n \nजीवा न् दक ेँ  एिसास भेलै   जे िमरापर  हि , पत् ीपर घर -ठाढ़ अशछ। जँए घर ठाढ़ अशछ तँए समाजक \nपररवार किाैक लाली अशछ। मुदा समाज तँ ओहि ा  इ क े करज मित दैत , सेवाक अ ुक ू ल क े करज मित दैत अशछ। \nसे िमरासँ की भेलइ ? जख  हकछ ु   े भेलै तख  क े ते  मित िेाा चािी ? मुदा जेकरा घर -पररवार आ गाम ाुझै छी, \nतेकरा छजह़िए क े  ा देा ? मुदा ई प्र्‍   तँ गामक छी, अप   हि। पररवारमे जे छिर -मिर भेल ओइमे िमरा कमाइसँ \nकी भेल। यएि  े भेल जे ाेटीक हाआि क े लौं, ाेटाक ेँ  पढ़ेलौं -शलखेलौं आ अ्‍न् तम अवस् थामे अप  घर ा ेलौं। मुदा  \nाेटीक हाआि, पढ़ाइ -शलखाइ एते भारी हकए अशछ जे जज गी भररक कमाइसँ लजकक ेँ  पारज  े लगै छइ। जँ एताेमे \nसभ ओझरा जाएत तँ समाजक गहत क े िे  िएत ? जँ समाज दुरगैतक चाशल पक ै ़ि  चलत तँ म ुखक पैदाइस क े िे  \nिएत। जैठामक जेिे  म ुख तैठाम तेि े दुह याँ...।  \nकरजट ु े रते जीवा न् दक म मे उठलै   जे िारर मा ी झग़िा ुह़ियए। पत् ीसँ क्षमा माँहग लेा। जँ से  इ \nमाँगा तँ ु कर हवचार शछल  जे घरमे रिए दैथ वा  हि। समाजक संग तँ वएि रिली। पत् ीक प्रहत जे प्रेम िेाा \nचािी से किाँ कहियज भेल। क्षण -पलक सम् ा न् ध रिल , जीव -लीलाक सम् ा न् ध किाँ रिल ! ु कर दुह याँ िमरासँ \nणभन्न रिलै  । मुदा आइ तँ ओिी दुह याँक जरूपरत िमरज भऽ गेल अशछ। खण् ड  हवकशसत देशमे जहि ा ज ता -\nसरकारक ाीच सम् ा न् ध रिैत, तहि ा  े भऽ गेल अशछ। जे ा पहत रूपपमे ओ सेवा क े लै   ते ा िम किाँ क े शलल  । जँ \nसे कररहतल   तँ ओ ओहि ा ओत्तै अँटकल रहितैथ, जे तए  ामज -गाम  ै सीखख पेली। जताज समए गाममे हातेलौं, \nु कर कमाइ खेलौं, तेताज तँ ु का  ै कऽ सकलयै  । एताे  हि , दराज् जा पर जे माल अशछ, आ ु का [1] देख \nभूख -हपयास किए लगै छै  मुदा िमरा देख मघ र ी  जकाँ  ाशच भगाए चािैए। अठाारैयज जँ अाैत रिलौं तैयज तँ \nअप  ाुजझ खाइ -पीाैले हकछ ु   े क े शलल ! कज ज हक म ुख छी जे घ़िी -मजााइल देख मम ट -सेक े ण् ड ाुझत, ओकरा \nलेल तँ अठाारैयज सटले -ढद  भेल। तहि ा तँ गाशछयज -हारछीक अशछ। जु़िशीतल ढद सँ ओकरा जलिार िेाा चािी \nसे अ का तँ क िशलल, मुदा अप ा...। हकए ओ अप  ाुझत ? \nजहि ा सासुरमे जमाए सासु -ससुरक आगू ला़ि-झा़ि करैत जे ई  ै अशछ तँ ओ  ै अशछ , तहि ा जीवा न् द  \nओछाइ सँ उढठ, ाैसैत पत् ी ढदस देख ाजला - \n“एते ढद क जज गीमे कहियज ह ठुर दूध  ै खेलौं। आा अिाँक दराारमे छी, जे ा राखी। ” \nपहतक ाात सुह  सु य ा हवह्वल भऽ गेली। अप  कताव् यक ाजध भेलै  । म  किलक ै  - पहतक सेवा पत् ीक \nपहिल दामयत् व छी। मुदा लटारम करैत सु य ा ाजली - \n“ए ा संस् क ृतमे  ै कहू, भखखयौटीमे कहू जे की किै छी ?” \nपत् ीक ाात सुह  जीवा न् दक म  िेरा गेलै  । जैठाम सुग् गा-मे ा संस् क ृत-पाठ करै छल तैठाम म ुखक दूरी \nएते हकए भेल ? प्र्‍  मे ओझराइते जीवा न् द क ेँ  ाुकौर लहग गेलै  । ाजली  ै ु ु टलै  । \nआजुक शश क्षक जकाँ जीवा न् दक जज गी  ै रिलै  । शश क्षक समाजक प्रहत समरहपत छला। ओइ समाजक \nाीच पढ़ाइ -शलखाइ प्रहतष् ठाक मूल हान् दु छल। ओ सभ मा ै छैथ जे जइ हवषयक जरूपरत हवद्याथीक ेँ  ट्यूश  \nपढ़ााक िजइ छै ओइ हवषयक पढ़ाइमे कमी छइ। हवद्याथी लेल हकछ ु  सिज हवषय िजइत अशछ हकछ ु  कढठ । मुदा \nजइ हवषयक जे शश क्षक िजइ छैथ ु का लेल तँ ई समस् या  ै भेल। जँ ु कामे शश क्षणकलाक पूणाता िेतै   तँ \nहवद्याथीक ेँ  हकए समस् या ग्रस् त रि ए देशथ । की वजि छै जे अप ा लठाम अदौसँ लऽ कऽ अख  धरर शश क्षण-\nसंस् था मे छ़िीक चलै    ै रिल ] मुदा तँए हक हकयज पढढ़-शलखख हवद्वा   ै भेला ? भेला।  \nजइ िाइ स् क ूलमे जीवा न् द  शश क्षण काया करै छला ओइ हवद्यालयक ेँ  अप  छात्रावास सेिज छइ। जइमे \nपचाससँ ऊपर छात्रज आ अदिा सँ ाेसी शश क्षकज रिैत। मेसमे भजज  जएि हवद्याथी लेल सिए शश क्षकज लेल ा ैत। \nओ ा , शश क्षक सभ अलगसँ दूध कीह  राहतमे सुतै ाेर पीाैथ।   वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n55 \n \nजहि ा ााटमे िेराएल ाटजिी दजसरक ेँ  पुछैत, मुदा उत्तर देह िारज तँ रंग -हारंगक िजइत अशछ। हकयज एि ज \nिजइत जे अप े िरेााक चचा करैत , तँ हकयज िेराएलक ेँ  आरज िेराएल ााट देखा दैत , आ हकयज एि ज िजइत जे किैत \nजे संगे चलू। ओ ल आशाक संग चलैक ाात किैत जे जँ हकछ ु   ै किाै तँ गोंग कित, मुदा हा ु ाुझलमे की जवााज \nदेल जा सक ै ए। ओ संग क े  े ताधैर  चलैत रिैए जाधैर  आँखखगर  ै भेट जाइ छइ। तहि ा अर्द्ाांहग ी रूपपमे सु य ा \nपुछलखख - \n“की सुच् चा दूध किशलल ?” \nजीवा न् द ाजला - \n“पैंतीस सालक  जकरीमे कहियज सुच् चा  दूध  हि पीा सकलौं। पीलौं जरूपर मुदा ओकरा अदिासँ ाेसी थज़िे \nकिल जेतइ। ” \nजहि ा मृत्तास पर चढ़ल रािीक ेँ  सर -समाजसँ लऽ कऽ आ क ु टुम -पररवारक लजक आहा -आहा जजज्ञासा \nकरैत जे  ‘भैया ’, हक ‘काका ’, आहक ‘ाााा ’ कथी खाइ -पीाैक म  िजइए, तहि ा सु य ा पुछलखख - \n“एते ढद  जेतए अिाँ छेलौं छेलौं आ िम छेलौं छेलौं। मुदा आा तँ ओत्तै अहूँ रिा जेतए िम छी। ” \nपत् ीक हवचारक गाम् भीयासँ जीवा न् द आँखख प़िल अजगर साँपक सजझसँ प़िा  हि पाहा , ाजला - \n“किलौं तँ ाेस ाात मुदा म ुख तँ म ुखक ाीच हकछ ु  ान् ध   ह धााररत कऽ रिैत अशछ। डजरी -पगिाक \nजरूपरत तँ पशु लेल िजएत , मुदा ाान् ि तँ एकमुह़िया  ै भऽ सक ै ए। ओकरा लेल तँ जाधैर  दू-मुह़िया  ै लटपटौल \nजाएत, ताधैर  गीरि क े  ा प़ितै। जाधैर  क ु शशयारक गाछ जकाँ गीरि  ै ा त ताधैर  रस -जल क े  ा समटाएल रित ?” \nपत् ीक प्र्‍   सुह  जीवा न् द जज गीक ओझरी देखए लगला जे ई ान् ध   छ ु टल कहिया। तरसैत म  पत् ीक \nकरेजमे पुँचलै  । जहि ा ह शाँएल लजक अप े अ़ि -द़ि ाजैत तहि ा जीवा न् द  ााजए लगला - \n“कामम ी, सेहवकाक रूपप छजह़ि संगी कहिया ाुझलयै  । ई दजख क े कर ? मुदा दजख तँ दु ू ढदस देखए प़ित। \nपत् ी कज  रूपप देखलै  । सभ ढद  ओ पहत ाुजझ सेवा करैत एली। कहियज हकछ ु   ै मंगलै  । अप  पररवारक स् तर \nाुजझ अप ाक ेँ  सम् िारर रखली। ” \nा़िा़िाइत पहतक ेँ  देख सु य ा ाजली - \n“िारर मा ी झग़िा ुररयाए। एक े  ाेर ााजज जाउ जे जे हूसल से िेरा एल , जे जीाए से खेलए ुॉगु। ” \nमरैत रजगी जकाँ जीवा न् द  ाजला - \n“सुच् चा दूध आाज  ै पीा सक ै  छी ?” \n“पीा सक ै  छी। जख  गाए पजसैक लूरर अशछ तख  हकए  े पीा सक ै  छी। मुदा जैठाम ढद -राहत लूटह िार \nलूढट रिल अशछ तैठाम थ क दूध कण् ठ  लग पुँचत हक  हि , तेकर कज  हासवास ?” \nपत् ीक प्र्‍   सुह  जीवा न् द जी -जी कऽ उठला। हासरल ाात म  प़िलापर जहि ा ओकर रूपपज -रेखा \nसजझमे आाए लगैत तहि ा भेलै  । ाजला - \n“शुर्द्-अशुर्द् दूध  े एक पररवारक समस् या छी आ  े एक गामक। दूधमे पाह  देा चलै   भऽ गेल अशछ। \nओ ा जे अप े गाए -मिींस पजशस दूध खाइ छैथ ,हत कर सं्‍ या कम अशछ। जे ाेचह िार छैथ ओ दूध ाेशच चाउर - वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n56 \n \nदाशल, तरकारी इत् या ढद की ै छैथ। खाली दूधेटामे पाह   ै देखै छशथ । आ ज -आ ज तहि ा अशछ, तख  कएल की \nजाए। क ु ल-ममला कऽ देखलापर यएि  े देखा रिल अशछ जे ता़िी पीयाक , गांजा पीयाकक ेँ  गारर पढढ़ किैत जे \nुजकढटया अशछ। अहि ा एक -दजसरमे  सटल सम् ा न् ध अशछ। सभक ेँ  सभ गारर पढ़ैए आ सािक सभ सु ैए। तहूसँ \nटहप अप े मुिेँ  गररया अप े सेिज सु ैए। ” \nहवह्वल िजइत सु य ा टजकलक ै  - \n“तख  उपाय ?” \n“उपाय एताे जे जेते पररवारमे खचा िएत कम -सँ-कम ओताज उपारज  कऽ लेा तख  पररवारक पार लहग \nजाएत। तहि ा गाममे जेतेक खचा  अशछ ओते जँ गौंआँ ममशल उपारज  कऽ लेता तँ गामजक पार लहग जाएत। जइसँ \nसमाजेक कल् या ण  हि , देशक कल् या ण सेिज िएत। ” \nी  \nशब्‍ द सं्‍ या : 2153 \nकजा  \nजमी  ह लामीक  जढटश पाहा ाररसलालक सभ आशा ओहि ा झ़िए लगल जहि ा वसन् त सँ पूवा गाछक \nपतझ़ि िजइत वा ुलसँ पहि े ु ू ल झ़िए लगै त। िलसैत जज गीक आशा देख ाैंकसँ कजा लऽ ाजररिंग -दमकल \nकरौलक। मुदा समैपर कजा अदा  ै कए सकल, जइले कजा लेलक सएि िाथसँ ह कलैत देख सजगसँ सजगाएल \nअख़िे चौकीपर पेटका  दऽ म े -म  सजचैत जे की करैत की भेल। सौ क मेघ जकाँ ाररसलालक दु ू आँखखमे  जर \nभरर गेल।  \nाीसम शताब्‍ दीक आठम दशकमे िररत -क्रा्‍न् तक िवा घुसक ै त-घुसक ै त गाम धरर पुँचल।  व िवाक सुगन् ध \n ाक े - ाकसँ लऽ कऽ खेतज -खररिाँ मे पुँचल। गामक हकसा क सीमांक  शुरूप भेल। ओ ा सीमांक   ाम -मात्रेक \nभेल मुदा भेल तँ।  ाम -मात्र ल लेल जे सैर्द्ा्‍न् तक रूपपमे तँ सीमांक क रूपप रेखा तैयार भे ल , मुदा जमी क ओझरी \nक ँ टिा ााँस जकाँ ओझराएल छल। जइमे क़िचीसँ ाेसी काँट। एक -एक क़िचीमे साइयज काँट। सजरगर -मजटगर \nपाकल देख भलेँ  आरीसँ जह़ि काढट ढदयौ मुदा झोंझसँ ह काला असा   हि। जइसँ ाेविाररक पक्ष कमजजर प़िल।  \nचारर श्रेणीक अन् तगात हकसा क ेँ  रखल गेलै  । अढ़ाइ एक़िसँ ह च्ाँ एक श्रेणी, चारर एक़िसँ ह च्ाँ दजसर \nश्रेणी, दससँ ह च्ाँ तेसर आ तइसँ ऊपर चाररम श्रेणी।  \nह चला हकसा  लेल सरकारी खजा ा खुजल। रंग -रंगक प्रजत् साि क घजषणा भेल। सरकारी घजषणा, तँए \nसभले भेल जे ाैंकक माध् य मसँ ाजररिंग -दमकल भेटत।  \nमुदा जइ माध् यमसँ ाजररिंग -दमकल भेटत सएि  गण् य । एक ढदस ुौज जकाँ हकसा  तँ दजसर ढदस जैठामसँ \nभेटत सएि  हि। मुदा तैयज गजढट -पँगरा तँ छेलैिे। सरकारी सुहवधा सल्ब्‍ सडीक रूपपमे भेटत। तेकर कायाालय णभन्न \nा ल।  \nहकसा क ाीच प्रजत् साि क घजषणासँ  व जागरणक संचार भेल। गाम -गाममे भी.एल.डब्‍ लू.क माध् यमसँ \nकाजक सूत्र तैयार भेल। आ े हकसा  जकाँ ाररसलालजक डेग ाढ़ल। एक -हतिाइ सल्ब्‍ सडी सुह  ाढ़ाज क े  ा  े \nकरैत। जख े हकसा क िाथ पाह  औत तख े चौमशसया खेती ाारिमशसया ाह  जाएत। जख े ाारिमशसया ा त  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n57 \n \nतख े  े हकसा  डारर -डारर झूला लगा ारिमासा गौत। जँ से  हि , तँ छिमासे, चौ मासा  े गाैत रित। जे चौमास \nहकसा क ाखारी छी, तेिीमे  े भाँग -धुथुर उपजैए। \nवस् तुगत काज तँ  हि , मुदा चौरीसँ चौमास धररक, चारर गुणा उपजाक  क् शा  तँ हकसा क म मे ा ाे \nकएल। ाीघा -एक़िक हिसाा भलेँ  अख ज धरर  ै ुररयाएल मुदा -एक़ि-िेक् टेयर तँ आहाए गेल अशछ। हकछ ु  ए ए \nआ हकछ ु  ओ ए करैत हकसा  अप  हिसाा तँ ाैसाइए लेलक।  \nअख  धररक जे छजट आ मध् य म हकसा  मिाज ीक कजामे डुमल छल ओइमे पूजीपहतक प्रवेशक दुआर \nखुजल। कम सुढदक ाात तँ आएल , मुदा छि मासक पछाइत  सुढद-मुरर ाह  जाएत से एाे  े कएल। अख  धरर जे \nसुढदक सुदक प्रथा  ै छल सेिज आएल। भलेँ  क े तौ मिाज  सप्पत खा क े करज घरा़िी लऽ  े े िजइ आहक क े तौ \nसप् पत खा कजाा डुमा दे े िजइ, ई अलग ाात। औझुका जकाँ दिेजज ओते भारी  ै छल जेते माए -ाापक सराध। \nओ ा दिेजजक जह़ि मजगूत ाह  रिल छल, हकएक तँ शिरक आमद ी गाम ढदस आाए लगल छल।  \nगाममे छजट पैघ हकसा जक सं्‍ या  ाेसी , मुदा ाजह िारक सं्‍ या सँ कम अशछ। ओ ा सभ गामक रूपपज -रेखा \nएक रंग  हियेँ  अशछ। कज ज गाम एिे  अशछ जइमे पाँच प्रहतशतसँ कम ज सं्‍ या  गामक  ाे -प चा ाे प्रहतशत \nजमी  पक़ि े अशछ, तँ कज ज गाम एिे ज अशछ जइमे दस -प रि प्रहतशतक अन् तर छइ। ओ ा , एि ज हकसा  छैथे \nजज का अप  ज मी क अता -पता  ै ाुझल तँ एि ज हकसा  जे अप े सातूर ममशल खेती करै छैथ। तैसंग एि ज \nलछे जे खेतक आह़िपर पुँच  जूहत -भाँहत तँ लगाैत अशछ मुदा अप े िाथे हकछ ु   ै करैए।  \nगाछी , खरिजरर, ाँसवाह़ि आ घरा़िी लगा ाररसलालक ेँ  पाँच ाीघा जमी  अशछ। जइमे दू ाीघा ाेख -\nाुह याढदमे ु ँ स ल छै , ााँकी ती  ाीघा जजतसीम। एकटा ारद राखख सुटैती कऽ खेती करैत अशछ। ओहू ती  ाीघा \nजजतसीममे ती  मेलक जमी  छइ। प रि कट्ठा चौरीमे छै , जेकर मलगुजारीक संग लगतज साले -साल डुमम जाइ \nछइ। मुदा छजह़ियज क े  ा देत, आखखर खेत तँ खेत छी। रौदी भे े ओिीमे  े उपजा िजइ छइ। ााँकी  सवा दू ाीघा \nमध् यमसँ भीठ धररक जमी  छइ। दसज कट्ठा भीठमे मरूपआ, भदै आ गदैरक संग क ु रथी -तेाखा िजइ छइ।  \nगुमक खेती तँ आहा गेल मुदा तइले तँ पाह  चािी। पाह क साध  मात्र पजखैर अशछ, जइमे करी  लगा \nहकछ ु  अगल-ागलक खेतक पटा  लजक करैए। लजकक ाीच  े पढ़ाै -शलखाैक जजज्ञासा रिै  आ  े सुहवधा। ग ल -\nगूथल हवद्यालय -मिाहवद्यालय। ाररसलालज दु ू ाेटाक ेँ  गामक स् क ू ल धरर पढ़ा  खेतीए -वा़िीमे लगौ े....।  \nममशथलाक हकसा  खेतक ओि  प्रेमी ा ल रिला जेिे  पहतव्रता  ारी जे ााल हवधवा िजइतज प्रहतष् ठा क ेँ  \nकमलक माला ा ा गरदे मे लटका िँशस रिली अशछ। जँ से  ै  रिल छैथ तँ भाहग -प़िा अथाशास् त्री ाह  हकए अप  \nखेत -पथारक ेँ  सम् पैत  ै ाुजझ प्रहतष् ठाक वस् तु ाुजझ रिल छैथ ? की ओहि ा खेतीक ेँ  उत्तम आ  जकरीक ेँ  मध् यमक \nहवचार देलै  ? जँ एकरा मुिावरा -किावत ा ा देखा तँ ममशथलाक शचन् त  धारा धरर  ै पुँच पाएा। जैठाम खेतक ेँ  \nअप  अमधकारक वस् तु ाुजझ अप ा िाथक िशथयार ा ा अप  स् व तंत्रताक ेँ  अक्षुण् य रखैक हवचार सेिज देलै  । ई तँ \nअप -अप  हवचार िजइ छै जे हकयज िशथयारक ेँ  ाम -ाारूपद ाुझैत तँ हकयज िाथक यार ाुजझ हवचारक ााट ा ाैक \nहवचार व् यक् त करैत। तहि ा अस् त्र–शस् त्र सेिज अशछ।  \nमध् यम हकसा   वा लघु हकसा क जीाैक जज गी ब्‍ लौ टिंटिंग पेपर सश्श ाह  गेल छै । जेकरामे लालज आ \nकाररयज रजश ाइक ेँ  सोंखैक शल्क् त  छै। ााढढ़ -रौदी एक ै सम शताब्‍ दीक ऊपज  हि , अदौसँ रिल अशछ। भलेँ  कहि \nसक ै  छी जे धार -धुरक ाान् ि-छान् ि दुआरे ुअ लगल अशछ, भऽ सक ै  छै, क े तौ-िजइत िेतै, मुदा प्र्‍   धारेक पाह क \n हि अशछ , तहि ा रौढदयज रिल अशछ। धारजक कट ी -खोंट ी कम  हि अशछ। ममशथलांचलक ेँ  कजसी -कमला तेखार \nकऽ दे े अशछ। प्र्‍   अशछ ााढढ़क जह़ि। पिा़िी धार छी , जे दुब्‍ ारसँ धजमधगर धरर अशछ। पाह क एक साध  भेल, \nदजसर ारखा भेल। ओि -ओि  ारखा िजइत रिल अशछ जे प  रि -प रि ढद क ओररया  पहि हिसँ   कऽ कऽ  वि दे ह www.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.com  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal 'विदेह' २२१ म अंक ०१ मार्च २०१७ (िर्च १० मास १११ अंक २२१)\n मानुषीममह संस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n58 \n \nपूवाज रखै छला। िशथया मात्र एक  हि जेकरा ारखा ऋृतुक अ्‍न् त म  क्षत्र कहि टारर देा। प रि -प रि ढद  लधले \nरिै छल। ओ ा ,ारखाक कज ज ठ े का   हि , माघजमे पाथर खशस उपजल उपजाक ेँ   ास करैत रिल अशछ। अ्‍न् त मक \nजन् म ताधैर   ै िजइत जाधैर  आढद  ै िजइत , ारखा ऋृतुक आढद आरा छी। तँए  ‘आढद आरा अन् त िस् त’ ई भेल \nारखाक आँट -पेट। पूवाज सभ स् पष् ट हवचार दे े छैथ जे ारखाक कज ज हासवास  हि जे क े ते िएत।  1971 ई.मे \nांगला देशक ल़िाइक लगभग सालज भरर ारखा िजइते रिल, ओि -ओि  ारखा िजइत रिल अशछ जइमे साएक -\nसा ए घर खसैत रिल अशछ। घरमे दाल ााल -वृर्द्, माल-जाल , ध -सम् पैत इत् याढद  ष् ट िजइत रिल अशछ मुदा तैयज \nब्‍ लौटिंटिंग पेपर जकाँ सभ हकछ ु क ेँ  सोंखख लठामक हकसा  जीाैक ााट धे े आहा रिल अशछ। दुह याँमे  े साधकक \nकमी अशछ आ  े साध ा भूममक, मुदा ममशथलांचल श्रेष् ठ  हकए? क े तौ जा ़िक साध ा तँ क े तौ तापक तप तहप \nतपस् या करैत, तँ क े तौ पाह क तपस् या सौभरी ऋृहष  ाह  करैत। मुदा तैयज ममशथलांचल साध ाक ु ु लवा़िी लगा \nरख े अशछ जइ ु ु लवा़िीक ु ू ल मैशथला ी सीता सजाैत रिली अशछ","size_mb":2.02,"has_text":true},"Videha 222.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 222.pdf","name":"Videha 222.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २२२ म अंक १५ माचूg3थ1 २०१७ (वषूg3थ1 १० मास १११ अंक २२२)\n \n   \n \nऐ  अंकमे अिछ : -  \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/g324  \n२.१.डॉ. वीणा कण/g361- मैिथलीक धरोहर 'सीता-शील' ( ख/g386गब/gध98लभ  दास ‘/g304वजन ’ जीक ‘सीता-शील’ मैिथली \nका/g301यक  सािहि/gध84यक  िववेचना) \n२.२.राजेश वम/g36उ \"भवािद/gध84य \"- बीहिन लेख : वैिश/g417 य \n२.३./gध6धणव  झा- रि/gधउधता (लघु कथा) \n२.४.डॉ. कैलाश कुमार िम/gधउ7 - मैिथली जोग गीत मे /gध6धेम आ तं/gधउउ केर /gध6धभाव  \n  \n३. प/g324  \n३.१. आशीष अनिच/g288हार  -  ३ टा गजल  \n३.२.जगदीश च/g288/g4ू6 ठाकुर ‘अिनल’- /g262ेम  चालीसा \n३.३.१.राजीव रंजन झा- १. फगुआ (मुूg270तक ) २. गजल आ ३. जोगीरा \n३.४.१.ओम ूg2थ2काश - गजल २.सूg284यनारायण  झा- मोनक गीत  \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g255कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g363क िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आकूg3थंइव   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \n  \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृ/g254क िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेह \"नेपालक वत/g361मान  मैिथली सािह/g284य \" िवषयक िवशेष/g364क  िनकालबाक नेयार केलक अिछ जकर संयोजक \n/g25आी िदनेश यादव जी रहता। \nअइ िवशेष/g364कमे नेपालक वत/g361मान  मैिथली सािह/g284य  केर मू/g2ण8य/g364कन  रहत। अइ िवशेष/g364क  लेल सभ िवधाक \nआलोचना-समी/g252ा-समालोचना आिद /g262/g3ू4तािवत  अिछ। समय-सीमा िकछु नै जिहया पूरा आलेख आिब जेतै तिहये, \nमुदा /g262यास  रहत जे एही साल मइ-जून धिर ई िवशेष/g364क  आिब जाए। उ/g2ण4मेद  अिछ िवदेहक ई /g262यास  दूनू \nपायापर एकटा पूल ज/g265र  बनाएत। \n \nिवदेह /g325ारा संचािलत \"आमंि/g255त  रचनापर आमंि/g255त  आलोचकक िट/g2णूपणी\" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचना आमंि/g255त  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाधिम/g361तापर  िट/g2णूपणी करबा लेल कैलाश कुमार िम/g25आजीक/g243 आमंि/g255त  कएल जा रहल \nछिन। दूनू गोटाक/g243 औपचािरक सूचना जि/g2ण8दये पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई /g262कािशत  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ िट/g2णूपणीकत/g365 मधुक/g364त  झाजी छलाह।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेष/g364क  तीन सािह/g284यकारपर  /g262कािशत  केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेष/g364क  जीिवत सािह/g284यकारक  उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािह/g284यकार  रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािह/g284यकार  मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ /g38णममे अरिव/g288द  ठाकुर ओ जगदीश चं/g4ू6  ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेष/g364क  िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेष/g364क  िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव म/g363गल  गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतग/g361त  िवदेहक िकछु अिगला िवशेष/g364क  परमे/g258र  कापिड़, वीरे/g288/g4ू6  मि/g2ण8लक  आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक /g262यास  रहत जे ई िवशेष/g364क  सभ २०१७ मे /g262कािशत  हुअए मुदा ई \nरचनाक उपल/g2ण2धतापर िनभ/g361र  करत। मने रचनाक उपल/g2ण2धताक  िहसाबसँ समए ऊपर-िन/g2आ4चा भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आ/g3ण1ह  जे ओ अपन-अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nिवदेह सूg294मान  \nिवदेह समानाूg288तर सािहूg284य अकादेमी सूg294मान  \n१.िवदेह समानाूg288तर सािहूg284य अकादेमी फेलो पुरूg304कार २०१०-११   \n२०१० /g25आी गोिव/g288द झा (सम/g3ण1 योगदान लेल ) \n२०११ /g25आी रमान/g288द रेणु (सम/g3ण1 योगदान लेल ) \n२.िवदेह समानाूg288तर सािहूg284य अकादेमी पुरूg304कार २०११-१२   \n२०११ मूल पुर/g3ू4कार - /g25आी जगदीश /g262साद म/g283डल (गामक िजनग ◌ी, कथा सं/g3ण1ह ) \n२०११ बाल सािह/g284य पुर/g3ू4कार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा सं/g3ण1ह ) \n२०११ युवा पुर/g3ू4कार - आन/g288द कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुर/g3ू4कार - /g25आी रामलोचन ठाकुर - (पूg323ानदीक माझ ◌ी, ब/g364/g2आ2ला- मािनक बं/g324ोपा/g28आयाय , उप/g288यास \nब/g364/g2आ2लासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा सूg294मान २०१२-१३ (वैकिूg298पक सािहूg284य अकादेमी पुरूg304कारक ूg2थंपमे ूg2थ2िसूg320 ) \n1.िवदेह समाना/gध88तर सािह/gध84य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  /g25आी राजन/g288दन लाल दास  (सम/g3ण1 योगदान लेल ) \n2.िवदेह भाषा स/gध94मान २०१२-१३ (वैकि/gध98पक सािह/gध84य अकादेमी पुर/g304कारक /gध6उपमे /gध6धिस/g3ध0 ) \n२०१२  बाल सािह /g284य पुर/g3ू4कार  - /g25आी जगदीश /g262साद म/g283डल क/g243 “तरेगन ” बाल /g262ेरक िवहिन कथा सं/g3ण1ह  \n२०१२  मूल पुर/g3ू4कार  - /g25आी राजदेव म/g283डलक/g243 \"अूg294बरा\" ( किवता सं/g3ण1ह ) लेल। \n2012  युवा पुर/g3ू4कार - /g25आीमती /g2आ6योित सुनीत चौधरीक  “अिचूg3थ1स ” ( किवता सं/g3ण1ह ) \n2013  अनुवाद पुर/g3ू4कार - /g25आी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" ( मराठी उप/g288यास /g25आी िव/g3ू3णु सखाराम खा/g283डेकर ) \nिवदेह भाषा सूg294मान २०१३-१४ (वैकिूg298पक सािहूg284य अकादेमी पुरूg304कारक ूg2थंपमे ूg2थ2िसूg320 ) \n२०१३  बाल सािह/g284य पुर/g3ू4कार  – /g25आीमती /g2आ6योित सुनीत चौधरी- “देवीजी” ( बाल िनब/g288ध सं/g3ण1ह ) लेल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n२०१३  मूल पुर/g3ू4कार  - /g25आी बेचन ठाकुरक/g243 \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक सं/g3ण1ह ) लेल। \n२०१३ युवा पुर/g3ू4कार - /g25आी उमेश म/g283डलक/g243 “िनूg302तुकी” (किवता सं/g3ण1ह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुर/g3ू4कार - /g25आी िवनीत उ/g284पलक/g243 “मोहनदास ” ( िह/g288दी उप/g288यास /g25आी उदय /g262काश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा सूg294मान  २०१४-२०१५  (समानाूg288तर सािहूg284य अकादेमी सूg294मान ) \n२०१४ मूल पुर/g3ू4कार - /g25आी न/g288द िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा सं/g3ण1ह ) \n२०१४ बाल पुर/g3ू4कार- /g25आी जगदीश /g262साद म/g283डल (नै धारैए - बाल उप/g288यास ) \n२०१४ युवा पुर/g3ू4कार - /g25आी आशीष अनिच/g288हार (अनिचूg288हार आखर - गजल सं/g3ण1ह ) \n२०१५ अनुवाद पुर/g3ू4कार - /g25आी श/g2ण4भु कुमार िसंह ( पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/g288यासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृूg284य , मूितूg3थ1कला, िशूg298प आ िचूg2ंंकला ूg2ं2ेूg2ंंमे िवदेह सूg294मान २०१२  \nअिभ नय- मुूg271य अिभनय  , \nसु/g25आी िश  /g2ण8 पी कुमारी, उ/g411 - 17  िप ता /g25आी ल/g35ू म ण झा \n/g25आी शोभा का/g288 त  महतो, उ/g411 - 15  िप ता- /g25आी रामअवतार महतो, \nहाूg304 य -अिभनय  \nसु/g25आी ि/g262  यंका कुमारी, उ/g411 - 16,  िप ता- /g25आी वै/g324नाथ साह  \n/g25आी दुग/g365नंद ठाकुर , उ/g411 - 23,  िप ता- /g3ू4 व . भरत ठाकुर \nनृूg284 य  \nसु/g25आी सुलेखा कुमारी, उ/g411 - 16,  िप ता- /g25आी हरेराम यादव  \n/g25आी अमीत रंजन , उ/g411 - 18,  िप ता- नागे/g258र कामत  \nिच ूg2ंंकला \n/g25आी पनकलाल म/g283डल , उमेर- ३५, िपता- /g3ू4व . सु/g288दर म/g283डल , गाम छजना \n/g25आी रमेश कुमार भारती, उ/g411 - 23,  िप ता- /g25आी मोती म/g283 ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \n/g25आी परमान/g288 द  ठाकुर, उ/g411 - 30,  िप ता- /g25आी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \n/g25आी बुलन राउत , उ/g411 - 45,  िप ता- /g3ू4 व . िच /g2ण8 टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \n/g25आी बहादुर राम , उ/g411 - 55,  िप ता- /g3ू4 व . सरजुग राम \nिशूg298पी-वूg304तुकला \n/g25आी जगदीश मि/g2ण8लक ,५० गाम- चनौरागंज  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \nमूितूg3थ1-मृिूg2ं4का कला \n/g25आी यदुनंदन पंिड  त, उ/g411 - 45,  िप ता- अशफ/g368 पंिड  त \nकाूg417 -कला \n/g25आी झमेली मुिखया,िपता /g3ू4व . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आूg284मिनभूg3थ1र संूg304कृित  \n/g25आी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता /g3ू4व . /g25आी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली पूg2ंंकािरता सूg294मान  \n-२०१२ /g25आी नवे/g288दु कुमार झा \nनाटक, गीत, संगीत, नृूg284य , मूितूg3थ1कला, िशूg298प आ िचूg2ंंकला ूg2ं2ेूg2ंंमे िवदेह सूg294मान २०१३    \nमुूg271य अिभनय -  \n(1) सुूg2ं7ी आशा कुमारी सुपुूg2ंंी ूg2ं7ी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) मो. समसाद आलम सुपुूg2ंं मो. ईषा आलम, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3) सुूg2ं7ी अपणूg3थं कुमारी सुपु/g255ी /g25आी मनोज कुमार साहु, ज/g288 म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलि/g35ू म  िन य/g363, पो/g3ू4 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहाूg304 य –अिभनय- \n(1)  ूg2ं7ी ूg409ूg332दवे पासवान उफूg3थ1 रामजानी पासवान  सुपु/g255 - /g3ू4 व . ल/g35ू मी पासवान, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) टा◌ॅिस फ आलम सुपुूg2ंं मो. मुूg304 ताक आलम, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृूg284य , मूितूg3थ1कला, िशूg298प आ िचूg2ंंकला ूg2ं2ेूg2ंंमे िवदेह सूg294मान  (मूg3थ4गिन खबास समूg391 योगदान \nसूg294मान ) \nशाूg304 ूg2ंंीय संगीत सह तानपुरा : \nूg2ं7ी रामवृूg2ं2 िस ◌ ंह सुपुूg2ंं ूg2ं7ी अिन  ूg2थंूg320 िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो/g3ू4 ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nमूg3थ4गिन   खबास सूg294 मान: िमिथला लोक संूg304कृित संरूg2ं2ण : \nूg2ं7ी राम लखन साहु पे. /g3ू4 व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो/g3ू4 ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृूg284य , मूितूg3थ1कला, िशूg298प आ िचूg2ंंकला ूg2ं2ेूg2ंंमे िवदेह सूg294मान  (समूg391 योगदान सूg294मान ): \nनृूg284 य  -   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n(1) ूg2ं7ी हिर   नारायण मूg283 ड ल सुपु/g255 - /g3ू4 व . न/g288 दी म/g283 ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सुूg2ं7ी संगीता कुमारी सुपुूg2ंंी ूg2ं7ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच ूg2ंंकला-  \n(1) जय ूg2थ2काश मूg283 ड ल सुपु/g255 - /g25आी कुशे/g258र म/g283 ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पो/g3ू4 ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) ूg2ं7ी चूg288 दन कुमार मूg283 ड ल सुपु/g255 /g25आी भोला म/g283 ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पो/g3ू4 ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) सं/g262ित  , छा/g255 /g3ू4 नातक अंित म वष/g361, कला एवं िश /g2ण8 प  महािव /g324ालय - पटना।     \nहिर मुिन यूg3थ3 / हारमोिनयम   \n(1)  ूg2ं7ी महादेव साह सुपुूg2ंं रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाड/g361- नं. ०९, पो/g3ू4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  ूg2ं7ी जागेूg2ं8र ूg2थ2साद राउत  सुपु/g255 /g3ू4 व . राम/g3ू4 व/g265प राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1)  ूg2ं7ी अनुप सदाय  सुपु/g255 /g3ू4 व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पो/g3ू4 ट - मनोहर प/g326ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  ूg2ं7ी कूg298 ल र राम  सुपु/g255 /g3ू4 व . ख/g326र राम , उमेर- ५०, गाम- लि/g35ू म  िन य/g363, पो/g3ू4 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1) वासुदेव राम  सुपु/g255 /g3ू4 व . अनुप राम, गाम+पो/g3ू4 ट - ि◌ नम/g361ली, वाड/g361 न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिशूg298पी-वूg304तुकला-  \n(1) ूg2ं7ी बौकू मिूg298 ल  क सुपु/g255 दरबारी मि/g2ण8 ल  क, उमेर- ७०, गाम- लि/g35ू म  िन य/g363, पो/g3ू4 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2) ूg2ं7ी राम िव  लास धिर कार  सुपु/g255 /g3ू4 व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूितूg3थ1कला-मृितूg3थ1कार कला-  \n(1)  घूरन पंिड त सुपुूg2ंं - /g25आी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पो/g3ू4 ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  ूg2ं7ी ूg2थ2भु पंिड  त सुपुूg2ंं  ूg304 व .   , पता- गाम+पो/g3ू4 ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \nकाूg417 -कला-  \n(1)  ूg2ं7ी जगदेव साहु सुपु/g255 शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नम/g361ली-पुरव/g365स , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ूg2ं7ी योगेूg288 ूg40थ ठाकुर सुपुूg2ंं ूg304 व . बुूg320ू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आूg284मिनभूg3थ1र संूg304कृित -   \n(1) ूg2ं7ी राम अवतार  राउत सुपु/g255 /g3ू4 व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2) ूg2ं7ी रौशन यादव  सुपु/g255 /g3ू4 व . किप ले/g258र यादव , उमेर- ३५, गाम+पो/g3ू4 ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअूg334ा/महराइ-  \n(1)  मो. जीबछ  सुपु/g255 मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो/g3ू4 ट - बड़हारा, भाया- \nअ/g288 ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \nूg2ं7ी बूg274 चन मूg283 ड ल सुपु/g255 /g3ू4 व . सीताराम म/g283 ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nूg2ं7ी रामदेव ठाकुर सुपुूg2ंं ूg304 व . जागेूg2ं8र ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (ूg2थ2भाती) गौिन हार  आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1) /g25आी सुकदेव साफी \nसुपु/g255 /g25आी   , \nपता- गाम इटहरी, पो/g3ू4 ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/g361ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (ूg2थ2भाती) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपु/g255 /g3ू4 व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो/g3ू4 ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/g361ली, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  लेूg334ु दास  सुपु/g255 /g3ू4 व . सनक म/g283 ड ल पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपु/g255 अ/g2ण2 दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपु/g255 ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \nनाल वादक-  \n(1)  ूg2ं7ी जगत नारायण मूg283 ड ल सुपु/g255 /g3ू4 व . खुशीलाल म/g283 ड ल, उमेर- ४०, गाम+पो/g3ू4 ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) ूg2ं7ी देव नारायण यादव  सुपु/g255 /g25आी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पो/g3ू4 ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1)  ूg2ं7ीमती फुदनी देवी प/g2आणी /g25आी रामफल म/g283 ड ल, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सुूg2ं7ी सुिव  ता कुमारी सुपु/g255ी /g25आी गंगाराम म/g283 ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो/g3ू4 ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1)  ूg2ं7ी सीताराम राम  सुपु/g255 /g3ू4 व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि/g35ू म  िन य/g363, पो/g3ू4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) ूg2ं7ी लूg3ं0 मी राम  सुपु/g255 /g3ू4 व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nकूg3थ3रनेट -  \n(1)  ूg2ं7ी चूg288 द र राम  सुपु/g255 - /g3ू4 व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि/g35ू म  िन य/g363, पो/g3ू4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबेूg288 जू वादक-  \n(1) ूg2ं7ी राज कुमार महतो सुपु/g255 /g3ू4 व . ल/g35ू मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नम/g361ली वाड/g361 नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2) ूg2ं7ी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पो/g3ू4 ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   ूg2ं7ी जीबछ यादव  सुपु/g255 /g3ू4 व . /g265पालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो/g3ू4 ट - बेलही, भाया- \nि◌ नम/g361ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   ूg2ं7ी शूg294 भु मूg283 ड ल सुपु/g255 /g3ू4 व . लखन म/g283 ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो/g3ू4 ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/g361ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख ूg304 स कर- (िख ूg304 सा कहैबला)-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \n(1) ूg2ं7ी छुतहूg2थं यादव उफूg3थ1 राजकुमार , सुपु/g255 /g25आी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पो/g3ू4 ट - मनोहर \nप/g326ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2) बैजनाथ मुिख या उफूg3थ1 टहल मुिख  या- \n(2)सुपु/g255 /g3ू4 व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो/g3ू4 ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िचूg2ंंकला- \n(1) सुूg2ं7ी िम  िथ लेश कुमारी सुपु/g255ी /g25आी रामदेव /g262साद म/g283 ड ल ‘झा/g265दार ’ पता- गाम- रसुआर, पो/g3ू4 ट -–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g361ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2) ूg2ं7ीमती वीणा देवी पूg279ी ूg2ं7ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) ूg2ं7ी िक  शोरी दास  सुपु/g255 /g3ू4 व . नेबैत म/g283 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/g3ू4 ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g361ली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \nूg2ं7ी उपेूg288 ूg40थ  चौधरी सुपु/g255 /g3ू4 व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nूg2ं7ी देवनाथ यादव  सुपु/g255 /g3ू4 व . सव/g361जीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झ/g363झप/g326ी, पो/g3ू4 ट - पीपराही, भाया- \nलदिन य/g363, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1)  /g25आी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1)  ूg2ं7ी कुूg288 दन कुमार कणूg3थ1 सुपु/g255 /g25आी इ/g288 /g4ू6 कुमार कण/g361 पता- गाम- रेबाड़ी, पो/g3ू4 ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2)  ूg2ं7ी राम खेलावन राउत  सुपु/g255 /g3ू4 व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर  (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \nूg2ं7ी रामचूg288 ूg40थ ूg2थ2साद मूg283 ड ल सुपु/g255 /g25आी झोटन म/g283 ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो/g3ू4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g361ली, ि◌ जला- सुपौल  (िब हार) \nूg2ं7ी िव  भूित  झा सुपु/g255 /g3ू4 व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \nलोक गाथा गायक   \nूg2ं7ी रिव  न् ूg40थ यादव  सुपु/g255 सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पो/g3ू4 ट - मनोहर प/g326ी, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \nूg2ं7ी िप  चकुन सदाय  सुपु/g255 /g3ू4 व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \nूg2ं7ी रामपित   मूg283 ड ल सुपु/g255 /g3ू4 व . अजु/g361न म/g283 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/g3ू4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g361ली, ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1) ूg2ं7ी किप  लेूg2ं8र दास सुपुूg2ंं ूg304 व . सुूg382र दास , उमेर- ७०, गाम- लि/g35ू म  िन य/g363, पो/g3ू4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) ूg2ं7ी खखर सदाय  सुपु/g255 /g3ू4 व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत   \n(1) ूg2ं7ी रामिव  लास यादव  सुपु/g255 /g3ू4 व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो/g3ू4 ट - स/g364िग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \nूg2ं7ी जोगेूg288 ूg40थ  राम  सुपु/g255 /g3ू4 व . िब /g2ण8 टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nूg2ं7ी राजेूg288 ूg40थ  राम  सुपु/g255 काले/g258र राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा/g3ू4 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \nूg2ं7ी सैनी राम  सुपु/g255 /g3ू4 व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nूg2ं7ी जनक मूg283 ड ल सुपु/g255 /g3ू4 व . उिच त म/g283 ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो/g3ू4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g361ली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम यूg3थ3/ ूg391ुम बाजा  \nूg2ं7ी परमेूg2ं8र मूg283 ड ल सुपु/g255 /g3ू4 व . िब हारी म/g283 ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मय/g363 बजबै छिथ  । \nूg2ं7ी जुगाय साफी सुपु/g255 /g3ू4 व . /g25आी /g25आीच/g288 /g4ू6  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \nडंका/ ढोल वादक   \nूg2ं7ी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो/g3ू4 ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/g361ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \nूg2ं7ी योगेूg288 ूg40थ  राम  सुपु/g255 /g3ू4 व . िब /g2ण8 टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \nूg2ं7ी जूg391नाथ चौधरी उफूg3थ1 िध  यानी दास  सुपु/g255 /g3ू4 व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nूg2ं7ी महेूg288 ूg40थ पोूg319ार , उमेर- ६५, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \nूg2ं7ी राम ूg2थ2साद राम सुपुूg2ंं ूg304 व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पो/g3ू4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेषूg3थ4क :- \n१) हाइकू िवशेषूg3थ4क १२ म अंक, १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf \n२) गजल िवशेषूg3थ4क २१ म अंक,  १ नवूg294बर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf \n३) िवहिन कथा िवशेषूg3थ4क ६७ म अंक, १ अूg270टूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािहूg284य िवशेषूg3थ4क ७० म अंक, १५ नवूg294बर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेषूg3थ4क ७२ म अंक १५ िदसूg294बर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेषूg3थ4क ७७म अंक ०१ माचूg3थ1 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेषूg3थ4क िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अगूg304त २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भिूg270त गजल िवशेषूg3थ4क १२६ म अंक, १५ माचूg3थ1 २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समीूg2ं2ा िवशेषूg3थ4क १४२ म, अंक १५ नवूg294बर २०१३   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीकूg3थ4त िमूg2ं7 मधुप िवशेषूg3थ4क १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिवूg288द ठाकुर िवशेषूg3थ4क १८९ म अंक १ नवूg294बर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश चूg288ूg40थ ठाकुर अिनल िवशेषूg3थ4क १९१ म अंक १ िदसूg294बर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह सूg294मान िवशेषा क- २००म अ क १५ अूg2थ2ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अूg298बम  गीत संगीत िवशेषूg3थ4क - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंिूg2ंंत  रचनापर आम ंिूg2ंंत  आलोचकक िटूg290पणीक  शृंखला \n१. कािमनीक पूg3थ4च टा किवता आ ओइपर मधुकाूg288त झाक िटूg290पणी \nVIDEHA 209th  issue िवदेहक दू सए नौम  अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पिूg2ंंकाक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक  सवूg3थ1ूg2ं7ेूg417  रचनाक  एकटा समानाूg288तर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली /gध6धब/gध88ध -िनब/gध88ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g3ध4 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g3ध4  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/gध84सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/gध84सव  [ िवदेह सदेह ९ ]  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \nिवदेह मैिथली /gध6धब/gध88ध -िनब/gध88ध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \nअपन मंतूg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजे/g288/g4ू6 ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \nऐ\n रचनापर अपन मंतूg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n२. ग/g324  \n२.१.डॉ. वीणा कण/g361- मैिथलीक धरोहर 'सीता-शील' ( ख/g386गब/gध98लभ  दास ‘/g304वजन ’ जीक ‘सीता-शील’ मैिथली \nका/g301यक  सािहि/gध84यक  िववेचना) \n२.२.राजेश वम/g36उ \"भवािद/gध84य \"- बीहिन लेख : वैिश/g417 य \n२.३./gध6धणव  झा- रि/gधउधता (लघु कथा) \n२.४.डॉ. कैलाश कुमार िम/gधउ7 - मैिथली जोग गीत मे /gध6धेम आ तं/gधउउ केर /gध6धभाव  \n  \nडॉ. वीणा कणूg3थ1 \nमैिथलीक धरोहर 'सीता-शील' (खूg38थगबूg298लभ  दास ‘ूg304वजन ’ जीक ‘सीता-शील’ मैिथली काूg301यक  सािहिूg284यक  \nिववेचना)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nमानवीय आदश/g361 ओ अ/g28आया/g284म  िच/g288तनक  अिभ/g3ू1यि/g2आूतक  लेल का/g3ू1य  अमृ/g284वक  काज करैत अिछ। भि/g2आूतक  \nभावुकतासँ भरल मोनक/g3आू का/g3ू1य  सृजक /g262ेरणा /g263ोत  कहब अनुपयु/g2आूत  निह होएत। एिह का/g3ू1यक  श/g2ण2दाथ/g361 होइत \nअिछ किव-कम/g361 जकर का/g3ू1य  स/g2ण4पादनमे रचनाकारक का/g3ू1य  रचनाक /g262वृि/g254  ओ अ/g2ण3यास  काय/g361रत होइत अिछ आ \nअिह /g3ू1यु/g284पि/g254  ओ अ/g2ण3यासक  बलपर ओ जे रचना पाठकक/g3आू समिप/g361त  करैत छिथ से का/g3ू1य  कहबैत अिछ। \nव/g3ू4तुत : का/g3ू1यक  रसानुभूितसँ हमर हृतं/g255ीमे जे तरंग उ/g284प/g382  लेइत अिछ ओकर लय ओ छ/g288दमे बा/g288हल  रहब \nआव/g3ू2यक  होइत अिछ जे शैलीक आधारपर /g38णमश : तीन कोिटमे ब/g363टल  रहैछ, यथा- ग/g324 , प/g324  ओ िम/g25आ।  \nिम/g25आक/g243 च/g2ण4पू का/g3ू1य  सेहो कहल जाइत अिछ। छ/g288दरिहत  का/g3ू1य  िवधानक/g3आू जँ ग/g324  तँ छ/g288/g324ु/g2आूत  रचनाक/g243 प/g324  \nकहल जाइत अिछ। पुन: ग/g324मे अनेकानेक िवधा अिछ, जेना- कथा, उप/g288यास , सं/g3ू4मरण , या/g255ावृ/g254/g364त  , \nिरपोट/g365ज , नाटक ,एक/g364की आिद-आिद। ओिहना पद्यक सेहो दू भेद होइत अिछ: /g262बंध  ओ मु/g2आूतक।  /g262ब/g288ध  \nका/g3ू1यक  सेहो दू भेद होइत अिछ – महाका/g3ू1य  ओ ख/g283डका/g3ू1य।  महाका/g3ू1यमे जँ इितहास /g262िस/g32ू  महापु/g264ष  अथवा \nमहीयशी नारीक स/g2ण4पूण/g361 जीवनक गितिविधक चािरि/g255क  लीला-गान रहैत अिछ तँ ख/g283डका/g3ू1यक  िवषयव/g3ू4तु होइत \nअिछ एहने महापु/g264 ष अथवा महीयशी नारीक जीवनक/g262िस/g32ू  ख/g283डिवशेषक  घटना/g38णमक  िच/g255/g364कन।  \n/g262/g3ू4तुत  कसौटीक आधारपर ‘सीता-शील’ क/g243 /g262ब/g288धका/g3ू1यक  कोिटमे राखल जा सकैत अिछ सेहो महाका/g3ू1यक  \nकोिटमे। हँ, महाका/g3ू1यक  सं/g253ासँ अिभिहत करबाक /g38णममे एिह रचनाक स/g288दभ/g361मे िकछु िनयमक/g3आू िशिथल करए \nपड़त। एिह रचनाक महाका/g3ू1य/g284व  िस/g32ू  करएमे मा/g255  दू टा त/g284व ,िविवध छ/g288दक  /g262योग  ओ सग/g361व/g32ूताक  अभावक/g3आू \nिशिथल करए पड़त। ‘सीता-शील’क रचनाकार /g3ू4वयं एकटा सािहि/g284यक  िवधाक कोनो कोिटमे निह रािख प/g324 -\nरचना कहैत छिथ “सामा/g288य  जन क/g3आू ओ सु/g3ण1/g288थक  अथ/g361 समझ पड़िन ज/g3आू /g3ू4प/g416  सु/g288दर  भाव समझै मे किठनता \nहोिन त/g3आू से जािन रचलहुँ मधुर भाषा मैिथली क/g3आू प/g324मे लागत पड़ै मे पिढ़ रहल छी जािह तरह/g3आू ग/g324  मे” \nव/g3ू4तुत : रचना कोन कोिटक अिछ से पिरभािषत करब रचनाकारक निह अिपतु आलोचकक काज होइत \nछि/g288ह।  ई हमर सभक दािय/g284व  अिछ जे एहन महानतम रचनाक /g262ित  संवेदनशील भए एकर उपयोिगताक/g3आू \nदेखैत एकरा /g262ित  /g288याय  कए सकी। एकरा अहू लेल ख/g283डका/g3ू1य  निह कहल जा सकैत अिछ जे ख/g283डका/g3ू1य  \nतँ महाका/g3ू1यक  शैलीमे /g262धान  पा/g255क  जीवनक कोनो एक ख/g283ड  िवशेष के लए कए िलखल जाइत अिछ, िक/g288तु \nएिह रचनामे भगवती सीताक ज/g288मसँ लए कए जीवनक अ/g288तमे धरती /g262वेश  धिरक घटना िनब/g32ू  अिछ। \nवा/g3ू4तवमे देखबाक ई अिछ जे /g262ब/g288धका/g3ू1य  लेल जे आव/g3ू2यक  अह/g361ता होइत अिछ तकर समाहार एिह महाका/g3ू1य  \nमे भेल अिछ अथवा निह। \n/g262बं/g288ध -का/g3ू1यमे सव/g361/g262थम  कथानकक अिनवाय/g361ता होइछ आ तकर /g262योजन  ओिह पा/g255  िवशेषक ि/g38णयाकलापक  \nकथा होइत अिछ जािह कथासँ /g262भाव /g3ण1हण  कए भावक अपन /g3ू4व/g2आ4छ  चिर/g255क  िनम/g365णक  िदशामे अ/g3ण1सर  भए \nलोक-क/g2ण8याणक  भावनाक/g3आू सबलता /g262दान  करैत छिथ। एिह महाका/g3ू1यक  कथानक सेहो एकटा महत् उ/g31णेशयक/g3आू \nलए कए सृिजत भेल अिछ जािहसँ समाज सुधारक माग/g361 /g262श/g3ू4त  भए सकए। भगवती जानकीक जीवन-चिरतक \n/g262संगमे रचनाकारक जे भावोि/g2आूत  छि/g288ह  ताहीसँ एकर कथानकक चयनक औिच/g284य  /g262ितपािदत  भए जाइत अिछ। \nदेखू जे महाकिव /g3ू4वयँ की कहैत छिथ – “ओिहठाम /g262ाित/g253ाब/g32ू  भ गेलहुँ जे रामायण मे विण/g361त  जगत जननी \nजानकीक आदश/g361 चिर/g255क  वण/g361न  अपन मातृभाषा मैिथली मे प/g324  रचना कए पु/g3ू4तक  /g262कािशत  कराबी, त/g3आू –   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \n“आदश/g361 पु/g264षक  /g262ेिमका क/g3आू चिरत शुभ लीखैत छी \nउपदेश नारी लेल ‘सीता-शील’ म/g28आय  पबैत छी \nअिछ धारणा सीताक /g262ित  उर-म/g28आय  /g25आ/g32ूा-भि/g2आूत  जे \nपद रिच /g262कट  कs रहल छी अिछ यो/g2आ2यता आ शि/g2आूत  जे” \nएकरा संगिह एिह महाका/g3ू1यक  कथानकक चयनमे रचनाकार जे एहन सफलता /g262ा/g2णूत  कएलि/g288ह  अिछ से अहू \nकारण/g3आू जे /g3ण1ामीण  िन/g3ू3कलुष  वातावरणमे रिह कऽ महाकिव ख/g386गब/g2ण8लभ  दास अपन एका/g288त  साधनासँ सु/g288दर  \nकथानकक चयन कएलि/g288ह  अिछ जािहमे /g262ेमक  मधुर संगीत अिछ तँ उ/g31णाम  उ/g284साह  सेहो। मानवताक /g3ू1याकुल  \nआ/g42आाहन  अिछ तँ /g262कृितक  मधुर सॱदय/g361 अिछ। सीताक वैभवक संग आदर्शक आकष/g361ण  सेहो सश/g2आूतता सँ \nिचि/g255त  भेल अिछ। \nकहल जा सकैत अिछ जे एकर कथानक संयिमत भावा/g284मकता ओ संयिमत कला/g284मकताक  संग सामंज/g3ू4य  सँ \nअ/g284य/g288त  /g262भावो/g284पादक  भए उठल अिछ। वा/g3ू4तवमे एिह महत् का/g3ू1यक  कथानकक मा/g28आयम  सँ मानवीय मू/g2ण8यक  \nअवमू/g2ण8यन  कएिनहार लोकक/g3आू मय/g365दा र/g252ाक  पाठ पढ़एबाक आवशयकता बूिझ एहन कथानक /g262/g3ू4तुत  कएल गेल \nअिछ जकर कथानक चयनक माद/g3आू पटना िव/g258िव/g324ालयक  अवकाश/g262ा/g2णूत  मैिथली िवभागा/g28आय/g252  /g262ो।  आन/g288द  िम/g25आ  \nिलखैत छिथ -“एिह पु/g3ू4तक  /g325ारा किव साधारणॲ /g3ू1यि/g2आूत  क/g3आू ओिह उदा/g254  चिर/g255  सँ पिरचय कराय नैितकता \nएवं शालीनताक पाठ दए रहल छिथ। लोकक चािरि/g255क  उ/g284थानिह  सँ समाज एवं देशक उ/g284थान  भए सकैछ। \nस/g2ण4/g262ित  लोक आधुिनक चाकिच/g2आूयक  जाल मे फँसल अपन सं/g3ू4कृित  एवं स/g2ण3यता सँ हँटल जा रहल अिछ। \nमानवीय मू/g2ण8यक  अवमू/g2ण8यन  भए गेल अिछ। लोक अपन आदश/g361 चिर/g255  सँ अनिभ/g253  भए रहल अिछ। िबना \nसं/g3ू4कृितक  उ/g284थानिह आन /g262गित  अकिम/g361क  भए जाएत।”  व/g3ू4तुत : एिह कारणसँ एहन आदश/g361 कथानकक चयन \nकएल गेल अिछ। \nमहाका/g3ू1यक  दोसर त/g284व  होइत अिछ नायक। ज/g3आू िक पा/g255क  मा/g28आयम  सँ किवक/g3आू समाजक/g2ण8याणकारी महत् \nउ/g31णेशयक  /g262ितपादन  करबए पड़ैत छैि/g288ह  त/g3आू महाका/g3ू1यक  पा/g255मे लोकनायक/g284व  /g252मता रहब अ/g284य/g288त  आव/g3ू2यक  \nहोइत अिछ। संगिह कथानकक /g262ितपादनमे एिह लोकनायकक उ/g31णेशयक  पूित/g361क  लेल अ/g288य  सहयोगी पा/g255  \nसभक अिनवाय/g361ता सेहो छैक। ‘सीता-शील’मे पा/g255क  सु/g288दर  /g262योगसँ एकर सफलता िस/g32ू  भेल अिछ। भगवत् \nभि/g2आूतक  /g262ित  अनुरि/g2आूतसँ मनु/g3ू3यक/g3आू जािह /g4ूण/g332ान/g288द  सहोदरक /g262ाि/g2णूत  होइत अिछ सएह जीवनक चरम उ/g284कष/g361 \nबूझल जा सकैत अिछ। परमा/g284माक  असीम स/g254  ओ हुनक लोकक/g2ण8याणक  भावनाक अज/g263  धारमे सराबोर \nकरबाक क/g264ण  िच/g255ण  मैिथली सीताराम िवषय महाका/g3ू1यक  िवषय व/g3ू4तु बनल अिछ। मय/g365दा पु/g264षो/g254म  राम ओ \nअयोिनजा भगवती सीताक चिर/g255क  /g3ू4मरण  मा/g255सँ एिह भावक बोध होइछ जे संसारमे जे िकछु अिछ से अही \nमहत् चिर/g255  परमे/g258र  ओ परमे/g258रीसँ ओत /g262ोत  अिछ आ अही परमा/g284मा सीता-रामक लीला-गानक/g3आू /g262/g3ू4तुत  \nरचनामे /g3ू4थान  देल गेल अिछ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nभौितकताक सीमासँ ऊपर उिठ कए ‘सीता-शील’क रचनाकार ओिह परम स/g254ाक  संग अपन चेतनाक/g3आू एकाकार \nकरैत अपन ‘/g3ू4व ’ केर उ/g284सग/g361 कए देने छिथ। परमा/g284माक  चािरि/g255क  उ/g284कष/g361क  /g262काश  एिह रचनामे सव/g361/g255  \nपिर/g3ू1या/g2णूत  अिछ जे ‘याव/g2आ4चं/g4ू6  िदवाकरौ’ हमरा सभक आचार िवचारक/g3आू अनुशािसत करैत रहत। मानवीय मू/g2ण8य  \nसंर/g252णक  जेहन /g3ू1यव/g3ू4था, ओिह /g3ू1यव/g3ू4थाक  /g262ित  /g3ू1यि/g2आूतक  उ/g254रदािय/g284व  िनव/g361हन  जेहन िदशा-िनद/g3आ1श  जािह /g265प/g3आू \nएिह रचना सँ /g262ा/g2णूत  होइत अिछ तकर समाजक/g2ण8याणक  माग/g361 /g262श/g3ू4त  करएमे अ/g284य/g288त  पैघ भूिमका छैक त/g3आू एकर \nरचनाकार एहन पा/g255क  चयन कएलि/g288ह  िजनक आदश/g361क  आलोकसँ समाजक मानिसकताक/g3आू /g262कािशत  करबाक \nस/g388/g262यासमे ओ कहैत छिथ :- \n“आदश/g361 पू/g264षक  /g262ेिमका क/g3आू चिरत शुभ लीखैत छी \nउपदेश नारी लेल ‘सीता-शील’ म/g28आय  पबैत छी” \n  \nXXXXXXXXXX \n  \nआ पुन: - \n  \n“ई चिरत पिढ़ आदश/g361 जीवन क/g3आू बनौती नािर जे \nबनतीह जग मे परम पू/g2आ6या पितक परम िपयािर से” \n  \nमहाका/g3ू1यक  लेल सग/g361ब/g32ूता अिनवायता क/g3आू /g3ू4वीकारल  गेल अिछ िक/g288तु एकर कथानकक/g3आू िवषयव/g3ू4तुक  अनु/g265प  \nशीष/g361क  दए िवषयक/g3आू िव/g3ू2लेिषत  कएल गेल अिछ। सग/g361क  अिनवाय/g361ताक  /g3ू4थानपर  एहन /g262योग  महाकिवक भावुक \nमानिसकताक पिरचायक तँ अिछए संगिह एिह िदशा मे सि/g38णय  रचनाकारक लेल ई पोथी एकटा नव दृि/g416कोण  \nसेहो /g262दान  करैत अिछ। \nमहाका/g3ू1यमे िविवध छ/g288दक  /g262योग  हएब सेहो आव/g3ू2यक  अिछ। अिगला िवषयक िव/g3ू2लेषण  लेल पिछले सग/g361क  \nअ/g288तमे छ/g288द  पिरवित/g361त  कए देल जाइत अिछ िक/g288तु एिह वृहत् रचनाक िवषयव/g3ू4तुक/g3आू एकिह /g25ू/g288दमे िनयोिजत \nकए किव /g262वर  चम/g284कार  उ/g284प/g382  कए देने छिथ। महाका/g3ू1यमे अनेक छ/g288दक  /g262योगसँ ओकर अनेक तरहक \nरसा/g3ू4वादनक  /g3ू4थानपर  एकिह छ/g288द  मे एकर िनयोजनसँ कोनो अ/g288तर  निह आएल अिछ िकएक तँ रसा/g3ू4वादनक  \n/g262वाहक  गितशीलता कखनहु अवरोध उ/g284प/g382  निह करैछ। एहन छ/g288द  /g262योगक  माद/g3आू किव /g3ू4वयं कहैत छिथ :-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \n“मा/g255ा अठाइस प/g363ित  /g262ित लघु-गु/g264  चरण क/g3आू अ/g288त  मे \nसु/g288दर  /g25आवण - सुखकर मधुर हिरगीितका क/g3आू छ/g288द  मे” \nआ/g256य/g361क  बात तँ ई जे मा/g255  एकिह छ/g288दमे /g262यु/g2आूत  कथानक भेलोपर एिहमे कतहु रसहीनताक अवसर निह \nभेटैछ। का/g3ू1यकलाक  अ/g288तरंग  ओ बिहरंग नवीनता, भावनाक माधुय/g361 ओ रसिवद/g2आ2चताक  कारण किवक/g3आू अपन \nअ/g288त/g3ू4थल  स/g364/g3ू4कृितक  चेतनाक/g3आू साव/g361जिनक  करबाक सुअवसर /g262/g2णूत  भेल छि/g288ह।  \nरसक/g3आू का/g3ू1यक  आ/g284मा मानल गेल अिछ। सं/g3ू4कृतक  /g262ाय : सभ िव/g325ान  रसक मह/g254ाक/g3आू /g3ू4वीकार  केने छिथ। \nपंिडत राज जग/g382ाथ  रसेक/g3आू का/g3ू1यक  आ/g284मा /g3ू4वीकार  करैत चािथ: -\"रमणीयाथ/g361: /g262ितपादक : शबद: का/g3ू1यम \" \nरसेमे ई शि/g2आूत  छैक जे का/g3ू1यक  रसा/g3ू4वादनक  स/g284य  अथ/g361मे अवसर /g262दान  करबैत अिछ। सहृदयक /g36ूदयमे \nआ/g426ाद  एवं मनक/g3आू त/g288मय  बना देबाक रसक /g252मतासँ वाणी ग/g388गद  ओ शरीर रोम/g364िचत  कए जायत अिछ। \nसािह/g284यमे एकर सु/g288दर  /g262योगसँ /g4ूण/g332ानंदक  सहोदरक /g265पमे परमा/g284माक  सा/g252ा/g284कार  होएबाक अनुभूित होइत \nअिछ। आ/g28आयाि/g284मकताक  भावभूिमपर रचल-बसल एकर िवषयव/g3ू4तुक  िनव/g361हनक  लेल 'सीता-शील'मे शा/g288त  रसक \n/g262योग  तँ भेले अिछ, एिहमे शृंगार रसक एहन /g262भावशाली ओ उ/g284/g262ेरक  वण/g361न  भेल अिछ जे का/g3ू1यमे \nसाधारणीकरणक उपयोिगताक/g3आू साथ/g361क  िस/g32ू  करैत अिछ। महाका/g3ू1यमे रसक उपि/g3ू4थ ितक केहन सश/g2आूत  /g262भाव  \nपड़ैत अिछ, पाठकक भावुकताक/g3आू उ/g321ु/g32ू  करएमे एकर की भूिमका छैक, एकर समालोचना एकरा कोन /g265प/g3आू \n/g3ू4वीकार  करैत छिथ तकरा एिह महाका/g3ू1यक  /g262ित  कहल गेल िबहार िव/g258िव/g324ालयक  भूतपूव/g361 राजनीित िव/g253ानक  \nअधय/g252  /g262ो.देवनारायण मि/g2ण8लकक  श/g2ण2द  मे देखल जा सकैत अिछ- \"रचनाकारक /g262ारि/g2ण4भक  िवनययु/g2आूत  प/g324  पर \nदृि/g416  पिरतिहं पढ़बाक उ/g284सुकता भेल। एके बैसक मे 'सीता-शील' क/g3आू आ/g324ोपा/g288त  पिढ़ गेलहुँ। एिह पा/g385य/g364तर  \nमे कतेको बेर आँिख सँ नोर बहल अिछ, कतेको बेर रोम/g364िचत  भए उठलहुँ अिछ, कतेको बेर देव/g284वक  \nपिरवेश मे आ/g284मा क/g3आू िवचरण करैत पौलहुँ।\" \nका/g3ू1यमे जँ रसा/g3ू4वादन  करएबाक /g252मता निह हो तँ ओकरा का/g3ू1यक  कोिट मे राखले निह जा सकैत अिछ। \nका/g3ू1य  सृजनक आधार होइत अिछ रस। /g262ब/g288ध  का/g3ू1यमे एकटा /g262धान  रस होइत अिछ जकरा अंगी रस कहल \nजाइत अिछ आ अ/g288य  रस सभ ओिह अंगी रसक सफलतामे सहयोगीक काज करैत अिछ। \nका/g3ू1यमे रसक अिनवाय/g361ता /g262ाय : सभ िव/g325ान  मानने छिथ। हँ,ई बात फराक अिछ जे केओ एकरे का/g3ू1यक  \nआ/g284मा मानैत छिथ तँ केओ अलंकार क/g3आू।  केओ का/g3ू1यमे /g28आविनक  समथ/g361क  छिथ तँ केओ छंदपर जोर दैत \nछिथ िक/g288तु सम/g3ण1  /g265पसँ िव/g325ान  सभक कथानक िनचोड़ ई अिछ जे रसो/g284कष/g361क  सहायकक /g265पमे अलंकार क/g243 \nराखल जा सकैत अिछ िक/g288तु एकरा का/g3ू1यमे साव/g361भौम  स/g254ाक  कारण निह कहल जा सकैत अिछ। अलंकार \nका/g3ू1यक  सॱदय/g361वृि/g32ूमे सहायक तँ होइत अिछ िक/g288तु एकरा का/g3ू1यक  आ/g284मा मानब अनुपयु/g2आूत  होएत। व/g3ू4तुत : \nरसेक/g243 का/g3ू1यक  आ/g284मा मानब उिचत अिछ से रस 'सीता-शील'क /g262ाणव/g288तताक /g262माण  /g262/g3ू4तुत  करैत अिछ। ज/g243 \nिक /g262/g3ू4तुत  महाका/g3ू1य  भगवती सीताक सुशीला /g3ू4वभावक  द/g3ू4तावेज  अिछ, भारतीय सं/g3ू4कृितक  /g262ित  किवक \nउ/g2आ4चादश/g361क  िन/g265पण  अिछ आ पोथीक /g262ार/g2ण4भसँ लए कए अ/g288त  धिर सीताक /g262ित  क/g264णाक  अज/g263  धार \nबहएबाक अवसर /g262दान  करैत अिछ त/g243 एकरा क/g264ण  रस /g262धान महाका/g3ू1य  किह सकैत छी अथ/g365त् क/g264ण  रस  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nएिह महाका/g3ू1यमे अंगी रसक /g265पमे उपि/g3ू4थत  अिछ आ अंगक /g265पमे अ/g288य  रस सभ सहयोगीक काज करैत \nएकर रसा/g3ू4वादनक  /g252े/g255  िव/g3ू4तार  करैत अिछ जेना - सीतारामक अपिरिमत /g262ेम  /g262संगमे संयोग ओ िवयोग \n/g25आृंगार , सूप/g361नखाक  िव/g265िपत  /g265पमे हा/g3ू4य  रस, जानकीक ज/g288मक  /g38णममे वा/g284स/g2ण8य , परशुराम-ल/g252मण  संवादमे रौ/g4ू6 , \nराम-रावण यु/g32ू , बािल-वध, खरदूषण वध, मारीचवध आिदमे वीर रस, सीताक जनकपुरसँ िवदाइ ओ वनगमनक \nकाल सासु सभक उपदेश ओ सीतासँ िवछोहमे क/g264ण  रस आिदक उपादेयताक/g243 देखल जा सकैत अिछ। \nका/g3ू1यमे अलंकारक उपि/g3ू4थितसँ एकर सॱदय/g361वृि/g32ू  ठीक ओिहना होइत अिछ जेना कोनो नारीक सौ/g288दय/g361 \nअलंकारक /g262योग/g243 ि/g325गुिणत  भए जाइत अिछ। अलंकारसँ का/g3ू1यमे जे /g262भावो/g284पादकता उ/g284प/g382  होइत अिछ से \nओकर इएह शि/g2आूतम/g254ा अिछ जािहसँ का/g3ू1य  सुकोमल ओ मधुर /g265प  /g3ण1हण  कए पाठकक/g243 भाव-िवभोर करैत \nअिछ। एकरामे हृदय/g3ण1/g333ता ओ सुषमासृि/g416  करबाक /g252मतासँ एकर /g262भावाि/g288वितक  /g262वाह  तीव/g362तर  भए पबैत \nअिछ। अलंकार /g262योगक  दृि/g416एँ 'सीता-शील' अ/g322ुत  उदाहरण अिछ। एिहमे उपमा, /g265पक , अनु/g262ास , अ/g262/g3ू4तुत  \n/g262शंसा आिदक आिध/g2आूय  रिहतहुँ यमक उ/g284/g262े/g252ा, व/g38णोि/g2आूत  आिद अिधकािधक अलंकारक /g262योग/g243 किवक क/g285यक  \nमािम/g361कता पाठकक/g243 साधारण /g3ू4तरसँ ऊपर उठाकए त/g288मय  कए दैत अिछ। \nअपन सुकोमल भावनाक अिभ/g3ू1यि/g2आूतमे किव /g262कृितक/g243 कखनहुँ िबसरल निह छिथ। का/g3ू1यमे /g262कृित  िच/g255णक  \nकारण होइत अिछ किवक सौ/g288दय/g361बोध  ओ /g262कृितसँ हुनक साहचय/g361 से िहनक सौ/g288दरोपासनाक  /g262ित  फलक \nसा/g252ी तँ /g262/g3ू4तुत  रचना अिछए तखन ओिह सौ/g288दय/g361 के आ/g284मसात  कएिनहार महाकिवक वैभ वपूण/g361 सॱदय/g361क  वण/g361न  \nकोना ने किरतिथ। \nिहनक उ/g2आ4च/g3ू4थ  /g262कृित  /g262ेमक/g243 पोथीमे अनेको ठाम देखल जा सकैत अिछ जेना िमिथलाक शोभा वण/g361नक  /g38णममे \nकिव /g262वर  कहैत छिथ - \n\"िहमधवल पव/g361त -पु/g31आ  तल मे बसल िमिथला /g262ा/g288त  ई \n\"स/g2ण4पूण/g361 िव/g258क  देश एवं /g262ा/g288त  सँ शुभ शा/g288त  ई\" \nसीता हरणक प/g256ात  रामक िवलापमे किवक /g262कृितसँ साहचाय/g361क  एहन अिभ/g3ू1यि/g2आूत  भेल अिछ से देिखते बनैत \nअिछ। कखनो ओ अशोकक/g243 स/g2ण4बोिधत  करैत भगवती सीताक पता /g253ात  होएबाक िज/g253ासा करैत छिथ तँ \nकखनो जामुनसँ पूछैत छिथ। कखनहुँ शालसँ पूछैत छिथ तँ कखनहुँ आम आ कटहरसँ। कखनो पीपरसँ \nपूछैत छिथ तँ कखनो जूही, कनाओल, गेना, गुलाब, च/g2ण4पा, च/g288दन , वर, कद/g2ण4ब , अनार, गूलिरसँ। कखनो \nकोमल हिरण, गजराज िसंह, बानर, भालू, सूय/g365, वायु, चं/g4ू6 , धरती, व/g264ण , आकाश आिद जड़ हो अथवा \nचेतन, /g262कृितक  कण-कणसँ पूछैत छिथ। किवक/g243 /g262कृितसँ आ/g284मीय  स/g2ण4ब/g288ध  छि/g288ह  जे /g262कृित क लेल रामक \nस/g2ण4बोधनमे देखल जा सकय अिछ। /g262कृितक  मानवीकरणसँ क/g285यक  िव/g258सनीयता ि/g325गुिणत  भए जाइत अिछ \nजकरा आल/g2ण4बनक  /g265पमे /g3ण1हण  कए महाकिव '/g3ू4वजन ' जी एिह महाकिव '/g3ू4वजन ' जी एिह महाका/g3ू1य  क/g243 \nिचरनूतन सौ/g288दय/g361 /g262दान  करलि/g288ह  अिछ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \nिच/g254ाकष/g361क  ओ /g262/g364जल  भाषा मन-/g262ाणक/g243 पुलिकत कए दैत अिछ से 'सीता-शील'क रचनाकार भाषाक/g243 बोधग/g2ण4य , \nिच/g255ोपम  एवं स/g3ू4वर  बनएबाक भावुक /g262यास  कएने छिथ जािह कारण/g3आू एकरा /g262ित  उ/g31णाम  िच/g254ाकष/g361ण  होइत \nअिछ। कोनो सािहि/g284यक  अपन रचनाक/g243 िच/g254ाकष/g361क  बनएबाक लेल भाषा-/g262योगक  /g262ित  साक/g364/g252  रहैत छिथ आ \nकथनक/g243 भ/g3ू1यतर  बनएबाक लेल नै मा/g255  अपनिह मातृभाषाक /g262योग  करैत छिथ अिपतु त/g284सम , त/g322व , देशज \nओ िवदेशज भाषाक चा/g265  /g265पक  सानुपाितक /g262योगसँ रचनाक उ/g284कृ/g416  बनएबाक स/g284/g262यास  करैत छिथ। \nमहाकिव '/g3ू4वजन ' जीक एिह रचनामे त/g284सम , त/g322ए  आ देशज श/g2ण2द  तँ एकर आधार /g3ू4त/g2ण4भ  अिछए िवदेशज \nश/g2ण2दल  /g262योगइ  सेहो रचनाकार अ/g284य/g288त  कुशल आ /g262बु/g32ू  छिथ जािह कारण/g3आू ठाम-ठाम ओकर सु/g288दर  /g262योगसँ \nवा/g2आूय  संगठनमे कतहु मोनक/g243 अकछा देबाक अवसर निह देने छिथ। जेना औषिधक /g3ू4थान  पर दवा, उनिट \nदेबाक /g3ू4थान  पर उलिट देब, घुरबाक /g3ू4थान  पर वापस, लोकक /g3ू4थान  पर लोग, िपताक /g3ू4थान पर बाप, \nनमहरक /g3ू4थान  पर ल/g2ण4बा, कायरताक /g3ू4थान  पर कायरपना आिद अनेको श/g2ण2दक/g243 देखल जा सकैत अिछ। \nव/g3ू4तुत : किव '/g3ू4वजन ' जी जािह कुशलतासँ एिह रचनामे सीता-शीलक मह/g254ाक  िन/g265पणमे अपन संवेदना ओ \nिव/g3ू4तारक/g243 भाषाक कसौटीपर किस कए भावनाक/g243 अिभ/g3ू1यि/g2आूत  देने छिथ से िनि/g256त  /g265प/g243 एहन महाका/g3ू1यक  लेल \nउपयु/g2आूत , सु/g41आु भाषाक अनु/g265प  अिछ जािहसँ एहन भाषाक भावुकता महाका/g3ू1यमे /g262यु/g2आूत  रस ओ अलंकार जक/g363 \nधारदार, ती/g35ूण  ओ /g262भावो/g284पादक  भए सकल अिछ। किव अपन अतुल श/g2ण2द  भ/g283डार  सँ सु/g288दर , सुकोमल ओ \nभावािभ/g3ू1यंजक  श/g2ण2दक  चयन कएने छिथ जािहमे अपन हृदयक रसरंग रंग टीिप देने छिथ। \nकोनहु रचनाकारक ई दािय/g284व  होइत छि/g288ह  जे ओ अपन एहन रचनामे /g3ू4थानीय  िवशेषताक/g243 /g3ू4थान  अव/g3ू2य  देिथ \nसे 'सीता-शील' मे िमिथलाक सौ/g288दय/g361 ओ सं/g3ू4कृितक  वण/g361नक  /g38णममे महाकिव अपन उदा/g254  पा/g255क  मुँहसँ की \nकहबैत छिथ से देखू - \n\"ितरहुतक तुलना मे कोनो निह देश-/g262ा/g288त  पबैत छी \nिमिथला सदृश सौ/g288दय/g361 हम संसार मे न सुनैत छी\" \nतिहना वनक मनोरमताक/g243 सीता-रामक वनवासक /g38णममे ओ रावणक ऐ/g256य/g361क/g243 लंकाक वैभव स/g2ण4प/g382  /g252े/g255मे देखल \nजा सकैत अिछ। \n/g262ब/g288ध  का/g3ू1यक  लेल  कथोपकथन सेहो अ/g284य/g288त  आवशयक त/g284व  अिछ िकएक तँ एकर एक पा/g255  दोसर पा/g255सँ \nजािह बातक अपे/g252ा रखैत छिथ से वात/g365लापिहसँ स/g2ण4भव  भए सकैत अिछ। रचनाकार कथोपकथनक /g262योगमे \nकेहन िनपुण छिथ तकर संगठन 'सीता-शील'मे सव/g361/g255  देखएमे अबैत अिछ खास कए परशुराम-ल/g35ूमण  संवाद, \nलंकामे रावण ओ सीताक म/g28आयक  वात/g365लाप , अनुसूया-सीताक म/g28आय  वैचािरक आदान-/g262दान  आिद /g262संग  मे देखल \nजा सकैत अिछ। \nमहाका/g3ू1यक  महत् उ/g31णे/g3ू2य  होइत अिछ आ रचनाकार /g325ारा ओकरा अपन रचनाक िबना आल/g2ण4बन  बनौने कोनहु \nरचनाक साथ/g361कता िस/g32ू  निह कएल जा सकैत अिछ से अहू रचनाक पाछ/g363 महत् उ/g31णे/g3ू2य  छैक आ ओ छैक \nसंसारसँ आसुरी शि/g2आूतक  नाश, मानवताक उ/g2आ4च/g3ू4थ  भावनाक/g243 स/g2ण4मािनत  करब आ भगवती सीताक शील क/g243  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \nसम/g252  रािख नारीक िवशु/g32ूाचरणक  मा/g28आयमसँ जन-क/g2ण8याणक  भावनाक/g243 प/g2ण8लिवत  करब। अपन एिह महत् काय/g361-\nस/g2ण4पादनमे महाकिव अनेक ठाम सटीक सूि/g2आूत  वचनक /g262योग  कए समाजसुधारक काय/g361 स/g2ण4पादन  करैत छिथ \nजकरा देखबाक होयए तँ 'सीता-शील'क अनेक /g262संग  एकर गवाही देत। नारीक आदश/g361क/g243 जीवनक अ/g252यिनिध  \nमािन ओकरा स/g2ण4मािनत  करब एिह रचनाक मु/g2आ1य  उ/g31णे/g3ू2य  अिछ जकरा एकर चिर/g255 -/g262धान  शीष/g361कमे देखल जा \nसकैत अिछ। कहाकिव '/g3ू4वजन ' जी /g3ू4वयं कहैत छिथ - \n\"सीखथु जगत मे नािरगण िश/g252ा िसयाक चिर/g255  सँ \n/g3ू4वामी /g262स/g382क  लेल सब िकछु करिथ हृदय पिव/g255  सँ\" \nआ पुन:- \n\"ई चिरत पिढ आदश/g361 नीवन क/g243 बनौती नािर जे \nबनतीह जग मे परमपू/g2आ6या पितक परम िपयािर से\" \nनारीक क/g254/g361/g3ू1य  ओ आदश/g361क  /g262ित  समाजक/g243 साक/g364/g252  करबाक एिह उ/g31णे/g3ू2य  /g262ितपादनमे महाकिव /g2आ1/g386गब/g2ण8लभ  दास \nजी अ/g284य/g288त  संवेदनशील छिथ। भगवती सीताक िशव संक/g2ण8पयु/g2आूत  क/g254/g361/g3ू1यपरायणता ओ पाितव/g362/g284य  िहनका \nअ/g284यिधक  भावुक बनौने छि/g288ह  फलत: किव किह उठैत छिथ - \n\"ई जॱ पढ़िथ सभ /g3ू1यि/g2आूत  'सीता-शील' िच/g254  पिव/g255  सँ \nपिढ़ नािर-नर आचार सीखिथ जानकीक चिर/g255  सँ\" \nनारी चिर/g255क  सिहषणुता, स/g2आ4चिर/g255ता, लाग, /g252माशीलता, ममता आिद गुण /g3ू4व/g3ू4थ  समाज-िनम/g365णक  िदशामे \nआव/g3ू2यक  त/g284व  अिछ जे लोकक/g2ण8याणकारी िवचारधाराक/g243 सबल बनबैत अिछ आ इएह अिछ महाकिव \nख/g386गब/g2ण8लभ  दास '/g3ू4वजन 'क लोकक/g2ण8याणकारी नारी जीवनक आदश/g361 आ ओिह आदश/g361क  अ/g252रस : पालन \nकरबाक पाठक सँ अपे/g252ाक  उ/g31णे/g3ू2य  /g262ितपादन।  \n  \nखूg38थगबूg298लभ  दास ‘ूg304वजन ’ जीक ‘सीता-शील’ िवदेहक पोथी डाउनलोडसँ सेहो डाउनलोड कऽ पढ़ल जा \nसकैए। िवदेह पोथी डाउनलोड केर िलंक िथक--https://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npothi/ (संपादक) \n \nऐ रचनापर अपन मंतूg301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nराजेश वमूg3थं \"भवािदूg284य \"   \nबीहिन लेख : वैिशूg417 य \n \n/g3ू4/g255ी आ पु/g265ष  किहयो समान निह भऽ सकैत अिछ। जे बुि/g32ूजीवी लोकिन /g3ू4/g255ी- पु/g265षक  समानता लेल हो \nह/g2ण8ला मचबैत रहैत छिथ, ितनकर बुि/g32ू  पर हमरा तरस अबैत अिछ। अहीसभ कहू जे मं/g2आ6जर  सँ लदल \nआमक गाछ आ बबूरक गाछ मे कोन समानता? सृि/g416क  सभ जीव एिह संसारमे अपन अपन िविश/g416ता लऽ \nके आयल छैक। सभक अपन-अपन िविश/g416  पिहचान छै।एिह मे समानता आ असमानता कतय सँ आिब \nगेल। \n/g3ू4/g255ी तऽ िवधाताक एहन अमू/g2ण8य  वरदान िथक िजनकर िबना सृि/g416क  क/g2ण8पनो नै भऽ सकैत अिछ। \nसृि/g416 क एकटा एहेन अमू/g2ण8य  उपहार िजनकर िबना पृ/g285वीलोक  मनु/g3ू3य  िवहीन भऽ जायत। चूिक /g3ू4/g255ीलोकिन क \nएकटा िविश/g416  /g3ू1यि/g2आूत/g284व  होइत छैक त/g243 हुनकालोकिन के संसारक सभ /g252े/g255मे िवशेष सुिवधा भेटबाक चाही। \n************************************ \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतूg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nूg2थ2णव  झा  \nरिूg2ं2ता (लघु कथा ) \n \n  \nआई रि/g252ता भारतीय सेना के मेिडकल कोप/g361 म/g3आू किमशंड होबय जा छिलह । ऐ समारोह म/g3आू हुनकर म/g364 – \nप/g2णूपा अथ/g365त  िरि/g32ू  आ रोहन सेहो आयल छलाह । िरि/g32ू  के आई अपन बेटी के लेल िकछु बेिसए दुलार आ \nफ़/g38ण  बुझना जा रहल छल । समरोह म/g3आू कुस/g368 पर बैसल बैसल ओ पुरना खयाल म/g3आू डूिब गेल छिलह । \nजखन पीजी - सुपर /g3ू4पेशिलटी के एं/g3णण/g3आूस  म/g3आू रि/g252ता नीक र/g3आ3क  नेने छिलह तखन रोहन हुनका िद/g2ण8ली के \nएकटा जानल-मानल /g262ाईवेट  मेिडकल इंि/g3ू4ट/g2आ4युशन  म/g3आू /g262वेश  लेब लेल कहने छलाह । ओ रि/g252ता के बुझा \nरहल छलाह जे देखह बेटी ओ नामी कॉरपोरेट अ/g3ू4पताल  छै, नीक पाई भेटत, संगिह नाम आ शोहरत सेहो \nबढत त िजनगी ठाठ से कटत, तिह लेल कहै िछ जे आम/g368 अ/g3ू4पताल  म/g3आू /g262वेश  लेबय के िज/g31ण  जुिन क/g265।  \nओतय अह/g364 सं पिहनेहे बॉ/g283ड  भरायल जायत आ पो/g3ू4ट  डो/g2आूटोरल  (सुपर-/g3ू4पेशलटी) करय के बाद अह/g364 के \nकैएक साल धिर सेना म/g3आू िजवन घस पडत आ नै त लाखक लाख टका बॉ/g288ड   भ/g265  ! मुदा रि/g252ता कह/g364  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \nमानय वला छिलह, छुिटते ओ बजिलह: अहुं ने प/g2णूपा िकछु बािज दैत छी! हमरा जतेक नीक ए/g2आू/g3ू4पोजर  आ \nलिन/g361ंग  के सुिवधा आम/g368 अ/g3ू4पताल  म/g3आू भ/g3आूटत  ओहन सुिवधा अह/g364क  ओ कॉरपोरेट  अ/g3ू4पताल  म/g3आू कतय सं \nभेटत! आ आम/g368 अफ़सर के यूिनफ़ाम/g361 देखने छी प/g2णूपा कतेक चािम/g361ंग  आ म/g3ू4त  होई अिछ ने, आ ओईपर सं \nआम/g368 के र/g3आ3क  प/g2णूपा – सोिचयौ जे डा/g2आूटर  के संगिह जॱ हमरा कै/g2णूटन  , मेजर आ कन/g361ल  रि/g252ता रोहन के \nनाम सं पुकारल जायत त क/g254ेक  सॲहंतगर लगतै ने । आ अह/g364! ओना त टीवी िडबेट देख देख क हरदम \nसेना आ रा/g3ू3/g3णणवाद  के जप करैत रहै छी आ आई जखन हम सेना के सेवा करय चाहै छी त अह/g364 हमरा \nरोिक रहल छी! – इ सब ग/g2णूप  ओ एक सुर म/g3आू किह गेल छिलह। \n  \nए/g254ेक  सब सुनला के बाद कह/g364 रोहन हुनका रोिक सकल छलाह । आ फ़ाईनली ओ आम/g368 अ/g3ू4पताल  म/g3आू \nडीएनबी-/g2णूला/g3ू4टीक  सज/g361री /g262ो/g3ण1ाम  म/g3आू /g262वेश  ल लेने छिलह। िज/g31णीयो त ओ बहुत बडका छिलह । पीजी \nएडिमशन के टाईम पर सेहो िरि/g32ू  हुनका सं कहने छिलह जे अह/g364 लडकी छी अिह लेल लडकी बला कोनो \n/g3ू4पेश/g2ण8टी ल िलय – ओ/g2ण2स  गायनी, रेिडयोलोजी या एहने सन कोनो मेिडकल /g3ू4पेिशिलटी ल िलय; क/g254ौ, कोनो \nअ/g3ू4पताल  म/g3आू आराम सं काज भ/g3आूट  जायत  अ नै त अ/g2णूपन  ि/g2आूलिनक  सेहो खोिल सकै छी । फ़ेर िववाह दान \nभेला के बाद बर संगे ए/g386ज/g3ू4/g384म/g3आूट  सेहो बनल रहत । \n\"बर गेल अंगोर पर । हमरा त /g2णूलाि/g3ू4टक  सज/g361न  बनै के अिछ आ ओकरा लेल हमरा जनरल सज/g361री पढय \nके हेतै, त हम सज/g361री मे एडिमशन ल रहल छी बस । \" – म/g364 के बात के जवाब म/g3आू ओ इ बात एक सुर \nम/g3आू किह गेल छिलह । \n  \nरि/g252ता बा/g2ण8याव/g3ू4थे सं  होनहार ब/g2आ4ची छिलह आ एकर /g25आेय  वा/g3ू4तव  म/g3आू रोहन के जाइ अिछ ।  नेनपने सं \nओकरा पढबै के िज/g2ण4मेवारी रोहन अपने स/g2ण4हारने छलाह ।  १०-१२ घंटा के /g386यूटी के बाद जखन ओ \nहारल थाकल घर आबै छहाल तखनो ओ  ब/g386ड  लगन सं रि/g252ता के बैसा क पढबै छलाह । हुनका पढबै \nखाितर समय िनकालबा के च/g312र  म/g3आू कैएक बेर हुनका ऑिफस  म/g3आू अपन अिधकारी से सेहो उलझय पडय \nछल । एहन ि/g3ू4थित  म/g3आू कै बेर िरि/g32ू  कहने छिलह जे क/g254ौ /g384यूशन  लगा िदयौ, आई-कै/g334  िबना /g384यूशन  के \nकहॴ ब/g2आ4चा पढलकै अिछ, मुदा रोहन हुनकर ग/g2णूप  किहयो नै सुनलाह ।  इंटर म/g3आू गेला पर इ सब दास सर \nके संपक/g361  म/g3आू आयल छलाह, जे ब/g386ड  यो/g2आ2य  िश/g252क  छलाह, आ दास सर सेहो रि/g252ता के पढबै म/g3आू बहुत \nमेहनत केने छलाह, जेकर ई पिरणाम छल जे रि/g252ता एमबीबीएस के लेल सेले/g2आूट  भ गेल छिलह । जखन \nओ दास सर सं गु/g265दि/g252णा म/g364गय  कहने छिलह त सर कहने छलाह जे \"बेटी िचिक/g284सा मनुख क सेवा करय \nवला पेशा अिछ, त जतेक भ सकै लोक सभ के सेवा किरह, यैह हमर दि/g252णा होयत ।  \nयाद क प/g364इख  लगा क िरि/g32ू  अितत के गहराई म/g3आू उतरय लागल छिलह । रोहन के संग िहनकर िववाह क \nकैएक वष/g361 भ गेल छल मुदा हुनका कोनो संतान नै भेल छल । एक िदन अचानके स रोहन एकटा ज/g288मौिट   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nनेना के कोरा मे नेने आयल छलाह आ ओकरा िरि/g32ू  के कोरा मे रािख देने छलाह आ कहलाह जे \"अपन \nिबिटया रानी\"। \n\"हाय राम! इ केकर ब/g2आ4चा उठा के नेने एलहु अिछ?\" िरि/g32ू  रोहन से पुछने छिलह । रोहन उ/g254र  दैत कहने \nछलाह जे \"हम अनाथालय म/g3आू एकटा ब/g2आ4चा लेल आवेदन केने छलहु, आई ओतय स खबर आयल छल जे \nएकटा ज/g288मौटी ब/g2आ4चा के केयौ राइख गेल अिछ अनाथालय म/g3आू यिद आह/g364 देखय चाहै िछ त …….।\" बस \nहम ओतय पहुंच गेलहुं आ ए/g254ेक  सु/g382ैर  नेना के देख क झट हं किह देलहुं आ सभटा फ़ोम/g361िलिट  पुरा कय \nक एकरा अह/g364 लग नेने एलहु अिछ। \n\"मुदा इ ककरो नाजाय ब/g2आ4चा……\" \n\"हा..हा..हा… ब/g2आ4चा कोनो नाजायज नै होई अिछ, नाजायज त ओकरा समाज बनबै अिछ\" िरि/g32ू  के बात \nकाटैत रोहन बजने छलाह, आ जवाब बे िरि/g32ू  बस एतबे बजने छिलह जे \"अह/g364 एकर र/g252क  भेलहु आ इ \nहमर रि/g252ता अिछ।\" \n  \nअिततक गहराई म/g3आू डूबल िरि/g32ू  के कान म/g3आू अचानक से रोहन के उ /g3ू4वर  गूंजय लागल छल, आ हुनकर \nत/g288/g4ू6ा तखन टूटल जब हुनका कान म/g3आू रि/g252ता के नाम गूंजल जे रि/g252ता के किमशिनंग आ बैज ओफ़ ओनर \nके लेल बजाबय लेल पुकारल गेल छल । िरि/g32ू  के आंिख सं मोती जेका नोर टपकय लागल छल, िकयेिक \nआई हुनकर बेटी एकटा आम/g368 अफ़सर का एकटा कुशल /g2णूलाि/g3ू4टक  सज/g361न  जे बिन गेल छिलह। \n  \n-(/g262णव  झा, रा/g3ू3/g3णणीय  परी/g252ा बोड/g361, नई िद/g2ण8ली ) \n  \n  \nऐ रचनापर अपन म◌ंतूg301य \n ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nडॉ. कैलाश कुमार िमूg2ं7  \nमैिथली जोग गीत मे ूg2थ2ेम आ तंूg2ंं केर ूg2थ2भाव   \n  \n  \nडॉ. सिवता झा खान हालिहं मे ओ एक िज/g253ासा केने छली:  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \n“मैिथल िव/g258 -दृि/g416 मे इरोिटका वा कामुकता मु/g2आ1यधारा मे अिछ की सबवज़/g361न (सबवरज़न माने /g3ू4थािपत \nमु/g2ण8य , स/g254ा आ शि/g2आूत के िखलाफ ) के /g264प मे”। \nहमर जे अपन शोधक अनुभव अिछ तािह के आधार पर किह सकैत छी जे अगर मु/g2आ1यधारा के अथ/g361 लोक \nअथवा जन समुदाय अिछ त कामुकता मु/g2आ1यधारा के चीज़ िथक आ ई िमिथला मे भारतक बहुत आन ठामक \nपरंपरा जक/g364 अदॱ सं िव/g324मान रहल अिछ , मा/g288य रहल अिछ। खास क िववाह के समय आ ओकर बादक \nिबध /g3ू1यवहार मे गीत आ आन मा/g28आयम सं कामुकता के /g262दश/g361न होइत अिछ तकर जतेक वण/g361न करी से थोड़। \nशायद िबध बेभारक मा/g28आयम सं बर आ किनया के काम के /g262ित पिरप/g2आूव आ एक दोसरक समीप लेबाक ई \nउ/g254म /g262ि/g38णया छैक।  \nउदाहरण के लेल लाबा छीट’ काल लाबा जे छैक ओकरा अगर मनोवै/g253ािनक िव/g3ू2लेषण करब त किनया \nअथवा बर के मन मे उठैत रंग-िवरंगक /g262ेम , अिभसार केर तरंग छैक। काम इ/g2आ4छा के भावक /g262तीक छैक। \nऊपर सं गीतक श/g2ण2द  जािह मे मिहला सब बर आ किनया के िझझक वर के माता आ किनया के \nिपता; वरक दाई आ किनया के िपतामह, वरक मामी आ किनया केर माम आिद स/g2ण4ब/g288ध केर संग जोिड \nओकरा आरो रमनगर आ दुनू लेल इजी गोइिनंग अथवा सहज बना दैत छैक। \nएक उदाहरण देखू: \nबाबू लाब ा िछ िडया उ  िधया ब ीिछ-ब ी िछ  ख ाउ  \nबरक बाबी क िनय ाक बा ब ा  स ंग े सु ताउ  \nबाबू लाब ा िछ िडया उ  िधया ब ीिछ-ब ी िछ  ख ाउ  \nबरक माय कि न याक बाबू स ं ग े सुत ाउ  \nबाबू लाब ा िछ िडया उ  िधया ब ीिछ-ब ी िछ  ख ाउ  \nबरक बिहनी क िनय ा क भैय ा  संगे सु त ा उ  \nदुन ू घर ग ुजर चलाउ .. ..... .  \nबाबू लाब ा िछ िडया उ  िधया ब ीिछ-ब ी िछ  ख ाउ  \nओना त ऊपर विण/g361त गीत सहज लगैत छैक। मुदा अपन गायकी आ लोकक समप/g361ण , िबधक उ/g31णे/g3ू2य आ \nलाबा िछिडयाएब केर ि/g38णया आ लड़की सब /g325ारे ओकरा लेल छीना-झपटी सब नव बर आ किनया के \nअिभसार हेतु सहज क दैत छैक। धोखेनाई केर बात समा/g2णूत भ जैत छैक। अिह पूरा गीत मे बरक \nदाई, माय, आ बिहन सब आ किनया केर िपतामह, िपता, आ भाई सब पा/g255 भ जैत छैक जकरा बीच \nपिरहास केर स/g2ण4ब/g288ध उिचत आ समाज स/g2ण4मत मानल जैत छैक।  \nअिहना एक िवध पिटया समेटब आ ओछाएब के होइत छैक। अहु िबध केर उ/g31णे/g3ू2य बर आ किनया के \nअिभसार आ रित-रभस लेल तैयार करब, स/g2ण4ब/g288ध के /g262गाढ आ सहज करब िथक। एक छोट सन गीत \nदेखब त एकरो अथ/g361 बुझबा मे कोनो भ/g364गट निह हैत। गीत देखू: \nसब रंग प ि टया समटू स ोहबे \nदुलहा सं ओछ ब ाउ ह े   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \nपिट य ा  ओछयब ा म े  क समस क रता \nमारब च ाट घुमाय ह े  \nट े ढ़-त ूढ  जुिन प ि टया ओ छ ाएब  \nउg265िस रहती सुकुमािर हे \nहँसी -ख़ुशी प ि टय ा ओछाएब  \nहँसत ी  िसया सुकुम ािर ह े ..  \nकतेक आनंद, उ/g2ण8लास , रंग आ वैिव/g28आय सं भरल ई छोट सनक गीत छैक ! नाम लेल पिटया छैक मुदा छैक \nबहुरंगी। सखी सब गीतक मादे किनया के केिल-कीड़ा केर /g262ैि/g2आूटकल /g253ान देमक य/g2आण क रहिल छिथ। बर \nके कोना सोिसअलाइज करी से युि/g2आूत बता रहिल छिथन। पिटया ओछायबक हेतु बर के कहिथन से बता \nरहल छिथन। अगर /g255ुिट होइत छिन त /g262ेमक चाट मरबा लेल उकसबैत छिथन। /g262ेमक चाट दुनू मे साि/g2ण4पय \n/g3ू4थािपत करबा मे सहायक हेतिन तखन ने बात आगा बढ़तिन ? /g264सब -बॱसब केर कला केर /g253ान द रहल \nछिथन हँसब-बाजब के गुण बता रहल छिथन। सब सं पैघ बात ई जे कोनो बात छुपल निह, चोरैल निह। \nसब ि/g3ू4/g255गन – दाई, माय, िपितयाइन, भौजी, जेठ बिहन सबहक सम/g252 आ सबहक अनुमित सं। एक बात \nइहो, सब सखी सब ओिह पर िपहकारी मारैत /g262हसन के आरो अनुरंजक बनबैत रहैत छिथ। एकर \n/g3ू4प/g416ीकरण िनि/g2ण4लिखत गीत मे अिछ : \nसबरंग  पिट य ा  समटू हे स ोह ब े \nदुलहा द े ता ओछ ाय \nट े ढ़-ट ूढ  जॲ पिट य ा  ओछ ा ओ ता  \nउg26।िस रहब सुकुमािर हे \nहे कसा र मसरने पिट य ा  ओ छ ोत ा \nमारबिन च ाट घ ु माए हे  \nहँसी -खुशी सं पिटया ओ छोत ा  \nत ख न ह ंस िथ सुक ुमािर हे  \nआब गीतक एक-एक श/g2ण2द के देखब त लागत जे समाज कतेक उदार भाव सं इरोिटका के /g3ू4वीकृित द रहल \nअिछ। लेिकन एिह इरोिटका मे यौनाचार अथवा यौन िवकृित के स/g2ण4बाद अथवा /g262तीक निह छैक। मय/g365िदत \nइरोिटका जकरा लोकक भाषा मे हँसब-ठेठायेब सेहो किह सकैत छी। एहेन इरोिटका जे /g25आृंगार , श/g2ण2द \n/g3ू1यंजना, भाव, िवध-बेभार, आ सं/g3ू4कार सं सुसि/g2आ6जत अिछ। जकरा मय/g365िदत /g3ू4व/g264प मे समाज मा/g288यता /g262दान \nकरैत छैक। \nिमिथला मे िववाह के संग एक ि/g38णया जोगक होइत छैक। जोग के /g2णूयूिर/g3ू4ट सब योग किह सकैत छिथ। \nदुनू के अथ/g361 एक भेल – जुड़ब अथवा जोड़ब। बर के किनया सं आ किनया पिरबार के बरक पिरवार सं। \nलेिकन मु/g2आ1य /g265प सं बर -किनया के जुडब – मानिशक, शारीिरक आ सामािजक /g3ू4तर के संग -संग \nमनोवै/g253ािनक /g3ू4तर पर सेहो मह/g284/g284व रखैत छैक। जोग मे बर आ किनया के गीत सं, िबध-बेभार सं, आ \nत/g364ि/g255क ि/g38णया सं सेहो जोड़क परंपरा रहल छैक। त/g364ि/g255क ि/g38ण या मे पिरहास आ गीतक चासनी लागल रहैत  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \nछैक। नैना जोिगन के िबध मे मानल जैत छैक जे बंगाल, अथवा िहमालय अथवा काम/g2आ1या सं एक ह/g363कल \nयोिगन अबैत छैक। गीत मे कखनो काल गीतगाइन सब अपना आप के ितरहुत के एक नंबर के फेरल \nजोिगन /g262मािणत करैत छिथ। जोगक एक उ/g31णे/g3ू2य बरक /g28आयान अप न माय-बिहन सं अिधक किनया िदस \nआकिष/g361त करब सेहो छैक। जोग मे गीत गेबाक शैली पूरा तं/g255मय भ जैत छैक। कखनो काल क \nधरती, अकास, समु/g4ू6 ,पहार सब चीज़ के बा/g288हब आ अिधन करब के चच/g361 होइत छैक। जोग /g325ारे असंभव \nकाज के संभव करक बात होइएत छैक। िन/g3ूणिलिखत जोग गीत के देखू: \nमाइ हे सात  बि हन हम जोिग न नैन हु िथक ी  ज े ठ  ब ि हन  \nमाइ हे ितनकहूँ सं जोग िसखल ितन भुवन जोग हउgड6डकल  \nमाइ हे समुउg।घ6हु बाउg288ह बउg288हाओल तउgड7ड हम जोिगन कहाओल  \nमाइ हे तरहथ दही जनमयलहूँ तउgड7ड हम जोिगन कहाओल  \nमाइ हे सुखाएल गाछ पउg288हगेलहु तउgड7ड हम जोिगन कहाओल  \nमाइ हे बउgड6।िझक कोिख पलटलहूँ तउgड7ड हम जोिगन कहाओल  \nमाइ हे भनिह िवउgड2।ापित गाओल जोिगिनक अंत न पाओल .. . .  \nएिह जोग गीत मे जोिगन अपन कला अथवा तं/g255क /g253ानक मिहमा मंिडत क रहल छैक। एकरा जखन \n/g3ू4/g255ीगन सब गबैत छिथ त लागत जे अथव/g361वेद वेद केर म/g288/g255 के क/g2ण8लोल भ रहल अिछ। तं/g255 सं केहनो \nअसंभव काज भ सकैत अिछ; धरती,अकास आ पाताल के ह/g363कल जा सकैत अिछ , समु/g4ू6के बाि/g288ह सकैत \nछी, तरह/g284थी मे दही जमा सकैत छी, सुखैल ठुठ गाछ मे /g262ाण आिन ओकरा हिरयर कचोर क सकैत \nछी, के/g42णो ब/g363िझन के कोिख मे संतान डािल सकैत छी। आ ई सब क सकैत छी तािह त हमर सबहक नाम \nजोिगन अिछ। िव/g324ापित कहैत छिथ , “एिह जोिगन सब के अंत िकयोक निह पािब सकैत अिछ!” \nआई काि/g334 लड़की सब र/g3आ3प पर उतरैत छिथ , िबलाई के चािल चलैत छिथ अथ/g365त कैट वािकंगकरैत छिथ। \nलटका मटका झारैत छिथ। शरीर आ व/g3ू4/g255 के कमोतेजक सौ/g288दय/g361 सं दश/g361क के अपना िदस आकिष/g361त करैत \nछिथ। करक चाही। एिह मे कोनो हज/g361 निह। ठीके त कहल जैत छैक , “ सोच बदलबाक ज/g264रत \nछैक, व/g3ू4/g255 निह ”। जोग गीत मे एहने भाव बि/g2ण8क अहू सं रमनगर , आ कामो/g254ेजक भाव नव /g3ू1यािहत किनया \n/g325ारा /g262दिश/g361त होइत छैक। /g3ू4/g255ीगन सब गीत गबैत छिथ किनया कमर मटकबैत , नव व/g3ू4/g255 सं झापल अपन \nदेहक उभार के देखबैत, आभुषण सं पैर के छम-छम करैत, चूड़ी आ कंगना के खनखन करैत चलैत छिथ \nआ पाहून के अपना िदस मोिहत करैत रहैत छिथ। पाहून के /g28आयान किनया छोिड ककरो लग निह जाइन \nतािह हेतु किनया के माय िपितयाइन त/g364ि/g255क ि/g38णया क देने छिथन। पाहून के नोन पिढ खुआ देल गेल \nछिन,हुनकर पाग के ताग िनकािल ओकरा त/g364ि/g255क ि/g38णया /g325ारा ख/g288ती के तर मे गािर देल गेल छिन। आब ओ \nपूरा किनया के अिधन छिथ। किन एक एहेन जोग गीत जे एिह तरहक बात कहैत अिछ के देखैत छी: \nजो ग  जित न  हम  जानल पह च ानल  \nगुन गर कैल जमाय अि धनक  र ा खब  \nउg26।नुिक -झ ुन ुि क िधया च लतीह’  पह ु देख त ाह’  \nपागक फउgड7घच उघािर उgड6घदय बीच राखल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nजखन ि धय ा म ो र ी  च लतीह’ पह ु त कताह’  \nनागिर कैल जमा य  अिध न क  रा खल  \nहमर जोग न ा ग र’ गुण आ गर’ \nसात खउg28डड नव दीप जोग अवतारल  \nभनिह िवउgड2।ापित गाओल फल पा ओ ल \nगुन गर कैल जमाय अि धन क राखब.. ..  \nबाह रे /g262ेम। तं/g255 सँ बा/g288हल िसनेहक डोरी। गीत मे एक सँग कमनीयता, सौ/g288दय/g361, दैिहक सौ/g41आव , आ \n/g3ू4/g255ीगनक अिधकार पु/g264ख पर देखार भ रहल अिछ। िधया के चलब , िधया के देखब, पहु के \nताकब, जोिगन के अिधकार सब एक संगे /g262बल बेग सँ /g262मािणत होइत।  \nएक जोगक गीत मे त जोिगन ताल ठोिक कहैत छिथ जे \"आब अतेक ि/g38णया आ तं/g255 सँ पहुँ के ब/g363िध देने \nिछयै/g288ह जे ओ कतहु जािथ , अंततः घुिर िफर क हमरे लग एता। जेता कत? \nमाइ हे हमरहु जँ पह ुँ तेजता ह फल ब ुझताह \nमाइ हे बािउg288ह  द ेब िन ब ि न सार  अध ीन भ य रहता ह  \nमाइ हे चान सुउg26।ज जकउgड6ड उगताह उिग झपताह  \nमाइ हे न ैन न ैन जो ड़ल ि स न े ह फ लक नि ह  छोड़त ा ह   \nमाइ हे नाव डोरी जकउgड6ड घुमताह घुिम अओताह  \nमाइ हे म करी  देबिन ऐंिठ  द ेहिर ध ेने रहता ह   \nमाइ हे भनिह िवउgड2।ापित गाओल फल पाओल   \nमाइ हे ग ौ री के बढ़ नु अ िहब ात सु उg288दर बर पाओल।।  \nकहक ता/g284पय/g361 भेल जे गीत जे गािब रहिल छिथ ितनका अपना तं/g255 पर गुमान छिन। जेना सु/g264ज -चना आँिख \nिमचौनी करैत रहैत अिछ; तिहना नायक आ नाियका के नैन सँ नैन िमल गेल छिन आ ओकरा तं/g255क म/g288/g255 \nसँ बाि/g288ह देल गेल छैक। ककर मजाल जे ओिह डोरी के तोिड़ सकै? बर त किनया स/g315े नावक डोरी \nजक/g363 जुड़ल छिथ , कतहु जािथ अंततः वापस आबहे पड़तिन। आरो बहुत उपमा छैक जकरा बुझनाई कुनो \nमुि/g3ू2कल निह।  \n  \nअतेक तं/g255 केर बात होइत अिछ। िकछु एहनो लोकक तं/g255 पर काज होबाक चाही। बात बहुत िकछु \nअिछ। एखन एतबे।।। \n  \nऐ\n रचनापर अपन मंतूg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n३. प/g324   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \n३.१. आशीष अनिच/g288हार  -  ३ टा गजल  \n३.२.जगदीश च/g288/g4ू6 ठाकुर ‘अिनल’- /g262ेम  चालीसा \n३.३.१.राजीव रंजन झा- १. फगुआ (मुूg270तक ) २. गजल आ ३. जोगीरा \n३.४.१.ओम ूg2थ2काश - गजल २.सूg284यनारायण  झा- मोनक गीत  \n  \nआशीष अनिचूg288हार  \n३ टा गजल  \n  \n1 \nिकयो चूिस गेलै बहुत \nिकयो हूिस गेलै बहुत \n \n  \nकनी बातपर जािन कऽ \nिकयो /g265िस  गेलै बहुत \n \n  \nछलै मूँह बड़ सान के \nिकयो दूिस गेलै बहुत \n \n  \nरहै भूर किनय/g3आू मुदा \nिकयो घूिस गेलै बहुत \n \n  \nअह/g363 सन िक हमरे सनक \nसे महसूिस गेलै बहुत \n \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \n \n  \nसभ प/g363ितमे 122-122-12 मा/g255ा/g38णम  अिछ \nदोसर शेरक पिहल प/g363ितक  अंितम लघु सं/g3ू4कृतानुसार  दीघ/g361 मानल गेल अिछ \nअंितम शेरक दोसर प/g363ितमे एकटा दीघ/g361क/g243 लघु मानल गेल अिछ \n \n  \n2 \nहरजाइ छलै ओ \nक/g3ू4साइ  छलै ओ \n \n  \nघाटा छिथ अपने \nभरपाइ छलै ओ \n \n  \nभोरक भूखल लग \nलटुआइ छलै ओ \n \n  \nल/g35ूय  जकर बहकल \nअगुताइ छलै ओ \n \n  \nदेिख कऽ अनचो/g312े \nपछताइ छलै ओ \n \n  \nअनिच/g288हारेपर  \nिनतराइ छलै ओ \n \n  \nसभ प/g363ितमे 22-22-2 मा/g255ा/g38णम  अिछ \nदू टा अलग-अलग लघुक/g243 दीघ/g361 मानबाक छूट लेल गेल अिछ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \n \n  \n3 \nह/g2ण4मर  हक केर बात के करतै \nआ गुड लक केर बात के करतै \n \n  \nभागल जे छीिन छािन मोनक नेह \nओहन ठक केर बात के करतै \n \n  \nचालू छै आन जान बहुते तँइ \nउपजल शक केर बात के करतै \n \n  \nहीरा मोतीक भीड़मे ओकर \nनाकक छक केर बात के करतै \n \n  \nजागल सूतल अहॴ िछयै सरकार \nटूटल भक केर बात के करतै \n \n  \nसभ प/g363ितमे 22-2212-1222 \nदोसर आ प/g363चम  शेरक पिहल प/g363ितक  अंितम लघु िनयम शैिथ/g2ण8य  बूझल जाए \n  \nऐ रचनापर अपन मंतूg301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nजगदीश चूg288ूg40थ ठाकुर  ‘अिनल’ \n                                 ूg2थ2ेम - चालीसा \nसभ /g2आूयो दुिनयामे अपन , कतहु िकयो निह आन \nइएह सोिच सिदखन करी, हम सबहक स/g2ण4मान |  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \n         ई दुिनया भगवानक दुिनया \n         सु/g264ज तरेगन चानक दुिनया \n  \n         न’व दृि/g416 नव युगकेर दुिनया \n         श/g364त सुखी सतयुगकेर दुिनया \n  \n         वन पव/g361त खग िस/g288धु सरोवर  \n         ई दुिनया सु/g288दर -सु/g288दर  \n        \n                    िभ/g382 मुदा सभ दृ/g3ू2य मनोहर  \n         स’भ देश सु/g288दर -सु/g288दर  \n        \n                    पोखिर गाछी बाध रमनगर \n         स’भ गाम सु/g288दर -सु/g288दर  \n         \n                     सुनू पराती. लगनी. सोहर \n         सभ लोक सु/g288दर -सु/g288दर  \n         \n                      /g262ेम /g252मा /g25आ/g32ूा आ आदर  \n         सभक सोच सु/g288दर -सु/g288दर  \n         \n                      कमल फूल सन िनम/g361ल शीतल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \n         सभक बोल सु/g288दर -सु/g288दर  \n         \n         जाित आतमा धम/g361 िद/g3ू1यता   \n         सभक दृि/g416 सु/g288दर -सु/g288दर  \n         \n         तन-मन-धन सभ स/g284यक पथपर  \n         सभक सृि/g416 सु/g288दर -सु/g288दर  \n         \n         चलय अहिन/g361श शाि/g288तक पूजा \n         सभक कृ/g284य सु/g288दर -सु/g288दर  \n        \n         राग भैरवी ताल भैरवी \n         सभक नृ/g284य सु/g288दर -सु/g288दर  \n        \n         ह’म आतमा िद/g3ू1य आतमा \n         /g2आ6योित िव/g288दु चैत/g288य आतमा \n         \n         /g253ान /g262ेम सुख शाि/g288त /g265प हम  \n         पिव/g255ता आनंद शि/g2आूत हम  \n         \n         सहनशीलता अ/g3ू4/g255 हमर अिछ  \n         देह हमर ई व/g3ू4/g255 हमर अिछ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \n         \n         परम धाम केर बासी छी हम \n         अजर अमर अिवनाशी छी हम \n         \n         सभले’ शुभ भावना िनरंतर \n         हमर सोच सु/g288दर -सु/g288दर  \n         \n         सदा स/g284य सु/g288दर क/g2ण8याणी \n         हमर बोल सु/g288दर -सु/g288दर  \n         \n         सबहक िहतमे सिदखन त/g284पर  \n         ह/g2ण4मर तन सु/g288दर -सु/g288दर  \n         \n         काम /g38णोध मद लोभक बाहर  \n         ह/g2ण4मर मन सु/g288दर -सु/g288दर  \n         \n         सबहक छी हम,सभ छिथ ह/g2ण4मर  \n         हमर दृि/g416 सु/g288दर -सु/g288दर  \n        \n         हिरयर नमहर और लिलतगर \n         हमर सृि/g416 सु/g288दर -सु/g288दर  \n          िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \n         धरती आ आकाश रमनगर \n         सभक भा/g2आ2य सु/g288दर -सु/g288दर  \n        \n         हम आनंिदत सृजनक पथपर \n         हमर भा/g2आ2य सु/g288दर -सु/g288दर  \n  \n         हमर िपता पित व/g288धु सखा ओ  \n         परम िपता परमातमा ओ \n         \n         /g2आ6योित िव/g288दु क/g264णासागर ओ  \n         सकल कला सभ गुण आगर ओ \n         \n         सिदखन हमरा संग रहै छिथ \n         स/g284य /g262ेम आनंद भरै छिथ  \n         \n         हम हुनके सभ काज करै छी \n         अपना मनपर राज करै छी \n         \n         सभले’ देखी सु/g288दर सपना \n         हम सभक/g3आू /g3ू4वीकार करै छी \n         \n         हम पूजै छी /g28आयानक /g262ितमा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \n         /g253ान और िव/g253ानक /g262ितमा \n         \n         अपन शि/g2आूतसं पिरचय भेल  \n         िवषय-वासना आ भय गेल \n        \n         दुखकेर सागर फािन गेलॱ हम \n         सभ संभव अिछ जािन गेलॱ हम \n         \n         श/g364ितक सीता तािक एलॱ हम  \n         घ’र घूिरक’ आिब गेलॱ हम \n         \n         लोभक लंका जरा-तराक’ \n         मन रावणक/g3आू डरा-हराक’ \n         \n         पहुंिच गेलॱ सुखधाम अपन हम \n         /g3ू4वयं पवनसुत , राम अपन हम \n         \n         हम भगवानक शि/g2आूत पबै छी \n         दुिनयामे सुख-शाि/g288त बँटै छी \n        \n         हुनके आशीव/g365द बँटै छी \n         आनंदक परसाद बँटै छी  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \n         \n         न’व दृि/g416 नव सृि/g416क जय हो \n         सुख-समृि/g32ू केर वृि/g416क जय हो \n         \n         अंध /g3ू4वाथ/g361सं मुि/g2आूतक जय हो \n         सं/g3ू4कृित केर भि/g2आूतक जय हो \n        \n         पिव/g255ता केर जय हो जय हो \n         मानवता केर जय हो जय हो | \nऐ रचनापर अपन मंतूg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nराजीव रंजन झा- १. फगुआ (मुूg270तक ) २. गजल आ ३. जोगीरा \n१.फगुआ (मुूg270तक ) \n> \n> फगुआ केर एिह पावन अवसर \n> आबू भाल गुलाल मली \n> \n> आबू /g262ेमक  एिह अवसर पर \n> रंग एक दोसरक गाल मली \n> \n> आबू सभ केओ िमिलजुिल क/g243 \n> बढा ली िनज िहय केर धड़कन \n> \n> आबू सभ केओ सजा ली अ/g2णूप न \n> सात रंग सँ उर उपवन \n> \n> आबू एिह बासंती /g252ण  मे \n> बढा ली िकछु मन केर िसहरन \n>  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \n> आबू गरा िमली सभ िमिलजुिल \n> िबसिर /g325ेष  जौँ राखल मन \n> \n> बरसय खुशी अपार अह/g363 पर \n> फूलय िन/g254िह  हष/g361 सुमन \n> \n> सातो रंगक सपना अह/g363 केर \n> हुअ' सजीव /g262ितपल  /g262ित/g252 ण \n \n>               २. गजल \n \n> ककरो होअ सरकार यौ \n> हमरा कोन दरकार यौ \n> \n> भोटक भीख देल जकरा \n> भेलय वैह िच/g288हार   यौ \n> \n> करतै िकएक िचंता हमर \n> एकरो इएह बेपार यौ \n> \n> ठकलक बेर बेर हमरा \n> धूनै छी हम कपार यौ \n> \n> क/g3आ3चा जैह खरचत तकर \n> करबै भाइ जयकार यौ \n> \n> सभटा गढल एक स/g363च  मे \n> सभटा ए/g312िह  भजार यौ \n> \n> लुटतै फेर वैह करोड़,  त/g243 \n> झीटय छी हम हजार यौ \n> \n> ककरो भोट देब करतै \n> नेता /g41ू/g416  आचार यौ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \n> \n> ककरो पर भरोसा करब \n> भेलै आइ बेकार यौ \n> \n> सबहक पार पायब अह/g363  \n> नेताजीक निह पार यौ \n> \n> िगरिगट सन बदलताह ई \n> झु/g32आा केर सरदार यौ \n> \n> बाबू कहिथ एक बेर ओ \n> किरयौ फेर सतकार यौ \n> \n> प/g363चो बरख दश/g361न  कह/g363 \n> देतय फेर ई यार यौ \n> \n> फेरो इएह करबे करत \n> एहने भाइ आचार यौ \n> \n> हमहूँ आइए ठनलहुँ अिछ \n> टनबै स/g254िर  हजार यौ \n> \n> ची/g288हू अ/g2णूपन  /g262ितिनिध  के \n> घे/g265  बीच बाजार यौ \n> \n> अ/g2णूपन  यैह अिधकार छै \n> बैसू आब तैयार यौ \n> \n> चोिरक माल जॱ दैछ ओ \n> क/g264  निह आब िवचार यौ \n> \n> ओकर बात सुिनयौ कनी \n> किरयौ जैह  नेयार यौ \n>  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \n> देखू छोट जेकर उदर \n> मतक िदयौक आधार यौ \n> \n> रािजव अपन संधािन िलय \n> जनतं/g255क   हिथयार यौ \n> \n>            ३.जोगीरा \n> \n> फ/g3आूकू भै/g2ण5याक  हाथ टूिट गेल \n> सभा लुटायल खाट \n> दर-दर ठोकर खाइत अिछ प/g2णूपू \n> कु/g254/g3आ6 गेलय  फाट... \n> \n> जोगीरा सारारारा...जोगीरा सारारारा.. \n> \n> मुलायम कठोर भेल  \n> चलल चाइल िशवपाल \n> बापिह केर बाप िनकलल \n> नेताजीक  लाल \n> \n> जोगीरा सारारारा...जोगीरा सारारारा \n> \n> फ/g3आूकू भैया घर-घर ब/g363ट य \n> प/g288दरह - प/g288दरह  लाख \n> साह बताबय जुमला ओकरा \n> तइयो निह टूटल साख। \n> \n> जोगीरा सारारारा....जोगीरा सारारारा \n> \n> अिखलेश भैया सभा बजाबिथ \n> भाषण करि/g288ह  लुगाइ \n> बूढवा ब/g2आ4चा सबहक िड/g2ण4प ल \n> भ' गेलीह  भौजाइ \n>  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \n> जोगीरा सारारारा...जोगीरा सारारारा... \n> \n> मालामाल फ/g3आूकू भैया \n> ब/g363की सभ कंगाल \n> दीदी, बुआ, प/g2णूपू कानय \n> ख/g363सिथ  खुजलीवाल \n> \n> जोगीरा सारारारा...जोगीरा सारारारा \n-राजीव रंजन झा \n    ( ज/g288म  ितिथ: 12/01/1980)रर \n  /g3ण1ाम +पो: भीठ भगवानपुर \n  भाया: मधेपुर \n  िजला  : मधुबनी (िबहार) \nस/g2ण4/g262ित : उ/g2आ4च  वग/g368य  सहायक, भारतीय जीवन बीमा िनगम, सम/g3ू4तीपुर  शाखा, सम/g3ू4तीपुर , िबहार \nऐ रचनापर अपन मंतूg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.ओम ूg2थ2काश - गजल २.सूg284यनारायण  झा- मोनक  गीत \n१ \nओम ूg2थ2काश \nगजल \nगमक' लागलै बसंती हवा \nचहक' लागलै बसंती हवा \nकरेजाक टीस बढ़बै हमर \nचमक' लागलै बसंती हवा \nचलल झूिम म/g3ू4त  हाथी जक/g363 \nबहक' लागलै बसंती हवा \nअिगनबाण मारलक बीच िहय \nदहक' लागलै बसंती हवा \nिचड़ै गीत गाब' लागल मधुर \nठहक' लागलै बसंती हवा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \nमा/g255ा/g38णम  (1-2-2, 1-2) दू बेर /g262/g284येक  प/g363ितमे।  \n२ \nसूg284यनारायण  झा \nमोनक गीत  \nतखनिह ओकर याद अबैत अिछ । \nमोनक तृ/g3ू3णा शा/g288त  होयत अिछ \nलोक वेद सभ नी/g288द  लैत अिछ \nपछबा पुरबा वायु चलैत अिछ \nहृदयक अ/g288दर  /g3ू4नेह  जगैत अिछ \nतखनिह ओकर याद अबैत अिछ  \nजखन ओकर नोर देखाइत अिछ  \nआगु पाछू िकछु ने सोहाइत अिछ  \nआँिखक भीतर समा जाइत अिछ  \nमरल मोन फेर जािग पड़ैत अिछ  \nतखनिह ओकर याद अबैत अिछ \nओकर काया हमर हीया, \nदुनू िमिल कए एक बनैत अिछ  \nआध पहर राितए मे िनस िदन \nमानस पटल हमर खुलैत अिछ  \nभए िव/g42आल  हीय नािच उठैत अिछ \nअपन तन मन लु/g2णूत  रहैत अिछ  \nतखनिह ओकर याद अबैत अिछ  \n/g3ू4व/g2ण6  लोक िवचरैत िवचरैत, \nमोहन मुरली बािज उठैत अिछ  \nतन कए सुिध रहय ने केखनो \nमोनक गीत गबाय लगैत अिछ \nसुधा पीिब मोन झुिम उठैत अिछ  \nतखनिह ओकर याद अबैत अिछ । \nऐ रचनापर अपन मंतूg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n िवदेह  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२२  म  अंक  १५  माच/g6981 २०१७  (वष/g6981 १०  मास  १११  अंक  २२२ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \n \nमैिथली सािह/g284य आ/g288दोलन  \n (c)2004-17. सव/g365िधकार लेखकाधीन आ जतऽ  लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन।  \nिवदेह- /g262थममैिथली पाि/g252क ई -पि/g255का ISSN 2229-547X VIDEHA \nस/g2ण4पादक : गजे/g288/g4ू6 ठाकुर। सह -स/g2ण4पादक : उमेश मंडल। सहायक स/g2ण4पादक : राम िव लास साहु, न/g288द िवलास \nराय, स/g288दीप कुमार साफी आ मु/g382ाजी (मनोज कुमार कण/g361)। स/g2ण4पादक - नाटक-रंगमंच-चलिच/g255 - बेचन ठाकुर। \nस/g2ण4पाद क- सूचना-स/g2ण4पक/g361-समाद- पूनम मंडल। स/g2ण4पादक - अनुवाद िवभाग- िवनीत उ/g284पल।  \nरचनाकार अपन मौिलक आ अ/g262कािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण/g361 उ/g254रदािय/g284व लेखक गणक म/g28आय \nछि/g288ह ) ggajendra@videha.com क/g243 मेल अटैचमे/g283टक /g265पमे .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम/g3आ1टमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि/g252/g2णूत पिरचयआ अपन /g3ू4कैन कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल /g262काशनक हेतु िवदेह (पाि/g252क ) ई \nपि/g255काक/g243 देल जा रहलअिछ।  \nएतऽ /g262कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/सं/g3ण1हक/g254/g365 लोकिनक लगमे रहति/g288ह , मा/g255 एकर /g262थम \n/g262काशनक / ि/g262ंट -वेब आक/g365इवक / आक/g365इवक अनुवादक आ आक/g365इवक ई -/g262काशन / ि/g262ंट -/g262काशनक अिधकार ऐ \nई-पि/g255काक/g243 छै।  ऐ ई पि/g255काक/g243 /g25आीमित ल/g35ूमीठाकुर /g325ारा मासक ०१ आ १५ ितिथक/g243 ई /g262कािशत कएल  \nजाइत अिछ। \n(c) 2004-17 सव/g365िधकार सुरि/g252त। िवदेहमे /g262कािशत सभटा रचना आ आक/g365इवक सव/g365िधकार रचनाकार आ \nसं/g3ण1हक/g254/g365 लगमे छि/g288ह। रचनाक  अनुवाद आ पुनः /g262काशन िकंवा आक/g365इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.co.in पर संपक/g361 क/g265। ऐ साइटक/g243 /g262ीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरी आ रि/g3ू2म \nि/g262या /g325ारा िडजाइन कएल गेल।  \n५ जुलाई २००४ क/g243http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html \n“भालसिरक गाछ”- मैिथली जालवृ/g254सँ /g262ार/g2ण4भ इंटरनेटपर मैिथलीक /g262थम उपि/g3ू4थितक या/g255ा “’िवदेह’- /g262थम \nमैिथली पाि/g252क ई पि/g255का” धिर पहुँचल अिछ,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई /g262कािशत होइत \nअिछ। आब “भालसिरक गाछ”जालवृ/g254 'िवदेह' ई-पि/g255काक /g262व/g2आूताक संग मैिथली भाषाक जालवृ/g254क \nए/g3ण1ीगेटरक /g265पमे /g262यु/g2आूत भऽ रहल अिछ। िवदेह ई -पि/g255का ISSN 2229-547X VIDEHA \nिसिउgड2घरउgडघ।तु   ","size_mb":0.43,"has_text":true},"Videha 223.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 223.pdf","name":"Videha 223.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २२३ म अंक ०१ अ/g262ैल  २०१७ (वष/g361 १० मास ११२ अंक २२३)\n \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/g324  \n२.१.जगदीश /g262साद म/g283 ड लक चािरटा लघु कथा \n२.२.राजदेव म/g283 ड लक दूटा बीहैन कथा \n२.३. डॉ. कैलाश कुमार िम/g257 - लोक वेद आ /g30उयवहारक पाबिन मधु/g257ावण - मानव शा/g304/g255ीय िववेचन  \n२.४.ओम /g262काश - िवहिन कथा- िवछोहक नोर  \n  \n३. प/g324  \n३.१. आशीष अनिच/g288हार  -  किवता/ /g26ंबाइ  \n३.२.जगदीश च/g2णण/g40आ ठाकुर ‘अिनल’- २ टा गजल  \n३.३.राजीव रंजन झा- ३टा गजल  \n३.४.गुफरान जीलानी- झमटबा गाछ  \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g255कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g3आ3क िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आक/g36थइव  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृ/g254क िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेह \"नेपालक वत/g3आ1मान मैिथली सािह/g2ण4य \" िवषयक िवशेष/g3आ4क  िनकालबाक नेयार केलक अिछ जकर संयोजक \n/g257ी िदनेश यादव जी रहता। \nअइ िवशेष/g3आ4कमे नेपालक वत/g3आ1मान  मैिथली सािह/g2ण4य  केर मू/g2धणय/g3आ4कन  रहत। अइ िवशेष/g3आ4क  लेल सभ िवधाक \nआलोचना-समी/g252ा-समालोचना आिद /g2आ2/g304तािवत  अिछ। समय-सीमा िकछु नै जिहया पूरा आलेख आिब जेतै तिहये, \nमुदा /g2आ2यास  रहत जे एही साल मइ-जून धिर ई िवशेष/g3आ4क  आिब जाए। उ/g2ध4मेद  अिछ िवदेहक ई /g2आ2यास  दूनू \nपायापर एकटा पूल ज/g2आ5र  बनाएत। \n \nिवदेह /g325ारा संचािलत \"आमंि/g255त  रचनापर आमंि/g255त  आलोचकक िट/g2ध0पणी\" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचना आमंि/g255त  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाधिम/g3आ1तापर  िट/g2ध0पणी करबा लेल कैलाश कुमार िम/g257जीक/g243 आमंि/g255त  कएल जा रहल \nछिन। दूनू गोटाक/g243 औपचािरक सूचना जि/g2धणदये पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई /g2आ2कािशत  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ िट/g2ध0पणीकत/g3आ5 मधुक/g3आ4त  झाजी छलाह। \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेष/g3आ4क  तीन सािह/g2ण4यकारपर  /g2आ2कािशत  केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेष/g3आ4क  जीिवत सािह/g2ण4यकारक  उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nबेसी सालक सािह/g2ण4यकार  रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािह/g2ण4यकार  मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ /g3णधममे अरिव/g2णणद  ठाकुर ओ जगदीश चं/g40आ  ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेष/g3आ4क  िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेष/g3आ4क  िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव म/g3आ3गल  गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतग/g3आ1त  िवदेहक िकछु अिगला िवशेष/g3आ4क  परमे/g25णर  कापिड़, वीरे/g2णण/g40आ  मि/g2धणलक  आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक /g2आ2यास  रहत जे ई िवशेष/g3आ4क  सभ २०१७ मे /g2आ2कािशत  हुअए मुदा ई \nरचनाक उपल/g2ध2धतापर  िनभ/g3आ1र  करत। मने रचनाक उपल/g2ध2धताक  िहसाबसँ समए ऊपर-िन/g274चा भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आ/g3ध1ह  जे ओ अपन-अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nिवदेह स/g29ंमान  \nिवदेह समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी स/g29ंमान  \n१.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी फेलो पुर/g30ंकार २०१०-११   \n२०१० /g257ी गोिव/g2णणद झा (सम/g3ध1 योगदान लेल ) \n२०११ /g257ी रमान/g2णणद रेणु (सम/g3ध1  योगदान लेल) \n२.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी पुर/g30ंकार २०११-१२   \n२०११ मूल पुर/g304कार - /g257ी जगदीश /g2आ2साद म/g2ण3डल (गामक िजनग ◌ी, कथा सं/g3ध1ह ) \n२०११ बाल सािह/g2ण4य पुर/g304कार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा सं/g3ध1ह ) \n२०११ युवा पुर/g304कार - आन/g2णणद कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुर/g304कार - /g257ी रामलोचन ठाकुर - (प/g323ानदीक माझ ◌ी, ब/g3आ4/g272ला- मािनक बं/g324ोपा/g2ण7याय , उप/g2णणयास \nब/g3आ4/g272लासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा स/g29ंमान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g28ंय अकादेमी पुर/g30ंकारक /g26थपमे /g262िस/g320 ) \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  /g257ी राजन/g2णणदन लाल दास  (सम/g3ध1 योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल सािह/g2ण4य पुर/g304कार  - /g257ी जगदीश /g2आ2साद म/g2ण3डल क/g243 “तरेगन ” बाल /g2आ2ेरक िवहिन कथा सं/g3ध1ह  \n२०१२  मूल पुर/g304कार  - /g257ी राजदेव म/g2ण3डलक/g243 \"अ/g29ंबरा \" (किवता सं/g3ध1ह ) लेल। \n2012  युवा पुर/g304कार - /g257ीमती /g27आयोित सुनीत चौधरीक  “अिच/g361स ” (किवता सं/g3ध1ह ) \n2013  अनुवाद पुर/g304कार - /g257ी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" (मराठी उप/g2णणयास /g257ी िव/g303णु सखाराम खा/g2ण3डेकर ) \nिवदेह भाषा स/g29ंमान २०१३-१४ (वैकि/g298पक सािह/g28ंय अकादेमी पुर/g30ंकारक /g26थपमे /g262िस/g320 ) \n२०१३  बाल सािह/g2ण4य पुर/g304कार  – /g257ीमती /g27आयोित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनब/g2णणध सं/g3ध1ह ) लेल। \n२०१३  मूल पुर/g304कार  - /g257ी बेचन ठाकुरक/g243 \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" (नाटक सं/g3ध1ह ) लेल। \n२०१३ युवा पुर/g304कार - /g257ी उमेश म/g2ण3डलक/g243 “िन/g302तुकी ” (किवता सं/g3ध1ह )लेल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n२०१४ अनुवाद पुर/g304कार - /g257ी िवनीत उ/g2ण4पलक/g243 “मोहनदास ” (िह/g2णणदी उप/g2णणयास /g257ी उदय /g2आ2काश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा स/g29ंमान  २०१४-२०१५  (समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी स/g29ंमान ) \n२०१४ मूल पुर/g304कार- /g257ी न/g2णणद िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा सं/g3ध1ह ) \n२०१४ बाल पुर/g304कार - /g257ी जगदीश /g2आ2साद म/g2ण3डल (नै धारैए - बाल उप/g2णणयास ) \n२०१४ युवा पुर/g304कार - /g257ी आशीष अनिच/g2णणहार (अनिच/g288हार आखर - गजल सं/g3ध1ह ) \n२०१५ अनुवाद पुर/g304कार - /g257ी श/g2ध4भु कुमार िसंह ( पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/g2णणयासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g361कला , िश/g298प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g29ंमान २०१२  \nअिभ नय- मु/g2ण1य अिभनय  , \nसु/g257ी िश  /g2धण पी कुमारी, उ/g411 - 17  िप ता /g257ी ल/g350 म ण झा \n/g257ी शोभा का/g2णण त  महतो, उ/g411 - 15  िप ता- /g257ी रामअवतार महतो, \nहा/g30ं य -अिभनय  \nसु/g257ी ि/g2आ2  यंका कुमारी, उ/g411 - 16, िप ता- /g257ी वै/g324नाथ साह  \n/g257ी दुग/g3आ5नंद ठाकुर , उ/g411 - 23, िप ता- /g304 व . भरत ठाकुर \nनृ/g28ं य  \nसु/g257ी सुलेखा कुमारी, उ/g411 - 16, िप ता- /g257ी हरेराम यादव  \n/g257ी अमीत रंजन , उ/g411 - 18, िप ता- नागे/g25णर कामत  \nिच /g2थथकला  \n/g257ी पनकलाल म/g2ण3डल , उमेर- ३५, िपता- /g304व . सु/g2णणदर म/g2ण3डल , गाम छजना \n/g257ी रमेश कुमार भारती, उ/g411 - 23, िप ता- /g257ी मोती म/g2ण3 ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \n/g257ी परमान/g2णण द  ठाकुर, उ/g411 - 30, िप ता- /g257ी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \n/g257ी बुलन राउत , उ/g411 - 45, िप ता- /g304 व . िच /g2धण टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \n/g257ी बहादुर राम , उ/g411 - 55, िप ता- /g304 व . सरजुग राम \nिश/g298पी -व/g30ंतुकला  \n/g257ी जगदीश मि/g2धणलक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूित/g361-मृि/g2थंका कला  \n/g257ी यदुनंदन पंिड  त, उ/g411 - 45, िप ता- अशफ/g3आण पंिड  त \nका/gं1ण -कला  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \n/g257ी झमेली मुिखया,िपता /g304व . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आ/g28ंमिनभ/g361र सं/g30ंकृित  \n/g257ी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता /g304व . /g257ी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली प/g2थथकािरता स/g29ंमान  \n-२०१२ /g257ी नवे/g2णणदु कुमार झा \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g361कला , िश/g298प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g29ंमान २०१३    \nमु/g2ण1य अिभनय -  \n(1)  सु/g2थणी आशा कुमारी सुपु/g2थथी /g2थणी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+पो/g304 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपु/g2थथ मो . ईषा आलम, पता- गाम+पो/g304 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सु/g2थणी अपण/g36थ कुमारी  सुपु/g255ी /g257ी मनोज कुमार साहु, ज/g2णण म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलि/g350 म  िन य/g3आ3, पो/g304 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा/g30ं य –अिभनय- \n(1) /g2थणी /gं09/g332दवे पासवान उफ/g361 रामजानी पासवान  सुपु/g255 - /g304 व . ल/g350 मी पासवान, पता- गाम+पो/g304 ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस फ आलम सुपु/g2थथ मो . मु/g30ं ता क आलम, पता- गाम+पो/g304 ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g361कला , िश/g298प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g29ंमान  (म/g36ंगिन खबास सम/g391 योगदान \nस/g29ंमान ) \nशा/g30ं /g2थथी य संगीत सह तानपुरा : \n/g2थणी रामवृ/g2थ2 िस ◌ ंह सुपु/g2थथ /g2थणी अिन  /g26थ/g320 िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो/g304 ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nम/g36ंगिन   खबास स/g29ं मा न: िमिथला लोक सं/g30ंकृित संर/g2थ2ण : \n/g2थणी राम लखन साहु पे. /g304 व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो/g304 ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g361कला , िश/g298प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g29ंमान  (सम/g391 योगदान स/g29ंमान ): \nनृ/g28ं य  -  \n(1)  /g2थणी हिर   नारायण म/g283 ड ल सुपु/g255 - /g304 व . न/g2णण दी म/g2ण3 ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो/g304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n(2) सु/g2थणी संगीता कुमारी सुपु/g2थथी /g2थणी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+पो/g304 ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच /g2थथकला -  \n(1) जय /g262काश म/g283 ड ल सुपु/g255 - /g257ी कुशे/g25णर म/g2ण3 ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पो/g304 ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) /g2थणी च/g288 दन कुमार म/g283 ड ल सुपु/g255 /g257ी भोला म/g2ण3 ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पो/g304 ट - बेलही, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) सं/g2आ2ित  , छा/g255 /g304 नातक अंित म वष/g3आ1, कला एवं िश /g2धण प  \nमहािव /g324ालय - पटना।    \nहिर मुिन य/g363 / हारमोिनयम  \n(1) /g2थणी महादेव साह सुपु/g2थथ रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाड/g3आ1- नं. ०९, पो/g304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g2थणी जागे/g2थ8र /g262साद राउत  सुपु/g255 /g304 व . राम/g304 व/g2आ5प राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1) /g2थणी अनुप सदाय  सुपु/g255 /g304 व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पो/g304 ट - मनोहर प/g32आी, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \n(2) /g2थणी क/g298 ल र राम  सुपु/g255 /g304 व . ख/g32आर राम , उमेर- ५०, गाम- लि/g350 म  िन य/g3आ3, पो/g304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1) वासुदेव राम  सुपु/g255 /g304 व . अनुप राम, गाम+पो/g304 ट - ि◌ नम/g3आ1ली, वाड/g3आ1 न . ०७  , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिश/g298पी -व/g30ंतुकला -  \n(1) /g2थणी बौकू मि/g298 ल  क सुपु/g255 दरबारी मि/g2धण ल  क, उमेर- ७०, गाम- लि/g350 म  िन य/g3आ3, पो/g304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) /g2थणी राम िव  लास धिर कार सुपु/g255 /g304 व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पो/g304 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूित/g361कला -मृित/g361कार कला -  \n(1) घूरन पंिड त सुपु/g2थथ - /g257ी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पो/g304 ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) /g2थणी /g262भु पंिड  त सुपु/g2थथ  /g30ं व .   , पता- गाम+पो/g304 ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nका/gं1ण -कला-  \n(1) /g2थणी जगदेव साहु सुपु/g255 शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नम/g3आ1ली-पुरव/g3आ5स , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) /g2थणी योगे/g288 /gं06 ठाकुर सुपु/g2थथ /g30ं व . बु/g320ू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आ/g28ंमिनभ/g361र सं/g30ंकृित -    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(1) /g2थणी राम अवतार  राउत सुपु/g255 /g304 व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2) /g2थणी रौशन यादव  सुपु/g255 /g304 व . किप ले/g25णर यादव , उमेर- ३५, गाम+पो/g304 ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ/g33ंा /महराइ-  \n(1) मो. जीबछ  सुपु/g255 मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो/g304 ट - बड़हारा, भाया- \nअ/g2णण ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \n/g2थणी ब/g2णं चन म/g283 ड ल सुपु/g255  /g304 व . सीताराम म/g2ण3 ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थणी रामदेव ठाकुर सुपु/g2थथ /g30ं व . जागे/g2थ8र ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (/g262भाती ) गौिन हार आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1) /g257ी सुकदेव साफी \nसुपु/g255 /g257ी   , \nपता- गाम इटहरी, पो/g304 ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/g3आ1ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (/g262भाती ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1) सुकदेव साफी सुपु/g255 /g304 व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो/g304 ट - बेलही, भाया- \nि◌ नम/g3आ1ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) ले/g33ंु दास  सुपु/g255 /g304 व . सनक म/g2ण3 ड ल पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1) मो. गुल हसन  सुपु/g255 अ/g2ध2 दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2) मो. रहमान साहब  सुपु/g255 ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1) /g2थणी जगत नारायण म/g283 ड ल सुपु/g255 /g304 व . खुशीलाल म/g2ण3 ड ल, उमेर- ४०, गाम+पो/g304 ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g2थणी देव नारायण यादव  सुपु/g255 /g257ी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पो/g304 ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1) /g2थणीमती फुदनी देवी  प/g27धी /g257ी रामफल म/g2ण3 ड ल, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(2) सु/g2थणी  सुिव ता कुमारी सुपु/g255ी /g257ी गंगाराम म/g2ण3 ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो/g304 ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1) /g2थणी सीताराम राम  सुपु/g255 /g304 व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि/g350 म  िन य/g3आ3, पो/g304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g2थणी ल/g3थ0 मी  राम सुपु/g255 /g304 व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nक/g363रनेट -  \n(1) /g2थणी च/g288 द र राम सुपु/g255 - /g304 व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि/g350 म  िन य/g3आ3, पो/g304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g304 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबे/g288 जू वादक-  \n(1) /g2थणी राज कुमार महतो  सुपु/g255 /g304 व . ल/g350 मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नम/g3आ1ली वाड/g3आ1 नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2) /g2थणी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पो/g304 ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)  /g2थणी जीबछ यादव  सुपु/g255 /g304 व . /g2आ5पालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो/g304 ट - बेलही, भाया- \nि◌ नम/g3आ1ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g2थणी श/g29ं भु म/g283 ड ल सुपु/g255 /g304 व . लखन म/g2ण3 ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो/g304 ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/g3आ1ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख /g30ं स कर- (िख /g30ं सा  कहैबला)-  \n(1) /g2थणी छुतह/g26थ यादव उफ/g361 राजकुमार , सुपु/g255 /g257ी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पो/g304 ट - मनोहर \nप/g32आी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2) बैजनाथ मुिख या उफ/g361 टहल मुिख  या- \n(2) सुपु/g255 /g304 व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो/g304 ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िच /g2थथकला - \n(1) सु/g2थणी िम  िथ लेश कुमारी सुपु/g255ी /g257ी रामदेव /g2आ2साद म/g2ण3 ड ल ‘झा/g2आ5दार ’ पता- गाम- रसुआर, पो/g304 ट -–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g3आ1ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2) /g2थणीमती वीणा देवी प/g2ण9ी /g2थणी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) /g2थणी िक  शोरी दास सुपु/g255 /g304 व . नेबैत म/g2ण3 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/g304 ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g3आ1ली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \nतबला-  \n/g2थणी उपे/g288 /gं06  चौधरी सुपु/g255 /g304 व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थणी देवनाथ यादव  सुपु/g255 /g304 व . सव/g3आ1जीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झ/g3आ3झप/g32आी, पो/g304 ट - पीपराही, भाया- \nलदिन य/g3आ3, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1) /g257ी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1) /g2थणी कु/g288 दन कुमार कण/g361 सुपु/g255 /g257ी इ/g2णण /g40आ कुमार कण/g3आ1 पता- गाम- रेबाड़ी, पो/g304 ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2) /g2थणी राम खेलावन राउत  सुपु/g255 /g304 व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \n/g2थणी रामच/g288 /gं06 /g262साद म/g283 ड ल सुपु/g255 /g257ी झोटन म/g2ण3 ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो/g304 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g3आ1ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \n/g2थणी िव  भूित  झा सुपु/g255 /g304 व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g304 ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक  \n/g2थणी रिव  /g288 /gं06  यादव  सुपु/g255 सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पो/g304 ट - मनोहर प/g32आी, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \n/g2थणी िप  चकुन सदाय सुपु/g255 /g304 व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \n/g2थणी रामपित   म/g283 ड ल सुपु/g255 /g304 व . अजु/g3आ1न म/g2ण3 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/g304 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g3आ1ली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1) /g2थणी किप  ले/g2थ8र दास सुपु/g2थथ /g30ं व . सु/g382र दास , उमेर- ७०, गाम- लि/g350 म  िन य/g3आ3, पो/g304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g2थणी खखर सदाय  सुपु/g255 /g304 व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत  \n(1) /g2थणी रामिव  लास यादव  सुपु/g255 /g304 व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो/g304 ट - स/g3आ4िग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \n/g2थणी जोगे/g288 /gं06  राम  सुपु/g255 /g304 व . िब /g2धण टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थणी राजे/g288 /gं06  राम  सुपु/g255 काले/g25णर राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा/g304 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \n/g2थणी सैनी राम  सुपु/g255 /g304 व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थणी जनक म/g283 ड ल सुपु/g255 /g304 व . उिच त म/g2ण3 ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो/g304 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g3आ1ली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम य/g363 / /g391ुम बाजा   \n/g2थणी परमे/g2थ8र म/g283 ड ल सुपु/g255 /g304 व . िब हारी म/g2ण3 ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मय/g3आ3 बजबै छिथ  । \n/g2थणी जुगाय साफी  सुपु/g255 /g304 व . /g257ी /g257ीच/g2णण /g40आ  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक  \n/g2थणी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो/g304 ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/g3आ1ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n/g2थणी योगे/g288 /gं06  राम सुपु/g255 /g304 व . िब /g2धण टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \n/g2थणी ज/g391नाथ चौधरी उफ/g361 िध  यानी दास  सुपु/g255 /g304 व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थणी महे/g288 /gं06 पो/g319ार , उमेर- ६५, पता- गाम+पो/g304 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \n/g2थणी राम /g262साद राम सुपु/g2थथ /g30ं व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पो/g304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेष/g36ंक :- \n१) हाइकू िवशेष/g36ंक १२ म अंक, १५ जून २००८  \nVideha_15_06_2008.pdf          Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf       12.pdf \n२) गजल िवशेष/g36ंक २१ म अंक,  १ नव/g29ंबर २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf       Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf         21.pdf \n३) िवहिन कथा िवशेष/g36ंक ६७ म अंक, १ अ/g2ण0टूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािह/g28ंय िवशेष/g36ंक ७० म अंक, १५ नव/g29ंबर २०१०   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेष/g36ंक ७२ म अंक १५ िदस/g29ंबर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेष/g36ंक ७७म अंक ०१ माच/g361 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेष/g36ंक िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अग/g30ंत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भि/g2ण0त गजल िवशेष/g36ंक १२६ म अंक, १५ माच/g361 २०१३  \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समी/g2थ2ा िवशेष/g36ं क १४२ म, अंक १५ नव/g29ंबर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीक/g36ंत िम/g2थण मधुप िवशेष/g36ंक १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिव/g288द ठाकुर िवशेष/g36ंक १८९ म अंक १ नव/g29ंबर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश च/g288/gं06 ठाकुर अिनल िवशेष/g36ंक १९१ म अंक १ िदस/g29ंबर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह स/g29ंमान िवशेषा  क- २००म अ क १५ अ/g262ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अ/g298बम  गीत संगीत िवशेष/g36ंक - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंि/g2थथत  रचनापर आम ंि/g2थथत  आलोचकक िट/g290पणीक  शृंखला \n१. कािमनीक प/g36ंच टा किवता आ ओइपर मधुका/g288त झाक िट/g290पणी  \nVIDEHA 209th issue िवदेहक दू सए नौम अंक \nVideha_01_09_2016  \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nिवदेह ई-पि/g2थथकाक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक सव/g361/g2थणे/gं1ण  रचनाक एकटा समाना/g288तर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \nअपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजे/g2णण/g40आ ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. ग/g324  \n२.१.जगदीश /g262साद म/g283 ड लक चािरटा लघु कथा \n२.२.राजदेव म/g283 ड लक दूटा बीहैन कथा \n२.३. डॉ. कैलाश कुमार िम/g257 - लोक वेद आ /g30उयवहारक पाबिन मधु/g257ावण - मानवशा/g304/g255ीय िववेचन  \n२.४.ओम /g262काश - िवहिन कथा- िवछोहक नोर   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n  \nजगदीश /g262साद म/g283 ड लक चािरटा लघु कथा \n  \nबेटीक कुभेला \nनीनसँ सुतले रही मुदा भोर भऽ गेल छेलइ। िचड़ैयो सभ अपन हाजरी दऽ दऽ पेटक जोगारमे लिग \nगेल छल। िजनगी-ले तँ पिहने पेटे-पूजाक ओिरयान ने करए पड़ै छै, तँए िचड़ैयो सभ अपन पेट-पूजाक \nजोगारमे लािग गेल छल। ओना, अपने सेबेरे उठै छी मुदा काि/g2धण ह  देहक धौजैन तेने भेल जे राितमे सुतैकाल \nनीने अबै छल,मुदा जेना-जेना ओछाइनपर कर लगैत गेल तेना-तेना नीनक आगमन हुअ लगल। नीक जक/g3आ3 \nनीन कखन पड़लॱ से मन नइ अिछ िकए तँ घड़ी देख नीन नइ पड़ल रही। मुदा भोरमे करीब डेढ़ घ/g2णण टा \nबेसी नीन रहल से तँ घड़ीसँ थाह लिगये गेल। \nनीन टुिटते अँगनोमे आ पछुआर िदस–र/g304 तापर सेहो लोकक गलगुल सुिन पड़ल। ओछाइनेपर पड़ल-\nपड़ल अनुमान लगबए लगलॱ जे केतौ िकछु भेल अिछ। आरो कान पािथ सुनए लगलॱ जे कनी नीक जक/g3आ3 \nबुिझऐ। मुदा से भेल निह, दुिखया क/g312ाक नामटा नीक जक/g3आ3 बुझलॱ, ब/g3आ3की बात ब/g3आ3कीए रिह गेल।  \nओना पि/g27धय/g244 ई सोिच निह उठबैथ जे काि/g2धण ह  भिर िदन मेहनितया काजमे लगल रहला, तँए जँ कनी \nबेसी अराम भऽ जेतैन तँ देह बेसी फुहराम भऽ जेतैन जइसँ मनो फुहराम भाइए जेतैन। आइ कोनो तेहेन \nकाजो अखन निहय/g243 अिछ जे कोनो नोकसान हेतैन।  \nओना प/g27धी अपना िवचारे बुझली मुदा से अिछ निह , िजनगीक तँ एक-एक /g252ण एक -एक पल जीवन \nि/g3णधयासँ जुड़ल अिछ तँए नोकसान निह हएत , एहनो तँ निहय/g243 कहल जा सकैए।    \nसमाचार बुझैक िखयालसँ ओछाइन छोड़लॱ। ओना आन िदनक ओछाइन छोड़ब माने ओछाइनपर सँ \nउठल आ ओझुकामे िकछु अ/g2णण तर भाइए गेल छल। अ/g2णण तर ई जे आन िदन अपन दैनंिदनक काजक/g243 नजैरमे \nरिख उठै छेलॱ से आइ नइ भेल। अपन काज िवचारक तर पिड़ गेल आ समाजक काज अगुआ गेल जइसँ \nअपन िन/g2ण4 य -ि/g3णधया िदससँ मने बहैट गेल।  \nओछाइनपर सँ उिठते मनमे भेल जे ध/g3आ3इ -दे केबाड़ खोिल केकरोसँ पुछैसँ बेसी नीक हएत जे ओिरया \nकऽ केबाड़क एकटा प/g32आा घुसका प/g27धीक/g243 इशारासँ बजा हुनके पुिछ िलऐन। मुदा से गरे कुगर छल। कुगर ई \nछल जे प/g27धी िवपरीत िदशामे घुमल छेली आ आन -आन लोक दोसर आँगनक /g304 /g255ीगण, सोझमे पड़ै छेली। \nओना अपनो प/g27धी कखनोकाल बजैमे ितलक/g243 ताड़ बनबै छैथ आ ताड़क/g243 ितल , मुदा भ/g3आ3ज बुझल \nअिछ, तँए कोनो िवचार वा बातक/g243 नीक जक/g3आ3 बुिझ जाइ छी।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nकेबाड़ खोिल ओसारपर ठाढ़ भऽ िहया कऽ देखलॱ तँ एक गोरे भौजी-तु/g2धण य  आ दू गोरे भावो-तु/g2धण य  \nछैथ, अखन गप-स/g2ध0 पक /g3णधममे एकब/g32आ छैथ तँए नजैर पिड़ते ओहो सभ साक/g3आ4च भऽ जेती। मुदा से भेल \nनिह। होइतो अिहना छै जे सम-तु/g2धण य  समयक बात-िवचार वा लाज-िवचार आ बेर-िबपैितक समयक लाज-\nधाकमे कनी अ/g2णण त र आिबए जाइ छै। िबनु मुँह झँपने भावो गप बजैले–माने समाचार सुनबै-ले–उताहुल रहबे \nकरैथ, मुदा एते होिशयारी सभ करबे केलैन जे भौजी-तु/g2धण य जे रहैथ हुनके समथ/g3आ1नमे सभ मुँह उघारने ठाढ़ \nरहली। भौजी बजली- \n“बौआ, बड़ अनथ/g3आ1 भेल !” \n‘बड़ अनथ/g3आ1 भेल ’ से तँ भौजीक मुह/g243 सुनलॱ मुदा की अनथ/g3आ1 भेल बुझबे ने केलॱ। दोहरा कऽ आँिख \nउठा भौजीपर देिलऐन तँ बुिझ पड़ल जे अ/g304 सी मनक भार जेना हुनका मनपर पड़ल होइन। मनमे उठल जे \nनीक ई हएत जे िकए ने अपने मा/g255 खॲरनी चलाबी आ भौजीए मुह/g243 सभ बात सुनी। कािट -छ/g3आ3िट अपन \nिवचारक/g243 रखैत बजलॱ- \n“से की?” \nिव/g427ल होइत भौजी बजली- \n“दुिखया क/g312ाक पिरवारमे ब/g3धआ खिस पड़लैन। ” \nओना तैयो भौजी सोझ-साझ नइ बजली, मुदा अपन मन मािन लेलक जे दुिखया क/g312ाक पिरवारक िकछु \nअंग-भंग ज/g2आ5र भेलैन अिछ।  \nआगूक बात भौजीसँ निह पुिछ प/g27धीक/g243 इशारा दैत बजलॱ- \n“कनी एमहर सुनू।” \nबजैत-बजैत मन जेना /g252ीण हुअ लगल , देहमे कोनो ल/g27आ ज ितये ने बुिझ पड़ए। हुअए जे खिस पड़ब। \nमुदा कहुना कऽ हाथ-पएर बँचबैत ओछाइपर आिब चा/g2आ5नाल चीत भऽ ओंघ रा गेलॱ।   \nलगमे आिब प/g27धी बजली- \n“बुधनी काकी मिर गेली।” \nपि/g27धय/g244क बातपर जेते िबसवास हेबा चाही से नइ भेल , मुदा लगले मन गवाही दैत कहलक- घटना-\nघटनाक अपन-अपन मोल होइ छइ। एहेन घटनाक चच/g3आ1 करैमे जेते इमनदारी लोकमे रहै छै तेते आन \nघटनामे थोड़े रहै छइ। इमनदारी रहबो केना करत। घटनो-घटनोमे अ/g2णण तर अिछ िकने कोनो इ/g27आ ज त-आब/g2आ5सँ \nजुड़ल रहैए तँ कोनो शासन-स/g254ासँ, तिहना कोनो धन-स/g2ध4 पैतसँ तँ कोनो अपन चािलसँ सेहो जुड़ल रहैए। मुदा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nिकछु हौउ, एते तँ इमानदारी लोकमे ऐछे जे केकरो घरमे आिग लगौ िक िकयो गाछपर सँ खिस पड़ैए आिक \nकेकरो स/g3आ3पे-छुछुनैर कािट लइ छै, तँ एहेन बात बजैमे लोक इमानदार अिछए। \nप/g27धीक बात सुिन भादवक ओइ अ/g2णण हार जक/g3आ3 मन अ/g2णण हरा गेल जइमे तरतर अ/g2णण हार करैत तरतर मेघ \nतरतराइत ठनको खसबैए आ तरतराइत बरखो होइए, मुदा उपाय? \nएकाएक मनमे नव उ/g2ण4 साह जगल। उ/g2ण4 साह जिगते शि/g270 त क संचार भेल। संचार होइते मनमे उठल- \nएहेन अ/g2णण याय दुिखये काकाक/g243 भेलैन से तँ नइ अिछ , एहेन-एहेन अ/g2णण याय बहुतोक संग भेल अिछ आ आगूओ \nहएत...। \nमुँह-कानमे िबना पािन नेनिह दुिखया काका-ऐठाम िवदा भेलॱ। पहुँचते देखलॱ जे क/g312ाक आँिखसँ नोर \nटघैर रहल छैन, मुदा तैयो मुइल प/g27धीक/g243 जरबैक ओिर यानमे लागल छैथ। \nदुिखया क/g312ाक दशा देख अपनो मनक ओहने दशा भेल। दशा होइते दुिनय/g3आ3 मनमे नाचल। यएह छी \nदुिनय/g3आ3 जे जइ बुधनी काकीक संग दुिखया काका िजनगी-ले खेत-पथारक काज संगे करै छला, जारन-काठी \nगाछी-िबरछीसँ संगे अनै छला, से आब केकरा संगे करता? मुदा दुिखया क/g312ाक म नक िवचार हमरा िवचारसँ \nिबलकुल िभ/g3ण2 छेलैन। हुनकर जे ि/g3णधया-कलाप छेलैन तइसँ बुिझ पड़ै छल जे होइ छैन केते ज/g2धण दी लहाश \nअँगनासँ िनकैल आिगमे जिर जाइक। जेना िसनेह नामक कोनो िवचार मनमे छै/g2णण हे निह। ओना, मृ/g2ण4 युक \nपछाितयो िसनेह रिहते अिछ, मुदा ओ कम-बेसी। िकएक तँ जैठाम असग/g2आ5आ िजनगी अिछ तैठाम मृ/g2ण4 युक \nपछाितक जे ि/g3णधया-कम/g3आ1 अिछ ओ िसनेहक/g243 धकेल अपना िदस िखंच लइए मुदा जैठाम भरल -पूरल पिरवार अिछ \nतैठाम तँ एहेन घटना भेलापर िसनेही पितक/g243 घरक केबाड़ ब/g3ण2 कऽ रखले जाइए। ओना ओहूठाम दू रंगक \nिहसाब होइए। पिहल होइए जे जैठाम पित-प/g27धीक  बीच आ/g2ण4 मीय /g2आ2ेम रहल से आ दोसर भेल जैठाम िजनगीक \nिवचारधारा एते दूरी बना दइए जे एक-दोसरक/g243 देखैये ने चाहैए।  \nदुिखया क/g312ाक काज देख मनमे उठल - जँ िकछु मृ/g2ण4 युक िवषयमे पुछबैन से समय तँ िनकैल गेल \nअिछ। माने ई जे मरैक कारण नीक रहल हौनु िक अधला, ई तँ मृ/g2ण4 युक पूव/g3आ1क ि/g3णधयाक िवचारक समय छी। \nऐठाम तँ बुधनी काकी मिर चुकल छैथ। अखन तँ मृ/g2ण4 युक पछाितक जे उपचार अिछ सएह ने कएल जा \nसकैए। ओना,मृ/g2ण4 युक पछाितक सू/g255 –माने िक सभ कएल जाइत अिछ–देखलो पछाइत िबसैर गेल रही तँए \nपुछब तँ ज/g2आ5री अिछए। ओना सू/g255धार –लहास आँगनसँ िनकैल असमसान तकक काज केिनहार–दुिखया काका \nिपितयौत जेठ भाय रहैथ, मुदा मनमे उठल- काज तँ दुिखया क/g312ाक पिरवारक छी, तँए पुछबो अनुिचत निहय/g243 \nहएत,तैसंग ईहो तँ भाइए सकैए जे अपन उपि/g304 थ ितक मोजर भऽ जाएत आ जँ कहॴ दुखक धारमे दुिखया \nकाका बिह गेला तँ मृ/g2ण4 युक कारणोक भॉंज लिग जाएत। यएह सोिच पुछैक िवचार भेल। \nमुदा लगले आँिख माए लग–बुधनी काकी लग–बैसल प/g3आ3च बख/g3आ1क बेटी सबुिरयापर पड़ल। दुनू आँिखसँ \nबेटीक/g243 नोरक टघारो चलैत रहै आ िचिचया-िचिचया कनबो करै छल, मुदा तैयो माइक मुँह लग बैसल मािछयो  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nदिहना हाथसँ रोमैत रहै आ िकयो जँ देखए चाहैथ तँ व/g304 /g255 सँ झ/g3आ3पल माइयक मुँह उघािर देखा कऽ पुन : \nझ/g3आ3िप सेहो दइ छल।  \nसबुिरयाक/g243 िकछु कहैक साहस निह भेल। साहस ऐ दुआरे निह भेल जे जिहना दुिखया काका ऐगला \nओिरयानमे लगल छैथ तिहना सबुिरया सेहो लगले अिछ तैठाम बीचमे अनेरे िकछु बािज बाधा उपि/g304 थ त करी \nसे नीक निह बुिझ पड़ए तँए बजैक साहस निह हुअए। ओना, समाजक बहुतो िज/g253ासु िज/g253ासा करए आएल \nछैथ, िकयो ब/g3आ3स काटए गेल छैथ , तँ िकयो ह/g3आ3इ -ह/g3आ3इ जौड़ ब/g3आ3िट रहला अिछ। तैसंग िकछु गोरे एहनो तँ \nछिथये जे बैस कऽ िकछु /g304 मरण कऽ रहला अिछ। हमहूँ ओही प/g3आ3ितमे बैस गेलॱ।  \nओना, दुिखया क/g312ाक ऐगला-पैछला गप-स/g2ध0 प  चिल रहल छल, माने ई जे दुिखया क/g312ाक की पिरवार \nछल आ आगू की हएत से दुनू गप-स/g2ध0 प  चिल रहल छल। \nबुधनी काकीक मृ/g2ण4 युक चािर िदनक पछाइत ऐगला ि/g3णधयाक िज/g253ासा करए दुिखया काका ऐठाम गेलॱ। \nकाि/g2धण ह छौरझँ/g2ध0 पी छल। बुधनी काकीक सारा बिन तुलसी गाछ रोपा गेल छेलैन। \nहमरा जाइसँ पिहने जीवन काका आ िसंहे/g302 वर भाय सेहो पहुँच चुकल छला। तीनू गोरे ऐगला ि/g3णधया-\nकम/g3आ1क चच/g3आ1 कऽ रहल छला। ओना, अपना मनमे एकटा िवचार नािच रहल छल, ओ िवचार छल जे दुिखया \nकाका अपने जे प/g27धीक/g243 आिग देलैन से ओते नीक निह भेल जेते बेटी–सबुिरया–क/g243 देने होइत। ओना आन  \nबात िधयानमे निह छल मुदा ई तँ रहबे करए जे असग/g2आ5आ दुिखया काका जे गरदैनमे उतरी लेलैन तइसँ ई \nतँ भेबे केलैन जे ऐगला काज करैसँ घेरा गेला। िकएक तँ कत/g3आ5क/g243–जे आिग देने रहल हुनका–अपन िवहीतोक \nकाज आ सोगो-पीड़ा रिहते अिछ जइसँ ऐगला काज बािधत होइत अिछ...। \n..अपन मनमे कोनो जवाब उठबे ने करए जे मन असिथर होइत। बजा गेल- \n“जीवन काका, अपने तँ उमरदार भेने अनुभवी सेहो छीहे, दुिखया काकासँ नीक होएत जे सबुिरया आिग \nदइतैन।” \nओना हम ऊपरे-ऊपर ह/g2धण के-फुलके ढंगसँ सराध-कम/g3आ1क काजक/g243 नजैरमे रिख बाजल रही। पर/g2ध4 प रा की \nअिछ, बेवहार की अिछ, से सभ मनमे नइ छल। मुदा जीवन काका गंभीरतासँ /g2आ2/g302 नक/g243 लैत िकछु समय मने-\nमन तक/g3आ1-िवतक/g3आ1 करैत बजला- \n“नीक ज/g2आ5र होएत , मुदा लोकोक िवचार मानब तँ ज/g2आ5री भाइए जाइए। ” \nजीवन क/g312ाक सह पेब आरो मनमे अपन िवचारपर िबसवास जगल , जइसँ बुझैक िज/g253ासा सेहो बढ़ए \nलगल, बजलॱ- \n“से की काका?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nजीवन काका बजला- \n“पोथी-पतराक बात तँ नइ बुझल अिछ मुदा समाजमे दुनू िवचारधारा तँ बिहये रहल अिछ। िकछु गोरे \nएहनो छैथ जे प/g252मे छैथ आ िकछु गोरे िवप/g252मे सेहो छिथये। एक तँ ओिहना सराध -कम/g3आ1 सीिमत िदनक \nभीतरक काज छी, तैसंग समाजसँ जुड़ल सेहो अिछए। तैबीच जँ समाजमे िवचारक िववाद उठत तँ काज \nढंस होइक संभावना बिनय/g243 जाएत। ” \nजीवन क/g312ाक िवचार मनमे जँचल मुदा लगले दोसर /g2आ2/g302 न  उिठ गेल। उिठ ई गेल जे समाजे \nछी, सिदकाल एहेन-एहेन ि/g3णधया अिबते रहत , तखन िकए ने समाज एकरा एकठाम बैस िवचार करैए? बजलॱ- \n“काका, एहेन काजक/g243 समाज पछुआ कऽ िकए रखने अिछ?” \nजेना जीवन काकाक/g243 एहेन घटनासँ भ/g243ट भऽ चुकल होिन तिहना मनमे खुशी एलैन। मु/g304 की दैत बजला- \n“जे िन:स/g2णण तान छैथ हुनकर उपाय की अिछ?” \nजिहना बािढ़ एलापर माने पािनक धारमे खढ़ो-पात /g2आ2वािहत होइए तिहना अपनो मनमे भेल। बजलॱ- \n“काका, िजनका ने िधया-पुता छैन आ ने पित, ितनकर उपाय की हेतैन?” \nओना जीवन काका ठमकला मुदा हमरा सन-सन लोक-ले हुनका लग घटना-घुटनी आिक िख/g304 सा-\nिपहानीक कमी थोड़े छैन जे जवाब नइ दइतैथ। मुदा बीचमे सँ दुिखया काका उिठ कऽ ऑंगन कोनो काजे \nगेला। हम तीिनय/g243 गोरे दरब/g27आ जाक िबछानपर बैसल रिह गेलॱ। गर पेब िसंहे/g302 व र भाय बजला- \n“दुिखया काकाक/g243 बड़ परेशानी हेतैन , अखन बेटी भानस-भात करै-जोकर नइ भेलैन अिछ, अपने हर \nजोित दुपहरमे औता तखन भानस-भात करता!” \nहमरा गर भेटल, बजलॱ- \n“तेतबे निह ने, अपने समथ/g3आ1 ह/g3णआडी छैन तँ कनी बरदासो कऽ लेता मुदा प/g3आ3च बख/g3आ1क सबुिरया भूखे \nछटपटाएत की निह?” \nहमर बात जेना जीवन क/g312ाक मनमे गड़लैन तिहना मुँहक िवसिवसीसँ बुिझ पड़ल। मुदा देखल -सुनल \nिवचारक काज जेना मनमे नािच उठलैन तिहना बजला- \n“ई /g304 थान अखन एहेन ग/g2ध0 प क निह अिछ, तँए अखन मुँह ब/g3ण2े राखह। ” \nबजा गेल- \n“से िकए काका?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nजीवन काका- \n“तूँ जे बाजऽ चाहै छह से मृ/g2ण4 युक साल भिर बरिजत \n[1] अिछ तँए साल भिर मुँह ब/g3ण2े राखह। ” \nिसंहे/g302 व र भाय बजला- \n“सालक सीमा िकए अिछ ओ तँ भिर जीवनोक भऽ सकैए?” \nसाल भिरक सीमा सोझमे अिबते जीवन क/g312ाक मनमे साल भिरक ि/g3णधया-कम/g3आ1 उपैक गेलैन। बजला- \n“आइ चािरम िदन छी माने बुधनी काकीकक/g243 जरौला, नअ िदनमे सराध कम/g3आ1 स/g2ध4 प/g3ण2 हएत , तेकर पछाइत \nबारहो मास मासे-मासे छाया हएत जे साल लगलापर पूरत, तेकर पछाइत बरखी हएत, जे साले-साल होइत \nरहत, तैबीचमे मातृनवमी सेहो होइत चलैत रहत।” \nजीवन क/g312ाक बात सुिन िसंहे/g302 व र भाय टोकलकैन- \n“जखन साले-साल बरखी आ मातृनवमी चिलते रहत तखन बीचमे दुिखया काकाक/g243 दोसर िबआह करैक \nसमए किहयो भेटतैन?” \nतैबीच दुिखया काका आँगनसँ दरब/g27आ जापर चिल एला। हुनका देखते तीनू गोरे अपन-अपन मुँह ब/g3ण2 कऽ \nलेलॱ। \nलगमे अिबते दुिखया काका बजला- \n“अपने लोकैन समाज भेिलऐ, केना गरदेनसँ उतरी हेट हएत से तँ अपने लोकैन ने िवचार करबै।” \nदुिखया क/g312ाक बात सुिन जीवन काका बजला- \n“केकरा गरदेनमे उतरी लटकल रहल अिछ जे अह/g3आ3क निह उतरत। तखन तँ रंग -िबरंगक चलैन \nउतरी उतरैक ऐछे तइमे जे सकरता हएत तइ िहसाबसँ उतरी उतािर लेब।” \nअपना जनैत जीवन काका दुिखया काकाक/g243 जवाब दऽ देलिखन , मुदा की कहलिखन से अपने बुझबे ने \nकेलॱ। िबनु बुझने िकछु बाजबो नीक निहय/g243 बुिझ पड़ए। मुदा दुिखया काका जखन समाज बना सम/g304 या \nरखलैन तखन चु/g2ध0 पो रहब केहेन हएत? फेर हुअए जे किह िदऐन जे बड़बिढ़य/g3आ3 िवचार जीवन क/g312ाक छैन। \nमुदा लगले ईहो हुअए जे बड़बिढ़य/g3आ3 आिक बड़खराप से तँ बुझला पछाइत ने बुझब , िबनु बुझने नीक िक \nअधला केना बेराएब? \nअगिदगमे मन पिड़ गेल। कोनो गरे ने देिखऐ जे दुिखया काकाक/g243 की जवाब िदऐन। फेर मनमे भेल \nजे जीवने काकासँ िकए ने पुिछऐन। बजलॱ-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \n“की कहिलऐ काका जे रंग-िबरंगक चलैन अिछ?” \nजीवन काका बजला- \n“अपना समाजमे रंग-रंगक चलैन अिछ। पिहल भेल िबरखौ, दोसर भेल पंचदान आ तेसर भेल \nकुरसी।” \nजेना नव चीज सुनने होइ तिहना मनमे भेल, जइसँ आरो बुझैक िज/g253ासा जगल। बजलॱ- \n“कनी तीनूक/g243 फुटका कऽ किहयौ। ” \nहमर बात सुिनते जीवन काका हमरा िनहारए लगला। मनमे की भेलैन से तँ ओ जनता मुदा अपना \nबुिझ पड़ल जे मने-मन िवचािर रहला अिछ जे केहेन ढहलेल जक/g3आ3 बाजल। ओना जीवन काका िकछु अधला \nबात मुहसँ निह िनकािल असिथरसँ बजला- \n“बौआ, अखन तूँ बाल-बोध छह तँए समाजक तरी-घटी नइ बुझै छहक। हमरा तँ देखैत-देखैत केश-\nदाढ़ी पिक गेल।” \nिकछु बुझब छल तँए ललचाइत मने कहलयैन- \n“काका, एकरा के काटत। खेलहा-पीलहा देह अिछ तँए ने, निह तँ मिर गेल रिहतॱ। अहॴ कहू जे \nअह/g3आ3 उमेरक केते गोरे समाजमे छैथ। ” \nहमर बात जेना जीवन क/g312ाक मनक/g243 भरलकैन तिहना बुिझ पड़ल। बजला- \n“बौआ, पिहल जे िबरखौ अिछ ओइमे लोक हाथी-घोड़ा, गाए-बरद, गहना-जेबरक संग जर-जबारमे भोजो \nकरैए आ सभ िकछु दान सेहो करैए।” \nिब/g274 चेमे बजा गेल- \n“हाथीबला ने हाथी दान करता आ िजनका से नइ छैन ओ की करता?” \nहमर बात जेना जीवन काकाक/g243 कठाइन लगलैन तिहना मुँहक /g2आ5पसँ बुिझ पड़ल। बजला- \n“एते धड़फड़ेने समाजक पेनी पौबह। पिहल ने कहिलयह आ दोसर रंगक अिछ पंचदान, जइमे लोक \nकमसँ कम एगारह गोरेक/g243 खाइयो-ले दइए आ जे िवभव रहलै तइ िहसाबे दानो करैए।” \nजीवन क/g312ाक बात सुिन मन कनी िथतगर भेल। तइ िब/g274 चेमे िसंहे/g302 व र भाय पुछलकैन- \n“कुरसी की भेल?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \nजीवन काका बजला- \n“जेना िबरखौ आ पंचदान नमगर-चौड़गर अिछ तेना कुरसी नइ अिछ। ‘कुरसी’मे जएह भेल सएह दानो \nकेलॱ आ खाइयो-ले देिलऐ।” \nदुिखया काका सेहो सभ बात सुनलैन मुदा बजला िकछु ने। तैबीच एकभु/g270 त क समय सेहो लिगचा गेल \nछल। तँए आँगन िदस िवदा होइत दुिखया काका बजला- \n“ओना, अखन सराध िदनगर अिछ। जेना जे अपने लोकैन कहब, तेना से करैले हािजर तँ छीहे।” \nसभ िकयो उिठ कऽ िवदा भेलॱ। \nसाल भिरक पछाइत पिहल बरखी भऽ गेल। बरखी भेलाक तीन िदनक पछाइत दुिखया काका ऐठाम \nगेलॱ। दुिखया क/g312ाक रंग -/g2आ5प बहुत बदलल बुिझ पड़ल। जेना प/g27धीक सभ सोग -पीड़ा िबसैर नव िजनगीक \nपिरवार बना नेने होिथ तिहना। \nसबुिरया सेहो छह बख/g3आ1क भऽ गेल। दुनू बाप -बेटी भानसक काजमे लगल रहैथ। डेिढ़यापर पहुँचते \nसोर पािड़ बजलॱ। अँगनेसँ दुिखया काका बजला- \n“अँगनेमे छी, अँगने आबह।” \nअँगनेमे पीिढ़या बैसैले देलैन आ दुिखया काका-अपने भुँइयेमे चु/g312ीमाली बैसला।  \nगामेपर सँ िवचार केने गेल रही जे दुिखया काकाक/g243 बड़ परेशानी प/g27धीक अभावमे होइ छैन। से नइ तँ \nदोसर िबआह कऽ लैथ। मनमे अगुआएल िवचार छल तँए बजैक उ/g2ण4 सुकता तँ छेलएहे। मुदा िबना कुशल-\nसमाचार बुझने बजबो केना किरतॱ तँए कुशले-समाचारसँ गप शु/g2आ5 करैत पुछलयैन - \n“काका, िजनगी अह/g3आ3क/g243 बड़ परीछा लऽ रहल अिछ।” \nहमर /g2आ2/g302 नक उ/g254र जेना दुिखया काकाक/g243 ठोरेपर रहैन तिहना ध/g3आ3इ -दे बजला- \n“िजनगीमे जे जेते परीछा देत, वएह ने ओते िजनगीक/g243 िच/g2णण ह बो करत।” \nदुिखया क/g312ाक जवाबसँ बुिझ पड़ल जे गप -स/g2ध0 प  करैत मूड बनल छैन। बजलॱ- \n“काका, िबआह कऽ िलअ। सबुिरयो चे/g303 ट गर भेल, िबआह-दान हेतइ सासुर जाएत। अह/g3आ3 आरो परेशानीमे \nपिड़ जाएब। असगर रही िक दस गोरेक पिरवारमे रही, िजनगी तँ िजनगी छी ओकर तँ सभ काज पुरबै \nपड़त।” \nबजला-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \n“से तँ अिछए, मुदा सम/g304 यो तँ अपने-अपनेटाक ने अिछ।” \nबजलॱ- \n“हँ, से तँ अिछए, मुदा पिरवािरक िजनगीक अपन महत्   छइ िकने।” \nहमर बात सुिनते दुिखया काकाक/g243 पिहल प/g27धी मन पड़लैन। केना हिथयाक झॉंटमे /g2आ2सव पीड़ा भेलैन \nआ लाख पिरयास केलो पछाइत बँचा नइ पौिलऐन। पछाइत दोसरो िबआह केलॱ सेहो मिर गेली, साल भिर \nपिहने सराधसँ उरीन भेलॱ। बख/g3आ1 िदन भऽ गेल। केना बख/g3आ1 िदन बीतल सेहो कह/g3आ3 बुिझ  पेलॱ। अपन \nिजनगीमे जिहना रमैत एलॱ तिहना रमैत आगूओक िजनगी कािट लेब। तइले एक नइ दू-दूटा स/g2णण ताप भोिग \nरहल छी। सबुिरया भानसो-भात आ अँगनो-घरक काजमे स/g2ध4 हािरये रहल अिछ। \nबजला- \n“पिरवार केतौ हेराएल अिछ, दू बाप-बेटीक पिरवार अखनो अिछ। यएह ने हएत ते िबआहक पछाइत \nबेटी सासुर जाएत। जँ ओकर मन हेतइ तँ हमहूँ ओतै चिल जाएब नइ जँ बेिटयेक मन हेतै तँ ओहो सभ \nएतै रहत।” \nओना दुिखया क/g312ाक उ/g254र मनोनुकूल नइ भेल , मुदा उ/g254रक/g243 काटबो तँ असान निहय/g243 अिछ। आँिखक \nसोझमे एहेन अनेको िजनगी अिछए। बजलॱ- \n“काका, बेटाक वंश आ बेटीक वंशक अ/g2णण त र तँ भाइए जाइत अिछ िकने?” \nदुिखया काका बजला- \n“हँ, लोको तँ सएह बुझैए, मुदा मूल /g2आ2/g302 न िजनगीक/g243 चैनसँ जीब अिछ। जखने दोसर िबआह करब तखने \nअपन प/g27धी रिहतो सबुिरयाक तँ सतमाइये हेतै िकने। जेकरा वंशक फूल बुिझ सेवा करै छी ओकरा आगू \nएहेन बगुरक गाछ रोिप िदऐ, ई अपन मन नइ कहैए। िकछु भेल तँ सतमाइये भेल। ओकरा कुभेला करबे \nकरतै।” \nबजलॱ- \n“की कुभेला?” \nकाका बजला- \n“सभ रंगक कुभेला। ओ अपन बेटी सबुिरयाक/g243 बुझबे ने करत। मुदा हमर तँ बेटी छी, हम केना \nअपना सोझामे कुभेला होइत देखब। तइसँ नीक ने जे ओहन गाछे ने रोपब जेकर क/g3आ3ट बाल -ब/g274 चाक/g243 \nगड़त।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \n◌ \nश/g2ध2 द सं/g271 या : 2764, ितिथ : 31  माच/g3आ1 2017 \n     \n‘बेटीक पै/g26ंख ’ सं/g3ध1हसँ साभार ....। \n  \n  \n  \nिकयो ने \nडेढ़ मासक शीतलहरी समैक रोहिणय/g243 उतािर देलक। पला-पला ओस पाला बिन िदन-राित बफ/g3आ1वारी \nकरैत जइसँ मनुखक/g243 के कहए जे मालो-जाल आ गाछो-िबरीछ िजनगीसँ तंग-तंग भऽ कािह कटैसँ मरबे नीक \nबुझए लगल। कािह कािट कऽ मरबसँ नीक चटपट मरब होइते छइ। जिहना माल-जालक /g2आ5इय/g3आ3 भिर  िदन \nभुलकल ठाढ़ तिहना मनुखोक। मुदा माल-जाल जक/g3आ3 सॱसे देहक निह। कारणो अिछ जे मनुखक/g243 /g2आ5इय/g3आ3 संग \nकेशो होइ छै, माल-जालक/g243 से नै होइ छइ। गाछ -िबरी छक पात अपन रंगेटा नै बदललक, पीअर भऽ भऽ \nसुखौ लागल आ तुिब-तुिब खसौ लागल अिछ। \nआने-आन जक/g3आ3 पचासी बख/g3आ1क सुिगयोकाकीक मनमे हुअ लगलैन जे आब िछयािसयम अगहन भिरसक \nनिहय/g243 देखब। जेहो जारैन -काठी आ अन-पािन घरमे छल सेहो सिठ गेल, शीतलहरीक कोनो ठेकान नै अिछ, \nजीब केना? \nसुिगयाकाकीक/g243 आगूक कोनो बाटे ने भेटैन। भेटबो केना किरतैन, जँ मािटक र/g304 ता बाट होइ आ िदन-\nराित बख/g3आ5 होइत रहै, तखन प/g312ी सड़कक सुख क/g2धण प ने हएत िकने? मुदा मिरतो दम तक लोक जीबैक आशा \nथोड़े तोड़ैए जे सुिगया काकी तोिड़तैथ, कोनो िक िहनकर पचासी बख/g3आ1क पाकल फलक आँठी जक/g3आ3 देह \nस/g312त नै छैन। सकताएले आँठीमे ने अँकुरैक शि/g270 त  सेहो अबै छइ। \nसुिगया काकीक नजैर गेलैन /g301 यास बाबापर। ओ जे क/g2ण3 ठ  फािड़-फािड़ कहै छिथ न जे ‘लूिट लाउ, \nकुिट खाउ, िभ नसर भने फेर जाउ।’ से समैक ठेकान िकए ने केलिखन जे जखन  घरसँ िनकलैबला समए \nबनत तखने ने लोक घरसँ िनकैल िकछु करत आ जखन घरसँ िनकलैबला समैये ने हेतै, तखन केना दोसर \nिदन िकछु करए िनकलत? मुदा पेट से थोड़े बुझत। देहक जे सुख छै से केना भेटतै? आिक /g301 यासबाबा \nएअर कंडीशन मकान आ भरल-पूरल अन-पािनक िजनगी बुिझ बजै छिथ न..?  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nजेते सुिगया काकी मनक/g243 मथैत तेते ओझराएले जाइत। जीबैक बाट िक भेिट तैन जे आरो मन सोगाएले \nचिल गेलैन । असगर छोिड़ घरमे दोसराइतो तँ निहय/g243 अिछ जे दुनू गोरेक बुिधयो आ हाथो-पएर लड़ा-चला \nकऽ देिखितऐ जे जीब सकै छी की निह। एहने समैमे ने दोसराइितक ज/g2आ5रत   होइ छइ। आन समए हेबे \nिकए करतै। असकरे लोक चाह पीब लइए, खेनाइ खा लइए, सुित-पिड़ रहैए। तखन दोसराइतक ज/g2आ5रते \nकी? िदन-राितमे ऐसँ बेसी चाहबे की करी? चौबीसो घ/g2णण टा कटैक धार तँ बनले अिछ िकए ने कटत। मुदा से \nनिह, उमेरो तँ िकछु छी? बुढ़ाड़ी मृ/g2ण4 युक कारण छी मुदा जुआनीक/g243 केना से कहबै?  होइ छै तेकरो हजारो \nकारण मुदा कारण कारण तँ निह भऽ सकै छइ। अकारण कारण केना भऽ सकै छइ। \nिहया कऽ दुिनय/g3आ3 िदस सुिगया काकी तकली तँ बुिझ पड़लैन   बेसॱगरक/g243 ठ/g370गो एकटा ट/g3आ3गक काज करै \nछै तँए एकटा सहयोगीक ज/g2आ5रत   तँ अिछए। मुदा सहयोगी हएत के? बेटी सासुरे बसैए, नैहरो हटले अिछ, \nतखन? मुदा ज/g2आ5रत तँ अिछ औझुका। से तँ लगेक लोकसँ भऽ सकैए। \nमनमे /g2आ2/g302 न अिबते उ/g254र /g304 प/g303 ट  भऽ गेलैन  जे रीतलालक ऐठाम जा अपन बात किहऐ जे ओ की \nकहैए।  ‘अनेरे बाबू जन लेबह हौ, तँ पनरह बापूत अपने छी।’तइसँ तँ काज नै चलत, काज तँ अिछ अपन \nबिन अपना जक/g3आ3 िजनगीक पार लगबैक ?  मुदा तइसँ पिहने िवचािर लेब नीक हएत जे जँ भार उठा लेलक तँ \nबड़ बेस आ जँ नै उठौत तखन ? तखन  की , तखन  यएह ने जे रीतलाल सन-सन बाबन गाही गाममे पसरल \nअिछ। सभ िक कोिलफटुए आिक रसफटुए भऽ जाएत। जेकरा हम अपन बना अपनेबै से िकए ने अपनौत। \nजँ सेहो निह अपनौत तँ पिहने बुझा कऽ कहबै पछाइत   बुझेबै...। \nउमेद-नाउमेदक बीच सुिगया काकी रीतलाल ऐठाम िवदा भेली। ठंढसँ जिहना देह िसरिसराइत तिहना \nदेहक फाटल-पुरान व/g304 /g255  िसमिसमाएल रहैन। \nसुिगया काकीक/g243 देख ते रीतलाल अचि/g2ध4 भ  त भऽ गेल जे एहनो समैमे िनकैल काकी दरब/g27आजापर एली! \nसुिगया काकीक/g243 रीतलाल सा/g252ात् ल/g350 मी /g2आ5प बुझैत। गुणसँ भरल, जेहने क/g2ण3 ठक /g304 व र, तेहने नजैरक गुण आ \nतेहने हाथक लूिरसँ भरल-पूरल सुिगया काकी। जाड़सँ िसरिसराइत देखते रीतलाल अपन देह परहक क/g2ध4 म ल \nसुिगया काकीक/g243 ओढ़बैत अिगयासी जोड़लक।  \nअिगयासीक दुनू कात दुनू गोरेक/g243 बैसते गप -स/g2ध0 प  उखड़ैक मनसून बनए लगल। मुदा दुनू अपन-अपन \nमुँह दबने। मनमे अपन-अपन राग-दोख। \nरीतलालक मनमे होइत जे केना पुछबैन, काकी केमहर एलॱ। दरब/g27आ जापर एली तँ चाहक बेर चाह, \nजलखै बेर जलखै, कलौ बेर क/g2धण लौ आ सुतै बरे ओछाइिनक ओिरयान कऽ देबैन। \nतिहना सुिगया काकीक मनमे उठैत जे घरवारी पिहने िकछु हँ-िनहँस बाजत तखन ने उतारामे अपनो \nदुखनामा कहबै।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nगुमा-गु/g2ध4 मी पसरल रहल। गुमा-गुमी देख िकछुकालक भेला पछाइत   सुिगया काकी गुमगुमबैत गुमगुमा \nजक/g3आ3 बजली- \n“बौआ, एक तँ तूँ एक वंशक छह, दोसर अंश तोरामे अिछ जे सुतलो-सूतल कानसँ सुनैत रहै छी, \nतँए...।” \n‘तँए’ किहते सुिगया काकीक बोल /g2ध2 लॉिटंग पेपरमे सॲखल रोसनाइ जक/g3आ3 ब/g3ण2 भऽ गेलैन । मुदा िकछु \n/g2आ2/g302 न  तँ उिठए गेल छल- ‘जे तूँ एकवंशक छह। तैसंग लूिर-बुिधक अंश सेहो अिछए।’ \nरीतलाल बाजल- \n“काकी, तेहेन दुरकाल भऽ गेल अिछ जे िचड़ै-चुनमुनीक कोन बात जे नमहरको-नमहरकाक जान बँचब \nकिठन भऽ गेल अिछ। चीन-पहचीन सेहो मेटाएल जा रहल छै, तखन तँ लोक ताबते धिर ने धीरज रखत \nजाबत धिर आँिख तकैए। ओना, तिकतो आँिख देहक दुआरे अथबल भऽ जाइ छै मुदा तैयो तँ भूख लगने \nटंगटुटा चु/g32आी जक/g3आ3 न/g370गराइतो चिलते अिछ। न/g370गराइत -न/g370गराइत जखन बेदम भऽ जाइए आ पेटक आिगमे जरए \nलगैए तखने ने अपनाक/g243 हवन चढ़बैए। मनुख तँ सहजे मनुख छी।” \nरीतलालक बातक/g243 सुिगया काकी िकछु बेसीए बुझलैन । बेसी बुझैक कारण काकीक सोचक धार \nिछऐन। होइतो अिहना छै जे ए/g312े मुँहक बात िकयो बेसी बुझैए तँ िकयो कम। मुदा तैसंग तेसरो बुझिनहार \nतँ होइते अिछ जे समगम बुझैए। समगम ई जे जेते /g2आ2/g302 नकत/g3आ5क बात रहल तेत बे सुनिनहार बुझलक। सुिगया \nकाकी तँ सहजे सु/g272 गाक बोल परखिनहािर छिथए। \nजिहना कोनो रंगक व/g304 /g255 पर दोसर रंग चढ़बैक िविध अलग-अलग अिछ, अलग-अलग ई जे िकयो \nबेधड़क दोसर रंग घोिड़ व/g304 /g255क/g243 डुमा देलक तँ िकयो आ/g304 ते-आ/g304 ते रंग घोिड़ बेर-बेर डुमा-डुमा रंग \nचढ़बैए, तिहना काकी मने-मन सोचए लगली जे बेधड़क अपन िवचार रखैसँ पिहने, आ/g304 ते-आ/g304 ते मनक उदगार \n/g301 य/g270 त  करब बेसी नीक हएत। \nकाकी िवचािरते छेली िक रीतलालक प/g27धी चाह नेने पहुँचली। काकीक हाथमे चाहक िगलास पकड़बैत \nकबुतरी कहलकैन- \n“काकी, तेहेन िटकजरौना समए भऽ गेल जे एक तँ दुिनय/g3आ3 जाड़सँ जड़ा गेल अिछ तैपर आिगयो-\nछाइक/g243 िक ओ तेजी छै जे बैशाख -जेठमे रहै छइ। ओइ समैमे जेते जारैनसँ रोटी-तरकारी बनैए तेतेसँ अखन \nखाली चाह बनैए।” \n   कबुतरीक रस-रसाएल बोल सुिन कोइली-बोलीमे सुिगया काकी बाझक /g304 व रलहरी िछटकबैत बजली- \n“किनय/g3आ3, एहने-एहने समैमे पु/g2आ4खक पु/g2आ4खपना पिरवारमे देखल जाइ छइ। सभ िकछु सुरीत रहने \nभािरयो काज ह/g2धण लुके बुिझ पड़ै छै, मुदा सभ िकछु िवपरीत रहने जे अपन-अपन पिरवार, समाज आ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \nमातृभूिमक सेवा करैए, वएह ने पु/g2आ4खपना भेल। बुढ़ भेलॱ, कोनो िक भगवान छी जे जे कहब से भाइए \nजाएत। मुदा एते तँ कहबे करबह जे भ गवान हमरे सनक नमहर िजनगी सभक/g243 देथुन जे हँसैत -खेलैत दुिनय/g3आ3 \nदेखैत चलत।”  \nएक संग अनेको बात काकी बािज गेली। िकछु बात कबुतरी बुझबो केलक आ िकछु निहय/g244 बुझलक। \nतिहना रीतलालो सो/g334/g3ण2ी बात तँ निहय/g243 बुझलक मुदा प/g27धीसँ बेसी तँ बुझबे केलक। दोसर बात रीतलालक \nमनक/g243 ईहो ठेललक जे पिरवारक भीतरक जे /g2आ2/g302 न अिछ ओइमे पिरवारक सभक/g243 िवचार रखैक समान \nअिधकार छै मुदा समाजक बीच तँ एक-मतक ज/g2आ5रत   होइ छइ। तइले पिरपक िवचारक ज/g2आ5रत   होइते \nछइ...। \nकबुतिरयोक/g243 गड़ भेटल , मुँहमे ताला-लगा पित िदस आँिख उठौलक। \nप/g27धीक नजैर पिड़ते रीतलाल बाजल - \n“काकी, अखने देिखयौ जे एक िगलास चाह पीलॱ। यएह चाह गरम समैमे मन भिर दैत मुदा अदहोसँ \nकम शि/g270 त  रिह गेल छै, तिहना तँ मनुखोक शि/g270 तक/g243 होइ छइ ?” \nरीतलालक /g2आ2/g302 न  सुिगया काकी ठाढ़ काने सुनललैन । /g2आ2/g302 नक एकभ/g272 गू उ/g254र नइ दैत बजली- \n“रीतलाल, तॲही दुनू परानी अखन ऐठाम छह। पिरवार तँ दुनू गोरेक िछअ। जे स/g2णण तान छह ओहो \nसि/g2ध4 म  िलते छह, तँए पिरवारमे ओहन िवचारक धार बहबैक छह जे िजनगीक संग हँसैत-खेलैत-बोहैत  चलए। \nहँसी-खेल दुिनय/g3आ3मे कह/g3आ3 छै, ओ छै अपन काजमे। अपन पिरवार छी आिक पिरवार अपन छी, एकरा नीक \nजक/g3आ3 बुझनिह लोक अपन पिरचए बुिझ  पबैए।” \nकाकीक िवचार सुिन रीतलाल, प/g27धीक/g243 कहलक - \n“काकी िक केतौ पड़ाएल जाइ छैथ जे गपे सुनैमे रिह जाएब। जाउ, भानसक जोगार क/g2आ5। खेला-\nपीला पछाइत   िनचेनसँ गप-स/g2ध0 प  करब।” \nपितक सह पािब कबुतरी बाजल- \n“एहेन समैमे कािकयो केतए जेती। हम सभ जुआन-जहान छी से तँ एक मोटा व/g304 /g255  देहमे सटने छी, \nकाकीक तँ सहजे सुखाएल ह/g3णआडी छैन  , बेसीए जाड़ होइत हेतैन। पिहने चाइटा गोरहा आिन कऽ घूरमे दऽ \nदइ िछऐन जे लगले टनगर भऽ जेती। अ/g274 छा ई कहथु जे कथी खाइक मन होइ छैन  ?” \nआशा पािब सुिगया काकी आश दैत आस मारली-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \n“किनय/g3आ3, भने दुनू बेकती छह, एक तँ भगवान बेसी अज-गज नै देलैन , तैयो अपन काजे ओहन रहल \nजे सभ िदन अजे-गजेमे बीतल। मुदा जे िकछु अपन अिछ सभ समेट िलअ। प/g3आ3च क/g327ा खेत बढ़ने अहूँक \nउपजा बिढ़ जाएत आ हमरो िदन घुसकैत किट जाएत।” \nकाकीक बात सुिन रीतलाल बाजल- \n“काकी, हमरासँ लगो अह/g3आ3क/g243 बहुत अज -गज अिछ पिहने ओ..?” \nझपैट  कऽ काकी बजली- \n“पिहने पाछू िकछु निह, िचड़ैक/g243 जेतए घोघ भरै छै तेतए रहै छइ। जे िकयो अपन छैथ ओ एहेन \nदुरकाल समए नै देख  रहल छैथ।” \n“देख  िकए ने रहल छैथ मुदा सबहक तँ अपने जान भौर भऽ गेल छैन , तखन अनकापर नजैर केना \nजेतैन?” \nरीतलालक बात सुिन सुिगया काकीक/g243 कटु लगलैन । कटु लिगते मन रबरबेलैन । रबरबाइते कबकबाइत \nबजली- \n“बौआ रीतलाल, कहलह तँ बड़-बिढ़य/g3आ3 मुदा मनुख तँ िववेकी होइ छै, ओकरा तँ िववेकसँ डेग उठबए \nपड़ै छइ। जँ से नइ उठौत तँ मनुखता केना औतै। खाली दूटा हाथे-पएर रहने तँ नइ हेतइ। दूटाक/g243 के \nकहए जे चािरयोटा पएर र हने पशु तँ पशुए भेल िकने। जे हाथी प/g3आ3च गोरेक/g243 पीठपर लािद चलैए। मुदा \nओकरो तँ अपना रहैक ठौर-ठेकान आ खाइ-पीबैक ओिरयान करैक लूिर निहय/g243 होइ छइ। ई दीगर बात जे \nिबनु दोसराइते बोन-झाड़मे रिह जीवन-जापन कऽ लइए मुदा पालतू तँ तखने कहबैए जखन मनुखक संग \nजीबैए।” \nसुिगया काकीक बात रीतलाल नीक जक/g3आ3 नै बुिझ सकल। /g2आ2/g302 न  उनटबैत बाजल- \n“काकी, जखन  मनुख मनुख छी तखन  दोसराइतक/g243 ब/g3आ3िह पकैड़    उठाबए आिक दोसराक ब/g3आ3िहक आशा \nअपने उठैमे करए…।” \nरीतलालक िवचार सुिन सुिगया काकी मुि/g304 क याइत बजली- \n“बौआ, काल/g3णधमे मनुख धरतीपर आिब आगू मुह/g243 चलैत अ िछ। तहीले पिरवार-समाजक ज/g2आ5रत होइ \nछइ। जखन  ब/g274 चाक ज/g2णण म  होइ छै तखन  जँ ओकरा दोसर र/g252ा नै करतै तँ की ओ उिठ ठाढ़ भऽ सकैए। \nनइ भऽ सकैए। तिहना बुढ़ाड़ीमे, जखन  शरीरक सभ अंग आ/g304 ते-आ/g304 ते काज करब छोिड़ दइ छै तखनो तँ \nदोसराइतक ज/g2आ5रत होइते छइ। जँ एतबो बात लोक नै बुझत तँ की ओ मनुख कहबैक अिधकार रखैए?” \nसुिगया काकीक बात सुिन रीतलालक मनमे उठल- अनेरे काकी सन लोकक/g243 ओझरीमे ओझरबै िछऐन। \nअपनो नीक निहय/g243 होइए। नीक तँ तखन   हएत जखन कामधेनु सन काकीसँ दूधक आशा राखब। तइले  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nदुधा/g2आ5 भोजन आ रहैक ओिरयान करए पड़त। मुदा जइ लीकपर गप -स/g2ध0 प  उतैर गेल अिछ, तइसँ हिट दोसर \nलीकपर जाइमे बाधा तँ बीचमे अिछए...। \nअपनाक/g243 ओझराएल देख रीतलाल बाजल - \n“काकी, अह/g3आ3 अपन िजनगी आ अपन िवचारक मािलक अपने छी। जे मन हुअए से करब , अखन  एतबे \nजे जेते िदन अपन बुिझ रहए चाहब, तइमे बाधा नै हएत। आगू अपन जानी।” \nरीतलालक िवचार सुिन सुिगया काकीक मन मािन गेलैन  जे रहै-जोकर /g304 थानपर पहुँच गेलॱ। \nसात भाए-बिहनक बीच सुिगया काकी अि/g2णण त  म तेसर बिहन। /g302 याम वण/g3आ1, चाकर-चौरस देह, गोल \nमुँह, मझोल कदक सुिगया काकी। गाममे बेछप जनाना। ओना, समाजक जनानाक बीच एक/g2आ5पता बेसी मुदा \nतइसँ िभ /g3ण2 रहने सुिगया काकी बेछप रहली। समाजक बहुल/g3आ4श जनाना खेती-वाड़ीसँ जुड़ल तँए िदन-राित \nओइ च/g312ीक/g243 चलबै पाछू बेहाल। बेहालो िकए ने रहती?  मनुख बिन जखन  ऐ धरतीपर खेल खेलैले एलॱ, \nिभ नसरमे घर-दुआर बना लेब, दुपहरमे िबलैम रौद-बसात जीड़ा लेब आ स/g3आ3झमे सभक/g243 उसािर अपने उसैर \nजाएब, यएह ने भेल िजनगी। से तँ सबहक सोझहेमे अिछ। पितयानी लगौने बाबा अपन बेटाक/g243 बाबा बना \nअपने उसैर-िबसैर जाइ छैथ। अिहना ने दोसर िदससँ पोता-बेटा बनैत, बाबाक कु/g32आी लग पहुँच अपन समािध \nलइए। मुदा ऐ बीच जे कुि/g2ण4 स  त बाधा िबचमाइन करैत रहल ओकरा तँ देखए पड़त िकने? \nसमाजमे सुिगया काकी ऐ दुआरे बेछप छेली जे जेहने हाथक लूिर बदलल छेलैन  तेहने छातीक \nधड़कनक संग क/g2ण3 ठक /g304 व र रहलैन, जे मुँहक बोल होइत िनकलैत रहलैन । गीत-संगीतक /g2आ2ेमी सुिगया \nकाकी। िभ ि/g254  -िच/g255 वृि/g254  वाली सुिगया काकी। अदौरी, दनौरी, िबऔड़ी इ/g2ण4 यािदक संग आमक अँचार-मोरब्  बासँ \nलऽ कऽ ितल-ितसी धिरक अँचार बनौिनहािर सुिगया काकी। तैसंग सतरंग सागक संग सतरंग तरकारी-\nभुिजया-त/g2आ5आ बनौिनहािर सुिगया काकी।  \nसािठ बख/g3आ1 पूव/g3आ1 सुिगया काकी वस/g2णण तपुर एली। जइ पिरवारमे एली ओ पिरवार बहुत ज/g2ण4 था-जमीनबला \nनिह। घराड़ीक संग प/g3आ3च क/g327ा चास। मुदा जेकरा संग िबआह भेलैन, ओ जेहने देखैमे भ/g301 य तेहने क/g2ण3 ठ क \nसुरील। भजन-कीत/g3आ1न , नाच-गानसँ सोमनाथक/g243 ब/g274 चेसँ िसनेह छेलैन । जेना पाछूए-सँ नेने आएल होिथ  तिहना। \nदसे-बारह बख/g3आ1सँ जे घर छोिड़ वौड़ाए लगल ओ रंगमंचक धीर कलाकार बिन वौड़ाइते रहला।  \nपु/g302 तैनी–तीन पु/g302 त  आगूसँ–सुिगया काकीक नैहरक पिरवार गीत-संगीतसँ जुड़ल। सोमनाथो घुमैत-घामैत \nसालक तीन-तीन-चिर-चिर मास रहबो करैथ आ सीखबो करैथ। \nिकसान पिरवार रिहतो सुिगया काकीक िपताक पिरवार कृिष काय/g3आ1सँ अलग छेलैन । ओना पिरवारमे बीस \nबीघा चास आ प/g3आ3च बीघा गाछी-कलमक संग नमगर-चौरगर बासो आ पोखैरो-इनार छेलै/g2णण हे। कला-मम/g3आ1/g253 \nिव/g25णनाथक पिरवार , सोमनाथक िबआह अपन पिरवारमे करा लेलैन । ने सोमनाथक घर-दुआर देखलैन  आ ने \nधन-स/g2ध4 पैतक िहसाब-िकताब पढ़लैन ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nवस/g2णण तपुर अिबते सुिगया काकी पिरवारक ि/g304 थ  ित देख  मम/g3आ5हत भेली। मुदा उपाए की। अथ/g3आ1 /g2आ5पमे \nपितक कमाइ िकछु ने, सालमे पाहुने-परक जक/g3आ3 पितक आन -जान। पेटक आिग शा/g2णण त  करै-खाितर सासु-ससुर \nिदन-राित एकब/g32आ केने मुदा कटमटी तँ रहबे करैन।  \nनव किनय/g3आ3 बिन सुिगया काकी घरमे एली, केना सासु-ससुर किहतैन जे किनय/g3आ3 बोइन -बु/g254ा करए संगे \nचलू...। पिरवारक /g2आ2ित/g303 ठा तँ /g2आ2ित/g303 ठा िछऐ, भल/g243 िजनगी भिर नै िनमहौ। एको िदन आिक एको /g252णक महत तँ \nिजनगीमे अिछए। अपन िदन-दुिनय/g3आ3 देखैत सुिगया काकी अपना िदस तकलैन   तँ भरल-पूरल खजाना \nदेखलैन । परती देख जिहना िकसानीक िज/g253ासा जगैत , बजार देख बेपारक िज/g253ासा जगैत तिहना सुिगया \nकाकीक/g243 भेलैन । मुदा, सासु-ससुरक आगू मुँह केना उठौती, ई तँ /g2आ2/g302 न  रहबे करैन। िजनगी जीबैत-जीबैत \nमनुखो आ पशुओ-प/g252ी अ/g2ध3 य/g304 त भेने आनि/g2णण द  त िजनगीक सुख-भोग तँ किरते अिछ। मुदा जँ बिरसल पािनक/g243 \nखेतक आिड़ बाि/g2णण ह -बाि/g2णण ह  नै राखब तँ खेतमे पािन केना अड़त? आ जाबे खेतमे पािन नै अड़त ताबे धान \nकेना रोपब? जँ से नै रोपब तँ बोिनहािरन-बोिनहारक पुतोहुक कलंक केना धुआएत? आ जँ से नै धुआएत तँ \nिजनगीए केहेन भेल..? \nरंग-िबरंगक /g2आ2/g302 न सुिगया काकीक मन बरसैत पािनक बुलबुला जक/g3आ3 इ/g2णण /g40आ धनुषी रंग नेने बनैत आ \nफुटैत...। मने-मन िवचारली जे सभसँ पिहने अपन ढेकी-ज/g254ाक ओिर यान करी। जखन  ढेकी-ज/g254ा भऽ जाएत \nतखन समाजक कुटौन-िपसौन कऽ अपन /g304 वतं/g255 कारोबार अपना घर -आँगनमे करब। की  हमरा चूड़ा-चाउर \nकुटैक लूिर नइए। की हमरा मेदा-िच/g312स पीसैक लूिर नइए। तखन तँ भेल जे उ/g270 खैर-समाठ, ढेकी-जा/g254ाक \nओिरयान करब। केना सासु-ससुरक/g243 कहबैन जे अह/g3आ3 कज/g3आ5 लऽ कऽ हमरा कीिन िदअ। मुदा अपना माए -\nबापक/g243 तँ किह सकै छी। देह -हाथ मािर जे आँगनमे बैसल रहै छी तइसँ नीक जे अपन घर-आँगनमे िकए ने \nअपन लूिरक िकताब िलखब शु/g2आ5 करी।  \nआँगनक ओसारपर ओछाएल ओछाइनपर बैस सुिगया काकी अपन िदन-राितक झख-झखैत मने-मन \nसुमारक करए लगली जे केना पौतीमे राखल खीड़ा-करैलाक बीआ समैपर मािटमे गाड़ल जाइ छै आ समए \nपािब जखन  मािट पकैड़   हाल पिबते फुरफुरा कऽ अँकुिर मािटक ऊपर आिब अपनाक/g243 गाछ कहए लगै छइ ..! \nबौिधक /g2आ5पे अगुआएल सुिगया काकीक उ/g2ण4 साह जगलैन - िकए ने फूल जक/g3आ3 ग/g2णण ध  िसरैज हवाक संग \nवायुम/g2ण3 ड लमे पसरब। मुदा बीचमे बाधा तँ ऐछे, ओ अिछ जइ पिरवारमे एलॱ ओ पिरवार अपन छी िक निह। \nकहैले तँ सभ िकयो छैथ मुदा अपन िवचारक केते महत अिछ से तँ थाहला पछाइत   बुझब। मुदा थाहो लेब \nतँ किठन अिछए। एक/g2आ5पा सासुक/g243 तँ स/g2ध4 हािर बािज स/g2ध4 हािर लेब मुदा ससुर तँ पु/g2आ4ख छैथ। पु/g2आ4खक करेज \nबेसी /g304 वाथ/g3आण होइए , अपन िवचारक/g243 दाव -चाप बले राखए चाहैए...। सुिगया काकीक मन ठमकलैन । ठमैकते \nमनमे िबजलोका जक/g3आ3 िछटकलैन।   मन मािन गेलैन  जे सासुक/g243 संगी बनौल जा सकैए। जखने सासु समटेती \nतखने ससुर उसरता, उसरैत-उसरैत अपने उसरागा बिन सोझ भऽ जेता। \nदोसर िदन, स/g3आ3झू पहर सुिगया काकी चुि/g334  क ओिरयान किरते छेली िक तखन सासु-ससुर अनका \nखेतसँ खिट पहुँचलैन। पुतोहुक/g243 काजमे लगल देख रिधया पितक/g243 कहलिखन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \n“बड़ काजुल किनय/g3आ3 घरमे पएर रखलैन   अिछ।” \nप/g27धीक बोलक/g243 नकारब सोहनलाल उिचत नै बुझलैन  , बुझलैन  ई जे संगे-संग संगी बिन भिर िदन संगे \nकाज केलॱ तखन  जेहने िवचार अपन अिछ तेहने ने हुनको हेतैन, लोकक काजो तँ लोकक पहचान छी। \nतहूमे भिर िदनक थाकल-मारल अपनो घरमे जँ अराम नै करब से केहेन हएत...। \nअ/g303 टयाम कीत/g3आ1नमे जिहना अगुआ -पछुआ ए/g312े धूनमे जयकार करैए तिहना सोहनलाल ताल िमलबैत \nबजला- \n“हम सभ तँ िहनके सबहक नौकरी करै छी। ओना उिचतो अिछ। तेहेन भगवान जनम देलैन  जे \nसोझहे हाथे-पैरटा देलैन । मुदा ओइमे बेइमानी नै केलैन , ओ चा/g2आ5 सुरेब अिछ। जँ चा/g2आ5मे सँ एकोटा अबाह \nरहैत तखन के केकरा पुछैत। अहॴ हमरा पुिछतॱ िक हमहॴ अह/g3आ3क/g243 पुिछतॱ?  भीख म/g3आ4गब छोिड़ दोसर कोनो \nर/g304 ता जीबैक रिहतए?” \nनमगर-चौड़गर पितक बात सुिन रिधया भाव-िव/g427ल भऽ गेली। िनश/g3आ3एल सािह/g2ण4 यकार जक/g3आ3 जे जिहना \nगुदरी-चेथरीक आिगसँ सोनाक लंका जरबै छैथ, तिहना सासुक बोल सुिगया काकीक कानमे पड़लैन । अनुकूल \nमनसून देख  सुिगयाकाकी अपन दाउ स/g2ध4 हारली, भरल बा/g2धण टीन पािन आ लोटा नेने पुतोहु आगूमे पहुँच गेली। \nपुतोहुक आ/g3ध1ह देखते जिहना बरफ -पािन हवा बिन अकासमे उिड़ जाइए तिहना रिधया उड़ैत बजली- \n“किनय/g3आ3क सभटा सीख -लीक खनदानीए छैन!” \nरिधयाक संग सोहनलाल आरो उिड़या गेला। उिड़याइत बजला- \n“जिहना दबो भो/g27आ य -व/g304 तु चमकैत थारीमे परसलापर अनेरो खेबैयाक मन भरछए लगैत तिहना घरक \nिच/g303 टेचार ने घरक/g243 घर बनबैए। ई घर िक कोनो हमरे छी िक आब िहनके सबहक भेलैन । जेना स/g2ध4 हारैथ ।” \nससुरक बोल सुिन सुिगया काकीक मनमे कहलकैन- जेहने पिरवारमे भगवान ज/g2णण म  देलैन  भिरसक \nसासुरो तेहने भेला। मने-मन भगवानक/g243 गोड़ लिग ते जगलैन -ई दिलदता केते िदन छहटा हाथ पैरक आगू ठाढ़ \nरहत? मुदा सासु-ससुरक/g243 जे िजनगी भिरक बात पेटमे छैन    से जाबे सुिन नै लेब ताबे बुढ़ी थोड़े कहती अपन \nचौथारीक गप-स/g2ध0 प । तइ सुनैले तँ िकछु पूजी\n[2] लगबै पड़त...। \nजिहना बड़का करख/g3ण2ा बैसबैले बड़का घर बनबए पड़ै छै तिहना नमहर गप -स/g2ध0 प सुनैले बेसी धैय/g3आ1क \nज/g2आ5रत पिड़ते अिछ। जइ बनबैमे िकछु बेिसयो समए लािग सकैए िकने।  \nखेला-पीला पछाइत   सुिगया काकी मालीमे तेल नेने सासु-ससुर लग पहुँचली। भिर िदनक थाकल-\nठेिहयाएलक दबाइयो छी तेल। \nसोहनलाल रिधयाक/g243 कहलिखन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \n“काि/g334   धनरोपनी समापत भऽ जाएत। गाममे केते िगरहत तँ आठ िदन पिहनिह रोपनी उसारलैन । ई \nतँ गुण अिछ जे अपना सभ केकरो बा/g2णण ह ल जन नै छी,निह तँ अपनो सबहक काज आठ िदन पिहनिह \nसमापत भऽ गेल रिहतए।” \nआगूक बात सोहनलालक पेटेमे रहैन िक तैबीच पुतोहुक हाथमे माली देखलैन । माली देखते घरक \nमालीपर [3] नजैर गेलैन । अपने फुरने बाजए लगला- \n“भगवान तेहेन बेटा देलैन  जेकरा ने अपन खाइये-पीबैक ठेकान छै आ ने पिरवारेक ठेकान। ओहन \nमनुख बुते घर चलत। अखन अपने दुनू बेकती थेहगर छी, कहुना कऽ घीच-तीड़ पिरवारक/g243 ससारने चलै \nछी।” \nबेटापर िपताक आछेप सुिनते रिधयाक मनक महथीन बाजल- \n“बेटा धन छी, कोनो िक बेटी छी जे घर-अँगनाक टाटक अढ़मे नुकाएल रहत। भगवान हमरो सबहक \nऔ/g2आ4दा ओकरे दउ जे आरो वोनाएल रहए। ” \nससुरक बात सुिन जिहना सुिगयाक मन िवसिवसेलैन  तिहना सासुक बात सुिन मन तनतनेबो केलैन । \nमुदा सासु-ससुरक बीचक बातमे नव किनय/g3आ3क/g243 पड़क चाही की निह ?  सुिगयाक मन तहीमे ओझरा गेलैन । मुदा \nनीकक/g243 ‘नीक’ आ ‘अधला’क/g243 अधला जँ नै कहल जाए तँ के पटकाएत तेकर कोनो ठीक छइ। हँिसयो होइ छै \nआ हहासो होइ छइ। गंभीरो हँसब होइ छै आ फुलहो हँसब होइ छै, मुदा से बुझत के? हँसी तँ हँसीए छी। \nमुँह खोिल ब/g254ीसीक/g243 जोरसँ िछिड़या देिलऐ , बड़का हँसब भेल..! \nतारतम करैत सुिगया सासुक िवचारपर, सासु िदस घुिम, िड िबयाक इजोतमे–म/g2णण हुआएल चोकटल फूल \nजक/g3आ3 निह , िखलैत कली जक/g3आ3–आँिख-भौ-नाकक संग मुि/g304 क येली। \nपुतोहुक मधुर मु/g304 कान देख रिधयाक/g243 जिहना गोबरख/g254ोक पािन धाराक संग पािब गंगामे पहुँच गंगाजल \nबिन जाइए तिहना भेलैन । सॱझुका बेला-बेली जिहना अपन चॱसैठो कलासँ नाचए-गाबए लगैए तिहना रिधया \nपितक/g243 देखबैत बजली- \n“सोमनाथ अपन गुणक िहसाबसँ दुिनय/g3आ3क गुणा-भाग जोड़ैए। जोड़ह, आरो जोड़ह। हम सभ माए-बाप \nभेिलऐ, तँए जीता-िजनगी ई नै कानमे आबए जे माए-बाप बेटा-पुतोहुक/g243 बाि/g2णण ह  कऽ रखने छइ।” \nसासुक बात सुिन सुिगयाक/g243 जिहना अपन शि/g270 त  मुँह जगौलकैन  तिहना रिधयाक/g243 सेहो दमपित -शि/g270 त  \nजगलैन । मि/g2णण दरक आगू दुनू हाथ जोिड़ भ/g270 त  जिहना अराधना करैत तिहना अखन धिर सुिगयो हाथमे माली \nरखने आराधना करैत रहली। माली देख रिधया सुिगया काकीक/g243 कहलिखन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \n“किनय/g3आ3, अह/g3आ3 बैसू जे सेवा सासुरक छी ओ तँ सासुरेमे ने सीखब। हम अपने अह/g3आ3 ससुरक/g243 देह -हाथ \nससािर दइ िछऐन। ओना, ससुरोक सेवा पुतोहुक करतब छी मुदा /g304 थान-िवशेषक अनुकूल। िपताक सेवा आ \nससुरक सेवा एक रिहतो दू /g2आ2ि/g3णध  यासँ चलै छइ। तिहना ज/g2णण मदा/g254ी माए आ पोसिनहािर सासु-माइक सेवामे सेहो \nभेद होइ छइ। अह/g3आ3क ससुर सन भगवान केकरा ससुर देलिखन। भगवान एहने सभक/g243 देथुन। ” \nपिरवारक बीच अपन /g2आ2ित/g303 ठा पबैत सोहनलालक मन सोहनगर होइत-होइत सो/g2णण हाएल दूधक डाबाक \nम/g270 खन सदृश सुग/g2णण ध  िनकालैत बजला- \n“किनय/g3आ3, ऐठाम तीिनय/g243 गोरे छी। अही तीनू गोरेक ने ई घर छी। ऐ घरक भार तँ तीिनय/g243 गोरेक \nऊपर अिछ िकने। अहूँ खनदानी घरक बेटी छी। अह/g3आ3 दुनू गोरे[4] िवचािर जे कहब से मानैत चलब। सएह \nने..?” \nससुरक िवचार सुिन सुिगया शुभ /g2आ2भातक/g243 /g2आ2णाम केलीह।  \nदोसर िदन सबेरे सासु-ससुर बोइन  करए घरसँ िनकललैथ आ एमहर भानस करैसँ पिहने चाह-ताह \nपीला पछाइत  , सोलह बख/g3आ1क नव किनय/g3आ3–सुिगया–घरक चौकैठ लग बैस अपन शि/g270 तक/g243 खोजए लगली। मनमे \nउठलैन- हमरा सन पिरवारमे जँ देह धूिन /g257म नै कएल जाएत तँ पिरवारक नीवमे मजगूती निह औत। \nओना,शि/g270 तक /g252य  ‘/g257म ’ आ ‘भोग’ दुनूमे होइ छइ। यएह छी अकास-पतालक दूरी। खाएर जेतए जे हौउ मुदा \nआइसँ अपन िदनचय/g3आ5 बना चलब। भोरहरबामे प/g3आ3चटा /g2आ2भाती गाएब आ पिहल -दोसर स/g3आ3झमे प/g3आ3चटा मंगल सेहो \nगाएब, अपना घरमे गाएब, अपन सासु-ससुरक/g243 सुनाएब। सभ अपन घरऽ देवताक/g243 पूजा करैए , हमहूँ करब। \nतइसँ पिहने अखने िच/g312िन मािट घोिर सभ घर -ओसारक/g243 ढोरब शु/g2आ5 कऽ ली। सुखैयोमे दू-तीन िदन लगबे \nकरत। किहया-ले आ केकरा-ले िभ /g254ी-िच/g255क लूिर राखब। िजनगीक ठेकान निह अिछ। िबनु बँटने जे संगे \nजिर जाएत तँ अधरम हएत िकने। से निह तँ सभ घर-ओसारमे रंग-रंगक /g2आ5प -िच/g255 बना लेब। कोहवर, \nभानस, पढ़ैक, सुतैक /g2आ5प बना नै रखब तँ लूिरयो-बुिध तँ हराइते छै, हराइते जाएत। मुदा ई सभ तँ भेल \nघर सजबैक। मूल तँ अिछ पेट। जखन अपना खेत नै अिछ तखन खेती केना करब? ओना, नैहरमे जँ खेत \nछेबे करैन तैयो तँ खेती अपने निहय/g243 करै छैथ। ई तँ िनसिचत अिछ जे जखने घर-ओसारमे िच/g255 बनबैक \nलूिर अिछ तँ काजो-रोजगार अिछए। मुदा जैठाम छी तैठाम की  रेिड यो-अखबार छै जे लोक बुझत? लोक तँ \nबुझत देिखये-परेख कऽ, गाम-समाज बनत बजार। शुभ-अवसरक संग नव-नव घर बनत, नव-नव िच/g255सँ घर \nसजौल जाएत। से निह तँ सभसँ पिहने पेटक मुँह भरैक ओिरयान कऽ ली, तखन बुझल जेतइ। ने दुिनय/g3आ3 \nपड़ाएल जाइ छै आ ने अपने पड़ाएल जाइ छी। रहैयोक ऐछे आ रहब तँ संगो चलइ पड़त। \nपिरवारमे सुिगयाक सासुरक िजनगीक पिहल जीत यएह भेलैन  जे पिरवारक सबहक िवचारसँ घर \nचलत। सभ िमिल काजो-राज िसरजन करब आ सभ िकयो िमिल-ब/g3आ3िट करबो करब ...। \nअपन तीनू /g257मक/g243 एकठाम होइते शि/g270 तक /g2आ5प बनल। वएह शि/g270 त  पूजी बिन ठाढ़ भेलैन । पिरवारक \nिदन-दशा सुधरए लगलैन । जेना-जेना अथ/g3आ1क /g304 त र सुधरैत गेल तेना-तेना /g257मक /g2आ5प बदलैत पिरवार चलए  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nलगल। कमो अपन पूजी–/g257म -अथ/g3आ1–जँ अपना मननुकूल उपयोग कएल जाएत तँ कक/g3आ1शतामे कमी अबैत। \nकक/g3आ1शता ओतए िवकृत /g2आ5प पकड़ैत जेतए मनक/g243 /g2आ2ितकूल /g257म करए पड़ै छइ।  \nसमए बीतैत गेल। सासु-ससुर पुतोहुक सहयोगी बिन एकधारामे पिरवारक/g243 ठाढ़ केलैन । ओना दस बख/g3आ1 \nबीतैत-बीतैत सुिगयाक नओं-जश चिरकोसीमे पसैर गेल छेलैन मुदा एते-सघन काजक समाजमे गाम छोिड़ \nअनतए जेबाक समैये ने भेटैन । एक बोिनहार पिरवार समाजक ओइ मानिच/g255पर पहुँच गेल जेकरा ‘सुितहार \nपिरवार’ कहल जाइए। \nबीस बख/g3आ1 पुरैत -पुरैत सुिगया काकीक/g243 प/g3आ3चटा स/g2णण तान भेलैन । तीनटा बेटी आ दू बेटा। सासु-ससुरक/g243 \nरहने सुिगया काकीक काजमे ओते बाधा नै पड़लैन  जेते असग/g2आ5आ पिरवारक िचलकौरक/g243 पड़ै छइ।  \nमनुख पैदा करब आ मनुख बना ठाढ़ करब, िधया-पुताक खेल निह। ऐ बातपर सुिगया काकी सिदकाल \nिधयान रखै छेली। मुदा िधयान रखलो पछाइत   दुनू बेटा मिर गेलैन । मा/g255 तीनू बेटी बँचलैन । समाजक लोक \nसुिगया काकीक/g243 जेहने गीत गौिनहािर , तेहने िच/g255कार आ तेहने पाक पकौिनहािर एक /g304 व रसँ मानै छैन। \nसमए बीतैत गेल। सुिगया काकीक पित–सोमनाथ–उिड़ कऽ ब/g2ध4 बइ चिल गेल। ओ/g254ै दोहरा कऽ िबआहो \nकऽ लेलक। साउसो-ससुर मिर गेलैन ...। \nआइ तीनू बेटीक संग सुिगया काकी वस/g2णण त पुरमे बँिच गेली। अपना जनैत सुिगया काकी तीनू बेटीक \nिबआह नीके घर जािन केलैन  मुदा समय केर िवड़/g37आमे उिधया तीनू जमाइयो आ बेिटयो म/g40आासे-कन/g3आ5टकमे जा \nकऽ बिस गेलैन । \n   अखन  धिर, पचासी बख/g3आ1सँ पिहने धिर –सुिगया काकी समाजक समु/g40आ /g2आ5पी पेटमे हराएल रहली, मुदा \nसालक शीतलहरी सुिगया काकीक/g243 असहनीय बना देलकैन । \n◌ \nश/g2ध2 द सं/g271 या : 3789 \n  \n‘उलबा चाउर’ लघु कथा सं/g3ध1हक दोसर सं/g304 क रणसँ साभार...। \n  \n  \n  \nबालम/g2ण3 ड ली  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nिदनक बेर टिगते नवटोलीक प/g3आ3चो ब/g274 चा, तीन लड़की आ दू लड़का, जे प/g3आ3च -सँ-सात बख/g3आ1क अिछ , ओही \nमुइलहा बा/g2णण हपर आिब खेलैत अिछ जे किहयो गामक शीष/g3आ1 छल। ओना, बेर टगब बारहो मासक अपन-अपन \nघड़ीक समयक िहसाबसँ अिछ, मुदा बाल-बोध तँ वएह ने बुझत जे आब ऑंगनसँ िनकलै-जोकर समै भऽ \nगेल, माने समैमे मीठपन आिब रहल अिछ। \nप/g3आ3चो ब/g274 चा, ओिहना आँगनसँ िनकैल अपनामे गप-स/g2ध0 प  करैत खेलैले िवदा होएत, माने टोलसँ हिट, खुलल \nआसमानक िन/g274 च/g3आ3मे अपन खेलैक जगह बनौने अिछ। जिहना पजेबा बनौिनहार पजेबा पािथ पसािर-पसािर \nसुखैले रखैत तिहना िजनगीक अपन अरमान पूरा करैक दुिनय/g3आ3 ओहो बालम/g2ण3 डल बुझैत। प/g3आ3चो ब/g274 चाक मनक \nदल बालम/g2ण3 ड ल भेल। \nओना म/g2ण3 डिलयो म/g2ण3 डले छी। भूम/g2ण3 डलो छी /g2आ2म/g2ण3 ड लो छी, अनुम/g2ण3 ड लो छी, वायुम/g2ण3 डलो छी आ बालम/g2ण3 ड लो \nतँ छीहे। मुदा से निह, भूम/g2ण3 डलक सबा ल/g272 गी नमितयो आ सबा ल/g272 गी चौड़ाइयो पुरना सड़कक एक अंश \nभेल। ओना ऐठाम दुनू बात उिठ सकैए जे जखन सबा ल/g272 गी नमितयो आ सबा ल/g272 गी चौड़ाइयो अिछ तखन \nदुनू दुनू भेल आिक एकटा नमती भेल आ दोसर चौड़ी? मुदा ऐठाम से बात नइ अिछ, पुरना सड़कक जे \nनमती आ चौड़ी अिछ ओकरे नमती आ चौड़ीक मािन अिछ। \nपौने दू धुरसँ कनी क/g2ध4 मे जगह माने डेढ़ धुरसँ बेसी आ पौने दू धुरसँ तीन कनमा कम। जैपर कठही \nगाड़ी चलल सड़क जक/g3आ3 ठेहुन भिर गरदा-बौल निह, मरने सड़क बिन गेल, तँए आवा-जाही कम भेने गरदो-\nबौल कम। ओना पिहने माने पूव/g3आ1मे ईहो सड़क सपना देखै छल जे देशेक सड़क हमहूँ छी, हमरो िदन किहयो-\nने-किहयो िफरबे करत। जिहया िदन िफरत तिहया हमहूँ चमकबे करब। हमरो ऊपर एक िदन /g242टा \nचढ़त, हमहूँ खरंजासँ आभूिषत हएब, सीमटी-बौल आ िग/g32आी पेब प/g312ी सड़कक /g2आ5पमे सेवाक अवसर हमरो \nभेटत। भाय िकछु छी तँ सड़क छी िकने, सड़कक दूिभयो एहेन अँिखगर-क/g2णण ह गर होइए जे अपना ऊपर \nचलैत बटोहीक/g243 परखबो तँ किरते अिछ जे कोन बटोही सासुर जा रहल अिछ आ कोन बटोही परदेश जा \nरहल अिछ। तिहना कोन बटोिहनी सासुरसँ नैहर हलसैत-फुलसैत जा रहली अिछ आ कोन /g2आ5िस कऽ \nपड़ाएल जा रहली अिछ। \nनवटोलीक ओ सड़क ओही िदनसँ मरनासन भेल जइ िदन गामक बीचो-बीच बड़का सड़क–एन.एच.–बिन \nगेल। ओना गाम-घरक बनाबटोमे अ/g2णण त र एबे कएल अिछ। मोटा-मोटी यएह जे गामक ओभरवाइिलंग भऽ \nगेल। ऊँचगर-चौड़गर सड़क बनने पड़ोिसयो अनगॱआँ भऽ गेल। \nअपन जगह प/g3आ3चो ब/g274 चाक/g243 ठेकनाएल रहबे करै, प/g3आ3चो अपन -अपन जगह पकैड़ अँगना-घर बनबए लगल। \nहाथेक बाढ़ैनसँ गरदा बहािर-बहािर अँगनाक सीमा बनौलक। प/g3आ3चो अपना काजमे एतेक /g301 य/g304 त भऽ गेल जे \nकेकरो-सँ-केकरो गप-स/g2ध0 प  करैक पलखैत निह। सभ मगन, सभ /g301 य/g304 त । जिहना मातृभूिम-/g2आ2ेमी मातृतु/g2धण य  बुिझ \nमातृभूिमसँ /g2आ2ेम करैत तँ दोसर नारीक /g2आ5प देखैत , तिहना मने-मन ईहो प/g3आ3चो िवचार करैत जे प/g3आ3चो घरवासी  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nगामेक भेलॱ तँए रहैक घर, भानस करैक घर, पढ़ै-िलखैक घर सभ िकछु ने गामेमे बनबए पड़त। ई तँ नइ ने \nजे जेमहर पड़ोिसयाक िव/g324ाथ/g3आण बैस कऽ पढ़ैए ते/g2ध4 ह रे अपना भानसक घरक िखड़की बना देबइ जे भिर िदन \nचुि/g2धण ह क धुआँसँ ओकर मन कड़ुआएल रहतै। ..तँए देख-सुिन कऽ ने सभटा करए पड़त। मुदा ई भेल नव \nगामक वासीक गप, ऐठाम तँ गृहवासू घरवासी छी। एक िदनक निह,सभ िदनक अिछ, पु/g302 त -दर-पु/g302 त क अिछ। \nप/g3आ3चो ब/g274 चा पिहने अपन-अपन सीमा पड़ोिसयाक बीच बनौलक। ठेकनौले ऑंगन, ठेकनौले सीमा, तँए \nकेकरो बीच आिड़-मेड़क कहा-कही िकए हएत। काजक देह चोरौल जे बेसी फोकिटया रहल ओ ने छड़ैप \nकऽ बेसी हँसॲथए चाहैए। मुदा ऐठाम तँ क/g2ध4 मे रहने बेसी लाभक अिछ। कनी घरे-दुआर ने छोट हएत, मुदा \nकाजोक अराम तँ ओ/g254े बेसी हेबे करत।  \nओना प/g3आ3चो ब/g274 चाक/g243 पँच -पँचे कनमाक आँगन भेल, मुदा सबहक एकरंग रहने िकए िकयो बुझत जे कम \nअिछ। कम िक बेसी तँ ओइठाम देख पड़ैत जैठाम दू रंग रहैत, मुदा जैठाम एकरंग रहत तैठाम िकए िकयो \nअपनाक/g243 बेसी बुझत आ िकयो अपनाक/g243 कम बुझत। धारमे हेलल सुगर जिहना कतबािहसँ िहया बीचमे जाइते \nपाछू उनैट कऽ तकैए जे जे िहया चलल छेलॱ, से ने तँ ट/g243ढ़ भेल, तिहना प/g3आ3चो ब/g274 चा सड़कपर बनौल अपन-\nअपन ऑंगनमे ठाढ़ भऽ िहया-िहया देखए लगल जे केतौ अँगनाक छहरदेवाली वा टाटे-फड़क ने तँ ट/g243ढ़ भेल \nअिछ। एक-आधठाम जे घरौदा[5] ट/g243ढ़ो अिछ , ओहूले दोसर क ज/g2आ5रतो निहय/g243 अिछ। िकएक तँ दुिनय/g3आ3मे के \nएहेन अिछ जे अपन अँगना ट/g243ढ़ बनौत। जखने आँगन ट/g243ढ़ हएत तखने सोझ चलनॱ ट/g243ढ़े हएत। तैसंग जखने \nआँगन ट/g243ढ़ हेतै तखने अँगनाक घरो ट/g243ढ़ हेतै आ जखने घर ट/g243ढ़ हेतै तखने घरवासी सेहो ट/g243ढ़ हेबे करत। \nजखने पड़ोिसया घरवासी ट/g243ढ़  हएत तखने ओ बास झगड़ा-दनक अ/g3णआडा बनबे करत। मुदा से निह , प/g3आ3चो \nब/g274 चाक म/g2ण3 ड लीक समझ अिछ जे नवटोली कोनो आइयेक गाम नइ छी, अदौक गाम छी। सभ िदन \nजिहना, पीढ़ी-दर-पीढ़ी एकठाम बैस शाि/g2णण त सँ रहैत एला अिछ तिहना ने बालो-म/g2ण3 ड ली सभ िदनसँ अबैत रहल \nअिछ। \nअँगनाक सीमानक कोणे-काणी सभ अपन-अपन देख घर बनबए लगल। सभक/g243 िनरिमत काजक \nधड़फड़ी रहबे करइ, तँए जिहना झगड़ा-दनसँ परहेज रखने अिछ जे ऐसँ िजनगीक काज बािधत होइए, तिहना \nफालतू गप-सप करैक समैक/g243 सेहो बुझैत। बुझबो केना ने करैत , िदन उगले ने घर-अँगना बना ओइमे बास \nकरैत हँसैत िजनगी सेहो िबतबैक छइ। अखन तँ बाले-बोध अिछ तँए िकए िबआह-दुरागमन आिक नोकरी-\nचाकरीक बात सोचत। \nप/g3आ3चोक/g243 अपन -अपन ऑंगन-घर, चुि/g2धण ह -िचनवार बना, खाइत-पीबैत, रामलला करैत िजनगी जीबैक छइ। \nिच/g312न गरदा-मािटक घर-ऑंगन, ऑंगुरेसँ िलखए लगल। जेकरा जिहना होइ से तिहना अपन-अपन आँगुर \nचलबए लगल। केकरो िदस िकयो ने तकैत। तकबो िकए करत, सभक/g243 ने अपन -अपन पिरवारक िनमरजना \nकरैक छइ। एक सूरे सभ अपन-अपन आँगुरसँ िलखबो करै आ ह/g2धण ला होइ दुआरे मने-मन का/g2धण हुका सबकक \nओिरयान सेहो करए लगल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \nिदन अँचल। प/g3आ3चो एके-बेर एक दोसर िदस तकलक। अपन-अपन पाठ सभक/g243 क/g2ण3 ठ/g304 थ  तँए सबहक \nमनक रोहैन रोहिनय/g3आ3 आम जक/g3आ3 िसनुराएल रहबे करइ। ओना प/g3आ3चोमे कनी थतमती सेहो आिब गेलइ। \nथतमती ई एलै जे प/g3आ3चोक बीच एक सबक रहने, सबहक मनेमे रहैए, मुदा सभ िदनक सबक बेरा-बेरी, सभ \nिदन सभसँ शु/g2आ5 होइत। तँए कौ/g2धण हुका िमलानी करैत औझुका केकर पार हएत। मुदा तोहूमे बेसी देरी निहय/g243 \nभेल, िकएक तँ च/g312ीक चािल सभक/g243 बुझले रहै जे के केकरा पछाइत आ के केकरासँ पिहने होएत।  \nअपना-अपना अँगनामे प/g3आ3चो ठाढ़ भऽ गेल। एक /g304 वरे प/g3आ3चो बाजल - “अपना अँगनामे की सभ देखै \nछीही?” \n/g2आ2/g302 नक उ/g254र दैत सभ बाजल - \n“सभ िकछ देखै छी, िकछ ने देखै छी।” \nओना, प/g3आ3चोक बीच एक/g2आ5पताक बािढ़ सेहो रहइ। एक/g2आ5पता-बािढ़ ई जे िकयो चािर सालमे /g304 कूलक मुँह \nदेखलक आ िकयो प/g3आ3च सालमे, मुदा अ, आ सीखलक संगे। तँए बािढ़क िहसाबसँ एक दोसरक पुछबैयो भेल \nआ सुनबैयो, तसफीया तँ प/g3आ3चो मील कऽ करत। एक दोसरक/g243 पुछलक - \n“अपना घरमे की सभ देखै छीही?” \nदोसर उ/g254र देलक - \n“अन-पािन, धन-धानसँ भरल देखै छी।” \nखुदरा-खुदरी तँ िनण/g3आ1य नइ करत। पुछै आ सुनैक अिधकार ने सभक/g243 छै मुदा िनण/g3आ1य तँ ओकाित देख \nकऽ करए पड़ै छइ। जे पूव/g3आ1जक सृजनमे सभ िकछु धरोहर अिछ , तइ सृजनकत/g3आ5क/g243 हवाइ जहाज आ एटम -बम \nबनबैक लूिर िकए ने भेलैन..! देखा-देखी दुिनय/g3आ3 चलैए , राड़ी-डबहाड़ी फूल तँ अकास माग/g3आ1सँ चिलते अिछ भल/g243 \nगुलाब अड़हुल धरतीए धेने िकए ने रिह जाए...। \nफेर दोसर तेसरक/g243 पुछलक - \n“अपन घरमे की-की देखै छ/g243?” \nतेसर जवाब देलक- \n“सर/g304 व तीक फोटो भरल देखै छी मुदा लछमीक छुितयो ने..!” \nफेर तेसर-चािरमक/g243 पुछलक - \n“त/g244 की अपना घर देखै छ/g243?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nचािरम जवाब देलक- \n“लछमीक ढेरी देखै छी, सर/g304 व तीक छुितयो ने..!” \nफेर चािरम प/g3आ3चमक/g243 पुछलक - “अपना घर की देखै छ/g243?” \nप/g3आ3चम जवाब देलक - \n“मुह/g243-मुह/g243, काने-कान सुनै छी जे ल/g350 मी-सर/g304 व तीक बीच सिदकाल खट-पट होइए, तँए दुनूसँ हटले \nरही।” \nप/g3आ3चम पुछलक पिहलक/g243- \n“तूँ की देखल/g243?” \n“सभ फूिस!” \nदोसर मुरदा जक/g3आ3 खॲचारैत पुछलक - \n“से केना?” \n/g2आ2/g302 न  सुिन पिहल आगू-पाछू ताकए लगल जे बजैकाल तँ बजा गेल जे ‘सभ फूिस’, मुदा जेते सत अिछ \nतइसँ की कम फूिस अिछ? केते सत-फूिसक न/g3आ3गैर पकैड़ टहलब , तइसँ नीक ने जे खेले उसािर िदऐ। \nबाजल- \n“औझुका उसरपन आ कौ/g2धण हुका समप/g3आ1ण ई जे अपना घर की खगता छौ?” \nपिहलक समप/g3आ1णक संग चा/g2आ5 बाजल - \n“अपना घर की खगता छौ?” \nपिहल बाजल- \n“घर-अँगना उसारै जाइ-जो।” \nह/g3आ3इ -ह/g3आ3इ कऽ प/g3आ3चो अपन घर -अँगना ओिहना बना देलक जेना एलापर देखने छल। प/g3आ3चो टोल िदस \nिवदा भेल। ओना छी प/g3आ3चो एके टोलक , मुदा प/g3आ3चोक घर फुट -फुट रहने आगू-पाछू भाइए गेल अिछ। \nआँगनक मुँह लग ठाढ़ होइत पिहल बाजल- \n“खुरपी लेमे की ब/g243ट , हमरा तोरा काि/g2धण हये भ/g243ट। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \nपिहलक जवाब ईहो चा/g2आ5 ओिहना देलक - \n“खुरपी लेम/g243 की ब/g243ट , हमरा तोरा काि/g2धण हये भ/g243ट। ” \n◌ \nश/g2ध2 द सं/g271 या : 1288, ितिथ : 6  िदस/g2ध4 ब र 2016 \n  \n‘बीर/g36ंगना ’ लघु कथा सं/g3ध1हसँ साभार ... \n  \n  \n  \nबेटीक िललास  \nबीस बख/g3आ1 नोकरी केला पछाइत िच/g2णण तू मा/g304 सैबक/g243 अपन बाल -ब/g274 चाक पढ़ाइ-िलखाइपर िधयान एलैन। \nओना, पॉंच सालसँ स/g2णण तान निह भेलैन अिछ मुदा नइ होइक संभावना समा/g2ध0 त भऽ गेलैन सेहो निहय/g243 कहल जा \nसकैए। स/g2णण तान भाइयो सकै छैन मुदा तइ िदस मा/g304 सैबक नजैर निह एलैन। अखन जे दूटा बेटी आ दूटा \nबेटा छैन तेतबेमे िवचार अँटैक गेलैन। \nहाइ /g304 कूलमे िच/g2णण तू नोकरी करै छैथ, एम.ए. पास छैथ। बाल-ब/g274 चाक पढ़ाइपर नजैर पि़ड ते मन पाछू \nउनैट िपतापर गेलैन। िपतापर पहुँचते मन पड़लैन अपन पढ़ाइ। अपन पढ़ाइ मन पि़डते मन अपन िवचारोपर \nएलैन। जखन पढ़ैत रही तखन किह यो मनमे निह  भेल जे ‘इंजीिनयर’ बनब िक  ‘डा/g270 ट र’ बनब। गामक /g304 कूलसँ \nपढ़ाइ शु/g2आ5 केलॱ आ दरभंगा कौलेजमे समा/g2ध0 त  केलॱ। जिहना अपना मनमे इंजीिनयर-डा/g270 ट र नइ आएल छल \nतिहना िपतोजीक मनमे नइ आएल छेलैन। सोझमितया लोक िपताजीक सोझ िवचार छेलैन जे पढ़ल-िलखल \nलोकक आचार-िवचार, ि/g3णधया-कलाप सुधैर कऽ अगुआइत चलत। यएह ने भेल िवकासक /g2आ2ि/g3णध  या। मुदा लगले \nिच/g2णण तू मा/g304 सैबक नजैर अपन बाल-ब/g274 चापर पड़लैन। चािर भाए-बिहन अिछ चा/g2आ5क/g243 िशि/g252त बनाएब ...। \nओना, चािर स/g2णण तानमे जेठ बेटी बीचमे मािझल-सािझल दू बेटा आ सभसँ छोट बेटी जे प/g3आ3च सालक \nछैन। जेठ बेटी पनरह सालक छैन जे मैि/g3धधकमे परी/g252ा देत आ मािझल बेटा नौमामे आ सािझल प/g3आ3चमामे पढ़ै \nछैन। छोटकी बेटी सेहो /g304 कूल जाइते अिछ। \nबाल-ब/g274 चाक पढ़ाइ िदस नजैर पिड़ते मा/g304 सैबक मनमे िवचार उठलैन जे जेकर काज छी–माने जे पढ़ैए–\nतेकरोसँ एक बेर पुिछ िलऐ जे आगू की पढ़ए चाहैए।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \nअखन तक िच/g2णण तू मा/g304 सैबक मन आन िश/g252कक देखा-देखीक धारामे बिह रहल छेलैन। तीस हजारक \nनोकरी, पिरवारमे समटल काज तँए मिहने-मिहने िकछु बँिचये जािन जे घटैन निह। एक तँ छोट पिरवार माने \nछह गोरेक आ/g257म , दोसर िकछु बपौितयो स/g2ध4 पैत–खेत-पथार–छै/g2णण हे। गामेसँ /g304 कूल अबै-जाइ छैथ। \nजिहना सभ माता-िपताक इ/g274 छा अपन बाल-ब/g274 चाक पढ़ाइ-िलखाइ िदस रहैए तिहना िच/g2णण तू मा/g304 सैबक सेहो \nछै/g2णण हे। ओना, गामक बगलेक गाममे हाइयो /g304 कूल आ िमिडलो /g304 कूल रहने ओहन अिभभावक जक/g3आ3 खरचो \nनिहय/g243 छेलैन िजनका हो/g304 टलक खच/g3आ1 आ /g3ण4यूशन फी, /g304 कूलक खच/g3आ1सँ वृहत्  जोड़ए पड़ै छैन। डेढ़े \nिकलोमीटरपर /g304 कूल अिछ तँए तीनू गोरे–माने बेटी आ जेठ बेटाक संग अपनो, संगे-संग /g304 कूल जाइतो छैथ आ \nअिबतो छैथ। गामसँ गेने-एने हो/g304 टलक खच/g37आ नइ होइ छैन आ स/g3आ3झ -भोर अपने लग बैसा बेटा-बेटीक/g243 पढ़ेबो \nकरै छैथ जइसँ /g3ण4यूशन -फी सेहो निहय/g243 लगै छैन। िधयो-पुतो चे/g303 टगर रहने आ अपनो दुनू परानी प/g373तीस -\nचालीस बख/g3आ1क रहने बर -बेमारीसँ हटल छिथए। ओना, बर-बेमारीक कोनो ठेकान निह अिछ, तँए उ/g411क बात \nनिहय/g244 अिछ , मुदा ईहो तँ ऐछे जे जेते बर बेमारी ब/g274 चा आ वृ/g320क/g243 होइए ओइ अनुपातमे बीचक उ/g411बला–मोने \nचे/g303 टगर ब/g274 चा भेला पछाइत आ वृ/g320ाव/g304 थासँ पिहने–कम होइते अिछ। तहूमे िच/g2णण तूओ मा/g304 सैबक आ \nपिरवारोजनक जे िदनचय/g3आ5 रहलैन ओ बेमारीक रोधक सेहो छै/g2णण हे। तँए जँ किहयो कोनो मौसमी छोट-मोट \nबेमारी होइतो छैन तँ ओहुना माने िबनु इलाजोक वा अपन घरेलू इलाज–जेना सरदीमे तुलसी-पातक करहा–सँ \nवा छोट-मोट डा/g270 ट री इलाजसँ ठीक भऽ जाइ छैन, तँए बेमारीक ओइ /g2आ5प िदस नजिरयो निहय/g243 गेलैन जे भारी \nबेमारीक केहेन-केहेन भयंकर /g2आ5प होइए। जे /g2आ5प देख पिरवारोजन आ समाजो भगवानसँ /g2आ2ाथ/g3आ1ना करए लगै \nछैथ जे ‘हे भगवान! ऐ िजनगीसँ मरबे नीक, तँए धरतीसँ उठा िलयौन..!’ \nजिहना बेमारीक चपेटमे िच/g2णण तू मा/g304 सैब अखन तकक िजनगीमे किहयो नइ पड़ल छला तिहना पढ़ाइयो-\nिलखाइमे निहय/g243 पड़ल छला। तहूमे बीस बख/g3आ1 पूव/g3आ1 अपने पढ़ने छला, जइसँ आजुक पढ़ाइ-िलखाइसँ सो/g2धण ह/g3ण2ी \nअनभुआर तँ निह, मुदा अनभुआरो नइ छला सेहो निहय/g243 कहल जा सकैए। अनभुआरो-अनभुआरमे अ/g2णण त र \nअिछए। अ/g2णण तर ई जे दोसरक/g243 देखलो पछाइत आ गप -स/g2ध0 पक /g3णधममे बुझबो-सुझब, मुदा बेवहािरक /g2आ5पमे नइ \nकेलहा अनभुआर आ दोसर ओ भेल जे ओहू दुनूसँ अनभुआर रहल। माने ई जे छोट-मोट वा सीिमत िजनगी \nरहने ने दोसरक/g243 देखबे करैत आ ने गप -स/g2ध0 पसँ बुझबे करैत। िच/g2णण तू मा/g304 सैब ऐ दुनू कारणसँ अलग अनभुआर \nछैथ। अलग ई जे अपनो तँ एम.ए. तक पढ़निह छैथ। मुदा तइमे भेलैन ई जे एक तँ नवकबिरये लोक \nछला, दोसर िपताक जुमौल खच/g3आ1 रहैन , तँए खच/g3आ1पर िधयाने ने गेलैन। मुदा पढ़ाइपर िधयान रहने नीक जक/g3आ3 \nएम.ए. पास तँ कैये नेने छला। तीस हजारक नोकिरयो भाइये गेलैन जे मिहने-मिहने ब/g373कसँ दरमहो भेटते \nछैन, तँए किहयो एहेन भेबे ने केलैन जे पाइ दुआरे काज मारल गेल होइन। तेतबे निह, अपनोसँ /g2ध0 लेन पेपर \nजक/g3आ3 मा/g304 सैबक प/g27धी–मनमोहनी–क िजनगी रहलैन। अपन खेतक पिरया/g2ध0 त  उपजा, खाली कोठीसँ चाउर-दािल \nिनकािल-िनकािल मनमोहनी भानस करैत रहली आ बजारक चाह प/g254ी-िचनीसँ चाह बनबैत रहली, तँए मनमोहनी \nिकए किहयो ई बुिझतैथ जे िबनु दूधोक चाह बनै छै आिक िच/g3ण2ीक बदला नूनोसँ लोक काज चलबैए वा िबनु \nचाह पीनहुँ िजनगी जीबैए।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \nजिहना पढ़ाइ-िलखाइ आ बर-बेमारीक बेवहािरक प/g252क बोध दुनू परानी िच/g2णण तू मा/g304 सैबक/g243 निह छेलैन \nतिहना पिरवािरक काजक सेहो निहय/g243 छेलैन। िपताक अछैत माए मरलैन जइमे सभ ि/g3णधया-कम/g3आ1 िपते स/g2ध4 हारने \nरहैन, अपने खाली माइक मुखाि/g272नक संग गरदेनमे उतरीटा नेने रहैथ , कहैले तँ एकभु/g270त करैत रहैथ मुदा \nसबेरमे जलखैयो किरते छला आ चाहो पीबते छला। तिहना िपतो बेरमे भेलैन, अपने मुखाि/g272न दए उ/g254री लेलैन \nआ ब/g3आ3की ि/g3णधया-कम/g3आ1क गारजनी मामा स/g2ध4 हािर देने रहिथन। अपने तँ पिरवारक ओहन भारी काज रिहतो जे \nतेरहे िदनमे स/g2ध4 हारए पड़ैए, जइमे काजक धुमसाही भाइए जाइए, तहूमे काजसँ अलग भऽ भिर िदन ग/g2आ5ड़ -पुराण \nपढ़बो करैथ आ सुनबो करैथ, तहीमे समै किट गेलैन। ओना, खच/g3आ1 अपने भेल रहैन जे ब/g373कक िहसाबमे छेलैन \nतँए ठौर-ठेकान लगले िबसैर गेला। िबसरबो केना ने किरतैथ। मासे-मासे तीस हजारक आमदनी रहबे \nकरैन। \nदरब/g27आ जापर बैसल िच/g2णण तू मा/g304 सैब हाक दैत मनमोिहनी आ बेटी कािमनीक/g243 शोर पाड़लैन। सभ अँगनेमे \nरहैथ तँए लगले दुनू गोरे लग आिब गेलैन। अिबते प/g27धीक/g243 कहलिखन - \n“ऐबेर कािमनी मैि/g3धधक पास करबे करत। पढ़ैमे नीक अिछए। कोनो िवषय एहेन छइहे निह जइमे \nिमिसयो भिर शंका फेल करैक छै, तँए आगूक पढ़ाइक िवचार पुछब अिछ।” \nबेटीक/g243 आगूक पढ़ाइ सुिन मनमोिहनीक मनमे मोहैन चललैन। मोहैन चिलते मनमे रंग -रंगक िवचार \nजिहना सभ माएक/g243 जगैत तिहना मनमोहनीक/g243 सेहो जगए लगलैन। जिगते बजली- \n“लड़का-लड़की िमला गाममे पनरह गोरे मैि/g3धधकमे अिछ , तइमे अहॴ कहू जे हमर बेटी केकरासँ कम \nच/g2णण सगर अिछ। जँ एहेन बेटीक/g243 चा/g2णण स निह भेटौ तँ केहेनक/g243 भेटउ। ” \nओना िच/g2णण तू मा/g304 सैब प/g27धीक आगूमे पु/g2आ4ख पा/g255 छैथ , मुदा मनमोहनीक जे तक/g3आ1 भेल ओ िच/g2णण तू मा/g304 सैबक/g243 \nमोिह लेलकैन। मोहैक कारण भेलैन जे सचमुच /g304 कूलमे कामनी नीक िव/g324ाथ/g3आण अिछए। अहीमे सँ ने जे जेहेन \nअिछ–माने पढ़ैयो-िलखैमे आ आिथ/g3आ1क दृि/g303 ट सँ सेहो–ओ ओहेन बनबे करत। ओना एम.ए. पास िच/g2णण तू मा/g304 सैब \nछैथ, मुदा जिहयासँ कौलेज छोड़लैन तिहयासँ ने एको पाइक िकताब कीिन पढ़लैन आ ने समैयेक बचत होिन \nजे िवचारवान लग बैस िजनगीक िवचार किरतैथ। कौलेजसँ टटका पिढ़ कऽ िनकलले छला, हाइ /g304 कूलक \nिकताब पान-सात साल पिहनिह पिढ़ चुकल छला, तँए ढलानपर जिहना िन/g274 च/g3आ3 मुह/g243 गाड़ी ढलकैए , जे िबना \nतेलो-मोिबलक अपना गितसँ बेसी जोरसँ चिलते अिछ, सएह बुझैमे िच/g2णण तू मा/g304 सैब हूिस गेला। हूिस ई गेला जे \nपैछला इितहास तँ िधयानमे रहलैन जे फ/g2धण ल/g3आ3 साधारण पिरवारसँ िनकैल अपन उपाज/g3आ1न करैत नीक िड/g3ध1ी \nह/g3आ3िसल केलैन , मुदा भिवस आ वत/g3आ1मानक पिरि/g304 थित निह आँिक सकला। ई निह आँिक सकला जे /g2आ2ितभा \nआइक /g2आ2ितयोिगतामे िपछैड़ रहल अिछ ...। िच/g2णण तू मा/g304 सैब बजला- \n“अह/g3आ3क तँ दीब िवचार अिछ , जे अपनो मन कहैए।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nमाता-िपताक िव चार सुिन कािमनीक/g243 अपन /g2आ2कािशत भिवस सोझमे एलइ। अपन उ/g27आ व ल भिवस, चाहे ओ \nका/g2धण पिनक हौउ आिक वा/g304 त िवक, मुदा केकरा अधला लगै छै जे कािमनीक/g243 लगैत। मन कलैश गेलइ। \nकलैशते जेना कािमनीक/g243 मनसँ मु/g304 कुराहटक अवाज फुटए लगलै मुदा मुहसँ िनकललै निह। ओना, बोलीक \n/g2आ5पमे मुह सँ निह फुटलै मुदा चेहराक रंग-/g2आ5पमे ज/g2आ5र फुिट गेलइ।  \nलहलहाइत बेटीकक चेहरा देख मनमोिहनीक मन भँिसया गेलैन। ओना अपना नइ बुिझ पड़लैन जे हम \nभँिसया रहल छी, िबहुसैत बजली- \n“अपना दुनू गोरे तँ माए-बाप भेिलऐ, बड़ करबै तँ पढ़ाइक खच/g3आ1क पुरती करबै मुदा पढ़ाइक पुरती तँ \nकािम नी अपने ने करत। तँए नीक हएत जे लगेमे कािमनी बैस सभ बात सुनबे केलक। अपन िनण/g3आ1य अपने \nकरह।”  \nप/g27धीक िवचार िच/g2णण तू मा/g304 सैबक/g243 िमिसयो भिर अधला नइ लगलैन। प/g27धीक िवचारमे भँिसयाइत बजला- \n“बेस तँ िवचार अिछ। बाजह कािमनी अपने मुह/g243 जे माए -बापक िवचार केतो अधला बुिझ पड़ै छइ।” \nतीन मास पिहने कािमनी माि/g255कसँ नानीक सेवा कऽ आएल छल। माने ई जे नानीक ट/g3आ3ग टुिट गेल \nछेलैन। ओसारपर पीिढ़यामे तेना ठ/g243स लिग गेल छेलैन जइसँ खिस पड़ली। दिहना पैरक घु/g327ीक कील िछटैक \nगेल छेलैन, जइ दुआरे दरभंगा डा/g270 ट र ऐठाम जाए पड़ल छेलैन। ओही इलाजक दौड़मे कािमनी सेहो दरभंगा \nगेल छल। दुनू परानी डा/g270 टर रहने दुनू रंगक रोगीक पहुँच डा/g270 टर ऐठाम रहबे करैन। नवतुिरया ब/g274 चा \nकािमनी, दुनू परानी डा/g270 ट र, कािमनीक/g243 ब/g274 चा बुिझ लगेमे बैसा रोिगयो देखैत आ इलाजो किरते रहैथ। जइसँ \nकािमनीक/g243 कोनो काज उकड़ू निहय/g243 बुिझ पड़इ।  तैसंग आमदनी सेहो देखने रहए। साओन मासक बरखा \nजक/g3आ3 पाइ झहरैत। िहया कऽ कािमनी डा/g270 टरक/g243 देखलक तँ बुिझ पड़लै जे हमहूँ पिढ़ कऽ डा/g270 ट र बिन \nखुशहाली िजनगी जीब सकै छी। जे कािमनीक मनमे गिड़ गेल छल। \nओना, जिहना पहाड़क जलधार हौउ आिक मेघक जलधार, ओ जखन िनकलैए तखन थोड़े कोनो धारक \nनाओं आिक सरोवर-डबराक रहैए ओ तँ आगू बढ़ला पछाइत होइए तिहना कािमनीक चेतनशि/g270 त  सेहो \nछेलैहे...। बाजल- \n“बाबू, माता-िपताक आिसरवचन बेटा-बेटीक/g243 सहज /g304 वीकार कए लेबाक चाही। जँ अपने दुनू गोरेक \nएकमुहरी िवचार अिछ तँ तेही मुह/g243 कहै छी। हम डा/g270 ट री पढ़ब।” \nएक तँ ओहुना लोकक एहेन धारणा बिनय/g243 गेल अिछ जे डा/g270 ट री सभसँ नीक पढ़ब छी। ओना अनेको \nिक/g304 मक डा/g270 टरी /g253ान अिछ , से अखन निह। अखन मनुखक िचिक/g2ण4 सक /g2आ5पमे डा/g270 ट र। \nकािमनीक मुहसँ िवचार खिसते जिहना मनमोिहनी तिहना िच/g2णण तू मा/g304 सैब सेहो ऊपरे लोिक लेलैन। जइसँ \nजेते खुशी कािमनीक हृदयमे छल तइसँ केते गुणा बेसी दुनू परानी–माता-िपताक–मनक/g243 मोिहत कए लेलकैन।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \nनोकरीक तीस हजार दरमाहा सोझेमे रहैन तँए पढ़ैक खच/g3आ1पर नजैर िकए जइतैन। भ/g304 मासूर जक/g3आ3 दुनू परानी \nआिसरवचन दइले मुँह खोलैसँ पिहने एक-दोसरक मुँह िदस तकलैन जे पिहने के बाजब। \nअही गुन-धुनमे दुनू परानी–िच/g2णण तू मा/g304 सैब–रहबे करैथ िक तैबीच िववेक बाबू पहुँचला। \nिववेक बाबू सेहो हाइये /g304 कूलमे िच/g2णण तू मा/g304 सैबक संग नोकरी करै छैथ। िश/g252क छैथ। ओना, िववेक \nबाबू िच/g2णण तू मा/g304 सैबसँ उमेरोमे जेठ आ दू साल पिहने एम.ए. सेहो केने रहैथ। \nिववेक बाबूक/g243 ए ला पछाइतो मनमोिहनीक मनमे जेठ-छोटक िवचार नइ जगलैन। िवचार नइ जगैक \nकारण छेलैन जे मिमयौत भाइक अनेमे िववेक बाबू लगै छेलिखन। ब/g274 चेसँ माि/g255क एने-गेने मनमोिहनी िनधोख \nछिथए। \nअिबते िववेक बाबू देखलैन जे पिरवारमे खुशीक लहैर दौड़ रहल अिछ, िकछु बात ज/g2आ5र अिछ। मनमे \nखुशीक कारण बुझैक िज/g253ासा जिगते रहैन। मुदा मनेमे असिथर िचत रहने उठलैन जे जिहना सोग -पीड़ा \nकेकरो िछपौने नइ िछपैए तिहना ने खुिशयो-खुिशयाइए जाइए। ओना, िजनगी परखैक ती/g350 ण  नजैर िववेक \nबाबूक तँए िजनिगयो तँ हँसी-ठठा निहय/g243 छी जे एकबेर किह देबै जे- जोिगरा सर/g3आ1-र्-र्...। आ जोरसँ हँिस \nदेबै तइसँ िजनगी हँसै-जोकर भऽ जाएत, एहेन बुझब बचपना भेल। \nओना िववेक बाबूक पिरवार िच/g2णण तूए मा/g304 सैब जक/g3आ3 छैन। हुनको दू लड़की आ दू लड़का छैन। मुदा \nजिहना िकयो /g27आ योितषी अपन जीवन रेखा देख अपन भिवस गुिन लइ छैथ तिहना िववेको बाबूक /g304 प/g303 ट  सोच \nछेलैन। \n/g304 प/g303 ट सोच ई जे आइक पिरवेशमे हमरा सन लोकक/g243 िजनगी बोिझल बनबैक बेव/g304 थामे पाछू धकेल \nरहल अिछ। जेते बात (िवषय) बुझैले पिहने मिहना िदन िकताब ध/g3आ3गए पड़ैत तैठाम मशीनी युग भेने आइ \nघ/g2णण टा-सके/g2ण3 ड क खेल बिन गेल अिछ। तैठाम अपने ने िवचारए पड़त जे अपन की ओकाइत अिछ। हाइ \n/g304 कूलक िश/g252क छी, जँ बेटा-बेटी /g2आ2ोफेसर बिन जाए , वा कोनो बेवसायी बिन जाए आिक अपन िजगनी \nसमयानुकूल चलबैक लूिर भऽ जाइ तँ वएह भेल िजनगी आ पिरवारक/g243 आगू बढ़ब। तैठाम जँ तहूसँ आगूक \nघाटसँ हेलए चाहै छी तँ एक नजैर िवचार केला पछाइत हेलब। \nएक तँ भैयारीक अनेमे िववेक बाबू, दोसर िच/g2णण तू मा/g304 सैब सन पित िजनकर  ‘गनल कुिटया नापल \nझोर’ सन िजनगी छैन जे भिर िदन िव/g324ालयक नोकरीक भ/g3आ3जमे रहै  छैथ, तीस हजार पबै छैथ। ने किहयो \nनूनक दुख होइ छैन आ ने तेलक। तैठाम जेहने िच/g2णण तू मा/g304 सैब बुझैमे अिगया-बताल छैथ, तेहने पि/g27धय/g244 \nछिथन। एक तँ भैयारीक स/g2ध4 ब/g2णण ध िववेक बाबूक संग मनमोहनीक अिछ तैपर बेटीमे ड/g270 टरक /g2आ5प देखैत तँए \nबजैले मनमोिहनीक मन उिबयाइते रहैन। \nबजली-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \n“भैया, अह/g3आ3क भिगनी डा/g270 ट र बनत, से असीरवाद िदयौ।” \nबिहनक बात सुिन िववेक बाबूक िवचारमे जोरक ध/g312ा लगलैन। मन कहलकैन - मुहसँ असीरवाद देने जँ \nहोइत तँ केकरा के असीरवाद नइ दइए, तखन होइ िकए ने छइ? िववेक बाबू बजला तँ िकछु निह मुदा \nमुि/g304 कया ज/g2आ5र लगला। खुशीसँ मुि/g304 कयेला िक हँसीसँ मुि/g304 कयेला से तँ िववेक बाबू जनता िक िच/g2णण तू मा/g304 सैब \nआिक मनमोिहनी बिहन जनिथन, मुदा वातावरणमे थोड़ेक नरमी ज/g2आ5र आएल।  \nवातावरणमे नरमी अिबते िच/g2णणतू मा/g304 सैब प/g27धीक/g243 कहलिखन - \n“िववेक भाय अहॴटाक भाए निह छैथ, जे चाह निहय/g244 पीएबैन तँ बिहन बुिझ केतौ लोक लग नइ \nबजता।” \nखग जानए खगक भाषा, एक तँ मनमोिहनीक मन बेटीक/g243 डा/g270 टरक /g2आ5पमे सीकपर टँगल रहबे करैन \nतैपर भाइक असीरवाद सेहो लेब छैन िकने, तँए मनमे चाहक बदला कॉफी निह उपकैन सेहो केहेन हएत। \nतैयो मनमोहनी चाहे बनबए िवदा भेली। \nजिहना िच/g2णण तू मा/g304 सैब िववेक बाबूक िवचार सुनैले कान पथलैन तिहना िववेक बाबू िच/g2णण तू मा/g304 सैबक \nमुहसँ कािमनीक िवषयमे सुनए चाहै छला। िकएक तँ अखन तक मौगी-मेहिरक बात मनमे नचै छेलैन। नचबो \nकेना ने किरतैन, एक तँ सहकम/g3आण िच/g2णण तू मा/g304 सैब छिथन, दोसर एम.ए. पास सेहो छिथए, तँए िववेक बाबूक \nअपन मन केना मािनतैन जे हम जे बुझै छी से िच/g2णण तू मा/g304 सैब नइ बुझै छैथ। अही /g325/g2णण /g325 मे दुनू गोरे लटकल \nछला। मुदा दू गोरेक बीच जखन गुमा-गुमी पसैर जाइत अिछ तँ वातावरणमे िकछु मोड़ अिबते अिछ। \nवातावरणमे मोड़ अिबते िच/g2णण तू मा/g304 सैब बजला- \n“भाय साहैब, ऐ साल प/g3आ3च हजारक बढ़ो/g254री िश/g252कक िजनगीमे भारी उछाल आनत।” \nओना, िच/g2णण तू मा/g304 सैब पाशा बदैल बाजल छला, मुदा िववेक बाबू पाशा पैसैक/g243 रहलैन। तँए बहटारैत \nबजला- \n“सरकारक बात अखन अखबारेमे आएल अिछ, सहर-जमीनपर अबैत-अबैत केते िदन लागत आिक \nनिहय/g243 औत , तेकर कोनो ठेकान अिछ।” \nतही बीच मनमोिहनी चाह नेने पहुँचली। आगूक िवचारक/g243 जिहना िच/g2णण तू मा/g304 सैब रोकलैन तिहना िववेक \nबाबू सेहो रोकला। मुदा लगले िववेक बाबूक िवचारमे मन ध/g312ा मारलकैन। ध/g312ा ई मारलकैन जे जिहना \nलगक लोक िच/g2णण तू बाबू छैथ तिहना मनमोिहनी बिहन सेहो छी, आगू िदन जँ कोनो संकटमे फँसता तँ लगक \nलोक रहने पिहने हमरे ने कहता। तँए पिरवारक जे दशा-िदशा अिछ ओ अपने जे बुझै छी से ज/g2आ5र  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \nकहबैन। भऽ सकैए जे हमर िवचार /g2आ2ितकूले भऽ जाइन। तइले तँ बड़ भारी जवाबदेिहयो तँ निहय/g243 \nरहत, कहबैन जे ओइ िदन जे बुझै छेलॱ तइ अनुकूल बाजल छेलॱ, आइ ओइसँ आगू बुझै छी...। \nिवचार उठैत-उठैत िववेक बाबूक मन मािन गेलैन जे अपन िवचार ज/g2आ5र दुनू गोरेक बीच रिख \nिदऐन, भल/g243 तीत लगैन आिक मीठ ...। \nतैबीच तीन-चािर घॲट चाह पीब नेने छला। मनमोिहनी से कान ठाढ़ केने जे भैया थोड़े गड़बड़ \nअसीरवाद कािमनीक/g243 देिथन।  \nशा/g2णण तिच/g254सँ िववेक बाबू बजला- \n“बिहन, केकरा नइ मनमे रहै छै जे पिरवार आगू निह बढ़ए मुदा ओ र/g2ध2 ब ड़क बैलून नइ ने छी जे हवा \nभिर अकासमे उड़ा देबइ। िववेकशील मनुखक डेग तँ अपन पाछूसँ अबैत िजनगीक/g243 अँकैत ने आगू उठत।” \nओना, िववेक बाबूक िवचारक/g243 मनमोिहनी नीक जक/g3आ3 नइ बुझली मुदा अधा-िछधा िच/g2णण तू मा/g304 सैब ज/g2आ5र \nबुझलैन। ओना मनमोिहनीक मनमे उठए लगलैन जे ई केहेन हएत जे भैयाक/g243 कहबैन अह/g3आ3क बात नइ \nबुझलॱ! तँए मनमोिहनी चुपे रहब नीक बुझली। प/g27धीक/g243 चुप देख िच/g2णण तू मा/g304 सैब बजला- \n“भाय साहैब, तेहेन अलंकारमे अपने बजिलऐ जे बिहन बुझने हेती िक निह। असल तँ हुनका ने \nबुझाएब अिछ। बेटाक बात रहैत तँ कनी जोरो किरतॱ मुदा बेटीक बात छी िकने। ओ तँ माइयेक ने...।” \nिच/g2णण तू मा/g304 सैब जइ िहसाबे बाजल होिथ मुदा िववेक बाबू अपना िहसाबे बजला- \n“बिहन, बेटीक /g2आ2/g302 न  अिछ, तँए आइक पिरवेश की अिछ से कहै िछअ। कािमनी डा/g270 ट री पढ़त नीक \nबात, नीक िव/g324ाथ/g3आण अिछए , मुदा आइक पिरवेशमे बेटी पैघ सम/g304 या बिन गेल अिछ।” \n‘पैघ सम/g304 या’ सुिनते मनमोिहनी चॱकैत बजली- \n“से की?” \nबिहनक िज/g253ासा देख िववेक बाबूक मनमे चैनक हवा लगलैन। बजला- \n“बिहन, एक तँ अपना सन-सन पिरवारमे डा/g270 टरी िश/g252ा ओकाइत सँ बहार अिछ। जइ िहसाबक खच/g3आ1 \nअिछ आ जे समािजक /g2आ5प -रेखा बिन गेल अिछ तइमे बेटीक/g243 डा/g270 ट र बनब आरो बोिझल...।” \nिब/g274 चेमे मनमोिहनी बजली- \n“से की?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n44 \n \nबिहनक बढ़ैत िज/g253ासा देख िववेक बाबूक मनमे उठलैन जे नीक हएत, एक-एक /g2आ2/g302 न पर दुनू परानीक \nिवचार लइत चली...। \nबजला- \n“बिहन, ज/g2णण म सँ लऽ कऽ जाधैर बेटीक िबआह होइए ताधैिरक भारी बोझ माए-बापक कपारपर ऐछे \nिकने?” \nमनमोिहनी- \n“से तँ अिछ, मुदा बुझलॱ निह।” \nिववेक बाबू- \n“जेते खच/g3आ1 आ मेहनत बेटीक/g243 डा/g270 ट र बनबैमे लगेबह, से समाज बुझतह? जेते पढ़ैमे खच/g3आ1 हेतह तइसँ \nबेसी िबआहमे दहेज सेहो लगतह। अहू िवचारपर ने नजैर राखए पड़तह।” \nमनमोिहनी ठमैक गेली, मुदा िच/g2णण तू मा/g304 सैबक मन अखनो प/g27धीक िवचारमे लटकले छेलैन। बजला- \n“कनी सोझरा कऽ बिजयौ ने।” \nिववेक बाबू- \n“बेकती आ पिरवार-ले मूल-भूत जे खगता अिछ, ओइ सभपर नजैर रखक चाही। जँ से निह रहत तँ \nकखनो ढनमना जाएत आ भा/g272 य -तकदीरक/g243 कोसए लगबै। पिरवारमे चािरटा ब/g274 चा अिछ, चा/g2आ5क लेल अपन \nओहन सोच बनाउ, जइसँ बेटा-बेटीक आगू भिवसमे दोखी नइ बनी।” \n◌ \nश/g2ध2 द सं/g271 या : 2621, ितिथ : 11  माच/g3आ1 2017 \n  \n‘/g30ं मृित शेष’ लघु क था सं/g3ध1हसँ साभार ...। \n \n  \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n45 \n \n[1]  दोसर िबआह करब बरिजत \n[2]  समय \n[3]  घरक मािलक- बेटापर \n[4]  सासु-पुतोहु \n[5]  िच/g312न कएल मािटक घेरा \n \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nराजदेव म/g2ण3 ड लक दूटा बीहैन कथा \n  \nिभतिरया चोट  \nचाहक दोकान लग िकछु लोक ठाढ़ छल आ िकछु बैसल छल। ग/g2ध0 पक छर/g312ा छुिट रहल छेलइ। \nिवषय छेलै- आइ-काि/g2धण हक लोक सभटा काज /g304 वाथ/g371क कार ण करै छइ। \nमुदा हम ऐ बातपर अड़ल छेलॱ जे िकछु काज लोक ओहनो करैत अिछ जइमे कोनो /g304 वाथ/g3आ1 नइ रहै \nछइ। जइ काजक/g243 ‘उपकार’ कहल जाइ छइ। \nएम.एल.ए.क चुनाउ होइबला छेलइ। चुनाउक समैमे तँ पुिलसक/g243 जेना प/g3आ3िख लगले रहै छइ।  \nतखैने ओइठाम एकटा पुिलिसया गाड़ी /g2आ5कल। /g2आ5कल निह बल्  िक रोकए पड़लै। कारण छेलै, एकटा \nसाइिकल सड़केपर ठाढ़ छेलै आ साइिकलबला केतौ चिल गेल छल। \nएकटा िसपाही गाड़ीसँ उतैरते बाजल- \n“केकर साइिकल िछयौ रौ? साहैबक गाड़ी /g2आ5कल छइ। हटेब/g370 ज/g2धण दी आिक देखबीही।” \nमुदा िकयो साइिकल हटेबाक लेल निह आएल। िसपाही पूरा तमसा गेल छल। ओकर रौ/g40आ /g2आ5प देख \nहम जेना भीतरसँ डेरा गेल रहॱ। हम तेजीसँ गेलॱ आ साइिकलक/g243 हटबए लगलॱ। कमजोर रहने कनी \nअि/g304 थरसँ हटबै छेलॱ। डरेबर बार/g2ध4 बार हॉन/g3आ1 बजा रहल छेलइ। िसपाही ड/g2ण3 टासँ हमरा पजरामे गॲजी मारैत \nबाजल- \n“तोहर खितयानी रोड िछयौ। टेर मारैत केना चलैए! देखै नइ छै जे साहैबक/g243 लेट होइ छइ !”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n46 \n \nहड़बड़ाइत आगू बढ़लॱ िक रोडक कातमे साइिकल नेने खिस पड़लॱ। \nचाहक दोकानपर लोक िठिठया कऽ हँिस देलक। पुिलिसया गाड़ी हॉन/g3आ1 दैत चिल गेल।  \nएक गोरे िटटकारी मारैत बाजल- \n“की यौ उपकारीजी, की भेल?” \nड/g2ण3 टासँ तँ कमे चोट लगल छल मुदा ‘की यौ उपकारीजी’ सुिनते िभतिरया चोट जेना कुहरा देलक। \nलोक िदस तकलॱ तँ लगल जेना नँगटे ठाढ़ छी। लाजे मुड़ी गॲतने िवदा भऽ गेलॱ।◌ \n \n  \n  \n  \nछोटकू दोस \nकृ/g303 णा/g303 ठीक मेला लगल छल। दू-तीनटा संगीक संगे मेलाक गेट िदस ठाढ़ छेलॱ। कृ/g303 ण -सुदामाक \nिम/g255तापर चरचा भऽ रहल छल।  \nएकटा संगी बाजल- \n“देिखयो जे कृ/g303 ण आ सुदामाक दो/g304 ती। एगो राजा आ दोसर रंक। दुनूक दो/g304 ती एकटा ऐितहािसक \nउदाहरण बनल अिछ ऐ जुगमे एहेन दो/g304 ती संभव भऽ सकै छइ।” \nदोसर संगी बाजल- \n“निह यौ, दो/g304 ती बरबैरमे होइ छै, तबे िनमाहलो जाइ छै, निह तँ ओ टुिट जाइए।” \nहमरा बाजए पड़ल- \n“केना निह भऽ सकै छइ। हमर बाबूजी आ जगाधर बाबू दुनूमे केना दो/g304 ती छइ। जगाधर बाबूक \nपिरवारमे तीन-तीनटा इ/g2णण जीिनयर छैन आ हमर बाबू िबलकुल गरीब, तैयो हमरा बाबूसँ हुनक परेम देिखयौ।” \nतखैने बगलमे एकटा कार /g2आ5कल।  \nगजाधर बाबूक संगे एकटा ऑिफसर कारसँ उतरल। हम गजाधर बाबूक/g243 देखते पएर छुिब /g2आ2णाम \nकेिलऐन। गजाधर बाबू बजला-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n47 \n \n“की रौ बाबू ठीक छौ ने?” \nकहलयैन- \n“जी ठीके छिथन।” \nगजाधर बाबू सँगे आगू बढ़ैत ऑिफसर पुछलकैन- \n“के छी ई बालक? सं/g304 कारी बुझाइत अिछ..!” \nमुँह घॲकचबैत गजाधर बाबू बजला- \n“धुर, छोड़ू ने। एकटा छोटकू दोसक बेटा छी।” \nगप करैत दुनू गोरे आगू बिढ़ गेला। \nगपक/g243 झ/g3आ3पैले हम िकछु बाजए चाहलॱ िक िब/g274 चेमे एकटा संगी चद-दे किह देलक- \n“चुप रहू यौ छोटकू दोसक बेटा।” \nहमर बोलती ब/g3ण2 भऽ गेल छल। ◌ \n  \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nडॉ. कैलाश कुमार िम/g257  \n  \nलोक वेद आ /g30उयवहारक पाबिन मधु/g257ावणी  – मानवशा/g304/g255ीय िववेचन  \n  \nएक बेर /g2आ2ोफेसर /g27आयोितं/g40आ जैन एकाएक हमरा पुछलिन , \"िमिथला म/g370 कुन चीज़ िथक जे लोक आ \nशा/g304/g255 , सब कला के एक स/g315े जोड़ने अिछ ?\" \nहमरा भेल की उ/g254र देल जाय ?  संयोग सँ िकछुए िदन प िहने मधु/g257ावनी कथा म/g3आ3 सँ सुिन रेकॉड/g3आ1 केने \nरही आ बाद म/g370 ओकरा िलखने रही। भेल ई एक उ/g254र भ सकैत छैक। हम झट दिन कहिलय/g2णणह  , \n\"मधु/g257ावणी पाविन ”।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n48 \n \nहमर उ/g254र सुिन /g2आ2ोफेसर जैन बहुत /g2आ2स/g3ण2 भेला। कहलिथ , \"िबलकुल स/g2ण4य कहैत छी। यैह सही \nउ/g254र अिछ। अह/g3आ3क िमिथला म/g370 ई गजब के पाविन अिछ जे अनेक तरहक /g253ान , िश/g252ा, कला, के िसखबाक \n/g2ध0लेटफाम/g3आ1 नव /g301याहल लड़की लेल तैयार करैत अिछ। ई एक एहेन पाविन अिछ जे लोक आ शा/g304/g255 के \nजोड़ैत अिछ। अह/g3आ3क जवाब सँ हम संतु/g41आ छी। \" \nबात पर हम अतेक गौर निह केलॱ। कतेक िदन सँ मधु/g257ावणी पर िकछु िलखबाक  इ/g274छा अिछ मुदा \nआलस आ िकछु आन कारणे निह िलख पािब रहल छी। सिवता झा खान केर एक /g2आ2/g311 ओहो अित लघु /g2आ2/g311 \nअनेक िदशा के दरब/g27आजा खोिल देने अिछ। जबाब एक ठाम सँ भेटब असंभव। खेपे खेपे अनेक ठाम सँ \nआनय पड़त। सैह क रहल छी। अिह बात पर सिवता जी कहलिन, \"आब थोड़ेक मधु/g257ाव णी पर िलखू\"। \nहुनका निह कहबाक िह/g2ध4मत निह भेल। म/g3आ3 के कहल मधु/g257ावणी कथा के फेर पढनाई शु/g2आ5 केलॱ। ओिह म/g370 \n/g2आ2ोफेसर /g27आयोितं/g40आ जैन केर िज/g253ासा (अथवा खोज) आ सिवता झा खान के िज/g253ासा केर त/g2ण4/g2ण4व ताकय \nलगलॱ। पिहल बेर म/g370 लागल िकछु छैक ज/g2आ5र। फेर भेल , \"कतेक छैक?\" \nकतेक छैक आ कत-कत छैक तािह बातक रह/g304य तकबा लेल ओिह कथा के अनेक बेर पढ़लॱ। \nएक मैिथल समाजक सद/g304य के नाते पढ़लॱ। एक मानव िव/g253ान केर छा/g255 के /g2आ5प म/g370 पढलॱ। सब सँ पैघ \nबात ई जे एक िज/g253ासु के /g2आ5प म/g370 पढलॱ। हमरा जे भेटल सँ हमरा जनैत अपूव/g3आ1 बात छैक। अपन /g253ान आ \nसमझ के िहसाब सँ ओकर संि/g252/g2ध0त /g301या/g271या क ' रहल छी। \nमधु/g257ावणी अपन िमिथला म/g370 िववाहक प/g25आात  13-15  िदन धिर के पाबिन छैक। जािह म/g370 नाना तरहक \nफूल, पात, फड़ लो/g3ण7नाई , पूजा केनाई, गीत गेनाई,िवध बेबहार के संपादन, िनयम िन/g417ा के पालन , आ /g2आ2ित िदन \nकथा केर एक अथवा अनेक /g2आ2संग के समूह म/g370 बैस सुननाइ शािमल छैक। बरखा ऋतु म/g370 भेलाक कारने \nएकर नाम मधु/g257ावणी बहुत साथ/g3आ1क लगैत छैक। अगर िव/g304तृत फलक पर उदार भाव सं देखबैक त किह \nसकैत छी जे मधु/g257ावणी अपन िमिथला म/g370 िमिथला बला /g304टाइल के हनीमून छैक। बरसातक मधुमास आ \nतािह के मधुराित के जे आनंद िमिथला म/g370 छैक से कह/g3आ3 – /g2आ2ेमान/g2णणद , परमान/g2णणद ! \nमधु/g257ावणी व/g304तुतः एक स/g2ध4पूण/g3आ1 पाबिन छैक जािह म/g370 लोक आ शा/g304/g255 , पु/g2आ4ष आ /g2आ2कृित , मनुख के \n/g2आ2कृित केर अवयव जेना पािन , नदी, पोखिर, गाछ, झाड़-पात, ल/g254ी-फ/g254ी, फूल-फल; जीव-जंतु, स/g3आ4प , कीड़ा; धरती-\nअकास, सम तल आ पहाड़ आिद के बीच कोना सा/g2ध4य बनबैत सबहक संगे कोना जीबी, कोना रही तकर \nिश/g252ा, बि/g2धणक /g301यवहािरक िश/g252ा देल जैत छैक। कोना /g304थानीयता के स/g2ध4मान करैत सम/g3ध1ता के भाव के \n/g304वीकार करी, से िश/g252ा देल जैत छैक। िश/g252ा /g270लास /g2आ5म सं अिधक ओपेन िथएटर जक/g3आ4 पिरवेश म/g370 देल \nजैत छैक। जतय एक म/g3आ4जल कथा वािचका अपन कथा के /g253ान सं आ अहु सं अिधक कथा कहबाक \nशैली सं नव /g301यिहता के एक -एक कथा के खोइंछा छोड़ा-छोड़ा सुनबैत रहैत छिथ। जखनओ कथा वािचका \nकथा कहैत छिथन त ओ हरेक पा/g255 के अपना म/g370 समािहत क लैत छिथन। कथा केर पा/g255 जक/g3आ4 \nहंसनाइ, गेनाई, नहु-नहु बजनाई, जोर सं िचिचयेनाइ, नाना तरहक जीव जंतु केर आवाज िनकालनाइ, कहबाक \nशैली म/g370 उपर नीचा के भाव /g301य/g270त केनाई , सब िकछु सव/g37आ/g254म। अिभनय केर पराका/g417ा। ई एक एहेन /g304टेज \nहोइत छैक जािह म/g370 /g304/g255ी, पु/g2आ4ख , देवता, दानव, जीव-जंतु, सबहक भूिमका मा/g255 एक कलाकार के करय पड़ैत  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n49 \n \nछैक – वैह ए/g270टर , वैह डायरे/g270टर। बीच म/g370 कुनो /g40धेक निह। कतॱ सं कुनो सहयोग निह।  मुदा बाह रे \nपरंपरा िमिथला भूिम के आ बाह रे मैिथलानी! हरेक कथा वािचका अपन दािय/g2ण4व केर पालन बेजोड़ दंगे \nउ/g2ण4कृ/g417ता सं करैत छिथ। अतेक /g2आ2भावी ढंग सं जे, जे पूजैत छिथ से त कथा सुनबाक हेतु बैसते छिथ \nहुनका संगे आनो  /g304/g255ीगन सब सुनैत रहैत छिथ।  जेहने कलाकार तेहने दश/g3आ1क – दुनू के बीच परफे/g270ट \nहारमनी। आ किनया के की कहब ओ चुपचाप एक गंभीर िश/g303या जक/g3आ4 कथा वािचका के हरेक श/g2ध2द के \n/g253ान/g2आ5पी अमृत के एक एक बूंद मािन िपबैत रहैत छिथ।  \nएिह म/g370 भूिम -िच/g255ण अथ/g3आ5त अिरपन केर /g253ान भेनाई सेहो आव/g302यक छैक। मधु/g257ावणी केर अिरपन म/g370 \nवग/g3आ5कार बॉड/g3आ1र के भीतर सु/g2आ4ज , चान, कलश, पुरहर,पाितल, साठी (षि/g41आका), मैना पात, नागक लटपटाएल \nजोड़ी, नव/g3ध1ह , नौमाि/g255का आ कमल फुल के िब/g2ध4ब के /g2आ5प म/g370 गौरी, कुसुमावती, िपंगला, लीली आ चनाई आिदक \nसमावेश बहुत /g301यवि/g304थत ढंग सं कैल जैत छैक। एक गोट नव डाबा पर मािट आ गोबर सं प/g3आ4च टा स/g3आ3प \nबना सािट देल जैत छैक। प/g3आ4चो स/g3आ4पक थुथुन म/g370 दुिभ खोईस देल जैत छैक। अिरपन काढब अथवा पारब \nम/g370 सब िब/g2ध4ब के /g304थान , िदशा, कोण, /g304व/g2आ4प आिदक /g253ान आ शैली म/g370 िन/g303णात भेनाई अिनवाय/g3आ1 होइत छैक। \nचूँिक ई पाबिन अिहबात, वंश बृि/g320 एवं वर आ किनया के शुभ सँ जुड़ल छैक त/g3आ4िह परफे/g270शन म/g370 किनकबो \nकोताही के गुंजाइश निह रहैत छैक। \nपूजा म/g370 /g301यवहिरत साम/g3ध1ी सं पता चलैत छैक जे बािलका के अहू बातक /g2आ2िश/g252ण देल जैत छिन जे \nओ सब ब/g304तु के जािन लेिथ। /g2आ2तीका/g2ण4मक गौरी बनेबाक हेतु हरिद , कुसुमक फूल, िसंदुर, पान आ मेथी के \nपीिसक’ एक गोल आकृित केर /g2आ2ितमा बना नव ढोरल सरबा म/g370 ठाढ़ क देल जैत छैक। एकरा अलावे मैना \nपात,नेवो, नीम, दूध, केरा पात, फूल, काजर, अरबा \nचाउर, चुडा, चुडलाई, चीनी, लाबा, आम, कटहर, केरा, अंकुरी, दही, सुपारी, बड़की-छोटकी \nइलायची, जाफ़र,लॱग, बड़का छोटका हडरी, बहेड़ा, नीमक पात, अमतौआ अनार, पखुआ, कुश, धािमक पात आिद \nके /g2आ2योग होइत छैक। अिह म/g370 अिधक/g3आ4श ब/g304तु के एक नव व/g304/g255 म/g370 रािख एक पोटरी बना देल जैत छैक \nजकरा िबनी कहल जैत छैक। ए िह िबनी के गौरी आ िबषहिर के /g304व/g2आ4प मािन भोर स/g3आ3झ पूजा अिनवाय/g3आ1 रहैत \nछैक। \nमधु/g257ावणी पूजा आ कथा नागपंचमी िदन सं /g2आ2ारंभ भ जैत छैक। /g2आ2ितिदन पूजा भेल आ /g304/g255ीगन सब \nपूजा सं पिहने आ पूजाक बाद गीत गेलिथ। पूजा म/g370 सं/g304कृत आ मैिथली केर अ/g322ुत िम/g257ण बला श/g2ध2द आ \nम/g2णण/g255 भेटैत छैक य/g324िप पि/g2ण3डत जी के कुनो भूिमका एिह म/g370 निह रहैत छिन। एक अनुभवी मिहला अ/g2णणय \nमिहला केर सहयोग सं एिह काय/g3आ1 के संपादन म/g370 किनया के िनद/g371िशत करैत छिथन। सब चीज़ सटीक होइक \nतकर िवशेष /g2ण7यान रहैत छैक। गौरी पूजन केर एक म/g2णण/g255 देखू त सं/g304कृत आ लोक श/g2ध2दावली के सुखद \nजोग पर आनंिदत हैब: \n  \n“ऐ गौरी! महामाये, चानन डािर तोडैत एलहुं, सोहाग-भाग बटैत एलहुं, फूलक माला अह/g3आ3 \nिलअ, सोहाग-भाग हमरा िदअ, /g304वामी-पु/g255 सिहत गौय/g371 नमः। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n50 \n \n  \nफेर पूजा करक िवधान आ ककर बाद ककर पूजा करी तकर िव/g304तृत /g301या/g271या आ /g2आ4परेखा िनध/g3आ5िरत \nरहैत छैक। एिह /g3णधम म/g370 गौरी केर पूजा के बाद कलश केर पूजा, िबषहिर केर पूजा, तकर बाद लगातार \nवैरिसक, चनाइ नाग, कुसुमावती, िपंगला, लीली नाग, शतभिगनी सिहत गुसाउिन नाग, सािठ आिदक पूजा होइत \nछैक। पूजा केर समाि/g2ध0त पर अनेक िवनती जकरा बीनी कहल जैत छैक केर गायन मिहला सब उ/g274च /g304वर \nम/g370 भि/g270तभाव सं करैत छिथ। प/g3आ4च बीनी म/g370 अि/g2णणतम बीनी ई /g2आ2मािणत करबा लेल तक/g3आ1संगत छैक जे कोना \nएिह पाबिन म/g370 सब व/g304तु संगे स/g322ाव आ संग रहबाक उि/g270त /g301या/g2ध0त छैक : \n  \nदीप-दीप हरा जाथु घरा। मोती-मािनक भरथु घरा।।  \nनाग बढ़थु, नािगन बढ़थु। पेg3ईड़च बिहन िबषहरी बढ़थु।।  \nबाल बसेgण88त भैया बढ़थु। डाढी-खॲढी मौसी बढ़थु।।  \nआशावरी पीसी बढ़थु। बासुकी राजा नाग बढ़थु।।  \nराही शेgणंणद लए सुती। केg3ईड़सा शेgणंणद लए उठी।।  \nहोइत ेgणईणात सोना कटोरा मेg37व दूध -भात खाई।।  \nसेg3ई3झ सुती ेgणईणात उठी पटोर पिहरी कचोर ओढ़ी।।  \nेgड़वंेg33णाक देल कोदािर िवेg3व3णुक चेg3ईड़ेgणआवल बाट।।  \nभाग-भाग रे कीड़ा-मकोड़ा। तािह बाट आओताह ईेgणआ8र महादेब।।  \nपडल गेgणईड़ड़ केर ढाठ। आसितक - आसितक, गेgणईड़ड़ - गेgणईड़ड़ ..  \n  \nआब एिह गीत संग िमिथला चलू। िमिथला म/g370 बरसात के समय म/g370 खेत -पथार, पोखिर इनार, कलम-\nगाछी सब िकछु पािन सं भिर जैत अिछ सावन-भादब म/g370। आब स/g3आ3प आ नाना तरहक कीड़ा-मकोड़ा पािन के \nडर सं उचगर आ /g2आ4ख /g304थान िदस आबय लगैत अिछ। मालक घर , मनुखक घर, चार, दरब/g27आजा आ कत -कत \nनिह आिब जैत अिछ। अयबाक उ/g31धे/g302य कुनो ककरो छित पहुचेबक निह अिपतु पािन सं /g2आ2ाण र/g252ा आ \nभोजनक /g2ध2यॲत रहैत छैक। आ ठीक अही समय म/g370 मधु/g257ावणी पाबिन पूजल जैत छैक। एकर उ/g31धे/g302य  छैक जे \nहे नाग आ आन कीड़ा-मकोरा सब जेना मनुखक वंश वृि/g320 होइत छैक तिहना तोरो सबहक होब। मनुख आ \nतॲ एक संग दोसर के र/g252ा करैत एिह पृ/g2ण5वी पर िनवास करैत रह। तोरा खेबाक लेल व/g304तु आ पीबाक हेतु \nहम दूध अिप/g3आ1त करैत छी। हमरा, हमर पित के आ सगा-स/g2ध4ब/g2णणधी के तॲ /g252ित निह पहुचाबह. हे नाग आ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n51 \n \nकीड़ा मकोरा के /g304वामी िशव , हम अह/g3आ4के पूजा अच/g3आ1ना करैत छी। हे तं/g255 केर ज/g2णणमदाता, हम अह/g3आ4के िनवेदन \nकरैत छी, अह/g3आ3क यशगान करैत छी जे सब संगे हमरो सबहक र/g252ा क/g2आ5। हे नाग अह/g3आ3 र/g252ा क/g2आ5 , हे ग/g2आ4ड \nअहुं र/g252ा क/g2आ5। अिह गीत के अगर /g2ण7यान सं सुनब त लागत जे ई गीत कम आ तं/g255क म/g2णण/g255 अिधक \nअिछ। एकरा गेबाक अंदाज, /g304वर सब िकछु अलग छैक। महादेब संगे /g40ध/g332ा, िव/g303णु केर सेहो गोहरायल जैत \nछिन एिह गीत म/g370।  \nगाय केर गोबर, दूध आिदक /g2आ2योग गाय केर उपयोिगता के देखबैत छैक ओतिह नाना तरहक व/g304तु \nके /g2आ2योग सब म/g370 सामंज/g304य। पाबिन त मूलतः /g40धा/g332ण आ कण/g3आ1 काय/g304थ म/g370 होइत छैक मुदा एकर िवधान आ \nसाम/g3ध1ी के जुटान म/g370 अनेक जाित के सहभािगता होइत छैक। उदहारण के /g2आ5प म/g370 सरबा, म/g315ल कलश \nकु/g2ध4हार सँ;डाला, िबयिन, चंगेरा आिद डोम सँ; लहठी चूड़ी आ अ/g2णणय व/g304तु लहेरनी सँ एवं अ/g2णणय साम/g3ध1ी बज़ार \nसँ आनल जाइत छैक। ई सामंज/g304य कथो म/g370 अनेक ठाम अनेक /g2आ2संग आ उप -/g2आ2संग म/g370 भेटैत छैक। कथा \nकेर मूल नायक आ नाियका - बाला लख/g370/g40आ आ िबहुला, बिनया अथ/g3आ5त सौदागर समाज सँ छैक। तं/g255 के \n/g253ान , गूढ़ रह/g304य जे बुझबैत छैक से धोिबन छैक , धािम केर चच/g3आ1 सेहो होइत छैक जे छोट  जाित केर छैक। \nकथा /g304थानीयता के सीमा के सेहो तोरैत एकरा साव/g3आ1भौिमक बनबैत छैक। से कोना?  ऐना जे चिर/g255 सब \nिमिथला सँ बाहर के सेहो छैक। कथा म/g370 अनेक देवता, देवी, गण के भूिमका छैक। सब एक /g301यवि/g304थत आ \nसम/g2णणवय के िवधान के िनम/g3आ5ण करैत छैक।  \nआब पूजा के िविधवत समाि/g2ध0त  के बाद कथा /g2आ2ारंभ होइत छैक। एक अनुभवी मिहला िजनकर /g304मरण \nशि/g270त , उ/g274चारण आ कहबाक शैली के संगे गीत आ फकरा सुनेबा म/g370 महारत रहैत छिन से एिह काय/g3आ1 के \nसंपादन करैत छिथ। कथा प/g3आ4चो बिहनी िबषहिर सं शु/g2आ5 होइत छैक। कोना एक बुिढ़या एक िचकनी पात म/g370 \nलहलहाइत प/g3आ4च सापक पोआ के देखैत अिछ। आ बूढी के गाम आिब ओकर वृता/g2णणत कहब सं पूजाक प/g320ित \n/g2आ2ार/g2ध4भ होइत छैक। फेर िबषहरी के ज/g2णणम होइत छिन।  \nदोसर िदन केर कथा एक नव मोड़ लैत छैक कारण एिह म/g370 एकाएक मनसा के /g2आ2वेश होइत छिन। \nमनसा के /g2आ2वेश होइते मातर नाग आ तथाकिथत पैघ देवता (/g40ध/g2ध4हा, िव /g303णु एवं अ/g2णणय ) के बीच आ दुनु के भ/g270त \nके बीच /g325/g2णणद /g2आ2ारंभ होइत छैक। िबहुला आ चंदु सौदागर /g270लािसक देवता के पूजक छिथ िजनका मनसा जे \nमूल /g2आ5प सं नागक देवी छिथ आ िजनका बारे म/g370 इहो कहल जैत छैक जे ओ िशबक मानस पु/g255ी छिथ , केर \nसंग /g325/g2णणद। चंदु सौदागर मनसा के अि/g304त/g2ण4/g2ण4व के /g304वीकार निह कर चाहैत अिछ फल/g304व/g2आ5प मनसा अपन \nनाग-नािगन सं ओकर सब संतान के डंिस क ख़तम केने जा रहल छैक। ओकर अि/g2णणतम बालक केर नाम \nबाला लखे/g2णण/g40आ छैक जकरा बारे म/g370 ई छैक जे ओकर जािह िदन िववाह हेतैक ओही िदन मनसा के स/g3आ3प \nओकरा डंिस लेतैक आ अिह तरहे चंदु सौदागर के वंश समा/g2ध0त। आब चंदु की करे ?  धैय/g3आ1 सं काज लैत \nअिछ। चंदु के पता चलैत छैक जे िबहुला  नामक एक लड़की छैक जकरा अख/g2ण3ड सोहागबती रहबाक \nवरदान छैक। चंदु अपन पु/g255 बाला लखे/g2णण/g40आ केर िववाह िबहुला सं कर दैत छैक। दुनू लेल एक शीशा के \nघर बनैत छैक। मुदा स/g3आ3स लेबाक हेतु एकै र/g254ी भूर छोिड दैत छैक। ओिह भूर सं अपन नाग के भेिज \nमनसा बाला लखे/g2णण/g40आ के डंिस लैत छैक।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n52 \n \nआब की हो? िबहुला कहैत छैक, “ एक केरा के थामक नाव बना ज/g2आ4री के सामान रािख हमरा बैसा \nिदय। हम अपन पित के माथ अपन कोरा म/g370 ल नदी के /g2आ2वाह संगे बहैत एकर कुनो समाधान करय  चाहैत \nछी।” सैह /g301यव/g304था होइत छैक। िबहुला अपन पित के लाश लेने नदी म/g370 चलल जा रहिल अिछ। लाश \nआब गलनाई शु/g2आ5 भ गेलैक मुदा िबहुला के िह/g2ध4मत एखनो दृढ़ छैक। जैत -जैत एक ठाम देखैत छैक जे एक \nधोिबन निदक कछेर म/g370 कपडा धो रहिल छैक। ओकर एक छोट ब/g274चा बेर -बेर ओकरा परेशान क रहल \nछैक। तंग आिब धोिबन अपन ब/g274चा के कंठ मचोिड दैत छैक। ब/g274चा मिर जैत छैक . आब धोिबन िनि/g25आ/g2णणत \nभ कपडा धोबैत अिछ। िबहुला के बड़ आ/g25आय/g3आ1 भेलैक ! “कोना एक माय अपन संतान के छोट बात लेल \nजान मािर सकैत अिछ?”  िबहुला सोचैत छैक। िबहुला के होइत छैक जे ज/g2आ4र अिह म/g370 कुनो रह/g304य छैक। \nआब ओ अपन नाव के कात लगा दूर सं धोिबन के िनिर/g252ण करैत छैक। जखन कपड़ा धोआ जैत छैक त \nधोिबन नदी सं अँजुर म/g370 पािन ल म/g2णण/g255 पढ़ैत ब/g274चा पर फेकैत छैक . पािन पिरते देरी ब/g274चा फुरफुरा क उिठ \nजैत छैक। िबहुला बुिझ जैत छैक जे ई धोिबन सामा/g2णणय मिहला निह अिछ। ओकरा ह/g3आ4क लगबैत अपन \n/g301यथा कहैत छैक। आब कहानी म/g370 अते सं तं/g255क पूण/g3आ1 या/g255ा शु/g2आ5 होइत छैक। धोिबन के कहला पर बाला \nलखे/g2णण/g40आ के लाश के ओतय छोिड दुनू गोटे िशव लोक म/g370 जैत छैक। बीच म/g370 अनेक कथा आ कथा केर \nउपकथा अबैत छैक। िबषहरी के कथा आ हुनकर बारह नाम – जगत \nगौरी, मनसा, जर/g2ण4का/g2आ5 , वै/g303णवी,िस/g2ण7/g333ोिगनी, नागे/g25णरी, शैवी, जर/g2ण4का/g2आ5 -ि/g2आ2या, नाग-भिगनी, आसितक माता, िबषहरी एवं \nमहा/g253ानयु/g270ता।  \nकथा खेपे-खेपे चलैत रहैत छैक – मंगला-गौरीक कथा, पृ/g2ण5वीक उ/g2ण4पित केर कथा, समु/g40आ -मंथन केर \nकथा, सतीक कथा, पितव/g3आ2ताक कथा, महादेब केर पिरवारक कथा, गंगाक कथा, गौरीक जनम, गौरीक \nतप/g304या, गौरीक िववाह, मैनाक मोह भ/g3आ4ग , काित/g3आ1क आ गणेश केर ज/g2णणम , सं/g2ण7या केर िववाह आ लीली केर \nज/g2णणम ,पितव/g3आ2ता सुक/g2णणयाक कथा, बाल बस/g2णणत केर कथा, गोसाउिनक कथा, /g257ीकर राजा केर कथा, आ अंत म/g370 \nगणेश भगबान /g325ारा सोहाग माथब।  \nअिह बीच िब हुला केर कथा चलैत रहैत छैक। कथा सब म/g370 तं/g255 छैक , बुझौअल, छैक, गीत छैक, सब \nिकछु छैक। कथा म/g370 िह/g2णणदू धम/g3आ1 के बहुत मूल त/g2ण4व के /g253ान सेहो छैक। /g304/g255ीगन के /g301यवहार , ओकरा समाज \nम/g370 रहबाक लूिर , पित, संतान, /g257े/g417 , देवता, िपतर, आिदक स/g2ध4मान आिदक /g253ान भेटैत छैक।  ऊँच-छोट के भेद \nके कोना पािटक जीवन के चलेबाक चाही तकर /g2आ2िश/g252ण देल जैत छैक। सब /g2आ2मुख धािम/g3आ1क चिर/g255 आ \nआदश/g3आ1 मिहला के स/g2ध4ब/g2णणध म/g370 िववरण देल जैत छैक। अिह तरहे मधु/g257ावणी केवल पाबिन निह अिपतु 13-\n15  िदनक काय/g3आ1शाला होइत छैक जािह म/g370 एक लड़की के ससुर जयबा सं पूव/g3आ1 आ गृह/g304थी स/g2ध4हारबा सं पिहने \nएक /g2आ2िशि/g252त मिहला बना देल जैत छैक। ओ ब/g274ची सं दुलिहन आ फेर दुलिहन सं गुनमित नािर अथवा \nस/g2ध4पूण/g3आ1 मैिथलानी बिन जैत अिछ।  \nमधु/g257ावणी म/g370 नाग नािगन के मनु/g303य /g304व/g2आ4प म/g370 क/g2धणपना कैल जैत छैक आ तदनुसार हुनका लेल \nव/g304/g255 , /g257ृंगार , आभुषण सब िकछु सं मोन म/g370 सुसि/g27आजत के गीत गािब /g304मरण कैल जैत छैक। एक गीत देखू: \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n53 \n \nिपयरी अँचरी िबषहरी के नामी-नामी केस।  \nघुमैत एली िबषहरी ितरहुत देस।  \nतोहरो िसंगार िबषहरी लाबा आ दूध।  \nहमरो िसंगार िबषहरी िसर के िसेgण88दूर।  \nतोहरो िसंगार िबषहरी कोर भिर पूत।  \nफल बीच गुअबा नवेद बीच पान।  \nदेवी बीच िबषहरी मैया दोसर निह आन।  \n  \nमधु/g257ावणी एक िहसाबे मिहला के स/g254ा के /g2आ2तीक अिछ . सब काज, िवध, म/g2णण/g255 - पूजा मिहला /g325ारे \n/g2आ2ितपािदत होइत छैक। पु/g2आ4ष केर कोनो भूिमका निह। तं/g255 के शि/g270त एहेन जे छोट -पैघ सब एक ठाम आिब \nजैत अिछ। सब तरहक देवता म/g370 आपसी सौहा/g324/g3आ1 के सूचक अिछ मधु/g257ावणी।  \nअंत म/g370 सब ठाम होइत नदी केर कछेर केर धोिबन संगे िबहुला वापस अबैत अिछ . बाला लखे/g2णण/g40आ के \nलाश म/g370 /g2आ2ाण आिब जैत छिन। ओ आरो सु/g2णणदर आ सोहनगर भ जैत छिथ। चंदु सौदागर के सब बेटा आ \nस/g2ध4पित फेरो आिब जैत छैक। ओकर सब बेटा सेहो िजिबत भ जैत छैक। चंदु आब आन देवता संगे अपन \nपुतहु के कहला पर िबषहरी आ मनसा के पूजा अच/g3आ1ना शु/g2आ5 क दैत अिछ। सब िकछु शुभ होमय लगैत \nछैक। \nएिह पाबिन आ कथा के जे /g2ण7यान सँ सुनल जाय आ एकरा गुनल जाय त पता चलैत छैक जे \nशा/g304/g255 पर लोक जेना कतौ-कतौ भारी पड़ैत हो! अंततः, चंदू सौदागर के भले अपन पुतहु आ बेटा के \nकारणे, मनसा देवी आ िवषहरी के /g2आ2भु/g2ण4व मानबाक हेतु बा/g2ण7य होमय पड़ैत छैक। एिह कथा म/g370 एक बात /g304प/g41आ \nई होइत छैक जे अगर बहुत बात शा/g304/g255 मय/g3आ5दा के नाम पर बहुत बात अथवा ि/g3णधया अथवा दृ/g41आा/g2णणत देबा \nलेल मना क दैत छैक मगर लोक ओही बात लेल ओकर /g301यवहािरक प/g252 के देखैत उदार भ जाइत छैक। \nउदाहरण के /g2आ5प म/g370 लोके म/g370 ई िह/g2ध4मत भ सकैत छैक जे गौरी के िछनािर कह/g373न ; महा मय/g3आ5िदत महादेव के \nमैथुन आ काम कर ि/g3णधया म/g370 िल/g2ध0त देखा देिन। य/g324िप उ/g31धे/g302य िश/g252ा /g3ध1हण करक होइत छैक। एकर एक \nअथ/g3आ1 एहो भ  सकैत अिछ जे नव /g301याहता के ई बता दी जे काम अथवा यौन ि/g3णधया शा/g25णत /g2आ2ि/g3णधया छैक। \nएकरा मनु/g303य आ िजव जंतु के बाते छोिड़ दी देवता, देवी सब /g304वीकार करैत छिथ सृि/g41आ के चलेबाक हेतु \nअिह म/g370 संल/g272न रहैत छिथ। ई कदािचत सफल गृह/g304थ जीवन जीबाक मूल मं/g255 छैक।   \nमधु/g257ावणी पाबिन केर िलंक सू/g255 छैक मनसा आ िवषहरी केर आराधना। मनसा अथ/g3आ5त नागक देवी। \nमनसा आथ/g3आ1त ओहेन देवी िजनका शि/g270त त छिन मुदा हुनकर स/g254ा मानबाक लेल मु/g271यधारा के देवी देवता  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n54 \n \nकेर भ/g270त सब सहज भाव सँ तैयार निह अिछ। मनसा एक एहेन देवी छिथ जे अपन छोट /g304व/g2आ4प अथ/g3आ5त \n/g304थानीय /g304व/g2आ4प के िव/g304तार अिखल भारतीय /g304व/g2आ4प म/g370 करय चाहैत छिथ। मनसा के इ/g274छा छिन जे हुनका \nसब वग/g3आ1, जाित आ समाज के लोक पूजा करय, िहनकर गुणगान करय। मुदा ई काज ओतेक सहज निह \nअिछ। छोट जाित के लोक िहनकर स/g254ा के /g304वीकािर लेलक। /g304/g255ीगण सेहो ओही िदस िबदा भेली मुदा \nपु/g2आ4ख कोना मानत ?  ई किन पैघ /g2आ2/g311 अिछ। मनसा िहमालय सँ चलैत छिथ आ नेपाल , तराई बला \nिमिथला, भारत बला िमिथला, असम, ब/g3आ4/g272लादेश , बंगाल, ओिड़सा, होइत फेरो म/g2ण7य आ उ/g254र िहमालय धिर /g301या/g2ध0त \nरहैत छिथ - उ/g254राखंड , क/g302मीर , िहमाचल /g2आ2देश धिर। मनसा संगे िबहुला केर कथा \nनेपाल, िमिथला, ब/g3आ4/g272लादेश , पि/g25आम बंगाल , असम, उड़ीसा धिर मूल कथा सँग डािर-झािर म/g370 किन -मिन फेर बदल \nसँग चलैत रहैत अिछ। उ/g254राखंड आ िहमाचल म/g370 मनसा केर अनेक कथा /g2आ2चिलत अिछ। स/g3आ3प के /g2आ2भाव \nआ भय के /g304वीकार करैत लोक वग/g3आ1, समुदाय, िलंग आ जाितक सीमा सँ उपर उठैत मनसा देवी के सम/g252 \nनतम/g304तक होइत छिथ। यैह /g2आ2भाव िमिथला म/g370  सव/g3आ1हारा वग/g3आ1 म/g370 आ /g40धा/g332ण आ कण/g3आ1 काय/g304थ केर /g304/g255ीगण म/g370 \nभेटैत अिछ।   \nमुदा हमरा अगर हम समाजशा/g304/g255ीय ढंग सं मधु/g257ावणी केर िववेचन करैत छी त ऐना लगैत अिछ जे \nिपतृस/g254ा/g2ण4मक समाज िकछु अनरगल /g2आ2भाव एिह म/g370 िबध आ पूजा के नाम पर घुसा देने छैक जािह सं \nमानिशक /g304तर पर मिहला सब ओिह पर/g2ध4परा के नाम पर अपना के /g304वयम शोिषत आ /g2आ2तािरत करैत रहैत \nछिथ। अनेक ठाम सती केर मह/g2ण4/g2ण4व के गुणगान कथा सब म/g370 अनेक बेर अबैत छैक। धम/g3आ1, पूजा-\nपाठ, िगरह/g304ती, /g2आ2ेम -अनुराग, तं/g255 -म/g2णण/g255 , िपतृ, देवता, /g2आ2कृित , /g2आ2कृित केर अवयव – फुल, पात, स/g3आ3प , िचरै, धम/g3आ1 /g3ध1/g2णणथ \nकेर सार; िनक आ अधलाह म/g370 अंतर करब , पु/g2णणय आ पापक बीच अंतर आ िनक माग/g3आ1 केर चुनाव , मानवधम/g3आ1 \nकेर पालन,/g304/g255ी धम/g3आ1 केर िनव/g3आ1हन , आर ने जािन की की मुदा एिह पाबिन केर अि/g2णणतम िदन जे किनया के ठेहुन \nटेमी सं दगबक /g2आ2था अिछ से बड़ अमानवीय। बि/g2धणक ई किह सकैत छी जे सती /g2आ2था के ब/g3आ4चल िह/g304सा \nजक/g3आ4 अिछ। सब मिहला, माय, िपितयाईन, दाई, सखी-बिहनपा एिह बात सं दुखी रहैत छिथ जे कोना एिह \nजरैत टेमी के सेहो एक बेर निह तीन-तीन बेर धाह केर घाव के वद/g3आ5/g302त करती! पर/g2णणतु परंपरा लाचार केने \nछिन। की क सकैत छिथ? अगर िनक सं फोका हेतिन त अिचर सोहागबती हेती। पित के सब िकछु िनक \nहेतिन। तािह ओकर पालन हेबे करत। आब एकिह उपाय रिह जैत छिन जे सु/g2आ4ज भगवान सं िनवेदन कैल \nजाय जे ओ अपन रौशनी म/g370 ि/g311/g272धता आनिथ , अि/g272न कोमल भ जािथ , पानक पात ओना त शीतल होइत अिछ \nमुदा ओ आरो शीतल भ जाय जािह सं दागै काल बेटी शीतल के कम वेदना होिन,पाहून मधुर हाथ सं आंिख \nझापिथ, गंगाजल आ आन जल खूब ठंढक /g2आ2दान करय , टेमी के धाह मधुर-मधुर जरै, चानन केर लेप आरो \nशुिशतल भ जै जािह सं पर/g2ध4परा के िनव/g3आ1हन करैत किनया के ठेहुन दागल जा सकै: \n  \nशीतल बहथु समीर दहो िदश शीतल लथु उसासे।  \nशीतल भानु लहुक लहु उगथु शीतल भरल अकासे।  \nशीतल सजनी गीत पुिन शीतल शीतल िबध बेबहारे।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n55 \n \nशीतल मधुेgणआ7ावणी िबिध हो शीतल बसन िसंगारे।  \nशीतल घृत शीतल वेेgणईड़ बाती शीतल कािमनी अंगे।  \nशीतल अगर सुशीतल चानन शीतल आबथु मेg3ई3गे।  \nशीतल कर लय नयन झँपाबह शीतल देलहुँ पाने।  \nशीतल हो अिहबात कुमर सँग शीतल जल असनाने ।।  \n  \nगीत, िबध-बबहार सब िकछु शीतल होबक चाही। वर अपन कोमल हाथ सँ आँिख झापिथ, घी, बाितक \nस/g315े टेिमक अि/g272नक सेहो शीतल भ जाय , पवन शीतल मंद भ बहै, व/g304/g255 आ िसंगारक साम/g3ध1ी सेहो शीतल \nहोइक जािह सँ बेचारी नाियका अिह /g2आ2था के पालन करैत अपन ठेहुना के दगबा सकैथ।  \nएक गीत म/g370 त किनया केर माय आ आन मिहला स/g315े हुनकर कुमर अथ/g3आ5त वर सेहो अपन हाथ सँ \nओना त नाियका के आँिख झ/g3आ3पने रहैत छिथ मुदा वेदना देिख /g40आिवत भ जाइत छिथ। /g3आ0दय केर वेदना दुनू \nआँिख सँ नोर भ झहरै लगैत छिन: \n  \nआजु सोहािगन सहमल बैसल मुख िकयै पड़ल उदासे।  \nअेgणंड़बा मुख हेरय िकये कािमनी पल पल लैह उसासे।  \nकुमर नयनसँ नोर बहाबह गाइिन गाबिथ गीते।  \nबड़ अजगुत मधुेgणआ7ावणी िविध परम किठन इहो रीते।  \n  \nमधु/g257ावणी केर िवध -बेभहार त सब के िव/g2ण7वंसक आ /g304/g255ीगन के शारीिरक आ मानिशक शोषण केर \nएकटा वीभ/g2ण4स परंपरा बुझना जा रहल छिन। िधया के दद/g3आ1 हेतिन से बेचैनी सेहो छिन। िबधक पिहने आ \nिवधक बादक दद/g3आ1 हेतिन से जािन बहुत िचंितत रहैत छिथ। मुदा िवध के /g2ण4याग भला कोना सकैत छिथ ?  एिह \nम/g370 िधया के क/g2धणयाण छिन – अिचर सौहा/g272यवती होबाक क/g2धणयाण , पु/g255वती होबाक क/g2धणयाण। अतेक सु/g3ण2र पाबिन \nम/g370 मा/g255 ई िबध किन अ/g2णणक/g274/g250ल लगैत अिछ। एकरा समा/g2ध0त क देबाक चाही।  \nसमय बदिल रहल छैक। आबलड़की सब सेहो /g2आ2ितकार करक अव/g304था म/g370 छिथ। बाल िववाह \nिमिथला म/g370 समा/g2ध0त/g2आ2ाय अिछ।ठेहुन दगबा के /g2आ2तीक म/g370 केवल टेमी धाह उपर सं देखा िवध पूरा कैल जा \nसकैत अिछ। अतेक िनक पाबिन के मा/g255 ई छोट सन िबध जािह म/g370 िधया के सब उमंग आतंक म/g370 बदिल \nजैत अिछ, हमरा कोनादन लगैत अिछ। अिह टेमी बला पर /g304/g255ीगन , पु/g2आ4ष , सं/g304कृत के िव/g325ान िमल शी/g3ध2  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n56 \n \nिनण/g3आ1य लय एकरा समा/g2ध0त करिथ अथवा /g2आ2तीक मा/g255 राखिथ। ओना िक योक भावुक किह सकैत अिछ, मुदा \nहमरा ऐना बुझना जैत अिछ जेना िबना कुनो कसूर के सीता के अि/g272न परी/g252ा लेल जैत अिछ। सीता के म/g3आ3, \nिपितयाइन, जेठ बिहन, भौज सब मौन भेल तरपैत सीता के देखैत छिथ! ब/g3णआड भेल , एिह पर सोच \nआव/g302यक।  \nिनक आ अधलाह त सब परंपरा म/g370 रहैत छैक।जे हो मधु/g257ावणी एक बहुत उ/g254म पाबिन अिछ। \nएकर िनव/g3आ1हन होबाक चाही। ई अतेक पैघ िवषय िथक जकरा पर पूरा पोथी िलख सब बात पर गंभीरता सं \nिवचार राखल जा सकैत अिछ। मुदा सब बात अगर एत िलखब त फेर पढ़नाइ दुल/g3आ1भ। तािह अतय िवराम \nदैत छी। \n  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन म◌ंत/g301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nओम /g262काश  \nिवहिन कथा \nिवछोहक नोर \nपिछला साल कोिचंग करै लेल बेटीक नाम कोटामे िलखौने छलॱ। जखन ओकरा कोटामे छोिड़ क' आबैत \nरही तखन ओ ब/g3णआड  उदास छल। ओकरा बुझेिलयै जे हम िनयिमत /g2आ5प  सँ आिब भ/g370ट  करैत रहबै। मुदा \nनौकरीक झमेलामे फुरसित नै भ/g370टल  आ हम किहयो नै जा सकलॱ। साल पूरा भेला पर ओ डेढ़ मासक छु/g32आी \nपर गाम आएल छल। ऐ बेर ओकरा कोटा छोड़ै लेल फेर हमहॴ गेिलयै। ओकरा छोड़लाक उपरा/g2णणत  जखन \nवापसीक /g3धधेन  पकड़बा लेल हम टीसन आबैत रही तखन ओ कातर दृि/g41आसँ हमरा िदस तािक रहल छल \nएकदम चुपचाप। हमहुँ ओकरासँ नजिर चोरेने औटोमे बैिस गेलॱ। ओ हमरा गोर लागलक आ बेछोह कानय \nलागल। हमर आँिखमे सेहो जेना मेघ उमिड़ गेल मुदा ओइ मेघक/g243 रोकैत ओकरा बूझबय लागलॱ। रामायणक \nचौपाई मोन पिड़ गेल:- \nलोचन जल रहे लोचन कोना \nजैसे रहे कृपण घर सोना। \nखैर टीसन आिब /g3धधेनमे बैिस गेलॱ। जखने /g3धधेन  टीसनसँ घुसकल तखने ओकर कातर नजिर मोन पिड़ गेल \nआ लागल जे करेज फािट जायत। नोरक मेघ ऐ बेर नै मानलक। हम सहया/g255ी सबसँ नजिर चोरबैत /g3धधेनक  \nबाथ/g2आ5ममे ढुिक गेलॱ । बाथ/g2आ5मक  भीतर हमर मेघ बा/g2णणह  तोिड़ देलक आ हम पु/g312ी पािर क' कानय लागलॱ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n57 \n \nिवछोहक नोर आवाजक संग पूण/g3आ1 गितसँ बहय लागल मुदा हमर /g3णध/g2णणदन  /g3धधेनक  धड़धड़ीक आवाजमे िवलीन भ' \nगेल। \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n \n३. प/g324  \n३.१. आशीष अनिच/g288हार  -  किवता/ /g26ंबाइ  \n३.२.जग दीश च/g2णण/g40आ ठाकुर ‘अिनल’- २ टा गजल  \n३.३.राजीव रंजन झा- ३टा गजल  \n३.४.गुफरान जीलानी- झमटबा गाछ  \nआशीष अनिच/g288हार  \nकिवता \nफेर \n\"चुप ठोरक अवाज बहुत दूर धिर जाइ छै\" \n\"िस/g312ामे अवाज होइ छै नोट चु/g2ध0पे रहै छै\" \nएही िव/g25णासक  संग ओ चुप रहला बहुत िदन \nआ अंितम समयमे जखन िकछु बजबाक ज/g2आ5रित  बुझेलिन \nतखन कमजोर अंग संग नै देलकिन \n/g26ंबाइ  \nअपन पीठ अपने ठोिक लेिलयै हम \nअपन ग/g370द  अपने लोिक लेिलयै हम \nआनक गला घॲटलासँ की फायदा  \nअपन कंठ अपने मोिक लेिलयै हम \n  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n58 \n \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश च/g288/gं06 ठाकुर  ‘अिनल’ \n                                  \n२ टा गजल  \n1 \n  \nसभक/g370 कमल सामान बूझू \nसंगमे छिथ भगवान बूझू \n \n  \nबेटा पुतहु पौ/g255  और पौ/g255ी \nसभक/g370 गगनक चान बूझू \n \n  \nमोनक शाि/g2णणत  अमोल होइए \nएकरिह सोनक खान बूझू  \n \n  \nछला जे पव/g3आ1त  खािध बनला  \nसमय कते बलवान बूझू \n \n  \nबािढ़ और भूक/g2ध4पक  त/g3आ4डव  \nछटपट कोिट परान बूझू   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n59 \n \n \n  \nअिनल /g2ण4याग  िवनु िजनगी की  \nिवनु धानक खिरहान बूझू  \n         \n(वण/g3आ1- 11) \n2 \nदेखबामे नीक लागल सुनबामे नीक लागल \nश/g2ध2दक  इनार पोखिर  खुनबामे नीक लागल \n \n  \nआयल पहाड ज/g254े  सभ तूर सन बुझायल \n  मनसं धुनैत रहलॱ   धुनबामे नीक लागल \n \n  \nअह/g3आ4 आंिखसं जे कहलॱ से बात हम बुझिलयै \nसभ ठाम फूल गाछक चुनबामे नीक लागल \n \n  \nकेलॱ कतेक मेहनित भरलॱ दुखक  खजाना \nअपनाले' जाल अपने  बुनबामे नीक लागल \n \n  \nकिहयो बबूर वनसं भयभीत हम  ने  भेलॱ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n60 \n \nबीहिर कतेक स/g3आ4पक   मुनबामे नीक लागल \n \n  \nवण/g3आ1-18 \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nराजीव रंजन झा \n३ टा गजल  \n                 १. \nजे काजक अिछ सुनै छी ततबे \nजे भाबय िहय गुनै छी ततबे \nकेओ कहय िकछु, मानी कोना \nजतबे /g2आ5ई  धुनै छी ततबे \nसपना देखब निह अनुिचत मुदा \nजतबे बीया बुनै छी ततबे  \nआँिख रहैत अिछ हरदम फूजल \nजतबे काजक मुनै छी ततबे \nमजगूती नीबक अिछ ज/g2आ5री \nजतबे चाही खुनै छी ततबे \n             २. \nमु/g327ी भिर नेहाल छै \nब/g3आ3की सभ बेहाल छै \nककरो रोटी नोन नै \nकेओ मालामाल छै  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n61 \n \nसािध रहल िनज सा/g2ण7य  िकछु \nिनज ताले बेताल   छै \nबेिच रहल िनज माय क/g243 \nघूमय एहन दलाल छै \nबेईमानक राज ई \nमुहसच सभ मोहाल   छै \nगड़य गड़ल अिछ मािट मे \nइचना पोठी जाल छै \nछै जतबे धुड़फंद जे \nततबे गोटी लाल छै \nराजीव पितत नीच जे \nवैह बजाबय गाल छै \n           ३. \nककरो होअ सरकार यौ \nहमरा कोन दरकार यौ \nभोटक भीख देल जकरा \nभेलय वैह िच/g2णणहार   यौ \nकरतै िकएक िचंता हमर \nएकरो इएह बेपार यौ \nठकलक बेर बेर हमरा \nधूनै छी हम कपार यौ \nक/g373चा जैह खरचत तकर \nकरबै भाइ जयकार यौ \nसभटा गढल एक स/g3आ3च  मे \nसभटा ए/g312िह  भजार यौ \nलुटतै फेर वैह करोड़,  त/g243 \nझीटय छी हम हजार यौ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n62 \n \nककरो भोट देब करतै \nनेता /g410/g41आ  आचार यौ \nककरो पर भरोसा करब \nभेलै आइ बेकार यौ \nसबहक पार पायब अह/g3आ3  \nनेताजीक निह पार यौ \nिगरिगट सन बदलताह ई \nझु/g327ा केर सरदार यौ \nबाबू कहिथ एक बेर ओ \nकिरयौ फेर सतकार यौ \nप/g3आ3चो बरख दश/g3आ1न  कह/g3आ3 \nदेतय फेर ई यार यौ \nफेरो इएह करबे करत \nएहने भाइ आचार यौ \nहमहूँ आइए ठनलहुँ अिछ \nटनबै स/g254 िर हजार यौ \nची/g2णणहू अ/g2ध0पन  /g2आ2ितिनिध  के \nघे/g2आ5  बीच बाजार यौ \nअ/g2ध0पन  यैह अिधकार छै \nबैसू आब तैयार यौ \nचोिरक माल जॱ दैछ ओ \nक/g2आ4  निह आब िवचार यौ \nओकर बात सुिनयौ कनी \nकिरयौ जैह   नेयार यौ \nदेखू छोट जेकर उदर \nमतक िदयौक आधार यौ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n63 \n \nरािजव अपन संधािन िलय \nजनतं/g255क   हिथयािबहार \n  \n         - राजीव रंजन झा \n           उ/g274च  वग/g3आणय  सहायक \n           भारतीय जीवन बीमा िनगम \n           सम/g304तीपुर , िबहार \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगुफरान जीलानी \nझमटबा गािछ \nअपन गामक \nझमटबा गािछ \nसुिख रहल अिछ \n \nखािद िदयौ \nपािन िदयौ \n    आ \nअगोरबािह क/g2आ4  \nभोिर म' \nदुपहिर म' \nसािझ म' \nअनहिरया म' \nउजिरया म' \nअनहर म' \n    आ \nबरखा म' \n \nतहन फेिर   सँ \nअपन गामक \nझमटबा गािछ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n64 \n \nहिरयर भ' जाएत। \n-MANUU , दरभंगा \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n िवदेह \n \nमैिथली सािह/g2ण4य आ/g2णणदोलन  \n (c)2004-17. सव/g3आ5िधकार लेखकाधीन आ जतऽ  लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन।  \nिवदेह- /g2आ2थममैिथली पाि/g252क ई -पि/g255का ISSN 2229-547X VIDEHA \nस/g2ध4पादक : गजे/g2णण/g40आ ठाकुर। सह -स/g2ध4पादक : उमेश मंडल। सहायक स/g2ध4पादक : राम िव लास साहु, न/g2णणद िवलास \nराय, स/g2णणदीप कुमार साफी आ मु/g3ण2ाजी (मनोज कुमार कण/g3आ1)। स/g2ध4पादक - नाटक-रंगमंच-चलिच/g255 - बेचन ठाकुर। \nस/g2ध4पादक - सूचना-स/g2ध4पक/g3आ1-समाद- पूनम मंडल। स/g2ध4पादक - अनुवाद िवभाग- िवनीत उ/g2ण4पल।  \nरचनाकार अपन मौिलक आ अ/g2आ2कािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण/g3आ1 उ/g254रदािय/g2ण4व लेखक गणक म/g2ण7य \nछि/g2णणह ) ggajendra@videha.com क/g243 मेल अटैचमे/g2ण3टक /g2आ5पमे .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम/g371टमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि/g252/g2ध0त पिरचयआ अपन /g304कैन कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल /g2आ2काशनक हेतु िवदेह (पाि/g252क ) ई \nपि/g255काक/g243 देल जा रहलअिछ।  \nएतऽ /g2आ2कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक /सं/g3ध1हक/g254/g3आ5 लोकिनक लगमे रहति/g2णणह , मा/g255 एकर /g2आ2थम \n/g2आ2काशनक / ि/g2आ2ंट -वेब आक/g3आ5इवक / आक/g3आ5इवक अनुवादक आ आक/g3आ5इवक ई -/g2आ2काशन / ि/g2आ2ंट -/g2आ2काशनक अिधकार ऐ \nई-पि/g255काक/g243 छै, आ से हािन-लाभ रिहत आधारपर छै आ तैँ ऐ लेल कोनो रॊय/g2धणटीक / पािर/g257िम कक /g2आ2ावधान नै \nछै। त/g243 रॉय/g2धणटीक / पािर/g257िमकक  इ/g274छुक िवदेहसँ नै जुड़िथ , से आ/g3ध1ह।  ऐ ई पि/g255काक/g243 /g257ीमित ल/g350मीठाकुर \n/g325ारा मासक ०१ आ १५ ितिथक/g243 ई /g2आ2कािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-17 सव/g3आ5िधकार सुरि/g252त। िवदेहमे /g2आ2कािशत सभटा रचना आ आक/g3आ5इवक सव/g3आ5िधकार रचनाकार आ \nसं/g3ध1हक/g254/g3आ5 लगमे छि/g2णणह। रचनाक  अनुवाद आ पुनः /g2आ2काशन िकंवा आक/g3आ5इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.co.in पर संपक/g3आ1 क/g2आ5। ऐ साइटक/g243 /g2आ2ीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरी आ रि/g302म \nि/g2आ2या /g325ारा िडजाइन कएल गेल।  \n५ जुलाई २००४ क/g243http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html \n“भालसिरक गाछ”- मैिथली जालवृ/g254सँ /g2आ2ार/g2ध4भ इंटरनेटपर मैिथलीक /g2आ2थम उपि/g304थितक या/g255ा “’िवदेह’- /g2आ2थम \nमैिथली पाि/g252क ई पि/g255का” धिर पहुँचल अिछ,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई /g2आ2कािशत होइत  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE /dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२३  म  अंक  ०१  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२३ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n65 \n \nअिछ। आब “भालसिरक गाछ”जालवृ/g254 'िवदेह' ई-पि/g255काक /g2आ2व/g270ताक संग मैिथली भाषाक जालवृ/g254 क \nए/g3ध1ीगेटरक /g2आ5पमे /g2आ2यु/g270त भऽ रहल अिछ। िवदेह ई -पि/g255का ISSN 2229-547X VIDEHA \nिसिेg3णवरेg3वड़तु   ","size_mb":0.6,"has_text":true},"Videha 224.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 224.pdf","name":"Videha 224.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २२४ म अंक १५ अ/g2ण2ैल  २०१७ (वष/g3ण1 १० मास ११२ अंक २२४)\n \n   \n \nऐ  अंकमे अिछ : -  \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गूg324  \n२.१.डॉ. कैलाश कुमार िम/g257 -   मैिथलानी केर उपराग राम सं आ समाज सं: सीता दाई केर वेदन◌ा \n२.२.रिव भूषण पाठक- औझका डायर◌ी \n२. ३. १.रबी/g288 /g406 नारायण िम/g257 -संगम तीरे २.आशीष अनिच/g288हार - /g262ो. हिरमोहन झाजीक गजल  \n२.४.मैिथली लघुकथा १. पु/g264षक निह िव/g258ासे-  डॉ. कैलाश कुमार िम /g257 २./g262णव  झा- अरजल जमीन  \n  \n३. पूg324  \n३.१. अमरनाथ िम/g2थ7 - जुिड़शीतल-गीत \n३.२.जगदीश चूg288ूg406 ठाकुर ‘अिनल’- २ टा गजल  \n३.३.राजेश मोहन झा 'गुंजन'-ममताक अनुभूित-(जूड़शीतल पर िवशेष) \n३.४.रि/g302म  िकरण झा- हाइकू \n  \n४.ब◌ालानूg364 कृते-डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह” - ३ टा बाल किवत◌ा \n  \n5.VIDEHA FOR NON RESIDENTs-  Dr. Shefalika Verma- Maithili Poem translated into \nEnglish  by   Dr. Jaya Verma (Associate Prof. DU)- WHERE ARE WE?  \n  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचूg255कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचूg363क िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आक/g3णथइव  \n  \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृूg254क िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेह \"नेपालक वतूg361मान मैिथली सािहूg284य \" िवषयक िवशेषूg364क  िनकालबाक नेयार केलक अिछ जकर संयोजक \nूg25आी िदनेश यादव जी रहता। \nअइ िवशेषूg364कमे नेपालक वतूg361मान  मैिथली सािहूg284य  केर मूूg2ण8यूg364कन  रहत। अइ िवशेषूg364क  लेल सभ िवधाक \nआलोचना-समीूg252ा-समालोचना आिद ूg262ूg304तािवत  अिछ। समय-सीमा िकछु नै जिहया पूरा आलेख आिब जेतै तिहये, \nमुदा ूg262यास  रहत जे एही साल मइ-जून धिर ई िवशेषूg364क  आिब जाए। उूg2ण4मेद  अिछ िवदेहक ई ूg262यास  दूनू \nपायापर एकटा पूल जूg265र  बनाएत। \n \nिवदेह ूg325ारा संचािलत \"आमंिूg255त  रचनापर आमंिूg255त  आलोचकक िटूg2ण0पणी\" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचना आमंिूg255त  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाधिमूg361तापर  िटूg2ण0पणी करबा लेल कैलाश कुमार िमूg25आजीकूg243 आमंिूg255त  कएल जा रहल \nछिन। दूनू गोटाकूg243 औपचािरक सूचना जिूg2ण8दये पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई ूg262कािशत  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ िटूg2ण0पणीकतूg365 मधुकूg364त  झाजी छलाह। \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेषूg364क  तीन सािहूg284यकारपर  ूg262कािशत  केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेषूg364क  जीिवत सािहूg284यकारक  उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािहूg284यकार  रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािहूg284यकार  मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ ूg38णममे अरिवूg288द  ठाकुर ओ जगदीश चंूg406  ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेषूg364क  िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेषूg364क  िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव मूg363गल  गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतगूg361त  िवदेहक िकछु अिगला िवशेषूg364क  परमेूg258र  कापिड़, वीरेूg288ूg406  मिूg2ण8लक  आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक ूg262यास  रहत जे ई िवशेषूg364क  सभ २०१७ मे ूg262कािशत  हुअए मुदा ई \nरचनाक उपलूg2ण2धतापर  िनभूg361र  करत। मने रचनाक उपलूg2ण2धताक  िहसाबसँ समए ऊपर-िनूg2आ4चा भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आूg3ण1ह  जे ओ अपन-अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nिवदेह स/g2उंमान  \nिवदेह समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी स/g2उंमान  \n१.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी फेलो पुर/g30ंकार २०१०-११   \n२०१० ूg25आी गोिवूg288द झा (समूg3ण1 योगदान लेल ) \n२०११ ूg25आी रमानूg288द रेणु (समूg3ण1  योगदान लेल) \n२.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी पुर/g30ंकार २०११-१२   \n२०११ मूल पुरूg304कार - ूg25आी जगदीश ूg262साद मूg283डल (गामक िजनग ◌ी, कथा संूg3ण1ह ) \n२०११ बाल सािहूg284य पुरूg304कार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा संूg3ण1ह ) \n२०११ युवा पुरूg304कार - आनूg288द कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुरूg304कार - ूg25आी रामलोचन ठाकुर - (प/g323ानदीक माझ ◌ी, बूg364ूg2आ2ला- मािनक बंूg324ोपाूg28आयाय , उपूg288यास \nबूg364ूg2आ2लासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा स/g2उंमान २०१२-१३ (वैकि/g2उ8पक सािह/g28ंय अकादेमी पुर/g30ंकारक /g2णथपमे /g2ण2िस/g320 ) \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  ूg25आी राजनूg288दन लाल दास  (समूg3ण1 योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल सािहूg284य पुरूg304कार  - ूg25आी जगदीश ूg262साद मूg283डल कूg243 “तरेगन ” बाल ूg262ेरक िवहिन कथा संूg3ण1ह  \n२०१२  मूल पुरूg304कार  - ूg25आी राजदेव मूg283डलकूg243 \"अ/g2उंबरा\" (किवता संूg3ण1ह ) लेल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n2012  युवा पुरूg304कार - ूg25आीमती ूg2आ6योित सुनीत चौधरीक  “अिच/g3ण1स ” (किवता संूg3ण1ह ) \n2013  अनुवाद पुरूg304कार - ूg25आी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" (मराठी उपूg288यास ूg25आी िवूg303णु सखाराम खाूg283डेकर ) \nिवदेह भाषा स/g2उंमान २०१३-१४ (वैकि/g2उ8पक सािह/g28ंय अकादेमी पुर/g30ंकारक /g2णथपमे /g2ण2िस/g320 ) \n२०१३  बाल सािहूg284य पुरूg304कार  – ूg25आीमती ूg2आ6योित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनबूg288ध संूg3ण1ह ) लेल। \n२०१३  मूल पुरूg304कार  - ूg25आी बेचन ठाकुरकूg243 \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" (नाटक संूg3ण1ह ) लेल। \n२०१३ युवा पुरूg304कार - ूg25आी उमेश मूg283डलकूg243 “िन/g302तुकी” (किवता संूg3ण1ह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुरूg304कार - ूg25आी िवनीत उूg284पलकूg243 “मोहनदास ” (िहूg288दी उपूg288यास ूg25आी उदय ूg262काश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा स/g2उंमान  २०१४-२०१५  (समाना/g288तर सािह/g28ंय अकादेमी स/g2उंमान ) \n२०१४ मूल पुरूg304कार- ूg25आी नूg288द िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा संूg3ण1ह ) \n२०१४ बाल पुरूg304कार - ूg25आी जगदीश ूg262साद मूg283डल (नै धारैए - बाल उपूg288यास ) \n२०१४ युवा पुरूg304कार - ूg25आी आशीष अनिचूg288हार (अनिच/g288हार आखर - गजल संूg3ण1ह ) \n२०१५ अनुवाद पुरूg304कार - ूg25आी शूg2ण4भु कुमार िसंह ( पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपूg288यासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g3ण1कला, िश/g2उ8प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g2उंमान २०१२  \nअिभ नय- मु/g271य अिभनय  , \nसुूg25आी िश  ूg2ण8 पी कुमारी, उूg411 - 17  िप ता ूg25आी लूg350 म ण झा \nूg25आी शोभा काूg288 त  महतो, उूg411 - 15  िप ता- ूg25आी रामअवतार महतो, \nहा/g30ं य -अिभनय  \nसुूg25आी िूg262  यंका कुमारी, उूg411 - 16, िप ता- ूg25आी वैूg324नाथ साह  \nूg25आी दुगूg365नंद ठाकुर , उूg411 - 23, िप ता- ूg304 व . भरत ठाकुर \nनृ/g28ं य  \nसुूg25आी सुलेखा कुमारी, उूg411 - 16, िप ता- ूg25आी हरेराम यादव  \nूg25आी अमीत रंजन , उूg411 - 18, िप ता- नागेूg258र कामत  \nिच /g2थथकला \nूg25आी पनकलाल मूg283डल , उमेर- ३५, िपता- ूg304व . सुूg288दर मूg283डल , गाम छजना \nूg25आी रमेश कुमार भारती, उूg411 - 23, िप ता- ूg25आी मोती मूg283 ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \nूg25आी परमानूg288 द  ठाकुर, उूg411 - 30,  िप ता- ूg25आी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \nूg25आी बुलन राउत , उूg411 - 45, िप ता- ूg304 व . िच ूg2ण8 टू राउत  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \nसंगीत (रसनचौकी) \nूg25आी बहादुर राम , उूg411 - 55, िप ता- ूg304 व . सरजुग राम \nिश/g2उ8पी-व/g30ंतुकला \nूg25आी जगदीश मिूg2ण8लक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूित/g3ण1-मृि/g2थंका कला \nूg25आी यदुनंदन पंिड  त, उूg411 - 45, िप ता- अशफूg368 पंिड  त \nका/gं17 -कला \nूg25आी झमेली मुिखया,िपता ूg304व . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आ/g28ंमिनभ/g3ण1र सं/g30ंकृित  \nूg25आी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता ूg304व . ूg25आी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली प/g2थथकािरता स/g2उंमान  \n-२०१२ ूg25आी नवेूg288दु कुमार झा \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g3ण1कला, िश/g2उ8प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g2उंमान २०१३    \nमु/g271य अिभनय -  \n(1)  सु/g2थ7ी आशा कुमारी सुपु/g2थथी /g2थ7ी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+पोूg304 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपु/g2थथ मो. ईषा आलम, पता- गाम+पोूg304 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सु/g2थ7ी अपण/g3णथ कुमारी सुपुूg255ी ूg25आी मनोज कुमार साहु, जूg288 म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलिूg350 म  िन यूg363, पोूg304 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा/g30ं य –अिभनय- \n(1) /g2थ7ी /gं0उ/g332दवे पासवान उफ/g3ण1 रामजानी पासवान  सुपुूg255 - ूg304 व . लूg350 मी पासवान, पता- गाम+पोूg304 ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस फ आलम सुपु/g2थथ मो. मु/g30ं ताक आलम, पता- गाम+पोूg304 ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g3ण1कला, िश/g2उ8प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g2उंमान  (म/g3णंगिन खबास सम/g3उ1 योगदान \nस/g2उंमान ) \nशा/g30ं /g2थथीय संगीत सह तानपुरा : \n/g2थ7ी रामवृ/g2थ2 िस ◌ ंह सुपु/g2थथ /g2थ7ी अिन  /g2णथ/g320 िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पोूg304 ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nम/g3णंगिन   खबास स/g2उं मान: िमिथला लोक सं/g30ंकृित संर/g2थ2ण :  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n/g2थ7ी राम लखन साहु पे. ूg304 व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पोूg304 ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28ंय , मूित/g3ण1कला, िश/g2उ8प आ िच/g2थथकला /g2थ2े/g2थथमे िवदेह स/g2उंमान  (सम/g3उ1 योगदान स/g2उंमान ): \nनृ/g28ं य  -  \n(1) /g2थ7ी हिर   नारायण म/g283 ड ल सुपुूg255 - ूg304 व . नूg288 दी मूg283 ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पोूg304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) सु/g2थ7ी संगीता कुमारी सुपु/g2थथी /g2थ7ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+पोूg304 ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच /g2थथकला-  \n(1) जय /g2ण2काश म/g283 ड ल सुपुूg255 - ूg25आी कुशेूg258र मूg283 ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पोूg304 ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) /g2थ7ी च/g288 दन कुमार म/g283 ड ल सुपुूg255 ूg25आी भोला मूg283 ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पोूg304 ट - बेलही, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) संूg262ित  , छाूg255 ूg304 नातक अंित म वषूg361, कला एवं िश ूg2ण8 प  \nमहािव ूg324ालय - पटना।    \nहिर मुिन य/g3ण3 / हारमोिनयम  \n(1) /g2थ7ी महादेव साह सुपु/g2थथ रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाडूg361- नं. ०९, पोूg304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g2थ7ी जागे/g2थ8र /g2ण2साद राउत  सुपुूg255 ूg304 व . रामूg304 वूg265प राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1) /g2थ7ी अनुप सदाय  सुपुूg255 ूg304 व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पोूg304 ट - मनोहर पूg326ी, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \n(2) /g2थ7ी क/g2उ8 ल र राम  सुपुूg255 ूg304 व . खूg326र राम , उमेर- ५०, गाम- लिूg350 म  िन यूg363, पोूg304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1) वासुदेव राम  सुपुूg255 ूg304 व . अनुप राम, गाम+पोूg304 ट - ि◌ नमूg361ली, वाडूg361 न . ०७  , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिश/g2उ8पी-व/g30ंतुकला-  \n(1) /g2थ7ी बौकू मि/g2उ8 ल  क सुपुूg255 दरबारी मिूg2ण8 ल  क, उमेर- ७०, गाम- लिूg350 म  िन यूg363, पोूg304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) /g2थ7ी राम िव  लास धिर कार सुपुूg255 ूg304 व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पोूg304 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूित/g3ण1कला-मृित/g3ण1कार कला-  \n(1) घूरन पंिड त सुपु/g2थथ - ूg25आी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पोूg304 ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(2) /g2थ7ी /g2ण2भु पंिड  त सुपु/g2थथ  /g30ं व .   , पता- गाम+पोूg304 ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nका/gं17 -कला-  \n(1) /g2थ7ी जगदेव साहु सुपुूg255 शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नमूg361ली-पुरवूg365स , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) /g2थ7ी योगे/g288 /gं0ण ठाकुर सुपु/g2थथ /g30ं व . बु/g320ू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आ/g28ंमिनभ/g3ण1र सं/g30ंकृित -   \n(1) /g2थ7ी राम अवतार  राउत सुपुूg255 ूg304 व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2) /g2थ7ी रौशन यादव  सुपुूg255 ूg304 व . किप लेूg258र यादव , उमेर- ३५, गाम+पोूg304 ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ/g33ंा/महराइ-  \n(1) मो. जीबछ  सुपुूg255 मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पोूg304 ट - बड़हारा, भाया- \nअूg288 ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \n/g2थ7ी ब/g27ं चन म/g283 ड ल सुपुूg255  ूg304 व . सीताराम मूg283 ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थ7ी रामदेव ठाकुर सुपु/g2थथ /g30ं व . जागे/g2थ8र ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (/g2ण2भाती) गौिन हार आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1) ूg25आी सुकदेव साफी \nसुपुूg255 ूg25आी   , \nपता- गाम इटहरी, पोूg304 ट - बेलही, भाया- ि◌ नमूg361ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (/g2ण2भाती) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1) सुकदेव साफी सुपुूg255 ूg304 व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पोूg304 ट - बेलही, भाया- \nि◌ नमूg361ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) ले/g33ंु दास  सुपुूg255 ूg304 व . सनक मूg283 ड ल पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1) मो. गुल हसन  सुपुूg255 अूg2ण2 दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2) मो. रहमान साहब  सुपुूg255 ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1) /g2थ7ी जगत नारायण म/g283 ड ल सुपुूg255 ूg304 व . खुशीलाल मूg283 ड ल, उमेर- ४०, गाम+पोूg304 ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(2) /g2थ7ी देव नारायण यादव  सुपुूg255 ूg25आी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पोूg304 ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1) /g2थ7ीमती फुदनी देवी पूg2आणी ूg25आी रामफल मूg283 ड ल, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2) सु/g2थ7ी सुिव ता कुमारी सुपुूg255ी ूg25आी गंगाराम मूg283 ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पोूg304 ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1) /g2थ7ी सीताराम राम  सुपुूg255 ूg304 व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लिूg350 म  िन यूg363, पोूg304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) /g2थ7ी ल/g3थ0 मी राम सुपुूg255 ूg304 व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nक/g3ण3रनेट -  \n(1) /g2थ7ी च/g288 द र राम सुपुूg255 - ूg304 व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लिूg350 म  िन यूg363, पोूg304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पोूg304 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबे/g288 जू वादक-  \n(1) /g2थ7ी राज कुमार महतो सुपुूg255 ूg304 व . लूg350 मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नमूg361ली वाडूg361 नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2) /g2थ7ी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पोूg304 ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)  /g2थ7ी जीबछ यादव  सुपुूg255 ूg304 व . ूg265पालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पोूg304 ट - बेलही, भाया- \nि◌ नमूg361ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g2थ7ी श/g2उं भु म/g283 ड ल सुपुूg255 ूg304 व . लखन मूg283 ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पोूg304 ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नमूg361ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख /g30ं स कर- (िख /g30ं सा कहैबला)-  \n(1) /g2थ7ी छुतह/g2णथ यादव उफ/g3ण1 राजकुमार , सुपुूg255 ूg25आी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पोूg304 ट - मनोहर \nपूg326ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2) बैजनाथ मुिख या उफ/g3ण1 टहल मुिख  या- \n(2) सुपुूg255 ूg304 व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पोूg304 ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िच /g2थथकला- \n(1) सु/g2थ7ी िम  िथ लेश कुमारी सुपुूg255ी ूg25आी रामदेव ूg262साद मूg283 ड ल ‘झाूg265दार ’ पता- गाम- रसुआर, पोूg304 ट -–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नमूg361ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \n(2) /g2थ7ीमती वीणा देवी प/g27उी /g2थ7ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) /g2थ7ी िक  शोरी दास सुपुूg255 ूg304 व . नेबैत मूg283 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोूg304 ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नमूg361ली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \n/g2थ7ी उपे/g288 /gं0ण  चौधरी सुपुूg255 ूg304 व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थ7ी देवनाथ यादव  सुपुूg255 ूg304 व . सवूg361जीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झूg363झपूg326ी, पोूg304 ट - पीपराही, भाया- \nलदिन यूg363, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1) ूg25आी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1) /g2थ7ी कु/g288 दन कुमार कण/g3ण1 सुपुूg255 ूg25आी इूg288 ूg406 कुमार कणूg361 पता- गाम- रेबाड़ी, पोूg304 ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2) /g2थ7ी राम खेलावन राउत  सुपुूg255 ूg304 व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \n/g2थ7ी रामच/g288 /gं0ण /g2ण2साद म/g283 ड ल सुपुूg255 ूg25आी झोटन मूg283 ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पोूg304 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमूg361ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \n/g2थ7ी िव  भूित  झा सुपुूg255 ूg304 व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पोूg304 ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक  \n/g2थ7ी रिव  /g288 /gं0ण  यादव  सुपुूg255 सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पोूg304 ट - मनोहर पूg326ी, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \n/g2थ7ी िप  चकुन सदाय सुपुूg255 ूg304 व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \n/g2थ7ी रामपित   म/g283 ड ल सुपुूg255 ूg304 व . अजुूg361न मूg283 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोूg304 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमूg361ली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1) /g2थ7ी किप  ले/g2थ8र दास सुपु/g2थथ /g30ं व . सु/g382र दास , उमेर- ७०, गाम- लिूg350 म  िन यूg363, पोूg304 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \n(2) /g2थ7ी खखर सदाय  सुपुूg255 ूg304 व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत  \n(1) /g2थ7ी रामिव  लास यादव  सुपुूg255 ूg304 व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पोूg304 ट - सूg364िग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \n/g2थ7ी जोगे/g288 /gं0ण  राम  सुपुूg255 ूg304 व . िब ूg2ण8 टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थ7ी राजे/g288 /gं0ण  राम  सुपुूg255 कालेूg258र राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पाूg304 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \n/g2थ7ी सैनी राम  सुपुूg255 ूg304 व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थ7ी जनक म/g283 ड ल सुपुूg255 ूg304 व . उिच त मूg283 ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पोूg304 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमूg361ली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम य/g3ण3 / /g3उ1ुम बाजा  \n/g2थ7ी परमे/g2थ8र म/g283 ड ल सुपुूg255 ूg304 व . िब हारी मूg283 ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मयूg363 बजबै छिथ  । \n/g2थ7ी जुगाय साफी सुपुूg255 ूg304 व . ूg25आी ूg25आीचूg288 ूg406  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक  \n/g2थ7ी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पोूg304 ट - बेलही, भाया- ि◌ नमूg361ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n/g2थ7ी योगे/g288 /gं0ण  राम सुपुूg255 ूg304 व . िब ूg2ण8 टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \n/g2थ7ी ज/g3उ1नाथ चौधरी उफ/g3ण1 िध  यानी दास  सुपुूg255 ूg304 व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g2थ7ी महे/g288 /gं0ण पो/g31उार , उमेर- ६५, पता- गाम+पोूg304 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \n/g2थ7ी राम /g2ण2साद राम सुपु/g2थथ /g30ं व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पोूg304 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेष/g3णंक :- \n१) हाइकू िवशेष/g3णंक १२ म अंक, १५ जून २००८   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \nVideha_15_06_2008.pdf          Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf       12.pdf \n२) गजल िवशेष/g3णंक २१ म अंक,  १ नव/g2उंबर २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf       Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf         21.pdf \n३) िवहिन कथा िवशेष/g3णंक ६७ म अंक, १ अ/g270टूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािह/g28ंय िवशेष/g3णंक ७० म अंक, १५ नव/g2उंबर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेष/g3णंक ७२ म अंक १५ िदस/g2उंबर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेष/g3णंक ७७म अंक ०१ माच/g3ण1 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेष/g3णंक िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अग/g30ंत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भि/g270त गजल िवशेष/g3णंक १२६ म अंक, १५ माच/g3ण1 २०१३  \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समी/g2थ2ा िवशेष/g3णंक १४२ म, अंक १५ नव/g2उंबर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीक/g3णंत िम/g2थ7 मधुप िवशेष/g3णंक १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिव/g288द ठाकुर िवशेष/g3णंक १८९ म अंक १ नव/g2उंबर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश च/g288/gं0ण ठाकुर अिनल िवशेष/g3णंक १९१ म अंक १ िदस/g2उंबर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह स/g2उंमान िवशेषा क- २००म अ क १५ अ/g2ण2ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अ/g2उ8बम  गीत संगीत िवशेष/g3णंक - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंि/g2थथत  रचनापर आम ंि/g2थथत  आलोचकक िट/g2उ0पणीक  शृंखला  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \n१. कािमनीक प/g3णंच टा किवता आ ओइपर मधुका/g288त झाक िट/g2उ0पणी \nVIDEHA 209th issue िवदेहक दू सए नौम अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पि/g2थथकाक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक सव/g3ण1/g2थ7े/gं17  रचनाक एकटा समाना/g288तर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली /g262ब/g288ध - िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध - िनब/g288ध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \nअपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजेूg288ूg406 ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. गूg324   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n२.१.डॉ. कैलाश कुमार िम/g257 -  मैिथलानी केर उपराग राम सं आ समाज सं: सीता दाई केर वेदन◌ा \n२.२.रिव भूषण पाठक- औझका डायर◌ी \n२. ३. १.रबी/g288 /g406 नारायण िम/g257 -संगम तीरे २.आशीष अनिच/g288हार - /g262ो. हिरमोहन झाजीक गजल  \n२.४.मैिथली लघुकथा १. पु/g264षक निह िव/g258ासे-  डॉ. कैलाश कुमार िम /g257 २./g262णव  झा- अरजल जमीन  \nडॉ. कैलाश कुमार िम/g2थ7  \n मैिथलानी केर उपराग राम सं आ समाज सं: सीता दाई केर वेदना \n  \n  \nराम जगतपुूg2आ6य छिथ। राम के िहूg288दू सब आराूg28आयदेव बुिझ पूजा करैत छिथ। िमिथला मूg3आ0 राम \nसवूg365िधक पूूg2आ6य छिथ। पूूg2आ6य होबाक कारण रामक देवता भेनाई त अिछए ओ िमिथला केर दुलहा छिथ ताहू \nलेल। कारण िमिथला मूg3आ0 जमाय के िवूg303णुक अवतार मानल जैत अिछ। सवूg361ूg25आेूg304ट पाहून जमाय होइत छिथ । \nहुनकर मान-दान, आितूg285य , भोजनक सचार, रंग-रंगक िबध-बेभार, गीत-नाद आ सब िकछु अपूवूg361। मुदा \nिमिथला के लोक के अदॱ सं ई होइत रूg426िन अिछ जे सीता संग रामक ूg301यवहार उिचत निह रूg426िन।  \nआइयो मैिथलानी बात-बात मूg3आ0 सीता के दुखक ूg304मरण करैत नोरायल आँिख सँ आ बझल कंठ सँ \nअनायास बािज उठैत छिथ: \nराम ि बय ा ह ने कुन फल भ े ल ।  \nसीता जईgभ88म अकारथ गेल।  \nएकर अथूg361 ई निह जे राम मयूg365दापुूg264षोूg254म निह रहला। एकर अथूg361 इहो निह जे िमिथलाक लोक \nअथूg365त मैिथल िवधमूg368 भ गेलिन। ई त िहूg288दू धमूg361 आ संूg304कार के ूg304वभाव अिछ जे जकरा लोक पिसन करैत \nअिछ ओकर गलत िनणूg361य , अनुिचत डेग, आिद पर ओकरा उपराग सेहो दैत अिछ। यैह गुण सनातन धमूg361 के \nएखन धिर साूg258त रखने अिछ। तािह एिह लेख मूg3आ0 जे भाव अिछ ओकरा एक मैिथल , मैिथल सं अिधक \nमैिथलानी के अपन िकशोरी केर दुलहा रामक ूg262ित िविभूg382 ूg3ण1ूg288थ आ लोककथा केर मादे कैल गेल ूg304नेहपूणूg361 \nउपराग बुझल जा सकैत अिछ। कुनो िवूg325ेष निह , घृणा निह, धमूg361क ूg262ित असंवेदनशीलता निह।  \nरामायण के ूg262ारंभ एखन धिर ूg262ाूg2ण0त जानकारी के आधार पर महाकिव वाूg2ण8मीिक सँ होईत अिछ। \nतकर बाद अनेक ूg304थानीय िवूg325ान , सूg288त , भूg2आ0त , किव एकर कुनो ूg262संग , अथवा सूg2ण4पूणूg361 कथा पर शाूg304ूg255ीय आ \nूg304थानीय माूg288यता के आधार पर काूg301यमय रचना करैत रहलिन। रचनाशीलता आइयो चिल रहल अिछ। खंड \nअथवा संदभूg361 िवशेष मूg3आ0 अंतर कुनो बहुत पैघ बात निह अिछ। तुलसीदास त राम के अपन आराूg28आय देव मनैत \nराम के मयूg365दापुूg264षोूg254म बनबैत रामचिरतमानस केर िनमूg365ण करैत छिथ। तुलसी के लेखनी अतेक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nूg262भावोूg284पादक अिछ जे समूg304त उूg254र भारत , पूवूg361 भारत , उूg254र -पूवूg361 भारत , मूg28आय भारत धिर  रा म च िरतमा न स  जन-\nजन के कूg283ठहार बिन जाइत अिछ।  \nिमिथला मूg3आ0 सेहो एखन धिर हमर ूg253ात जानकारी के िहसाबे 4 ूg262कार केर रामायण मैिथली मूg3आ0 िलखल \nजा चुकल अिछ। मूल कथा के ूg28आयान मूg3आ0 रखैत महाकाूg301य रचनाकार िकछु ूg262संग ूg304थानीय माूg288यताक सँग \nजोिड़ दैत छिथ। एकर अितिरूg2आ0त लोककथा मूg3आ0, गीत मूg3आ0,लोक ूg301यवहार मूg3आ0 सीता आ रामक भूg363ित -भूg363ित के \nचचूg365 अबैत अिछ।  \nई लेख रामायण के अितिरूg2आ0त लोककथा, लोकमाूg288यता, गीत नाद आिद के आधार मािन िलखल गेल \nअिछ। लोककथा सेहो साूg350य सँ कम निह।  \nआब चलु हमरा सूg315े िमिथला आ रामकथा सँग रामक भाव के मैिथलानी आ सामाूg288य जनता के बीच \nमाूg288यता केर आधार पर , ूg3ण1ंथ आ लोककथा के आधार पर  , गीत नाद पर शुूg320 मोन सँ सीताक ूg262ित रामक \nूg301यवहार के समीूg252ा करी। िसनेह राम सँ अिछ त उपराग ककर? िनिूg256त ूg265प सँ रामक।  \nिमिथलाक सब गाम, घर मूg3आ0 सीता छिथ आ घरे-घरे राम सेहो छिथ। जेना राम संग िववाहक बादो \nसीता दाई के सुख निह भेटलिन तिहना आइओ सुख कहूg363 छिन ? दहेज़क उूg284पीडन , बेटा आ बेटी मूg3आ0 \nअंतर, ूg410ूणहूg284या, शारीरक उूg284पीडन , मानिसक दोहन इूg284यािद अनंत समूg304या स ूg3ण1िसत छिथ घर -घर केर \nसीता। आ की निह? किन िवचार कूg265 ने? \nहेता राम ूg262तापी राजा, महाबलशाली, समुूg406 के सोिख लेबाक ूg252मता बला, रावणक संहारक, आ की \nकी! मुदा िमिथला मूg3आ0 आिब ओ दुूg334ा राम भ जािथ छैथ। िमिथला के लोक हुनकर पूजा निह हुन का सँ नेह \nलगबैत अिछ। िनधोख डहकन गािब हुनका कखनो छगरा गोूg255क कहैत छिन त कखनो शंका करैत छिन जे \nराजा दशरथ गोर, कौशूg2ण8या गोर फेर राम आ भरत कारी कोना? मैिथलानी राम के िववाह के बाद सासुर मूg3आ0 \nरहबाक बेर-बेर िनवेदन एिह लेल करैत छिथन जे सब भाई के आ िवशेष ूg265प सँ राम आ  भरत के रगिड़-\nरगिड़ उबटन लगेती जािह सँ िहनक ूg302यामवणूg361 देह किन सुूg382र लागै! भोजनक िसंगार, सचारक की कहब - \nअपूवूg361 । भूg363ित -भूg364ित के सचार ूg262ेमक भाव सँ कतेक गुना बढ़ल। गान कला, नृूg284यकला, वाूg324कला मूg3आ0 मािहर \nमैिथलानी सब गािब क, वाूg324यूg288ूg255 के बजा, िसनेहक ूg262दशूg361न सँ,अपन कोइली सन अनमोल बोल सँ दूूg334ा राम \nके ूg304वागत आ हुनकर मनोरंजन करैत छिथ। से राम अगर सीता के लंका सँ अबैत देरी अिूg2आ2न परीूg252ा, गभूg361 \nक समय मे ककरो कहला सँ सीता के पुनः असगर िनूg32आुर भेल जंगल भेिज दैत छिथ त मैिथलानी हाूg38णोश \nत करबे ने करती??? \nबिूg2ण8क किह सकैत छी जे नारीक िूg304थित एखनो सीते दाई जकूg364 अिछ अपन िमिथला नगर मूg3आ0। पूरा \nसंसार त पुूg264ष ूg262धान अिछये िमिथलो राममय बनल ऐछ। िबना पावूg361ती के महादेब निह , िबना राधा के कृूg303ण \nनिह, तिहना िबना सीता के राम निह तथािप लोक नामॲ लेबय मूg3आ0 राम के अगुआ दैत अिछ। लोक अथूg365त \nजन सामाूg288य , भूg2आ0त , िवूg325ान सभ िकयो राम लग जेना सीता के तमाम कैल -धैल ूg284याग , मेधा, गुण, अनुराग, रामक \nूg262ित समपूg361ण आिद जेना िबसिर जैत हो! तुसलीदास एक िदस त ई िलखैत छिथ: \nबंद ौ  रा म  लखन बैद ेह ी  जे तु ल स ी के प रम स न ेही   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nतुलसीदास  रामचिरतमानस  मूg3आ0 1443 बेर राम के नामक िजूg38ण करैत छिथ। एकर अितिरूg2आ0त राम के \nआन शूg2ण2द जेना, राजीव, अवधकुमार, रघुनाथ,दशरथनंदन, रघुनूg288दन , आिदक ूg262योग केने छिथ। वैह तुलसी \nजखन सीताक चचूg365 करैत छिथ त माूg255 147 पर अटिक जाईत छिथ। सीता दाई के आनो नाम जेना की \nजानकी, बड़भागी के जोिड ली त सब िमलेलाक बाद होइत अिछ 325 – 147 बेर सीता, 69 बेर \nजानकी, 58 बेर बड़भागी आ 51 बेर बैदेही। अहू मूg3आ0 एक राजनीित ऐछ। सीता अपने गुने बड़भागी निह \nछैथ। ओ बड़भागी अिह ूg325ारे छैथ जे हुनकर िववाह राम संगे भेल छैन। बाह रे पुूg264ष भूg2आ0त के पुूg264ष \nभगबान के ूg262ित समपूg361ण ! समपूg361ण निह अंध समपूg361ण ! आब सीताक दुःख देखू: लंका मूg3आ0 राम रहला 111 िदन \nआ सीता रहली 435 िदन, अथूg365त राम स चािरगुना अिधक। ओहो यातनामय जीवन। असगर जीवन। \nिनमूg361म जीवन। डर , भय, आूg38णोश , हताश भरल जीवन। िनरंकार साूg28आवीक जीवन।  \nदेखू जखन राम अवतिरत भेला त ूg304वगूg361 स देवता सब आिब हुनकर दशूg361न केलिन। माय कौिशूg2ण8या \nओिह िवराट ूg265प के देिख घबरा गेली। भगवान स ूg262ाथूg361ना केली जे नेनाक ूg304वूg264प मूg3आ0 आबिथ : \nमाता पुिन बोली सो मित डोली तजहु तात यह ईgभ65पा।  \nकीजै िससुलीला अित िईgभ6भयशीला यह सुख परम अनूपा।  \nसु ि न  ब च न  सुज ा न ा  र ो द न ठ ान ा  होई ब ा लक स ुरभूपा।।  \nराम अपन माय केर िनवेदन के ूg304वीकार केलिन। नेना भ गेला आ कानय लगला। माता कौशूg2ण8या \nवाूg284सूg2ण8य ूg262ेम मूg3आ0 िबभोर भ गेली आ अपना के सवूg361ूg25आेूg304ट माय मािन लेलिन।  \nआब सीता के देखू। ने कुनो देखावा ने कुनो ताम-झाम। जखन समूg304त िमिथला मूg3आ0 अकाल भ गेल \nआ राजा जनक ूg304वयं हर जोतय गेला त धरतीक बेटी धरतीक गभूg361 स ूg304वणूg361 कुूg2ण4भ मूg3आ0 एक बूg2आ4ची के ूg304वूg264प \nलेने ूg262गट भेली। निहये माय सुनयना के िनवेदन करय पड़लिन आ ने जनक राजा के जे छोट भ \nजाऊ, नेनाक ूg304वूg264प मूg3आ0 आिब जाऊ , आिद-आिद। ऊपर अथूg365त अकास आ ूg304वगूg361 स देवता, पिर, गायक-\nगाियका, वाूg324यंूg255 बजाबय बला, नतूg361क -नतूg361की, यूg252 , इंूg406 सब आनंिदत भ गेल। ऊपर स एक अपूवूg361 आ \nमनमोहक वाूg324यंूg255 संगे ओकरा बजबय बला कलाकार सब सेहो ूg304वगूg361 स आयल। ओ वाूg324यंूg255 रहैक \nरसनचौकी। ूg304वगूg361 स पुूg303प वषूg365 ूg262ारंभ भेल। के निह ूg262सूg382 भेल ? सबहक मोन मूg3आ0 उमंग आिब गेलैक। आब \nझर-झर वषूg365 होमय लागल। िकसान खेत िदस दौरल। आर की-की ने भेल। की तुलसी बाबा एिह ूg262करण \nके अतेक िवूg304तार स िलखला? निह। िकयैक, त सीता बेटी छली ने! अगर राम नारायण के अवतार त \nसीता कुन कम? ओहो त ूg25आी अथवा लूg350मी के अवतारे ने छिथ ? \nसीता के राम संगे िववाह भेलिन। लोक बुझलक जे आब सीता पटरानी भ गेलीह। राम आ सीता \nकेर जोड़ी ककरा निह शोभनगर लगलैक। दाई माई िचकिर- िचकिर क गीत गेली , िबध वेयूg2ण2हार केलिन। \nजनक राजा अपन सवूg361ूg304व िनछाबर क देलाह। मुदा किह निह िकयैक सीता दाई केर बिहनपा सब के राम \nपर किन शंका छलिन। जखन राम धनुष भंग क देलिथन त उमंग स मातिल िसया दाई वरमाला हाथ मूg3आ0 \nलेने रामक िदस बढ़लिन। िसया सुनिर के ूg262ेम मूg3आ0 मातल राम झट दिन अपन गरदिन नीचा केलिन। सीता \nमाला रामक गरदिन मूg3आ0 डालय लगली। हठात सीता के हाथ हुनकर बिहनपा सब अपना िदस खीच लेलिन।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nराम अूg2आ0चेकायल रिह गेलाह! ई की भेल? एहेन िविचूg255 ूg301यवहार कथी लेल ? सखी सब के की \nभेलिन? पुछलिथन ऐना िकयैक? की गलती भेल हमरा स? \nसखी सब कहलिथन राम के : “हे यौ पाहून! अहूg364क पिरवार बूg386ड नीक निह अिछ। अहूg363 सब \nमिहला के भोगक वूg304तु माूg255 बुझैत छी। िमिथलाक ूg301यवहार दोसर अिछ। अतए मिहला सहचरी छिथ। \nअहूg364क िपता केर तीन पूg2आणी : कौिशूg2ण8या, सुिमूg255ा आ कैकेई छिथन। जनक राजा के एकिह रानी सुनयना \nछिथन। यौ पाहून! अहूg364क िपतामह के सेहो अनेक पूg2आणी छलिथन। फेर अहूg364क की ठेकान ? आई िमिथला \nनगिरया मूg3आ0 धनुष भंग कै सीता के हाथ भेट गेल। कािूg334 कतहु दोसर पराूg38णम स कुनो आरो लड़की के \nहाथ अहूg363 पूg2आणी के ूg265प मूg3आ0 ल लेब त हमर िसया िधया के की होयत ? हमर िमिथला मूg3आ0 एकै पूg2आणी के िनय म \nचलै छै”। \nराम िचंता मूg3आ0 आिब गेलाह। कहलिथन : “अहूg363 सब बात त ठीके कहैत छी। मुदा हम सीता के कुनो \nशतूg361 पर अपन अधूg366िगनी बनेबा लेल तैयार छी। ” \nसीताक सखी सब आब थोरे आरो भारखमी होइत बजली: “तखन सुनु। अहूg363 सूg2ण0पथ खाऊ जे कुनो \nहालत मूg3आ0 सीता के सौितन निह आनब। ” \nराम बजलाह : \" हमही निह हम चाूg265 भाई आई समूg304त लोकक समूg252 सपथ खैएत छी जे हम सब \nएक पूg2आणी धमूg361 के पालन करब। \" \nफेर की छल पूरा धूम धाम स सीता चाूg265 बिहन केर िववाह राम केर चाूg265 भाई संग ओही मंडप मूg3आ0 \nभ गेलिन। \nिववाहक बाद सीता सासुर गेलीह। राम संगे बने बने घुमली। रावण हरण कै लंका ल गेलिन। \nअशोकक गाछ लग समय कटली। राम राम कहैत रहली। सुकुमारी िसया के जंगल आ गाछ पात मूg3आ0 सेहो \nपितक संग जीवन नीक लगलिन। किहओ कुनो िशकायत निह। वनवास त राम के भेल छलिन मुदा सीता \nपूg2आणी धमूg361 के पालन केिल आ रामक संगे गेली। \nमुदा सीता के शोषण वनवास के रूg304ते शुूg265 भ गेलिन। िमिथला के लोक मूg3आ0 िवशेष ूg265प सँ \nमैिथलीलानी सबहक बीच एक दंतकथा ूg301याूg2ण0त छैक। ई दंतकथा पुूg264ख समाज ूg325ारा ूg304ूg255ीगण के कोना \nसंूg304थागत संरचना के आिड़ मूg3आ0 शोषण कैल जाइत रहलैक अिछ तकर बहुत सटीक ूg301यूg2आ1या करैत छैक। बात \nई भेल रहैक जे जखन राम वनवास लेल सीता आ लूg350मण सूg315े अयोूg28आया सँ िवदा भ गेला त पुूg255शोक मूg3आ0 \nमहाराज दशरथ अधीर भ गेलिन। खेनाइ िपनाई सब ूg284यािग देलिन। लोक कतेक बुझेबाक ूg262यूg2आण केलकिन \nमुदा हुनकर हृदय ूg262ितपल ूg252ीण भेल गेलिन। दुःख बढ़ल गेल िन। अंततः राम-राम कहैत राजा दशरथ अपन \nूg262ाण ूg284यािग देलिन।  \nराम के जखन ई जानकारी भेटलिन त ओ बड़ दुखी भेला। फेर सब गोटे िबचारलिन जे गया पहुच \nफूg2ण8गु नदी के कात मूg3आ0 िपतृ तपूg361ण करैत अपन िपता दशरथ सिहत अूg288य िपूg255 सबके िपूg283डदान करता। कहल \nजाइत छैक जे ओिह समय मे पित सूg315 पूg2आणी के सेहो ओतय जएबाक अनुमित रहैक। तािहं राम आ लूg350मण \nसूg315 सीता सेहो गया पहुँचली। ूg304नान ूg28आयान केलाक बाद राम िकछु लेबाक हेतु बाहर गेलिन। सीता रामक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nबिहन सूg315 असगरे रिह गेली। अिह बीच एकाएक राजा दशरथ केर आूg284मा आिब गेलिन। आिब सीता के \nकहलिथन: \" हम भूखल ूg2ण0यासल छी। हमरा जल दीय, िपूg283ड दीय। \" \nसीता लजाईत बजली: \"ई कोना उिचत? राम आिब रहल छिथ। अपने किन इंतज़ार कूg264। ओ \nूg304वयं अपना हाथे िपूg283डदान करता। जल देता। आिबये रहल छिथ। \" \nमुदा दशरथ केर आूg284मा ूg265कबा लेल तैूg2ण5यार निह। झट दिन कहलिथन : \" पुूg255ी सीता! अहूg363 राम केर \nअूg320ूg366िगनी छी। हमरा लेल जेहने राम तेहने अहूg363। हमर भूख आ ूg2ण0यास ूg262बल भेल जा रहल अिछ। तािहं \nअहूg363 िबना कुनो िबलंब केने आ रामक पथ हेरने हमरा िपंडदान अिपूg361त कूg264। एकर शुभ फल राम आ अहूg363 \nदुनू के सामाूg288य भाग मूg3आ0 भेटत। \" \nअिह तरहक िनदूg3आ1श पािब सीता हृदय सँ ूg262फुिूg2ण8लत होईत झट दिन  िविधवत कमूg361काूg283ड के तैयारी \nकेलिन। िपूg283ड बनेली। आ अपन ननिद , फूg2ण8गु धार आ कामधेनु गाय के साूg252ी मािन अपन ससुर अथूg365त \nमहाराजा दशरथ के आूg284मा के िपूg283ड अिपूg361त केलिन। राजा दशरथ केर आूg284मा सीताक िपूg283ड सँ संतुूg416 आ \nतृूg2ण0त होइत िपूg283ड ूg304वीकार केलिन आ िकछु ूg252ण मूg3आ0 ओतय  सँ ूg304वगूg361लोक लेल िबना राम आ लूg252मण के बाट \nतकने िवदा भ गेला। \nिकछु काल बाद राम वापस आिब गेला। िपतर के दशूg361न के अनेक ूg262यूg2आण केलिन मुदा बेकार। \nदशरथ आकाश मागूg361 सँ कहलिथन : \" पुूg255 हमरा अहूg363क पूg2आणी िपूg283डदान केली। आब अपनके कुनो ूg262योजन \nनिह।\" \nएकर बाद राम िचंितत भ गेला। बहुत ूg304मरण केलिन मुदा दशरथ निह एलिथन। सीता के पुछलिथन \nराम: \"मैिथली! अहूg363 िपूg283डदान केलॱ तकर की ूg262माण आ की साूg252ी?\" \nसीता उूg254र देलिथन : \" हमर साूg252ी अहूg363क बिहन , कामधेनु गाय आ फूg2ण8गु नदी छिथ। \" \nआब राम फूg2ण8गु नदी, गाय आ सीता के ननिद सँ पुछलिथन। मुदा ओ तीनू साूg350य देमए मूg3आ0 \nअसमथूg361ता ूg301यूg2आ0त केिूg2ण8थन। िवूg2आ2धल सीता ूg25आाप दैत बजली: \"है हमर ननिद, अहूg363 हमरा झुूg32आी बना रहल छी। \nअहूg363 छुछुनर बनब आ अहूg363 हमेशा छुछुआित रहब। अिहना अहूg363क ूg262ाण जैत। है गाय ! अहूg363क पिवूg255ता त \nयथावत रहत मुदा अहूg363 झूठ बजलॲ अिछ तूg364िह अहूg363क मुह अपिवूg255 रहत आ िवूg41आा धिर अिह मुह सँ अहूg363 \nूg3ण1हण करब। आ हे फूg2ण8गु नदी, अहुँ झूठ बजलॲ। जाउ, अहूg363क धार मूg3आ0 कखनो पािन बाहर रहबे निह \nकरत। ई हमर दूg2आ2धल मन के िनूg302छल ूg25आाप अिछ। \" \nअिह सँ पता चलैत अिछ जे सीता सँग अूg288याय शुूg265 सँ भ चुकल छलिन। अिनूg416 हुनका अकारने \nभोग’ परतिन! \nजखन वैदेही के रावण ूg250ल सँ हरण क ल जाइत अिछ त जे राम समूg304त चराचर के िनयंता \nछिथ, िनयंूg255क छिथ तथािप सीता के हरण के बाद जलचर ,थलचर, कुंज लता, पूg252ी सब िकछु सँ बताह \nजकूg363 सीताक िवयोग सँ ूg406िवत पुछैत छिथ : \" अहूg363 सब मूg3आ0 िकयोक हमर मृगनयनी सीता के देखलॱ अिछ : \nजलच र, थलचर मधुकर ईgभ57ेणी। तुम देखी सीता मृगनयनी?\"   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nआ िूg304थित िविचूg255 आ िवभूg284स त तखन भ जाइत छैक जखन रावणक संहार केलाक बाद जखन \nराम सीता के लंका सँ मुूg2आ0त करैत छिथ त राम के सीता जे चिरूg255 पर शंका होईत छिन। इहो भ सकैत \nअिछ जे जनमानस मूg3आ0 पूg2आणी के अपन पित के ूg262ित समिपूg361त भाव के उजागड़ अथवा ूg304थािपत करबा लेल राम \nसीता दाई के अपन पिवूg255ता ूg262मािणत करबा लेल कहैत छिथ अूg288यथा ूg304वीकार करबा सँ मना क दैत छिथ। \nसीतो कुनो कम थोड़े ने छिल? साूg252ात लूg350मी के अवतार। अपन पिवूg255 होमाक ूg262माण देबा हेतु सोझे \nअिूg2आ2नकुूg283ड मूg3आ0 कूिद गेली। सीताक सितूg284व देिख अिूg2आ2नदेवता दंग रिह जाइत छिथ। सीता के कुशक ूg2आ0लेश \nतक निह होइत छिन। िबना एकौ रूg254ी जरल के िनशानी के सीता अिूg2आ2नकुूg283ड सँ वापस आिब जाइत छिथ। \nआर त आर ूg304वगूg361 लोक सँ देवता लोकिन सेहो सीताक िनूg302छल , आ पिवूg255 होबक ूg262माण दैत छिथ तखन \nजाक राम पुनः सीता के ूg304वीकार करैत छिथ।  \nिकछु लोक अिह मूg3आ0 ई तकूg361 (कुतकूg361?) दैत कहैत छिथ जे समाज मे उिचत ूg301यवूg304था आ आदशूg361 \nउूg284पूg382 करबा लेल राम एहेन कायूg361 केलिन। मुदा मैिथलानी के ई सोचब छिन जे राम  सीता सूg315े अूg288याय \nकेला आ समूg304त ूg304ूg255ी समाज पर बंधन थोपबाक एक अनगूg361ल परूg2ण4परा के ूg262ारंभ केलिन। की यैह छलिन \nरामक रघुकुल रीित? ओह!! कहब दुख ककरा सँ! \nअिूg2आ2नपरीूg252ा के संबंध मूg3आ0 िकछु लोक कहबा लेल एहनो बात कहैत छिथ जे जािह सीता के रावण \nहरण केलक से सीता त सही अथूg361 मूg3आ0 सीता छेबे कहूg363 छिल। ओ त सीता के छूg363ह छलिन। असली सीता \nत अिूg2आ2न मूg3आ0 समािहत भ गेल रहिथ आ िनिूg256ूg288त सँ अिूg2आ2न मूg3आ0 चुपचाप बैसल। तािहं छूg363हक सीता के \nअिूg2आ2नकुूg283ड मूg3आ0 जाइते देरी असली सीता अिूg2आ2न सँ बाहर िनकलली िजनका राम सहज ूg265प सँ अधूg366गनी के \nूg265प मूg3आ0 ूg304वीकार करैत छिथ। \nमुदा एक हाड़-मूg364स केर सामाूg288य मनुख होबाक नाते एकटा बात निह पचा पबैत छी जे रामक ई \nदुरंगी चिरूg255 कोना देखी। जे राम ऋिष गौतम के पूg2आणी अिहूg2ण8या के उूg320ार ूg304पशूg361 माूg255 सँ करैत छिथ वैह \nराम अपन पूg2आणी सीता लेल अतेक िनरंकुश ? \nजे राम बािल के एिह ूg325ारे बध करैत छिथ जे ओ अपन छोट भाई सुूg3ण1ीव केर पूg2आणी के बलपूवूg361क \nअपना लग रखने अिछ। जखन बािल राम सँ पुछैत छिन: \n \n\"मईgउ7झ बैरी सुईgउ91ीविहं ईgभ9झयारा।  \nकारण  कबन ना थ मोिह म ा र ा ।। \"  \nत राम उूg254र दैत कहैत छिथन : \n\"अनुजव ध ु भ िगन ी सु तन ार ी ।  \nसुन सठ कईgभ88या सम ए चारी।।  \nइईgभ88हिह कुदृिईg416 िबलोकई जोई।  \nत ा िह ब ध े कछ ु द ोष न  होई। ।\"   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \nबािल के मृूg284यु के बाद राम अपन सखा सुूg3ण1ीव के फेर सँ अपन पूg2आणी के ूg304वीकार करबा लेल ूg262ेिरत \nकरैत छिथ जकरा सुूg3ण1ीवक जेठ भाय बािल बहुत िदन धिर अपन कूg2ण2जा मूg3आ0 रखने ूg250ल। आ सैह राम \nसीताक मामला मूg3आ0 एहेन कठोर , हृदयहीन कोना??? \nजखन सीता एलीह आ गभूg361 स छली तािह काल एक धोबी के उपराग स परेशान भए राम सीता के \nघनघोर जंगल मूg3आ0 असगर भेज देलिथन। कहु त कतेक कठोर छलाह राम ! धमूg361शाूg302ूg255 कहैत अिछ जे िूg304ूg255गन \nकूg254ेक खाराप हो मुदा जखन वो गभूg361 स हो त ओकरा सब सुख देबाक चाही आ घर स एकौ ूg252ण लेल \nबाहर निह जाए देमक चाही। बाह रे मयूg365दा पुूg264षोूg254म राम ! कत गेल मयूg365दा अहूg364क ? \nअगर अहूg363 ूg262जा वूg284सल छलॱ त एक पित सेहो रही ने? अहूg363 के त बुझल छल जे सीता िनूg303कपट \nआ गंगा जकूg364 पिवूg255 छिथ। अगर अहूg363 अयोूg28आया मूg3आ0 एक ूg262था ूg262ारंभ करै चाहैत रही त फेरो राज चलेबक \nिजूg2ण4मेदारी भरत के द पित धमूg361 केर पालन करैत सीता संगे वनवास चिल जैतहु जेना सीता अहूg363 संगे अपने \nमोने पूg2आणी धमूg361 के पालन करैत गेल छलीह ? मुदा से कोना! पुूg264ष रही ने अहूg363। पुूg264ष दूg2ण4भ के के रोकत ! \nकहॴ एहेन त निह जे पुूg264ष दंभ सेहो मयूg365दा पुूg264षोूg254म के लूg252ण हो आ अपना के ओिह दंभ मूg3आ0 खपा देनाई \nया दंभ के नीचा जीनाई नारीधमूg361?” \nखैर, लूg350मण जी सीता के जंगल मूg3आ0 असगरे छोिड देलिथन। लाचार आ वेवश सीता! हे देव! जािथ \nत कत आ ककरा लग? के शरण देतिन? आ तािह ूg252ण बाबा बाूg2ण8मीिक सीता के अपन आूg25आम मूg3आ0 ूg304थान \nदेलिथन। एक िदन राूg304ता मूg3आ0 ूg262सव वेदना उठलिन। वनक लोक सब मदित केलकिन। इूg2आ4छा भेलिन जे \nअयोूg28आया मूg3आ0 जानकारी भेजी। मुदा भेलिन जे राम निह बुझिथ त नीक। हजमा के कहलिथन “तॲ भरत, के \nसूg255ुघन के, लूg350मण के, तीनो माता के चुप चाप बता िदहक मुदा राम निह बुझिथ।” \nजखन राम अूg258मेध यूg253 करै लगलाह त पंिडत कहलिथन जे िबना पूg2आणी के राम यूg253 निह क सकैत \nछिथ। राम के अपन वचन ूg304मरण भेलिन। कहलिथन हम दोसर िववाह निह करब। तखन इ िनणूg361य भेलैक \nजे सोनाक सीता बना राम यूg253 लेल बैसता। सैह भेल।  \nमुदा बीचे मूg3आ0 घोडा के त लव आ कुश बािूg288ह देलिथन। सब हािर गेलाह। हनुमान बंदी भ गेलाह। \nअंत मूg3आ0 राम एलाह त बाद मूg3आ0 सीता सेहो एलीह। सीता रामे के वंशक सूg288तित के जंगल मे बहुत नीक जकूg363 \nसब िशूg252ा संूg304कार मूg3आ0 पारंगत करा राम के औकात देखा देलिन। राम एक संग अपन दुनु पुूg255 आ सीता \nसनहक पूg2आणी पािब धूg288य भ गेलाह। कहलिथन सीता के जे आब अयोूg28आया चलू। सीता मना क देलिथन। राम \nबहुत बुझेबाक ूg262यास केलिथ। मुदा सीता त अूg2ण0पन िजूg31ण पर कैम रहली। अंत मूg3आ0 राम कहलिथन : “अहूg363 \nनिह जाएब त हमर अूg258मेध यूg253 निह हेत। ” \nसीता: “से कोना?” \nराम: “पूg2आणी के अछैते असगर पित अूg258मेध यूg253 निह क सकैत अिछ। ” \nसीता: “तखन अहूg363 कोना करैत रही?” \nराम: “हम सब मािन लेने रही जे अहूg363 आब अिह दुिनया मूg3आ0 निह छी। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \nसीता घोर वेदना स ूg406िवत भ गेलीह आ कहलिथन : “हे राम! अहूg363 माूg255 अपन पौूg264ष आ नामक \nरूg252ा हेतु हमरा अयोूg28आया ल जाए चाहैत छी? अिह लेल जे अहूg364क यूg253 भ जाए ? हमही बाधा छी अहूg364क \nयूg253क  ?” \nई कहैत सीता धरती माता के दुनु हाथ जोिड़ कूg264ण ूg304वर मूg3आ0 िवनती केलीह : “हे माता ! अही हमर \nमाए छी। अिहक कोिख स हम एिह धरा मूg3आ0 उूg284पूg382 भेल छी। आब हमर आूg284मा कािन रहल अिछ। अहूg363 \nफाटू आ हमरा अपना भीतर मूg3आ0 ूg304थान द दीय ! \nधरती सीता के गुहार सुिन लेलिथन आ एकाएक धरती मूg3आ0 सीता दाई के आगा दू टा दरूg312ा भ गेले। \nजाबेत राम रोकिथन ताबेत सीता ओिह धरती मूg3आ0 िबलुूg2ण0त भ गेलीह। \nधरती फटली आ धरतीपुूg255ी सीता धरती मूg3आ0 समा गेलिन। तािह जखन मैिथलानी सबके कोनो कूg416 \nहोईत छिन त अपना के सीता बुझैत अनायास बािज उठैत छिथ: “फाटू हे धरती”। \nओना आब िमिथला के पुूg264ष सेहो सीता के सूg2ण4मान कहूg363 करैत छिथ ? सीता सब दहेजक ूg2आ6वाला मूg3आ0 \nजरैत छिथ। अपमािनत होईत छिथ। बेटी के बेटाक तुलना मूg3आ0 कम ूg28आयान देल जैएत अिछ। वेदना अनंत \nअिछ.....” \nसनातन धमूg361 पूवूg361जूg288म के िसूg320ाूg288त के मनैत अिछ। िमिथला के लोक ूg301यवहार मूg3आ0 धोबी के कहला सँ \nराम ूg325ारे सीता के पुनः वन भेजबाक एक लोककथा अिछ जे कमूg361 के िसूg320ाूg288त पर िटकल अिछ। किन देखी \nएकरा: \nबसंत ऋतुक समय छल। शीतल, मंद पवन बहैत छल। सीता दाई अपन सखी बिहनपा संग \nफुलवारी मूg3आ0 ूg410मण कऽ रहल छली। सीता के इूg2आ4छा झुला झूलबाक भेलिन। एक सखी सऽ अपन इूg2आ4छा \nूg301यूg2आ0त केलिन। तुरत सखी बिहनपा सब सीता दाई के झुला झुलाबए लगलिथन। बूg386ड मनमोहक दृूg302य भ \nगेलैक। सीता िहलोरा लैत आ सखी सब िहलबैत। जतेक ूg262शंसा करी से कम।  \nझुला लागल ईgभ6भेमक डाली। i \nझुलिथ सीता ईgभ9झयारी ना।।  \nसब स ख ी ग बिथ  िसने ह द ेख ाबिथ।  \nिबहुस िथ  जनकदुल ार ी  ना ।।  \nसोहनगर-रसगर गीत गबैत सखी संग सीता आनंदक सागर मूg3आ0 गोता लगा रहल छली। गीतक ूg304वर \nहुनकर कान मूg3आ0 मधुर झनकार भरैत छल। अिह बीच सीताक दृिूg416 एक सुूg288दर सुूg2आ2गाक़ जोड़ी िदस पडलिन। \nइ सुूg2आ2गाक़ जोड़ी पित -पूg2आणीक जोड़ी छल। हिरयर कचोर पूg364िख , लाल-लाल ठोर। सुूg2आ2गाक भाषाक संग -संग \nमानुखक भाषा बाज़ ऽ मूg3आ0 ूg262वीण छल दुनू सुूg2आ2गा। सुूg2आ2गाक़ पूg2आणी वैह गीत ग़ािब रहल छल जे गीत सीतादाई \nअपन सखी बिहनपा संग झुला झुलैत ग़ािब रहल छली। \nसुूg2आ2गा के जोड़ी पर सीता दाई के िहक गिर गेलिन। मोन भेलिन जे अिह सुूg2आ2गा के राजमहल मूg3आ0 आिन िपंजरा \nमूg3आ0 राख़ब आ ूg262ितिदन एकर मधुर बोल सुिन उठब त कतेक़ नीक रहत!  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nराजमहल मूg3आ0 अिबतिह सीता दाई अपन सेवक के बजेिल आ आूg253ा दैत कहिूg2ण8थन : \"देखू, फुलवारी मूg3आ0 \nसुूg2आ2गाक़ एक जोड़ी िबचिर रहल अिछ। बूg386ड सुंदर जोड़ी छैक। चीरै चुनचुन के संग -संग इ जोड़ी मनुखक \nआवाज़ मूg3आ0 मधुर गीत सेहो गबैत अिछ। अहूg363 एखन फ़ुलवारी जाऊ आ ओिह जोड़ी मूg3आ0 स एक सुूg2आ2गा हमरा \nलेल पकिड़ क लाउ\"। \nसेवक सीता दाई केर आूg253ा के पालन क़रैत झट दिन फुलवारी िदस िबदा भेल। थोरेक कालक़ \nबाद ओिह सुूg2आ2गाक़ जोड़ी मूg3आ0 स एकटा सुूg2आ2गा पकिड़ कऽ लऽ अनलक। आब ओिह सुूg2आ2गा के एक सोनाक \nिपंजरा मूg3आ0 बूg288द कऽ सीता दाई लग लैल। सुूg2आ2गा के अपना सामने सोनाक िपंजरा मूg3आ0 देिख सीता दाई \nआनूg288दिवभोर भऽ ग़ेली।  \nग़लती स ओ सुूg2आ2गा मिहला सुूg2आ2गा छिल आ गभूg361 स रहै। ओकर पित सीता दाई के सेवक सँ िनवेदन \nकेलक जे ई मिहला सुूg2आ2गा ओक़र पूg2आणी छैक आ गभूg361 स छैक तािह ओक़रा पर कूg264णा देखबैत ूg304वतंूg255 क \nदेल जाय। पुूg264ष सुूg2आ2गा बाजल : \" बूg264 हमर पूg2आणी के बदला मूg3आ0 अहूg363 हमरा ल चलु िपंजरा मूg3आ0 बूg288द कऽ सीता \nलग\"। मुदा सीताक़ सेवक ओक़र अनुनय-िवनय के निह ूg304वीकार केलक आ मिहला सुूg2आ2गा के राजमहल लऽ \nअनलक। \nअपन पूg2आणी के ूg262ेम मूg3आ0 मातल पुूg264ष सुूg2आ2गा हािर निह मानलक। पाछा-पाछा ओहो राजमहल मूg3आ0 आिब \nगेल। ओक़रा आशा रहैक जे सीता चूिक ूg304वयं कूg264णाशील कूg288या छिथ , ओ िनिूg256त ूg265प स ओकर पूg2आणीक \nअवूg304था पर ूg406िवत भ िपंजरा स मुूg2आ0त कऽ देिथन ! \nबेचारा सुूg2आ2गा सीता दाई लग भरल नोर ूg301यिथत मोन पहुचल। नोर थमक नामे निह लैक। आतूg361 भाव \nस बाजल: \" हे कूg264णामयी राजकुमारी सीता, इ सुूg2आ2गा जे आहूg363क सेवक पकिड़ अनलक अिछ इ हमर पूg2आणी \nिथक आ गभूg361 सऽ अिछ। एकर  पेट मूg3आ0 हमर सूg288तान पिल रहल अिछ। हम अहूg363 लग ई िनवेदन करबाक \nहेतु आयल छी जे अहूg363 एक़रा पर कूg264णा देखबैत िपंजरा स मुूg2आ0त क िदयौक़। अगर अहूg363 के सुूg2आ2गा \nरख़बाक इूg2आ4छा अिछ त हमरा रािख िलय !\" \nकिह निह िकएक सीता दाई के सुूg2आ2गाक अनुनय िदस धेआन निह गेलिन। ओ अपना मूg3आ0 मूg304त \nरहली। ज़खन सब ूg301यॲत स सुूg2आ2गा थािक़ गेल आ राजमहल मूg3आ0 िकयोक ओक़र वेदना सुनबा लेल तैयार निह \nभेलैक त लाचार सुूg2आ2गा ददूg361 आ ूg38णोध स िखूg382 भ गेल। तामसे घोर होईत सुूg2आ2गा सीता दाई के सूg2ण4बोिधत \nक़रैत बाजल: “हे जानकी! हम बूg386ड आश लऽ कऽ अहूg363 लग आयल रही जे ूg288याय भेटत। ूg288याय त दूर \nअहूg363 हमर वेदना सुनबाक लेल तैयार निह छी। आहूg363क ज़खन अपन िववाह हैत तख़ने अहूg363 अिह वेदना के \nबुिझ सकैत छी। आब हद भ गेल! हम ूg301यिथत मोन वापस जा रहल छी मुदा जैत -जैत अहूg363 के ूg25आाप देने \nजा रहल छी। हम पित-पूg2आणी अिगला जूg288म धोिब -धोिबन बिन जूg288म लेब आ हमरा सभक कारण सऽ आहूg363क \nपित अहूg363के गभूg365वूg304था मूg3आ0 घर स िनकािल देता”। \nआब सीता के होश जगलिन। मुदा आव िकछु निह भ सकैत छल। सीता सुूg2आ2गा के ूg25आाप के \nिसरोधायूg361 कऽ लेलिन। दूg288तकथा के अनुसार ओही सुूg2आ2गा के ूg25आाप के कारण जखन सीता गभूg361 सं छली त \nराम सनहक पित एक धोिब-धोिबन के कहला पर हुनका घर स िनकािल देलिथन।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \nिकछु लोक के मानब छिन जे रामक सीताक ूg262ित एहेन िनूg41आुर ूg301यवहार सीता के ूg301यिूg2आ0तूg284व के सबल \nबनबैत छिन। मुदा ई केहेन ूg301यवहार। ककरो सबल बनेबाक हेतु, उदाहरण ूg262ूg304तुत करबा हेतु अहूg363 डेगे-डेगे \nूg262तािड़त करबैक ? निह-निह, ई निह उिचत िवचार। \nएक मैिथलानी हमरा कहली, \"देखू, सीता एक ूg262तापी राजा के बेटी आ दोसर ूg262तापी राजा के पूg2आणी। \nहुनकर जखन ई हाल भेल त सामाूg288य मिहला के की बात ?\" सीता िमिथला अपन नैहर आ िपता राजा जनक \nलग िकयैक निह एली? फेर ूg304मरण अबैत अिछ : \" बेटी सासुरे नीक की सगूg3आ1 नीक \"। तािहं सीता ूg304वगूg361क \nराूg304ता धेलिन।  \nमोन मूg3आ0 एक बात होईत अिछ , उमरैत रहैत अिछ - अगर राम मयूg365दापुूg264षोूg254म छिथ त फेर ओिह \nमयूg365दा के धोती के तार -तार कथी लेल करैत छिथ? \nवैदेही के दुःख सँ ूg406िवत होइत िमिथला के अनेक पुूg264ख आइयो किन उूg284थर भ जाइत छिथ , अधीर \nभ जाइत छिथ, जेना िवूg406ोहक ूg304वर रामक ूg262ित ूg262चूg283ड भ जाइत होिन ! धीरेूg288ूg406 ूg262ेमिषूg361 त अतेक तामसे भेर भ \nजाइत छिथ की हुनकर लेखनी बुझू जे ूg252ण माूg255 लेल सब मयूg365दा के अितूg38णमण करैत अपन भड़ास \nिनकलैत बािज उठैत अिछ: \n\"दईgभ8उड -भेदे कईgभ65 िक अपनाउ साम -दाम  \nहमर सीते ज ँ बोन , अहईgउ6उ सुथनीक राम ?\"  \nजो रे मयूg365दा आ पुूg264ख ूg325ारा ूg304ूg255ीगन के अदृूg302यबेड़ी संजकड़ल पैर ! बेचारीमैिथलानी से कोना \nकहती? ई सब त सीता के ूg325ारा ूg304थािपत मापदंड के एखनो ओही मयूg365दा के सँग अूg252र -अूg252र अनुशरण \nकरैत छिथ, िनवूg361हन करैत छिथ। पाहुन राम सँ उपराग त ठीक मुदा हुनका लेल अवाूg2आ4य कथा - हे \nभगवान! कथमिप निह। ऊपर सँ \"हम निह िजयब िबनु राम\" गािब-गािब पाहुन के िदन-राित ूg304मरण करैत \nरहैत छिथ। \nअतेक भेला बादो राम के िमिथला के लोक अपन सब सँ सुूg382र पाहुन मनैत छिथ। राम के ूg262ित \nजेिहना भिूg2आ0तभाव तिहना ूg262ेमभाव।  \nएक भाव जे मैिथलानी लोकगीतक मादे गबैत छिथ से जूg265र मोन के ूg406िवत क दैत अिछ आ सब \nमैिथलानी मूg3आ0 सीता आ सब मे सीताक ूg301यथा बुझना जाइत अिछ : \n\"हे भ ग वा न ! कुन कसूर िव ध ना भे ल  ब ाम कह ब द ुख ककरा सँ ?\"  \n  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nरिव भूषण पाठक   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nऔझका डायरी \n \n शुकुल जी जायसीक ूg262शंसा करैत छिथन ।भाव ई छैक  ‘मुसलमानो होइतो जायसी भारतीय किवता के एूg284 ते \nबूझैत छिथन ,मुसलमान होइतो जायसी िहंदू ूg304 ूg255ीक जीवन ,ूg262ेम ,िवरह कूg3आ0 एूg284 ते नीक जँका िचूg288 है छिथन \n,मुसलमान होइतो जायसी अवधक लोकजीवन मूg3आ0 ूg262वेश क ’ पाबैत छिथन ...... \nजेना मुसलमान केओ होय त’ ऊ किवता नइ िलखै ,िलखबो करै त’ केवल अूg2ण8 लाह आ कुरान पर या केवल \nईरान ,तुिकूg361ूg304 तान पर ।   \n(िदनूg364क 07 -04-17) \n \n \n \n \nमैिथली के एकटा आलोचक चाही ,आलोचक नइ नूg301 यालोचक ,नूg301 यालोचक नइ वूg3ण6ालोचक ।एहन आलोचक \nजे बूg2आ6 ज र सन सन बात कहै । कािबल सँ िलखबाबै , बेगाूg265 सभ कूg3आ0 टरकाबै ।   \n \n                              एहन आलोचक जेकरा मे केवल बहुूg253ता नइ रसबोध सेहो होइ ,केवल रसबोधे नइ \nसमै-सज गता सेहो । केवल फामूg3आ1 नइ कंटूg3आ0टक ूg262ित सेहो समझदारी होए ।   \n \n                       एहन आलोचक जेकरा मे समैक िजूg2ण4 मेवारी उठाबैत सािहूg284 य  के आगू बरहेबाक ताकित होए \n। एहने सन जे िमिथला आ मैिथलीक पिरविूg320ूg361त आ संविधूg361त ूg304 वूg265पके बूझै आ   ओकर रूg252ा करै  ।एहन \nआलोच क जेकरा मे मैिथलीक वतूg361मान सािहूg284 यक िदशा गमबाक िहूg2ण4 म त होए आ ओकरा समकालीन भारतीय \nसािहूg284 य के जनबाक जूg265रित सेहो महसूस होए ।   \n(िदनूg364क 11 04 2017 )  \n \nओकरा गाब’ िदयौ ,गेबाक आनूg288 द  िलय’ िदयौ ,ओकरा पर अपन अपेूg252ाक पहाड़ नइ लािदयौ ,ओकरा पर \nउपराूg303 ूg3णणीयताक ठूg2ण0 पा नइ लगािबयौ ,एहन   अनेर नइ बािजयौ िक ऊ जीत जाए त’ िमिथला जीत गेलै आ ऊ \nहािर गेलै त’ िमिथला हािर गेलै । \n                      िनिूg256तूg265पेण ओकरा मे आगू जेबाक िहूg2ण4 म त आ ताकित छैक , मुदा ऐ चीजक लेल तैयार \nरिहयौ िक ऊ जीत गेलै त’ ऊ राूg303 ूg3णणीय अपेूg252ाक अनुसार अपना आप कूg3आ0 बदिल सकै ।ओकरा मत िदयौ \nसमथूg361न िदयौ आ ऐ चीजक आशूg368वाद िक ओ समूg3ण1 देशक लेल गािब सकै ।जेना कुनो बोली राूg303 ूg3णणीय बनै \nछैक त’ ओ आनो बोलीक गुण आ सकाराूg284 मक तूg284 व ूg3ण1हण करैत छैक आ एक अथूg361 मे ई ओइ बोलीक मृूg284 यु  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nहोइत छैक ,िकएक त’ ओ पुरनका पंजर छोि़ड के नया ूg265प धारण करैत छैक ।तिहना ओ समुूg2आ4 चा देसक \nलेल गाबै ,ई शुभकामना । \n \n              बात एहने सन होए िक गायन कला जीतै नइ िक िमिथला ,पंजाब ,महाराूg303 ूg3णण  या गुजरात ,ओना \nमॉडनूg361 बिनयौटी एकरा संघषूg361 आ ूg252ेूg255क संघषूg361 वला ूg265प देबाक ूg262यास करत ,मुदा हम सब संयिमत रही ।आ \nएतबे धिर नइ िमिथला मे सब तरहक गायनक मुकूg2ण4 मल परंपरा फेर सँ ूg262ारंभ होए ,ई नेशान केवल अमता \n,बहेड़ी ,दरभंगा आ िवूg324ापित समारोहे तक सीिमत नइ रहै ।ओहुना मैिथली मंच पर राम चतुर मिूg2ण8लक कूg3आ0 \nहूट केिनहार आ दुमका-झुमका कूg3आ0 बढ़ाबा देिन हारक कमी नइ ...... \n \n \n                       िदनूg364क 13-04-2017 \n \nऊ हूg2ण4 म र कुटुम छिथन ,िदयाद छिथन आ दोस छिथन।ऊ चौबीसो घंटा हेलमेट पिहरै छिथन ,केओ कुटुम \nदेिख ने लए ,ऊ कखनो काल एकटा अंग के बेकाम क’ दए छिथन ,कहबेन त’ सुनता नइ ,ईशारा देबै \nत’ ूg265कता नइ ,अनुमान यिद लगा लेता त’ ूg360दयहीन भेने कुशल ।ऐ रूg304 ता बाटे नइ ,ऐ चौक पर बाटे नइ \n,दस बजे के बदला मे एगारह बजे चलता आ पूg364च बजे के बदला मे सात बजे लौटता ।धीरे-धीरे .....केओ \nदे िख ने लए ।  हुनकर बदलबाक कुनो अंत नइ ,नाम ,गोूg255  ,गाम ,शहर सब बदिल के अपन जेबी आ अपन \nस्टेिटक इनजूg368 कूg3आ0 सेव करैत छिथन ।एहने केरेूg2आ0 टर हमरे पिरदृूg302 य  मे नइ आहूं के वायुमंडल मे अिछ   ।ऊ \nआ हुनका सन कतेको कतेक अपन ओकािद बदलबाक ूg262तीूg252ा क ’ रहल छैक । ओका िद बदिलते भाषा \n,भंिगमा ,टोन ,बॉडी लूg3आ3ूg2आ2 वेज सब बदिल जाइत छैक ।कखनो-कखनो ओकािद आ भाषा साथ-साथ बदलैत \nछैक ,कखनो-कखनो ओकािद बदलबाक ूg262ूg284 याशा मे भाषा आ टोन समै सँ पिहले बदिल जाइत छैक आ \nओकािद बाद मे बदलै छैक ।कखनो काल दुभूg365ूg2आ2 य  सँ भाषा त’ बदिल जाइत छैक ,मुदा ओकािद बदलबाक \nूg262िूg38णया मे ूg40णेक लािग जाइत छैक  \n(िदनूg364क 15-04-2017) \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.रबी/g288 /gं0ण नारायण िम/g2थ7 -संगम तीरे २.आशीष अनिच/g288हार - /g2ण2ो. हिरमोहन झाजीक गजल  \n१  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \n  \nरबीूg288 ूg406 नारायण िमूg25आ -संगम तीरे   \nपूg2आणीक संग डेढ़ सालक बूg2आ4 चा आ िकछु मोटा-चॲटा सिहत इलाहाबाद ूg304 टेशनपर पहुँचलॱ। हमर अनुज \nदिड़भंगासँ हमरा मदैत करए आएल रहैथ। िदूg2ण8 लीसँ ूg304 थानाूg288 तरणक बाद नव िनिमूg361त कायूg365लय कमूg361चारी चयन \nआयोगमे योगदान करबाक हेतु हम इलाहाबाद सपिरवार िबना कोनो डेरा तकने आएल रही। आब सोचैत छी \nतँ अपनो हँसी लगैत अिछ, आूg302 चयूg3आ6 होइत जे केना नािूg288 ह टा बच् चा ओ पूg2आणीकूg243 इलाहाबाद टीशनपर छोिड़ \nअनुज-संगे डेरा ताकए िवदा भेलॱ..! \nपिहल बेर अही ूg38णममे डॉ. जयकाूg288 त िमूg25आजीसँ हुनकर आवास  ‘ितरमुिूg2आ0त ’ पर भूg243ट भेल। हुनकासँ भूg243ट \nभेलापर लागल जेना केतेको सालसँ पिरिचत होिथ। सभ काज छोिड़ कऽ हमरासँ गप करैत रहला। \nपिरवारक अूg288 य  सदूg304य सभ ूg304 वागतमे लागल रहला। एक अपिरिचत मैिथलक एतेक ूg304 वागत करत? \nजयकाूg288 त बाबूक मागूg361दशूg361नक अनुसार ूg262यास कए हमरा लोकिनकूg243 ओही िदन सूg363झ धिर डेरा भेटल। \nडेरा दिड़यागंजमे छल। ओइठामसँ टीशन आपस जा पिरवारकूg243 अूg288 य सदूg304 य , सामान सिहत डेरामे ूg262वेश \nकेलॱ। िदन भिरक संघषूg361सँ हम सभ थािक कऽ चूर भऽ गेल रही आ जेना-तेना भोजन कए शािूg288 त पूवूg361क \nसूित रहलॱ। ूg262ात :काल ूg304 टेनली रोड िूg304 थत कमूg361चारी चयन आयोगक कायूg365लय पहुँचलॱ। ओ कायूg365लय \nूg304 थािपत भऽ रहल छल, अूg304 तु कायूg365लय चलेबाक हेतु मूल  वूg304 तु जेना कुसूg368, टेबुल तक निह छल। एकटा \nअिधकारी छला जे ओइ कायूg365लयक एक भागमे सपिरवार रहैत छला। ूg38णमश : िकछु कमूg361चारी सभ एला। \nटेबुल, कुसूg368क बेवूg304 था भेल। िकछु ूg304 थानीय नैिमूg365तक कमूg361चारी राखल गेल। आ कायूg365लय चिल पड़ल। \nिकछुए िदनमे नव भतूg368क िवूg253ापनक आधापर आयोिजत िलिखत परीूg252ाक हेतु आवेदन पूg255सभ आबए लागल। \nिकछुए िदनमे एकटा कोठरी आवेदनक िलफाफासँ भिर गेल। \nिकछु िदनक बाद कमूg361चारी चयन आयोगक ूg252ेूg255ीय िनदेशक बिन कऽ ूg25आी एल .के.जोश–आइ.ए.एस.–एला। \nकारी-कारी करगर मोछ, गोरनार भुूg326 आ बेसी काल गुमसुम रहएबला जोशीजीक एलाक  बाद कायूg365लयक ूg262गित \nतेजीसँ होमए लागल। जोशीजीक पूg2आणी इलाहाबादेमे छेलिखन , तँए ओ ओहीठाम अपन पदूg304 थापना करौलैथ। \nकायूg365लयमे कमूg361चारी कम छल आ काज एकाएक बिढ़ गेल छल जइ कारणसँ लोक सभ तनावमे रहैत छल। \nचूकी परीूg252ाक ितिथ पिहने घोिषत भऽ जाइत अिछ , तँए सभ काज समयवूg320 ठंगसँ करबाक छल। तिहया \nकूg2ण4 पूटरक आगमन निह भेल छल। सभ काज हाथेसँ होइत रहइ। हालत ई छेलै जे जोशीजी ूg304 वयं िनूg284 य  \nसैकड़ोक तादादमे ूg262वेश पूg255 िलखैत छला आ अनकर कथे कोन। परीूg252ाक बेवूg304 था करब कोनो जबार भोज \nकरबसँ बेसी किठन काज छल। \nएतेक अूg304 त ूg301 यूg304 त ताक बाबजूद ओ कायूg365लय आगू चिल पड़ल मुदा जोशीजी िनरूg288 त र उदास रहैत \nछला। कारण पिरवािरक छल। पूg2आणीक लगमे रही तँ ओ इलाहाबाद अएला आ थोड़ेक िदनक बाद ओ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \nइलाहाबाद छोिड़ िवदेश चिल गेलिखन। ूg304 पूg303 ट त: सभ िकछु ठीक-ठाक निह छल। बेकतीगत जीवनक ऐ \nअूg288 तूg320ूg361ूg288 द सँ गुजरैत हुनकर मोन आसानीसँ पढ़ल जा सकैत छल। एकर दुूg303 ूg262भव हुनकर कायूg365लयक काजोपर \nपड़ैत छल। \nजोशीजीक ूg262ेम िववाह भेल छल। हुनकर पूg2आणी इलाहाबाद िवूg258िवूg324ालयमे इितहास िवषयक ूg301 याूg2आ1 याता \nछेलिखन। उूg411मे हुनकासँआठ साल पैघ। मुदा ूg262ेम तँ आूg288 हर होइत अिछ। िववाह भऽ गेल। दूटा बूg2आ4 चो \nभेल। मुदा खटपट सेहो शुूg265 भऽ गेल जे चिलते रहल आ अूg288 ततोगूg284 वा हुनका लोकिनक िववाह िवूg2आ4 छेद भऽ \nगेल। जोशीजी िदूg2ण8 ली आपस चल गेला आ कािमूg361क िवभागक सिचव भेला। केूg288 ूg406ीय ूg262शासिनक अिधकरण \n(CAT) क उपाूg28आ यूg252 भेला। आब ओ ऐ दुिनयूg363मे नइ छैथ।  \nूg262ेमक आवेशक अंजाम केतेको बेर बहुत कुिटल होइत अिछ। उफानकमे रहएबला जोड़ी कएक बेर \nएक-दोसरक हूg284 या कऽ दैत अिछ। िनूg284 यूg262ित एहेन घटना होइत रहैत अिछ , तथािप लोक ूg262ेम करैत अिछ। \nजँ ूg262ेम ूg284 यागसँ अिभभूत निह भेल, तँ ओ अिूg304 क र हेबे करत। के हारत, के जीतत तेकर कोनो ठेकान \nनिह, मुदा सजूg361नाूg284 म कता तँ अन् त भाइए जाइत...। \nजोशीजीक ूg262करणकूg243 ूg304 मरणसँ दृदयमे कएक बेर अखनो कचोट भऽ जाइत अिछ। दुनू गोटे अितिशिूg252त \nओ संूg410ाूg288 त पिरवारक छला। ूg304 वयं बहुत योूg2आ2 य रहैथ मुदा जीवनक ूg301 यितूg38णमकूg243 निह निह सूg2ण4 हािर सकल। \nभावी ूg262वल।  \nकायूg365लयमे एकाएक तेतेक काज आिब गेल आ काज केिन हार लोक तेतेक कम छल जे बहुत \nअूg304 तूg301 यूg304 तता भऽ गेल। रिबयो िदन छुूg326ी निह होइत छल। कखनो काल तँ िदूg2ण8 ली घुिर जेबाक इूg2आ4 छा होइत \nछल। दिड़यागंजसँ ूg304 टेनली रोड िूg304 थत कायूg365लय आएब -जाएब किठन काज छल। \nएूg312ापर चिढ़ कऽ बेसी काल याूg255ा होइत छल , तथािप समय तँ लिगते छल। तँए कायूg365लयक आसपास \nडेरा ताकए लगलॱ। आिखर िकछु िदनमे १७,नयाममफोड़गंज हमर डेरा भेल। ममफोड़गंज इलाहाबादक \nसंूg410ाूg288 त आवासीय मोहूg2ण8 लामे सँ मानल जाइत अिछ। मकान मालिकन वृूg320ा, ूg304 वतंूg255ता सैनानी छेली,िजनका सभ \nगुूg264जी कहैन , कारण ओ िशूg252क छेली। सेवा िनवृत भऽ गेल रहैथ। मासमे एक िदन पूg3आ3शन लेबए लेल जखन \nओ जािथ तँ लगैक जे ओ िदूg301 य बेकती ठाढ़ अिछ। आन िदन िविूg252ूg2ण0 त जकूg363 एकटा कोठरीमे िसमटल। \nभूतलपर दोसर िकरायादार छल। छतपर खाली जगहमे गोइठा भरल छल। कुलिमला कऽ ई आवास सुखद \nछल। आसपासमे नीक लोक सभ छल। \nइलाहाबाद िवूg258िवूg324ालयक भूतपूवूg361 कुलपित ूg304 व . ए.वी. लाल, अथूg361शाूg304 ूg255 िवभागक िवभागाूg28आ यूg252 डॉ. महेश \nूg262साद , ूg262िसूg320 मिहला रोग िवशेषूg253 डॉ. रमा िमूg25आ इूg284 यािद सभ आसे पासमे रहैत रहैथ। िनगम चौराहा लगेमे \nछल। िमठाइ केर दोकान घरेलू समान इूg284 यािद सभ िकछुक दोकान सेहो आसेपासमे।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nकायूg365लयसँ ममफोड़गंज िूg304 थ त हमर डेरा पैदल ५-७ िमनटक रूg304 ता छल। अूg304 तु आवागमनक समय ओ \nखचूg365 दुनू बूg363चए लगल। ूg38णमश : आसपासक लोक सभसँ पिरचय होमए लागल आ जीवन याूg255ा अपेूg252ाकृत \nसरलतासँ आगू बढ़ए लगल। \nछुूg326ी िदनमे आसपास एमहर -ओमहर आएब-जाएब ूg262ारूg2ण4 भ भेल। मोतीलाल नेहूg265 िरजनल इूg288 जीिनयिरंग \nकौलेजमे हमर िपितयौत भाितज पढ़ै छला। किहयो काल हुनकासँ भूg243ट -घूg363ट करए छाूg255ावास चिल जाइ। \nओतए गेलापर अफशोस हुअ लागए जे नीक नूg2ण4 बर रिहतॱ हम ऐ इूg288 जीिनयिरंग कौलेजमे अपन नओं निह \nिलखबा सकलॱ। \nगामक एकटा फौजी किहयो काल अबैत रहै छला। सासुरक िकछु सूg2ण4 बूg288 धी सेहो भेट गेला। हमर \nूg304 कूिलया संगी इूg288 जीिनयिरंग पास कऽ इलाहाबादेमे नौकरी पकैड़ लेने रहैथ। एवम्  ूg262कारेण पूवूg361 पिरिचत लोक \nसभसँ सूg2ण4 पकूg361 भऽ गेलाक बाद कायूg365लयसँ हिट कऽ समाज भऽ गेल जे ूg38णमश : बिढ़ते गेल, तइसँ इलाहाबादमे \nरहब मनलूg2आ2 गू भऽ गेल। किह निह हम िदूg2ण8 ली छोिड़ इलाहाबाद िकएक एलॱ? \nूg262ाय : मोनमे रहए जे गाम लग रहत। खचूg365 कम होएत वा इलाहाबाद धािमूg361क ूg304 थान अिछ, तँए \nअूg28आ यािूg284 म कताक िवकासमे सहायक रहत। मुदा इलाहावाद आिब कऽ कोनो सुिवधाज नक िूg304 थ ित निह भेल। \nकायूg365लयमे काज बहुत छल। रिबयो िदन ूg301 यूg304 त ता रहैत छल, कारण अिधकूg364श परीूg252ा रिबए िदन होइत \nछेलइ। अूg28आ यािूg284 मक दृिूg303 टसँ िकछु िवशेषता तँ ऐ शहरकूg243 अिछए। ूg262ितवषूg361 माघमे संगममे जबरदूg304 त  मेला लगैत \nअिछ। कहूg363-कहूg363सँ सूg288 त -महाूg284 मा, गृहूg304 थ  सन् यासी लाखोक संूg2आ1 यामे ओतए आिब कऽ मास करै छैथ। भजन-\nकीतूg361न करै छैथ।  \nगाम-घरक िचूg288 तासँ बेिफूg38ण लोक एकटा अूg322ुत आनूg288 द क अनुभव करैत अिछ। माघ मेलाक अविधमे \nकिहयो-किहयो िवशेष ूg304 नान होइत अिछ। ओइ िदन तँ लगैत अिछ जेना समुूg406 संगम िदस अूg3ण1सर भऽ रहल \nअिछ। \nमाघ मेलामे रंग-रंगक सूg288 त -महाूg284 माक समागम होइत छल। ओइमे देवराहा बाबाक नाओंकूg243 के नइ जनैत \nअिछ। हुनकर उूg411क बारेमे कहल जाइत अिछ जे ओ केतेक िदन जीला तेकर केकरो सही अनुमान निह \nअिछ। डॉ. राजेूg288 ूg406 ूg262साद २-३ सालक रहैथ तँ हुनकर िपता बाबा लग लऽ गेल रहिथन आ बाबा हुनका \nदेखते किह उठला जे ई तँ राजा हएत। सन्  १९५४ इूg304 वीमे भारतक राूg303 ूg3णणपित भेलाक बाद ओ बाबाक दशूg361न \nकेने रहैथ। ओही समयक समूg304 त ूg262ूg2आ1 यात नेता सभ बाबाक दशूg361न हेतु अबैत रहै छला। ओ घूg288 टो पािनमे \nडुबकी लगौने रहैत छला। हुनका योग िसूg320 रहैन आ सामने ठाढ़ बेकतीक मोनक बात बुिझ जाइ छला। \nकहल जाइत अिछ जे बाबा पािनपर चिल सकैत छला, योग िूg38णया ूg325ारा एक ूg304 थानसँ दोसर ूg304 थान जा सकै \nछला। मंचपर बैस कऽ बाबा भूg2आ0 त सभकूg243 ूg262साद फेकैत रहै छला। केकरो-केकरो माथपर पैर रिख कऽ \nआशीवूg365द दैत छला। एहेन बेकती बहुत सौभाूg2आ2 य शाली मानल जाइ छला।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nदेवराहा बाबाक सूg2ण4 बूg288धमे हमर एकटा िनदेशक महोदय सूg324 : घटनाक वणूg361न करैत कहला जे एकबेर \nहिरूg325ारमे बाबा आएल रहैथ। ओ ओइठाम मेला अिधकारी छला। एकटा हाथी बताह भऽ गेल छल। लोक \nसभ कोनो तरहूg243 ओइ हाथीकूg243 िनयंिूg255त निह कऽ पािब रहल छला। बाबाक कान तक ई समाचार गेल। ओ \nहाथीक हेतु एकटा केरा देलिखन मुदा केकरो ओइ पागल हाथीक लग जेबाक साहस निह होइ। बाबाक \nएकटा भूg2आ0 त  िसपाही ओ केरा लऽ हाथी िदस बढ़ल। हाथी ओकरा देखते हाथसँ बाबाक देल केरा लऽ कऽ \nखा लेलक आ एकदम शाूg288 त  भऽ गेल। एवम्  ूg262कारेण रंग -रंगक ूg262संग बाबाक बारेमे सुनबामे अबैत छल। \nजाबे इलाहाबादमे रही,ताबे ूg262ित बखूg361 बाबाक दशूg361न माघ मेलामे होइत रहल। ऐ लेल ममफोड़गंजसँ माघ मेला \nूg252ेूg255 कएक बेर पएरे जाइत रही, कएक बेर रूg304 तामे एूg312ा कए ली। एक बेर सोचैत रही जे जा तँ रहल \nछी, मुदा एतेक दूरसँ फेर पएरे केना आएब। ततबेमे देखै छी जे हमर पिरिचत एकटा बेकती हमरा िदस बिढ़ \nरहल छैथ आ आूg3ण1ह करए लगला जे आपस हुनके संगे साइिकलपर चलब।  \n१९ जून सन्   १९९० क योिगनी एकादशीक िदन बाबा ूg40णूg2ण4 ूg426ीन भऽ गेला। एवम्  ूg262कारेण भारतक एक \nमहान सूg288 तसँ ूg262ूg284 यूg252 दशूg361न सूg2ण4 भ व निह रहल, मुदा हुनकर ूg304 मृित हमर इलाहाबाद ूg262वाससँ सभ िदनक लेल \nजुिड़ गेला। बाबाकूg243 खेचड़ी िवूg324ा िसूg320 छल जइ कारण हुनका भूख ओ आयुपर िनयंूg255ण छेलैन।  \nइलाहाबादमे रहैत ूg262भुदूg254 ूg40णूg332चारीसँ भूg243ट -घूg363टक सौभाूg2आ2 य सेहो भेटल। ओ सूg288 त  तँ \nछलाहे, धािमूg361क , अूg28आ यािूg284 मक िवषयक सैकड़ो पुूg304 त कक लेखक सेहो छला। हुनकर िलखल भगवती कथाक दुनू \nखूg283 ड देवराहा बाबाक मंच लग ूg262साद ूg304 वूg264प लोक कीनैत छल। बाबा ओइमे हाथ लगा कऽ सूg2ण4 बिूg288 ध त \nबेकतीकूg243 दैत कहिथन - \n“जा किलयाण होइ। एकरा पढ़।” \nूg262भुदूg254 ूg40णूg332चारीजीक आूg25आम झैसीमे छल। ओइ आूg25आम ूg325ारा संूg304 कृत महािवूg324ालय चलैत छल , जइठाम \nगरीब िवूg324ाथूg368 सभकूg243 िन :शुूg2ण8 क िशूg252ा देल जाइत छल। एकबेर हम अपन अनुजक संगे ओतए गेल रही। \nूg262भुदूg254 ूg40णूg332चारीजी हुनका बारेमे िजूg253ासा केलैन आ हुनका आूg3ण1ह केलिखन जे हुनकर संूg304 कृत महािवूg324ालयसँ \nशाूg304 ूg255ीक पढ़ाइ करैथ, मुदा ओ तइले तैयार निह भेला। \nकृूg303 णाूg303 टमीक अवसरपर हम सभ सपिरवार ूg262भुदूg254 ूg40णूg332चारीजीक आूg25आम गेल रही। आूg25आममे कृूg303 णाूg303 ट मीक \nपवूg361 मनौल जा रहल छल। करीब ४ बजे ओ बाहर एला आ हमरा सभकूg243 हुनकासँ भूg243ट भेल। ूg40णूg332चारीजी \nआूg3ण1ह केलैन जे हम सभ कृूg303 णजूg288 म देखबाक लेल आूg25आमेमे ूg265िक जाइ , मुदा िकछु काल धिर ठहैर हम सभ \nआपस डेरा आिब गेलॱ। एकर अलाबा यदा-कदा हम हुनकर आूg25आमपर जाइत रहै छेलॱ। ओइ आूg25आमक \nअूg28आ यािूg284 मक वातावरणक आनूg288 द  लैत रहै छेलॱ। \nसंगममे ूg304 नान, माघ मेलाक मास भिरक आयोजन, आ संत महाूg284 माक दशूg361न इलाहाबाद रहैत ूg304 व त: \nउपलूg2ण2 ध  छल जेकर लाभ हमरा यथा-सूg2ण4 भ व होइत रहल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nडॉ. जयकाूg288 त िमूg25आसँ भूg243ट इलाहाबाद अिबते भेल। ई भूg243ट -घूg363ट अनवरत बनल रहल। मैिथल माूg255सँ \nहुनकर िसनेहक ई ूg262माण छल। कएक बेर हुनका ओइठाम मैिथली भाषाक मूधूg361ूg288 य िवूg325ान लोकिनसँ भूg243ट -घूg363ट \nसेहो भऽ जाइत छल। ूg38णमश : हुनकर समूg304 त पिरवारसँ तँ तेतेक सूg2ण4 पकूg361 भऽ गेल जे लगैत छल जेना \nहुनकर कोनो िनकट सूg2ण4 बूg288 धी होइ, ई सभ िवशेषता हुनकर छेलैन। ऐमे हमर योगदान की कहल जा सकैत \nअिछ? मधुर वाणी, उदार हृदय ओ अपनूg284 वसँ सरावोर बेवहार केकरो आकिषूg361त कए सकैत छल। ूg262ाय : सभ \nसूg2ण0 ताह खास कऽ छुूg326ी िदन हुनका ओइठाम जाइत रहै छेलॱ। ओहो कएक बेर ह मरा डेरापर सपिरवार अबैत \nरहै छला। \nहुनकर िपता म. म. डॉ. उमेश िमूg25आजीक बरखीक भोजमे हम अबूg304 स आमंिूg255त रहै छेलॱ। भोजो अूg322ुत \nहोइत छल। बहुत नेम-टेमसँ हुनकर पूg2आणी भोजक आयोजन करै छेली।  \nअूg304 तु, हमर इलाहाबादक ूg304 मृितक डॉ. िमूg25आजी एकटा अिमट अंग भऽ गेला तँ कोनो आश्  चयूg361 निह। \nइलाहाबादक चचूg361 होइक आ डॉ. िमूg25आजीक ूg2आ6 येूg303 ठ पुूg255 डॉ. ूg265ूg406काूg288 त िमूg25आजीक चचूg361 निह करी तँ ई हुनका \nसंगे बड़का अूg288 याय हएत। ूg265ूg406काूg288 तजी सोभावसँ एकदम शाूg288 त छला। संूg304 कारसँ तेजूg304 वी, कमूg361ठ , मेहनती आ \nभावुक ूg301 यिूg2आ0 तूg284 व । िपतासँ सपिरवार अलग रहै छला। पिहल पूg2आणीक असमयमे िनधन भऽ गेल रहैन। ओइ \nपूg252मे एकटा कूg288 या रहइ। दोसर िववाहसँ सेहो सखापात रहैन। रसूलाबादमे गंगा ूg304 नान करैत, गंगामे गायूg255ी \nजप करैत हुनका कएक िदन देिखऐन। संूg304 कृतक िवूg325ान छला। इलाहाबाद िवूg258िवूg324ालयमे संूg304 कृतक \nूg301 याूg2आ1 याता छला। पिरवािरक कारणसँ कजूg361मे डुमल रहै छला। कहैथ जे हुनकर दरमाहाक अिधकूg364श भाग \nसूदे-तरे चल जाइत अिछ। अितिरूg2आ0 त काज कऽ कऽ कमाइ करक हेतु िनरनतर चेूg303 टाशील रहै छला। अपन \nकायूg365लयमे परीूg252ाक उूg284 तर पुूg304 तक जूg363चमे कएक बेर हुनका बजिबऐन। अूg322ुत पिरूg25आम आ एकाूg3ण1तासँ ओ \nकाज करै छला। हुनकर काजमे एकटा गलती निह पािब सकैत छी। हमरासँ बहुत पटै छेलैन आ कएटा \nिनताूg288 त ूg301 यिूg2आ0 तगत गपसभ हमरासँ करैथ जे िलखब उिचत निह। एकबेर हम सपूg2आणी हुनकर डेरापर गेल \nरही। बहुत ूg304 वागत भेल। हलुआ से ूg304 वािदूg303 ट  छल जे आइ धिर जीहमे पािन आिब जाइत अिछ। बहुत रास \nसभ गप-सूg2ण0 प भेल। बूg2आ4 चा सभ संूg304 कारी। \nिकछु िदनक बाद ओइ हलुआक ूg262शंसा डॉ. जयकाूg288 त िमूg25आजी ओइठाम कएल। तुरूg288 त  ओतहुँ हलुआ \nबनल। कहक माने जे ऐठामक हलुआ सेहो कम निह...। मुदा हलुआ ूg265ूg406काूg288 तजीक बेसी ूg304 वािदूg303 ट  छल। \nूg265ूg406काूg288 तजी िदूg2ण8 ली आएल रहैथ। हुनकर पिहल पूg2आणीसँ कूg288 याक िववाहक आमंूg255ण देबाक हेतु। हम \nओइ कायूg361ूg38णममे गेल रही। िदिूg2ण8 ल येमे िववाह-कायूg361ूg38णम भेल रहइ। हुनकर समूg304 त पिरवारसँ भूg243ट भेल। \nूg265ूg406काूg288 त जीसँ बहुत िदन बाद फोनपर गप भेल। डॉ. जयकाूg288 त िमूg25आजीकूg243 सािहूg284 य  आकदमीसँ २००० इूg304 वीमे \nभाषा सूg2ण4 मान भेटल रहैन। तइ ूg38णममे ओ सभ िदूg2ण8ली आएल रहैथ। हम भूg243ट करए गेलॱ मुदा कनीक देरी \nभऽ गेल छल आ पता लागल जे िकछुए काल पवूूg361 ओ सभ इलाहाबादक हेतु ूg262ूg304 थान कऽ चूकल छैथ। िकछु \nिदनक बाद सुनैमे आएल जे ूg265ूg406काूg288 त जी निह रहला।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \nऑिफस तँ ऑिफस होइत अिछ। चाहे ओ ूg262यागमे होइक वा िदूg2ण8 लीमे। इलाहाबाद अबैसँ पवूूg361 सोचने \nरही जे ओ धािमूg361क ूg304 थान अिछ आ ओइठामक लोक सभ बहुत संूg304 कारी हेता। िकछु एहेन लोक भेटबो \nकलाह। इलाहाबादक धािमूg361क ूg262सूg364िगकता अखनो अिछए। तँए िकछु हदतक हमर ई सही छल। मुदा \nकायूg365लयक अूg288 द र जे वातावरण छल, (आपसी िसूg264फुरौआल किह सकै छी) से तँ नकूg3आ1 छल। एकटा िनदेशक \nमहोदय (जे आइ.एस. अिधकारी रहैथ) कहला जे कलूg2आ0 टरक ूg265पमे काज करबामे हुनका ओतेक िदूg312त निह \nभेल जेतेक १३ आदमीकँ सूg2ण4 हारैमे ऐ कायूg365लयमे भऽ रहल अिछ। अिधकारी, कमूg361चारी सभ युवक छला। \nकेकरो बेसी अनुभव निह रहइ। काज से बहुत रहइ। तनावक एकटा ूg262मुख  कारण सेहो छल। मुदा असल \nकारण छला एकटा ूg304 टाफ जे दुिनयूg363 भिरक ितकरमवाज छला। जँ केकरो तंग करक हेतु २० िकलोमीटर \nपएरो चलए पड़त तँ ओ तइले तैयारे रहै छला। \nएक राित करीब २ बजे हम भभा कऽ हँिस पड़लॱ। ूg25आीमतीजीक नन टुिट गेलैन। िनूg382 टुिटते पुछली- \n“की भेलै, अहूg363 एना िकए हँिस रहल छी?” \nअसलमे ओइ िदन कायूg365लयमे मािर -पीट भऽ गेल रहइ, जेकर ूg304 म रणसँ हँसी लािग गेल रहए। \nकायूg365लयक दूटा ूg304टाफक बीच बाता-बाती होइत-होइत हाथापायी चलए लगल। \nहूg2ण8 ला सुिन कायूg365लयक सभसँ पैघ अिधकारी, िनदेशक महोदय जे आइ.एस. छला, कोनो बहूg382े खसैक \nगेला। सभ गोटे मुहूg363-मुहॴ देखैत रहल आ झंझैट हाथापायीमे बदैल गेल। एकटा सूg2आ6 जनक हाथ टुिट गेल। \nओ एफ.आई.आर. करबाक हेतु थाना िवदा भेला। हुनकर अपेूg252ा रहैन जे हम हुनका संगे थाना गबाहीमे \nचली, मुदा हमरा से पिसन निह भेल आ ने हम ओइ झंझैटमे पड़ए चाही, अूg304 तु गाहे-बगाहे मौका तािक कऽ \nहम घटना ूg304 थलसँ खसैक डेरापर चल एलॱ। ऐ बातसँ पीिड़त कमूg361चारी बहुत नाराज भेला आ बहुत िदन \nधिर ऐ बातकूg243 मोनमे गाड़ने रहला।  \nनौकरीक शुूg265आती दौड़मे दरमाहा कम छल। ओभर टाइम केलाक बाद िकछु पैसा अितिरूg2आ0 त  भेट \nजाइत छल। असलमे अिधकारीगण एकरा एकटा हिथयारक ूg265पमे इूg304 तेमाल करैत छला। जे पिसूg382क लोक \nछल ओकरा असानीसँ ओभर टाइम भेट जाइ छल। हमरा सबहक एकटा संगी (जे दिड़भंगेक छला) चलाक-\nचुूg304 त रहबाक कारणूg243 िबना अितिरूg2आ0 त काज केनॱ ओभर टाइम ूg262ाूg2ण0 त कए लैत छला। कायूg365लयोक समयमे ओ \nपढ़ैत रहै छला। ूg262ितयोिगता परीूg252ा सबहक तैयारीमे लागल रहै छला आ अूg288 त त: आइ.ए.एस. परीूg252ा पास कऽ \nओ बहुत आगूg363 बिढ़ गेला। िकछु साल पूवूg361 आयकर आयुूg2आ0 त  रहैथ। \nओभर-टाइम कायूg365लयमे संवेदनशील मुूg31णा छल। एकबेर समूg304 त कमूg361चारीक अगुआ बिन हम कायूg365लयमे \nहड़ताल करबा देिलऐ। परीूg252ाक समय नजदीक रहइ। उूg2ण4 मीदवार सबहक ूg262वेश पूg255 जारी हेबक छल मुदा \nकायूg361लयमे काज ठप। मान -मनौअलक बाद हड़ताल समाूg2ण0 त  भेल। मुदा हड़तालमे सहयोगी हेबाक कारण बहुत \nिदन धिर तंग कएल गेल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nएक िदन हम ूg25आीमतीजीकूg243 डाूg2आ0 टरसँ देखबए गल रही। कायूg365लय आएबमे िबलूg2ण4 ब  भऽ गेल। जखन \nओतए पहुँचलॱ तँ देखलॱ जे पूरा कायूg365लयक कमूg361चारी बाहर ठाढ़ अिछ। िनदेशक महोदय सेहो कुसूg368 लगा \nकऽ बाहरेमे बैसल छला। मनमे उठल- माजरा की अिछ? माथ ठनकल। तह-तहक बात सोचाए लगल। \nथोड़ेक आगूg363 बढ़लॱ तँ िकयो कानमे फुसफुसा कऽ कहलैन - \n“ताला सभ कुंजीक अभावमे बूg288 दे रिह गेल अिछ!” \nजूg2ण8 दीसँ डेराआपस जा कऽ कुंजीक गुूg2आ4 छा अनलॱ। कोठरी सभ खोलल गेल। िनदेशक माहेदय अपन \nकोठरीमे बैसला। तेकर बाद असगरमे बजा कऽ हमरा अपन नाराजगी ूg301 यूg2आ0 त  केलैन। एहेन संतुिलत आ \nसंयत बेकती कम होइत अिछ। लगभग तीन साल हुनका संगे काज करबाक अवसर भेल। ूg262ाय : पिहलबेर \nहुना तमसाइत देखिलऐन जे वािजवछल। असलमे कुंजीक झाबा िबना हमर जानकारीकूg243 हमर बूg2आ4 चाकूg243 पकड़ा \nदेने रहइ। हमरा ऐ बातक जानकारी निह छल। मुदा गड़बड़ी तँ भाइए गेलइ। \nकायूg365लयक रोकड़क िहसाव तथा पैसाक लेन -देन एकटा कमूg361चारी छला जे जँ राितयोकूg243 केतौ देखा \nजाइतैथ तँ भूतक ूg262ूg284 यूg252 दशूg361नक आभास होइत। कारी,भुूg326 , बीड़ी पीबैत आ टंकक पर िटिपर-िटिपर करैत। \nअपन काजमे मेहनती आ मािहर रहबाक कारण अिधकारी सभ ओकरा मानैत। तेकर दुूg264पयोग ओ लोककूg243 \nतंग करबामे करैत छल। कोनो िबल िदयौ, ओ तािक कऽ लगती िनकािल दैत, दाबापर कूg3आ3ची चला दैत , ऐसँ \nटोकर परपीड़क सोभावकूg243 आनूg288 द  होइत रहइ। लोक सभ ओकरासँ तंग तँ रहए मुदा कएल िकछु निह। \nजखन ूg262शासनक अिधकारी हम भेलॱ तँ पिहने मौका भेटते ओकरापर आूg38णमण कऽ देल। भेलै ई जे \nओकर कोनो काजमे सुधारक परामशूg361 देिलऐक तँ ओकरा बूg386ड खराप लगलै। िचकरए , भेकरए लागल जे \nओकरा ऐ काजसँ हटा देल जाए, हम ने यएह देखलॱ ने वएह, तुरूg288 त  आदेश िनकािल ओकरा जगह दोसर \nकमूg361चारीकूg243 खजॉंची बना देिलऐक। आक तँ ओ सूg363प जकूg363 छटपटाए लगल, िडिरयाइत घुमैत रहल। केतए-\nकेतए-सँ िसफािरस लगेलक, मुदा हम अिर गेिलऐक। ओकरा हटए पड़लै आ कायूg365लयक काज सेहो चिलते \nरहल। \nडॉ. जयकाूg288 त िमूg25आजी अंूg3ण1ेजीक ूg262ाूg28आ यापक छला। इलाहाबाद िवूg258िवूg324ालयमे िवभागाूg28आ यूg252 पदक हेतु \nहुनका मोकदमाबाजीक सामना करए पड़ल। हुनके िवभागक िकयो ूg262ाूg28आ यापक इलाहाबद िवूg258िवूg324ालयमे मोकदमा \nकऽ िवभागाूg28आ यूg252क पदक हेतु हठ केने छल , मुदा ओ हािर गेल। अंूg3ण1ेजीक ूg301 याूg2आ1 य ता रिहतॱ मैिथली आ \nिमिथलाक ूg262ित हुनकर अ नुराग जगजािहर अिछ। हुनका ओइठामसँ मैिथलीमे ५-७ पृूg303 ठक एकटा पिूg255का \nिनकलैत छल। हुनकर समूg304 त पिरवार ओइ पिूg255काक तैयारीमे लागल रहैत छल। ओकरा सूg3आ3कड़ो लोककूg243 \nपठौल जाइत छल। एकाध बेर हमहूँ ओइ काजमे लागल रही। \nूg262ितवषूg361 िवूg324ापित पवूg361 समारोह इलाहाबादमे मनौल जाइत छल। जइमे जयकाूg288 त  बाबू बिढ़-चिढ़ कऽ भाग \nलैत छला। मुदा ओइमे गुटबूg288 दी भऽ जाइत छल। एकबेर तँ हालत तेतेक खराप भेल जे मािर-पीट तक भऽ \nगेल आ एक गोरेक कुतूg365 सेहो फािट गेलैन।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nकायूg365लयक गुटबूg288दी पराकाूg303 ठापर छल। छोटसन कायूg365लयमे मानवीय सूg2ण4 बूg288 ध  एतेक जिटल छल जेकर \nवणूg361न निह। िनदेशक सभ आइ.ए.एस. अिधकारी होइत छला, मुदा मानवीय सूg2ण4 बूg288 ध क ओझरी सरकारी आदेशसँ \nनिह सोझरा सकैत छल। मोटा-मोटी दू भागमे कायूg365लयक लोक सभ बँिट गेल रहैथ। िकयो नव ूg304 टाफ \nआबए तँ दुनू गुट ओकरा पटबैमे लािग जाइत। अहीूg38णममे हमर कौलेजक सहपाठी ूg304 म रण भऽ जाइत अिछ। \nसी.एम. कौलेज दिड़भंगासँ ओहो पढ़ल छला। दिड़भंगामे घर रहैन। नौकरी भेलाक बाद कमूg361चारी चयन \nआयोग इलाहाबादमे पदूg304 थािपत भेला। मुदा मोटा-मोटी  ओ दोसर गुटमे चिल गेला। बादमे ओ आइ.ए.एस \nपरीूg252ाक माूg28आ यमसँ आयकर िवभागमे पदिनयुूg2आ0 त भेला आ तेकर बाद किहयो भूg243ट निह भेला। कायूg365लयक एहेन \nउठा-पटकक बीच ९ वषूg361क समय केना कटल से आूg256यूg361...।   \nइलाहाबाद िूg304 थत कमूg361चारी चयन आयोगक कायूg365लयक मुिखया िनदेशक आइ .ए.एस. अिधकारी होइत \nछला। १९८७ इूg304 वीमे हमरा चिल एलाक बाद ओइमे आन-आन सेवाक अिधकारी सभ सेहो िनयुूg2आ0 त  भेला। \nओइ पदपर वएह बेती अबैत छला िजनकर इलाहाबादमे घर वा पिरवार रहए। हम ९ साल ओइ कायूg365लयमे \nरहलॱ जाइ अूg288 तरालमे चािरटा िनदेशक संगे कायूg361 करबाक अवसर भेटल। ओइ चाूg265मे एकटा ूg262ोूg382त ूg325ारा \nआइ.ए.एस. बनल छला। ओइसँ पूवूg361 ओ ूg262ाूg288 तीय सीनीक सेवा (पी.सी.एस.)मे रहैथ। हुनकर िपता उूg2आ4 च  \nूg288 यायालयक सेवा िनवृूg254 जज रहिथन। िपताक एक माूg255 सूg288 तान छला। बहुत ूg304 टाइलमे रहैथ। ओइ समयमे \nमूलत: िफएट वा एूg2ण4 बेसडर कारक चलैन छलैक। हुनका लगमे िफएट कार छलैन, जइसँ ूg401ाइभर हुनका \nकायूg365लय आनए आ लऽ जाए। दुपहिरयाक भोजन सेहो घरे जा कऽ करैथ। कायूg365लयमे जखन ओ \nपदूg304 थािपत भेल रहैथ तँ कएक िदन धिर थूकदानीक लेल हंगामा भेल रहए। थुकदानी कोन िनयमक अधीन \nकीनल जाए। हािर कऽ ओ अपन घरेसँ थुकदानी लऽ अनलाह। हुनका पान खेबाक आदैत रहैन, तँए \nिपकदानी राखब अिनवायूg361 छल।  \nकायूg365लयमे ओ कोनो ूg265िच निह राखैथ। सभ अधीनूg304 थ  अिधकारीपर छोिड़ देने रहैथ। एमहर सँ ूg262ूg304 ताव \nआएल तँ ओइपर दसखत आ ओमहरसँ आएल तँ ओइपर दसखत। \nकएक बेर तँ एहेन होइ जे एूg312े िवषयपर िवपरीत आदेशपर ओ दसखत कऽ दैत छला। किहयो काल \nहुनकर घर जेबाक अवसर ूg262ाूg2ण0 त होइत छल। रसूलबाद िूg304 थ त गंगाक घाटसँ लगे काफी ऐल-फइल ओ सुूg288 द र \nहुनकर घर छल। बादमे पता लागल जे सेवा िनवृिूg254क बाद ओ अपन घर बेिच लेला आ राजूg304 थानमे अपन \nपैतृक ूg304 थानपर रहए लगला। \nकायूg365लयमे हुनका िनूg303 पृह रहबाक कारणे कायूg365लयक महौल खरापे होइत गेल। मानवीय सूg2ण4 बूg288 ध मे कटुता \nबढ़ैत रहल आ िकछु गोटे िदन-राित एक दोसरक टूg363ग िखचौवलमे लागल रहला।  \nसन्   १९८५ इस्  वीमे कमूg361चारी चयन आयोग , इलाहाबादक समूg252 ूg262ूg304 ताव छल जे िबहारमे दूटा नव परीूg252ा \nकेूg288 ूg406 ूg304 थािपत कएल जाए। ओहीमे एकटा केूg288 ूg406 दिड़भंगा वा मुजूg2ण1फरपुरमे ओ दोसर दुमका वा भागलपुरमे। \nहमरासँ तूg284 कािलन िनदेशक महोदय ऐ िवषयपर परामशूg361 मंगलैन। हमर आूg3ण1हक अनुसार दिड़भंगा आ दुमकामे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nपरीूg252ा केूg288 ूg406क ूg304 थापना भेल। दिड़भंगामे परीूg252ा आयोजनक बेवूg304 था हेतु पयूg361वेूg252कक ूg265पमे हम दिड़भंगा गेलो \nरही। दिड़भंगामे ५-६ टा परीूg252ा केूg288 ूg406 छल जइमे हजारोसँ बेसी परीूg252ाथूg368 भाग लेला। िकछु केूg288 ूg406पर परीूg252ा \nबेवूg304 था ूg304 त रीय निह छल तथािप जेना-तेना काज ससरल। द िड़भंगामे परीूg252ा केूg288 ूg406क ूg304 थापनासँ सैकड़ो \nूg304 थानीय िवूg324ाथूg368 सभकूg243 कमूg361चारी चयन आयोगक माूg28आ य मसँ नौकरी भेटल, अूg288 यथा हुनका पिहने अही परीूg252ा \nहेतु पटना जाए पड़ैत छल। दुमका केूg288 ूg406मे अपेूg252ाकृत कम उूg2ण4 मीदवार रहैत छल, तँए बादमे ओ परीूg252ा केूg288 ूg406  \nनिह रहल । दुमकाक जगह भागलपुरमे परीूg252ा केूg288 ूg406  बनल जे सफल रहल। \nसन्   १९८३ क आसपास ओइ कायूg365लयमे िकछु नव लोक सबहक पदूg304 थापना भेल जइमे ूg262मुख छला- \nूg25आी संजीव िसूg288 हा, एम.ए; एल.एल.बी.। ओ इलाहाबादक एकटा संयुूg2आ0 त पिरवारसँ अबैत छला। हुनक समूg304 त  \nपिरवार अित िशिूg252त एवम्   विरूg303 ठ  अिधकारी सभ छला। हुनकर एकटा बिहनोइ भारत सरकारमे सिचव पदसँ \nसेवा िनवृूg254 भेला। हुनकार बेवहार ओ िवचारसँ ओइ कायूg365लयक वातावरणमे तँ जे सुधार भेल से भेल , मुदा \nहमरा तँ जबरदूg304 त समथूg361न भेटल। हुनकासँ िमूg255ता अखन धिर ओिहना चिल रहल अिछ। बीचमे ओ िदूg2ण8 ली \nूg304 थानाूg288 त िरत भऽ कऽ एला, फेर आपस इलाहाबाद गेला, हम िदूg2ण8 ली चल एलॱ, मुदा हमरा लोकिनक पारूg304 प िरक \nसूg2ण4 बूg288 ध ओिहना मधुर बनल अिछ। हुनकर समूg304 त पिरवारसँ हमरा ूg38णमश : सूg2ण4 पकूg361 भऽ गेल जे अूg324ाविध बनल \nअिछ। कायूg365लयक ओहन िवकट वातावरणमे एहेन नीक लोक भेटला से ईूg258रक चमूg284 कारे कहक चाही। हमरा \nजीवनमे िकछु गोटे एहेन भेटला जे िबना कोनो ूg304 वाथूg3आ1 िनरूg288 तर मदैत करैत रहला। हमरा ूg262ित सूg322ावना रहलैन \nआ संकटक समयमे सहोदर जकूg363 ठाढ़ रहला। िनूg256य कोनो जूg288 मक हमर पूूg283 य क ई फल रहल होएत। \nदिड़भंगामे नौकरी करैत काल िपूg283 डाूg265छक डॉ. िवनय कुमार चौधरीजी ओ िदूg2ण8 लीमे काज करैत काल \nहमरे नामधारी िमूg25आजी (मूलत: दिड़भंगाक लगक रहिनहार) हमर जीवनमे ूg262ात :ूg304 म रणीय छैथ। \nके कहैत अिछ जे कायूg365लयमे दोूg304 ती निह होइ छइ? िकंवा ओइठामक सूg2ण4 बूg288 ध  चलता होइत अिछ। \nकाजसँ काज मतलब राखए-बला पिरवेशमे बेसी अपेूg252ा सूg2ण4 भ वो निह अ िछ आ ने राखक चाही। परूg288 तु \nउपरोूg2आ0 त बेकती सभ िविभूg382 समयमे कायूg365लयमे हमरा भेटला आ जीवन भिरक हेतु घिनूg416 िमूg255 बनल रहला।  \nइलाहाबाद कायूg365लयक महौल खराप करैमे एक बेकतीक बहुत योगदान छल। आब ओ ऐ दुिनयूg363मे निह \nछैथ मुदा जखन कखनो हुनकर चचूg365 होइत अिछ तँ ओ बात सभ मोन पिड़ते अिछ। \nगामक पिरवेशसँ हम एकबेर िदूg2ण8 ली तेकर बाद इलाहाबाद आिब गेल रही। नौकरी केना कएल जाइत \nअिछ, तेकर बेवहािरक अनुभव निह छल आ ने ओइ वातावरणमे किहयो रहलॱ। िदन राित मेहनत करी, साए \nूg262ितशत इमानारीसँ काज करी, केकरो अिहत निह करी, तथािप अिधकारी लोकिन खूब ूg262सूg382 निह रहैथ ,कारण \nकोनो बात भेल आ आ ठूg363इ -पठूg363इ लिड़ जाइ , मुहूg243पर सही बात बािज िदऐ , कएक बेर सही िवषयपर आूg38णमणक \nसेहो भऽ जाइ, ऐ सभ कारणसँ अिधकारी लोकिनकूg243 अहंपर चोट पड़ैत छेलैन आ सभ मौका पािब कऽ तंग \nकरैथ। कएक बेर बािजव हक देबामे बाधा ठाढ़ कए दैथ आ िकछु निह तँ ूg301 यंगे कऽ दैथ। कहलक माने जे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nकाजसँ अिधकारीक अहंक रूg252ा सरकारी कायूg365लयमे अिधक महूg284 वपूणूg361 होइत अिछ , से बात जाबे \nबुझिलऐक, ताबे बहुत देरी भऽ गेल छल। \nकायूg365लयक काज हेतु माटाडोर गाड़ी छल। ओकर ूg401ाइभर सूg2आ6 जन बेकती छला। ूg262शासनक काज \nहमरा िजूg2ण4 मा छल, तँए गाड़ी ओ ूg401ाइभर हमर िनयंूg255णमे रहैत छल। िनदेशक महोदयक लेल अलगसँ गाड़ी \nनिह छल। आइ.ए.एस. अिधकारी होइतो ओ ूg304 कूटरसँ कायूg365लय अबैत छला। एकिदन एकाएक गाड़ी हुनकर \nघरपर पाकूg361 भेल आ ओ गाड़ीक उपयोग अपना अधीन कऽ लेला। हमरा एकर जानकारी निह छल भोरे िकछु \nकाजसँ केतौ जेबक हेतु गाड़ी तकलॱ तँ पता लागल जे गाड़ी निह अिछ। हमरा बहुत तामस भेल। \nूg401ाइभरकूg243 डूg363ट -फटकार कऽ िदिलऐ। ओ नून-तेल लगा कऽ िनदेशक महोदयकूg243 चुगली कए देलक। सुनबामे \nआएल जे हुनका घर जा कऽ रंग-िबरंगक उपराग देलक। पिरणाम भेल जे िनदेशकजी बहुत ूg38णुूg320 भऽ गेला। \nओहुना ओ हमरासँ अ ूg262सूg382े रहै छला।  \nऐ घटनाक बाद हमर हुनकर सूg2ण4 बूg288 ध  किहयो पटरीपर निह आएल। आब सोचैत छी तँ हँसी लगैत \nअिछ- अपनोपर, हुनकोपर। \nकायूg365लयमे जे छल से छल , मुदा ओइसँ हिट कऽ हमर एकटा ूg304 वूg304 थ , सुयोूg2आ2 य  लोकक समाज बिन गेल \nछल जइसँ तमाम कूg303 ट अभाव आ संघषूg361क बीच हमरा मोन लगैत छल।  \nडॉ. शुभूg406 झाजी गाहे-बगाहे इलाहाबाद अपन मािझल पुूg255 (भाूg304 क रजी)क ओइठाम अबैत रहै छला। \nहुनकर इलाहाबाद िवूg258िवूg324ालय पिरसरमे डेरा छल। एकबेर करीब ११ बजे िदनमे हम शुभूg406 बाबूसँ भूg243ट करए \nभाूg304 करजीक डेरापर गेलॱ तँ डाूg2आ0 ट र साहैब कहला जे ओ लगातार ९ घटनासँ अूg28आ य यन कए रहल छैथ। \nमैिथलीक शूg2ण2 दकोषसँ सूg2ण4 बिूg288 ध त िकछु काजमे लागल छला। \nएकबेर शुभूg406 बाबूकूg243 हम नोत देने रिहऐन। डेरासँ ओ असगरे िवदा भेला। भाूg304 करजी पाछूg363 िवदा भेला \nआ हमर नायकटरा स्  िथत डेरापर पिहने पहुँच गेला। शुभूg406 बाबूक कोनो पता निह छल।  \nभाूg304 क रजी परेशान रहैथ। हुनका ताकए हेतु एमहर, ओमहर वौआइत छला िक शुभूg406बाबूकूg243 िनूg2आ4 चूg363मे हमर \nनाम लऽ कऽ िचिचयाइत सुनलॱ। घर पहुँच कऽ कहए लगला जे गलतीसँ ओ बगलमे कनी हिट कऽ धोबी \nघाटपर चिल गेल छला। असलमे ओ मकान धोगीक छल, से गप हम हुनका कहने रिहऐन। कनी कालक \nबाद भाूg303 क रजी सेहो आपस एला आ तखन भोज-भात भेल। हमर डेरा देख कऽ शुभूg406 बाबू कहैथ जे केराक \nघौरमे जेना बातमे सँ पता िनकलैत अिछ, तिहना तोरा डेरामे कोठरीसँ कोठरी िनकलैत अिछ। गपक ूg38णममे \nकहलैथ जे सेवा िनवृूg254क  बाद रहक हेतु पािूg283 डचेरीमे घर बनाबह। हुनका पािूg283 ड चेरी बहुत पिसन छेलैन। \nएवम्   ूg262कारेण जखन -कखनो आ इलाहाबाद अबैत छला तँ हमर-हुनकर भूg243ट -घूg363ट होइत रहैत छल , जे िनूg302 च य \nआनूg288 द दायी छल। \n“Life is an endless struggle.  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \nEf you stop struggling, \nYou are tirished.” \nउपरोूg2आ0 त कथन एकदम सूg284 य अिछ। जीवन संघषूg361क अूg288 तहीन याूg255ाक ूg262ूg284 येक डेग आगूg363क याूg255ाक पथ \nूg262दशूg361क बिन जाइत अिछ। एहेन कमे लोक छैथ जे बनल -बनाएल सभ िकछु ूg262ाूg2ण0 त  कए लैत छैथ। मुदा \nहुनका ओ आनूg288 द कदािप निह भऽ सकै छैन जे कठोर संघषूg361क बाद ूg262ाूg2ण0 त  छोटो-मोटो उपलिूg2ण2 ध सँ होइत \nअिछ। इमानदारीसँ पिरूg25आमक कऽ जीवन -यापन करब तलवारक धारपर चलब िथक। लेिकन यिद आदमीमे \nसाहस होइ, दृढ़ िनूg302 च य होइ, ईूg258रमे आूg304 था होइ तँ संघषूg361 रंग लबैत अिछ। कहबी छै जे “Say not the \nstruggle availith not.” निह कहू जे संघषूg361 रंग निह अनैत अिछ , अबूg304 स  अनैत अिछ, देर-सबेर भऽ \nसकैत अिछ। ताइ लेल धैयूg361 चाही।  \nइलाहाबाद िवूg258िवूg324ालयक ूg262ूg2आ1 यात उपकुलपित ूg304 व . ए.वी. लाल किहयो काल साूg252ाूg284 कार लेबए-ले \nकमूg361चारी चयन आयोग अबैत छला। ओही ूg38णममे कएक बेर हम हुनका ओइठाम जाइत छेलॱ। हुनकर घर \nगेलापर अूg322ुत शानितक आभास होइत छल। हुनका िधया-पुता निह छेलैन। पूg2आणी आ ओ अपने अूg322ुत \nशािूg288 तसँ रहैत छला। सोभावक सरलताक कोनो वणूg361नन निह। एकबेर भोपाल साूg252ाूg284 कारक ूg38णममे हम सभ \nसंगे अितिथ गृहमे रहल रही। भोपाल संगे घूमल रही। \nिदूg2ण8 ली एला पछाइत केतेको िदनक बाद पता लागल जे हुनकर पूg2आणीकूg243 हुनके नौकर हूg284 या कऽ देलक। \nभेलै ई जे ओ अपने केतौ बाहर रहैथ।घरमे पूg2आणी असगरे रहिथन। आूg2ण8 मीरासँ िकछु पाइ िनकािल कऽ \nनौकरकूg243 तरकारी आनक हेतु देलिखन। ओइ आूg2ण8 मीरामे ूg265पैआक गूg386डी ओकरा देखा गेलइ। ओ लालचमे \nपिड़ कऽ कोनो भारी चीजसँ हुनकर माथपर चोट केलक जइसँ एकाएक हुनकर मृूg284 यु भऽ गेल। नौकरबा \nसभटा ूg265पैआ -पैसा लऽ कऽ फरार। \nओइ नोकरक िपताकूg243 आ ओकरो ूg304 व . ए.बी.लालजी इलाहाबाद िवूg258िवूg324ालमे नौकरी धरौने रहैथ। बहुत \nिदनसँ ओ सभ िहनका पिरवारसँ जुड़ल छल। मुदा लोभमे आिब गेल। सभ बफादारी िमनटोमे िबला गेलइ। \nमुदा फबलै निह। पकड़ा गेल। आजूg288 म काराबास भेलइ। मुदा एक िनदूg3आ6ष आदमी मारल गेल। वृूg320ावूg304 थामे \nए.बी.लालजीकूg243 घोर कूg303 ट  िलखल रहैन।  “ऐ भाई जरा देख के...। आदमी से जानबर ूg2आ6 यादा वफादार \nहै..।” जइ बेकतीक पूरा पिरवारकूg243 ओ संरूg252ण देने छला,आिजिवकाक ूg262बूg288 ध  केने छला आ संगे रखैत छला \nवएह िवूg258ासघात कऽ गेल। भावी ूg262वल।  \nईजीवन बड़ िविचूg255 अिछ। ूg304 मृितक आँगनमे जेतइ ठाढ़ होइ छी, धँिस जाइतअिछ। रंग-िबरंगक \nघटनाूg38णम सभ माथाकूg243 गछािर लैत अिछ। की िलखू, केतबा िलखू आिक चुूg2ण0 पे रिह जूg363उ। रंग -रंगक घटना \nूg38णम सभ होइत रहल। नीको लोक सभ कालचूg38णमे िपसाइत रहल। एकक टा मुखूg361, गमार, बैमान, उचूg312ाकूg243 \nफलैत-फुलैत देखिलऐ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nिकछु निह बुझाइ छै जे आिखर की-सँ-की भऽ जाइत अिछ। िनूg302 च य जीवन दू दूना चािर निह अिछ। \nभऽ सकैए कएक जनूg2ण4 क  िहसाब-िकताब होइत होइक। सूg284 य  की अिछ, से तँ भगवाने जानैथ। \nओइ समयमे इलाहाबादक चिचूg361त ूg301 यिूg2आ0 तूg284 व मेसँ एकटा छला, राम सहाय,आइ.ए.एस.। ओ फौजी छला। \nफौजसँ सेवा िनवृिूg254क पछाइत आइ .ए.एस.मे आएल रहैथ। इलाहाबाद िवूg258िवूg324ालयक उपकुलपित बनौल गेल \nरहैथ। आर केतेको महूg284 वपूणूg361 पद सभपर ओ रहला मुदा हुनकामे अहं नामक चीज निह छल। हुनकासँ गप -\nसूg2ण0 प केलासँ अूg322ुत उूg284 साह होइत छल। एकबेर कोनो काजे हुनका ओइठाम गेल रही। हुनकर पूg2आणी नौकर -\nचाकरक अछैत ूg304 व यं चाह बनौलैथ, अपने हाथे चाह परसलैथ आ गप-सूg2ण0 प क दौरान तेना कऽ िमिल गेली जे \nलगैत रहए केतेको बखूg361क पुरान जान -पहचान अिछ। िनरूg288 तर ूg262सूg382 रहैत छला। कखनो तनाव निह। हम ऐ \nूg262सूg382ताक रहूg304 य क बारेमे पुछिलऐन तँ ओ कहलैन- \n“एकर दूटा कारण अिछ- पिहल तँ हमर पूg2आणी छैथ जे िनरूg288 त र हमरा संग दैत रहली आ दोसर हमर \nअहंकार रिहत बेवहार। हम एकसँ एक पदपर रहलॱ मुदा सामनेबला बेकतीसँ िबलकुल बराबरीक बेवहार \nकएल। पदाक अहंकार हमरापर किहयो हाबी निह भेल। जखन जे समूg304 या आएल, ओकर तुरूg288 त  ओ \nसरलताम समाधान करब हमर सोभाव अिछ। ऐसँ हमर माथ िनरूg288 तर िचूg288 तामुूg2आ0 त  रहैत अिछ।” \nएक िदन हुनका पूg3आ3ट -सटूg361 पिहरने कटरा िूg304 थत लूg350 मी सीनेमा लग साइिकल चलबैत देखिलऐन। सीभील \nलाइूg288 ससँ कटरा साइिकलेसँ आिब गेल रहैथ। ई चुूg302 ती-फुतूg368ओइ उमेरमे केतए भेटत ?  एहेन-एहेन लोक \nपृूg285 वीपर ई ूg258रक बरदान िथक। िनूg302 चय िकछु एहेन नीक लोक सभ छैथ िजनका भरोसे पृूg285 वी माता सभ \nअूg288 याय सिह जाइ छैथ आ जीवन चूg38ण चलैत रहैत अिछ।  \nइलाहाबाद िवूg258िवूg324ालयक सहायक उपकुलपित टी.पितजी गिणतक िवूg325ान छला। सीधा, साधा पएरे \nचलैबला बेकती छला। कएक बेर साूg252ाूg284 कारक ूg38णममे ओ  कमूg361चारी चयन आयोग अबैत छला। साूg252ाूg284 कारक \nबाद पएरे आपस भऽ जाइत छला। लगेमे िमठाइक एकटा दोकान खुजल छल। पूरा आूg3ण1ह कऽ कऽ ओ \nिमठाइक दोकानपर लऽ जाइथ। हुनका लगमे एकटा सूची रहै छल जइमे इलाहाबादक कोन िमठाइक दोकानमे \nकोन मधुर बिढ़यूg363 भेटैए तेकर जानकारी छल। दोकानपर ओइ सूचीकूg243 देख ओ िमठाइक आदेश करैथ। \nबादमे ओ इलाहाबाद िवूg258िवूg324ालयक उपकुलपित सेहो भेला।  \nअसलमे इलाहाबाद िवूg324ा, कला, संूg304 कृित आ अूg28आ याूg284 म  हेतु युग-युगसँ ूg2आ1 यात रहल अिछ। िनराला, महादेवी \nवमूg365, पंत इूg284 यािद एक-सँ-एक िवूg325ान ओइठाम भेला। एहेन ऐितहािसक ूg304 थापर र िह कऽ हमरा िनूg302 च य बहुत \nआनूg288 द होइत छल। कायूg365लयक उठा-पटकमे ओतिह छोिड़ ओइसँ हिट कऽ एकटा सुूg288 द र समाज हमरा \nउपलूg2ण2 ध  भऽ गेल छल। \nआपित काल परेिखय चारी, \nधिरज धमूg361 िमूg255 ओ नारी।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \nतुलसी बाबाक उपरोूg2आ0 त कचनी एकदाम सटीक अिछ। धैयूg361 अिछ , अनवरत संघषूg361 करबाक चेूg303 टा \nअिछ, तँ कोनो ूg262ूg302 न निह अिछ जे अहूg363 गूg288 तूg301 य तक निह पहुँचब। अबूg304 से पहुँचब। आ सूg284 य  पुछी तँ सही \nराूg304 तापर चलबाक संकूg2ण8 प  अपने आपमे िवजयक आभास कऽ दैत अिछ आ तइले तँ भगवान दैते छिथन। \nएकबेर हमर ससुर इलाहाबद आएल रहैथ। हुनका संगे हुनकर अनुज रहिथन। हमर ूg25आीमतीजीकूg243 \nआपसी याूg255ामे नैहर जेबाक रहैन। टीशन जेबाक हेतु हम िरूg2आ0 सा आनए गेलॱ। किनूg312े दूर आगू गेल हएब \nिक कुकुर कािट लेलक। तथािप िरूg2आ0 सा अनलॱ आहुनका लोकिनकूg243 िवदा कऽ देिलऐन। हुनका सभकूg243 पता \nनिह चललैन जे हमरा कुकुर कािट लेलक अिछ, अूg288 य था निह जइतैथ। आब हम असगर भऽ गेल रही। \nओइ समयमे कुकुर कटला बाद अंतरीमे १४टा नमका सूइ लगैत छेलइ। एकबेर पिहनॱ सुपौलमे १९७५ ई.मे \nहमरा कुकुर कटने छल। १४ टा सूइ ओइ बेर पड़ल छल। मुदा ओइ सूइक कोनो िवकूg2ण8 प  निह छल। \nकोताही केलापर रैबीज हेबाक डर छल। गाममे एक बेकतीकूg243 रैबीजसँ मरैत देखने रही। से सोिच िचूg288 तामे \nपिड़ जाइ छेलॱ। \nहमर डेरासँ १० िकलोमीटर दूर नगरपािलका अूg304 प तालमे रैबीजक सूइ लगैत छल। एक िदनक बाद \nसूइ लगबक हेतु जाए पड़ैत छल। ओइमे कायूg365लयक एकटा ूg304 टाफ हमरा बहुत मदैत केला। ओ अपन \nसाइिकलसँ हमरा लऽ जािथ, सूइ लगबा दैथ आ आपस डेरा तक पहुँचा दैथ। पेटमे सॱसे गुूg2ण8ठी भऽ गेल \nछल। मकान मालिकन बोतलमे पािन गरमा कऽ दैत छेली जइसँ पेटकूg243 सेकल करी।  \nूg38णमश : उहो समय बीित गेल। पता निह, कुकुरकूg243 हमरासँ कोन जूg288 म क वैर छइ। तेसर बेर फेर \nिदूg2ण8 लीमे आरकेपुरम डेराक लगमे कायूg365लयसँ आपस अबैत काल नािूg288 हटा कुकुर अूg322ुत तेजीसँ हमरा िदस \nआएल आ झपूg326ा मारलक। कुकुर तेसर बेर कािट लेने छल। सभ काज छोिड़ कऽ चोूg326े सी.जी.एच.एस. जा \nकऽ सूइया लेलॱ। ताबत सूइक आकार बदैल गेल छल। छोटा सूइ माूg255 ६ टा लेबाक छल। लगेमे \nसी.जी.एच.एस. छल, तँए बहुत फेतरत निह भेल। डाूg2आ0 ट रक कहब छेलै जे जेतेक बेर कुकुर। बानल काटत \nतेतेक बेर फेरसँ सूइ लेब अिनवायूg361 अिछ। आब तँ कुकुरकूg243 देखते साकंछ भऽ जाइ छी। जइसँ चािरम बेर \nसूइया निह लेबए पड़ए। \nहम इलाहाबादमे ९ साल रहलॱ। चािर साल गुूg264जीक मकानमे िकरायेदार छेलॱ। १७ \nनयाममफोड़गंज, इलाहाबाद। तीन साल तँ िनचैन भऽ कऽ रहलॱ मुदा तेकर बाद तंग करए लागल जे मकान \nखाली कूg265। यूg324िप हम अपना भिर िकराया समयपर देबक हेतु बहुत साकूg364ूg252 रही। कोनो तरहूg243 तंग निह \nकिरऐक मुदा ओकरा मोनमे मकानक िचूg288 ता होइत रहइ। डर होइ जे मकान चिल जाएत। केतबो बुझिबऐक \nमुदा ओकर मोन निह बुिझ पबइ। हमरा ओइ मकानमे बहुत नीक लगैत छल। मुदा िनूg284 य ूg262ितक झंझटसँ \nमोन तंग भऽ गेल आ कनी दूर हिट कऽ एकटा छोटसन मकान िकरायापर लेलॱ। ओकर िकराया अपेूg252ाकृत \nकम छल। कोठरीक आगूg363 बड़ीटा छत छल जइमे कुसूg368 धऽ कऽ बैसार होइत छल।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \nमकान मािलकक सेवा िनवृूg254 पुरातूg284 व िवभागक अिधकारी छला। बहुत सौूg2ण4 य  आ सहृदय बेकती। हमरा \nसबहक बहुत िधयान राखैथ। ऐ डेरामे आिब कऽ बुत शािूg288 त  भेल। िकराया कम रहलासँ उसास सेहो भेल। \nलगभग २साल हम ओइ डेरामे रहलॱ। \nहमर सबहक डेराक ठीक सामने ऊपरमे एकटा सूg2आ6 जन सपिरवार रहैत छला। हुनकर छोटसन बूg2आ4 चा \nूg304 कूलमे पढ़ैत छल। ूg304 कूलक सवक पूरा करबाक ूg38णममे ओ अपन बूg2आ4 चक जे दुगूg361ित करैत छला जे िबसरल \nनिह जा सकैए। ूg262ित िदन पढ़ाइक अूg288 त बूg2आ4 चा मािर-पीटसँ होइ छल। \nपता निह, ओइ बूg2आ4 चाक की भिवस भेल। अपन जीवनक महाूg284 वाकूg364ूg252ा ओ भूतकालक असफलताक चोट \nिनदूg3आ6ष बूg2आ4 चापर बजािर कऽ अपने बूg2आ4 चाक भिवस नूg303 ट  केिनहार ओ असगरे निह छैथ। \nमाता-िपताक ई बुझक चाही जे ऐ तरहक बेवहारसँ बूg2आ4 चाक िदमाग कुंिठत भऽ जाइत \nअिछ, असफलताक भाव ओकरा घेिर लैत अिछ आ एकटा ूg301 यिूg2आ0 तूg284 व िनमूg365णसँ पिहनिह नूg303 ट  भऽ जाइत अिछ। \nएहने बूg2आ4 चा सभ पैघ भऽ कुूg283 ठाूg3ण1ूg304 त  भऽ आन-आनसँ बदला लैत रहैत अिछ। एहने एकटा उदाहरण हमरा \nिदूg2ण8 लीमे भेटल। हम गृहमंूg255ालयमे अिधकारी छेलॱ। हमर िनदेशक महोदय ूg262ोूg288 न त आइ.ए.एस. अिधकारी \nछला। बेवहारमे बहुत ककूg361स , बात-बातमे गािर देब हुनक सोभाव छल। बुझेबे ने करए जे ऐ बेकतीक संग \nकेना समय कटत। ूg38णमश : हुनकर ूg301 यिूg2आ0 तूg284 व  बुझैमे आएल, आपसी सूg2ण4 पकूg361 बढ़ल तँ एकिदन कहला जे हुनकर \nएहेन सदा बेवहार ओ अशुूg320 भाषाक हेतु हुनकर िपता िजमेदार छैथ। हुनकर िपता पािकूg304 तानसँ भारत आएल \nरहिथन। िहूg288 दू कालैज िदूg2ण8 लीसँ पढ़ल रहिथन आ मंूg255ालयमे अिधकारी रहिथन। बचपनमे हुनका संगे बहुत \nसूg2आ1 ती ओगािर-मािर करिथन जइ कारणूg243 हुनकर सोभाव एहेन भऽ गेल जे सबहक हेतु कूg303 ट कारी छल। िधया-\nपुताक संगे कएल गेल बेवहार ओकर ूg301 यिूg2आ0 तूg284 व क अंग भऽ जाइत अिछ। हमर ऐ डेराक सामने भूतलपर \nगैरेजमे एकटा चतुथूg361 वगूg368य कमूg361चारीक पिरवार रहैत छल। िनूg284 यूg262ित साइिकलसँ ओ कायूg365लय जाइत छल। \nकायूg365लय जाइत काल पूरा पिरवार ओकरा िवदा करैत छल। पिरवारमे बुढ़ माए, पूg2आणी आ कएटा बूg2आ4 चा सभ \nछल। ओतेक छोट जगहमे सभ गोटे अूg322ुत आनूg288 दसँ रहै छल। सूg363झमे कायूg365लयसँ ओकर आपसीपर पिरवारमे \nअूg322ुत आनूg288 द  पसैर जाइत छल। जोर-जोरसँ ठहाकासँ आस-पासक वातावरणमे आनूg288 द  पसैर जाइत अिछ। \nइलाहाबादक हमर दोसर डेरा अपेूg252ाकृत छोट छल। एूg312ेटा कोठरी संगे ूg304 नान, पैखाना गृह ओ कनीटा \nभनसा घर। मुदा आगूमे छत बड़ीटा छल। राित-िबराित छतपर जुड़ल पाइप लग लघी कए लैत छेलॱ। एक \nराित अिहना करैत रही िक संयोगसँ िनूg2आ4 चूg363क ूg2ण1लैट बालकनीमे सूतल एकटा बृूg320क मुँह खूजल रहैन आ \nहुनका नोनछराइन लगलैन। धड़फड़ा कऽ उिठ गेला जे की भेल। भोर भेने ओइ बुढ़क जमाए (जे \nइूg288 जीिनयर छला) तमसाएल एलाह। लाख बुझिबऐन जे मेघसँ पािनक बुूg382ी खिस पड़ल हेतै, मुदा ओ मानैले \nतैयार निह भेला। अूg288 तवोगूg284 वा हम अपन गलती मािन झगड़ा समाूg2ण0 त  कएल। किह निह सकै छी जे केतेक \nभारी संकटसँ जान बँिच गेल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \nथोरेक िदनक बाद हमरा सभकूg243 कायूg365लयसँ सटले नयाकटरा मोहूg2ण8 लामे एकटा धोबीक मकान िकरायापर \nभेल। ओइमे भनसा घर छोिड़ कऽ तीनटा कोठरी छल, छत छल आ िकराया सेहो ठीके-ठाक छल। \nकयूg365लयसँ पूg363च िमनटमे घर आिब जाइ छेलॱ।  \nसटले वगलमे ूg25आीवाूg304 त वजी रहै छला। ओ सभ अितशय नीक लोक छला। किहयो काल टीवी देखबाक \nइूg2आ4 छा भेलापर हम सभ ओइठाम चल जाइत रही। िचूg255हार सूg2ण0 ताहमे दू िदन होइत छल। टीभी देखू आ चाहो \nपीबू। पिहल बेर चूg288 ूg406मापर गेल भारतीयसँ इिूg288 दरा गूg363धीजीक वातूg365लापक सूg324 ूg262सारण हम ओूg254ै देखने रही। \nूg38णमश : टीभीक चलन बड़ी तेजीसँ बिढ़ रहल छल। घरे-घरे टीभीक एिूg288 ट ना टँगाइत छल। सभ दोकानपर \nटीभी िबकाय लागल छल। हमर ूg2आ6 येूg303 ठ पुूg255  ‘भाूg304 क र’छतपर लऽ जािथ आ सभ घरपर लागल एिूg288 ट ना देखबए \nलगैत। हमहूँ दोकान सभपर टीभीक मूूg2ण8 यक सवूg3आ1 करैत रहलॱ। कारी, उूg2आ6 ज र (ूg304 वेत-ूg302 याम) टीभीक जमाना \nछेलइ। ओकरा रंगीन टीभीमे पिरवितूg361त होमए -मे बहुत समय लािग गेल। \nनयाकटरा िूg304 थ त हमर डेराक मकान मािलक धोबी छला। बड़ीटा पिरवारमे िकयो पढ़ल-िलखल निह \nछल। सबहक मुिखया बुिढ़या माए छेलइ। एकबेर हम िकरायाक रसीदक मूg364ग कएल , जइसँ इनकमटैूg2आ0 स मे \nछूट भेटैत। किनयूg243-कालमे जोरसँ हूg2ण8 ला भेल! \nपुछिलऐन जे की भेलइ? भेल ई रहै जे िकरायाक रसीदक मूg364गसँ ओ सभ भयभीत भऽ गेल जे मकान \nहाथसँ गेल आ तािह िचूg288 तामे आपसमे लड़ए लागल। हम हुनका कहिलऐन जे किहयौ जे रसीद निह चाही। \nसे किहते देरी तुरूg288 त एकदम शािूg288 त  भऽ गेल। \nइलाहाबादक ूg262िसूg320 गिणतूg253 ूg304 व . गणेश ूg262सादक ओ सभ धोबी छल आ वएह मकान बनबैमे मदैत केने \nरहिथन। ूg38णमश : ऊपरमे िकछु आर कोठरी सभ बनौलक जइमे हम िकरायेदार छेलॱ। \nइलाहाबादक फगुआ बहुत आकषूg361क होइत छल। पुूg264िकया आ नाना ूg262कारक पकवानक संग रंगमे \nसराबोर शहर मदमूg304 त  ढंग मे फगुआ मनबैत छल। लाउडूg304 पीकरसँ पूरा मोहूg2ण8 ला हूg2ण8 ला होइत रहै छल आ \nझुंडक-झुंड लोक सभ रंग खेलाइत एक ठामसँ दोसर ठाम अबैत-जाइत रहैत छला। गाम-घरमे जिहना पिहने \nफगुआ मनौल जाइत छल, लगभग ओिहना इलाहाबादोमे धूम धड़ूg361ूg312ा होइत छल। मुदा आब तँ गामोमे फगुआ \nिन:शूg2ण2 द  भऽ गेल अिछ। डालपर फागु सुनबामे निह अबैत अिछ। जोगीरा निह गौल जाइत अिछ। शराब \nबूg288 दीक बाद डगमग-डगमग चलैत लोक सभ देखबामे निह अबैत अिछ। फगुआ िदन गाम फोन कएल तँ पता \nलागल जे सभ िकछु शाूg288 त  अिछ। कोनो धू-धड़ूg361ूg312ा निह। सभ अपन -अपन असोरापर बैसल पुूg264िकया आ \nमालपूआक आनूg288 द  लइ छैथ।   \nइलाहाबाद ूg262वासक महूg284 वपूणूg361 घटनाूg38णममे हमर किनूg303 ठ पुूg255क जूg288 म छल। जूg288 म क समय नजदीक एलापर \nमाए गामसँ एली। कमला नेहूg265 अूg304 प ताल- इलाहाबादक ूg262ूg2आ1 यात अूg304 पताल अिछ। ओहीठाम हुनका भतूg368 \nकरौल गेल। माय संगे रहैथ। २-३ िदन रहलाक बाद डाूg2आ0 टर सभ अूg304 प तालसँ ई किह कऽ आपस कऽ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nदेलक जे अखन समय लागत। मूल कारण अूg304 प तालक हड़ताल रहै, जइ कारणसँ मरीज सबहक देख-रेख \nकिठन भऽ गेल छल। \nघर पहुँचले रही िक तुरूg288 त अूg304 पताल जाए पड़ल। अूg304 पतालमे बहुत कम डाूg2आ0 ट र छला। हड़ताल \nचिलते रहइ। सी.जी.एच.एस.सँ हुनका हेतु दबाइक बोतल सभ अनने रही। ओइमे-सँ एकटा चढ़ैबते देरी \nूg304 वूg304 ूg285 य खराप होमए लागल। रूg2आ4 छ भेल जे ऐ गड़बड़ीक तुरूg288 त पता लािग गेल आ डाूg2आ0 ट र सब हक तूg284 प रतासँ \nहुनकर जान बँिच गेल। \nडाूg2आ0 ट र सभ िवचार-िवमशूg361 कऽ कऽ कहलक जे शूg2ण8 य िचिकूg284 सा ूg325ारा बूg2आ4 चाक जूg288 म  हएत। तइले \nूg262ात :काल भोरेसँ अूg304 पतालमे तैनात रही। डाूg2आ0 टरक परामशूg361क अनुसार शूg2ण8 य िचिकूg284 साक सामूg3ण1ी सभ \nकीनलॱ। अूg304 पतालमे बेहोशी डाूg2आ0 टरकूg243 निह रहबाक कारण ऑपरेशनमे देरी भऽ रहल छल। एलेनगंजमे \nडाूg2आ0 टरक घरपर जा कऽ बहुत ूg262यास केलॱ, मुदा जखने हुनका आबक इूg2आ4 छा भेलैन तखने एली। ऑपरेशन \nटीमक नेतृूg284 व  डॉ. शिशवाला ूg25आीवाूg304 त व  करै छेली। ओ इलाहाबादक सफल तथा नामी डाूg2आ0 ट र छेली। हम \nहुनकर िपताक िकरायेदार रहल रही। जान-पहचान देल। ऑपरेशनक समयमे हमर कायूg365लयसँ कएक गोटे \nउपिूg304 थत रिह भरपूर मदैत केलाह जइमे ूg25आी संजीव िसूg288 हाजीक योगदान अिवूg304 म रणीय अिछ। \nिकछु कालक बाद एकटा नसूg361 हँसैत बाहर िनकलल आ पुूg255 -जूg288 म क सूचना देलक। २० अूg262ैल १९८५ \nक ११:३४ िमनटपर हमर छोट पुूg255 िूg252ितजक जन्  म भेल। ऐसँ केतेक आनूg288 द  भेल, तेकर वणूg361न निह कएल \nजा सकैत अिछ। तुरूg288 त ूg262ाइवेट वाडूg361मे कोठरीक बेवूg304 था कएल आ अूg320ूg361-बेहोशीक हालतमे बूg2आ4 चाक संग \nजूg2आ4 चाकूg243 ओतए आनल गेल।  \nतेकर बाद तँ देखिनहरक ढवािह लािग गेल। इलाहाबादक ई िवशेषता िथक। लोकमे भावुक लगाव \nबेसी होइ छै, आ बेरपर आनो-आनो लोक ठाढ़ भऽ जाइत अिछ। अगल-बगलमे रहैबला \nपड़ोसी, पिरिचत, कायूg365लयक सहकमूg368, अधीनूg304 थ कमूg361चारी सभ एकाध बेर अूg304 पताल अबूg304 स  आएल। िदन भिर \nभूखल रही। संगम जा कऽ हनुमानजीक दशूg361न केलाक बादे भोजन कएल।  \nइलाहाबादमे आकाशवाणीमे कायूg361रत कायूg361ूg38णम अिधकारी डॉ. ूg302 याम िवूg324ाथूg368जी सँ आकाशवाणी युववाणी \nकायूg361ूg38णमक िरकिडूg361ंगक दौरान भेल। सकाराूg284 मक सोच ओ सरल सोभावक कारण हुनकासँ अनायासे िमूg255ता \nभऽ गेल। यदाकादा आकाशवाणीसँ हमर कायूg361ूg38णम होइत रहै छल। ूg304 थानीय अखबारमे सेहो कएकटा लेख \nकिहयो काल छपैत छल। कायूg365लयक बाद हमर  ई सभ मनोरंजन छल। \nडॉ. ूg302 याम िवूg324ाथूg368 राजूg304 थानक रहिनहार छला आ संघ लोक सेवा आयोगसँ आकाशवाणीक कूg365ूg38णम \nिवभागमे राजपिूg255त पदपर िनयुूg2आ0 त  भेल छला। ओइ समयमे डॉ. मधुकर गंगाधर आकाशवाणीक िनदेशक \nछला। ओ पूिणूg361याक छला आ िकछु िदनक बाद ूg304 थानाूg288 तिरत भऽ िदूg2ण8 ली चल गेला।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \nपटनासँ िनकलैबला ूg262िसूg320 मैिथली साूg2ण0 ताहक िमिथला िमिहरमे हमर कएकटा कथा, लेख आ किवता सेहो \nछपल। बादमे िमिथला िमिहर बूg288 द भऽ गेल आ हम िदूg2ण8 ली ूg304 थानाूg288 त िरत भऽ गेलॱ। तेकर बाद ऐ तरहक \nगितिविध कम भऽ गेल। \nकायूg365लयक वागवानीक देख -भालक हेतु एकरा नैिनिूg255क कमूg361चारी छल। ओ गाहे-बगाहे हमर बूg2आ4 चा \nसबहक मनोरंजन सेहो करैत रहै छल। ओकर खूबी ई छल जे ूg262ूg284 येक बातमे ओ कहैत  ‘यससर’ एक िदन \nओकरा पुछिलऐ जे तूँ ई कला केतए सीखलह? \nकहलक जे पूवूg361मे ओ एकटा बहुत पैघ अिधकारीक ओइठाम काज करै छल। वएह \nओकरा ‘यससर’ कहबाक आदैत लगौलक। जँ ओकर िखलाफो कोनो बात होइत तँ ओकर उूg254र \nओ ‘यससर’ मे दैत छल। \nअसलमे ‘यससर’ सरकारी कायूg365लयक रामवाण िथक। केहनो संकटसँ अहूg363 ‘यससर’क सहयोगसँ उबैर \nसकै छी। सरकारी कायूg365लयमे अिधकारी सभकूg243 काजसँ बेसी हुनकर अहं तुिूg303 ट जूg265री होइत अिछ। अहूg363 \nिदन राित काज कूg265 आ अिधकारीसँ अहंक टकरावमे किस गेलॱ तँ सभ गुड़-गोबर भऽ जाएत। नीक \nबेवहार तँ उिचत िथक, मुदा बात एतबेपर निह धिम जाइत अिछ। जी-हजुरीक िबना नीक कायूg361 मूूg2ण8 यूg364कन निह \nहोइत अिद। एहेन िकयो िबरले हेता जे काजक आधारपर ूg25आेूg303 ठ ता तँइ करैत हेता। \nजीवनमे सभ िकछु गिणतीय गणना जकूg363 निह चलैत अिछ। सभ िकछु सोचले निह होइत अिछ आ जे \nभऽ जाइत अिछ से कए बेर अूg262ूg284 यािशत रहैत अिछ। \nयत िचिूg288 ततं तिदह दुरतरं ूg262याित  \nयूg2आ4 चेतसिपज कृतं तिदहाूg2ण0 य पेित \nूg262ातभूg361वािम वसधािधप चूg38णंवतूg368 \nसोहं वूg362जािम िविपने जिटल तपूg304 वी। \nभगवान राम ूg325ारा कहल उपरोूg2आ0 त वाूg2आ0 य  हमरा-अहूg363पर ओिहना लागू होइत अिछ। जे हेबाक छै से \nहेतइ। होनी िकयो रोिक निह सकैत अिछ। तथािप जीवनमे हाथ-पर-हाथ धऽ बैसलो निह जा सकैत अिछ। \nजे भावी अिछ से हेतइ। \nदिड़भंगासँ िदूg2ण8 ली नौकरी करए गेल रही। ओइठामसँ थोड़बे िदनमे ूg262यास कऽ कऽ इलाहाबाद आिब  \nगेलॱ आ ऐठाम ९ वषूg361 रहलॱ। आब अपनो आूg302 चयूg361 लगैत अिछ जे केना ओइ वातावरणमे एतेक िदन रिह \nसकलॱ। असलमे कायूg365लय तँ जे छल से छल , मुदा बाहर एकटा नीक समािजक पिरवेश बिन गेल छल \nजइसँ बहुत भावनाूg284 मक समथूg361न भेट जाइत छल। आ कहबी छै जे अूg288 हेर गाइक राम रखबार।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \nअिूg288 त म २ साल जे िनदेशक छला, हुनकासँ हमरा एकदम निह पटल। यूg324िप हम पिरूg25आम पूवूg361क ओ \nपूनूg361त : इमानदारीसँ काज करी तथािप ओ असंतुूg303 ट रहैथ आ तंग करैथ। हमर बदली हेतु िदूg2ण8 ली मुूg2आ1 यालय \nलीिख देलिखन। हम िदूg2ण8 लीसँ डराइ जे केना गुजर हएत, तँए ओहनोमे इलाहाबादे रहए चाही मुदा से निह \nभेल आ फरबरी १९८७ मे हमर ूg304 थानाूg288 तरण िदूg2ण8ली गृह मंूg255ालय भऽ गेल।  \nइलाहाबाद हमरा गाम-घर लगैत छल। बहुत नीक समाज भऽ गेल छल। कायूg365लयमे कनी-मनी झंझट \nतँ सभठाम रिहते छै, ओकरा झेिलये रहल छेलॱ। बूg2आ4 चा छोट रहए। अथूg361-कूg303 ट  तँ रहबे करए। तँए हम \nओइठामसँ हटए निह चाही, परूg288 तु िनदेशक महोदय हाथ धो कऽ हमरा पाछू पड़ल रहै छला। कायूg365लयमे दू \nगुट छल। ूg304 पूg303 ट त: ओ हमर घोर िवरोधी गुटक संग भऽ गेल छला। विरूg303 ठ  अिधकारीक हेतु ई उिचत निह \nछल मुदा हुनका हमरा िखलाफ िकछु भेटैन निह तँए िखिसयौल िबलािड़ जकूg363...। \nिवरोधी सभकूg243 हमरा िखलाफ हावा दैथ। हमरासँ काज सभ हटा कऽ िवरोधी खेमाकूg243 दऽ दैथ। मुदा \nलोक हमरा संगे जे छल से छल। हुनका डरे हटल निह, मुदा हुनका हाथमे ूg262शासकीय चाबुक छल , जेकर \nगलत उपयोग ओहमरा पराूg304 त करए लेल ूg262योग करैथ।  \nबदलीक िखलाफ हम अूg28आ यूg252, कमूg361चारी चयन आयोगकूg243 आवेदन देल। हम ईहो िलखिलऐ जे जँ बदली \nहोइक तँ हमर घोर िवरोधीक सेहो होिन मुदा िनदेशक ओकर पूg252 लऽ लइथ। असलमे िनदेशकजीकूg243 हमरासँ \nडर होइन। \nएकबेर ओ कहला जे हम घरेमे रही आ ओ हमरा पूरा दरमाहा दऽ देल करताह। मुदा हम कहिलऐन \nजे काज करब हमर अिधकार अिछ। िबना काज केने हम वेतन िकएक लेब? \nऐ िवषयपर अूg28आ यूg252, कमूg361चारी चयन आयोगसँ िदूg2ण8 लीमे हम भूg243ट केलॱ। ओ भूg243ट करैकाल तुरूg288 त  एकटा \nअिधकारीकूg243 बजा लेला जे इलाहाबादमे पूवूg361मे रहैथ आ िनदेशकसँ पिरिचत छला। पिरणाम भेल जे अूg28आ यूg252जीसँ \nभेल हमर सभटा गप इलाहाबाद िनदेशकजीक कानमे चल गेल। हम ओतेक खुिल कऽ हुनकासँ गपो निह \nकए सकलॱ। \nइलाहाबाद आपस एलॱ तँ िनदेशकजी तेतेक घबड़ाएल छला जे ूg304 वयं हमर कूg252मे पहुँचला आ रंग -रंगक \nआूg302 वासन िदअ लगला। मुदा सचमे ओ डरा गेल रहैथ। डरेबाक हेतु ओ ूg304 वयं िजूg2ण4 म दार छला। हम तँ \nअपन आिूg304 तूg284 वक हेतु संघषूg361शील रही। अूg288 ततोगूg284 वा हमर बदली भऽ गेल। ओना, कनीकाल लेल सूg284 य  हारैत \nबुझाबामे आएल मुदा...।◌ \n  \n२ \nआशीष अनिच/g288हार  \n/g2ण2ो. हिरमोहन झाजीक गजल    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \nूg262ूg304तुत  अिछ मैिथलीक ूg301यंूg2आ2य  सूg411ाट  ूg262ो. हिरमोहन झाजीक िलखल ई गजल जे िक हुनक रचनावली (किवता \nखंड)सँ पृूg41आ -87सँ साभार अिछ। तकर बाद हम एकर तूg2आ0ती कऽ देखाएब जे ई वाूg304तवमे गजल िथक की \nनै िथक-- \n \n  \nने लड़लहुँ फौजदारी जॱ \nत ूg264पया केर धाहे की \n \n  \nखसौलक नोर निह बापक \nत ओ कूg288याक  िववाहे की \n \n  \nने आधा ऐंठ फेकल गेल \nत फेर ओ भोज भाते की \n \n  \nने बहराएल एको बूg288दूक  \nत ओ िथक बराते की \n \n  \nने लगला जॲक बिन कय जे \nतेहन दुलहाक बापे की \n \n  \nजॱ लूg304सा बिन कुटुम सटला  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n44 \n \nत ओिहसँ बिढ़ पापे की \n \n  \nपड़ल निह खेत सुदभरना \nत ओ बापक सराधे की \n \n  \nने फनकल जॱ देयादे सन \nत ओ गहुमन दराधे की \n \n  \n1972मे िलखल (ूg262कािशत ) आब एकर तूg2आ0ती देखू-- \n \n  \nपिहल शेरक पिहल पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ--1222-1222 पिहल शेरक दोसर पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ--1222-\n1222 \nदोसर शेरक पिहल पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ-- 1222-1222 दोसर शेरक दोसर पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ-1222-\n11222 जे िक मतलाक िहसाबूg3आ0 नै अिछ। \nतेसर शेरक पिहल पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ- 1222-12221 दोसर पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ--12122-1222 जे \nिक मतलाक िहसाबूg3आ0 नै अिछ। \nचािरम शेरक पिहल पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ 1222-122221 दोसर पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ--122-1222  जँ \nकिथत तौरपर \"ए\"कूg243 लघु मानी (जे िक गलत अिछ) तखन एिह चािरम शेरक माूg255ाूg38णम  एना हएत-- पिहल \nपूg363ित  -1222-12221 दोसर पूg363ित -122-1222 दूनू ूg301यवूg304थाकमे माूg255ाूg38णम  मतलाक िहसाबूg3आ0 नै अिछ। \nपूg363चम  शेरक पिहल पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ-- 1222-1222 दोसर पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ- 2222-1222 जे \nिक मतलाक िहसाबूg3आ0 नै अिछ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n45 \n \nछठम शेरक पिहल पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ-- 1222-1222 दोसर पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ-1222-222 जे िक \nमतलाक िहसाबूg3आ0 नै अिछ। \nसातम शेरक पिहल पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ-- 1222-1222 दोसर पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ-1222-1222 जे \nिक मतलाक िहसाबूg3आ0 अिछ। \nआठम शेरक पिहल पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ- 1222-2222 दोसर पूg363ितक  माूg255ाूg38णम  अिछ-1222-1222 जे िक \nमतलाक िहसाबूg3आ0 नै अिछ। \n \n  \nउपरक िववेचनासँ ूg304पूg416  अिछ जे ई गजल नै अिछ। ओना हिरमोहन झाजी अपन आूg284मकथा \"जीवन याूg255ा\" \nमे िलखै छिथ जे ओ पटना आिब मोशायरा सभमे सेहो भाग लेबए लगलाह। भऽ सकैए जे माूg255  लौलवश ई \nकिथत गजल हिरमोहनजी िलखने होिथ। जे िकछु हो मुदा ई गजल गजल इितहासमे उूg2ण8लेख  करबा योूg2आ2य  नै \nअिछ मुदा ओइ बाबजूद माूg255  अइ कारणसँ हम िववरण देलहुँ जे कािूg334  िकयो उिठ कऽ किह सकै छिथ जे \nहिरमोहन झा सन महान हाूg304य -ूg301यंूg2आ2यकार  गजल िलखने छिथ आ सही िलखने छिथ। बस एही कारणसँ हम \nएतेक मेहनित केलहुँ अूg288यथा एिह गजलमे कोनो एहन बात नै। हिरमोहन झाजी गजलक संबंधमे की सोचैत \nछलाह तकर बानगी \"कहू की औ बाबू\" नामक किवताक पिहले खंडमे देने छिथ-- \n \n  \nबसाते तेहन छै जे गोूg41आी मे किवयो \nगजल दादरा आ कूg301वाली गबैये \nिकछु िदन मे एहो देखब औ बाबू \nजे किवताक संग-संग तबला बजैए \n \n  \nहिरमोहन झा रचनावली (किवता खंड) पृूg41आ -120 (11-11-1978 मे ूg262कािशत )। भऽ सकैए जे हिरमोहनजीकूg243 \nउदूूg361 शाइर सभहँक संग घिनूg41आता होइन मुदा ओ घिनूg41आता शाइरी ूg253ानमे नै बदिल सकल से उपरक हुनक \nिवचारसँ पिरलिूg252 त भऽ जाइए। \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n46 \n \nऐ रचनापर अपन म◌ंत/g301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nमैिथली लघुकथा १. पु/g2णंषक निह िव/g2थ8ासे- डॉ. कैलाश कुमार िम /g2थ7 २./g2ण2णव  झा- अरजल जमीन  \n१ \nमैिथली लघुकथा \n  \n  \nपु/g2णंषक निह िव/g2थ8ासे \nडॉ. कैलाश कुमार िम/g2थ7  \n  \nआशुतोष गोूg386डा सं छला आ सैिनक ूg304कूल ितलैया सं 12 वॴ पास केलाक बाद िदूg2ण8ली िविूg258ूg324ालय मूg3आ0 बी एस \nसी मूg3आ0 नामूg364कन लेने छला। पढबा मूg3आ0 तेज आ अपना िवषय के ूg262ित साकूg364ूg252 छला। भाषा मूg3आ0 बहुत िनक \nपकड़ छलिन जािह कारने िशूg252क आ िवूg324ाथूg368 मूg3आ0 बहुत चिचूg361त छला।शूg2ण2द केर ूg262 योग, ओकर उचाचरण, \nलािलूg284य सब िकछु मूg3आ0 बेजोड़ छला आशुतोष।ई एक सामाूg288य मूg28आयमवगूg368य पिरवार सं छलाह। तीन भाई – एक \nपैघ एक छोट आ आशुतोष बीच मूg3आ0।आशुतोष केर जेठ भाय िहनका सं तीन वषूg361 केर पैघ आ ओहो सैिनक \nूg304कूल ितलैया केर छाूg255।िहनक िपता छोट छीन सड़क इूg284यािद के मरूg2ण4म त के ठीकेदारीकरैत छलिथन आ घर \nइूg284यािद सूg2ण4हारक काज आशुतोष केर माय जे की चतुर गृहणी छलिथन करैत छलिथन। किह निह किथलेल \nआशुतोष के सैिनक अिधकारी बनबाक भुत नेने सं सवार छलिन। हुनकर जीवन केर एक माूg255 उूg31णेूg302य \nसैिनक अिधकारी बनब छलिन। अपन कूg252ा केर एक लड़की चंूg406कला सं नहु-नहु आशुतोष केर सािमूg2ण0य भ \nरहल छलिन। ओना ूg262ारूg2ण4भ मूg3आ0 ई सािमूg2ण0य सहज आ पढबाक िजूg253ासा धिर िसमटल लेिकनिनत -िनत आगा आ \nूg262गाढ़ होइत।  \n  \nआशुतोष जखन बी एस सी मूg3आ0 पढ़ैत छला तािह ूg252ण अपन ूg2आ0लास केर सब छाूg255 संग फीूg2ण8ड वकूg361 लेल एक \nआूg284मीय ूg262ोफेसर के संगे गुजरात गेल छलिन। ओतय मनोयोग सं काज केलिन। करीब  25  िदन रहला। \nहुनका संगे चंूg406कला सेहो छलिथन।  चंूg406कला साविर , सुनदिर छिल। अित संूg304कारवती। चंूg406कला केर िपता \nइनकम टैूg2आ0स केर किमूg311र छलिथन।  दू भाई के बीच असगर बिहन। चंूg406कला  बीच मूg3आ0 – एक भाय जेठ \nआ एक छोट। उपर सं जेठ भाय आई आ भाउज दुनू आई आर एस आ इनकम टैूg2आ0स िवभाग मूg3आ0 \nपदािधकारी। मुदा अिह बातक लेशो माूg255 घमूg283ड निह छलिन।  चंूg406कला सामाूg288य वूg304ूg255 पिहरैत छली।  मेक \nउप सेहो नाम माूg255।  अपन पैघ-पैघ आंिख मूg3आ0 काजर जूg264र लगबैत छली जे हुनका सौूg288दयूg361 के कतेक गुणा \nबढ़ा दैत छल. चंूg406कला केर पहचान हुनकर सहजता, लूg2आ6जा भाव , आ पढ़ाई मूg3आ0 समपूg361ण छलिन। आशुतोष संग  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n47 \n \nकाज करैत-करैत निह किह कोना चंूg406कला आशुतोष संग ूg262ेम करे लगलिन।  आशुतोष के सेहो एिह बातक \nभान जूg2ण8दी भ गेलिन। िबना िबलूg2ण4ब केने आशुतोष सेहो अपन ठोर मुसिकयबैत चंूg406कला के अपन ूg262ेमक \nूg304वीकृित द देलिथन। चंूg406कला के एकाएक भेलिन जे समूg304त संसार केर ख़ुशी जेना हुनका तुरत भेट \nगेलिन। मोन भेलिन जे मूg304त भ सिरसो के खेत सं भरल खेत मूg3आ0 नृूg284य क सिरसबक पीयर फुल सं भरल \nखेत मूg3आ0 घुसबो केली। दुनू हाथ आसमान िदस उठेली आ िसनेमा केर गीत “चलती िफूg265ं उड़ती चलूं आज \nगगन मूg3आ0” गेनाई शुूg265 केलिन।  एकै आखर के बाद लूg2आ6जा आ हुनकर संूg304कार जेना चंूg406कला के हाथ पकिड \nरोिक दिन? थिम गेली। भेलिन “ई की भेल?”  यैह सब सोचैत-सोचैत नहु-नहु चलय लगलिन। करीब पूg364च \nडेग चलल हेती की किन दूर सं आशुतोष केर हाकब सुनेलिन: “चंूg406कला, चंूg406कला?कत छी?” \n  \nआब चंूg406कला आरो साकूg364ूg252 होइत झट दिन सिरसबक खेत सं बाहर आबय लगली. लाज होम लगलिन, \n“कहॴ आशुतोष हमरा हाथ ऊपर केने सिरसबक खेत मूg3आ0 गबैत आ नचैत त निह देख लेलिन ?  हे भगबान! \nअगर देख लेला त की सोचता?”  अिह तरहक भाव मोन मूg3आ0 बेर -बेर आबय लगलिन। डेग झटझारइत खेत सं \nबाहर आबय केर उपूg38णम केली। अिह बीच आशुतोष आिब गेलाह अकचकाईत पुछलिथन : “की भेल चंूg406कला! \nअहूg363 खेत मूg3आ0 की क रहल छी? हम अहूg363 के बगल बला गाम मूg3आ0 िकछु जानकारी लेबाक हेतु अपना संगे ल \nजाय चाहैत रही।\" \n  \nअकचकाइत अपन वूg304ूg255 आ भाव -भंिगमा के ठीक करैत बाहर अबैत चंूg406कला बजली: “कुनो बात निह। \nओिहना सिरसब के फूल िनक लागल त किन भीतर खेत मूg3आ0 घुिस गेलॱ।  देखू ने कतेक सोभनगर लगैत \nछैक? िदूg2ण8ली मूg3आ0 की ई भेटत ?” \n  \nआशुतोष िबना िकछु कहने अपन मुशकान सं हुनकर बात के हूg363 कहलिन।  \n  \nआब चंूg406कला बजली: “चलू ने कुन गाम चलक अिछ? हम तैयार छी. हमर रेकाडूg361र , पेन, नोटबुक सब िकछु \nहमरा लगे अिछ।” \nआशुतोष किन रोमूg364िटक भ गेला। एिह ूg252ण चंूg406कला हुनका किन अिधके सुूg382िर लगैत छलिथन। आगा बढैत \nचंूg406कला के हाथ अपन हाथ मूg3आ0 लैत कहलिथन : “हूg363, सिरसब के फूल त एिह खेत मूg3आ0 सूg254े बूg386ड िनक लगैत \nछैक। मोन त होइत अिछ अिह खेत के बीच मूg3आ0 हमहु घुसी?” \n  \nचंूg406कला लजाईत बजली: “ठीके घूस चाहैत छी अहूg363?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n48 \n \n  \nआशुतोष: “अहूg363 मोने की झुूg32आे?  बहुत मोन क रहल अिछ।\" \n  \nचंूg406कला: “ठीक छैक। तखन घुसु ने सिरसबक खेत मूg3आ0 हमरा लग कैमरा अिछ। हम फोटो खीचैत छी। \" \n  \nआशुतोष: “मुदा हमर एक शतूg361 अिछ। \" \n  \nचंूg406कला: “की शतूg361”? \n  \nआशुतोष: “हमरा संगे अहुं चलू खेत मूg3आ0। आ दुनू गोटे एक संगे फुलक सौूg288दयूg361, ूg262कृित केर सजल ूg265 प आ \nखेतक हिरयर-पीयर ूg304वूg264प के देखी, िनहारी आ ओकरा संगे तारतूg2ण4य ूg304थािपत करी”। \nचंूg406कला लजा गेली।  फुिसये के अिभनय करैत बजली: “निह-निह अहूg363 जाऊ। हम की करब जाक ?” \n  \nचंूg406कला के लूg2आ6जा भाव मूg3आ0 हूg363 अथवा ूg304वीकारोिूg2आ0त केर अिभूg301यिूg2आ0त ूg304पूg416 देखल जा सकैत छल। चंूg406कला \nके ूg262ेम मूg3आ0 मूg2आ2न भेल आशुतोष जेना चंूg406कला केर अंतमूg361न केर भाषा बुिझ गेला। िबना समय बरबाद केने \nचंूg406कला के हाथ पकिर खेत के भीतर जाय लगला। उूg288मािदत मोन सं निह -निह कहैत चंूg406कला आशुतोष \nसंगे खेत मूg3आ0 िबदा भेली। आशुतोष केर पकड़ जोर भेल गेलिन। चंूg406कला आशुतोष केर हाथक दबाब सं \nआनंिदत छली। ितल-ितल अनुराग बढ़ल जा रहल छलिन। आशुतोष सेहो गदगद छला। दुनू खेतक तह मूg3आ0 \nघुिस गेलिन। आशुतोष एकाएक चंूg406कला के अपन बाहुपास मूg3आ0 जकिड लेलिन। निह -निह कहैत चंूg406कला \nलाजवंती केर पात जकूg364 समटल आशुतोष केर शरीरक अूg284यिधक सामीूg2ण0य ूg262ाूg2ण0त पािब  बैकुंठक सुख मूg3आ0 िवलीन \nहोमय लगली। िबना कुनो ूg262ितकार केने अपना आपके आशुतोष के उपर ूg288योछावर भ गेली। एकरा कहैत \nछैक नैशिगूg361क ूg2ण0यार आ ूg2ण0यार मूg3आ0 समपूg361ण। सघन खेत मूg3आ0 फेर दुनू के बीच सब िकछु भेल जे ूg304थािपत आ \nकिमटेड ूg262ेमी-ूg262ेिमका मूg3आ0 होइत छैक।  हूg363, अपन मोन के सबल करबा लेल चंूg406कला आशुतोष के छाती सं \nसटैत,आशुतोष केर ूg360दय केर केश के जकरैत नहु-नहु कान मूg3आ0 अतेक जूg264र कहलिथन : “आशु, अहूg363 हमरा \nकिहयो छोड़ब त निह?” \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n49 \n \nूg262ेम मूg3आ0 – शरीर आ मोन दुनू – पागल आशुतोष झट दिन किन ठसकल ूg304वर मूg3आ0 बजला: “की कहैत छी \nचंूg406कला?  हम आ अहूg363 आब किहयो कुनो िूg304थित मूg3आ0 अलग निह हैब।  हूg363 भ सकैत छी अगर अहूg363 के हम \nपसीन निह आिब आ कुनो अहूg363 के िपता, भाई, आ पिरवार के ूg304टेटस बला भेट जाय। \"   \n  \nचंूg406कला आशुतोष के एिह बात सं तमसा गेली। किन ूg264सैत उूg254र देलिथन : “की कहैत छी आशु? हमरा \nलेल अहूg363 सबसँ उूg254म छी। अहूg363 सफल रिह, असफल रही, हम अहूg363 संगे आनंिदत रहब।  आई सं पिरवार \nआ ूg304टेटस के बात निह होबाक चाही। ” \nअपन गलती के अनुभव करैत आशुतोष िबना िकछु कहने अपन कान पकरैत चंूg406कला सं माफ़ी मूg364िग \nलेलिन। चंूg406कला सेहो फेर सं हुनक छाती सं सिट गेली। दू शरीर एक आूg284मा बिन चुकल छल आ िनूg302छल \nूg262कृित केर कोरा मूg3आ0 िबहंिस रहल छल। ने कुनो छल ने ूg262पंच। ने शहर केर कोलाहल ने थोपल ूg304टेटस \nकेर मयूg365दा। िनूg303कपट , ूg262ूg364जल , शुूg320 , आ नैशिगूg361क ूg262ेम। आधा घंटा कोना बीत गेलिन से पते निह चललिन। \nएक त िनरजन मूg3आ0 खेत दोसर दुपहिरया के बेर।  िकयोक निह एलेक। आधा  घंटा के बाद आशुतोष \nचंूg406कला के माथ , आंिख, गाल, ठोर आ गरदिन मूg3आ0 चुूg2ण4मा लैत गदगद भेला। चंूg406कला कुनो ूg262ितकार निह \nकेलिथन। अंत मूg3आ0 ओहो एक बेर आशुतोष के पकिर ठोर मूg3आ0 चुिम लेलिथन। फेर दुनू गोटे चकवा चकवी \nजकूg364 हाथ मूg3आ0 हाथ देने खेत सं बाहर एलिन आ दोसर गाम िदस अपन फीूg2ण8डवकूg361 लेल िबदा भेलिन। भिर \nरूg304ता गूg2ण0प कम केला मुदा दुनू ूg2आ1वाब मूg3आ0 रूg426िन।  \n  \nिकछु िदनक बाद दुनू – आशुतोष आ चंूg406कला फीूg2ण8ड -िूg3णणप सं वापस िदूg2ण8ली िविूg258ूg324ालय आिब गेलिन। आब \nूg262ित िदन चंूg406कला आशुतोष लेल िकछु-ने-िकछु जूg264र लबैत छली। ूg2आ0लास समाूg2ण0त होइते एक ठाम \nबैसनाई, िसनेमा देखनाई,िनूg264ला मूg3आ0 िकछु खेनाई , आचूg368 गैलरी सं िबिभूg382 तरहक काडूg361 कीनब ओिह मूg3आ0 अपन \nमोनक अिभूg301यिूg2आ0त करैत एक दोसर के देब , लेब करैत समय भागल जा रहल छलिन। चंूg406कला केर शरीर \nके दोसरे रंगक चुहचुही आिब गेल रहिन। मूg304त अलमूg304त , मुदा संयत भाव सं सुूg288दर ूg304वाभाव आ संूg304कार \nसं।  अनुकरणीय, िनक ूg262ेमक पिरभाषा या दृूg416ाूg288त एकरे कहल जा सकैत छल।  \n  \nसमय अपन ूg262वाह सं चलैत अिछ।  एकर गित पर ककरो िनयंूg255ण निह।  चंूg406कला आ आशुतोष बी.एस. \nसी. पास केलाक बाद एम. एस. सी. मूg3आ0 आिब गेलिन। आब चंूg406कला अपन अिधक सं अिधक ूg252ण आशुतोष \nसंग िबताबय चाहैत चंूg406कला। अपन िपता आ यूिनविसूg361टी केर एक ूg262ोफेसर सं िसफािरस करा िवमूg3आ0स हॉूg304टल \nमूg3आ0 आिब गेली। तकूg361 देलिथन जे िरसचूg361 लेल अपना आपके तैयार करती।  िपता आ भाई कतेक बेर िहनका \nूg262शासिनक सेवा लेल ूg262ोूg284सािहत केलिथन मुदा चंूg406कला अपन धुन मूg3आ0 मगन रहली जे शोध करती आ \nयूिनविसूg361टी मूg3आ0 पढ़ेती। घरक लोक थािक क छोिड देलिथन।   \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n50 \n \nआशुतोष कॉलेज के हॉूg304टल सं यूिनविसूg361टी हॉूg304टल मूg3आ0 राघब लग आिब गेला। आब  8 बजे राित धिर आशुतोष \nआ चंूg406कला एक दोसरक सािमूg2ण0य मूg3आ0 रहे लगलिन। ूg262ेम ितल -ितल बढ़ल गेलिन। िवभाग केर सब छाूg255 आ \nबहुत िशूg252क सेहो बुिझ गेिूg2ण8थन जे िहनक ूg262ेम सॉिलड रॉक छिन। एिह बीच आशुतोष केर ूg28आयान एकाएक \nभारतीय सेना के अिधकारी बला नोकरी िदस चिल गेलिन। अते चंूg406कला आ आशुतोष मूg3आ0 अंतर छलिन। \nचंूg406कला केर इूg2आ4छा सामाूg288य जीवन िजबाक रहिन। ओ चाहैत छली जे आशुतोष सेहो हुनके जकूg364 शोध \nकरिथ आ यूिनविसूg361टी अथवा कुनो कॉलेज मूg3आ0 पढ़ाबिथ । लेिकन आशुतोष अपन िजद पर डटल रहला। \nचंूg406कला आशुतोष केर भावना के सूg2ण4मान करैत चुप भ गेली। चंूg406कला किन दूg2ण2बु ूg262कृित के छली। कखनो \nकाल आशुतोष हुनकर एिह ूg304वभाब के गलत फायदा उठबैत छलिन।  \n  \nआशुतोष केर िकछु ूg301यवहार राघब के  िविचूg255 लगैत छलिन। ओ हमेशा ूg304माटूg361 बिन रहैत छला। ढंग सँ वूg263 \nपिहरनाई,गदूg361िन मूg3आ0 ूg304काफ़ूg361 केर ूg262योग , मोछ के ऊपर ऐंठब, छाती तािन क रहब, गदूg361िन ऊंच आ सोझ केने \nचलब, हमेशा गंभीर रहब, अंूg3ण1ेजी केर उूg2आ4चारण आ शूg2ण2दाबली पर अिधक ूg28आयान  राखब िकछु एहेन गुण सँ युूg2आ0त \nछला आशुतोष।  पढ़बा मूg3आ0 आशुतोष नीक छला। कुनो बातक वणूg361न अथवा फीूg2ण8ड वकूg361 केर िरपोटूg361 साधल \nमानवशाूg304ूg255ी जकूg363 करिथ। राघब के जूिनयर रिहतॱ आशुतोष राघब केर भाषा एवं अूg288य चीज़ सबके ठीक \nकरैत छलिथन। आर त आर राघब केर एम िफल केर िरपोटूg361 केर  जखन अंितम ूg265प बिन गेलिन  त ओ \nआशुतोष के भाषा शुिूg320करण एवं िसंगार लेल देलिथन। आशुतोष सेहो एिह काज के बहुत ूg262ोफेशनल ढंग सँ \nकेलिन।  10  िदन मूg3आ0 पूरा िरपोटूg361 के सुूg288दर , सोभनगर आ ूg301यविूg304थत क देलिथन। फाइनूg384यून भेलाक बाद \nराघब ओकरा बाइंिडंग लेल द देलिथन। आशुतोष सेहो राघब के बहुत सूg2ण4मान करैत छलिथन।  \n  \nआशुतोष ूg262ितिदन विजूg361स करैत छला। अपन कूg252 मूg3आ0 सूg31णाम हुसैन केर फुल ूg304केल पोूg304टर रखैत छला। \nपोूg304टर के नीचा अपना हाथे िलखने रहिथ - LET US IMBIBE HIM   \n  \nई िकछु एहेन बात रहैक राघब के कोनादन लगलिन। एक िदन राघब हुनका सँ िजूg253ासा केलिथन , \n\"आशुतोष, ई सूg31णाम केर पोूg304टर आ ऊपर सँ अहूg363क ूg304लोगन। एकर मतलब हमरा निह लागल ?\" \nआशुतोष िबहँसैत बजला, \"सर, सूg31णाम केर दृढ़ इूg2आ4छाशिूg2आ0त , िनणूg361य आ िहूg2ण4मत हमरा ूg262भािवत करैत अिछ। \nअमेिर का सनक देश के असगरे िहलेने अिछ। सैिनक शाशक हो त सूg31णाम सन। तूg364िह हम सूg31णाम के पिसन \nकरैत छी। देखू, हमेशा ई सैिनक केर वदूg368 मूg3आ0 रहैत अिछ। सब सँ पिहने अपने िनणूg361य लैत अिछ । युूg320 \nभूिम मूg3आ0 सेहो आगा रहय बला नेता अिछ एिह सँ एकर सेना मूg3आ0 जोश भरल रहैत छैक। “ \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n51 \n \nराघब यूg324िप आशुतोष केर तकूg361 सँ बहुत ूg262भािवत त निह भेला  हुनकर जोश आ उमंग राघब के अवूg302य \nूg262भािवत केलकिन।  \n  \nएकिदन आशुतोष राघब के संबोिधत करैत कहलिथन, \"सर, हमरा जीवन मे माूg255 एक नौकरी ूg262भािवत करैत \nअिछ -सेनाक नौकरी। अगर रईसी आ गौरव के जीवन जीबाक हो त सेना मूg3आ0 अिध कारी के नौकरी जॉइन \nकूg264। \"  \n  \nआशुतोष केर आँिख सँ साफ बुझना जा रहल छलिन जे हुनकर जीवन केर उूg31णेूg302य की छिन। राघब केर \nदोसर ूg262ूg311 ूg250लिन : \" आिखर की बात एहेन छैक एिह मूg3आ0?  अहूg363 नीक िवूg324ाथूg368 छी, ूg262शासिनक सेवा मूg3आ0 जा सकैत \nछी, आई पी एस बनू, िकछु क सकैत छी। पुिलस मूg3आ0 सेहो कम सुिवधा थोड़े ने छैक? अहूg363 िरसचूg361 मूg3आ0 नीक \nक सकैत छी। बहुत उूg254म ूg304तर केर िशूg252क भ सकैत छी?\" \n  \nआशुतोष बजलिन, “सर, हम अपने सँ सेना के ऑिफससूg361 केर ठाठ देख चुकल छी। भले पाई कतौ भेटय \nलेिकन जे सुिवधा, मूg304ती, रोब आिद सेनाक ऑिफसर होबा मूg3आ0 छैक से कतौ उपलूg2ण2ध निह। “ \n  \nआशुतोष के सैूg288य अिधकारी बनबाक उूg2आ4च आकूg364ूg252ा देिख राघब अपना आप के मौन रखनाई उचैत बुझलिन। \nलेिकन मोने मोन थोड़ेक आशुतोष केर भिवूg303य के ल 'क िचंितत जूg265र भ गेला।  \n  \nएम एस सी ूg262ीिवयस के नवम मास मूg3आ0 एकाएक एक िदन  आशुतोष चंूg406कला के कहलिथन  , \"देखू, हम परीूg252ा \nनिह देब। आब हम राित िदन सैिनक अिधकारी बला एंूg3णणूg3आ0स कर तैयारी करब। \"  \nचंूg406कला : \" ई बात त ठीक। मुदा परीूg252ा देब मूg3आ0 की हजूg361?  कम सँ कम हॉूg304टल मूg3आ0 रहबाक अिधकार त \nरहत?\" \n  \nआशुतोष: \" से त ठीक मुदा हम दू नाव मूg3आ0 पैर निह  राखै चाहैत छी। सब समय आ ऊजूg365 हम अपन \nूg262ितूg304पधूg365 बला परीूg252ा मूg3आ0 लगबे चाहैत छी। \" \n  \nचंूg406कला के बुझा गेलिन जे आशुतोष के बुझेनाई असंभव अिछ। चुपे रहब मूg3आ0 अपन आ आशुतोष दुनू के िहत \nबुझना गेलिन।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n52 \n \n  \nखैर, समय िबतैत रहल आ आशुतोष अपन तैयारी मूg3आ0 संलूg2आ2न रहला। अंूg3ण1ेजी आ जनरल नॉलेज कर िचंता \nहुनका निह छलिन। हूg364 किन िफिजकल िफटनेस मूg3आ0 डर रहिन। पिहल बेर मूg3आ0 िलिखत परीूg252ा निह पास क \nपेलिन। िनराश भेला। दू-तीन धिर मौन भ गेला। ने बाजब ने भूकब। भोजनो नीक सँ निह करिथ। हूg363, दू-\nतीन बेर राघब लग आिब अवूg302य बाजिथ , \"ई निह पचा पािब रहल छी सर जे िलिखत परीूg252ा मूg3आ0 हमरा कथी \nलेल निह भेल?\" \n  \nराघब सेहो दुखी छला। भरोश दैत कहलिथन, \"कम ऑन आशुतोष! ई ूg262ितूg304पधूg365 केर परीूg252ा ूg250ल कुनो \nयूिनविसूg361टी केर ूg265टीन परीूg252ा निह। ूg265टीन परीूg252ा मूg3आ0 जतेक िवूg324ाथूg368 नीक िलखतै, सब पास भ जेतैक। \nएकर िवपरीत कूg2ण4पटीशन केर परीूg252ा मूg3आ0 िनिूg256त पद रहैत छैक आ अनूg288त ूg262वेशाथूg368। तूg364िह बहुत गूg2ण4भीर छाूg255 \nसेहो छटा जाइत छिथ। अहूg363 मेधावी आ संूg304कारी लोक छी। अपन कतूg361ूg301य मूg3आ0 लागल रही। सफलता एक ने \nएक िदन अवूg302य भेटत। \" \n  \nराघब के बात सँ जेना आशुतोष के ूg262ाण मूg3आ0 ूg262ाण एलिन। िवूg304वाश फेर जाूg3ण1त भेलिन। कहलिथन , \"ठीक \nकहैत छी सर। हमरा अनेरे भूतकाल केर असफलता पर पूg256ाताप के छोिड़ फेर सँ पूणूg361 मनोयोग सँ तैयारी \nकरक चाही। आब हम सैह करब आ बाहरी दुिनयूg364 सँ थोड़ेक दूरी राखब। \" \n  \nएिह बीच चंूg406कलाकेर होूg304टल मूg3आ0 एक ऋचा नामक लड़की एली। ऋचा के चंूg406कला सूg315े ूg265म शेयर करक \nछलिन। थोड़ेक िदन मूg3आ0 दुनू मूg3आ0 ूg262गाढ़ िमूg255ता भ गेलिन। ऋचा के चंूg406कला अपन आ आशुतोष केर सब बात \nबता देलिथन। आशुतोष सँ भेट सेहो करा देलिथन। ऋचा  गोरधप-धप, नमहर कद काठी, मुहँ मूg3आ0 पािन , पैघ \nआँिख, आकषूg361क शरीर ,उंूg382त आ सुडौल कुच केर ूg304वािमनी छिल। जूg364घ तरासल , िनतूg2ण4ब उठल आ गजगािमनी \nजकूg363 चलैत छिल ऋचा। जेहने ऋचा देखबा मूg3आ0 सुूg382िर तेहने बजबा मूg3आ0। ककरो पिहल बेर मूg3आ0 अपन तनक \nसुंदरता सँ आ वचनक चातुयूg361 सँ अपन गुलाम बना लैत छली। मुदा आशुतोष के ऋचा अप न जेठ भाय बना \nलेलिन। इूg2ण4हर परीूg252ा मूg3आ0 निह भाग लेबक करने आशुतोष के ऑिफिशयली होूg304टल खाली करय पड़लिन। \nयूg324िप राघब हुनका अपना ूg265म मूg3आ0 रखने रहलिन। एक समूg304या भोजन के छलिन। आशुतोष बाहर सँ भोजन \nकरे लगला।   \n  \nआशुतोष  के घरक िूg304थित बहुत नीक निह छलिन। िपता रइस आ एक नंबर कर देहचोर। िकछु ठीकेदारी \nआ िकछु खेतीबाड़ी सँ जीवनक गुज़ाडा चलैत छलिन। ऊपर सँ आशुतोष तीन भाई। पिहल भाई सेहो \nसैिनक ूg304कूल ितलैया सँ पढ़ल। बाद मूg3आ0 आमूg368 अफसर बनलिथन। मुदा थोड़ेक िदन मूg3आ0 नौकरी छोिड़  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n53 \n \nलखनऊ आिब टेलीकॉम जगत मूg3आ0 अपन ूg301यवसाय ूg304थािपत केलिन। लखनऊ मूg3आ0 अपना सँ पूg364च वषूg361 पैघ अपने \nूg301यवसाय के ूg252ेूg255 केर िदूg252ीत ूg40णाूg2ण4हण कूg288या सँ ूg262ेम िववाह क लेलिन। माता िपता आ भाई सब सँ कुनो \nसंबंध निह छलिन। लेिकन आशुतोष केर माय बहुत गुणमित ूg304ूg255ीगण छिल। ओ िवपरीत पिरिूg304थित मूg3आ0 अपन \nदू छोट बालक के पढ़बैत छिल। आशुतोष एना िूg304थित मूg3आ0 िनणूg361य लेलिन जे आब ओ ूg384यूशन पढा अपन खचूg361 \nचलेता।   \n  \nऋचा छिल मूg28आयूg262देश केर िसूg288धी। दू बिहन आ एक भाय। ऋचा  सबसँ पैघ, तकर बाद भाय जे \nइंजीिनयिरंग केर िूg325तीय वषूg361 केर छाूg255 आ सबसँ छोट बिहन आ ओहो इंजीिनयिरंग केर ूg262थम वषूg361 केर \nछाूg255ा। आशुतोष सँग सैिनक ूg304कूल केर समय केर हुनक िमूg255 िवजय  सेहो छलिथन जे एम एस सी करैत \nछला। चूंिक िवजय केर अंक बहुत नीक निह छलिन तूg364िह ओ बाहर मूg3आ0 रहैत छला। ऋचा के भाई आ \nबिहन के सेहो होूg304टल निह भेटल छलिन।  \nजखन िहनकर सभक संबंध ूg262गाढ़ होमय लगलिन त सब िमलक मुखजूg368 नगर मूg3आ0 एक ूg2ण1लैट शेयर मोड मूg3आ0 ल \nलेलिन। आशुतोष आब होूg304टल छोिड़ देलिन। होूg304टल मूg3आ0 राघब आ चंूg406कला रिह गेलिन।   \n  \nचंूg406कला के िपता आब चंूg406कला सँ िवचार करैत लड़का तकनाई शुूg265 करय चाहैत छला। मुदा चंूg406कला एकै \nबात कहै छलिथन, \" िबना पी एच डी आ नौकरी केने ओ ूg301याह निह करती। \" हालूg364िक ई त चंूg406कला के \nबहाना छलिन। हुनकर मोन मूg3आ0 रहिन जे एकबेर जखन आशुतोष आमूg368 अफसर केर नौकरी मूg3आ0 चयिनत भ \nजेता त िहनका अपन िपता आ जेठ भाई सँ भेट करा सब राज बता देिथन। \n  \nएमहर आशुतोष िलिखत परीूg252ा मूg3आ0 दोसरो बेर असफल भ गेला। आब ओ बहुत तनाव मूg3आ0 आिब गेला। छेपक \nमूg3आ0 एहो बात बतेनाई जूg265री जे ऋचा मुूg2आ0त ूg304वभाब के।लड़की छिल। 11  िवं ूg2आ0लास सँ अनेक पुूg264ष िमूg255 सब \nसँग मानिशक आ दैिहक संबंध रखली। हुनका रित-रभस मूg3आ0, चुूg2ण4बन मूg3आ0 आिलंगन मूg3आ0 आ काम कीड़ा मूg3आ0 बहुत \nआनंद अबैत छलिन। ओना त आशुतोष सँ भाई बिहन केर सूg2ण4बूg288ध छलिन तथािप आशुतोष सँग सिटक \nरहब, हुनका भिर पूg364ज क छेकब , हुनका सूg315े आिलंगनबूg320 भय सुतब आिद सहज भाव सँ करैत छिल। \nआशुतोष सेहो अिह मूg3आ0 आनंिदत होइत छला। जखन आशुतोष के दोसर बेर सफलता निह भेलिन तखन ओ \nएकिदन चंूg406कला के कहलिथन , \" चंूg406कला, आब अहूg363 अपन िपता के पिसन केर कुनो योूg2आ2य लड़का सूg315े \nिववाह क िलय। हमर जीवन अंधकार भेल जा रहल अिछ।\"  \n  \nचंूg406कला के आँिख मूg3आ0 नोर भिर गेलिन। बजली, \"की कहैत छी आशुतोष? हम अहूg363 सँ िसनेह केने छी। अहूg363 \nजतय रहब हम ओतिह रहब आ खुश रहब। एहेन बात निह बाजू अहूg363। अगर कही त आई हमर घर चलू।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n54 \n \nहम एखने अपन िपता आ भाई सँ अपन सबहक ूg262ेम आ िववाह के बात करैत छी। अगर कही त हम कोटूg361 \nिववाह लेल सेहो तैयार छी।\" \n  \nआशुतोष कहलिथन : \"हमर कहब अिछ, अगर सफल निह भेलॱ त हमरा सूg315े अहुँके जीवन बबूg365द भ जैत। \nअहूg363क ूg262ित हमर ूg2ण0यार ओतबे शाूg258त आ ूg262ूg364जल अिछ जतेक अहूg363क िसनेह हमरा ूg262ित। \" ई कहैत आशुतोष \nचंूg406कला के अपन बाहुपाश मूg3आ0 ल लेलिथन। ूg262ेमािधूg2आ0य मूg3आ0 चंूg406कला छोट नेना जकूg363 कनैत रहिल।  \n  \nआब चंूg406कला पी एच  डी करय लागली। बूg304तर केर मुिड़या जनजाित केर जड़ी-बूटी केर ूg253ान , तंूg255 -मंूg255 आ \nिचिकूg284सा पूg320ित पर िहनकर िदूg301य काज चिल रहल छलिन। मुदा आशुतोष के ूg262ित ूg2ण0यार एवं हुनक जीवन \nूg265पी नैूg2ण5या के डगमग करैत चलब के कारणे चंूg406कला केर शोध कायूg361 जेना एक ठाम ठमकल पड़ल होिन !   \n  \nएिह बीच आशुतोष केर पिरवार मूg3आ0 एक आरो घटना घिटत भ गेलिन। हुनकर जेठ भाय आ भउजी मूg3आ0 तलाक \nकेर िूg304थित आिब गेलिन। बेचारी आशुतोष केर माय परेशान। करती त की करती?  एकटा बेटा छलिन \nआशुतोष के जेठ भाय के। ओ बेचारा ककरा लग रहत? काज धाज से ूg264कल। जेठ बेटा घर मे बैसल।   \n  \nआशुतोष केर छोट भाय सेहो बी एस सी केलक बाद टेलीकूg2ण4यूिनकेशन केर ूg252ेूg255 मूg3आ0 नौकरी केनाई शुूg265 केने \nछलाह। ूg262ारंिभक संघषूg361 केर बाद िूg304थित नीक भ गेल छलिन। गाम पर माता िपता के सहयोग करब शुूg265 \nक देलिथन। हुनकर नाम छलिन ूg262काश। ओ बीच बीच मे आशुतोष लग अबैत रहैत छलाह।  हुनका ऋतु \nअपना ूg262ेमजाल मूg3आ0 फंसा लेली। पिहने हँसब , बाजब आ बाद मूg3आ0 सब िकछु शुूg265 भ गेलिन। बाद मूg3आ0 ई \nजानकारी आशुतोष के सेहो चिल गेलिन। ऋतु आ ूg262काश घोषणा क देलिथन जे दुनू ूg2ण0यार करैत छिथ आ \nिववाह करती। िववाहक रोड़ा आशुतोष छलिथ। मा कहलिथन, \"जाबेत धिर आशुतोष सेटल निह भ जेता आ \nिववाह निह क लेता तावेत धिर ूg262काश केर िववाह कुनो हालत मूg3आ0 संभव निह छिन। \" आब की हो? सब \nचुप। \n  \nएिह बीच आमूg368 ऑिफसर केर एंूg3णणूg3आ0स मूg3आ0 आशुतोष असफल होइत रहला। अंत मे आयु सीमा सेहो खूg284म भ \nगेलिन। पूg255ाचार केर माूg28आयम सँ ूg262बंधन केर माूg304टर िडूg3ण1ी हािसल केलिन। आ अंततः एक सवयं सेवी संूg304था \nमूg3आ0 छोट छीन नौकरी पकिड़ लेलिन। हुनक ूg262ेम मूg3आ0 मातिल दीपिशखा एखनो हुनका सँ िववाह करबा लेल \nतैयार। मुदा अपन हाव भाव सँ एवं अूg288य ूg25आोत सँ आशुतोष चंूg406कला के ई सूचना द देलिथन जे हुनकर \nिववाह आब कुनो िूg304थित मूg3आ0 संभव निह छिन। चंूg406 कला आब की क सकैत छिल।   \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n55 \n \nचंूg406कला संगे हुनका सँ एक साल जूिनयर लड़की सौूg2ण4या सेहो बूg304तर केर मुिड़या जनजाित पर शोध करैत \nछिल। ओहो िनिखल नामक एक ूg2आ0लासमेट सूg315े ूg2ण0यार करैत छिल। ूg2ण0यार की त िलव इन िरलेशनिशप मूg3आ0 \nछिल। दुभूg365ूg2आ2य सँ िनिखल केर वकील िपता के ई संबंध निह ठीक लगलिन। िनिखल अलाइड सिवूg361स मूg3आ0 \nआिब गेला। बाद मूg3आ0 ई िववाह निह भेलैक। हािर क सौूg2ण4या एक इंजीिनयर सँग अरूg3आ0ूg2आ6ड िववाह केली। ई \nअलग बात छैक की िववाह केर ूg262थम िदन सँ हुनका अपन इंजीिनयर पित सँ एडजूg304ट होब मूg3आ0 िदूg312त शुूg265 \nभ गेलिन। \n  \nएक बेर एक मास लेल चंूg406कला आ सौूg2ण4या अपन शोध केर ूg262योजन सँ बूg304तर गेल छिल। जखन बूg304तर सँ \nएली त सौूg2ण4या सँ चंूg406कला के िपता कहलिथन जे एक इंजीिनयर टाटा कंसूg2ण8टूg3आ0सी मूg3आ0 काज करैत छैक। \nनीक पिरवार छैक। लड़का के िपता आई आई टी िदूg2ण8ली मूg3आ0 ूg262ोफेसर , जेठ भाई सेहो लंदन ूg304कूल ऑफ \nइकोनॉिमूg2आ0स मूg3आ0 छैक। छोट भाय अिखल भारतीय आयुिवूg361ूg253ान संूg304थान सँ एम बी बी एस क रहल छैक। \nलड़का सहज छैक आ देखबा सुतबा मूg3आ0 सुूg382र। अगर चंूg406कला के इूg2आ4छा होइक त एक बेर भेट क सकैत \nअिछ। सौूg2ण4या चंूg406कला के ओिह लड़का के देख के हेतु उकसबय लागिल। चंूg406कला एक बेर फेरो आशुतोष \nलग गेली। आशुतोष अिह बेर साफ-साफ किह देलिथन  , \"देखू, एिह िूg304थित मूg3आ0 आब हमर आ अहूg363क िववाह \nसंभव निह अिछ।\" चंूg406कला के आँिख सँ धाराूg262वाह नोर खसैत रहलिन। थोड़ेक काल मे वापस होूg304टल मूg3आ0 \nआिब गेली। सब बात सौूg2ण4या के कहलिथन। सौूg2ण4या फेरो हुनका अपन दृूg416ूg364त  दैत एक बेर अपन िपता ूg325ारे \nचयिनत लड़का सँ भेट करबा लेल मना लेलिन। दोसर िदन एक होटल मूg3आ0 चंूg406कला अनूg288त अूg3ण1वाल सँ भेट \nकेलिन। अनूg288त हुनका ठीक लगलिथन।  \n  \nअनंतॲ के चंूg406कला बूg386ड नीक लगलिथन। दुनू अपन -अपन अिभभावक के िववाह करक ूg304वीकृित द \nदेलिथन। एिह ूg304वीकृित केर  15  िदनक भीतर आशुतोष केर िववाह गोूg386डा कॉलेज केर िहंदी केर ूg262ोफेसर केर \nबेटी सँ भ गेलिन। एक मासक बाद ऋचाक िववाह आशुतोष केर छोट भाई ूg262काश सँग भ गेलिन। आब \nचंूg406कला के सब बात बुझ मूg3आ0 आिब गेलिन। िकछु त निह बजली मुदा करेज भीतरे भीतर जेना दू फूg364क भ \nगेलिन। निहयो चाहैत ऋचा आ आशुतोष के ूg25आाप दैत कहलिथन , \"जाउ! हमर िवूg258ास , ूg262ेम आ समपूg361ण के \nअतेक खूg283ड -खूg283ड केलॱ अिछ अहूg363 सब िमल क ! किहयॲ नीक निह हैत।\" हूg364, ई ूg25आाप ओ चुपचाप मुूg2आ0त \nअकास मूg3आ0 ठाढ़ भेल देने छिल। ओ बजली आ सृिूg416 केर िनयंता सुनलक। नीक जकूg364 सुनलक।  \n  \nिववाह के ूg304वीकृित दैत देरी पूg364च िदनक भीतर चंूg406कला के िदूg2ण8ली मूg3आ0 एक यूिनविसूg361टी मूg3आ0 लेूg2आ0चरर केर नौकरी \nलािग गेलिन। हुनकर मंगेतर जे पुणे मूg3आ0 पोूg304टेड छलिथन से एकाएक नोएडा मूg3आ0 आिब गेलिथन। शायद \nभगबानो के लागल होिन जे एकरा सूg315े बहुत अूg288याय भेलैक आब ूg288याय होबक चाही! \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n56 \n \nऋचा केर भाई एक मलयाली लड़की सँ ूg262ेम िववाह क सऊदी अरब चिल गेला । छोट बिहन सेहो ूg262ेम \nिववाह एक महाराूg303ूg3णणीयन इंजीिनयर सँ केलिन।  \n  \nिववाह के दोसरे साल चंूg406कला के एक बेटी भेलिन आ ऋचा के बेटा। सौूg2ण4या के सेहो एक बेटा रहैक। \nतीन साल के बाद चंूg406कला के बेटा आ ऋचा के बेटी भेलैक। बेटी भेलाक एक वषूg361 के बाद ऋचा आ \nूg262काश मूg3आ0 भयंकर लड़ाई शुूg265 भ गेलैक। िूg304थित एहेन भ गेलैक जे दुनू आब संबंध ने िवूg2आ4छेद क लेिथ। \nमुदा ूg262काश केर मूg364 आ ऋचा  के सोचक कारणे फेरो दुनू मूg3आ0 समझौता भ गेलैक।   \n  \nआशुतोष आब िदूg2ण8ली छोिड़ पटना चिल गेला। पटना मूg3आ0 गुमनाम िजनगी िजबय लगलिन। दू बेटीक िपता। \nआमदनी सीिमत। दुखक एकाकी जीवन। शायद एिह बातक अनुभव करैत जे सब िकछु चंूg406कला सँग धोखा \nके कारण भेल अिछ आ पता निह भिवूg303य मूg3आ0 की-की हैत?  \n  \nचंूg406कला राघब के भैया कहैत छिल। िकछु िदन पिहने भेट भेलिन दुनू के एक सेिमनार मूg3आ0। एक कात मूg3आ0 \nआिन राघब लग चंूg406कला बजली: \"भैया, ऋचा आ आशुतोष केर ूg301यवहार हमरा तबाह केने ूg250ल। हमर रोम -\nरोम िसहिर गेल छल। हम अूg288हार मूg3आ0 चिल गेल रही। तिहना ओहो सब खुश किहयॲ निह रहत। \" \n  \nिवजय गुरगूg364व मूg3आ0 एक ऐड एजूg3आ0सी मूg3आ0 काज करैत अिछ। ओकर किनया सेहो मैनेजमूg3आ0ट कंसलटूg3आ0ट छैक। \nिववाह के 20  वषूg361 भ गेलैक मुदा संतान एखन धिर निह भेलैक अिछ।   \n  \nसौूg2ण4या केर पित ओकर जीवन नकूg361 क देने छलैक। अंत मे बहुत मुिूg302कल सँ तलाक भेटलैक। आब दोसर \nिववाह केलिन अिछ आ अपन पित आ बेटा संगे जीवन जीब रहिल छिथ। यूनेूg304को मूg3आ0 नौकरी सेहो लािग गेल  \nछिन। \n  \nचंूg406कला एक सफल पूg2आणी, पुतोहु, मूg363, िशिूg252का केर भूिमका िनभा रहिल छिथ। जीवन मे आनंद आ परमानंद \nछिन। मुदा पुूg264ष जाित पर िवूg258ास निह छिन। कोना रहतिन ???  पुूg264षक निह िवूg258ासे।  \n---------- \n  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n57 \n \n२ \nमैिथली लघुकथा \n  \n/g2ण2णव  झा \nअरजल जमीन  \n  \n\"की भेल यौ, कोनो िनदान भेटल िक नै?\" लालकाकी लालकूg312ा के दुआिर पर कपार धऽ कऽ बैसल देख \nके बजिलह। \nकहूg364 कोनो बात बनल ओ त  अडल अिछ जे नै अहूg364क  के त पाई देबैये पडत नै त ई जमीन हम आन \nककरो हाथे बेच देब आ अहूg364 के बेदखल होबय पडत। \nआ पंच सब िक बाजल? \nपंच सभ की बाजत, कहै ये जे अहूg364 लग पाई देबाक कोनो सबूत नै अिछ , नै अहूg364 के नाम सं जमीन \nिलखायल गेल अिछ त इ बात कोना मानल जाय जे अहूg364 ई पूg364च  कूg32आा जमीन कीनने िछ! बेस त िकछ बीच \nके रूg304ता िनकालल जा सकै अिछ । आब देिखयौ जे काइूg334  िक फ़ैसला होई अिछ। \n  \nबात इ छल जे करीब पूg2आ4चीस -तीस बरष पिहने लालकूg312ा अपूg382  मेहनत आ ूg25आम  के कमाई सं पूg364च  कूg32आा \nघरारी के जमीन गामक जमीनदार ’सेठजी’ से कीनने छलाह । ओइ टाइम मूg3आ0 जवान जुआन छलाह, कलकूg254ा \nके एकटा मील मूg3आ0 नौकरी करै छलाह, िकछु पाई भेलैन त माय कहलिखन जे एकटा घरारी के जमीन कीन \nले। बेस त िकछु जमा कैल आ िकछु ईपीएफ़ के पाई िनकाईल के इ सेठजी से पूg364च  कूg32आा घरारी के \nजमीन कीन नेने छलाह. मुदा भूg364गट  एतबे रिह गेल छल जे ओ जमाना शुूg320ा लोक सभ के जमाना छल, \nिलखा-परही, कागज-पूg254र  गाम घर मूg3आ0 कहूg364 होई छल ओइ टाईम मूg3आ0 ! बस मुंहक आूg258ासन  चलै छल । से \nलालकूg312ा के इ घरारी के दखल त भूg3आ0ट  गेल छल मुदा जमीन के रिजूg304ूg3णणी नै भेल। इ गूg2ण0प  सब लालकाकी \nके बुझलो नै छल। के ओई जमाना मूg3आ0 इ गप सब अपन नबकिनयूg364 के बतबै छल! बेस लालकूg312ा धीरे-धीरे \nओय बंसिबूg326ी के उपटेलाह, आ िकछेक साल मूg3आ0 एकटा छोट िछन पूg312ा के घर बना लेलाह. ओई टाईम मूg3आ0 \nगाम मूg3आ0 गोटैके घर पूg312ा के बनल छल, तखन लालकूg312ा के नाम सेहो बजै छल गाम मूg3आ0 । बाद मूg3आ0 जुआनी \nगेलैन आ काजो छुटलैन, आ ओ गाम धेलाह। गाम मूg3आ0 कोनो बेसी खेत पथार त छलैन ने जे ओिह मूg3आ0 लागल \nरिहतैथ, तखन कोहुना समय कैिटये रहल छल ।ओना लालकूg312ा के इ ूg301यिूg2आ0तगत  िवचार छल जे लोक   के \nजीवन मूg3आ0 तीन टा कमूg361 पूरा करबा के रहै अिछ – घर बनेनाई, बेटी िबयाह आ बेटा के अपन पैर पर ठारह  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२४  म अंक  १५  अ/g7079ैल  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११२  अंक  २२४ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n58 \n \nरहै योग बनेनाई । से लाल कूg312ा इ तीनो काज सं िनिूg256ंत  भ गेल छलाह आ कखनो गाम मूg3आ0 त कखनो \nबेटा लग मूg3आ0 जीवन िबताबय लगलाह। मुदा िकछु िदन पिहने एकटा एहन बम फ़ूटल जै कारणे लालकूg312ा के \nअपन अरजल घरारी हाथ सं िनकलैत बुझना गेलैन । जेना होमय लगलैन जे जीवन मूg3आ0 िकछु नै केलहुं। \nबात इ भेल छल जे अचानके से गाम मूg3आ0 बात ई उठल   जे िहनकर घरारी के जमीन त िहनका नाम पर \nअिछए नै। सेठजी के मुईला उपरूg364त  इ जमीन हुनकर बडका बेटा के नाम पर चढा देल गेल छल आ आई \nसेठजी के मुईला के कतेक बरष उपरूg364त  जमीनदारजी के इ जमीन ककरो आन के बेचय के बात कय रहल \nछलाह। लालकूg312ा के जखन ई खबर दलालबौआ ूg325ारा लगलैन ओ जमीनदारजी लग जाय कहलिखन जे औ \nजमीनदारजी! ई िक अूg288याय  करै िछ। इ घरारी हम अहूg364क  बाबूजी से िकनने छलहुं चािर हजार कूg32आा के \nभाव से बीस हजार ूg265पया मूg3आ0 से अहुं के बुझल अिछ, अहूg364 के सामने पैसा िगन के देने छलहुं। कतेको \nबरष से एिह घरारी पर घर बना के वास कय रहल िछ, से ओय समय मूg3आ0 त लीखा परही भेल नै छल, \nआब अहूg364 करै चाहै िछ त इ जमीन हमरा नामे िलिखयौ। इ बात पर जमीनदारजी भॱ चढा के बजलाह जे \nदेखू अहूg364 दूइए कूg326ा के पाई देने रही आ बूg364िक  के तीन कूg326ा मूg3आ0 एिहना बास क रहल छी, से जॱ यिद अहूg364 \nसभटा जमीन िलखबऽ चाहै िछ त लाख ूg265पए  कूg32आा के दर से तीन लाख टाका लागत आ नै जॱ अहूg364 लग \nपूg364च  कूg32आा जमीन कीनय के कोनो सबूत अिछ त से बताबु। एतेक घुडकी लालकूg312ा सन शुूg320ा लोक के \nिवचिलत करय लेल बहुत छल । तथािप ओ िहूg2ण4मत  कऽ के बजलाह जे यौ ूg25आीमान  एना कोना अहूg364 बािज \nरहल िछ अहूg364के सामनेहे हम अहूg364 बाबू से ई जमीन कीनने छलहुं आ कतेको बरष सं एतय रहै िछ, आई सं \nपिहने त अहूg364 िकछु नै बजलहुं । बीच मूg3आ0 दलालबौआ बजलाह जे  कूg312ा अहूg364 लग लेन-देन के कोनो सबूत \nकोनो कागज ऐछ िक? यिद नै अिछ त फ़ेर त पंचैित करा क जे िनणूg361य  होय अिछ से ूg304वीकार  करय परत \nअूg288यथा अहूg364 के ओइ जमीन से बेदखल होबय परत । \n  \nकािूg334  भेने पंचैित बैसल – पंचैित िक बुझु, दलालबौआ, जमीदारबाबू, आ दू-चािर टा लगुआ-भगुआ । पंचैित \nमूg3आ0 जमीनदारबाबू तीन लाख टका के मूg364ग  रखलैथ, लालकूg312ा सेहो अपन पूg252  रखलैथ। अंतत: ई िनणूg361य  भेल \nजे लाल कूg312ा या त दू कूg32आा जमीन जै पर घर बनल अिछ से सोझा जमीनदारबाबू से िलखा िलयैथ आ नै \nजॱ पूg364चो कूg32आा के घरारी चािहएन त डेढ लाख टाका (जमीनदारबाबू ूg325ारा ूg262ूg304तािवत  मूूg2ण8य  के आधा) ","size_mb":0.67,"has_text":true},"Videha 225.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 225.pdf","name":"Videha 225.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  I SSN 2229-5 4 7 X  VIDEHA \n'िवदेह' २२५ म अंक ०१ मई २०१७ ( वषूg3थ1 १० मास ११३ अंक २२५)\n  \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२ .  ग/g324  \n२.१.१.राजदेव म/g28ॅ ड ल- दूटा बीहैन कथा२.रबी/g288 /g406 नारायण िम/g257 - २ टा िनब/g288ध  आएकटा या/g255ा वृ/g254ा/g288त  \n२.२.न/g288 द  िवलास राय- दूटा लघु कथा \n२.३.जगदीश /g262साद म/g28ॅ ड ल- तीन गोट लघु कथा \n२.४./g262णव  झा- सदाचार क तावीज (मैिथिल लघु नािटका) \n  \n३ .  प/g324  \n३.१. आ श ी ष  अनिच/g2धधहार -  २  ट ा  ग जल  \n३. २. राम िवलास साहु- दू दजूg3थ1न  किवता  \n३.३.जगदीश चूg2णणूg4शथ  ठाकुर 'अिनल'- गजल  \n३. ४.  राजीव रंजन झा-गजल  \n  \n४.ब ◌ालान/g364  कृत े - डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह” - ४ टा  सिचूg2ंं  बाल किवत◌ा  \n  \n  \n  \nGo to  t h e  li nk be l o w  fo r d o wn l o a d of o l d  issue s  of  VI DEHA M a it hi l i  e ma g azi n e \nin  . p d f forma t a n d  M a ithili A u d i o / Vi d e o / Boo k s/ pa i n tin gs/ pho t o files. िवद ेहक पु रा न   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nअंक आ  ऑिड य ो / वीिडय ो/  पोथी/ िच/g2आआकला / फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g363क िलंक \nपर जा उ।  \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आकूg3थंइव  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter  t o  vie w r e g u l a r V ideha   Li ve B ro adca s ts \nth ro u g h  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृ/g2आ4क िडसक सन फोरमपर  जा उ ।  \n \nसंपा द क ी य  \nिवदेह  \"नेप ा लक वत/g361मान  मैिथ ल ी  सािह/g2ध4य \" िवषय क िवशेष/g364क  िनक ाल ब ा क  नेय ा र केलक अिछ जकर संयोजक  \n/g2आणी  ि द नेश  य ा दव  जी रहता। \nअइ िवशेष/g364कमे नेपालक  वत/g361मान  मैिथल ी  सािह/g2ध4य  केर मू/g29धय/g364कन  रह त । अइ िवशेष/g364क  ल े ल स भ िव ध ाक  \nआलोच न ा- समी/g2आ2ा -समाल ो च न ा आिद  /g262/g304तािवत  अिछ ।  समय-सी मा  िकछु  न ै जि ह या पूर ा  आलेख  आिब  ज ेतै  ति ह ये ,  \nमुद ा  /g262यास  रह त  ज े एही  सा ल  मइ- जून  ध ि र ई िवशेष/g364क  आिब  जा ए।  उ/g294मेद  अिछ िवद ेहक ई  /g262यास  दूनू \nपायापर  एकट ा  प ूल  ज/g26आर  बन ा ए त।  \n \nिवदेह  /g32आारा  संच ा िलत  \" आमंि/g2आआत  रचनापर  आमंि/g2आआत  आलो चकक िट/g290पणी \" शृंखल ा क  दो स र  भा गक  घ ोषणा कएल \nजा  रहल अि छ। दोसर भा ग मे अइ  बेर  नीलमाध व  च ौ धर ी जी क  रच न ा  आमंि/g2आआत  कए ल जा रहल  अिछ आ \nनीलमा ध व ज ीक  रचन ा  ओ रचनाधिम/g361तापर  िट/g290पणी  करबा ले ल कैल ाश कुमार िम/g2आणजीक/g243 आमंि/g2आआत  कएल  जा  रहल \nछि न ।  दून ू गोटाक/g243 औ पचा िरक सूचना  जि/g29धदये पठा ओ ल  ज ाएत।  रचनाका र क रचना ओ आल ो चकक  आलोच न ा \nजखने आिब  जाएत ओकर अ ि ग ल ा  अंकमे ई /g262कािशत  कएल  जा एत ।  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nअइ श ृंखल ाक  पिहल भा ग  का ि म नी ज ी क  रच न ा प र  छल आ िट/g290पणीकत/g36आ  मधुक/g364त  झाजी छल ाह।  \nजेना  की  सभ गो ट ा  जन ै छी जे िवदेह  २० १ ५  मे  त ीन  टा िवशेष/g364क  त ी न सािह/g2ध4यकारपर  /g262कािशत  केल क  \nजकर म ा प दंड छल  सालम े  दूटा ि व शेष/g364क  जीि व त सािह/g2ध4यकारक  उपर रहत जइम े  एकटा ६ ०- ७ ० वा  ओ इसँ  \nबेसी  सा लक  सािह/g2ध4यकार  रह त ा  तँ  दो सर ४० - ५०  स ा लक  ( मैिथल ी  सािह/g2ध4यकार  मन े भा रत  आ नेपाल  \nदून ूक)।  ऐ /g3ध9ममे अरिव/g2धधद  ठ ाकुर  ओ जग दी श  चं/g406  ठ ाक ु र \"अि न ल \"जी प र  िवशेष/g364क  िन किल च ु कल अिछ।  \nआग ूक िवशेष/g364क  ि कन का प र हु अ ए  त इ  लेल  एक मास  पिह न े सँ  पा ठकक  सुझा व  म/g363गल  गेल  छल।   पा ठकक \nसुझा व  आएल आ  ओइ  सुझाव अंतग/g361त  ि वद ेहक ि कछु  अि ग ल ा िवशेष/g364क  परमे/g2आधर  का प िड़ , वीरे/g2धध/g406  मि/g29धलक  आ \nकमला  चौ धर ी  पर रहत। हम र सबह क /g262यास  रहत  जे ई िवशेष/g364क  सभ  २०१७ मे /g262कािशत  हुअए मुदा  ई \nरचनाक उपल/g292धतापर  िनभ/g361र  करत।  मन े  रचनाक  उपल/g292धताक  ि हसाबस ँ  समए  ऊपर- िन/g2ण4चा  भऽ सकैए।  सभ \nगो ट ा सँ  आ/g391ह  जे ओ अप न-अपन रचना  gg a jendra @ vid eha.co m  पर  पठा  दी । \n  \nिवदेह सूg294मान  \nिवदेह समानाूg2णणतर सािहूg2ण4य अकादेमी सूg294मान  \n१.िवदेह समानाूg2णणतर सािहूg2ण4य अकादेमी फेलो पुरूg3श4कार २०१०-११   \n२० १ ०  /g2आणी गोिव/g2धधद झा ( सम /g391 योगदान लेल )  \n२० १ १  /g2आणी रमान/g2धधद रेणु ( सम/g391 योगदान लेल )  \n२.िवदेह समानाूg2णणतर सािहूg2ण4य अकादेमी पुरूg3श4कार २०११-१२   \n२० १ १  मूल पुर/g304कार -  /g2आणी जगदीश /g262साद म/g2ध3डल ( गामक िजनग ◌ी, कथा सं/g391ह )  \n२० १ १  बाल सािह/g2ध4य पुर/g304कार - ले.क. मायानाथ झ ा (ज कर न ा री च तुर होइ ,  कथा सं/g391ह ) \n२० १ १  युवा पुर/g304कार - आन/g2धधद कुमार झा ( कलह , ना ट क) \n२० १ २  अनुवाद पुर/g304कार -  /g2आणी रामलोचन ठाकुर - ( पूg323ानदीक माझ ◌ी, ब/g364/g2ण2ला - मािनक बं/g324ोपा/g2धणयाय , उप/g2धधयास \nब/g364/g2ण2लासँ मैिथली अनुवाद )  \nिवदेह भाषा सूg294मान २०१२-१३ (वैकिूg29णपक सािहूg2ण4य अकादेमी पुरूg3श4कारक ूg2थंपमे ूg2थ2िसूg32श )  \n1.िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/gॅ04कार  2012  \n2 0 12  /g2आणी राजन/g2धधदन लाल दास  ( सम/g391 योगदान लेल )  \n2.िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/gॅ04कारक /g265पमे /g262िस/gॅ20 ) \n२० १ २  बाल सािह/g2ध4य पुर/g304कार  - /g2आणी जगदीश /g262साद म/g2ध3डल क/g243 “ तरेगन ”  बाल /g262ेरक िवहिन कथा सं/g391ह  \n२० १ २  मूल पुर/g304कार  - /g2आणी राजदेव म/g2ध3डलक/g243 \" अूg294बरा\" ( किवता सं/g391ह ) ले ल। \n2 0 12  युवा पुर/g304कार - /g2आणीमती /g2ण6योित सुनीत चौधरीक  “ अिचूg3थ1स ” ( किवता सं/g391ह ) \n2 0 13  अनुवाद पुर/g304कार - /g2आणी नरेश कुमार िवकल  \"यय ा ित \" ( मराठी उप/g2धधयास /g2आणी िव/g303णु सखाराम खा/g2ध3डेकर )  \nिवदेह भाषा सूg294मान २०१३-१४ (वैकिूg29णपक सािहूg2ण4य अकादेमी पुरूg3श4कारक ूg2थंपमे ूg2थ2िसूg32श )   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n२० १ ३  बाल सािह/g2ध4य पुर/g304कार  –  /g2आणीमती /g2ण6योित सुनीत चौध री-  “ देवीजी ” ( बाल िनब/g2धधध सं/g391ह ) लेल ।  \n२० १ ३  मूल पुर/g304कार  - /g2आणी बेचन ठाकुरक/g243 \" बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक सं/g391ह ) लेल ।  \n२० १ ३  युवा पुर/g304कार - /g2आणी उमेश म/g2ध3डलक/g243 “ िनूg3श2तुकी”  ( किवता सं/g391ह )ल ेल ।  \n२० १ ४  अनुवाद पुर/g304कार - /g2आणी िवनीत उ/g2ध4पलक/g243 “ मोहनदास ” ( िह/g2धधदी उप/g2धधयास /g2आणी उदय /g262काश )क मैि थली  \nअनुव ा द  लेल।  \nिवदेह भाषा सूg294मान  २०१४-२०१५  (समाना ूg2णणतर सािहूg2ण4य अकादेमी सूg294मान )  \n२० १ ४  मूल पुर/g304कार -  /g2आणी न/g2धधद िवलास राय ( सखारी पेटार ◌ी - लघु कथा सं/g391ह ) \n२० १ ४  बाल पुर/g304कार -  /g2आणी जगदीश /g262साद म/g2ध3डल ( नै धारैए - बाल उप/g2धधयास )  \n२० १ ४  युवा पुर/g304कार - /g2आणी आशीष अनिच/g2धधहार (अनिचूg2णणहार आखर - गजल सं/g391ह ) \n२० १ ५  अनुवाद पुर/g304कार - /g2आणी श/g294भु कुमार िसंह (  पाखलो  -  तुक ा र ा म  रामा श े टक कॲ क णी उप/g2धधयासक मैिथली \nअनुव ा द ) \nनाटक, गीत, संगीत, नृूg2ण4य , मूितूg3थ1कला, िशूg29णप आ िचूg2ंंकला ूg2ं2ेूg2ंंमे िवदेह सूg294मान २०१२  \nअिभ नय- मुूg271य अिभनय  , \nसु/g2आणी िश  /g29ध पी  कुम ा री ,  उ/g411 - 1 7  ि प ता /g2आणी ल/g3आ0 म ण  झा \n/g2आणी शोभा का/g2धध त  म ह तो ,  उ/g411 - 1 5  िप त ा - /g2आणी रामअवतार महतो , \nहाूg3श4 य -अिभनय \nसु/g2आणी ि/g262  यंका क ुम ा री,  उ/g411 - 1 6 ,  ि प  ता- /g2आणी वै/g324नाथ साह  \n/g2आणी दुग/g36आनंद ठाकुर , उ/g411 - 23 ,  ि प  ता-  /g304 व .  भ रत ठा कुर  \nनृूg2ण4 य  \nसु/g2आणी सुलेखा कुमारी , उ/g411 - 16,  िप त ा - /g2आणी हरेराम यादव  \n/g2आणी अमीत रंजन , उ/g411 - 18,  िप त ा -  नागे/g2आधर कामत  \nिच ूg2ंंकला \n/g2आणी पनकलाल म/g2ध3डल , उमेर- ३५,  िपत ा -  /g304व . सु/g2धधदर म/g2ध3डल , गाम छजना \n/g2आणी रमेश कुमार भारती , उ/g411 - 23 ,  ि प  ता-  /g2आणी मोती म/g2ध3 ड ल  \nसंगीत (हारमोिनयम) \n/g2आणी परमान/g2धध द  ठ ा कुर ,  उ/g411 - 3 0,  ि प  ता- /g2आणी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \n/g2आणी बुलन राउत , उ/g411 - 45 ,  ि प  ता-  /g304 व .  ि च /g29ध टू रा उ त  \nसंगीत (रसनचौकी) \n/g2आणी बहादुर राम , उ/g411 - 55,  िप त ा -  /g304 व . सरजुग राम \nिशूg29णपी-वूg3श4तुकला  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \n/g2आणी जगदीश मि/g29धलक , ५० गाम - च न ौ र ागंज \nमूितूg3थ1-मृिूg2ं4का कला \n/g2आणी यदुनंदन पंिड  त , उ/g411 - 45 , ि प त ा - अशफ/g36ध पंिड  त  \nकाूg417 -कला  \n/g2आणी झमेली मुिखया ,िपता /g304व .  मूंगाला ल म ु ि खय ा, ५ ५ ,  गाम- छजना \nिकसानी-आूg2ण4मिनभूg3थ1र संूg3श4कृित  \n/g2आणी लछमी दास , उमेर- ५ ० , िपता /g304व . /g2आणी फणी दास , गाम वेरम ा  \nिवदेह मैिथली पूg2ंंकािरता सूg294मान  \n-२ ० १२  /g2आणी नवे/g2धधदु कुमार झा  \nनाटक, गीत, संगीत, नृूg2ण4य , मूितूg3थ1कला, िशूg29णप आ िचूg2ंंकला ूg2ं2ेूg2ंंमे िवदेह सूg294मान २०१३   \nमुूg271य अिभनय -  \n(1) सुूg2ं7ी आशा कुमारी सुपुूg2ंंी ूg2ं7ी रामावतार यादव , उमेर- १८, पत ा - ग ा म + पो/g304 ट - चनौरागंज , भ ा य ा- \nत म ु ि र  य ा,  ि ज ल ा- मधुबन ी  (िब  ह ा र)   \n(2) मो. समसाद आलम सुपुूg2ंं मो. ईषा आलम, पता- गा म+ पो/g304 ट - च न ौ रागंज , भ ाया -  त म ुि र  य ा,  ि ज ल ा -  मधुबनी \n(ि ब  ह ा र)   \n(3) सुूg2ं7ी अपणूg3थं कुमारी सुपु/g2आआी /g2आणी मनोज कुमार  साहु , ज/g2धध म  ि त  ि थ  -  १ ८ -२ - १९ ९८, प त ा - गाम- \nलि/g3आ0 म  ि न  य/g363 , पो/g304 ट - छजना , भाया - नर ि ह  य ा,  थ ान ा - लौ कही,िज ला - म ध ुब नी ( ि ब  ह ा र)   \nहाूg3श4 य –अिभनय- \n(1 ) ूg2ं7ी ूg4श9ूg332दवे पासवान उफूg3थ1 रामजानी पासवान  सुपु/g2आआ - /g304 व . ल/g3आ0 मी  पासव ा न , प त ा - गाम+ पो/g304 ट -  औरह ा , भा य ा- \nनर ि ह या, थ ान ा - लौकही, ि ज  ल ा - मधुबनी  ( िब  ह ा र)  \n(2) टा◌ॅिस फ आलम सुपुूg2ंं मो. मुूg3श4 ताक आलम, पता -  गा म+ पो/g304 ट - च न ौ र ा ग ंज, भाया - झंझा रप ुर , िज ल ा- मधुबन ी  \n(ि ब  ह ा र)   \nनाटक, गीत, संगीत, नृूg2ण4य , मूितूg3थ1कला, िशूg29णप आ िचूg2ंंकला ूg2ं2ेूg2ंंमे िवदेह सूg294मान  (मूg3थ4गिन खबास समूg391 योगदान \nसूg294मान )  \nशाूg3श4 ूg2ंंीय संगीत सह तानपुरा : \nूg2ं7ी रामवृूg2ं2 िस ◌ ंह सुपुूg2ंं ूg2ं7ी अिन  ूg2थंूg32श िस ◌ ंह, उ म ेर- ५६,  ग ा म - फुलव िर य ा , पो/g304 ट - बाबू बर ही , ि ज ल ा -  मधुबनी \n(ि ब  ह ा र) \nमूg3थ4गिन   खबास सूg294 मान: िमिथला लोक संूg3श4कृित संरूg2ं2ण : \nूg2ं7ी राम लखन साहु पे. /g304 व .  खुश ी ल ाल स ा ह ु,  उ म ेर-  ६५, प त ा, गाम- पकि ड़  य ा , पो/g304 ट - रतनस ारा, अन ुमंडल-  \nफुलपरास (मध ुबनी)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृूg2ण4य , मूितूg3थ1कला, िशूg29णप आ िचूg2ंंकला ूg2ं2ेूg2ंंमे िवदेह सूg294मान  (समूg391 योगदान सूg294मान ):  \nनृूg2ण4 य  -  \n(1) ूg2ं7ी हिर   नारायण मूg2ण3 ड ल सुपु/g2आआ - /g304 व . न/g2धध दी म/g2ध3 ड ल , उमेर- ५ ८ , पता- गाम+ पो/g304 ट - छ जन ा , भा य ा- \nनर ि ह या, ि ज  ल ा - मधुबनी ( िब  ह ा र)    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n(2 ) सुूg2ं7ी संगीता कुमारी सुपुूg2ंंी ूg2ं7ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- ग ा म + पो/g304 ट - चनौरागंज , भा य ा- \nझंझा रप ुर , िज ल ा- मधुबन ी  ( िब ह ा र )  \nिच ूg2ंंकला-  \n(1) जय ूg2थ2काश मूg2ण3 ड ल  सुपु/g2आआ - /g2आणी कुशे/g2आधर म/g2ध3 ड ल , उमेर- ३ ५ ,  पता -  ग ा म-  सनप त ह ा , पो/g304 ट – ब ौ रह ा , भा य ा- \nसरा य गढ़, िज ल ा- सुपौल  (ि ब  ह ा र ) \n(2) ूg2ं7ी चूg2णण दन कुमार मूg2ण3 ड ल  सुपु/g2आआ /g2आणी भोला म/g2ध3 ड ल , पता -  गाम- खड़ग पुर, पो/g304 ट - बेल ही, भा य ा-  \nनर ि ह या, थ ान ा - लौकही, ि ज  ल ा - मधुबनी  ( िब  ह ा र) सं/g262ित  , छा/g2आआ /g304 ना त क अ ं ित म वष/g361, कल ा ए वं ि श /g29ध प  \nमह ा िव /g324ा ल य -  पटना।     \nहिर मुिन यूg3थ3 / हारमोिनयम  \n(1 ) ूg2ं7ी महादेव साह सुपुूg2ंं रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम - ब ेलह ा, वाड/g361-  नं. ० ९,  पो/g304 ट -  छज न ा , भ ाया -  \nनर ि ह या, ि ज  ल ा - मधुबनी ( िब  ह ा र) \n(2 ) ूg2ं7ी जागेूg2ंणर ूg2थ2साद राउत  सुपु/g2आआ /g304 व . राम/g304 व/g26आप राउत , उमेर ६ ०, पता- गाम+ पो/g304 ट - ब ेरमा, भा य ा- \nत म ु ि र  य ा,  था न ा- झंझारपुर (आर.एस.  ि श  ि व  र), िज  ला- म ध ुब न ी  ि प  न- ८४ ७ ४१० ( ि ब  ह ार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1 ) ूg2ं7ी अनुप सदाय  सुपु/g2आआ /g304 व .    ,  पता- ग ा म - तु ल ि स  य ा ह ी,  पो/g304 ट -  मनोहर प/g326ी , थान ा - मरौना, िज ला - \nसुपौल  ( ि ब  ह ा र )  \n(2 ) ूg2ं7ी कूg29ण ल र राम  सुपु /g2आआ /g304 व . ख/g326र राम , उ म ेर- ५०, ग ा म - लि/g3आ0 म  ि न  य/g363 , पो/g304 ट -  छज न ा , भ ाय ा - \nनर ि ह या, थ ान ा - लौकही, ि ज  ल ा - मधुबनी  ( िब  ह ा र)  \nरसनचौकी वादक-  \n(1) वासुदेव राम  सुपु/g2आआ /g304 व .  अनुप राम , ग ा म+ पो/g304 ट - ि◌  नम/g361ली ,  वाड/g361 न . ०७  , िज  ल ा - सुप ौ ल (िब  ह ा र)  \nिशूg29णपी-वूg3श4तुकला-  \n(1) ूg2ं7ी बौकू मिूg29ण ल  क सुपु/g2आआ दरबारी मि/g29ध ल  क, उ मेर - ७०, ग ा म- लि/g3आ0 म  ि न  य/g363 ,  पो/g304 ट -  छ जन ा , भाय ा - \nनर ि ह या, ि ज  ल ा - मधुबनी ( िब  ह ा र)   \n(2) ूg2ं7ी राम िव  लास धिर कार सुपु/g2आआ /g304 व . ठोढ़ाइ ध ि र  का र, उमेर -  ४ ० , पता- गाम+ पो/g304 ट - च न ौ रागंज , भ ाया -  \nत म ु ि र  य ा,  ि ज ल ा- मधुबन ी  (िब  ह ा र)   \nमूितूg3थ1कला-मृितूg3थ1कार कला-  \n(1 ) घूरन पंिड त सुपुूg2ंं - /g2आणी मोलहू पंिड  त ,  पता- गाम+ पो/g304 ट – बेरमा, भ ा य ा- त म ुि र  य ा , थ ान ा - झंझा र पुर \n(आर.एस. िश ि व  र), िज ल ा - मध ु बन ी ( िब  ह ा र)   \n(2 ) ूg2ं7ी ूg2थ2भु पंिड  त सुपुूg2ंं  ूg3श4 व .   ,  पता - गाम+ पो/g304 ट - न रिह य ा, था न ा- ल ौकही , िज ल ा- मधुबन ी ( ि ब  ह ा र)  \nकाूg417 -कला-  \n(1 ) ूg2ं7ी जगदेव साहु सुपु/g2आआ शनीचर साहु, उ म ेर- ३६, ग ा म - ि ◌  नम/g361ली -पुरव/g36आस ,  ि ज  ल ा - सुपौ ल ( ि ब  ह ा र) \n(2 ) ूg2ं7ी योगेूg2णण ूg4शथ ठाकुर सुपुूg2ंं ूg3श4 व . बुूg32शू ठाकुर उमेर - ४५, पत ा- ग ा म + पो/g304 ट - बेर मा,  भ ाया -  तमुिर या , था न ा- \nझंझा रप ुर (आर.एस. िश  ि व  र),  ि ज  ल ा - मधुबनी िप न - ८४७ ४ १ ०  (िब ह ा र)  \nिकसानी- आूg2ण4मिनभूg3थ1र संूg3श4कृित -    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(1) ूg2ं7ी राम अवतार  राउत सुपु/g2आआ /g304 व .  सुब ध रा उत ,  उ म ेर- ६६, पत ा-  ग ा म+ पो/g304 ट - बेर मा , भ ाया - \nत म ु ि र  य ा,  था न ा- झंझारपुर (आर.एस.  ि श  ि व  र), िज  ला- म ध ुब न ी  ि प  न- ८४ ७ ४१० ( ि ब  ह ार)    \n(2) ूg2ं7ी रौश न यादव  सुपु/g2आआ /g304 व . कि प  ले/g2आधर यादव , उमेर- ३ ५ , गाम+ पो/g304 ट – बन गामा ,  भ ाय ा-  न रि ह  य ा, था न ा-  \nलौ कह ी, िज  ला- म ध ुब नी (िब  हा र )  \nअूg334ा/महराइ-  \n(1 ) मो. जीबछ  सुपु/g2आआ मो . िब  लट मर हूम ,  उ म ेर- ६५, पत ा -  ग ा म- बस ह ा, पो/g304 ट -  बड़ हारा, भ ाया - \nअ/g2धध ध रा ठ ा ढ़ ी , िज ला- म ध ुब नी, ि प न - ८४७४०१ \nजोिग रा-  \nूg2ं7ी बूg274 चन मूg2ण3 ड ल सुपु/g2आआ /g304 व . सीताराम म/g2ध3 ड ल , उमेर- ६ ०,  पता- गाम+ पो/g304 ट -  ब ेरमा,  भा य ा-  त मुिर य ा, थान ा - \nझंझा रप ुर (आर.एस. िश  ि व  र),  ि ज  ल ा - मधुबनी िप न - ८४७ ४ १ ०  (िब ह ा र)  \nूg2ं7ी रामदेव ठाकुर सुपुूg2ंं ूg3श4 व . जागेूg2ंणर ठाकुर , उमेर- ५०, प त ा - गाम+ पो/g304 ट - बेरम ा , भ ाया - तमुिर  या,  था न ा- \nझंझा रप ुर (आर.एस. िश  ि व  र),  ि ज  ल ा - मधुबनी िप न - ८४७ ४ १ ०  (िब ह ा र)  \nपराती (ूg2थ2भाती) गौिन हार आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1) /g2आणी सुकदेव साफी  \nसुपु/g2आआ /g2आणी    ,  \nपता- गाम इ ट हर ी , पो/g304 ट - ब े लही, भा य ा -  ि ◌  नम/g361ली , थ ान ा - म रौना , िज  ल ा - स ुप ौ ल (िब  ह ा र)   \nपराती (ूg2थ2भाती) गौिन हार - ( अगहन स ँ  माघ - फागुन  तक ग ा ओल जाइत) \n(1 ) सुकदेव साफी  सुपु/g2आआ /g304 व .  ब ाबूनाथ स ा फ ी , उमेर-  ७५,  पत ा - ग ा म  इटहरी, पो/g304 ट - बेल ह ी , भा य ा- \nि◌  नम/g361ली ,  था न ा - म रौना , ि ज  ल ा - सुपौ ल (िब  ह ा र)  \n(2 ) लेूg334ु दास  सुपु/g2आआ /g304 व . सनक म/g2ध3 ड ल पता -  ग ा म + प ो स्  ट - बेरम ा , भा य ा - त म ुि र य ा,  थ ान ा - झंझा र पुर \n(आर.एस. िश ि व  र), िज ल ा - मध ु बन ी िप न- ८ ४७४१० ( िब  ह ा र) \nझरनी-  \n(1 ) मो. गुल हसन  सुपु/g2आआ अ/g292 दुल  र स ी द  मरह ूम , पता- गाम+ पो/g304 ट - बेरमा , भा य ा- तम ुि र य ा , थ ान ा - झंझा र पुर \n(आर.एस. िश ि व  र), िज ल ा - मध ु बन ी िप न- ८ ४७४१० ( िब  ह ा र) \n(2 ) मो. रहमान साहब  सुपु/g2आआ .. .. , उमेर- ५ ८ , गाम- नरिह य ा , भा य ा- फुल प रा स , िज ला- म ध ुब नी ( ि ब  ह ा र) \nनाल वादक-  \n(1 ) ूg2ं7ी जगत नारायण मूg2ण3 ड ल  सुपु/g2आआ /g304 व .  खुशीलाल म/g2ध3 ड ल, उ मेर - ४०, ग ा म + पो/g304 ट - ककरडो भ , भा य ा-  \nनर ि ह या, थ ान ा - लौकही, ि ज  ल ा - मधुबनी  ( िब  ह ा र)  \n(2) ूg2ं7ी देव नारायण यादव  सुपु/g2आआ /g2आणी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- ब नरझुला, पो/g304 ट -  अम ही,  था न ा- \nघो घ ड़ ड ीहा, ि ज ल ा -  मधुबनी ( िब  ह ा र)    \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1 ) ूg2ं7ीमती फुदनी देवी प/g2ण9ी /g2आणी रामफल म/g2ध3 ड ल , पत ा - ग ा म + पो/g304 ट - बेर मा ,  भ ाय ा - त मुिर या, था न ा- झ ंझारपुर \n(आर.एस. िश ि व  र), िज ल ा - मध ु बन ी िप न- ८ ४७४१० ( िब  ह ा र)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(2 ) सुूg2ं7ी सुिव  ता कुमारी सुपु/g2आआी /g2आणी गंगाराम म/g2ध3 ड ल , उ मेर - १८, पता- गाम -  म छध ी,  पो/g304 ट -  बिल य ाि र  , भाया - \nझंझा रप ुर , िज ल ा- मधुबन ी  ( िब ह ा र )  \nखुरदक वादक-  \n(1 ) ूg2ं7ी सीताराम राम  सुपु/g2आआ /g304 व .  जंगल राम, उमेर -  ६२, पता- गाम- लि/g3आ0 म  िन य/g363 , पो/g304 ट - छजना, भा य ा- \nनर ि ह या, थ ान ा - लौकही, ि ज  ल ा - मधुबनी  ( िब  ह ा र)  \n(2) ूg2ं7ी लूg3ंश मी राम सुपु/g2आआ /g304 व . पंचू म ो ची ,  उ म ेर- ७०,  पत ा -  गाम+ पो/g304 ट -  बेरम ा , भाया - त म ुि र  या,  था न ा - \nझंझा रप ुर (आर.एस. िश  ि व  र),  ि ज  ल ा - मधुबनी िप न - ८४७ ४ १ ०  (िब ह ा र)   \nकूg3थ3रनेट -  \n(1 ) ूg2ं7ी चूg2णण द र राम सुपु/g2आआ - /g304 व . जी तन रा म , उमेर- ५ ० ,  पत ा - ग ा म - लि/g3आ0 म  ि न  य/g363 , पो/g304 ट - छजना ,  भाया - \nनर ि ह या, थ ान ा - लौकही, ि ज  ल ा - मधुबनी  ( िब  ह ा र)   \n(2 ) मो. सुभान , उमेर- ५ ० , पता- गाम+ पो/g304 ट - चन ौ र ागंज, भा य ा- त म ुि र  य ा , ि ज ल ा- मधुबनी ( िब  ह ा र) \nबेूg2णण जू वादक-  \n(1) ूg2ं7ी राज कुमार महतो सुपु/g2आआ /g304 व . ल/g3आ0 मी  महतो, उमेर- ४ ५ ,  गाम -  ि◌ नम/g361ली वाड/g361 नं. ० ४, िज  ला- सुपौ ल \n(ि ब  ह ा र) \n(2) ूg2ं7ी घुरन राम , उमेर- ४३,  गाम+ पो/g304 ट - बनगाम ा , भा या-  नर ि ह य ा , ि ज ल ा -  मधुबनी  (िब  ह ा र) \nभगैत गवैया-  \n(1 )  ूg2ं7ी जीबछ यादव  सुपु/g2आआ /g304 व . /g26आपालाल याद व ,  उ म ेर- ८०, प त ा-  गाम इटह री,  पो/g304 ट - बेल ह ी ,  भ ाया -  \nि◌  नम/g361ली ,  था न ा - म रौना , ि ज  ल ा - सुपौ ल (िब  ह ा र)  \n(2 )  ूg2ं7ी शूg294 भु मूg2ण3 ड ल  सुपु/g2आआ /g304 व . लखन म/g2ध3 ड ल,  पता- ग ा म - बिढ य ा घ ा ट-रसुआर, पो/g304 ट – मुंगर ाहा , भा य ा- \nि◌  नम/g361ली ,  ि ◌  ज ला-  सुपौल  (ि ब  ह ा र) \nिख ूg3श4 स कर- (िख ूg3श4 सा कहैबला)-  \n(1) ूg2ं7ी छुतहूg2थं यादव उफूg3थ1 राजकुमार , सुपु/g2आआ /g2आणी राम खेलावन यादव ,  गाम -  घ ोघ रि ड  ह ा , पो/g304 ट - मनोहर \nप/g326ी , थान ा - मर ौना, िज  ला- सुपौल ,  ि प  न- ८४ ७ ४ ५ २  \n(2) बैजनाथ मुिख या उफूg3थ1 टहल मुिख  या -  \n(2) सुपु/g2आआ /g304 व . ढ ॲ ग ा इ मुिख  य ा, \nपता- गाम+ पो/g304 ट - औरहा, भाय ा -  न रिह य ा, था न ा- लौकही , िज ल ा- मधुबन ी ( ि ब  ह ा र) \nिमिथला िचूg2ंंकला- \n(1) सुूg2ं7ी िम  िथ लेश कुमारी सुपु/g2आआी /g2आणी रामदेव /g262साद म/g2ध3 ड ल  ‘ झा/g26आदार ’ पत ा-  ग ा म -  रसुआर, पो/g304 ट -–\n म ुंगरा ह ा, भ ाय ा-  ि◌  नम/g361ली , ि◌  जला- सुपौ ल ( िब  ह ा र)   \n(2) ूg2ं7ीमती वीणा देवी पूg279ी ूg2ं7ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पत ा - ग ा म + पो/g304 ट - बेर मा,  भ ा या-  तमुिर या, था न ा- \nझंझा रप ुर (आर.एस. िश  ि व  र),  ि ज  ल ा - मधुबनी िप न - ८४७ ४ १ ०  (िब ह ा र)   \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) ूg2ं7ी िक  शोरी दास सुपु/g2आआ /g304 व . नेबैत म/g2ध3 ड ल,  पता - गाम- रसुआर ,  पो/g304 ट -– मुंग राहा , भा य ा -  ि ◌  नम/g361ली , ि ◌  ज ला -  \nसुपौल  ( ि ब  ह ा र )    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \nतबला-  \nूg2ं7ी उपेूg2णण ूg4शथ  चौधरी सुपु/g2आआ /g304 व . महावीर दा स , उमेर- ५ ५ , पता- गाम+ पो/g304 ट - बेरमा, भाय ा -  त मु ि र य ा , थान ा - \nझंझा रप ुर (आर.एस. िश  ि व  र),  ि ज  ल ा - मधुबनी िप न - ८४७ ४ १ ०  (िब ह ा र)  \nूg2ं7ी देवनाथ यादव  सुपु/g2आआ /g304 व .  सव/g361जीत यादव ,  उ म ेर- ५०, ग ा म - झ/g363झप/g326ी ,  पो/g304 ट -  पी पर ाह ी, भ ाया - \nलदिन  य/g363 , िज ला-  म ध ुब नी ( ि ब  ह ा र) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1 ) /g2आणी पंची ठाकुर , गाम- ि प प रा ह ी । \nझािल - (झिल बाह)  \n(1 ) ूg2ं7ी कुूg2णण दन कुमार कणूg3थ1 सुपु/g2आआ /g2आणी इ/g2धध /g406 कुमार कण/g361 पता - गाम- र ेबा ड़ ी ,  पो/g304 ट - च ौरामहर ैल , थ ान ा - \nझंझा रप ुर , िज ल ा- मधुबन ी, ि प न - ८४ ७ ४०४ \n(2 ) ूg2ं7ी राम खेलावन राउत  सुपु/g2आआ /g304 व . क ैल ू र ा उ त , उम ेर - ६०, प त ा - गाम+ पो/g304 ट -  बेरम ा , भा य ा - \nत म ु ि र  य ा,  था न ा- झंझारपुर (आर.एस.  ि श  ि व  र), िज  ला- म ध ुब न ी  ि प  न- ८४ ७ ४१० ( ि ब  ह ार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \nूg2ं7ी रामचूg2णण ूg4शथ ूg2थ2साद मूg2ण3 ड ल सुपु/g2आआ /g2आणी झोटन म/g2ध3 ड ल ,  उ म ेर- ३०, ब ौ सर ी/बौसल ी/ ब ासुर ी बजब ै छि थ  । \nपता- गाम- रसुआर ,  पो/g304 ट - मुंगर ा ह ा , भा य ा-  ि ◌ नम/g361ली , ि ◌  ज ला- स ुप ौ ल  (िब  ह ा र) \nूg2ं7ी िव  भूित  झा  सुपु/g2आआ /g304 व . क न टी र  झा,  उ म ेर- ५०, पत ा - ग ा म + पो/g304 ट -  कछुबी ,  भाया - तमुिर  या, िज ला-  \nमधुबन ी (ि ब  ह ा र) \nलोक गाथा गायक  \nूg2ं7ी रिव  ूg2णण ूg4शथ  यादव  सुपु /g2आआ सीताराम यादव , पता- गाम- त ुल िस याह ी, पो/g304 ट - मनोहर प/g326ी ,  था न ा- म रौ न ा,  ि ज  ल ा - \nसुपौल  ( ि ब  ह ा र )  \nूg2ं7ी िप  चकुन सदाय सुपु/g2आआ /g304 व . म ेथर स द ाय, उमेर -  ५ ० , पता- गाम+ पो/g304 ट - बेरमा, भाय ा -  त म ुि र य ा , थ ान ा - \nझंझा रप ुर (आर.एस. िश  ि व  र),  ि ज  ल ा - मधुबनी िप न - ८४७ ४ १ ०  (िब ह ा र)  \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \nूg2ं7ी रामपित   मूg2ण3 ड ल  सुपु/g2आआ /g304 व . अजु/g361न म/g2ध3 ड ल , पता- गाम- रसुआ र,  पो/g304 ट - मुंग रा ह ा , भा य ा-  ि ◌  नम/g361ली , ि ◌  ज ल ा - \nसुपौल  ( ि ब  ह ा र )  \nमृदंग वादक-  \n(1) ूg2ं7ी किप  लेूg2ंणर दास सुपुूg2ंं ूg3श4 व . सुूg3ण2र दास , उमेर- ७० ,  गाम -  लि/g3आ0 म  िन य/g363 , पो/g304 ट - छजना, भा य ा- \nनर ि ह या, थ ान ा - लौकही, ि ज  ल ा - मधुबनी  ( िब  ह ा र)  \n(2) ूg2ं7ी खखर सदाय  सुपु/g2आआ /g304 व . बंठ ा स दाय, उ मेर - ६०, पता -  गाम+ पो/g304 ट -  बेरम ा ,  भा य ा - त म ुि र य ा, थ ान ा - \nझंझा रप ुर (आर.एस. िश  ि व  र),  ि ज  ल ा - मधुबनी िप न - ८४७ ४ १ ०  (िब ह ा र)  \nतानपुरा सह भाव संगीत  \n(1) ूg2ं7ी रामिव  लास यादव  सुपु/g2आआ /g304 व .  दुखरन  य ा द व , उमेर- ४ ८ ,  गाम -  िस  म रा, पो/g304 ट - स/g364िग  , भाया - \nघो घ ड़ ड ीहा, थ ाना -  फुलपरास,  ि ज ल ा -  मधुबन ी  (िब  ह ा र)  \nतरसा/ तासा-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \nूg2ं7ी जोगेूg2णण ूg4शथ  राम  सुपु/g2आआ /g304 व . ि ब /g29ध टू र ा म, उ म ेर- ५०, प त ा- गाम+ पो/g304 ट - बेरम ा , भ ाया - त म ुि र  या,  थ ाना - झंझारपुर \n(आर.एस. िश ि व  र), िज ल ा - मध ु बन ी िप न- ८ ४७४१० ( िब  ह ा र) \nूg2ं7ी राजेूg2णण ूg4शथ  राम  सुपु/g2आआ काले/g2आधर राम , उमेर-  ५ ८ , गाम- मझौ र ा , पा/g304 ट - छजना, भा य ा- न रिह य ा , िज ल ा- \nमधुबन ी (ि ब  ह ा र)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \nूg2ं7ी सैनी राम  सुपु/g2आआ /g304 व . लि ल  त र ा म , उमेर -  ५ ० , पता - गाम+ पो/g304 ट - बेरमा , भा य ा- तम ुि र य ा , थ ान ा - झंझा र पुर \n(आर.एस. िश ि व  र), िज ल ा - मध ु बन ी िप न- ८ ४७४१० ( िब  ह ा र) \nूg2ं7ी जनक मूg2ण3 ड ल सुपु/g2आआ /g304 व .  उ ि च  त म/g2ध3 ड ल,  उ म ेर- ६०, र म झ ा ि ल  / कठ झाि ल  /  करता ल  वादक ,  १९७५ ई.स ँ \nर म झ ािल   बजबै छ िथ  ।  पत ा - ग ा म - बिढ य ा घ ा ट/रसुआर, पो/g304 ट - म ुंगराहा,  भ ाया -  ि◌ नम/g361ली , िज  ला- सुपौल ( ि ब  ह ा र) \nगुमगुिम यूg3थ3 / ूg391ुम बाजा  \nूg2ं7ी परमेूg2ंणर मूg2ण3 ड ल  सुपु/g2आआ /g304 व .  ि ब  हारी म/g2ध3 ड ल  उ म ेर - ४१, १९ ८ ० ई.सँ ग ुमगुि◌  मय/g363 बजबै छिथ  । \nूg2ं7ी जुगाय साफी सुपु/g2आआ /g304 व .  /g2आणी /g2आणीच/g2धध /g406  स ाफ ी ,  उ म ेर- ७५, प त ा-  गाम+ पो/g304 ट -  बेरम ा , भाया - त म ु ि र  य ा ,  था न ा - \nझंझा रप ुर (आर.एस. िश  ि व  र),  ि ज  ल ा - मधुबनी िप न - ८४७ ४ १ ०  (िब ह ा र)  \nडंका/ ढोल वादक  \nूg2ं7ी बदरी राम ,  उ म ेर- ५५, प त ा - गाम इट ह री,  पो/g304 ट - बे ल ह ी ,  भ ाया - ि◌  नम/g361ली , था न ा- मरौ न ा,  ि ज  ल ा- सुपौल  \n(ि ब  ह ा र) \nूg2ं7ी योगेूg2णण ूg4शथ  राम सुपु/g2आआ /g304 व . ि ब /g29ध टू राम, उमेर- ५ ५ ,  पता - गाम+ पो/g304 ट -  ब ेरमा, भ ा य ा- त मुिर  य ा , थाना - झंझा रप ुर \n(आर.एस. िश ि व  र), िज ल ा - मध ु बन ी िप न- ८ ४७४१० ( िब  ह ा र) \nडंफा  ( ह ो लीमे ब जाओल जाइत.. . ) \nूg2ं7ी जूg391नाथ चौधरी उफूg3थ1 िध  यानी दास  सुपु/g2आआ /g304 व . म हावी र दास , उमेर- ६५, पत ा-  ग ा म + पो/g304 ट - बेर मा,  भ ाया - \nत म ु ि र  य ा,  था न ा- झंझारपुर (आर.एस.  ि श  ि व  र), ि ज  ल ा-  मधु बनी िप न - ८४ ७ ४ १ ०  ( ि ब  ह ा र ) \nूg2ं7ी महेूg2णण ूg4शथ पोूg319ार ,  उ म ेर-  ६५,  प त ा - गाम+ पो/g304 ट - चनौर ा ग ंज,  भ ाया - तमुिर  या, िज ला - मधुबन ी  ( ि ब  ह ा र )  \nनङेरा/ िड गरी-  \nूg2ं7ी राम ूg2थ2साद राम सुपुूg2ंं ूg3श4 व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता-  गाम+ पो/g304 ट - बेरम ा , भा य ा-  त म ुि र य ा, थ ान ा - \nझंझा रप ुर (आर.एस. िश  ि व  र),  ि ज  ल ा - मधुबनी िप न - ८४७ ४ १ ०  (िब ह ा र)   \n  \nिवदेहक िकछु िवशेषूg3थ4क :- \n१) हाइकू िवशेषूg3थ4क १२ म अंक, १५ जून २००८  \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) गजल िवशेषूg3थ4क २१ म अंक,  १ नवूg294बर २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेषूg3थ4क ६७ म अंक, १ अूg27शटूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािहूg2ण4य िवशेषूg3थ4क ७० म अंक, १५ नवूg294बर २०१०   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेषूg3थ4क ७२ म अंक १५ िदसूg294बर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेषूg3थ4क ७७म अंक ०१ माचूg3थ1 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेषूg3थ4क िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अगूg3श4त २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भिूg27शत गजल िवशेषूg3थ4क १२६ म अंक, १५ माचूg3थ1 २०१३  \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समीूg2ं2ा िवशेषूg3थ4क १४२ म, अंक १५ नवूg294बर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीकूg3थ4त िमूg2ं7 मधुप िवशेषूg3थ4क १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिवूg2णणद ठाकुर िवशेषूg3थ4क १८९ म अंक १ नवूg294बर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश चूg2णणूg4शथ ठाकुर अिनल िवशेषूg3थ4क १९१ म अंक १ िदसूg294बर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह सूg294मान िवशेषा क- २००म अ क १५ अूg2थ2ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अूg29णबम  गीत संगीत िवशेषूg3थ4क - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVi d eha_01_01_20 1 7  \n \nलेखकसं आमंिूg2ंंत  रचनापर आम ंिूg2ंंत  आलोचकक िटूg29शपणीक  शृंखला \n१. कािमनीक पूg3थ4च टा किवता आ ओइपर मधुकाूg2णणत झाक िटूg29शपणी \nVID EHA 209th  i s su e िवद ेहक द ू सए न ौ म  अंक  \nVi d eha_01_09_20 1 6  \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nिवदेह ई-पिूg2ंंकाक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक सवूg3थ1ूg2ं7ेूg417  रचनाक एकटा स मानाूg2णणतर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/gॅ24 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/gॅ24  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/gॅ84य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \nThe readers of English translations of Maithili Novel \"sahasrabadhani\" and verse \ncollection \"sahasrabdik chaupar par\" has intimated that the English translation \nhas not been able to grasp the nuances of original Maithili. Therefore the \nAuthor has started translating his Maithili works in English himself. After these \ntranslations are complete these would be the official translations authorised by \nthe Author of original work.-Editor  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/  \nअपन मंतूg3श1य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजे/g2धध/g406 ठाकुर  \ng g ajendr a @vid e ha. c o m  \n \nऐ रचनापर अपन मंतूg3श1य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२ .  ग/g324   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n२.१.१.राजदेव म/g28ॅ ड ल- दूटा बीहैन कथा२.रबी/g288 /g406 नारायण िम/g257 - २ टा िनब/g288ध  आएकटा या/g255ा वृ/g254ा/g288त  \n२.२.न/g288 द  िवलास राय- दूटा लघु कथा \n२.३.जगदीश /g262साद म/g28ॅ ड ल- तीन गोट लघु कथा \n२.४./g262णव  झा- सदाचार क तावीज (मैिथिल लघु नािटका) \n  \n१.राजदेव मूg2ण3 ड ल- दूटा बीहैन कथा२.रबीूg2णण ूg4शथ नारायण िमूg2ं7 - २ टा िनबूg2णणध  आएकटा याूg2ंंा वृूg2ं4ाूg2णणत    \n  \n१ \nराजदेव मूg2ण3 ड ल- दूटा बीहैन कथा  \n  \nिभतिरया चोट  \nचाहक दोकान लग िकछु लोक ठाढ़ छल आ िकछु बैसल छल। ग/g290 पक  छर/g312ा छुिट रहल छेलइ। \nिवषय  छेल ै - आइ - काि/g29ध ह क लोक सभटा काज /g304 वाथ/g3ण1क कारण करै छइ।  \nमुदा हम ऐ बातपर अड़ल छेलॱ जे िकछु काज लोक ओहनो करैत अि छ जइमे कोनो /g304 वाथ/g361 नइ रहै \nछइ। जइ काजक/g243 ‘उपकार’  कह ल  जा इ छइ। \nए म . एल.ए. क चुनाउ होइबला छेलइ। चुनाउक समैमे तँ पुिलसक/g243 जेना प/g363िख लगले रहै छइ।  \nतखैने ओ इठाम एकट ा प ु ि ल िसय ा  गाड़ी /g26आकल। /g26आकल निह बि/g29ध क  र ोकए  प ड़ ल ै।  का रण  छ ेल ै ,  एकटा  \nसा इ ि कल सड़क ेपर ठ ाढ़ छेलै  आ सा इ िकलब ला केतौ च ि ल  गेल छल ।  \nएकटा  ि सपाह ी ग ाड़ ी सँ  उ तैरते  बाज ल - \n“केकर  सा इ ि कल िछयौ र ौ ?  साहैबक गाड़ी /g26आकल छइ। हटेब/g3ण0 ज/g29ध दी  आ ि क देखब ी ही । ”  \nमुद ा  ि कय ो  स ा इिक ल हटेब ाक  लेल न िह आएल। ि स पाही पूरा तमसा गेल छल। ओकर रौ/g406 /g26आप देख \nहम जेना भीतरसँ डेरा गेल रहॱ। हम तेजीसँ गेलॱ आ साइिकल क/g243 हटबए लगलॱ। कमजोर रहने कनी \nअि/g304 थरसँ हटबै छेलॱ। डरेबर बार/g294 बार हॉन/g361 बजा रहल छेलइ। िसपाही ड/g2ध3 टा सँ ह म रा  प ज र ामे ग ॲ जी  मारैत  \nबाजल- \n“तोहर ख ितयान ी र ोड  ि छयौ ।  टेर म ा रैत क े ना  चलैए!  देखै नइ छै जे साहैबक/g243 लेट होइ छइ ! ”   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nहड़बड़ ा इ त  आगू बढ़लॱ िक र ो ड क क ा त मे स ाइ िकल नेन े ख ि स पड़ लॱ।  \nचाहक दोकानपर लोक िठिठया कऽ हँिस देलक। पुिलिसया गाड़ी  हॉन/g361 दैत चिल गेल।  \nएक गोरे ि ट टक ा री म ा र ै त  ब ाजल- \n“की य ौ  उ प का र ीजी,  की  भेल ?”  \nड/g2ध3 टा सँ  तँ  कम े च ो ट लगल छ ल म ुदा  ‘की  यौ उपका र ी जी ’  सु ि न त े ि भ तिरया च ोट  ज ेन ा  कुहर ा  देल क । \nलो क ि द स  त क लॱ तँ लगल जेन ा  नँगटे ठ ा ढ़  छी। लाजे म ुड़ ी ग ॲ त न े िवद ा  भ ऽ गे लॱ । \n  \nछोटकू दोस  \nकृ/g303 णा/g303 ठी क मेला लगल छल । दू - तीनटा संगीक संगे मेलाक गेट िदस ठाढ़ छेलॱ। कृ/g303 ण -सुद ा म ा क \nिम/g2आआतापर चरचा  भ ऽ  र ह ल  छ ल।  \nएकटा  स ंग ी  ब ाजल- \n“ देिखयो जे कृ/g303 ण आ सुदामाक दो/g304 ती। एगो राजा आ दोसर रंक। दुनूक दो/g304 ती  एक टा ऐि त ह ा ि स क \nउदाहरण बनल अिछ ऐ जुगमे एहेन दो/g304 ती  संभव भ ऽ सकै छइ। ” \nदोसर संग ी ब ा जल - \n“न ि ह  य ौ,  दो/g304 ती  ब र बै रम े ह ो इ  छ ै,  त बे  ि न माहलो  ज ा इ  छै ,  निह त ँ ओ टु ि ट जाइए । ” \nहमरा  बाजए पड़ल - \n“ केना निह भऽ सकै छइ। हमर बाबूजी आ जगाधर बाबू दुनूमे केन ा दो/g304 ती  छइ। जग ा ध र  ब ा ब ूक \nपिरवारमे त ीन - तीनटा इ/g2धध जी िन य र  छैन आ  ह म र ब ा ब ू िब लकु ल  गरीब ,  तैयो ह मरा बाबू सँ  ह ु नक परे म देिखयौ। ”  \nतखैने बगलमे एकटा कार /g26आकल।  \nगजाध र  ब ाबूक स ंग े एकट ा  ऑिफस र  कारसँ  उ त रल। हम गजाधर बाबूक/g243 देखते पएर छुिब /g262णाम \nकेि ल ऐन । गजा ध र  बाबू  बजला- \n“की र ौ बा ब ू ठ ी क छौ न े ? ”  \nकहलय ै न- \n“जी ठीके छिथन। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nगजाध र  ब ाबू स ँग े आग ू ब ढ़ैत ऑिफस र  पुछलकैन-  \n“के छी  ई ब ालक ?  सं/g304 का री ब ुझाइत अि छ . . !”  \nमुँह  घॲ कचबै त ग ज ा धर ब ा बू बजला- \n“धुर ,  छ ोड़ू ने । एकटा छोट कू द ो सक  ब ेटा छी ।”  \nगप  करैत दु नू ग ो रे आग ू ब िढ़ गेला।  \nगपक/g243 झ/g363पैले हम िकछु बाजए चाहलॱ िक िब/g2ण4 चेम े एकट ा संगी चद - द े क िह द ेलक -  \n“चुप र ह ू यौ छो टकू द ोसक  ब ेट ा । ” \nहमर बोलती ब/g3ध2 भऽ गेल छल। ◌ \n  \n२ \n  \nरबीूg2णण ूg4शथ नारायण िमूg2ं7 - २ टा िनबूg2णणध  आएकटा याूg2ंंा वृूg2ं4ाूg2णणत  \n  \n/g3ध9ोध   \nमन ुख भावुक /g262ाणी होइत अिछ। दैिहक आव/g302 यकताक पूित/g361क संगिह संग ओकर मनोवै/g2आ3ािनक \nआव/g302 यकताक पूित/g361 सेहो आव/g302 यक अिछ। जखन िकयो केकरो दैिहक वा मानिसक क/g303 ट  द ैत  अ ि छ  तँ  ओकर ा  \nमोनमे /g3ध9ोधक /g262ादुभ/g36आव होइत छइ। अतएव /g3ध9ोधक हेतु आव/g302 यक िथक जे िकयो केकरो क/g303 ट  प ह ुँच ब ैक \nसंगिह ईहो आव/g302 यक जे क/g303 ट पहुँचेिनहारक पता होइक। अ/g2आ3ात बेकती /g32आारा उ/g2ध4 प/g3ध2 क/g303 ट िकंवा /g304 व यं \nअपनेसँ भेल क/g303 टपर /g3ध9ोध निह होइत अिछ। उदाहरण /g304 व/g26आप अगर दाढ़ी बनबए - का ल ग ाल क चमरी किट \nजा ए ,  खून बिह जाए व ा  हाथक लो ढ़ ा ध ोख ा स ँ प ैरपर  खि स पड़ ए  आ पैरक आ ँगुर  थ कु च ा जाए तँ /g3ध9ोध निह \nहोएत अिपतु प/g2आ6ाताप होएत जे एना बेस/g294 हार दाढ़ी निह काटक छल वा लोढ़ाक/g243 स/g294 हा ि र  कऽ रखबाक च ा ह ी  \nछल। िकंतु जँ िकयो आन हमरा पाथरसँ मारए िकंवा मारबाक उप/g3ध9मो करए तँ तामस धड़ दय भय जाएत।  \n/g3ध9ोधक भोजन िथक िववेक। िववेके रहलासँ मनुख जानवरसँ फराक अ ि छ । म नुख स ो िच  स कै त \nअिछ । न ी क - बेजाए केर िवचार कए सकैत अिछ। िक/g2धध तु ई सभ काज िववेकसँ उ/g2ध4 प/g3ध2 होइत अिछ। मुदा \nजािह मनुखक िववेक न/g303 ट  भऽ जाइत  छ ै  ओ  बहुत रास  अन ुि च त  कथ ा  ब जैत  अ ि छ  ए वम्  कम/g361 आ अकम/g361क \nबीच भेदभाव िबसैर जाइत अिछ। /g3ध9ोध अिबते नीक -सँ -नीक ल ो ककक ि व वेक  म ि र जा इ त  छइ। आकृित  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nिबगै ड़ जाइ छै एवम्   र/g2ण0तचाप बिढ़ जाइ छइ। /g3ध9ोधावेगमे मनुख गड़बड़ काज कऽ लैत अिछ। अथ/g361-अनथ/g361क \nभेद िबसैर जाइत अिछ आ तँए सोभािवक /g26आप/g243 िवनास िदस अ/g391सर भऽ जाइत अिछ।  \n/g3ध9ोधक /g262वल वेगमे मनुख ईहो निह सोिच पबैत अिछ जे ओकरा जे क/g303 ट  प ह ु ँच ौ लक ते कर ा  एह ेन  \nअिभ/g262ाय रहइ वा निह। ऐ/g262कारक सभसँ नीक दृ/g303 टा/g2धध त चाण/g2ण0 यक ओइ  आचरण म े भ े टैत  अ ि छ  जखन  िक ओ  \nकुश गिड़ जेबाक कारण/g243 सभ कुशक/g243 उखािर ओकरा जिरमे धोर देबए लगला।  \nकेतेक ब ेर एहेन  होइत अ िछ पाथ रसँ च ो ट  लगल ा स ँ लो क पाथरेपर  च ोट करए ल ग ैत  अ ि छ । एह ेन \n/g3ध9ोधक/g243 जड़/g3ध9ोध कहल  जाइ अिछ। कारण /g3ध9ोधीक/g243 एतबो अ/g2धध दाज निह रहै छै जे ओगलत /g304 था नप र ग ल त \n/g26आप/g243 /g3ध9ोध कऽ रहल अिछ।  \n/g3ध9ोधक ज/g2धध म क/g303 ट सँ ह ोइत  अ िछ।  स ो भ ािवक अ ि छ जे  जेकर ाम े  सहन श ी ल त ा  जे त ेक बेसी हेतै त े कर ा  \n/g3ध9ोध तेतेक कम हेतइ। वत/g361मान समयमे बढ़ैत मह/g2ध4 वाक/g364/g2आ2ा एवम्  वै/g2आ3ािनक िवकासक कारण/g243 पार/g304 प िरक \nटकरावक संभावना सेहो बिढ़ गेल अिछ। जखन ए/g312े व/g304 तुक हेतु कएक गोटे /g262य/g2ण9शील हेता तँ संघष/g361 \nअिनवाय/g361 भऽ जाइ छइ तथा असफल रहिनहार बेकतीक/g243 /g3ध9ोध होएब सोभािवक।  \n/g3ध9ोधमे लोकक आ/g2ध4 मसंयम समा/g290 त भऽ जाइ छइ। ऐ अव/g304 थामे लोक बहुत रास अ/g2धध ट -स/g2धध ट ब ा िज  जा इ त \nअिछ। पिरणाम/g304 व/g26आप पुरान - सँ -पुरान स/g294 ब/g2धध ध ओ िम/g2आआता न/g303 ट भऽ जाइ छइ। तँए उिचत जे तामसमे गु/g294 म  भऽ \nजाइ। जँ िकयो तमसाएल अिछ तँ ओ अ/g2धध ट -स/g2धध ट  बा ि ज  सकैत  अ िछ ,  जे सुिन हमहूँ उ/g2आ4ेिजत भऽ सकैत \nछी । प ि र णामत:  माि र -प ी ट वा  एह न े को न ो  अ शु भ क ाज भ ऽ सकैत  अ ि छ । त ँए उिचत जे जेतए उ/g2आ4ेजना होइक \nतैठामसँ ससैर जाइ जइसँ अनग/g361ल कथा ओ काज देख हमरो उ/g2आ4ेजना निह भऽ जाए।  \n/g3ध9ोधक सीिमत ओ संयत /g262योग लाभकारी भऽ सकैत अिछ। मािन िलअ जे िकयो गोटे अह/g363क टका \nरखने अिछ आ लाख /g262यासक अछैतो ओ टका आपस निह कए रहल अिछ तखन  /g3ध9ोधक /g262योग केलासँ भऽ \nसकैत अिछ ओ बेकती टका आपस कए िदए। पर/g2धध तु एहेन लाभकारी  /g3ध9ोधकरबामे आ/g2ध4 मसंयमक /g262योजन होइत \nअिछ कारण /g3ध9ोध करैत -करैत जँ सीमा/g29ध लंघ न  भऽ ग े ल ,  बहुत रास तामस भऽ गेल तँ पिरणाम अिन/g303 ट कारी  \nभऽ सकैत अ ि छ। टक ा  त ँ बुि ड़ य े जाए त  स ंग े ऊप रसँ मा ि र यो ल ािग  सकै त  अ िछ। \n/g3ध9ोधक  /g262योग /g262ितकारक हेतु सेहो होइत अिछ। जँ /g399ेनसँ या/g2आआा करैत िकयो ध/g312ा मािर दैत अिछ \nिकंवा /g399ेनसँ धिकया कए िन/g2ण4 च/g363  खसा  द ै त  अ ि छ  त ँ  ओ क रा प र  किस कऽ त ा म स  भ ऽ  ज ा इ त  अ ि छ । \nपिरणाम/g304 व/g26आप हमहुँ ओकरा कोनो -ने-कोनो द/g2ध3 ड देबए चाहैत िछऐ। य/g324िप ऐ बातक कोनो संभावना निह र ह ैत  \nछै जे ओइ आदमीसँ दुबारा किहयो भ/g243ट होएत वा निह।  \n/g3ध9ोधक /g262योगयदा -कदा आ/g2ध4 म/g304 वाथ/g361 सेहो होइत अिछ। कारण जँ िकयो बेकती अह/g363क/g243 कोनो /g262कारक \n/g2आ2ित पहुँचा दैत अिछ तँ अह/g363क सोभािवक इ/g2ण4 छा रहैत अिछ जे दुबारा फेर एहने /g2आ2ित निह हो। तँए ओइ \nबेकतीपर /g3ध9ोधक /g262योग  कए घटनाक पुनरावृि/g2आ4क/g243 रोकबाक /g262यास कएल जाइत अिछ। ऐ /g262कारसँ कएल गेल \n/g3ध9ोधमे आ/g2ध4 म र/g2आ2ाक भाव बेसी होइत अिछ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \n/g3ध9ोधक िशकार नीक - सँ-नीक लोक भऽ जाइत अिछ। कोनो आव/g302यक निह जे अह/g363 कोनो गलती  \nकेनिह होइ आ तही कारण/g243 अह/g363क/g243 कोपभाजन होमए पड़ल हो। असल बात तँ ई िथक  जे /g3ध9ोिधत मनुखक \nदृि/g303 टमे जँ अह/g363 कोनो /g262कारसँ /g2आ2ित पहुँचेबाक चे/g303 टा कएल अिछ तँ ओ /g3ध9ोिधत भऽ जाएत। एहेन पिरि/g304 थ ि त म े  \n/g3ध9ोधसँ बँचबाक एक मा/g2आआ साधन सहनशीलता िथक।  \n/g3ध9ोध दुखक चेतन कारणक सा/g2आ2ा/g2ध4 कार वा पिर/g2आ3ानमे होइत अिछ। अतएव जेतए काय/g361 कारणक \nस/g294 ब/g2धध ध म े /g2आआुिट होएतैक ओतए /g3ध9ोधमे धोखा भऽ सकैत अिछ। दोसर बात जे /g3ध9ोध केिनहार लोक जेमहरसँ \n/g3ध9ोध अबै छै ते/g294 हरे देखैत अिछ। अपना िदस निह देखैत अिछ। /g3ध9ोधक ई /g262वल इ/g2ण4 छा  हो इ  छ ै  जे जे \nबेकती ओकरा क/g303 ट  द े ल क अ ि छ  ओ कर न ा श ह ो इक मुद ा ओ कखन ो  ई न ि ह  स ोि च  स कैत  अ ि छ  जे ओ  ज े  \nकऽ रहल अिछ  से अन ुि चत छै,  ि कंव ा त ेकर की  पि र णाम ह ेत इ । \nकखनो - कखनो लोक /g3ध9ोधमे अपने माथ पटकए लगैत अिछ। तेकर कारण जे हु नकर ऐ काजसँ हुनक \nिनकट स/g294 ब/g2धध धी , िजनकासँ ओ /g3ध9ु/g320 रहै छैथ , हुनका क/g303 ट होइ छैन। तँए हेतु /g3ध9ोधमे जँ िकयो अपन माथ \nपटकए िकंवा /g304 वयंक/g243 कहुना क/g303 ट िदअए तँ बुझी जे ओ कोनो अपने बेकतीपर कु/g320 अिछ।  \nकोनो बातसँ खॱझाएब /g3ध9ोधक एकटा /g26आप िछऐ। एहेन बेकती मानिसक /g26आपसँ रोग/g391/g304 त  ह ो इ  छ ैथ ।  ओ  \nसामा/g2धध य त: छोट-मोट  गड़ब ड़ी भ ेल ासँ खॱझा ज ाइ छैथ। केतेको  ब ुढ- बुढानुसक/g243 अह/g363 कोनो ग/g290 प  कि ह य ौ,  सु िनत े \nदेरी ओ ठ/g3ण0गा लऽ कऽ  द ौग जा एत। .. /g3ध9ोधक ई /g26आप सामा/g2धध य त : वृ/g320 वा रोगीमे देखना जाइत अिछ।  \nचाहे जे हो एतबा तँ िनिव/g361वादे जे /g3ध9ोधक पिरणाम िबरले नीक होइत अिछ। सामा/g2धध य त : /g3ध9ोधमे \nसम/g304 या क समाध ा न  हेब ा क बज ा य  न व - नव सम/g304 याक /g262ादुभ/g36आव भऽ जाइत अिछ। /g3ध9ोधक आवेगमे कएल गेल \nगलती के त ेक ो -बेर म रण - पय/g361/g2धध त प/g302 चा त ा पक का र ण  भ ऽ जा इत  अिछ ।  \nअतएव /g3ध9ोध सबहक लेल घातक होइत अिछ। ऐसँ अ/g2धण याि/g2ध4 मक /g262गितमे /g301 य व ध ा न  तँ ह ो इत े अ िछ स ंगे \nस/g364सािरक िवकास सेहो अव/g26आ/g320 भऽ जाइत अिछ। अ/g304 तु /g3ध9ोध अव/g302 य /g2ध4 या/g2ण6 य  ि थ क।  \nलेखक- \nरबी/g2धध /g406 नारायण िम/g2आण  \n७५ ८ ,  से/g2ण0 ट र ८ \nपु /g303 प  िव ह ार  \nनई िद/g29ध ली -  १ १ ० ० ० १ ७ \nिदन/g364क - २४.०१ .१ ९ ८ ८   \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \n२ \n  \n  \nयूरोप या/g2आआा    \nभारत सरकारक /g262िश/g2आ2ण काय/g361/g3ध9मक अनुसार ३ ५ गोटेक/g243 एक -संग युरोपक प/g363च देश घुमबाक काय/g361/g3ध9 म \nछल। सभ गोटे सरकारक /g262थम /g2आणेणीक अिधकारी छला। सभ नेतृ/g2ध4 व  ए कट ा  म ि ह ल ा  अि ध का रीक हा थमे  \nछल । स भमे बेक त ी म े िवद ेश  द ेखबाक - घुमबाक आ रहबाक अवसरसँ मनमे अ/g322ुत /g262स/g3ध2ता छल। रहबो िकए ने \nकरत य ुरो प क देश छी  िकन े ।  \nसभ  ि कय ो  अपन- अपन  कागज- प/g2आ4र सिरयाबैमे ललगॱ। पासपोट/g361 सरकारी बनल। वीजा काय/g36आलयक \nत र फस ँ ब िन ग ेल ।  टीकट  सरक ा र  देलक,  तखन करके  की र हइ। ब स  कपड़ ा- ल/g2आ4ा सिरयाउ , िकछ ु पाइ ब ेसी \nकऽ रि ख सक ी  तँ र ािख िल अ  आ ि वद ा  हो उ। ओ न ा,  िकछु यूरोडालर सरकारक तरफसँ जेब खच/g361क हेतु सेहो \nदेल गेल । \n/g260/g364सक राजधानी  ‘पेिरस’  लौटबाकाल र/g304 तामे छल। सभक/g243 इ/g2ण4 छा  भ े ल ै जे किनक ो-म ि न को  ओकर ो देख  \nसकी तँ देख ली। से /g262यासक बाद स/g294 भ व  भ ेल इ । \nलौटैकालक काय/g361/g3ध9ममे िदन भिर पेिरस /g410मण शािमल कएल गेल। प/g3ण3तीस आदमीक हुजुम ए/g312ेठामसँ \nिवदेश िवदा छल। एकर आन/g2धध द  सो च ल  जा ए सकै त  अ िछ ।  \nयूरोप /g410मणक उपरो/g2ण0त काय/g361/g3ध9म असलमे /g262िश/g2आ2णक अंग छल। अग/g304 त  २००९ मे दू स/g290 ता ह क  हे त ु \nकेतेको िदनसँ तैयारी चिल रहल छल। िवदेश या/g2आआाक दौरान की करक निह अिछ , आ की करक अ ि छ \nतेकर सिव/g304 तार चच/g36आ भेल। कोनो एहेन काज निह करबाक छेलै जइसँ देशक गिरमापर ब/g326ा लगइ।  \nआठ बजैत - बजैत सभ िकयो इि/g2धध दरा ग/g363धी अ/g2धध तर/g36आ/g303 /g399ीय हवाइ अ/g3ध6डापर पहुँच गेल रही। सबहक जेबीमे \nअपन-अप न ट ीकट,  पासपोट/g361 आिद ज/g26आरी कागजात छल। राितक २  ब जे करीब हव ाइ जहाजक उ ड़ा न  छ ल।  \nिकछु गोटेक/g243 मु/g294 बइसँ आगूक जहाज लेबाक रहैन तँए ओ सभ अलग पिहनिह मु/g294 ब इ च ल  गेल रह ै थ ।  \nहम िद/g29ध लीसँ सीधा /g260ैकफट/g361 जाइबला हवाइ जहाजमे जाइबला समूहक संगे रही। िद/g29ध ली हवाइ अ/g3ध6डापर एक -\nएक- के सभ सहया/g2आआी सभ जमा भऽ गेलॱ। सुर/g2आ2ा ज/g363चक बाद हम सभ अ/g2धध दर इमी/g391ेशन काउ/g2धध टरपर ठ/g290 पा  \nलगेलॱ। सभक/g243 संगमे कोनो /g262ितबि/g2धध ध त  सामान न ि ह  ल ऽ  ज े ब ा क ि ह द ा य त  प िह न ि ह  द ऽ  द ेल  ग ेल  र हइ । त ँए  \nकोन ो परेशान ी न ि ह भ े ल। िकछु कालमे बोड/g36धग शु/g26आ भऽ गेल आ हम सभ एक - एक-के बेरा -बेरी सभ  ि कय ो  \nहव ा इ जहाज म े बै स  गेलॱ ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \nहमरा लोकिनक /g262िश/g2आ2ण /g304 लोवेिनय/g363 लुिबयाना ि/g304 थ त  आइ.सी .पी.ई. (Interational centre for public \nEnterprises)  छल। एकर /g304 था प ना २ ४ अ/g262ैल १९७४  ई. मे त/g2ध4 कालीन यूगो/g304 ला व ी या सरकार /g32आारा भेल।  \nभा रत ,  न ेपा ल ,  /g2आणीलंका सिहत पनरहटा आर देश सभ एकर सद/g304 य छैथ। ऐ सं/g304 थाक िवकास या/g2आआामे \nभारतक ग/g294 भीर योगदान अिछ। वत/g361मानमे आइ .स ी.पी. ई .  दुिनय/g363 भिरक लोक हेतु िविभ/g3ध2 /g262कारक िवषय , खास \nकऽ आिथ/g361क िवषयपर चच/g36आक सघन मा/g2धण यम अिछ। ऐ सं/g304 था क /g304 थापनामे संयु/g2ण0 त रा/g303 /g399  संघ क न ा ओ ं  (Non \nAligned Movement) क बहुत योगदान अिछ। भारतक /g2आणी सी सुव/g362म/g2धध य म  एव म ्  /g2आणी जी पाथ/g361 सारथी बहुत \nिदन धिर एकर नायक माग/g361 दश/g361क रहला। यूगो/g304 ला ि व या क ि व भ ा ज न क बाद १९९ २  ई . मे ऐ सं/g304 था क देख - रेख \n/g304 लोवेिनय/g363 सरकारक अधीन आिब  ग ेल । \nऐ सं/g304 थाक /g262शासकीय /g262मुख डायरे/g2ण0 टर जेनरल होइत छैथ जे सं/g304 थाक एसे/g294 बलीक /g32आारा चािर वष/g361क \nहेतु चुनल जाइ छैथ। सं/g294 /g262 ित ड ॉ . आन/g2धध द एन अ/g304 था न ा ६  अ/g262ैल २० १ ५  सँ चािर सालक हेतु ऐ सं/g304 था क  \nडायरे/g2ण0 ट र ज े न र लक पद पर छ ैथ । \nिद/g29ध ली सँ  हव ा इ जहाज  खुजल तँ  स ो झे जम/g361नीक /g260ैकफट/g361 हवाइ अ/g3ध6डापर उतरल। सूय/g3ण6दय भऽ गेल \nछल। मु/g294 बइसँ अबैबला हमर संगी सभ सेहो ओतिह आिब कऽ हमर ा लोकिनक /g262ती/g2आ2ा करैत छला। ओइमे \nएक गोटेक सामानमे दा/g26आक बोतल रहैन जे ओ मु/g294 बइ हवाइ अ/g3ध6डापर कीनने रहैथ। /g260ैकफट/g361मे ओ पकड़ल \nगेला आ हु न का  ब हुत परेशान ी भेल ै न । हुन का  कहल ग े ल जे या  तँ प ी ब  ि ल अ ,  या क ेकर ो दऽ  िदयौ च ाहे  फेक \nिदयौ । संगे आगू न िह ल ऽ जा  स कै  छी। प ता न िह,  ओ तेकर क ी सम ा ध ा न  के ल ैन ।  \n/g260ैकफट/g361 दुिनय/g363क पिहल हवाइ अ/g3ध6डा िथक। १६ नव/g294 व र १९ ०९  ई. मे भेल। जम/g361नीक ई वय/g304तम \nहवाइ अ/g3ध6डा अिछ। सन्   २ ० ० ९  मे प/g363च कड़ो र  ९ ल ाख ३ २ हजार ८ ४०  या/g2आआी ऐठामसँ गुजरल। \n/g260ैकफट/g361क टम/g36धनल १A  पर हमरा लोकिन /g304 लोवेिनय/g363क  (Lajubljana) हेत ु छो ट  स न  हवाइ जह ा ज  प कड़ लॱ ।  \nघ/g2धध टा भिरमे ई या/g2आआा संप/g3ध2 भेल। र/g304 ता म े सभ  त र हक जलखै स े ह ो  द ेल ग ेल ।  \nया/g2आआासँ पूव/g361 हमरा सबहक एकटा संगी माग/g361दश/g361न करैत िन/g309िलिखत पहलुपर िधयान रखबाक परामश/g361 \nदेलैन ।  (ओ के तेक ो  बेर ि व दे श गेल रहैथ आ ि व देशमे २ स ा ल क ाज ो क ेन े रह ैथ) \n१.       है/g2ध3 ड  व ैगेजम े एक स े ट क प ड़ ा राखी  त ा ि क  जँ च ेक इ न  व ैगेज  द ेर ी सँ प ह ुँच ल  तँ  काज  औ त। \n२.      च ेकइ न व ैगपर अपन न ाओं ,  ग/g2धध त/g301 य /g304 था न क प ता स ि ह त  फो न  न म ् बर ि लख ल जा ए। ओइ बै गमे \nअपन िभिजिटंग काड/g361 राखल जाए।  \n३.       पासपोट/g361, हवाइ ज ह ा जक ि टक ,  िवदेशी मु/g406ा अपना संगे सुरि/g2आ2त /g304 था नप र रा ख ल  जाए।  \n४.      उपरो/g2ण0त ज/g26आरी कागजातक तीन फोटो /g262ित वैगमे अलग -अलग /g304 था नपर  रा ख ल जा ए। \n५.      िन/g2ध4 य/g262ित /g262योगक ज/g26आरी दबाइ अपना  स ंगे रा खू ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \n६.      होट ल आ िदम े  अ पन  स ा म ा न पर ि धय ान रा खू ,  त ा िक ओ च ो ि र ने भ ऽ जा ए ।  \n७.      िवदेशमे हमेशा दू वा अिधकक समहूमे रहू तािक ज/g26आरी भेलापर मदैत भऽ सकए।  \n८.       िवद े श म े कीन ल ग ेल  सा म ा नक रस ीद संगे रा ख ू ,  एमी/g391ेसन काउ/g2धध ट र प र  ते कर  काज प िड़  सकै त  \nअि छ ।  \n९.       अप ना  संगे छाता ,  ह/g29ध का ऊनी /g304 वेटर,  आ कोट रा खू।  \nउपरो/g2ण0त /g262िश/g2आ2ण ९ अग/g304 त सँ २३  अग/g304 त  २० ० ९ क दौरान स/g294 प/g3ध2 हेबाक रहइ। काय/g361/g3ध9म /g262ार/g294भसँ \nपूव/g361िह हमरा लोकिनक/g243 सं/g304 थापनक डायरे/g2ण0 टर जेनरलक तरफसँ इमेल भेटल जइमे सं/g304 थानक बारेमे /g262ारि/g294 भ क  \nजानकारीक अलाबा /g262िश/g2आ2ण काय/g361/g3ध9मक छल। दैिनक काय/g361/g3ध9म छल। तिहक अनुसार माने काय/g361/g3ध9म दौरान \nकोनो काजक हेतु /g2आणी अि/g2आधन /g2आणे/g303 ठ  ए वम्  /g2आणी उरोज जेबरसँ स/g294 पक/g361 करबाक छल।  \n९ अग/g304त २००९ क लुिवयाना हवाइ अ/g3ध6डापर हमरा लोकिनक /g304 वागत हेतु/g2आणी /g2आणे/g303 ठ जी (जे न ेपाल ी \nमूलक छ ला एवम ्   /g304 लोिविनय/g363मे बिस गेल रहैथ ) आएल रह ैथ । दूटा नमग र -नमग र ब स मे चिढ़ ह म रा लो कि न  \nसं/g304 थानक हेतु िवदा भेलॱ। आधा घ/g2धध टामे हम सभ सं/g304 थान पहुँचलॱ जेतए हमरा लोकिनक /g304 वा ग त  ड ॉ . \n/g304 टेफन  वो गडन स लेज ,  डायरे/g2ण0 टर जेनरल केलाह। सभ गोटेक/g243 हो/g304 टल /g26आमक कुंजी देल गेल। /g262/g2ध4 येक \nकोठरीमे दू गोटाक जगह छेलइ। मा/g2आआ ए/g312ेटा /g26आप छेलै जइमे एसगरे हमर एकटा संगी रहला।  \nकाय/g361/g3ध9मक सम/g2धध व यक (मिहला अ ि ध क ारी ) क/g243 सेहो फराक कोठरी देल गेलैन। तेकर पछाइत हमरा \nलोकिनक/g243 चाइनीज रे/g304 टोरे/g2धध ट - स/g364ग हाइ , लु िवय ा नामे ि द न क भ ोजन करौ ल ग ेल।  \nछा/g2आआावास साफ -सुथ रा छल ।  कोठ री  सभमे ए . स ी.  निह रहै कारण ओइठाम ओतेक गम/g36ध निह पड़ैत \nअिछ। सभ ज/g26आरी समान ओइ कोठरीमे सुरभ छल।  \nसं/g304थानक भूतलपर रवी/g2धध /g406नाथ टैगोर हॉलमे िन/g2ध4य साढ़े सातसँ आठ बजेक बीचमे जलखै देल जाइत \nछल । जे तेत ेक ज ूश प ी ब ए चा ह ैथ  स े भेटैन ।  भ ारतीय  श ा का ह ारी  भ ोजन एकटा गुजराती ठेकेदार /g32आारा देल \nजाइत छल। लगैत छल जेना अपने देशमे खा रहल छी। ओही हॉलम े रोजाना राि/g2आआ भोजनक बेव/g304 था  सेह ो  \nरहैत छल। एव म्   िदन ुक ा  भ ो जना आन -आ न ठा म । \nसं/g304 थानक /g2आआुवार हॉलमे /g262िश/g2आ2ण भाषण होइत छल। समयसँ सभ /g262िश/g2आ2णाथ/g36ध एवम्  /g301 या/g2ण1 या त ा  लोकि न  \nउपस्  ि थत  भ ऽ  जा इ त  छल ा । च ाह एवम ्   कौफीक ह े त ु दू ब ेर अ व काश ह ो इत छल । च ा ह/कौफ ी क अ लावा भि र \nपोख तरह- तरह केर िब/g304 कुटक बेव/g304 था  सेह ो छ ल।  \n१०  अग/g304 त  २०१६ क सं/g304 था न क डी .जी . /g32आारा /g304 वागत भाषणक बाद /g304 फोवेिनय/g363मे भारतीय राजदूत डॉ . \nभी .एस. शंषि/g406 /g32आारा भारत /g304लोवेिनय/g363 स/g294 ब/g2धध धपर संि/g2आ2/g290 त चच/g36आ कएल गेल। त/g319ुपरा/g2धध त /g304 लोवेिनय/g363क िवदेश \nमं/g2आआालयमे डी .ज ी. /g2आणीए/g2धध /g401ेज वे/g2धध डेज /g32आारा /g304 लोवेिनय/g363 एवम्  अथ/g361 संकट िवषयपर भाषण भेल। भोजनोपरा/g2धध त /g262ो .  \nजोज ि/g391कर /g32आारा  Innova tive Cron Border i-Resion Development  िवषय प र भ ाषण भेल ।    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nराितमे /g304 वा ग त  एवम्   राि/g2आआ भोजनक काय/g361/g3ध9मक बाद सभ गोटे िव/g2आणाम केलॱ। भोरे उिठ हम सभ \nआसपासक जगहमे टहलए िनकललॱ। अकास /g304 व/g2ण4 छ छल। वायुम/g2ध3 डलमे केतॱ /g262दूषण निह। अकासक तारा \nसभ चकमक देखल जा सकैत छल। हवामे जे ताजगी छल ओकर अनुभव श/g292 द स ँ  न ि ह  कए ल  जा स कैत  \nअिछ। मुदा ओ/g2आ4ौ पाक/g361मे एकटा िभखमंगा सन बेकतीक/g243 पुरान -धुर ा न  ओढ़ ना ओढ़ ने स ूतल द े ख िलऐ। कहब ी  छ ै  \nजे ग ेल ॱ न ेपा ल ,  कपार ग ेल  संगे..!  \n/g304 लोवेिनय/g363 बहुत छोट सन देश अिछ मुदा आिथ/g361क दृि/g303 टमे उ/g3ध2त देशमे अबैत अिछ। ई देश यूरोिपयन \nयूिनयनक िह/g304 सा  अि छ  एवम्   ओ इठ ामक मु /g406ा यूरोडालर अिछ। सभ िकछुक अछैतो ओ/g2आ4ौ अभागल लोक \nपाक/g361मे अनाथ जक/g363 सूतल देखाएल , से देख आ/g2आ6य/g361मे पिड़ गेलॱ।  \n११  सँ सोलह अग/g304 त  २०१ ६  ई. क बीच /g304 लो व े ि न य ा सँ  बा ह र ि व य ा न ा ,  /g294 युिन/g304 क , मेिनस जेबाक काय/g361/g3ध9म \nछल। सम/g304 त या/g2आआामे /g2आणी अि/g2आधन /g2आणे/g303 ठ ज ी ह मरा ल ो कि न क  संगे र हैथ।  हुन का  स ंग े एकट ा  गाइड छल  एव म ्  \nगाड़ीक /g401इवर रहए जे अपना -आपमे मन ो रंजक छ ल  एवम्   बहुत र ा स ज ानक ारी  दै त र ह ै छल ।  \n९ अग/g304 तक सायंकाल हमरा लोकिन सीटी से/g2धध ट र घ ुमैले  ग े ल ॱ । स ड़कपर कात े - काते चलैमे अ/g322ुत \nआन/g2धध द  आ ि ब  रह ल  छ ल।  स ड़कक का ते -का त े स ाइि क ल  च लेब ाक हेतु अलग प/g363ित छल। /g399ैिफक क/g2धध /g399ो ल \nिस/g304 टममे एहेन बेव/g304 था छल जे पदया/g2आआी सड़क पार करबाक सूचना खीच दबा कऽ दए सकैत छल। अलग \nजा इ बला  ल ोक स भ हम रा ले ा क िनक स ंग  ब हुत  न ीक बेव हार करै छ ला ।  \n/g399ैिफक क/g2धध /g399ोलमे से/g2धध स र ल ागल छ े लइ। ज इ  कार सभमे अ न ुमित क चीप छ ल ,  तेकर ा  चेक /g290 वाइ/g2धध ट प र \nअिबते र/g304 ता खुिज जाइत छल। शेष लोकक/g243 अपन कागजात देखबए पड़ैत छल। तेकर बादे अह/g363क गाड़ी \nआगू बिढ़ सकैत अिछ। जँ सड़कपर यातायात िनयमक उ/g29धलंघन करैत पक ड़ल जाएब तँ तुर/g2धध त  स ा य र न  ब ि ज \nउठैत छल आ ओइसँ उवरक हेतु भारी जुम/g36आना ३०  यूरोड ालर अद ा  करए प ड़ ैत छ ल । \nसड़कक कातमे िकंवा कोनो पाक/g361मे लघुशंका करब िव/g29ध कुल  मन ा  छ ल। एम ह र-ओमहर  जा इ त  का ल \nपिरचय प/g2आआ लटकौने रहैत छेलॱ जइसँ असानीसँ पिहचान भऽ सकए। /g304 लोवेिनय/g363क सरकारमे िवषय व/g304 तुक/g243 \nिवशेष/g2आ3 सभक/g243 मं/g2आआी , सि चव बनौल ज ा इ त  अिछ। सरका र  बद लल ा पर ओ सभ अपन पुरन ा  का जपर  आपस \nलौट जाइत छैथ। यूरोिपयन पुिनयनक संभावी सभ रा/g303 /g399मे एके िब/g2धध दुपर टै/g2ण0 स लेबाक पर/g294 प रा अ ि छ ।  स ंस द क \nदू सदन अिछ। रा/g303 /g399 प ि त ,  मं/g2आआीक अलाबा नगरपािलका होइत अिछ। ओइठाम रा/g2ण6 य  नि ह अि छ। \nशहरमे पीबक पािनक आपूित/g361क उ/g2आ4म बेव/g304 था अिछ। पद या/g2आआीक बहुत स/g294 मा न  कए ल  जा इ त  छ ल। \nयिद कारसँ चलैत बेकती कोनो पद या/g2आआीक/g243 देखैथ तँ तुर/g2धध त गाड़ी रोिक कऽ सड़क पार करबाक आ/g391ह \nकरैथ।  \n११  अग/g304 त  २००९  ई. क /g262ात : ६ बजे बससँ सभ गोटे आ/g304 /g399ीयाक राजधानी िवयानाक हेतु /g262/g304 थान \nकेलॱ। सभ गोटेक आपसी सहमितसँ ओइ िवदेश काय/g361/g3ध9मक हम मुिनटर रही।  स भसँ प िहने तैय ार भ ऽ  आ ग ू  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \nआिब कऽ आर लोक सभक/g243 शी/g392 चलबाक हेतु /g262ेिरत करी। समयक /g262ित िन/g303 ठा ओइठाम बहुत आव/g302 य क \nछल ,  अ/g2धध यथा लोक हँसीक पा/g2आआ भऽ जाइत छल।  \nिवयाना आ/g304 /g399ी य ा क र ा जधा न ी  ि थ क । एकर अवाद ी  १ .८ करोड़ अिछ। विल/g361नक बाद िव/g2आधमे सभसँ \nअिधक जम/g361न भावी लोक ऐठाम रहै छैथ। आ/g304 /g399ीयाक पूव/g36ध भागमे ि/g304 थत िवयाना अनेको अ/g2धध तर/g36आ/g303 /g399ीय सं/g304 था क \nमु/g2ण1 या लय  अ ि छ। २ ० ०१  ई . मे युने/g304 को एकटा िव/g2आध धरोहर घोिषत केलक।  \nिवयानाक/g243 संगीतक नगर सेहो कहल जाइत अिछ। िव/g2आध /g262िस/g320 मनोवै/g2आ3ािनक - /g260ाइड ओहीठाम ज/g2धध म ल  \nछला। िवयाना दुिनय/g363कमे उ/g2ण4 च जीवन /g304 तरक हेतु /g262िस/g320 अिछ।  \n२० ० ५  ई. क एक अ/g2धण ययनक अनुसार दुिनय/g363क सव/g3ण6/g2ध4 कृ/g303 ट  र ह ै जोगर श ह र म े ए कर न ा ओ ं आ एल छ ल ।  \nअमेिरकाक सैन /g260ैिस/g304 को  ए वम्   कनाडाक वानकोमेर ऐ ट/g312रक आन शहर सभमे अिछ। /g262ित वष/g361 ३ . ७ कर ोड़ \nपय/g361टक ऐ शहरमे /g410मण हेतु अबैत रहै छैथ ।  \nसा य ंक ा ल ५  बजे आ/g304 /g399ीयामे भारतीय राजदूत /g2आणी सौरभ कुमारसँ दूतावासमे हमरा लोकिनक भ/g243ट भेल। \nसभ गोटेसँ पिरचयक बाद जलखैक बेव/g304 था रहइ। िवयानक बारेमे आव/g302 यक जानकारी सेहो हुनका मा/g2धण य मस ँ \nभेल ट ।  \nभा रत एव म्   आ/g304 /g399ीयाक पार/g304 पिरक स/g294 ब/g2धध धक चच/g36आ करैत ओ /g304 प/g303 ट  केलैन  जे २०० ० भारतीय ओ इ  \nदेशमे रिह रहल छैथ। भारत /g410मण हेतु वीजा देबामे कोनो देरी निह होइत छल ओ अिधक/g364श लोकक/g243 ओही \nिदन वीजा भ ेट  जा इ त  छल।  \nराजदूत महोदय हमरा लोकिन /g32आारा पूछल गेल केतेको िज/g2आ3ासाक उ/g2आ4र दैत रहला। दूतावासक बाद \nहमरा लेाकिन नगर /g410मण हेतु िवदा भेलॱ। ओइ /g3ध9ममे पुरना महल देखलॱ जेतए -स ँ  ८ ०० स ा ल तक ओइ  \nदेशक शा सन भेल  छल। \n/g262धानमं/g2आआी आवास एवम्   संसद भवनक/g243 एकदम समीपसँ हम सभ देखलॱ आ सुर/g2आ2ाक/g243 जे ताम -झ ाम अपना \nदेशमे अि छ ,  से ओतए केतौ निह बुझाएल। शहर एकदम /g304 व/g2ण4 छ , मनोरम। लोकक अवादी बहुत कम। र/g304 ता म े \nतँ मुि/g302 क ल स ँ  ि कय ो  द ेखाइ त।  ख े त  स भ ह ि र अर कंच न । ब ीच -बीच म े के तौ- केतौ  ग ाम सभ ,  जेहो छोट-छो ट म ुदा \nप/g312ाक घर सभ दश/g361नीय दृ/g302 य उ/g2ध4प/g3ध2 करैत छल। सभ घरपर सौर ऊज/g36आक उ/g2ध4 पादनक बेव/g304 था छल। र/g304 ता  \nभिर पवनच/g312ी /g32आारा िव/g324ुत ऊज/g36आ उ/g2ध4 पादनक बेव/g304 था देखाएल। य/g2आआ-त/g2आआ ि/g32आतीय िव/g2आध यु/g320क /g304 मृि त  अवशेष \nभरल  छल ।  \nसड़ कप र ३५ टा भारतीय हुजुम जखन चलैत छल तँ अभूतपूव/g361 दृ/g302 य भऽ जाइत छल। देशक /g262ाय : स भ \nरा/g2ण6 य क लोक  हमरा  सबहक स ंग े  छल ा । अ ि ह न ा  स ड़ कपर  चल ैतक ाल ि व य ा न ा क  फ ूट-प ाथ प र एकटा  पंजा ब ी  \nदोकान केने छला। हमरा सभक/g243 िह/g2धध दी म े गप कर ैत  सुिन बहुत /g262स/g3ध2 भेला। गप -स/g290 /g290 क /g3ध9ममे अपन परेशानी \nसभ /g301 य/g2ण0 त  करैत रहला ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nस/g294 पूण/g361 यूरोप एक दोसरसँ जुड़ल अिछ। सड़कक मा/g2धण यमसँ पूरा यूरोप घुिम सकैत छी। म/g29ध टी पा ल  \nइ/g2धध /g399ी वीजा भेटैत छइ। जिहना अपना देशमे एक रा/g2ण6 यसँ दोसर रा/g2ण6 य  जा इ छ ी तिह न ा  ओ तए एक देश स ँ  \nदोसर देश घुिम सकै छी। दूरगामी बस सभक /g401ाइवरक/g243 दूटा या/g2आआाक बीचमे आधा घ/g2धध टाक कानूनी िव/g2आणाम \nदेल ज ाइत छइ।  \nआसपासक घर सभमे फलक बगीचा छल। िन/g2ण4 च/g363 मे फ ल  स भ क प थ ा र  रह ैत  छ ल। सड़ कक क ा त े -\nकाते हम सभ चली तँ लोक सभ आ/g2आ6य/g361चिकत भऽ देखैत रहै छल। िकयो -िकय ो क ह ैत  ज े ओ इ ि/g2ध3 डयाक/g243 \nजनैत अिछ िकंवा इि/g2ध3 डया गेलो अिछ। मुदा सबहक मुखम/g2ध3 डलपर एकटा स/g2ध4 का र क भ ा व  भेटै त  छ ल जेकर ा  \nिबसरब अस/g294 भ व. . . । \n१२  अग/g304 त  २००९ क हमरा लोक ि न क पिहल प ड़ाव छ ल - य ूनीड ो  (United Nations in Destrial \nDevelopemant Organization) संयु/g2ण0त रा/g303 /g399 संघ क अध ी न  य ूनीड ो  अ/g2धध तर/g36आ/g303 /g399ीय /g304 त रप र ग र ी ब ी  ि न व ा र ण  \nहेतु औ/g324ोिगकरणक िवकास हेतु काय/g361रत्   अि छ।  जन वरी  २० १ ७  त क भार स िहत  १६८  देश ऐ सं/g304 था क  \nसद/g304 य छैथ। सं/g304 थाक िनदेशक /g32आारा /g262/g304 तुितकरणक /g3ध9ममे मूलत : िन/g309िलिखत िवषय उभरल - \n१.       वत/g361मान पिरवेशमे सरकार सबहक मह/g2ध4 व  ब ढ़ ल  अिछ कारण बाजार आधािरत नीित /g304 वयंमे अपूण/g361 \nअि छ ।  \n२.      यूिनडो सद/g304 य देश सभक/g243 उ/g2ध4 सािहत कए सकैत अिछ मुदा असल काज तँ देश सभक/g243 /g304 व य ं  \nकरक हएत ।  \n३.       वायुम/g2ध3 डल पिरवत/g361नक खेती -वाड़ीपर जबरद/g304 त /g262भाव अिछ।  \n४.      ऊज/g36आ उ/g2ध4 पादनक ताधैर मह/g2ध4 व  निह ह एत  ज ा ध ैर एकर स/g2आ2म उपयोग निह हएत।  \n५.      भारतमे अि/g260कोसँ कम /g262ित बेकती उपल/g292 ध अिछ। भारतक /g262गित हेतु ऊज/g36आ उ/g2ध4 पा द न  ओ  \nउपलि/g292 धमे वृि/g320 आव/g302 य क अिछ। \n६.      गरीबी ओ ऊज/g36आमे अ/g2धध यो/g2धध या/g2आणय स/g294 ब/g2धध ध  अ ि छ ।  \n७.      /g262/g2ध4 येक घरमे सौर ऊज/g36आ लगौल जाए।  \n८.       काय/g36आलय  एवम्  दोकानक काय/g361विध घटा कऽ ऊज/g36आ /g301 ययक/g243 सीिमत कएल जाए।  \n९.       भारतक िकछु रा/g2ण6 य जेना महारा/g303 /g399 , जुजरात आन सात रा/g2ण6 य स ँ बेहत र  कऽ रहल  अ ि छ।  \n११  अग/g304 त क ि दन ुका  भ ो जन  एकट ा  भ ा र त ी य  भ ो जनाल य म े  छ ल । ओ कर संचा लक ए कट ा भ ा र त ी य  युवक \nछला जे ओइठाम होटल मैनेजमे/g2धध ट  करबाक ह े त ु ग ेल  रह ै थ  आ  प ढ़ाइ प ू रा  कए भ ो जन ाल य  चल ब ए लग ल ा ।  ओ  \nअपन /g262यासमे पूण/g361 सफल छला। होटल खूब चलैत छल। उ/g2आ4म कोिटक भारतीय भोजनक बेव/g304 था  छल ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nमुदा दोसर िदन एकटा चाइनीज भोजनालयमे खेनाइक बेव/g304 था छल। शाकाहारी लोकक सं/g2ण1 या  आ धा -आ ध ी \nछल  ओइम े ६-७  टा तँ क/g326र शाकाहारी छला।  \n.. एकटा ह/g363ड़ीमे भात राखल रहइ। वैरा कहलकै जे आधा िदस तँ अ/g2ध3 डा  सिहत  भ ा त  अि छ  आ  आ ध ा  \nिबना अ/g2ध3 डा बल ा।  \nई बात सुिन कऽ हम आ हमर एकटा दि/g2ण4 छन भारतीय िम/g2आआ कड़ा िवरोध कएल , आि खर ऐ  बात क क ो न  \nगारंटी अिछ जे ए/g312े ह/g363ड़ीमे राखल दू तरहक भात उलैट निह गेल हएत आ छूितक तँ  बाते छ ो ड़ ू।  \nहम  सभ  ४ -५ गोटे भोजनपर सँ उिठ गेलॱ। तैपर आयोजनक लोकिनक आ/g391ह भेल ज े हम सभ कमसँ \nकम जूसे पीब ली। मुदा बादमे ओकर भूगतान लऽ कऽ िबबाद भऽ ग ेल जे मुि/g302 क ल सँ  समट ल । \nअसलमे शाकाहारी लोकिनक/g243 सभटा क/g303 ट  ब ुझ ा  ि स व ा य  भ ा रत ी य  ह ो टल  स भ म े।  द ो स र ठ ा म  तँ श ा का र ी क  \nसही माने घा स - फूस बुझल जाइक। जँ अह/g363 छ/g363ित सकब तँ अह/g363 जानी। जय हो , श ाक ा ह ा री  ब ा ब ा .. .। \nभोजनक मामलामे सभसँ नीक बेव/g304 था  सल ोिवन यामे छ ल।  ओइ ठ ाम भोरक जलख ै  ए व म्  राि/g2आआक भोजन \nगुजराती होटलसँ /g301 यवि/g304 थत छल तँए अित /g26आिचकर छल। ओ/g2आ4ौ िदनुका भोजनक हेतु चाइनीज भोजनालयक \nबेव /g304 था छल जेतए हमरा सन शाकाहारी /g262ाय : भूखले रि ह जाइत छेलॱ। ऐ आ श ा म े जे र ा ि त म े सभ  सधा \nलेबइ। बाहर खाएब िकंवा पािनय/g244 पीब बड़ महग रहइ। एकटा कौफ ीक हेतु तीन यूरोडालर यानी भारतक \nलगभग २७ ०  /g26आपैआ होइत छल जे बड़ महग बुझाइत छल।  \nजखन- कखनो कोनो बैसक वा सरकारी काय/g361/g3ध9म होइत छल  त ँ पा ि न ,  चा ह,  कौ फ ी ,  िब/g304 कुटक बेव/g304 था  तँ \nरिहते छल। नगर /g410मणमे सेहो आयोजक /g32आारा सीिमत मा/g2आआामे पािनक ब/g2धध द  ब ो त ल द ेल जा इ क।  ओ इ स ँ ब ेस ी  \nपीब त ँ क ी न ए  पड़त । द ाम-पुछू न ि ह। ट के स ेर  भाजी ,  ट के सेर ख ाजा।  \n१२  अग/g304 त  २००९ क द ुपहिरय ा क भ ोज न क ब ा द  आइ . ए.ई.ए.  (International Atomic Energy \nAgency) क िनदेशक /g32आारा /g410मण छल। ओ भारतीय छला। ओइठाम नौकरीसँ पिहने भारतीय /g262शासकीय \nसेवा क अ िधकार ी  रहैथ,  आ तँए भारतीय पिरि/g304 थितसँ पूण/g361 अवगत रहैथ। ओ तरह -तरहसँ नािभकीय ऊज/g36आक \nरचना/g2ध4 म क उ प योगक ि वष यप र अपन  िवचार रखैत  ऐ ब ा त पर ज ोड़ दै त र हैथ जे दुिनय/g363मे जइ /g262कारसँ ऊज/g36आक \n/g262योजन बिढ़ रहल अिछ , तइमे नािभकीय ऊज/g36आक रचना/g2ध4 मक /g262योग अिनवाय/g361 भऽ गेल अिछ। \nतेत ब े निह ,  केतेको /g262कारक िचिक/g2ध4 सीय ज/g363च एवम्  उपचारमे सेहो एकर उपयोिगता मह/g2ध4 वपूण/g361 अिछ।  \nभाषणक बाद /g262/g302 न पुछबाक पिरपाटी छल जइसँ बिढ़य/g363 बात  ई छ ल ज े यू.एन.ओ. क सं/g304 था म े रिहते ा  ओ  \nभारतीय िहतक /g262ित बहुत संवेदनशील रहैथ।  \nआइ.ए.ई. ए. क मूल उ/g319े/g302 य शाि/g2धध त हेतु आरािवक शि/g2ण0 तक /g262योग िथक। एकर /g304 थापना संयु/g2ण0 त रा/g303 /g399  \nसंघक /g304 वाय/g2ध4 व सं/g304 थाक /g26आपमे सन्  १९५७ ई. मे भेल। िवयानाक दश/g361नीय /g304 थान सभमे मह/g2ध4 वपूण/g361 अिछ , हसवग/g361 \nसा/g411ा/g2ण6 य क राज  महल.. . ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \n१२ ७ ९  ई.स ँ लगा त ार क ोन ो -ने- कोनो राजाक शासन के/g2धध /g406 रहल ई महल सं/g262ित आ/g304 /g399ीयाक रा/g303 /g399 प ित क \nसरकारी आवास अिछ। ऐ महलमे नाना /g262कारक /g294 यूिजयम केर अलावा आवासीय अपाट/g361मे/g2धध ट  स भ  अि छ ।  \nराजमहलक अ/g2धध दर साव/g361जिनक पूजाक /g304 था न अ ि छ जैठ ा म आम जनत ा  आ ि ब  ज ा  स कैत  अिछ। र िब  ि द न -के \nओइठाम संगीत काय/g361/g3ध9म सेहो आयोिजत कएल जाइत अिछ। राजमहलक अ/g2धध दर सीसी /g294 यूिज य म  अ ि छ  जे ९  \nबजेसँ स ायं ५ .३० बजे तक आम जनता हेतु खुलल रहैत अिछ। सीसी /g294 यूिजयमक अ/g2धध दर  ऑ ि डयो ट ूर स ँ \nबह ुत  रा स ज ानक ारी भे ट ै त अि छ। म हलक अ/g2धध द र  प ुरना खजाना  एव म ्   ओइम े राख ल  राजमुकुट ओ रा जक ीय \nव/g304 वा सभ दश/g361नीय िथक।  \n१३  अग/g304 त  २००९  क आठ बजे हम सभ िवयानासँ /g294 युि न ख ( जम/g361नी ) हेतु बस /g32आारा /g262/g304 था न  के ल ॱ । \nलगभग प/g363च /g294 युिनख ि/g304 थत भारतीय क/g364सुलेट जेनरलक काय/g36आलय पहुँचलॱ। ओइपर फहराइ ितरंगा झण् ड ा \nफटिकयेसँ देखा रहल छल। आपसी पिरचयक बाद क/g364सुलेट जेनरल  महोदय भारत -जम/g361नीक आपसी स/g294 ब/g2धध ध  \nएवम ्   वत/g361मान आिथ/g361क पिरवेशमे तेकर मह/g2ध4 व  एव म ्  अनतर/g36आ/g303 /g399ीय मह/g2ध4 वपर सारगिभ/g361त भाषण देला।  \nहुनकर कहब रहैन जे जम/g361नी संगे भारतक पुरान स/g294 ब/g2धध ध रहल अिछ। जम/g361नीमे सं/g304 कृत अ/g2धण य यन  ए वम्  \nअनुस/g2धध धानक अित /g262ाचीन इितहास रहल अिछ। दुनू देशक/g243 जनत/g364ि/g2आआक शासन प/g320ितक अलावा स/g364/g304 कृि त क  \nएवम ्   नैितक मू/g29ध यमे अनु/g264पता अिछ। संगे ईहो कहल रहैन जे भारतीय /g32आारा जम/g361नीमे कएल गेल िनवेशसँ \nतुलना/g2ध4 मक दृि/g303 टये अिधकर तर जम/g361नक/g243 नौकरी भेटल अिछ वन/g304 पित भारतमे जम/g361न िनवेश /g32आारा कमतर \nभारतीयक/g243 जीिवका भेटल अिछ। ओ अितशय आ/g391ही एवं सरल सोभावक लोक छला।  \nकाय/g361/g3ध9मक बाद चाह -पान चलल आहमरा लोकिन होटलमे राि/g2आआ िव/g2आणामक हेतु चिल गेलॱ।  \n१३-१४  अग/g304 तक राि/g2आआमे हम सभ /g294 युि न खमे रह ल ॱ । ह ोट ल  आल ोशा न  छ ल । ल ानग ृ ह म े छ ो ट-सँ -पैघ \nनापक त रह - तरहक/g243 तोिलया राखल छल। कोठरीमे िमनीवार छल। पीबैबला घरेमे बैसल पीब सकैत छल , मुद ा  \nसबहक पाइ जायकाल चुकता करैक पड़ैत। भोरक जलखैक गु/g29ध क  न ि ह द ेब क र हइ ।  जलख ैक जग ह िवश ा ल  \nकाय छल आ  ओइम े जलखै क सामानक भ रमार छ ल। जे खाउ ,  जेतेक खा उ। फल  खाउ ,  फलक रस \nपीबू,  अ/g2ध3 डा खाउ। /g409ेड सबहक तँ तेतेक िकिसम रहै जेकर वण/g361न किठन अिछ।  \n/g294 युि न खक होट ल  स ब हक सा ज- स/g2ण6 जा िवयानासँ बेहतर रहइ। चाहक िव/g2धध यास सभमे भारतीय दाज/g361लॴगक \nचाहक पुिड़या सभ सेहो रहइ। लोक सभ सु/g2धध दर नमगर ओ /g304 माट/g361 छल। बड़का -बड़का मौल सभमे व/g304 तुक \nभरमार छल।  जे चा ह ी  ि लअ ,  म ुदा दाम भ ार त सँ ब ेि स य े रह इ। \nइले/g2ण0 /g399ॉ ि न क साम ा न  सबह क भरमार र ह इ ,  मुद ा  महग । त ख न की लेल ज ाए?  तरह-त र हक चॉकल ेट सभ \nलेलक,  सनेस ह ेतु।   \n/g294 युिनखक वीयर हॉलमे हजारो आदमी एकठाम बैस कऽ दा/g26आ पीबैत अिछ। हमर िकछु सहयोगी सभ \nउ/g2ध4 सुक ता वस  ओ कर ा  द ेख ब ाक ह ेत ु राि त म े ग ेल ा  मु द ा  ल ौ ट ल ा  प छ ा इ त  अ फ श ो स  करैत  रह ैथ  जे ब ेक ा रे ग ेल ॱ ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \nस/g294 पूण/g361 वातारण दुग/g361/g2धध धसँ भरल छल। हम आ हमर /g26आमेट ओइ समयक/g243 सुतमो उपयोग कऽ /g262ाय : ब ेहतर \nिनण/g361य लेने रही।  \n/g294 युिनखमे सालमे एकबेर वािष/g361क वीयर उ/g2ध4 सव अ/g303 /g399वरल/g304 ट होइत अिछ। /g262ाय : िसत/g294 बरक म/g2धण यसँ शु/g26आ \nभऽ अ/g2ण0 टुवरक /g262थम स/g290 ताह तक चलैत अिछ। ऐमे दुिनय/g363 भिरसँ ६  करोड़ सँ अ ि धक ल ोक भ ा ग  लइ छ ैथ। \nवावेिरयन सं/g304 कृितक ई एकटा मह/g2ध4 वपूण/g361 अंग अिछ।  \nऐ उ/g2ध4 स व मे तरह-त रह  केर खेल -ध ुप,  नाना /g262कारक भोजनक अितिर/g2ण0 त मनोरंजनक अनेकानेक िवक/g29ध प  \nसुलभ  रहैत  अ ि छ।  \n१४  अग/g304 त  २००९  ई. क /g262ात :का ल  ९ .३ ०  बजेसँ जम/g361नीक चै/g294 बर ऑफ कामस/g361 ए/g2ध3 ड इ/g2धध ड/g304 /g399ी  \nवयािरयाक सभा गृहमे सं/g304 थानक अ/g2धण य/g2आ2 भाषण छल।  \nउपरो/g2ण0 त सं/g304 थाक/g243 जम/g361नीक ३.३ ० क/g294 पनी सद/g304 य  छ ल।  पेिरसक  सी.सी.आई.क आ द ई  अपन ा  त रहक \nसं/g304 थानमे दोसर /g304 थानपर छल। जम/g361नीक एकीकरण एवं तेकर /g262भावक िवषयमे ऐ बैसारमे िव/g304 तारसँ चच/g36आ \nभेल ।  \nपि/g2ण4 छमी जम/g361नी अपे/g2आ2ाकृत अिधक समृ/g320 अिछ। पू. जम/g361नीक आिथ/g361क ि/g304 थित तखनो खा/g304 ता -हाल छल ।  \nतँए एकीकरणक बाद पि/g2ण4 छमी जम/g361नी िदसुका लोक सभ एकीकरणसँ अ/g262स/g3ध2ता /g301 य/g2ण0 त  कर ैथ ।  \nजम/g361नीक/g243 /g294 युिनखम े घुमैत  ह मरा लोकिन ओलि/g294 पक खेलक /g304 थान देखलॱ। /g294 युिनखक टे/g2ण0 नीकल /g294 युि ज यम  \nदेखलॱ। ओइमे िव/g324ुत उ/g2ध4 पादनक /g301 यवहािरक वण/g361न छल। अलग -अलग तलपर नाना /g262कारक व/g304 तु सभ \n/g262दश/g361नीक हेतु राखल छल। वायुयान , रेल,  जल- जहाज सिहत अनेकानेक व/g304 तुक जम/g361नीमे अिव/g303 का र  ए व ं \n/g262योगक  जा न कारी  ल ै त ,  देखैत चकिवदरो लािग जाइत छल। िन/g2आ6य ओ सभ केतेको /g2आ2े/g2आआमे हमरा सभसँ बहुत \nआगू छला। भऽ सकैए जे लोक यूरोपक /g262ित अनेकानेक धारणासँ पूव/g36आ/g391िहत हो , पर/g2धध तु ह मरा केतौ  \nरा/g304 ता , ह ो टल ,  चौबिटयामे कोनो अभ/g406 निह देखाएल। ओइ तुलनामे तँ िद/g29ध ली  िकंव ा  आसप ा स क पिरि/g304 थ ि त  \nअि त शय ि चं ताजनक अिछ।  \nओइठामक लोक सभ काय/g361क /g262ित िन/g303 ठावान एवं पिर/g2आणमी छैथ। तेतबे निह , /g301 यथ/g361क िबबादसँ सेहो कोनो \nमतलब निह। ओतेक िदनमे मा/g2आआ एक िदन िवयानामे पुिलसक ज/g2ध4 था देखबामे आएल जे कोनो /g262द/g361शनक/g243 \nिनयंि/g2आआत कए रहल छल। अपना सभ ओइठाम जक/g363 य/g2आआ -त/g2आआ सव/g361/g2आआ पुिलिसया हुजुम िकंवा सुर/g2आ2ाक तामझाम \nकेतौ न ि ह  दे खब ा म े आए ल।  \nआ/g304 /g399ीयाक /g262धानमं/g2आआीक घर तक अपिरिचत लोक सभ बेरोक -टोकक चल जाइत छल। मं/g2आआी सभ \nमे/g399ोरेलसँ काय/g36आलय अबैत - जा इत छला।  \nभो रे - भोर केतेको काय/g36आलयमे लोक भरल आ काय/g361रत भऽ जाइत छला। साइिकल चला कऽ /g301 या य ा म  \nकरब आम बात छल। साइिकलक हेतु सभठाम अलग र/g304 ता छल। सभस ँ बेसी जे आकष/g361क बात छल से ई  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nजे लोक सभमे /g301 यथ/g361क अहंकार निह छल। सरल एवं सहज /g26आप/g243 लोक बेवहार करैत छल जेकर अनमान \nदेिखए कऽ भऽ सकैत अिछ। ओइ सभ शहरमे जनसं/g2ण1 या कम अिछ। तँए  ओकरा /g301 यवि/g304 थ त करब िकंव ा  \nओकरा लेल बेव/g304 था करब अपे/g2आ2ाकृत असान अिछ। मु/g2ण1 य शहरक/g243 जँ छोिड़ दी तँ बीचक र/g304 ता  स भ मे  \nमुि/g302 क लसँ लोक  द ेख ा इत ।  ह ँ !  स/g290 ताह/g364तक दृि/g303 ट  अ ल ग  र ह ै त छ ल । \nशुकक राितमे वा/g304 तवमे माछी जक/g363 लोक मन भनाइत रहै छल। शिनक भोरे लगैत जेना पूरा अवादी \nशहर छ ोिड़ कऽ  के त ौ  भा ि ग  रहल अि छ। िकयो क ारस ँ , ि कयो िमन ी  ब ससँ ,  िकयो कारमे /g399ाली लटकौने लोकक \nहुजुम देखाइत छल। स/g290 ताह/g364त िबताएब हेतु कोनो झील , कोनो रमणीय /g304 था न  व ा  क ो न ो  द ो स र  श ह र ज ा  र हल \nछल। झीलक आसपास लोक पटोटैन देने रौद सॲखैत रहै छल। समु/g406म े अित तीव/g362 गितसँ /g304 व च ा ि ल त  न ा ह  \nसभसँ लोक सभ जल /g3ध9ीड़ा करैत देखाइत। ओकर वेग आ ओइमे सभ ल ोकक दु/g304 साहस /g262शंसनीय छल। \nगोराय लोक ब ड़  मोटाएल दे खाइत छल ,  से देख दुख ओ आ/g2आ6य/g361 होइत छल , जे एतेक स/g294 प/g3ध2 पिरवेश रिहतो ई \nसभ शारीिरक /g26आपसँ अ/g2आ2म जक/g363 रहबाक कारण केतेको सुखसँ वंिचत हएत।  \nयए ह सभ देखै त-सुनैत हम रा सबहक स म य ि न कैल  जा इ त  छल।  \n१५  अग/g304 तक /g304 वतं/g2आआता िदवस समारोहक अवसरपर हमरा लोकिन पुन : भारतीय क/g2धध सुलेट  जेनरलक \nओइठा म  प ह ुँच लॱ ,  जैठाम झ/g2ध3 डो/g2आ4ोलन भेल आ भारतक रा/g303 /g399 पित महोदय क संदे श प ि ढ़ कऽ  सुन ौ ल गेल । \nत/g319ुपरा/g2धध त िम/g303 ठा न भ ोजन भेल  ए व ं आ प स ी  ग प स भ सेहो भेल। काय/g361/g3ध9मक समापनक बाद नगर /g410मण करैत \nहम सभ स/g29धजवग/g361क हेतु /g262/g304 था न  केल ॱ।  \nस/g29ध जवग/g361 आ/g304 /g399ीयाक चािरम सभसँ पैघ शहर अिछ। ि/g32आतीय िव/g2आधयु/g320क दौरान ७ ६ ० ०  घर /g2ण3 व/g304 त  भ ऽ \nगेल ओ ५ ५ ० लोक मारल गेला। शहरक अिधक/g364श घर /g2ण3 व/g304 त भऽ गेल। ि/g32आतीय िव/g2आधयु/g320क बाद स/g29ध जवग/g361 \nस/g29ध जवग/g361रा/g2ण6 यक राजधानी बनल। िव/g2आध /g262िस/g320 गायक मोजाट/g361क ज/g2धध म  अ ही शहर म े भेल छ ल। २ ७  जन वरी \n२० ० ६ क मोजाट/g361क २ ५ ०  मा ज/g2धध म  समा र ोह  ध ूम - धामसँ मनौल गेल छल। हम सभ मोजाट/g361क घर देखए \nगेलॱ। ओइ घरक/g243 अ/g322ुत /g26आपसँ सुरि/g2आ2त राखल गेल अिछ। घरमे माजाट/g361 /g32आारा /g262यु/g2ण0त िकछु वा/g324 यं/g2आआ सभ \nलोकक दश/g361नाथ/g361 राखल अिछ।  \nमोजाट/g361क देहा/g2धध त मा/g2आआ ३५  वष/g361क आयुमे भऽ गेल पर/g2धध तु एत बे कम  स म य म े ६ ० ० सँ अि ध क स ंग ी तक \nरचना केला आ पा/g2आ6ा/g2ध4 य कला/g2ध4 म क स ंग ीतपर अि मट छ ा प छ ोि ड़ ग े ल ा ।  \n१५  अग/g304 त  २००९  क ८ ब जे रा ि त म े थाकल ,  झ म ा र ल  ह मर ा  ल ोक ि न  लु िवय ाना आ पस  एलॱ  आ \nसं/g304 थानक छा/g2आआावासमे राि/g2आआक भोजन किर िव/g2आणाम केलॱ।  \n१६  अग/g304 त  (२०१६ ) क/g243 भोरे सात बजे हम सभ बससँ बेिनस देखबाक हेतु िवदा भेलॱ। इटलीक   \nपूव/g3ण6/g2आ4र भागमे ११७  छ ो ट - छोट टापूसँ आ/g2ण4 छा ि द त  ‘ ब ेि न स ’ शहर पूल /g32आारा एक - द ो सरसँ ज ोड़ल अिछ। व ेिन सक \nअवाद ी लगभग ५ ५ हजार छल।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nलुि व य ाना स ँ  वे िनस ज ाइत क ाल १ ८ िक लोमीटरक आव ा- जा ह ी म े लगभ ग ३००० ग ुफा  सभसँ  जुजरए \nपड़ल। बीचमे बड/g361 /g304 थान अिछ जेतए ि/g32आतीय िव/g2आधयु/g320क दौरान १ १ ५ सैिनकक/g243 गािड़ देल गेल छल।   \nअसलमे ि/g32आतीय िव/g2आधयु/g320 ओइठामक लोकक मोनमे गिड़ गेल अिछ। चाहे, अन च ाहे ल ो क ओइ यु/g320सँ \nजुड़ल घटनाक ग/g290 प  करए  लगैत छल । \nदि/g2ण4 छन िदस आ/g29ध /g290 स पहाड़ी /g2आ2े/g2आआ देखाइत छल। शहरमे /g262वेश हेतु बसक/g243 ४ ००  यूरोडालर आ पािक/g361ंग \nहेतु ४ ०  यूरोडालर देबए पड़ल। र/g304 ता म े म कई,  जौ , अंगुरक जबरद/g304 त खेती देखलॱ। जेतए तक दृि/g303 ट  \nजा इ त,  हि र यर कंच न  द ेख ा इत ।  \nवेिनस श ह र तँ जेन ा प ािनम े  ड ु ि ब रहल  अ िछ।  एक  घ रसँ  द ो सर घ र जा इल े पूलक स हारा  ले मए प ड़ ैत। \nजेत ए  पूल न ि ह  अ िछ  ओत ए  नाहसँ  ल ोक एकठ ा म स ँ द ोसर ठ ाम जाइत अ िछ । जेन ा  अप न ा  स बह क ओ तए \nसा इ ि कल र हैत  अ ि छ ,  ति ह ना  ओइठा म  लोक सभ  न ा ह  र खैत  अिछ।  \nवेिनए - क कला/g2ध4 मकता एवं िश/g29ध पकारी अ/g322ुत अिछ। आ/g302 चय/g361 होइत अिछ जे ई शहर पािनमे डुिब िकएक \nने जाइ छइ। म/g2धण यकालीन समयमे वैिनस आिथ/g361क एवं सामुिहक /g262ितिनिधक के/g2धध /g406  छ ल । र े श म ,  मसा ल ा  ए वं \nअनाजक /g262चुर मा/g2आआामे /g301 या पार होइत छल ।  ९ व ॴ  स ँ १७ वॴ शता/g292 दी धिर वेिनस /g262थम अ/g2धध तर/g36आ/g303 /g399ीय आिथ/g361क \nके/g2धध /g406  छल  जइ का रणसँ ई शहर सिदखन आिथ/g361क /g26आपसँ समृ/g320 रहल।  \nतेरहम शबदीमे ऐ ठ ाम ३७ हजार न ािवक ३००० जहाजक/g243 चलबैत छला। वेिनस अपन /g304 वतं/g2आआ अविधक \nदौरान गणरा/g2ण6 य बनल रहल। हल/g363िक बेिनसक लोक आमतौरपर /g26आिढवादी रोमन कैथेिलक रहए मुदा धािम/g361क \nक/g326रता एवं पाख/g2ध3 ड क ह ो तए चलन न ि ह  रह ए।  \n१३ ४ ८  ई. मे /g290 लेग फैल गेल जइसँ भयंकर मृ/g2ध4 यु भेल। १५७५  स ँ १ ५ ८ ४ क ब ीच  फ े र  ई ि व मारी  \nफैल ल  जइमे पचा स  ह जा र आदम ी  मारल  गेल। १६३०  ई. मे फेर /g290 लेग  प स र ल  जइ मे  ब े ि न स क एक  लाख  \nपचास हजार आदमी मारल गेल। नेपोिलयन बोनापाट/g361 संगे यु/g320क बाद वेिनसक ि/g304 थ ित म े कए क ब ेर उ ठ ा-पट क \nहोइत रहल।  \nवेिनसक/g243 महल सभक नीव लकड़ीक बनल अिछ। ई लकड़ी सभ सैकड़ो वष/g361सँ पािनमे डुमल रहलाक \nबाद ो खरापन ि ह भेल अ ि छ।  \nवेिनसमे दुपहरक भोजन एकटा भारतीय भोजनालयमे छल। ओहूठाम पहुँचक हेतु हमरा सभक/g243 नाहक \nमद ैत  ल ेब ए प ड़ ल र हए। भ ोजनक पछा इ त  हम रा लोक ि न  जहाजमे बै स कऽ मुरानो ,  वुर ा नो एवं टास/g3ण6का /g32आीप \nघुमैले िनकैल गेलॱ। मुरानोमे शीशा बनेबाक पुरान पर/g294 प रा  अि छ । \nवुर ा नोमे रंग- िवरंगीघर एवं हथकरघाक सामानक /g262चूरता बुझाएल। टास/g3ण6का /g32आीपपर ऐितहािसक एवं \nकला/g2ध4 क हम/g2ध4 वक केतेको उदाहरणक संग अ/g2ध4 याधुिनकताक /g262भाव देखबामे आएल। जहाजपर बैसल अनिग िन त \nसं/g2ण1 यामे लोकक/g243 जल -/g3ध9ीड़ा करैत देख , ओइठामक लोक सभक/g243 जीबाक अ/g2धध दाज अ/g322ुत छल।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nऐ /g262कार घुिम -िफर ह म स भ एक बेर फेर ९ बजे राितमे किवयाना ि/g304 थत सं/g304 थानक छा/g2आआा -वासमे राि/g2आआ \nिव/g2आणामक हेतु पहुँचलॱ।  \nएवम ्   /g262कारेण िवयाना , झ ुिवख  एवम ्   वेिनस सिहत आसपासक /g262मुख /g304 था न  द ेख -सु ि न  लेल ा क ब ाद १ ७  \nअग/g304 त स ँ २१  अग/g304 त  २० ० ९  तक सं/g304 थानमे साव/g361जिनक मह/g2ध4 व क अ न ेक ा न ेक  ि वष य  स भपर भाषण  भ े ल।  जइ म े \nस/g294 बि/g2धध धत िवषयक शीष/g361/g304 थ िव/g32आान सभ भाग लेला। संगिह लुिवयानाक नगरपािलका , /g292 लेड झ ील एव म ्  कु/g2धध ज क  \n/g410मण सेहो भेल। /g304 लोवेिनय/g363 ि/g304 थत िव/g2आध वेपार के/g2धध /g406  से ह ो  द ेखब ा क  ह ेत ु  ह म रा  लोक िन  ग ेल ॱ । \n२१  अग/g304 त  २००९  क /g262िश/g2आ2ण काय/g361/g3ध9मक समाि/g290 तक संग सभ गोटेक/g243 /g262माण प/g2आआ देल गेल। राितमे \nसं/g304 थानक डायरे/g2ण0 टर जेनरल /g32आारा िवदाइ -भ ोज द ेल गेल।  ओइ मे संग ी त ( ऑके/g304 /g399ा ) क काय/g361/g3ध9म सेहो छल। \nिकछ ु ग ो टे अपनो गीत गौलैन। अ/g322ुत महौल छल। केतेक हृदयसँ हमरा लोकिनक िवदाइ भेल , तेकर वण/g361न \nकरब कि ठन।  \n२२  अग/g304 त  २००९ क शिन िदनक गप छी। सं/g304 थानक ि/g3ध9या -कलाप संप/g3ध2 भऽ गेल छल। आपसी \nया/g2आआा २३ अग/g304 त  २ ००९ क छल। तँए ओइ िदनक उपयोग घुमबा िकखामे भेल। हम सभ गोटे  िव/g302 व /g262िस/g320 \nपा/g29ध टोजना गुफा घुमए गेलॱ। जमीनक अ/g2धध दर बनल ई गुफाक/g243 पैछला २ ००  स ा लक द ौ र ा न  ३ ६ करोड़ ल ो क \nदेख चूकल अिछ। ऐ गुफाक या/g2आआामे डेढ़ घ/g2धध टा समय लगैत अिछ। सुरंगमे बनल र/g304 ता , दीघ/g36आ एवं हॉल \nसबहक /g2आणृखला देखैत बनैत छल। गुफाक अ/g2धध द र  घुमब ाक ह ेत ु छ ो ट स न  र ेल प र  च ढ़लॱ  जे छ ु क -छ ुक करैत  \nहमरा सभक/g243 गुफाक आरामसँ /g410मण करा देलक। उपरो/g2ण0 त /g410मणक माग/g361दश/g361न िव/g2आधक अनेकानेक भाषामे \nउपल/g292 ध  छल। \nओइ गुफाक/g243 देखला , घुमलाक  बाद जे मोनप र छा प  पड़ल से अखन ो  अ ि म ट  अि छ । कला  एवम ्   \nपुरषाथ/g361क अ/g322ुत संगम अिछ ओ गुफा . . ! \n२२  अग/g304 त  २००९ क भ ोरे ह म स भ किवयाना हवाइ अ/g3ध6डापर रही। ओइठाम वायुयानमे संवार भऽ \nपेिरक हेतु िवदा भेलॱ। र/g304 तामे सभ या/g2आआीक/g243 जलखै देल गेल। घ/g2धध टा भिरक ई लघु या/g2आआा देखैत -देख ै त मे बीत \nगेल।  \nफेर हम सभ पेिरस हवाइ अ/g3ध6डापर उतरलॱ। वार -वार ि हदायत द ेल  गे ल जे अपन स म ा न क स ावधान ीस ँ \nर/g2आ2ा कएल जाए  कारण ओइठाम उच/g312ा सभ तुरंत समान गाएब कऽ दैत अिछ।  \nहवाइ अ/g3ध6डासँ बाहर िनकैलते हमरा लोकिनक बस तैयार रहए। सभ अपन - अप न समान र खलक आ \nबस /g32आारा नगर /g410मणपर िवदा भेल। संगमे एकटा माग/g361दश/g361क सेहो छल जे जगह -जगह अबैबला /g262मुख -/g262मुख \nव/g304 तु आ /g304 था न सब हक पिरचय करबैत रह ल । \n/g260/g364सक राजधानी पेिरसक  ‘इफेल ट ा व र’  िव/g302 व /g262िस/g320 अिछ। हमरा लोकिन ओइ टावरपर चढ़लॱ आ \nबेरा - बेरी पेिरस शहरक िविभ/g3ध2 भागक फोटो टावरपर सँ िखचलॱ। टावरक ऊपर तक चढ़बाक हेतु िल/g290 ट क  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \nबेव/g304 था छै िकंवा पएरो िसढ़ीक मा/g2धण य म स ँ  ओइपर चि ढ़  सकै छी । इलेल टा व रक नाओं  ओकर िन म/g36आता \nअिभ यंत ाक न ाओंप र पड़ल अ िछ ।  \n११ ८ ७-८९  ई. क बीच िनिम/g361त एक इलेल टावरक ऊँचाइ ३२४  म ी टर अ िछ । ऐ टावरपर चि ढ़,  घ ु ि म \nहमरा लोकिनक/g243 पेिरस शहरक िवहंगम दृि/g303 ट भेटल। अ/g322ुत शहर अिछ , जइमे लगभग ए/g312े रंग ऊँचाइक महल \nसबहक भरमार अिछ। इलेल टावरक िन/g2ण4 च/g363 म े कएट ा  भ ा र त ी य  स भ  छो ट -मोट  समा न  सभ ब े च ैत  भेटल ा ।  \nपिरसक सीन न द ीपर ३ ७ टा पूल पेिरसमे अ/g2धध दर बनल अिछ। ई नदी पेिरसक मु/g2ण1 य वेपारीक जलमाग/g361 \nअिछ। पेिरस शहरमे /g262यु/g2ण0त पािनक आधा भाग अही नदीसँ अबैत अिछ। गम/g36धक समयमे एतए या/g2आआीगण \nिव/g2आणाम कए अ/g322ुत आन/g2धध द क अ न ु भ व  करै छ ैथ । \nहमर एकटा संग ी स ा ल भिर प ेि रसमे रहल र हैथ ,  तैयो क े तेक ो  चीज निह देख पा ए ल  रहैथ। ह म सभ त ँ  \nमुि/g302 कलसँ बारह घ/g2धध टामे पेिरसक/g243 देखए चलल रही। जािहर छै, केते क देख स ि क त ॱ ।  तथ ा िप मो ट ा - मोटी /g262मुख \n/g304 थान सभ लग बस रोकैत छल आ हमरा लोकिनक गाइड यथा सा/g2धण य ओइ िवषय व/g304 तुक इ ि तह ा स  एव म ्  \nव त/g361मानसँ पिरिचत करबैत छला।  \nनेप ो िलयनक घ र  स ेहो हम  सभ  देखल ॱ जे आ इ - काि/g29ध ह /g304 मा रक भऽ  गेल अ िछ।  ि द न मे भ ो जनक ह े त ु  \nएकटा पािक/g304 तानी भोजनालयमे बेव/g304 था  छ ल ,  म ो न  छह- प/g363च करैत रहए जे खाइ आिक निह खाइ , मुदा भूख \nबहुत लािग गेल छल। अ/g304 तु भोजनमे शािमल भेलॱ। पूण/g361त :  भ ार ती य  शा क ाह ारी एवम ्   अित /g304 वािद/g303 ट  भ ोज न  \nकऽ मोनमे जे संतुि/g303 ट भेल तेकर वण/g361न निह।  \nभोजनोपरा/g2धध त  हम  सभ पुन : घुमए िनकैल गेलॱ। पेिरसक मे/g399ो देखलॱ। दुिनय/g363क सवोलम मे/g399ोमे सँ एक \nपेिरस मे/g399ो रेल मानल जाइत अिछ। ३ ० ०  ि क.म ी . ल/g294 बा /g399ैकपर करीब - करीब ३ ० ०  /g304 टेश न प र ई ठ ाढ़ ह ो इत  \nअिछ ।  \nमे/g399ोक अलावा बस , टै/g2ण0 सी एवं नाह /g32आारा शहरक यातायातक उ/g2आ4म /g262ब/g2धध ध  होइ त  अि छ ।  श ह र मे \nिकरायापर साइिकल देबाक सेहो बेव/g304 था  अ ि छ ,  जइले मामूली शु/g29ध क  ल ेल  ज ा इ त  अि छ ।  \nसायंकाल हमरा लोकिन आपस पेिरस हवाइ अ/g3ध6डापर पहुँच गेल रही। ओइठाम सूय/g36आ/g304 त  आठ  ब ज े तक  \nनिह भेल रहए। तखने हम हवाइ जहाजपर अपन देशक हेतु उिड़ गेल ॱ। अकासमे लटकल सूय/g361 भगवानक/g243 \nबड़ीका ल तक द ेख ै त  रहलॱ . ..।  \n◌ \n  \n३ \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \n  \nिह/g2धध दू मिहलाक/g243 स/g294 पैत म े  अ ि ध क ा र    \nभा रत ी य  समाज म ूल त: पु/g264ष /g262धान रहल अिछ। हजारो -हजार बरखसँ पु/g264षक/g243 चल एवम्   अचल  \nस/g294 पैतपर वच/g361/g304 व छल। समयक संगे ऐ ि/g304 थितमे पिरवत/g361न भऽ रहल अिछ , मिहला स/g294प/g3ध2 भऽ रहल छैथ।  \nवैिदक समयमे पु/g264ष एवम्   मिहलाक/g243 स/g294 पैतपर बराबर अिधकारक चच/g361 अिछ। मुदा मनु/g304 मृि त म े कह ल \nअिछ जे प/g2ण9ी , चाकर ओ अवय/g304 क युवाक/g243 स/g294 पैत निह देबाक चाही। स/g294 पैतपर अिधकारक मामलामे प/g2ण9ी , बेटी \nवा िवधवा िकयो पूण/g361 अिधकार स/g294 प/g3ध2 निह छल। जँ /g304 /g2आआीगणक/g243 स/g294 पैत पर  अि धक ा र स ीि म त छल  आ  ज े त ए \nकनी -मन ी  छ ेलैहो ,  सेहो ओ कर  जीवन- य ा प न ह ेत ु ज ीवन का ल  तक र हैत  छ ल ,  तेकर बाद ओ मूल /g2आणोतक/g243 आपस \nभऽ जाइत  छ ल ।  \nऐ सबहक मूल उ/g319े/g302 य समाजमे /g304 /g2आआीगणपर /g304 वािम/g2ध4 व राखब छल। स/g294 पैतमे अिधकार भेलापर /g304 /g2आआीगणक/g243 \n/g304 वतं/g2आआ आि/g304 त/g2ध4 व बोध हएत जे त/g2ध4 कालीन समाजक/g243 /g304 वी कार निह  छल।  \nिह/g2धध दू संयु/g2ण0त पिरवारमे एक पूव/g361जसँ ज/g2धध म ल ल ोक सभ  होइत छैथ। ऐमे सबहक प/g2ण9ी , अिवव ा ि हत बेटी \nशािमल होइ छैथ। मुदा िह/g2धध दू संद ा य द ा त ा  (Coparce n a ty) ओइसँ ब हुत स ीिमत  ह ोइत अिछ। ओइमे \nबेटा,  पौ/g2आआ , ओ /g262पौ/g2आआ शािमल होइत अिछ। २० ० ५  इ/g304 वी क स ंश ोध न क ब ा द  ब े ट ी  सेह ो  ऐम े शा ि म ल  अ ि छ ।  \n/g304 /g2आआी , माय वा िव ध व ा  अखन ो ऐम े शािमल न ि ह  अ िछ। बेकती िवशेषक िह/g304 सा कोनो सद/g304 यक मृ/g2ध4 युसँ बेस ी  \nिकंवा नव स/g2धध तानक ज/g2धध म सँ कम भऽ स कै त अ िछ ।  \nसंयु/g2ण0 त पिरवारक स/g294 पैतक िवभाजनक बादे कोनो िह/g304 सेदार अपन िह/g304 सक स/g294 पूण/g361 मािलक होइत अिछ। \nसंयु/g2ण0 त पिरवारक स/g294 पैत िह/g2धध दू क ानूनक उ प ज िथक एव म्  एकर अिधकारीक/g243 संद ा य द ा त ा कहल जा इ त अ िछ।  \nस/g294 पैतक उ/g2आ4रािधकार कानूनमे बार/g294 बार /g262यु/g2ण0 त कानूनी श/g292 दक सही समझ भेलासँ ऐ कानूनक/g243 बुझबामे \nसुिवधा हएत। अ/g304 तु सं/g2आ2ेपमे िकछु श/g292 दक /g301 या/g2ण1 या  कऽ  रहल छ ी ।  \n१.       उ/g2आ4ारािधकारी ( Hi er ) िनव/g361सीयत स/g294 पैतमे हकदार पु/g264ष वा /g304 /g2आआीक/g243 उ/g2आ4रािधकारी कहल जाइत \nअि छ ।  \n२.      िनव/g361सीयत ( I nte staf e) /g304 वअिज/g361त स/g294 पैत िकंवा अ/g2धध य कोनो /g262कारसँ /g262ा/g290 त स/g294पैत जैपर ओइ \nबेकतीक पूण/g361 अिधकार हो , क/g243 ओइ बेकतीक मृ/g2ध4 युक बाद ह/g304 त/g364तरणक द/g304 ताबेजी बेव/g304 था  जेन ा  द ा न  \n(Gif t), इ/g2ण4 छा प/g2आआ (W ill ) न िह  केने हो। \n३.       संदायदाता स/g294 पैत  (C oparcenary Pro p e rt y ) पूव/g361जसँ /g262ा/g290 त पैतृक स/g294 पैत  जैपर अि वभा ि जत \nिह/g2धध दू पिरवारक संदायदाताक िह/g304 सा  ह ो ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \n४.      द/g304 ताबेजी ह/g304 त/g364 त रण  ( T estame nta ry Di s p osi t io n ) ऐमे ह/g304 त/g364तरणकत/g36आक/g243 ओकर जीवन भिर \nस/g294 पैतपर अि धक ा र बन ल  रहै त अिछ  एवम ्  ओकर मृ/g2ध4 युक बाद ओइ द/g304 ताबेजी बेव/g304 था क अ नुस ा र  \nस/g294 पैतक ह/g304 त/g364 तरण होइत  अ िछ,  जेना दानमे देल गेल स/g294 पैत । \nसन्   १ ९३७ सँ पूव/g361 /g304 /g2आआीगणक स/g294 पैतमे अिधकारक स/g294 ब/g2धध धमे कोनो /g304 प/g303 ट बेव/g304 था  न िह  छल ।  ऐ तरहक \nिववाद भेलापर /g304 थानीय पर/g294 प राक अ नुसार  म ा म ल ा तँइ हो इत  छ ल ।  स न ्   १९ ३ ७  मे पिहल बेर िह/g2धध दू म ि ह ल ा क \nस/g294 पैतमे अिधकार कानूनन लागू भेल। ऐ कानून /g32आारा िवधवाक/g243 ओकर पितक स/g294 पैत मे  स ी ि म त  अ ि ध का र द ेल  \nगेल। सन ्   १ ९३ ८  क संशोधन /g32आारा ओइ सीिमत अिधकारक/g243 आओर /g2आ2ीण करैत कृिष भूिमसँ िवधवाक \nअिधकार समा/g290 त  कए  देल  गे ल। ऐ कानूनक अनुसार िवधवा संयु/g2ण0 त पिरवारक स/g294 पैतमे अपन पितक िह/g304 सा क \nमािलक तँ भऽ जाएत मुदा ओकर मृ/g2ध4 युक बाद ई स/g294 पैत ओकर उ/g2आ4रािधकारीक/g243 निह हेतैक , अिपतु अि/g2धध त म \nपु/g264ष मािलकवा /g304 /g2आआीधनक मामलामे अि/g2धध तम मिहला मािलकक उ/g2आ4ािधकारीक/g243 ह/g304 ता/g2धध त िर त  भ ऽ जा ए त ।  \nसन्   १ ९३७ क कानून /g32आारा सीिमत अिधकारक धारणामे िह/g2धध दू उ/g2आ4रािधकार कानून १ ९५६  /g32आारा समा/g290 त  \nकए देल गेल। स/g294 पैतमे िह/g2धध दू मिहलाक अिधकारक /g2आ2े/g2आआमे ई एकटा /g262गित गामी /g262यास छल। ऐ कानूनक/g243 \nलागू भेलापर िह/g2धध दू मिहलाक/g243 ओकर स/g294 पैतमे पूण/g361 /g304 वािम/g2ध4 व /g262ाप् त भेल। उपरो/g2ण0 त कानूनक/g243 धारा १ ४ /g32आारा \nमिहलाक स/g294 पैतमे पूण/g361 अिधकारक अयो/g2ण2 यता समा/g290 त  कए  द ेल  ग ेल  ए व म ्  ओकर सीिमत अिधकारक/g243 पूण/g361त : \nमािलकाना हकमे बदैल गेल गेल। कानूनमे उपरो/g2ण0 त पिरवत/g361न भूत/g262भावी भेल। एवम्  /g262कारेण िह/g2धध दू म ि ह ल ा क  \nस/g294 पैतमे अिधकारसँ स/g294 बि/g2धध धत िव/g324मान सम/g304 त , ि न यम,  कानून ओ परंपराक/g243 समा/g290 त कए ई सुिनि/g302 च त  कए ल  \nगेल जे कोनो /g262कारक परंपरा , वा बेवहािरक अवधारणाक कारण स/g294 पैतमे हुनकर अिधकारपर /g391हण निह लगौल \nजा  सक त ।  \nिह/g2धध दू उ/g2आ4रािधकार कानून १५५ ६ मूल त:  िह/g2धध दूक िनव/g361सीयत स/g294 पैतमे उ/g2आ4रािधका र  तय  कर ब ा क हेतु \nभारतीय संसद /g32आारा पािरत भेलाक बाद १७ जून  १९ ५६ क रा/g303 /g399पितक /g304 वी कृ ि तक ब ा द  ला ग ू  भ ेल । \nिनव/g361सीयत स/g294 पैतक माने ओइ स/g294 पैतसँ अिछ जेकर मािलक स/g294 पैतमे पूण/g361 अिधकारक अछैत कोनो द/g304 ता बेज ी  \nह/g304 ता/g2धध तरण िबना केने /g304 वग/g361वासी भऽ जाइत छैथ। एहेन स/g294 पैत उपरो/g2ण0 त कानूनक सूचीमे वग/g361 एफमे देल गेल \nउ/g2आ4रािधकारी (माने ब ेटा ,  ब ेटी ,  िवधवा प/g2ण9ी , माय ए वम्   ऐ वग/g361मे उि/g29ध लिखत अ/g2धध य  बेक ती)  मे बरोबिर -बरोबि र  कऽ  \nब/g363टल जाएत। वग/g361क एकक उ/g2आ4रािधकारीक अभावमे वग/g361 दू, तेकरो अभावमे /g3ध9मश : मृतकक पु/g264ष र/g2ण0त \nस/g294 ब/g2धध धी  अ न्  यथा मिहला र/g2ण0त स/g294 ब/g2धध धी  ( Cogna t e) क/g243 ओ स/g294 पैतक अि ध क ा र भ ऽ  जा इ त  अ ि छ ।  \nऐ तरह/g243 िह/g2धध दू मिहलाक/g243 /g262ा/g290 त स/g294 पैत प र ( उपरो/g2ण0 त  का नूनक ध ा रा  १ ४क अनुस ार) पूण/g361 अिधकार भऽ \nजा इ त  अिछ। एव म्   /g262कारेण /g262ा/g290 त स/g294 पैत मिहला /g32आारा िनव/g361िसयत रिह गेलापर उपरो/g2ण0 त  क ा न ून क ध ा र ा  १५  \nएवम ्   १६  /g32आारा ह/g304 ता/g2धध त ि र त ह ो इ त अ िछ।  जइम े  ओकर ब ेट ा एव म्   बेट ी ए वम्   पितक/g243 बरोबिर -ब रो ब ि र  ह क भ ेटैत  \nअिछ ।  \nउपरो/g2ण0त कानूनक धारा १४ िह/g2धध दू मिहलाक स/g294 पैतमे सीिमत अिधकारक/g243 पूण/g361 अिधकारमे पिरवित/g361त करैत \nअिछ। पितसँ /g262ा/g290 त स/g294 पैतक/g243 बेिच सकैत अिछ आ /g3ध9ेताक/g243 ओइ स/g294 पैतमे पूण/g361 /g304 वािम/g2ध4 व /g262ा/g290 त  भ ऽ  ज ा इ त   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nअिछ। पिहने ओ स/g294 पैतक/g243 मा/g2आआ पिरवािरक आव/g302 य कत ा एव म्  पितक धािम/g361क अनु/g303 ठा न क हेतु  ब े ि च सकैत  छ ल । \nध ा रा १४  मे स/g294 पैतक िव/g304 तारसँ /g301 या/g2ण1 या भेल अिछ। ऐमे उ/g2आ4रािधकार, पिरवाि र क िवभाजन उ पह ा र िकंव ा  क ो न ो  \n/g262कारसँ /g262ा/g290 त  चल  एवम ्  अचल स/g294 पैत शािमल अिछ। िबना वसीयतक मृ/g2ध4 यु भेलापर ऐ कानून /g32आारा बेटाक \nमाय,  अितिर/g2ण0 त  ि व ध वा ,  बेटीक/g243 संयु/g2ण0 त पिरवारक स/g294 पैतमे अिधकार /g262ा/g290 त  भेल।  \nय/g324िप १९५६ क कानून /g32आारा िह/g2धध दू मिहलाक स/g294 पैतक अिधकारमे िनि/g2आ6त /g26आपसँ बढ़ो/g2आ4 री भ े ल आ ऐ  \nतरह/g243 कहल जाए तँ ई एकटा /g3ध9ाि/g2धध तकारी /g262यास छल ,मुद ा  बेट ीक म ा म ल ामे ई कानून  ब हुत  ि ह त क ार ी  न ि ह \nछल। िकछु रा/g2ण6 य ऐ िवषयमे अलग कानून बना कऽ बेटीक अिधका र देलक मुदा ई सव/g361/g301 यापी तँ निहय/g243 \nछल ।  \nिह/g2धध दू उ/g2आ4रािधकार कानून १९५ ६ क प/g2आआमे संशोधन कएल गेल। उपरो/g2ण0 त  स ं शो ध न  ि बल  स ंसद मे २ ० \nिदस/g294 ब र २००४  क म ा न ल  गे ल छ ल ,  तँए ऐ ितिथसँ पूव/g361 भेल बँटवारापर ऐ संशोधनक /g262भाव निह पड़त। \nिह/g2धध दू उ/g2आ4रािधकार (संश ोध न )  कानून २००५ क अनुसार बेटीक/g243 िपताक स/g294 पैतमे बेटा जक/g363 बरोबिरक \nिह/g304 सा  ह एत,  माइक स/g294 पैतमे सेहो िह/g304 सा हएत। उपरो/g2ण0 त संशोधनसँ िन/g294 निलिखत बेव/g304 था  भ ेल-  \n१.       बेटा जक/g363 बेटी संयु/g2ण0 त पिरवारक स/g294 पैतक िह/g304 सेद ा र ी  हएत । \n२.      ओकर अि ध क ा र  ओ ि ह ना हए त  जेन ा  ब े टा भेने  रहैत ।  \n३.       बेटे जक/g363 बेिटयोक/g243 ओइ स/g294 पैतसँ जुड़ल िज/g294 मेदा री  हएत।  \n४.      बेटोक बरोबिर बेटीक िह/g304 सा  त य  हएत । \nिह/g2धध दू उ/g2आ4रािधकार कानूनमे २ ०० ५ क संशोधनक बाद पैतृक। संयु/g2ण0 त पिरवारक स/g294 पैतक ब ँटवारा ए वम ्  \nओइमे बेटी सबहक िह/g304 सेदारी लऽ कऽ य/g2आआ -त/g2आआ जबरद/g304 त िववाद /g262ार/g294 भ  भ ेल।  क ा र ण  क ा न ूनसँ  अि ध कार \nभेटलाक बाबजूद एकर समािजक /g304 वीकृितमे /g262/g302 निच/g2धध ह  ल ाग ल  र ह ल ।  न ैह र स ँ स/g294 ब/g2धध ध  खर ाप  निह हो ,  त ँए  \nकेतेक ो  ब ेट ी  अपन  अिधक ा र क ब ि लद ान कए द े ल ै न ,  म ुदा एहन ो  बहुत र ास म ा िमल ा  उ ठ ल,  जे ब ेट ी  स भ  अपन \nअिधकारक बहाली हेतु /g2धध या या लय क शरण म े चि ल  ग े ली ।  \n/g2धध या य ा लय मे म ा िमला  जेबाक  कएटा कार ण  छ ल ।  ि कय ो  कह ल क जे स न  २० ०५क का न ूनी संशो धनक \nला भ  ९ िसत/g294 ब र  २००५ क बाद ज/g2धध मल क/g2धध याक/g243 भेटतै। केकरो अनुसार ई कानून १९ ५ ६ स ँ ल ा ग ू ह एत । \nआिद आ ि द ।  \nदेशक िविभ/g3ध2 उ/g2ण4 च /g2धध यायालय उपरो/g2ण0 त िववाद/g304 प द  ि व षय  स भप र  अलग-अलग फैस ल ा देलक। \nअ/g2धध ततोग/g2ध4 वा ई मामला भारतक उ/g2ण4 चतम /g2धध या य ा लय म े प ह ुँच ग ेल । \nउ/g2ण4 चतम /g2धध यायालयक /g2धध यायमूित/g361 ए . आर . द वे ए वम्  /g2धध यायमूित/g361 ए .के. गोयलक संयु/g2ण0 त  पी ठ १ ६ अ/g2ण0 टूबर  \n२० १ ५ क अपन फैसलामे उ/g2आ4रािधकार कानून उपरो/g2ण0 त िववादक पटा/g2आ2ेप करैत कण/g361टक उ/g2ण4 च /g2धध या या ल य क  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nफैसलाक/g243 पलैट देलक। कण/g36आटक उ/g2ण4 च /g2धध यायालय फैसला देने छल जँ िपताक देहा/g2धध त  ९ िसत/g294 ब र  २ ००५ स ँ \nपिह न े भ ऽ  गे ल  तखनो बेटीक/g243 ओकर स/g294 पैतमे बेटाक बरोबिरक िह/g304 सा  भ े टत।  \nमुदा उ/g2ण4 चतम /g2धध यायालय एकरा पूण/g361त :  िनर/g304 त कए देलक। /g262काश एवम्  अ/g2धध य  ब न ा म  फ ु ल व त ी  एव म ्  \nअ/g2धध यक मामलामे उ/g2ण4 चतम /g2धध यायालय बेव/g304 था  दे लक  ज े   उ/g2आ4रािधकार कानूनमे २ ० ० ५ क संशोधन भूत/g262भावी निह \nअिछ । ओ  क ानू नमे उपरो/g2ण0 त संशोधन लागू हएत वशत/g3ण1 ओइ िदन िपता ओ पु/g2आआी दुनू जीबैत रहल हो।  \n१६  अ/g2ण0 टूब र  २ ० १ ५  क/g243 उ/g2ण4 चतम /g2धध यायालय /g32आारा /g262काश एवम्  अ/g2धध य  ब नाम फ ु ल व त ी एव म ्  अ/g2धध य क \nमामलाक/g243 मूल िनण/g361य िब/g2धध दु छल ज े  २ ० ० ५ क स/g294 पैतमे अिधकारक कानूनक संशोधन भूत/g262भावी अिछ की  \nनिह?  वंशक/g243 िविभ/g3ध2 उ/g2ण4 च /g2धध यायालय ऐ िवषय पर/g304 प र  िवरोधी ए व म्  िभ/g3ध2 -िभ/g2धध न मत /g301 य/g2ण0 त  केन े छ ल । ऐ \nमामलामे फुलवती उ/g2आ4रािधकारमे ओकर िपता /g32आारा /g262ा/g290 त सं/g294 पैतमे १/७  म िह/g304 साक म/g364ग केने छल। १ ८ \nफरवर ी  १ ९ ८ ८ क अ/g2धध दर िपताक देहा/g2धध त  भऽ  ग ेल । \n/g2धध या य ा लय मे िवचा राधीन मामलामे संशोधन करैत फुलवती संशोिधत कानूनक अनुसार िपताक स/g294 पैतमे \nिह/g304 साक म/g364ग केलक। कण/g36आटक उ/g2ण4 च /g2धध यायालय िनण/g361य देलक जे चुकी मामला /g2धध या या लयम े  ि व च ा र ा ध ी न  \nछल ,  अ/g304 तु ऐ कानूनक/g243 आगूसँ लागू हेबाक बाबजूद , एकर लाभ फूलवतीक/g243 भेटत। उ/g2ण4 च /g2धध या य ालय क ऐ \nफैस लाक चुनौती उ/g2ण4 चम /g2धध या य ा लयमे कएल  गेल - \n१.       ऐमे फुलवतीक/g243 िह/g304 सा मा/g2आआ िपताक /g304 वअिज/g361त स/g294 पैत म े हए त ।  \n२.      फुलवतीक िपताक देहा/g2धध त  २ ० ० ५ क संशोिधत कानून लागू हेबासँ पूव/g361 १८ फरव री  १ ९ ८ ८ क \nभऽ गे ल,  तँए फुलवतीक/g243 ऐ कानूनक/g243 लागू हेबाक समय पैतृक स/g294 पैत  व ा ि रस  न िह म ान ल  जा  स क ै त  \nअिछ ।  \n३.       संशोिधत कानून ऐ मामलामे लागू निह हएत। संशोिधत कानून लागू हेबासँ पूव/g361 िह/g2धध दू उ/g2आ4रािधकार \nकानूनक ध ार ा ६ केर मुतािबक बेटीक/g243 एहेन सं/g294 पैत म े अ ि धकार  न ि ह  ह एत ।  \nउ/g2ण4 च त म ्  /g2धध यायालय अपन फैसलामे /g304 प/g303 ट केलक जे कानूनक/g243 /g262थम दृ/g303 /g3ध4या पढ़लासँ /g304 प/g303 ट  ह ोइत अ ि छ \nजे ई  संश ो धन क ानून  ल ा ग ू ह ेबा क ि त ि थस ँ ल ागू हएत,का रण ऐमे क ेत ौ ए हेन स ं केत न ि ह  अिछ  जइसँ एकर ा \nभूत/g262भावी कएल जाए। अतएव संदायदाता स/g294 पैतमे बेटीक िह/g304 सा तखने भेट त  जखन  ि क क ा न ून  ल ा गू ह ेब ा क  \nिदन यान ी ९ िसत/g294 ब र  २ ००५ क िपता ओ पु/g2आआी द ुनू  ज ीि व त  ह ो। \nअ/g2धध य /g262मुख /g2धध याियक फैसलामे उ/g2ण4 चतम /g2धध यायायल /g32आारा सन्  २ ०१२ मे तय गंदूरी कोटे/g302 वर/g294 मा  वनाम \n/g394की यनािदमे कहल गेल जे- \nनव  ध ा रा ६  संयु/g2ण0 त पिरवारक स/g294 पैतम े  ९ िसत/g294 ब र  २ ० ० ५ वा ओकर बाद पु/g264ष वा मिहलाक \nअिधकारमे समानता अनलक अिछ। ऐ कानून /g32आारा बेटीक/g243 प/g2आ2मे ठोस केलक एकर बाद बेटी /g304 व य ं म े ब ेट ा  \nजक/g363 पैतृक स/g294 पैतमे िह/g304 सेदा र बनल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \nएवम ्   /g262कारेण ९ िसत/g294 ब र  २०० ५ सँ बेटी पैितक स/g294 पैतमे बेटा जक/g363 उ/g2आ4रािधकारी भेल एवम्  ओकरा \nबराबर  हक स ेह ो  बेटल।  \nउपरो/g2ण0 त  म ा मला न ी चल ा  आदा ल त म े ि व चा र न ी य  र िह त े २० ० ५ क संशो धन  भ े ल । नीचला  अदाल त  स ं शो ि ध त  \nकानूनक/g243 लागू करैत बेटीक बेटाक बरबैर िह/g304 सा तय केलक जेकरा उ/g2ण4 च /g2धध या य ा ल य पलैट  द ेल क । \nअ/g2धध ततोग/g2ध4 वा मामला उ/g2ण4 चतम /g2धध या य ा ल य पहुँचल,  जेतए बेटीक जीत भेल एवं बेटीक/g243 बेटाक बरोविर िह/g304 सा  \nभेट ल ।  \nसन्   २ ००५ क िह/g2धध दू उ/g2आ4रािधकार कानूनमे संशोधनक बाद पिरवारक बेटीक/g243 पैतृक स/g294 पैतमे िह/g304 सेदार ी  त ँ \nभेट गेल मुदा ओइ संशोधनक आधारपर /g262ा/g290 त अिधकारक/g243 केतेको /g262कारसँ पास कए पु/g2आआ लोकिन /g32आारा चुनौती \nदेल गेल । \nएकटा एहने मामलामे सुजाता शम/g36आ वनाम मनु गु/g290 ता  एव म ्  अ/g2धध य ,मे िद/g29ध ली उ/g2ण4 च /g2धध यायालय िद/g29ध ली /g32आारा \nबेव/g304 था देल गेल जे संयु/g2ण0 त पिरवारमे जँ बेटी सभसँ पैघ जीिवत िह/g304 सेदार अिछ तँ ओ कत/g36आ भऽ सकैत \nअिछ। माननीय /g2धध या य ालयक कह ब  जे उपरो/g2ण0 त संशोिधत कानून बेटीक/g243 ओ सभ कानूनी हक दऽ दैत अिछ \nजे बेटाक/g243 पिहनेसँ /g262ा/g290 त  अ िछ ।  म ा .  उ/g2ण4 /g2ण4 तम /g2धध यायालय ि/g2आआभुवन दस हिर भाई तामबोली वनाम गुजरात राज/g304 व  \nअि ध करण एव म्   अ/g2धध यक मामलामे िनण/g361य दऽ चूकल अिछ जे संयु/g2ण0 त पिरवारक विर/g303 ठतम सद/g304 य कत/g36आ ह ए त । \nअ/g304 तु बेटक/g243 कत/g36आ हेबाक /g3ध9ममे कोनो भ/g364गठ निह अिछ।  \n२० ० ५  इ/g304 वीक उ/g2आ4रािधकार कानूनमे संशोधनक उपरा/g2धध त य/g324िप बेटीक/g243 पैि/g2आआक स/g294 पैत मे  कानून ी \nअिधकार /g262ा/g290 त  भऽ ग े ल  अ िछ ,  मुदा समािजक /g304 त रप र  ओ कर प ुरजो र ि व र ो ध  द ेख बा म े  अ ब ै त  अ ि छ। ह ा ल त  \nओिहन ा  अ िछ जेन ा द हेज िवर ो ध ी कानून क अ िछ। क ा न ूनक अछैत  दह ेज  क ो न ो- न े- कोनो /g26आपे सम/g304 त  भा रत म े \nचिलये रहल अिछ। कानून ईहो अिछ जे /g301 य/g304 क  युव क ,  युवती /g304 वे/g2ण4 छा स ँ  िवव ाह कऽ सकै छ ै थ,  मुदा केत ेको \nठाम एकर िवरोध ऐ हद तक होइत अिछ जे युगल जोड़ीक ह/g2ध4 या  त क भ ऽ जा इ त  अिछ ।  \nकहब ा क माने जे क ा न ूनमे बद लाव संगे समािजक सोचमे पिरवत/g361न ज/g26आरी अिछ। जन जागरण ज/g26आरी ऐ \nमानेमे मिहला तखने अिधकार स/g294 प/g3ध2 भऽ सकै छैथ।   \nजमीनक िकछु समाजमे खास कऽ िद/g29ध ली क ि कंव ा  आ न- आन पैघ शहरक आसपासक /g2आ2े/g2आआमे बहुत \n/g262मुखता अिछ। जमीन पिरवारक /g262ित/g303 ठासँ जुड़ल अिछ। जमीनपर पु/g264षक वच/g304 व्  कम ह ो इ ,  भा/g2ण2 य क स ंग े \nओिहनो एकर िह/g304 सेद ार  ह ो,  ई बात लेाकक/g243 पिच नइ रहल अिछ।  \nजिहना /g262ेमी लोकिनक िखलाफ खास पंचायत काज करैत अिछ वएह हाल  पैतृक स/g294 पैत म े अ प न  \nिह/g304 साक म/g364ग केलापर बेटी सबहक भऽ रहल अिछ। हुनकर गप छोड़ू, म ा य,  बाप स े ह ो  ओकर संग  निह दइ \nछैथ ।  एहन  के त े को दृ/g303 टा/g2धध त आएल अिछ जे जमीनमे अपन िह/g304 साक म/g364ग किरते बेटीक गाममे /g262वेशो किठन \nभऽ जाइत  अ ि छ ,  भ ा य  सभ गप  छो िड़ दइ  छै आ म ाय -बा पक मुँह ल टैक जाइत अिछ,  जे ओकर बेटी  ज म ी न मे \nअपन  हक माि ग  कऽ ओकर  सबह क न ा क कटा रह ल  अि छ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nबेटी अपन हक निह म/g363िग सकय तइले केतेको िपता अपन जीबैत अप न स/g294 पैत पोता िकंवा पु/g2आआक/g243 \nह/g304 ता/g2धध त ि र त  कऽ दइ  छैथ ।  ते त बे निह ,  भाय सभ दवाब बना कऽ बेटीसँ बिहनसँ ओइ स/g294 पैत स ँ  अपन  अि ध क ार \nछोड़बाक हेतु राजीनामा िलखा लइ छैथ। सार/g364श जे कानूनसँ /g262ा/g290 त अिधकारक/g243 समान देबए -म े पुरजोर िवरोध \nकऽ रहल अिछ । हुनक ा ल ो कि न क धार णा अिछ जे बेटीक देल गेल दहेज उ/g2आ4रािधकारमे /g262ा/g290 त  हो म ए-बला \nस/g294 पैतक एवजमे पय/g36आ/g290 त /g2आ2ितपूित/g361 अिछ। एक सव/g3ण1क अनुसार मा/g2आआ १३% बेटी अपन पैि/g2आआक स/g294 पैत मे  अि ध क ा र \nलऽ प बै छैथ।  \nस/g294 पूण/g361 देशमे लागू २००५ क कानूनसँ पूव/g361 प/g363च रा/g2ण6 य  ( ऑं/g2धध ध /g262देश , कण/g36आटक , म हारा/g303 /g399 , ता ि म ल न ा डू आ  \nकेरल) मे बेटीक/g243 पैि/g2आआक स/g294 पैतमे पिहनेसँ अिधकार /g262ा/g290 त  अि छ।  \nपिरणा म त : िबह ार एवम्   म/g2धण य /g262देशक तुलनामे आ/g2धध /g40ण /g262देशमे चािरगुणा अिधक मिहलाक/g243 उ/g2आ4रािधकारमे \nजमीन स/g294 पैत /g262ा/g290 त  भ ेल । आ न - आन रा/g2ण6 य  स ब ह क त ँ  ई  ह ा ल  अ ि छ ज े  ६ ९% मिहलाक/g243 एहेन  कोन ो मिहल ाक \nजानकारी निह छै जे ऐ कानूनसँ लाभाि/g2धध वत होइत पैतृक स/g294 पैत म े हकद ा र  भ े ल  हो ।  जेकर ा  केकरो  ऐ क ानून क \nजा न का र ी  छ ैह ो,  स ेह ो  ज म ी न -जा य दा द मे अपन हक न ि ह  मं ग ै छ ैथ। \nभारत वष/g361मे दुग/g36आक/g26आपमे /g304 /g2आआी शि/g2ण0 तक/g243 स/g294 मािनत कएल गेल अिछ। जगत जननीक /g26आपमे हुनकर \nआराधना कएल जाइत अिछ। स/g2ध4 य ई अिछ जे /g262ायेक बेटी काि/g29ध ह जा कऽ माय बनैत अिछ ओिह /g26आपमे ओ \nओिह प ि र वा र क स ृजन कर ैत अिछ ,  पालन कर ैत  अ िछ ,  पल /g262ितपल र/g2आ2ा करैत अिछ।  \nहमर सं/g304 कृित इितहासक कोन कोनामे जा कऽ पु/g264ष वच/g361/g304 वक /g262धानताक /g304 वीकार करैत /g304 /g2आआीणक/g243 \n/g32आेमदज/g36आ /g304 वी क ार केल क ,  ई  कएटा  दुखद  ए वम ्   िवचारणीय /g262संग अिछ। मुदा देिरयेसँ सही , समाज जाि ग  जा ए त  \nसे उमेद अिछ आ कानून /g32आारा देल पैतृक स/g294 पैतमे उ/g2आ4रािधकारक सहष/g361 पालन भऽ सकत। य/g2आआ नारी \nपु/g2ण6 य/g2धध ते,रम/g2धध ते त/g2आआ देवता। उि/g2ण0 त तखने साथ/g361क भऽ सकत।  \n६/४/२०१७     \n  \n  \n  \n \nऐ रचनापर अपन मंतूg3श1य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nनूg2णण द  िवलास राय- दूटा लघु कथा  \n  \nहमर पूg279ीक मनोरथ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \nहम िनम/g361लीमे डा/g2ण0 टर रमेश बाबूक ि/g2ण0 लिनकपर बैसल रही। डा/g2ण0 टर साहैब कोठरीमे रोगी सभक/g243 ज/g363च \nकऽ रहल छला । क ोठ र ी क आ ग/g363 राजदेव बाबू, रामिवलास बाबू आ हम बैस कऽ मैिथली सािह/g2ध4 यपर चच/g36आकऽ \nरहल छेलॱ िक हमर मोबाइलक घ/g2धध टी  बजल। \nजेबीसँ मोबाइल िनकािल न/g294 बर देखलॱ तँ मालूम भेल हमर प/g2ण9ीक फोन छी। हम मने -म न भ नभनेलॱ - \n“आ ि ब  गेल आ फत . . .!”    \nएक मन भ ेल जे फो न  क ा ि ट  दी ,  फेर  मन  भेल  जे िरि स भे  न े करी। मुद ा  ड र  ईहो र हए जे जँ फोन \nिरिसभ नै करब तँ गामपर पहुँचते देरी महाभारत शु/g26आ भऽ जाएत आ राितमे फेरो म/g2ण4 छर सभक/g243 हमर भरपूर \nखून पीबाक अव सर भ ेट जे त इ ।  यौ ब ा ब ू क ी क ि र तॱ हा िर कऽ  मोबाइल क ह िरयर का  बट म  टी पै त  ब जल ॱ -  \n“ह ेल ौ ,  की कह ै छ ी?” \nओ/g294 हरसँ प/g2ण9ीक अवाज आ ए ल-  \n“फोन ि कए ने उ ठबै त  रिहऐ । की  करै छे ि लऐ ?”  \nबजलॱ -  \n“फोन तँ उ ठेबे केल ॱ ,  हँ!  पिहलुक घ/g2धध टीपर निह उठा चािरम घ/g2धध टीपर उठेलॱ। अ/g2ण4 छा  कह ू की  ह ुकुम ? ”  \nओ/g294 हरसँ प/g2ण9ी बजली - \n“ दूटा /g409ेड पकौड़ा नेने आएब। आ हँ, पो ल ीथ ीनम े चट न ी  सेहो  लऽ ले ब । ” \nकहलय ै न- \n“ /g409ेड पकौड़ा तँ गर मे खा इम े न ी क ल ग ै छ ै,  ढ ंढामे तँ को नो सु आद े  न े बुझ ाए त । ”  \nओ बजली- \n“ अह/g363 नेने आउ ने चू/g29ध ही  प जा ि र ह म त ाबा प र स ेक ल ेब। ” \nई कि ह  ओ फोन क ा ि ट द ेल ी । \nहमर म ुँह लटैक गेल। िकए  त ँ ज ेब ी म े एकोटा छेद ामो न े  रह ए।  बीसटा टक ा  ज े र खने रही ओ  \nसाइिकलक /g3ध4यूब पंचरमे खच/g361 भऽ गेल रहए। सोचमे प िड़ ग ेलॱ।  स ोची केकर ासँ मुँ ह  छो ड़ ी।  जं  के कर ोसँ \nमुँह छोड़ी आजँ पाइ नै देत तब तँ अपनेसनक मुँह हएत आ तनाव सँ बिढ़ जाएत। फेर सोची जँ प/g2ण9ीक \nफरमाइस प ूरा  कऽ कऽ  गाम प र न ै जा ए ब तँ रा ितम े  फेर ो  दलानेपर  सूत ए पड़ त  आ सूत ब  क ी कपार ,  भिर रा ि त \nम/g2ण4 द र हॱकै त  पर ा त  कर ए पड़त ।  हमरा दस बख/g361क पिहलुका घटना मोन पिड़ गेल।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \nिनम/g361लीमे सक/g361स आएल रहइ। गामक जनीजाित सभ सक/g361स देखबाक /g262ो/g391ाम बनौलैन। हुनका \nसबहक/g262ोगाम सॱझुका  6 बज से  9  ब जेक श ो  देखब ाक छे लै न। म ुदा ग ा म पर सँ ि वद ा  हे ती  द ुइय े ब जे,  ि कएक त ँ \nपिहने जेती तखन बजारमेमे अ/g29ध ता , िट क ुल ी ,  ि ल िपि/g304 टक /g304 नो -पोडर ,  प वन ट ोकी  क ा न मेहक,  नाकमेहक आ \nकेशमेहक की न ती. . . । \nहमरो प/g2ण9ीक/g243 मालूम भेलैन। ओ जलखैये करैकाल हमरा कहली - \n“य ौ  सुनै िछऐ ? ”  \nहम  कहल य ैन- \n“कोन ो ि क क ानम े ठ े की  न ेने  छ ी जे नै सुन ब। ब ा जू न े की क है छ ी?” \nतैपर प/g2ण9ी बजली - \n“अँइ  यौ ,  दा/g26आ पीब कऽ आएल छी की जे  ए न ा  ब जै छी ? ”  \nहम  कहल य ैन- \n“से ि द न किहय ा  हे त ै जे पुत ोहु कह त  .. . . . । ऐठाम तँ चाह पीबैले पाइयेने अिछ आ अह/g363क/g243 दा/g26आ \nसुझैत  अिछ!  कहू ने की  कहै  छी।”  \nप/g2ण9ी बजली - \n“ गामक लोक सभ सक/g361स देखैले जाइत अिछ। ” \nतैपर ब जल ॱ - \n“ ऐमे की लगै छइ। प/g2ण4 चीस टका िटकटमे आ प/g2ण4 ची स  टका क चाह - ना/g302 ता। प/g2ण4 चीस टकाक /g301 यॲ त  क ि र \nिलअ। नइ होइए तँ तीन िकलो चीकने बाि/g2धध ह लेब। ओकरा प/g29ध लप र  बेच ल ेब,  पाइ भऽ जाएत। ”  \nई बात  स ु िनते - देरी प/g2ण9ीक पारा चिढ़ गेलैन। ओ तामसे भेर भऽ गेली। बजली- \n“अँइ !  हम िचकना लऽ कऽ सक/g361स देखए जाएब ! नै जा एब !  हमर कपारे जरल अिछ जे अह/g363  संग \nिबआहभेल। ने किहयो िसनेमा आ ने किहयो सक/g361स देखेलॱ। ने /g304 नो , न े पाउ डर,  ने न ा कम ेहक,  ने कानम ेहक,  न े \nकाज र ,  ने ठ ोर र ंगा,  ने सेनुर आ ने िटकुली किहयो अह/g363क/g243 जुड़ल। अहीठाम मैलावाली छै, अेकर दु/g29ध हा  ओकर ा  \nरंग-र ंगक साबुन,  त ेल  आ िसंग ा र क च ी ज -वौस आ िन -आिन दइ छ इ ।  जखनी घर बलाक/g243 जे कहलक तखनी \nघरबला हजूरमे रहै छइ। की हमरा कोनो मनोरथ नै छइ। अह/g363बुते किहयो हमर कोनो मनोरथ पुरा भेल। ” \nई कहैत ओ कानए लगली। हम छगु/g2धध ता म े पिड़ गेलॱ ।  ह म  कहल य ैन -   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \n“ मैलाववालीक घरबला मा/g304 ट री  करै छइ। त ी स- प/g3ण3तीस हजार टका मिहना कमाइ छै, आ अह/g363क घरबला  \nकएटा पाइ कमाइए। अ/g2ण4 छा  हम ह ॴ  दोक ा न सँ िच कन ा  ब े च कऽ  आ ि न  द इ  छ ी,  अह/g363 सक/g361स देख आएब। ” \nतैपर प/g2ण9ी बजली - \n“ िनम/g361लीबजार जाएबतँ सक/g361सेटा देखब आिक िकछु िसंगारो -प ेट ारो क चीज क ीनब ।  हमर ा  कमत ीमे दू \nसा ए ट क ा च ाह ी । ”  \nहम  कहल य ैन- \n“अह ॴ  कहू जे अखन ह ा थमे  एकोटा टक ा  नै अ िछ त ख न  द ू सा ए  टक ा  के त ए सँ द े ब । के द े त दू साए \nटका। जिहया पाइक ओिरयान हएत तिहया िनम/g361ली जा कऽ िसंगारक समान लऽ आनब। आइ सक/g361सटा देख \nआबू। हम दोकानसँ िचकना बेिच प/g2ण4 ची सट ा  ट का  आ ि न  दइ छी । ”  \nतैपर प/g2ण9ी बजली - \n“ह म ज ा ए ब त ँ दू स ाए टक ा लऽ कऽ निह तँ न ै  ज ाएब । ” \nहम  केतेको  ग ोरेसँ दू सा ए टका मंगलॱ मुदा िकयो ने देलक। दोकानमे िचकना बेच प/g2ण4 चास  ट का  आ ि न \nप/g2ण9ीक/g243 देिलऐन तँ ओ ढौआक/g243 फेक देलक आ बाजल -  \n“ दू बजे लोक सभ सक/g361स देखए िवदा हएत। अह/g363 जँ दू बजे तक दू साए टका आिन कऽ देब तब \nतँ ब/g3ध6ड बिढ़य/g363 नै तँ अह/g363 जानी आ आ अह/g363क काज जानए। ” \nहम ब/g3ध6ड पिरयास केलॱ मुदा िकयो मुँहपर माछी नै बैसए देलक। प/g2ण9ीक तुगलका फरमान हमरा बु/g2आ4े \nपूरा कए ल  नै भ ेल ।  \n/g304 ना न कऽ  खेन ा इ ख ा  मैलाम वाल ी  ल ग  ग े ल ॱ आ  कह ल य ैन- \n“ भौजी दू साए टकाक /g301 य/g244त कऽ िदअ। ब/g3ध6ड ज/g26आरी अिछ। ” \nतैपर म ैल ा मव ा ल ी कहल ी - \n“ हमरा लग प/g363चे साए टका अिछ आ िनम/g361ली सक/g361स द े खए जाइ छ ी। बज ारमे च ूड़ ी पिहरब  आ ि कछु \nिसंगारक समान सेहो कीनब। हमरा तँ प/g363च साए टकासँ पारो ने लागत तँ अह/g363क/g243 केना देब। ”  \nहम अपन सनक मुँह लऽ कऽ अँगना एलॱ आ बोलीमे हजार मन िम /g2आणी घोरैत प/g2ण9ीक हाथ अपना हाथमे \nलऽ कऽ कहिलऐ -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \n“ह े स म ूचा ग ा म  घ ूिम एल ॱ म ुद ा िकयो टक ा  नै  देलक ।  केकरा - के कर ा  ल ग  न े मुँह  छो ड़ ल ॱ  मुदा िकय ो  \nमुँहपर माछी नइ बैसए देलक। से नै तँ अह/g363 ई प/g2ण4 चास टका लऽ कऽ सक/g361स देख आउ , जखन पाइक /g301 य/g244 त  \nभऽ जाएत तँ दुनू गोरे फेर िनम/g361ली चलब , िसनेमा देखब आ अह/g363िसंगारोक समान कीिन लेब। ”  \nतैपर प/g2ण9ी हमर हाथ अपना हाथसँ झटकैत बजल ी -  \n“ईह!  बेदरा जक/g363 हमर परताए एला हेन ! जाउ राखु अपन पचसटकही। नै हम सक/g361स देखै छी। ” \nहम  केतब ो  खुशा म द के िलऐन  मुदा ओ  टस- सँ- मस नै भेली। आ ने सक/g361से देखए गेली। हमरो /g292 ल ड प ेस र  \nबिढ़ गेल। मुदा िदमागक/g243 ि/g304 थ र रखैत  च ौ कपर  चि ल  ग ेलॱ । \nए/g312ेबेर आठ बजे राितमे चौकपर सँ एलॱ। अँगना गेलॱ तँ चू/g29ध हा -चौका सभ ब/g3ध2 रहए आ प/g2ण9ी कोप \nभवनम े जा  कऽ स ूत ल छेली । भ ी तरस ँ िब लैया लगा न ेने  छ ली ।  हम  केब ा ड़ ल ग  जा  कऽ केतब ो ह ा क द ेिलऐम ुदा \nने ओ केबाड़े खोलली आ ने िकछु बजबे केलीह। सभसँ मोि/g302 कल  भेल  जे र ा ि त म े स ूत ब  केत ए।  की  कि र त ौ  \nहाि र  कऽ दल ा न पर जा अखड़े मोथीक पिटयापर सूतलॱ। सूतब की दैवक कपार भिर रािततौन ीसँ म/g2ण4 छ र \nहॱकैत  परा त  केलॱ ।  \nमनमे प/g2ण9ीक /g262ित पूरा रोष भऽ गेल रहए। सोचलॱ ओ प/g2ण9ी की जे पितक दुख नै बुझलक ..!  \nिबआहमे एकटा चिरआना भिर सोनाक औंठी देने रहए। वएह औंठी न रिहया बजारमे ब/g2धध हकी लगा िद/g29ध ली  \nिवदा भऽ गेलॱ। िद/g29ध ली जा /g304 पोटमे प/g363च हजार टका मिहलापर काज पकड़लॱ। आठ घ/g2धध टाक /g3ध6यूटी रहए। \nचािर घ/g2धध टा  ओ भ र ट ा इम ो  खटी ।  ख - पीब कऽ आ /g26आप भाउ़ा दऽ कऽ चािर हजार टका बँचैत रहए।  \nछह मास धिर काज केला पछाइत लगधक प/g2ण4 ची स  ह जार टक ा  जम ा  भ े ल । एक  िद न  फो न सँ  खब र  \nभेल  जे माए ब ी म ा र अ ि छ। जँए छ ी त ँए च ि ल जाउ ।  \nहम िद/g29ध ली बजारमे प/g2ण9ी -ले /g409ेिसर , /g304 नो , पाउ डर,  लाहबल ा चूड़ी ,  रेा/g29ध ड -गो/g29ध ड  न े कल स,  कानक \nबाल ी,  नाकमेहक निथ य ा,  का न मेहक झुमका,  गम कौ आ  स ा ब ू न,ठ ोररंग ा ,  पैररंगा आ  लबन  टो क ी स भ  िसंग ा रक चीज \nवौस क ीनल ॱ। हँ ,  कपड़ ा  नै  कीनने रही।  िकए  तँ हमर कीनलाहाकपड़ा हमरा प/g2ण9ीक/g243  प ि सने  निह हो इ  छैन \nतँए सोचलॱ दू हजार टका दऽ देबै अपन िनम/g361ली जा िशव व/g304 /g2आआालयमे मनपस/g2धध द  कपड़ ा  की िन  ल ेत ी।  \nएकटा अटैचीमे सभ समान रािख गाम िवदा भेलॱ। दरभंगावाली सु पर फा/g304 ट /g399ेनमे बैसलॱ। केतेको \nपिरयास केलाक बादो िरजव/g3ण1शन नै भे ल छल मुद ा  जेनर ले ब ौ ग ी म े िखड़क ी  ल ग एकटा स ीट  भ ेट ग े ल  रहए। \nअटैचीक/g243 बथ/g361पर रिख चौक/g3ध2ा छेलॱ जे िकयो चोरा ने िलअए। भिर राित सुतबो ने केलॱ। मुदा \nबन ा रस अबै त- अबैत आँिख लिग गेल। सपनामे देखिलऐ हमर प/g2ण9ी अपना आँगनमे सभ चीज - व ौ स र ि ख ि न हािर \nरहली अिछ। ओ ब/g3ध6ड खुश अ िछ। हमर  हाथ अपन ा  ह ा थम े रखैत ब ािज रहल अ िछ - आइ हमर मन ो र थ  पूरा \nभऽ गे ल । नी न टुटल त ँ दे खि लऐ एकटा ब ी स - बाइस बख/g361क अित सु/g3ध2ैर लड़की हमरा किह रहल छेली - \nकनेक हमरो बैसऽ िदअ /g290 ली ज ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \nहम पिहने अटैचीिदस देखलॱ तँ ओ सुरि/g2आ2त बुिझ पड़ल। तेकर बाद ओइ लड़की िदस िधयानसँ \nदेखल ॱ तँ ओ कोनो िफ/g29ध मी दुिनय/g363क हीरोइन जक/g363 बुिझ पड़ली। ताबेमे ओ लड़की फेर बाजल - \n“ /g290 ली ज कन े के ि खसक ु न े।” \nओ गजब सु/g3ध2ैर छेली। अपना आपक/g243 भा/g2ण2 य शा ल ी  ब ुझैत ह म िखस ैक ग ेल ॱ ।  ओ  ल उ ़ की  ब ै स  ग ेल ी ।  \nभा/g2ण2 यशाली ई बुझलॱ जे एहेन िद/g301 य  नव यौवन ा  ह मरा लगम े  ब ैस ल ी ।  हुन का  श र ी रसँ म ध ु र- मधुर सुग/g2धध ध  ह म र ा  \nमदहोश करए लगल। ओ लउ़की पस/g361 खोललक आ एकटा पि/g2आआका िनकािल  पढ़ए लगल। हमर आँिख हुनकर \nसु/g2धध दरता िनहारएलगल। एकदम गोर वण/g361, भरल - पूरल देह। सेव जक/g363गाल। िहरण जक/g363 कजरारी आँिख। \nनािगनसन  क ेश जे खु ज ल े छ ल,  कानमे तीन /g304 टेप बला  झुम का ,नाकमे ह ी रा जड़ ल छक ,  समतो ल ाक फ ार ा  सन \nठोर जैपर ह/g29ध का लाल रंगक िलिपि/g304 टक लागल। िब/g29ध कुल पारदश/g36ध साड़ी आ /g292 लौ ज  पिहरन े। स ा ड़ ी क भ ी त रस ँ \nपेटीकोट आ /g292 लौजक भीरसँ अधोव/g304 /g2आआ  पिहरन े छेल ी  से झल ा क -झल ाक  द ेख ा इ त । प ैर मे जे म े हद ी (आर त )लग ौने \nरहए ओ ओकरा पैरकसु/g2धध द रत ा मे च ा ि रचा न ल ग ब ैत  र ह इ। /g292 लौ ज तेत ेकक स ल  ज े ओकर ज व ा न ी क छ ा ती क ए क \nचौथाइभागबाहरे। जेना देखिनहारक/g243 जवानीक टेलर देखबैत .. .।  \nहम  ओइ  लड़ कीसँ पुछ ि ल ऐ - \n“ /g399ेन केतए पहुँचल अिछ ?” \nओ ल ड़क ी जव ाब देल क - \n“ मुज/g291फरपुरसँ आग/g363 िनकैल गेल अिछ। केतए उतरब। ” \nहमरा  मुह स ँ अनाया स  ि न कैल  गेल - \n“द रभ ंग ा । ”  \nतैपर ओ  बजली -  \n“ हमहूँ दरभंगे उतरब। अह/g363 िद/g29ध ली स ँ  अबै छ ी  क ी?”  ओ  फेर पुछलक। \nहमरा  फेर ब ज ा  ग ेल-  \n“ हँ िद/g29ध ली स ँ अ ब ै छी ।”  \nई कहैत हम िखड़कीसँबाहर मकइक/g243 फसल देखए लगलॱ। ओ लड़की हमर ा देहमे सिट गेली। हमरा \nजेना  440  वो/g29ध ट  ि बजल ी क झट ा  लग ल,  तिहना ब ुझन ा गेल । म ुदा डरो  ह ु अए त ँए कन ी अपनाक/g243 िसकोरिर लेलॱ \nआ थ ो ड़े ओइ ल ड़ क ीस ँदेह अ ल ग  कऽ ल ेलॱ । स ो चल ॱ  की  जािन क ी  भ ऽ जाए ,  ि कए क त ँ कहल ग े ल  छ ै -\n‘ ि/g2आआयाचि/g2आआम् देवो ने जानए . . । ’  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \nबजलॱ -  \n“म ेड ब  कन ेक हिट य े कऽ बै सू। ” \nओ ल ड़क ी हम रा  ि द स त कै त  ब जल ी - \n“की य ौ  ि ब आह भ े ल अ िछ की न िह। ” \nहम  सो चलॱ,  लड़ क ी ई गप  िकए  प ु छैए !  कहिल ऐ- \n“ह ँ िबआह  त ँ भ ऽ  गेल अिछ । ” \nओ फेर पुछलक- \n“ब ा ल - ब/g2ण4 चा  अ ि छ  की?”  \nहमरा  बजा गेल - \n“ह ँ एकटा  बेट ीअिछ। ”  \nतैपर ओ  पुछलक- \n“अप न छी की अनकर ? ” \nआब  त ँ  बुझू ज े हमर ा  ि र श उ िठ  ग ेल ।  मन मे ब हुत  बात  आएल। म ु द ा  ड र हुअए जे ि कछ ु ऊँच-न ी च \nगप  बजा ग ेल  आ जँ ई लड़ की  क ो न ो  अबलट  ल ग ा  ि द ए  तखन त ँ  ब ड़ क ा प ि ह पैट म े पिड़ जाएब आ  सभ  \n/g262ित/g303 ठा  मा ि टमे च िल  ज ा ए त । म ुदा तै यो  हम  पु छ िलऐ- \n“म ेड म  एन ा  ि कए बजै िछऐ। ” \nतैपर ओ  कहलक- \n“ अहॉंक/g243 देखै छी जे मौगीक महक लगैए। पि/g2ण9य/g244 हेती तं हमरासँ सु/g3ध2ैर तँ निहय/g243 हेती। ” \nहम सकद/g294म भऽ गेलॱ। फेर वएह पुछलक -  \n“ आिक अह/g363क िब आह हेम ा म ाि लन ी क ब ि ह नसँ भ े ल अ ि छ ?” \nहम  बजलॱ- \n“ नइ जािन मेडम िकएक अह/g363 हमरा एहेन -एहेन  ब ा त कहै  छी । ” \nतैपर ओ  लड़ क ी ब जली -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \n“ अ/g2ण4 छा छोड़ू ऐ बात सभक/g243 आरामसँ चलू। ”  \nई कि ह  ओ फेर हम रा देह स ँ  सि ट ग ेल।  डर त ँ हेबे क रए म ुदा अपन ा - आपक/g243 ब/g3ध6ड सौभा/g2ण2यशाली सेहो \nबुझै रही जे ए ह ेन ि द /g301 य लड़कीक सािन/g2धण य /g262ा/g290 त  भ ऽ  र हल अिछ।  \nथोड़ेकालक बाद ओ लड़की अपन हाथक पि/g2आआका हमरा दैत बजली - \n“ िलअ पढू अह/g363 बोर भऽ रहल छी। ” \nहम पि/g2आआका पकड़ैत पुछिलऐ - \n“ आ अह/g363 ? ”  \nजवाब देल ी- \n“ह म ग ृहशो भा पढ़ ै छी ।  \nहम पि/g2आआकाक प/g3ध2ा उलटाबए लगलॱ। पि/g2आआकामे नीक -नी क लड़क ी  सबहक अ/g320/g361न/g2ण2 न  फ ो ट ो सभ  र हए ।  \nएकटा  कथा र है - लबली हेमा। कथा ब/g3ध6ड रामोि/g2धध टक रहए। हम ओइ कथामे हेरा गेलॱ। ताबेमे /g399ेन \nसम/g304 तीपुर टीशनपर पहुँच गेल छल। /g399ेन /g26आकल। एकटा चाहबला हमरा वौगीमे चिए़ अवाज देलक - \n“चाह ग रम !  गरम  चा ह . . !”  \nओ लउ़क ी च ा हब ला  ि द स तकैत ब ज ल ी -  \n“ऐ  चा हब ल ा  द ो  कप च ाह द े ना। ” \nहम  मन े - मन सोची जे दू कप चाह कीकरती। फेर मनमे भेल जे भऽ सकैए  जे एक कप चाहसँ छ/g363क \nनै भ रै त  ह ो इ । \n चाहबला दू कप चाह ओइ लड़कीक/g243 पकड़ा देलकै। एकटा कम हमरा ि दस बढ़बैत ओ लड़की बजली - \n“ िलअ चाह पीबू। एतेक भीड़मे अह/g363 अपना िद/g312त सिह हमरा जगह देलॱ। ” \nहम  कहिलऐ- \n“ ध/g2धध यवाद। अह/g363 पीबू हम चाहबलासँ लऽ लइ छी। ” \nतैपर ओ  बजली -  \n“ यौ अह/g363 हमर पाइक चाह नै पीयब तँ अहॴ िदयौ ढौआ , हमहॴ अह/g363 पाइक चाह पीब। अह/g363 ने छुबा \nजा ए ब म ुदा हम  नै  छुब ा ए ब। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n44 \n \nहम  ओइ  लड़ कीक ह ा थ सँ च ा ह  पकड़ैत जेब ी स ँ  दसट ककी ि नक ाि ल  चाह ब ल ा  िद स ब ढ़ा  देि लऐ। ओ \nल ड़की अपना पस/g361सँ चािरटा मोट -मोट िब/g304 कुट िनकािल दूटा िब/g304 कुट ह म रा  ि द स ब ढ़ बैत ब ा जल- \n“ िलअ िब/g304 कुट क  संग च ाहक म जा िल अ । ” \nहम  कहिलऐ- \n“ ध/g2धध यवाद। अह/g363 खाउ। ”  \nतैपर ओ  बाजल -  \n“ की होइए जे ई छौरी िब/g304 कुट  ि खय ा  कऽ सभ ट ा  ढ ौ आ -कौर ी  छीिन लेत । यौ ह म एहेन नइ छी । ह म \nिमिथ ल ा िवश ्  विव/g324ालयमे गृह िव/g2आ3ानक पी .जी फाइनलक छा/g2आआा छी। ” \nकी किरतॱ। ओकरा हाथसँ िब/g304 कुट लऽ च ा ह मे ड ुबा - डुबा  खाए ल ग लॱ ।  \nिब/g304 कुट खेलाक िकछे िमनटमे हमरा नीन आबए लगल। आँिख खुजल तँ लहेिरयासराय अ/g304 प तालम े \nबेडपर पड़ल रही। एकटा नस/g361 हमरा मुँहपर पािनक छीटा मारैत रहए। ने /g399ेन रहए आ न े ओ लड़क ी।  \nहमरा  च ीज -वौसस ँ  भ रल अ प न अटैची मोन प ड़ ल। ह म  ब ज ल ॱ - \n“ह म र अट ैची?”  \nतैपर ओ नस/g361 बजली - \n“ आपको दरभंगा रेलबे /g304 टेशपर बेहोशी की हालत म/g3ण0 उतारा गया है। पूरा बौगी खाली था। आप अपने \nसीटपर िब/g29ध कुल बेहोश थे। चाह घ/g2धध टा  उपच ा र के ब ा द आपको ह ो श आ य ा  है।” \nहम अपन जी/g2धध स पै/g2धध टक जेबी टटौललॱ तँ ढौआबला पस/g361 गायब रहए। हम बजलॱ - \n“ हाय रे हमर प/g2ण9ीक मनोरथ। ” \nई कहैत  हम  फेर ब ेहोश  भ ऽ  गेलॱ ।  \n◌ \nश/g292 द सं/g2ण1 या  :  20 7 7 \n25 .03.2017  \n \n  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n45 \n \n  \nचिरूg2ं4र कूg312ाक ूg292 ल डपेसर  \nचिर/g2आ4र काकासँ भ/g243ट करैले मन औनाइत रहए। हुनका भ/g243ट भेना एक मा सस ँ  ब ेस ीए भऽ ग ेल  छल । \nिकएक तँ हमहूँ धनकटनी आ गहुम बाउग करबामे /g301 य/g304 त  छेलॱ।  गह ुम बा उ ग स ँ फुर सत भ ेटल  त ँ न ारक ट ा ल  \nलगाएब ,  ध ान द ौ न ी  कराएब ,  एकटा ने  ए कट ा काज लग ले रहल। दौन -द ौ ग ो न ी ह ो इ त-होइत गह ुम प ट ब ै- जोकर \nभऽ गेल। यौ बाबू िकसानी जीवनमे ब/g3ध6ड भीर। एकटा -न े-एकट ा काज लग ले र हत ।  आ जँ ओ काज \nसमयपर न ै करब  तँ हािन छ ो ि ड़ ल ाभ  न ै ह एत। म ुदा   मुदा नोकरी करैबलाक/g243 से बात निह। तइमे सरकारी \nनोकरी करिनहारक तँ बुझू प/g363चो आँगुर घीयेमे। आिग लागौ चाहे पाथर खसौ समयपर दरमाहा भेटबे करतै \nआ ऊपरका आम दनी अलगसँ। ने  ह र-हर आ  न े खट- खट। देखै नै िछऐ /g262ो .  वीरे/g2धध /g406 बाबूक/g243 केहेन मोछमे घी \nलगबै छिथन। एगारह बजे िदनमे महािव/g324ालय जाइ छिथन आ तीन बजे बेरमे आपस आिब जाइ छिथन आ \nदरम ा ह ा  केत ेक  भ ेट ै छैन.. . । खाएर छोड़ू ऐ बातक/g243.. . ।   \nहम आ चिर/g2आ4र क/g312ाक बेटा िवमल लंगोिटया संगी।पहलासँ बी .ए. धिर संगे पढ़लॱ। ओ कलक/g2आ4ासँ \nबी.एड . कऽ लेलक तँए उ/g2ण4 च िव/g324ालयमे िश/g2आ2कक पदपर नोकरी करै छैथ आ हम कोनो /g262िश/g2आ2ण नै /g262ा/g290 त  \nकेल ॱ  तँए खेती - िगरह/g304 ती  कऽ अपन  िजन ग ी क ग ाड़ ी  खॴ च रहल  छ ी ।  ओ न ा ,  नोकरी-ले  हम हूँ पिरयास कम  निह \nकेल ॱ, मुद ा  ऐ य ुगम े भ ग वान भ े टब अस ान  अ िछ जखनिक न ो करी भेटब  क िठ न । \n29  ि द स/g294 बरक/g243 जखन गहुम पटबैत रही , फोचाइ कहलक जे चिर/g2आ4र काका बेमार पिड़ गेला हेन। /g292 ल ड  \nपेसर बिढ़ गेल छैन। जखनेसँ क/g312ाक बेमारीक बात सुनलॱ हुनकासँ भ/g243ट करैले मन कछमछ करए लगल। \nकछमछा इ त  म न म े उठ ल - चिर/g2आ4र काका मेहनती िकसान छैथ। क/g2धध ह प र को द ा ि र  आ ह ा थम े ख ुरप ी  रहब े करै \nछैन। जीर -म र ी च आ न ोनक अलाब े ख ाइ- पीबैक कोनो व/g304 तु न ै क ीनए पड़ै छैन। क िहयो न े सुनने र िह ऐ  जे \nचिर/g2आ4र काकाक/g243 माथो दुखाएल हेतैन। फेर /g292 ल ड  प ेस र  ि कएक ब ि ढ़  गेल ैन ? \nिवहाने भेने सुित उिठ कऽ चिर/g2आ4र काकासँ भ/g243ट करए लेल िवदा भेलॱ। र/g304 तेमे िन/g2ध4 यि/g3ध9यासँ िनवृ/g2आ4 \nभेलॱ। क/g312ाक घर हमरा घरसँ लगधक डेढ़ िकलोमीटरपर। हमर घर ग ामक दिछनविरया टोलमे सभसँ \nदि/g2ण4 छन आ हुनकर घर उतरविरया टोलमे सभसँ उ/g2आ4र छैन।  \nचिर/g2आ4र काका दलापरचौकपर क/g294 मल ओिढ़ कऽ बैसल रहैथ। हम दलानक िन/g2ण4 चेस ँक हलयैन -  \n“काक ा गो ड़ लगै छ ी ।” \nकाक ा  बजला - \n“न ी के रहह ।  आबह - आ बह। केत ए हेराए ल  छ ेल ह  हेन । एक- डेढ़ मासक वाद तोरासँ भ/g243ट भेल हेन। ” \nकहलय ै न-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n46 \n \n“की कह ब क ाका ,  ए/g312ोर/g2आ4ी फुरसत नइ भेटै छल। अह/g363 तँ बुिझते िछऐ जे िकसानक िजनगी केहेन \nहोइ छइ। काि/g29ध ह गहुमक पिहल पटौनी समा/g290 त  क े ल ॱ हेन । ग ह ुमे पट ब ैत का ल  फ ो च ाइ  कह ल क जे काक ा  \nबेम ा र भ ऽ  गेला हेन। बुझू तखनेसँ अह/g363क भ/g243ट करैले मन कछमछ करै छइ। सुित उिठ कऽ एमहरे िवदा \nभऽ गे ल ॱ । ” \nकाक ा  बजला - \n“ह ँ,  तेतेक ने ट/g3ण0शन भऽ गेल अिछ जे /g292 लड पेसर बिढ़ गेल। आठम िदन डा/g2ण0 ट र रमेश ज ँचने रह ए । \nकहलक जे नीचलका साए आ ऊपरका एकसाए सािठ भऽ गेल अिछ। द वाइ खाइ छी। काि/g29ध ह  ज ँ च ब ैलॱ  त ँ  \nकहलक आ ब ठी क अि छ । तैयो प रहेजसँ रहै ल े कहलक  हेन । ठ ी क  र ि ह तो  ऐ ब ेमरी मे दवाइ सभ िदन चिलते \nरहत सेहो कह ल क।  ठ ंढास ँ ब ँि च कऽ रहैले कह ल क हेन ।  भ ा त  आ न ो न  कम  खाइल े  कहलक हेन।”  \nहम सभ गप किरते रही ताबेमे चिर/g2आ4र क/g312ाक पोती दूटा /g290 लेट म च ा ि र - चािरटा नमकीन िब/g304 कुट  आ  \nदूटा  कपमे  चा ह दऽ गेल।  \nकाक ा  पुछल ैन - \n“ पािनय/g244 पीबह ?” \nकहलय ै न- \n“ह ँ काक ा,  पीब।” \nकाका पोतीक/g243 कहलिखन -  \n“ग इ र ी न ा  एकलोट ा  पािन आ  एकटा िगलस नेन े आ। ”  \nरीना एक लोटा जल आ एकटा िगलस रािख गेल। हम िब/g304 कुट खा जल  पीब चाहक चु/g304 की  ल ेब ए \nलगलॱ। चाहो पीबी आ क/g312ाकसँ गपो करी। हम  पुछल यैन - \n“काक ा ,  ऐबेर  गह ु मक खेत ीक  केते क ेने  छ ी?” \nतैपर काक ा जवाब द े लैन - \n“ ए/g312ो धुर निह। ” \nक/g312ाक ग/g290 पक हमरा कोनो अथ/g3ण1 ने लगल। हम छगु/g2धध तामे पिड़ गेल/g2आ3/g3ण3। सोचएलगलॱ - काक ा ज ी व नी \nिकसान छै थ । च ा ि र- प/g363च िबगहामे सभ साल गहुमक खेती करै छैथ। फेर एना िकए बजला ! प/g2ण4 चीसे नव/g294 बरक/g243 \nिवमल चौकपर भेटल रहए तँ कहने छल जे आइए गहुमक बाउग समा /g290 त  के लॱ।  त ैपर  ह म  प ुछ न ॱ  र ि हऐ  जे \nकेतेक ख ेतमे ग हुम बा उ ग  के लह अ िछ। त ैप र िवम ल  कहने रहए पँ च िबगह ा म े। त ैप र ह म कहने र ि हऐ -बड़ ी  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n47 \n \nअगता  ग ह ु म  खेती  मा ि र लेलह । त ैप र िवम ल  बाज ल रहए- रौ मीत प/g363चो िबगहा खेतमे /g3ध9ाि/g2धध त  ध ा न  र ोपन े \nरही। नारेपर कटबा लेलॱ। फारबला /g399े/g2ण0 टरसँ एक िदन प/g363चो बिबगहा खेतक/g243एक समार जोतबालेलॱ आ प/g363च \nिदन रौ द  लगल ा बाद छ ठम िदन  खाद आ ब ी आ  छीटब ा  कऽ र ो टा व ेट रसँ  ए क च ा स  कर ा  देल ॱ। आ ब क ी क ोनो \nहर -ब रदसँ खे त ी हो इ ए ज े बे सी स म य  ल ग ा त ।  \nहम  कह न े रिहऐ- हँ से तँ ठीके कहै छीही । त ो र खे तो सड़के  का त म ेछ ौ ,  तँए /g399े/g2ण0 ट र  जा इ क सुि व ध ा  छ ौ \nआ छ ह - सा त  ि ब गहा  खे त ो  ए केठ ाम छौ।  \nिवमल कह ने रहए -  ह ँ से तँ  अिछए ।  एकेट ा  कमी अ ि छ । ब ोिरंग न इ अि छ । की  क रब ै ती न -त ीन ठा म  \nलेअर ज/g363च करबौिलऐ मुदा  2 50 - 300  फीट स ँ कम पर ल ेअरे  ने भ ेटै छइ।  \nहम  कह न े रिहऐ- तोहर खेत तँ िबहुलो धारसँ पिट जाइ छौ। बोिरंगक खगतो तँ निह य/g243 छौ।   \nिवमल कह ने रहए -  ह ँ से तँ  प ि ट जाइए।  \nहमरा सोचमे डुमल देख चिर/g2आ4र काका टोकलैथ -  \n“की स ोच ए  लग ल ह क।” \nकहलय ै न- \n“ काका हमरा तँ अह/g363 गपक कोनो अथ/g3ण1 ने लागल।  25  नव/g294 बरक/g243 िवमल भाय कहने छला जे आइए \nप/g363च ि ब गह ा  ग हुम बाउ ग  कऽ ि न च ेन  भ ेलॱ ह ेन। ओ  िकए  झूठ  बाजल?” \nतैपर काक ा बजल ा- \n“न े िवमले झूठ  ब ा जल आ न े  हम ह ॴ  गलत  कहै िछअह। ” \nक/g312ाक बात सुिन हम आरो ओझरीमे पिड़ गेलॱ। गपक कोनेा भ/g363जे ने लागए। कहलयैन - \n“काक ा ,  अह/g363 की कहै िछऐ से तँ हमरा भ/g363जे ने लगैए। ” \nकाक ा  स म झबैत  बजल ा- \n“सुन ह,  गहुम ठीके प/g363चिबगहामे बाउग केने छी। ओहो  2 5  नव/g294 बरक/g243। तोरा तँ बुझले छह जे गहुमक \nफिसलमे बाउग केलाक बीसम िदनसँ लऽ कऽ प/g2ण4 ची स म  ि द न  ध ि र प ि ह ल  प टौ न ी  कऽ  द ेब ा क च ा ह ी ।न ै त ँ \nगहुमक गाछमे वृि/g320 नै होइ छइ। ” \nमुड़ी ड ो लबै त कह ल य ैन - \n“ह ँ,  से तँ ठीके। निह तँ आिखरी प/g2ण4 चीसम िदन धिर पिहल पािन देब अिनवाय/g361 अिछ। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n48 \n \nकाका िब/g2ण4 चेमे ब जला- \n“ ठीके कहलक। आब तॲही कहह जे हमरा गहुम बाउग केला प/g3ण3तीस िदन भऽ गेल हेन आ अखन धिर \nपटवन नै भेल। भेल ए/g312ो धुर गहुम बाउग केनाइ ? ब ुझह  जे ह ा थो तरक गे ल  आ लाटो तरक ग ेल। ”  \nहम  मुड़ी ड ो लबै त ब जलॱ - \n“से तँ ठीके कहै िछऐ। जँ गहुमक फिसलमे पटवन नै केिलऐ तब तँ सभ  खच/g36आ आ मेहनत पािनमे \nचि ल ग े ल।  मुद ा ए ना भेल  िकए?”  \nतैपरकाक ा  बजल ा -  \n“सभ स ा ल बहु ल न दी स ँ  गह ु मक प ट वन  भ ऽ  जाइ छ ल।  एम की  अगते ब ह ुल  धार सु ि ख ग े ल। ”  \nहम  पुछलयैन-  \n“ए ना ि कए  भे ल?  एत ेक अग त ा ध ार िकए सु िख ग े ल । ” \nकाक ा  बजला - \n“सुन ै िछ ऐ  ग ोठ  नरिहय ा  ल ग  एन . एच.  104मे पुल ब ि न  रहल छ ै,  तँए पुलक िठकेदार धारक/g243 नरिहयासँ \nएक िकलोमीटर उ/g2आ4र बाि/g2धध ह देलक। तँए पािन एनाइ ब/g3ध2 भऽ गेल आ धार सुिखगेल। ”  \nहमरा चिर/g2आ4र क/g312ाक /g292 लड पेसरक कारणक भ/g363ज लािग गेल। समयपर गहुम नै पटलासँ क/g312ाक /g292 ल ड \nपेसर बि ढ़  ग ेल रहैन । \nहम  खड़ा  होइत  बजल ॱ-   \n“काक ा , जाइ छी। ब/g3ध6ड काज अिछ। ” \nई कहैत  हम  िवदा भऽ ग ेलॱ ।    \n◌ \nश/g292 द सं/g2ण1 या  :  10 6 1 \n     \nऐ रचनापर अपन मंतूg3श1य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश ूg2थ2साद मूg2ण3 ड ल- तीन गोट लघु कथा  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n49 \n \nअपन रोपल गाछी भुतािह  \nरामनवमी िदनक बे/g264का उखड़ाहाक प/g363च बजेक समए। अनेको लॉड/g304 पी कर सँ  सूर भरल ग ी त -न ा द  ग ामम े \nअनघो ल  केने. . .। कोन ोसँ अ वाज िनक लै -  ‘ रामराजमे सभ ब रबैर.. !’  त ँ क ो न ो सँ ि न क ल ै -  ‘ द ैि ह क -दैिवक भौि त क \nत ाप रामराज म े न ि ह रिह प बैत ..!’  त ँ  क ो न ो सँ अवा ज ि न क ल ै -  ‘रघ ु कुल र ी त  स भ िदन स ँ आएल ,  /g262ाण जाएत तँ \nजा ए त  मुदा व च न  निह ज ाए त . .!’ \nअनघोल वातावरण रहने रघुवीर क/g312ाक मन सेहो घोर -घ ोर हो इ त  रहैन।  \nअपन सािठ बख/g361क बीतल िजनगी िदस नजैर देलैन। पाछू घुिमते अपन बाल -बो ध क ि ज न गीक िमलल  \n/g26आप – िव/g324ाथ/g36ध जीवन – होइत अपन चालीस बख/g361क समाज सेवाक बीच जखन एलै न तँ  म न  ओझराए लगल ैन। \nअनेको /g262/g302 न  म न मे उठ ए  लग लैन जे जखन अपना जन ैत केकरो  ने अ धल ा  स ो च िलऐ  आ  न े अ ख न ो  सो च ै छ ी  \nआ ने केकर ो  अ ध ल ा  के ि लऐ  आ न े अखन ो  कर ै िछ ऐ ,  त ख न लोक िकए अ ध ल ा कर ै पर उत ाहुल  भेल  \nअिछ?  माने ई जे समाजेक लोक समाजोक लोकक/g243 आ तैसंग अपनो आ हमर ो िकए अधले नजिरये  देखबो \nकरैए आ कर बो  करैए..? \nरघुवीर क/g312ाक मनमे एकाएक ठनका जक/g363 ठनक जगलैन। जिगते बकार फुटलैन - \n“अप न र ो पल गाछ ी भु तािह !  जइ समाज /g26आपी गाछीक/g243 रोिप समाज/g26आपक माली बिन सेवा करैत अखन \nत क आ िब र हल छी  ओ ए न ा भ ु त ािह  ि कए  बिन रहल अि छ .. !” \nरघुवीर क/g312ाक ठनकल मन रहबे करैन , चोटे पा छू उ न ैट  तकल ा  तँ बु िझ प ड़ल ैन  जे केतौ -ने-केतौ ए हेन \nरोगक /g262कोप भीतरे- भ ीत र भे ल अ िछ ,  जे चाहे ब/g363की /g26आपमे हुअए आिक आने-आन कोन ो  रो ग स ँ गर ि स त  भ ेल  \nहुअए,  मुदा भेल तँ ज/g26आर अिछ . . ! \nरघुवीर काका जेते िवचारक/g243 सोझराबए चाहैथ तेते ओझरी लिग -लिग जाइत रहैन। कोनो एहेन उ/g2आ4 र \nमनमे जगबे ने करैत रहैन जे पेब मन ह/g29ध लुक होइतैन।  \nगुम- सुम भेल रघुवीर काका अपन मनक घोड़ाक/g243 चा/g26आिदस दौड़ा -दौड़ ा  त ाकए लगल ा म ु द ा  आँ िख देखब े \nने करैन!  भ ाय आँ िख देख ब  ओ ते अस ान थो ड़ े अि छ जे लगले द ेख  ज ा ए ब.. ?  तही बीच चाह नेने प/g2ण9ी पहुँच \nकहलकैन- \n“चाह प ी ब  िलअ ,  पा न  खा ि लअ  आ र ा म न व म ी  ि द न छ ीह े राम र ा ज द ेखए चलू। ” \nओन ा  तैब ीच रघुव ीर काका  च ा िर- प/g363च घॲट चाह पीब नेने छला तँए मनक ओझराएल िवचार पतराए \nलगल छेलैन ,  ओना सो/g29ध ह/g3ध2ी नइ पतराएल रहैन तँए प/g2ण9ीक बात सुिन तामस तँ नइ उठलैन मुदा झड़क ज/g26आर \nउठ ल ैन। झ ड़कवा ि ह  उिठ त े म न नचल ैन । नचैत मन मे एलैन जे एक िदस प/g2ण9ी किह रहली अिछ - ‘ रा म नवमी क \nमेला छी,  देखैल े चलू । ’  आ दोसर िदस अपन मन /g26आपी पित [1] ल ोकक ल ी ल ा द े ख - द ेख घो र -घ ोर भे ल \nअिछ!  त ैठा म  क ी  मेला द ेखब  आ को न  म ेला द ेखब. . ?  मुदा लगले हो ि न  जे पि त - प/g2ण9ीक बीच तँ एहेन पाट/g361नरशीप  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n50 \n \nऐछे जे अ द हा - अदहा बँटवारा अिछ। अपने िकछु छी तैयो अदहे छी आ पि/g2ण9य/g243 िकछु छैथ तँ अदहाक मािलक \nछि थए.. .। \nरघुवीर काकाक/g243 िकछु फुरबे ने करैन जे की केने की हएत। थोड़ेकालक पछाइत , च ाह जखन \nअदह ा पर एलैन–म ा न े अदह ा  िग ल ास जखन  पीब लेल ा –त ख न  एकटा  जुक त ी म नमे औनाइ त  ख स लैन । खस लैन ई \nजे केतबो अदहाक मािलक प/g2ण9ी िकए ने होिथ मुदा छैथ तँ पि/g2ण9य/g243। बहला -फुसला अिधक िह/g304 सा  ल ा इ ए स क ै \nछी। क/g312ाक मन कनी सुगबुगेलैन। सुगबुगाइते बजला - \n“जखन  म ेल ा द ेखए जा ए ब ,  तहूम े जु ड़ श ी तल क ध ुर -खेल त ँ  छ ी न ि ह जे  ‘जय -ि शव ,  जय -िशव’  कर ैत  मे ल ा  \nघुि म  लेब । रामन वमी छी ।  रामक जन म िदन क उछ ाह ी जे करा छै ओ  तँ आइ क ी-की न े लूटाएत मु दा  हमरा \nबुते तँ अहूँक/g243 खुशी -खुश ी  मेला द ेखौ ल न इ हए त । ” \nओन ा,  रघुवीर क/g312ाक बात सुिन काकीक मन मधुआ गेल छेलैन मुदा तैयो लाड़ - झा ड़ कर ैत बजली- \n“जइ ि दनस ँ ब ा प -मा इ क घर छोिड़ एह ेन  जरल घ र एल ॱ  ज े को न ो  म न ो रथ प ूर नइ  भेल । ”  \nएक तँ पिहनिहसँ रघुवीर क/g312ाक मन भुितयाएल रहबे करैन , ज ेकर ा  स म ेट  समा ज- पिरवारसँ हिट प/g2ण9ी \nलग पहुँचल छल ा ,  तैठाम तेहेन ब/g2ण6 ज र  सन  कथ ा  भ ेट ल ैन  जे म न  आ रो  च ुर म-चुर भऽ गेलैन। च ुरम - च ुर होइत  \nमनक/g243 कहुना -कह ुना ब ी ि छ- बीिछ कऽ समटलैन। समैटते मन  िबहुसलैन ,  ि बह ुि स ते बक ार  फ ुटलैन - \n“ हम तँ चाह अदहा पीब नेने छी अह/g363 पीलॱ ? ”  \nपित क ब ात  स ु िनते ि सितयोक ाकी स भ ल ाड़ -झा ड़  स मटैत बजली- \n“ नइ कह/g363 पीलॱ हेन। हम िक कोनो औझुका लोक छी जे पितक/g243 िबना खुऔनिह -पी औ न े  अ न जल  कऽ \nलेब !  अखुनका लोक ने टे/g304 ट  करैत  अपन ो  ट े /g304 ट  करैए जे न ी क - ब ेजा ए - क िवचार पित करता िक प/g2ण9ी। \nहँ,  जैठाम सूय/g361क उदय अिछ तैठाम पितक की दशा छैन सेहो तँ सबहक सोझहे अिछ। ” \nिसितया काकीक िसताएल िवचार सुिन रघुवीरो क/g312ाक मन िसता गेलैन। िसताइते बजला -  \n“ अदहे िगलास चाह पीलॱ हेन अखन अदहा ब/g363कीए अिछ तँए जँ आँग नमे कोशल ौ न े  होइ त ँ जा कऽ  \nपीब ि लअ ,  न ि ह त ँ अदहा र खन े छी  ल ी अ प ी ब ू। ” \nपित क ब ात  स ु िन िस ित य ा काकी लज ा  गेल ी। ल ज ा ई  गेली जे ख ाइ -पीबैक का र ो ब ारी  त ँ  अपन े  छी  ि कन े  \nत ै ठा म  जँ मौि गय ाही  च ा ि ल  पकैड़ जे प ि रव ा र रहत,  म ा ने  प िरवार र हत  दस गोरेक आ ि सदहा लग ा एब  स ा त  \nगोरेक ज े ख ा इ त- पीबैत र/g304 तेम े  सिठ  जाएत !  ओइ पि र वा र मे  िवव ा द  हएत क ी न ि ह ?  हेबे करत ,  जखने ख ा इक \nभोजन र/g304 तामे सठत तखने ने िकछु गोरे खा कऽ सुखे ढेकार करत आ िकछु गोरेक/g243 भुख ढकार करए \nपड़त ैन । जखने दुन ू ढक ार हएत त खन े द ू रंग  हव ा  च ल बे करत,  त ैठ ा म  के द ो ख ी ह एत?  हँ!  एह ेन स ंभव अि छ \nजे उपाज/g361नकत/g36आ  भरपूर उ प ा रजन ,  कोन ो क ारण े  नइ  कए पबैत हो ि थ म ुद ा ई  त ँ  हम रे न े बुझए पड़ त । भि र   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n51 \n \nथार ी  न ि ह ,  िह/g304 से भिर। ह ँ!  एहनो संभव ऐछे जे दस गोरेक भो/g2ण6 य -िव/g2धध या स म े ,  व/g304 तुक वाहु/g29ध य  देख,  दस ग ोर े क \nजगह पनरह गोरेक बना र/g304 ता -पेरापर फेक ग/g2धध दा  करब ै स े हो क ेहे न ह एत?  मन  क हलकैन - तखन ?  तखन त ँ \nयए ह न े हए त  ज े जि ह ना छबे-छबे खेत  ब ढ़ैए,  कौ रे -कौरे प ेट  बढ़ैए त िहन ा रसे -रस े बु िधय ो - ब ेवहा र  न े ि सख ैत-\nिस ख ैत सी ि ख चलैए ।  \nिसि त य ा क ा क ी अप न ल ड़ -झड़ क च ा िल- /g262कृित पकैड़ बजली - \n“जिहन ा  हमर अदहा िगल ास त िहन ा न े अहूँ क अदह ा भे ल,  तैठाम अ पन- अपन दािय/g2ध4 व  तँ  ि नमाहए प ड़ त  \nिकने । ” \nप/g2ण9ीक बात सुिनते रघुवीर काका बजला - \n“शुभ क ाजमे अप ने न े द ेरी  करै छी ,  दसटा हौन/g361क अवाज जे कानक ठेकीक/g243 केतबो ठेलत तइसँ की \nहेतइ। नीक जक/g363 बिन - ठ िन कऽ  मेला द ेखए च लू ,  अहॴ संगे हमह ूँ जाएब।” \n‘अहॴ संगे हमहूँ जा एब ’  सुि न  म ा न े पित क ि ब स व ा सू िवच ार सु ि न  ि सितया काकी िवि/g304 म त  ह ुअ ल गल ी । \nप/g2ण9ीक/g243 िवि/g304 म त होइत द ेख र घुवीर काक ा  बजल ा- \n“ तेते ने लॉड/g304 पीकरक अवाज आिब रहल अिछ जे अह/g363क/g243 सुनैमे रामनौमीए -ट ा  अब ैए  मुद ा  च ैत ी \nनवरा/g2आआाक [2] न ौ म ी  स ेह ो  छी । त ँ ए  द ुनूक ब ी च छ ी ,  कोन म ेला  द ेखए ज ाएब  स े पिहन े िव चािर लेब त खन  न े घरसँ  \nडेग उठाएब। ”  \nरघुवीर क/g312ाक बात सुिन िसितया काकी औनेली निह , ऐ दु आरे न ै औन ेली  ज े  भ ग वत ी क आरा ध न ा –\nनव मीक मेला –आ रा म नवम ी क मेला– तहूमे केते सालक पछाितक राम ज/g2धध मो/g2ध4 स व छ ी – दुनूमे अ/g2धध त र त ँ अ ि छ ए। \nओन ा,  ओइ िद स िसितया काकीक नजैर नइ गेलैन। र/g304 तेम े अँट ैक  रामन व मीए ि द स  ब ि ढ़  ग ेलै न ।  \nपितक िवचारक/g243 सो/g29ध हो अन ा  अ न देखी  कर ी ,  सेहो केहेन  ह एत। िस ितया क ाक ी क मन उ म ुर-घ ुम ुर कर ए \nलगलैन। कोनो र/g304 ते न े दे ख ै थ  जे आग ू की  केन े  द ुन ू बे कत ी  ि मल ा न स ँ मेल ा  द े खए  ज इ त ैथ ।  म ुद ा  ल ग ल े \nजुकत ी  फुरलैन । जुकती ई जे रामनौिमयो मेला छी आ नवराि/g2आआयोक मेला छी , मुद ा  छी त ँ द ूनू म ेले ,  त ँ ए िकए \nने दुन ू मीिल मेल -ि म ल ान -िमल ा प  करैत म ेला जाइ.. .।  \nिसितया काकीक मन मािन गेलैन जे पितयेपर िकए ने जिहना स ीता रामक/g243 माता - िपता  बो न  जा इल े  छ ोिड़ \nदेलिखन तिहना हमहूँ आि/g2आणत भऽ मेला देखए ज ाय।  \nओन ा,  ि स ित य ा  काकी ध ड़ फ ड़ मे अपने भ िरक िवच ा र  कऽ ल ेल ी ,  जइसँ न जैर मे ई एब े न े केलैन ज े  \nनािरयोक /g26आप अ/g26आप अिछ। केतौ नारी अपन इ/g2ण6 ज त - आव/g26आ -ले अपने बिलक बकरा बिन र/g2ण0तसँ धरती सॴचै \nछैथ तँ केतौ दज/g361न भिर बाल -ब/g2ण4 चावाली दूधमुह/g363 ब/g2ण4 चाक/g243 पितक िसर मेिढ़ दोसर घरक  बर क प ूजा नइ  करै \nछैथ सेहो निहय/g243 कहल जा सकैए।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n52 \n \nिसि त य ा क ा क ी न जैर उठा र घुवीर क ाक ापर द ेल ै न ,  म ुदा ब जैक जे िवचार रहैन ओ मनेम े घॲट ाइ त  रहलैन \nजे रघुवीर काका बुिझ गेलिखन। मु/g304 कुर ा इ त  रघ ुव ी र  का क ा  बजला- \n“जखन  म ेल ा जाइक िवचा र  मनमे उ ठल,  तखन निहय/g244 जाएब मनक/g243 मारब हएत िक न े। से निह  त ँ झ ब -\nदे च ाह पीब ब ि न -ठि न  कऽ आँगन सँ तैय ार भे ल  आ उ।”  \nपित क ब ात  स ु िन िस ित य ा काकी ठमकल ी । न े आ ँगन ि द स ड ेग  उठ ै न  आ ने म ेला  जाइ ि द स  ि व चार \nउठैन। मेला तँ मेला छी दुिनय/g363क मेला। जे दुिनय/g363क कोण -कोणमे पसरल अिछ। अयो/g2धण या  ज े  रामक \nज/g2धध म भूिम िछऐन,  ओइ ठ ामक सोहान आ जनकप ुरक सोहा न ,  जे स ा स ु र  िछऐ न ,  दुनू ए/g312ेरंग थोड़े हएत। तैसंग \nगाम-ग ा म  आ पि र वा र - पिरवारक आरा/g2धण य  देव रह न े गाम- पिरवारक संग बेकतीगत सेहो पू/g2ण6 य  छ िथ ए,  तैठ ाम के ते \nदूर त क देखल ज ाए ई  तँ नजैर - न जैि रक ख े ल छ ी  िकन े ? \nठमकल प/g2ण9ीक /g26आप देख रघुवीर क/g312ाक मनमे पिरवारक ओइ अिभभा व क ( र/g2आ2क ) जक/g363 िवचार उठलैन \nिज न का  लेल  एक  िद स घर - पिरवारक गाड़ीक/g243 आगू ससरब किठन अिछ आ दोसर िदस पाछूसँ को नो सहारो \nनिहय/g243 अिछ , माने हाथ सो/g29ध ह/g3ध2ी खाली .. . । तैठाम प/g2ण9ीक /g26आप बदैल िसयाही सन िसयाह बिनय/g243 रहल छेलैन, तँए \nिवचारक/g243 आगू ठेलैत रघुवीर काका बजला - \n“म ेला  दे ख ए नइ ज ाएब  तँ न िह जा उ,  मुद ा  दुनू परानी एक ठा म  रहैत जे च ुप ा-चुपी केने  छ ी  से हम र ा  \nनीक न ि ह  लग ैए। ” \nजिहना कोनो पशु आँिखक इशारा मा/g2आआ पेब फुरफुरा उठैए आ कोनो अँड़पेन देला पछाइतो निह उठए \nचाहैए तेना िसितया काकीक/g243 निह भेलैन , ओ अपनो ब ल े उ ठै त  बजल ी- \n“म ेला  दे खी व ा न इ  द ेखी,  जिहन ा  छी  तिहन ा तैय ार भऽ टहैल आ बए च लू। ” \nप/g2ण9ीक िवचार सुिन रघुवीर क/g312ाक मनमे खुशी उपकलैन - जे पि/g2ण9य/g243 ने लि/g3आ0 मयो आ ल/g3आ0 मीपा/g2आआो छैथ जे \nअपन िवभव देख अपन शि/g2ण0त अजमा घरसँ बाहर दुिनय/g363क मेला देखए चाहै छैथ। बजला - \n“ बड़बिढ़य/g363 कहलॱ। मुदा गामो तँ गामे छ ी िकने ,  को न ो  िक श ह र-बजार छी  जे पि त य ान ी  लग ा बन त ।  \nजेकरा जेतए अँटावेश होइ छै से तेतए बिस जाइए तँए शहर जक /g363 एकपेिरया तँ निह अिछ , अ ि छ  तँ बह ुपेिरया \nतखन कोन र/g304 ते जाएब शु/g26आ करब , ई  िवचा र त ँ  अखने न े  कऽ लेब। ” \nओन ा  ि स ित य ा  काक ीक नजैर (मन ) अखन ध िर आ न - आनक/g243 जे देखने छेली  त ेह ी  ि ह साबक छ ेल ैन ,  त ँ ए \nआग ू िदस तकैक ने  खग ते पड़लैन आ न े त कबे के लीह । जखन  खगते न ि ह  तखन  िकयो ओ ि रय ा न े कथ ीक \nकरत। अनेरे दुिनय/g363क बोनमे जे असगरे वौआएत , से कथी ल े ?  मुदा रघुवीर क/g312ाक िवचार ठनका जक/g363 \nिसि त य ा  क ा क ीक म नम े खसले छेलै न। तैपर तेहाल ा  ( ते सर) िकय ो अ िछ य ो  तँ निहय/g243 जे कनी -म नी  ट प ो -टो इय ा \nआिक संग ो -सा थ  द इत । असग रमे दुसगर होइत े छ इ ।  मुद ा ल ग ले म न  कलश ल ैन । कलैशते च ैत ी  ग ाछ क \nनवटु/g304 सा जक/g363 मन काकीक टुिसयेलैन , ट ुि सयाइत े  बजल ी-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n53 \n \n“जखन  दु न ू प रा न ी  अदहा - अदहा घरसँ बाहर धिरक दुिनय/g363 ब/g363िट नेने छी तखन अपन \nिवचारक [3] िवच ा र [4] अपन े ने  पिहने ओइ मुहसँ देबै जइ म ु हसँ िवच ा र ि न कलल,  पछा इत न े हम र प ा र औत ? ”  \nिसि त य ा क ा क ीक  ‘ प/g2ण9ी /g26आप ’ क/g243 पित –रघुवी र का क ा –देखलैन ।  देखते मन  ग वाही  द ेलक ैन  जे अपन  िवचा र \nप/g2ण9ी पूर केने बजली अिछ , ओकरा पुराएब तँ अपने दािय/g2ध4 व  छ ी  ि क न े।  म ुदा  मुह स ँ त ँ  व ए ह ने ि न काल ब  जे \nओकर [5] म ुँह केम ह र छ इ ?  जाबे मुँह  नइ  देखब  त ा ब े  मुँह  ि मला न ी  क ेना करब  आ िक म ुँह  िमलान ह एत  क ेना..? \nजिहना स/g294 प/g3ध2 फड़ल आमक गाछपर अनठेकािनय/g244 गोला फेकलासँ गोटे पाकल आम खिसये पड़ैए , मुद ा  \nकी ओकर ा ठेक ा न ल  कहब आिक ओ ब ेठ ेक ानले भ ेल । मुद ा  बेठेक ा न लो तँ ठेक ा न ल  भ ाइय े गेल ज े तोिड़ के  \nअनलक।  \nओन ा   ठेका न ल त ँ ओ न े भ े ल जे  ठ ेकना क ऽ– माने ल/g3आ0 य  कि र  कऽ –ग ो ला ओइ  आम प र फेकलॱ जइ \nआमपर मन गड़ल छल। गाछमे तँ सोहरी लागल आम ऐछे मुदा जेत े अिछ तेते खगतो निहय/g243 ने अिछ। \nआिक स भ ट ा हम रे-ल े  अि छ ज े गोट-ग ोट  कऽ तो िड़ लेब. .!  रघुवीर का क ा बजल ा -  \n“जिहन ा  दे श सेव ा ,  मानव सेवा देश भि/g2ण0 त छी तिहना भि/g2ण0 तक बीच अभि/g2ण0 त आ सभि/g2ण0 त  के हेन  अ ि छ  ओ  \nिबना बुझने भि/g2ण0 त यो  केन ा  करब ..? ”  \nओना अपना जनैत रघुवीर काका सोझराएले बात बजला मुदा िसित या काकी नीक जक/g363 निह बुिझ \nपेली। ने ई बुिझ पेली जे पितक िवचारक आगू अपने अदहे छी । तँए िपपाशु प/g2आ2ी जक/g363 िसितया काकी \nरघुवीर क ाका ि द स  मुँहक दो सर बोल सुनै ले आँ ि ख उ ठ ौली । \nमन े - मन रघुवीर काका िसितया काकीक िवचारक/g243 तािर रहल छला। तािरते भारैत बजला - \n“ जिहना दुिनय/g363क बोनमे सभ हेराएल अिछ तिहना अपनो दुनू परानी तँ छीहे, त ँए  मे ल ा देख ै सँ  पिहने \nमेलाक र/g304 ताक /g262ण मनमे रोपए पड़त तखन ने मेलाक रस पीब , न ि ह  तँ ल ो केक भी ड़  देखैत च ि ल  आएब !”  \nओना अखन धिर िसितया काकी मेलाक वएह /g26आप बुझै छेली , मुदा प ि तक  अ नम ो ल  ि वचार सु ि न  \nथकमकेली। मन कहलकैन अपने की बुिझ रहल छी आ पितक मुह/g243 की सुिन रहल छी . .! ओना िस ि तय ा \nकाकी िज/g319यािह /g304 /g2आआीगणक /g2आणेणीमे अिबते छैथ मुदा ने िज/g319 धरैक िवचार स/g312त छैन आ ने िज/g319 प कड़ ैक म न  \nमजगूत छैन। मुदा आइ तँ रामनवमीक मेलाक संग नवरा/g2आआाक नवमी मेला सेहो छी . . ! ि स ि त य ा  क ा क ी बजल ी -  \n“ एना जे झ/g363पल -तोपल /g302 लो क ब च ै छ ी  त इ स ँ न इ  ह एत ,  हमरा मुरकुि/g326येमे कहू जइसँ मन मािन जाए। ” \nप/g2ण9ीक िसनेह भरल िपपाशु मनक/g243 जँ रघुवीर काका निह थतमािर सकैथ , ई केहेन होएत । त हूम े ओ \nप/g2ण9ी जे जिहयासँ माता -िपतासँ उ/g2ध4 सिज/g361त भऽ हाथ पकड़ने एलैन , ओ केन ा ह ा थ प क ड़ न े आग ूओ चल त ैन  ई  तँ \nिवचारणीय /g262/g302 न रघुवीर क/g312ाक मनमे रहबे करैन .. . ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n54 \n \nजिहना कोनो िवचार िचतास/g3ध2 भेला पछाितये नव िवचारक संग नव जीवन दइए तिहना काकाक/g243 भेलैन। \nओन ा  ज ि हन ा  ि स ित य ा  क ा की  मन े - मन िवचारक/g243 घॲिट रहल छेली तिहना मने- मन घ ॲटैत र घ ुव ी रो  का का  अपन \nिज न गी पढ़ ए लग ल ा।  \nचालीस बख/g361 पूव/g361सँ, जइ ग ाम-समाजमे स ाइय ो  रंगक छ ुआ - छूत पसरल अि छ–माने ज ा ितय ेट ा  मे निह आन ो -\nआन ो म े– तँए ओइ समाजमे एक/g26आपता आनब तँ ओइ समाजक /g262मुख ि/g3ध9या भेबे कएल। जँ से  न ि ह  भ ेल तँ \nसि द क ा ल  कखन ो  ि कछु - ले तँ  कखन ो  ि कछु - ले ह/g29ध ला - फस ा द,  झ ग ड़ ा -झंझट  हो इ त े रहत आ स म ा जो ट ुिटत े  \nरहत। तँए जाबे कोनो बेवहािरक ब/g2धध ध न –म ा न े बेव हा ि रक च लैन – क/g243 एकसू/g2आआमे निह आिन चलब ताबे समाजमे \nएकसू/g2आआताक जिड़ केना जिड़याएत . .?  \nयए ह सभ िवचा र मथन करैत  रघ ु व ी र  क ाक ा  स म ा जक ब ी च अप न ि वच ार रखलैन  जे  जखन  सभ  मनुख े \nछी  त खन  सभ  एकठाम बैस िकए न े ख ाएब -पीब। अ न ेरे ,  छुत -अ छुतक ब ीच बँट ल छी . .! \nरघुवीर क/g312ाक िवचार संजीवनी जक/g363 समाजक/g243 जीवनदा/g2आआी बुिझ पड़लैन , समाजक सभक/g243 िवचार नीक \nलगलैन। ओन ा रंग -रंगक अर च न  बीचमे उठ ैक  संभावन ा सेहो ब ु ि झय े  पड़ल ैन,  जइ स ँ िव च ारक संग  ब ा ट ो टुटैक \nसंभावना अिछए। मुदा गामक अिधक/g364श पिरवारक एकमुँहरी िवचार भऽ गेलैन।  \nसमाजो तँ समु/g406े जक/g363 अिछ। जिहना समु/g406मे हरण , म र ण  आ जरन स िदक ाल च ि ल ते रहैए  त िहन ा  \nसमाजोमे तँ होइते अिछ। सएह भेल। एक गोरेक वृ/g320 बाबाक मृ/g2ध4 यु भ े ल ैन । ज ि ह न ा  स भ  ए कठ ा म  ब ैस  ख ा इ-\nपीबैक िवचार केने छला तिहना सभ लोिरक बिरयात जक/g363 जरबैयो -ले गेला। जइसँ सबहक भ/g243ट सभक/g243 \nअसमसान घाटमे भेबे केलैन। असमसाने घाटपर ने असमानक मि/g2धध द र  स ेह ो  अ ि छ ।  ज े कख न ो  ब रफव ा री  कर ैए \nत ँ  कखन ो जलव ारी आ कख नो अ ग व ा िरयो तँ क िरत े अ िछ.. .। ओना ज इ र ो ग क िनद ा न क ब ाट  पकैड़ सम ा ज क \nकण/g361धार उिठ कऽ ठाढ़ हुअ चाहै छला ओइ िदस ओइसँ पिहने – माने वृ/g320क मृ/g2ध4 युक पूव/g361–सेहो कन ी-कनी डेग  \nउठा नेने छला जइसँ समाजमे आिड़क माने ब/g2धध ध न क  ट ुट - फाट सेहो शु/g26आ भऽ गेल छल। जइसँ जाित -जाितक \nबीच िवचार संघष/g361क संग बेवहारमे सेहो उतैर रहल छल। मुदा आिग ल गल ेपर ने कुकरा ह ा  सेह ो  उड़ैए जे \nदो/g304 त -दु/g302 म न क भ ेद  ख त म क रै त  केकर ो  घ रम े ल ि ग  ज ा इए ।  सेह ो  भ ाइय े रह ल  छ ल। जइसँ स म ा जक को ढ़ -\nकरेज ख ो खैर ख ा इ बला  ब ेवह ार जि रय े रहल छल ।  \nओना समाजमे समािजक ब/g2धध धन हौउ आिक देशमे देशक ब/g2धध ध न ,  मुद ा  स भ –समािज क संगठ न ो  आ \nराजनी ि तक द लो – मंच पर एक र ा अ धला क िहते  छैथ,  भल/g243 परोछमे एकरे बले–माने छु आ-छ ुतेक ब ल े – नचबो - ग ेबो \nिकए न े करै त हो ि थ ।  \nओना जिहना समाजो तिहना राजनीितक दल सेहो अिछए। जे िकयो  हाथीक न/g363गैर पकैड़ हाथीक \nपिरचय दइ छैथ तँ िकयो हाथीक सूढ़ पकैड़ आ िकयो हाथीक ट/g363ग प कैड़ , मुदा सभक/g243 तँ देखैक अपन -अपन  \nदाब ी छै/g2धध हे जे असल हाथीक पिरचय हमरे अिछ। भल/g243 सभ अपन -अप न द ा ब ी  अ प ने -अपन े घरमे िकए ने \nरखैत होिथ मुदा सम/g304 यो तँ सम/g304 या छी। जिहना समाजक/g243 समाजक मंचपर आिब संक/g29ध प क संग अंगीक ा र \nकरैत बेवहािरक धरातलपर आबए पड़तैन तिहना राजनीितक दलक/g243 समािजक मंचपर चिढ़ समाजक/g243  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n55 \n \nराजनीती करण करैक संक/g29ध पक संग जमीनी स/g2ण4 चाइक/g243 /g262ितपािदत करए पड़तैन। जा से नइ हएत ता िद/g29ध ली क \nल/g3ध6डु बनैत रहत , रामनवमीक संग नवरा/g2आआाक नवमीक मेला अबैत -जा इ त  रहत। \nरघुवीर क/g312ाक मनमे सेहो नव िवचार जगलैन जइसँ मन मुि/g304 कयेलैन। मुि/g304 कयाइत मन रघुवीर क/g312ाक \nिवचारक/g243 टुि/g304 कयौलकैन। टुि/g304 कयाइते िवचार चैती कलश जक/g363 भकरार हुअ लगलैन। भकरार होइते मुहसँ \nिनकल ल ै न -  \n“चलू जे रा म  से र ाम,  र/g304 ते-र/g304 ते चल ब ो  करब  आ  ग प ो - स/g290 प  कर ब,  भल/g243 मेला देखी आिक निह देखी। ”  \nरघुवीर क/g312ाक िवचारक/g243 केते दूर तक िसितया काकीक िसताएल मन बुझलकैन से तँ ओ अपने  \nजानैथ आ जानैथ सुनयना दादी मुदा रघुवीर क/g312ाक मनमे िबसवास जगबे केलैन। िवि/g304 म त  ह ो इत  ि सि त य ा  \nकाकीक/g243 जिहना माइयक गोदमे बैसल ब/g2ण4 चा  अपन ि ज न ग ीक सो ग - पीड़ा िबसैर चैनक स/g363स लइत अरामसँ \nजीवन मु/g2ण0 त  भ ऽ स ु तैए त िह न ा  प ि तक  खिलय ा ए ल  ग ो द  दे ख म नम े जग ल ैन ।  \nजि ग त े मन मे उठ ल ैन - च ा लीस बख/g361सँ आइ माने पूबसँ पि/g2ण4 छ म ,  की देख रहल छ ी ?  की अपन रोपल गाछी  \nभुता ि ह भऽ गे ल ..? \nओन ा,  ट ुटैत- बँटैत समाजक/g243 देख जेते िचि/g2धध तत रघुवीर काकाक/g243 हेबा चािहऐन से नइ छैथ , मुदा िच/g2धध ता  \nनइ छैन सेहो निहय/g243 कहल जा सकैए। कम िचि/g2धध त त  हेब ाक कार ण  छ ैन ज े जेत ए - जेत ए एहेन बा /g2धध हक ब/g2धध ध न \nअिछ तइ ब/g2धध धनक/g243 या तँ तोिड़ लेलैन वा छोिड़ -छािड़ द े ल िखन । ज इ स ँ  ि ह माल य क त राइक सघन ब ो न मे \nजिहना ने केतौ र/g304 ता रहै छै आ ने िबनु र/g304 तेक क ो न ो  जगह  खा ल ी छै ,  ग ा छक ब ो न  छ ै  अपन -अपन अँगना -घ र  \nसभ  बनौन िह अ ि छ।  \nसूय/g36आ/g304 त  ह ो इ ते एक ि दस घ ड़ी - घ/g2धध ट क अव ा ज  भ ेल त ँ दोस र ि द स  आरत ी  ग ा य न ।  ि सि त य ा  का क ी ब जली -  \n“ग पे - स/g290 प मे  रिह ग ेल ॱ,  चा ह क बेर  सेहो  भ े ल । अ ह ूँ त ैयार  ह ौ उ आ  हमह ूँ चा ह  बन ौ न े अब ै छ ी । ” \nप/g2ण9ीक प/g2ण9ी/g2ध4व देख रघुवीर क/g312ाक मनमे सामक सम/g2ध4 व  ि वचार जगल ैन  मुद ा  बजल ा ि कछु न े..! \n◌ \nश/g292 द सं/g2ण1 या  :  26 2 3 ,  ि त ि थ :  7 अ/g262ैल  2 017  \n‘बेटीक पैूg2थ4ख ’ लघु कथा संूg391हसँ...।  \n  \nसनेस   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n56 \n \nल/g3आ0 मण रेखाक बीच सीता नह/g363ित बैसल सनक काका /g262ेम रस पीब /g262ेमीक संग अध/g264िपया चािल पकैड़   \nअधिखलू फू लक ग मकम े गिमय ेला ,  गिमयाइते सॱझुका िसंगहार जक/g363 मुँहक मु/g304 की  म ह म हेलैन  - अजी ब  ई ह ो  \nदुिनय/g363 अिछ। ने सतीए अिछ आ ने वे/g302 ये अिछ। बनौिनहारक/g243 ध/g2धध यवाद दी जे एक िदस िववेकक िव/g2धध या स  \nब/g363िट प/g363ितए -प/g363ित , प ा ते - पात  प रैस देलैन   तँ दो सर िद स ि दन -रा ि त  बन ा आ गूमे ठ ाढ़ कऽ द ेल ैन  । धम/g361क संग \nपाप, सुकम/g361क संग कुकम/g361, िव/g32आानक संग मु/g264ख आ पु/g264खक संग मौगीक जोड़ा लगा -लगा प ि त यान ी ब ी च  \nपा/g2आआेक प/g2आ4े-प/g2आ4े सेहो परैस देलैन  . .! \nजेते आगू िदस सनक काका देखै छला ओते छगु/g2धध ता  लग ै छे ल ैन  । एक िदस पािनक ठोप च/g2धध /g406ो द क \nकहब ैत , तँ दोसर िदस असीम अथाह /g2आ2ीर सागर , मुदा च/g2धध /g406ो द क ो  त ँ के त ौ द ू ध क तँ  केत ौ  पाि नक त ँ के तौ  \nदूधपिनया सेहो होइते अिछ। कहू जे ई केहेन दुिनय/g363क खेल छी जे िकयो असकरेमे सो/g29ध हो  त ा ल  ध ऽ न चब ो  \nकरैए, ग ेबो करैए  आ देखब ो करैए ,  आ ि कय ो  भी ड़-भाड़ त कैत  रहैए जे जेते  दे िख न हार रह त  त ेते  नी क न ा च \nहएत।  \nदुिनय/g363क च/g312र -भ/g312र देख   सनक क/g312ाक मन तरे-त र उद ा स भेल ज ाइत  रहैन ।  जि ह न ा  घ ुम ती ब ि रय ा त ी  \nरंग-र ंगक ब ा त करैत त ि ह ना मनमे उठैत रहैन। अनेरे मनुख बिन ज/g2धध म  ल ेलॱ । म न ुखपन ा  जखन  ए ब े न े कएल \nत ख न म नुख ि कए भेल ॱ ?  मुद ा  ‘ प ना’  औत केन ा?  ब/g363सक पना ओिध होइत अबै छै, केर ा -मोथी- अिड़कोच इ/g2ध4 या िदम े \nसेहो ओ िहन ा  अ बै छै, मुदा मनुखमे से कह/g363 भेल ? की िब न ु  ‘पन े’ क मनुख  ठ ाढ़ ह एत?  ठाढ़ तँ हएत मुदा शु/g320 \nठ ा ढ़ हएत आिक अशु/g320 ?  जखन जानवरोमे फ/g3ण0ट -फ/g363ट होइते छै, तखन अपन िह/g304 सा  मनुख े िकए छोिड़  दे त ..? \nथोड़ेकालक पछाइत सनक क/g312ाक मन कहलकैन - ओह !  अनेरे दुिनय/g363क महजालमे फँिस मरैले छड़पटाइ \nछी। दुिनय/g363मे के एहेन अिछ जे सुख -सागरमे बैस आन/g2धध द  निह च ाहैए ,  मुदा दुिनय/g244 तँ दुिनय/g243 छी जइमे रंग -\nिबरंगक सागरो सभ बसल अिछ। /g2आ2ीर सागर ,  सुख सा गर, लाल  सागर ,  कारी सागर इ/g2ध4 या ि द  अन ेक \nसा ग र.. . । \nसनक क/g312ाक मन ठमकलैन ।  ठमैकते मन मे उ ठलैन-  ज ी बै तमे जेत ए  व ौआइ म ुदा समा ि ध तँ ठ ौ र पर \nलेब। जँ से निह तँ िहटलर जक/g363 थूकक धारमे भँिसयाइत रहब ! \nउद ा स मन, ि बर हा इत बगए सनक क/g312ाक रहैन। तखने भातीज पोलीिथनक झोरामे अदहा िकलो अंगूर \nआ ि कल ो भ िर सेब  आग ूमे र िख देलकैन ।  \nझोरा आगूमे देखते ठहाका मािर सनक काका हँसला। क/g312ाक ठहाकाक चोट मनमोहनक/g243 नइ लगलैन  , \nजेना आमक गाछपर गोला फेकते कोनो आमक/g243 खसने गोलवाहक/g243 जेहेन खुशी होइत सएह खुशी मनमोहनक/g243 \nभेल ।  मुदा िनश ा न  स ा ध ल आ मक  महत िकछ ु आर ो होइ ते अ ि छ। म नम ो हन  ब ा जल - \n“काक ा,  ई अह ॴ क स न ेस छ ी। ” \n‘सनेस ’  सु ि न  सनक क ा क ा च ॱ कल ा जे सन ेस  क ि ह  क ी क हैए !  पुछलि खन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२५  म अंक  ०१  मई  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११३  अंक  २२५ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n57 \n \n“केतक सन ेस  छी ?” \n“ क/g302 मी र ी  स ेब  छ ी  आ  प ून ा क च म न  अ ंग ूर।”  \nमनमोहनक बातसँ सनक क/g312ाक मन तरे -त र सनकए लग ल ैन । छ ौ ड़ ा  क ी  बु िझ मजा क करए  आएल। \nजिहना बाप एकोटा कुकम/g361 नै छोड़लकै तही उतारक अपनो भेल जा रहल अिछ आ सेब - अंग ूर द ेखबए आएल \nअिछ! \nमुदा तामसक/g243 तरेमे दािब काका बजला - \n“ह ौ  मनम ो ह न, एक िदनक भोजे की आ एक िदनक राजे की। ब/g2ण4 चा सभक/g243 दऽ िदहक। अपने \nअनरन ेबा आ ल ताम द ुइर हो इ ए। जेते तोहर लेब तेते अपन दुइरे हएत। अ/g2ण4 छा , एकर भाउ क ी छइ?”  \nलगले स ुरे मनम ो ह न पुि छ द े लकैन - \n“ एकर भाउ बुझैक कोन ज/g26आरत    पिड़ गे ल?”  \nमन े - मन सनक काका स ो च लै न  ज े छौ ड़ ा  नम हर िछनार- लूटार जक/g363 बुिझ प","size_mb":1.37,"has_text":true},"Videha 226.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 226.pdf","name":"Videha 226.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वषखg36ू १० मास ११३ अंक २२६)\n \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n रबीखgशथथ खg4ृ6  नारायण िमखgश57    \n1. आजादक अ/gआगग /gआगप येि/g303 ट   2. मकर संखg3थ9ािखgशथथ त  3. र/g3ध3ची चािर दसक बाद   4. गामक बात   \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/gआणणकला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g3ध3क िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आकखg365इव  \n  \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n. \n  \nिवदेह जालवृ/gआणपक िडसक सन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nिवदेह \"नेपालक वत/g3ध1मान  मैिथली सािह/gआगपय \" िवषयक िवशेष/g3धपक  िनकालबाक नेयार केलक अिछ जकर संयोजक \n/gआण7ी िदनेश यादव जी रहता। \nअइ िवशेष/g3धपकमे नेपालक वत/g3ध1मान  मैिथली सािह/gआगपय  केर मू/gआ9गय/g3धपकन  रहत। अइ िवशेष/g3धपक  लेल सभ िवधाक \nआलोचना-समी/gआणआा-समालोचना आिद /gआधआ/g30पतािवत  अिछ। समय-सीमा िकछु नै जिहया पूरा आलेख आिब जेतै तिहये, \nमुदा /gआधआयास  रहत जे एही साल मइ-जून धिर ई िवशेष/g3धपक  आिब जाए। उ/gआ9पमेद  अिछ िवदेहक ई /gआधआयास  दूनू \nपायापर एकटा पूल ज/gआधणर  बनाएत। \n \nिवदेह /g3आणारा संचािलत \"आमंि/gआणणत  रचनापर आमंि/gआणणत  आलोचकक िट/gआ90पणी\" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचना आमंि/gआणणत  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाधिम/g3ध1तापर  िट/gआ90पणी करबा लेल कैलाश कुमार िम/gआण7जीक/gआप3 आमंि/gआणणत  कएल जा रहल \nछिन। दूनू गोटाक/gआप3 औपचािरक सूचना जि/gआ9गदये पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई /gआधआकािशत  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ िट/gआ90पणीकत/g3धण मधुक/g3धपत  झाजी छलाह। \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेष/g3धपक  तीन सािह/gआगपयकारपर  /gआधआकािशत  केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िव शेष/g3धपक  जीिवत सािह/gआगपयकारक  उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािह/gआगपयकार  रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािह/gआगपयकार  मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ /g3ग9ममे अरिव/gआगगद  ठाकुर ओ जगदीश चं/gप0ध  ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेष/g3धपक  िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेष/g3धपक  िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव म/g3ध3गल  गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतग/g3ध1त  िवदेहक िकछु अिगला िवशेष/g3धपक  परमे/gआणगर  कापिड़, वीरे/gआगग/gप0ध  मि/gआ9गलक  आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक /gआधआयास  रहत जे ई िवशेष/g3धपक  सभ २०१७ मे /gआधआकािशत  हुअए मुदा ई \nरचनाक उपल/gआ9आधतापर  िनभ/g3ध1र  करत। मने रचनाक उपल/gआ9आधताक  िहसाबसँ समए ऊपर-िन/gआ7पचा भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आ/g391ह  जे ओ अपन-अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nिवदेह सखgश94मान  \nिवदेह समानाखgशथथतर सािहखgशथ4य अकादेमी सखgश94मान  \n१.िवदेह समानाखgशथथतर सािहखgशथ4य अकादेमी फेलो पुरखg3ृ4कार २०१०-११   \n२०१० /gआण7ी गोिव/gआगगद झा (सम /g391 योगदान लेल ) \n२०११ /gआण7ी रमान/gआगगद रेणु (सम/g391 योगदान लेल ) \n२.िवदेह समानाखgशथथतर सािहखgशथ4य अकादेमी पुरखg3ृ4कार २०११-१२    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \n२०११ मूल पुर/g30पकार - /gआण7ी जगदीश /gआधआसाद म/gआग3डल (गामक िजनग ◌ी, कथा सं/g391ह ) \n२०११ बाल सािह/gआगपय पुर/g30पकार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा सं/g391ह ) \n२०११ युवा पुर/g30पकार - आन/gआगगद कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुर/g30पकार - /gआण7ी रामलोचन ठाकुर - (पखg3श3ानदीक माझ ◌ी, ब/g3धप/gआ7आला- मािनक बं/g3आपोपा/gआग7याय , उप/gआगगयास \nब/g3धप/gआ7आलासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा सखgश94मान २०१२-१३ (वैकिखgश9थपक सािहखgशथ4य अकादेमी पुरखg3ृ4कारक खgश65पमे खgश6शिसखg3शृ ) \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  /gआण7ी राजन/gआगगदन लाल दास  (सम/g391 योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल सािह/gआगपय पुर/g30पकार  - /gआण7ी जगदीश /gआधआसाद म/gआग3डल क/gआप3 “तरेगन ” बाल /gआधआेरक िवहिन कथा सं/g391ह  \n२०१२  मूल पुर/g30पकार  - /gआण7ी राजदेव म/gआग3डलक/gआप3 \"अखgश94बरा\" ( किवता सं/g391ह ) लेल। \n2012  युवा पुर/g30पकार - /gआण7ीमती /gआ7धयोित सुनीत चौधरीक  “अिचखg36ूस ” ( किवता सं/g391ह ) \n2013  अनुवाद पुर/g30पकार - /gआण7ी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" ( मराठी उप/gआगगयास /gआण7ी िव/g303णु सखाराम खा/gआग3डेकर ) \nिवदेह भाषा सखgश94मान २०१३-१४ (वैकिखgश9थपक सािहखgशथ4य अकादेमी पुरखg3ृ4कारक खgश65पमे खgश6शिसखg3शृ ) \n२०१३  बाल सािह/gआगपय पुर/g30पकार  – /gआण7ीमती /gआ7धयोित सुनीत चौध री- “देवीजी” ( बाल िनब/gआगगध सं/g391ह ) लेल। \n२०१३  मूल पुर/g30पकार  - /gआण7ी बेचन ठाकुरक/gआप3 \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक सं/g391ह ) लेल। \n२०१३ युवा पुर/g30पकार - /gआण7ी उमेश म/gआग3डलक/gआप3 “िनखg3ृशतुकी” ( किवता सं/g391ह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुर/g30पकार - /gआण7ी िवनीत उ/gआगपपलक/gआप3 “मोहनदास ” ( िह/gआगगदी उप/gआगगयास /gआण7ी उदय /gआधआकाश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा सखgश94मान  २०१४-२०१५  (समानाखgशथथतर सािहखgशथ4य अकादेमी सखgश94मान ) \n२०१४ मूल पुर/g30पकार - /gआण7ी न/gआगगद िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा सं/g391ह ) \n२०१४ बाल पुर/g30पकार - /gआण7ी जगदीश /gआधआसाद म/gआग3डल (नै धारैए - बाल उप/gआगगयास ) \n२०१४ युवा पुर/g30पकार - /gआण7ी आशीष अनिच/gआगगहार (अनिचखgशथथहार आखर - गजल सं/g391ह ) \n२०१५ अनुवाद पुर/g30पकार - /gआण7ी श/gआ9पभु कुमार िसंह ( पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲक णी उप/gआगगयासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशथ4य , मूितखg36ूकला, िशखgश9थप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgश94मान २०१२  \nअिभ नय- मुखgश7ूय अिभनय  , \nसु/gआण7ी िश  /gआ9ग पी कुमारी, उ/gप11 - 17  िप ता /gआण7ी ल/g3ण0 म ण झा \n/gआण7ी शोभा का/gआगग त  महतो, उ/gप11 - 15  िप ता- /gआण7ी रामअवतार महतो, \nहाखg3ृ4 य -अिभनय \nसु/gआण7ी ि/gआधआ  यंका कुमारी, उ/gप11 - 16,  िप ता- /gआण7ी वै/g3आपनाथ साह   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n/gआण7ी दुग/g3धणनंद ठाकुर , उ/gप11 - 23,  िप ता- /g30प व . भरत ठाकुर \nनृखgशथ4 य  \nसु/gआण7ी सुलेखा कुमारी, उ/gप11 - 16,  िप ता- /gआण7ी हरेराम यादव  \n/gआण7ी अमीत रंजन , उ/gप11 - 18,  िप ता- नागे/gआणगर कामत  \nिच खgश55कला \n/gआण7ी पनकलाल म/gआग3डल , उमेर- ३५, िपता- /g30पव . सु/gआगगदर म/gआग3डल , गाम छजना \n/gआण7ी रमेश कुमार भारती, उ/gप11 - 23,  िप ता- /gआण7ी मोती म/gआग3 ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \n/gआण7ी परमान/gआगग द  ठाकुर, उ/gप11 - 30,  िप ता- /gआण7ी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \n/gआण7ी बुलन राउत , उ/gप11 - 45,  िप ता- /g30प व . िच /gआ9ग टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \n/gआण7ी बहादुर राम , उ/gप11 - 55,  िप ता- /g30प व . सरजुग राम \nिशखgश9थपी-वखg3ृ4तुकला \n/gआण7ी जगदीश मि/gआ9गलक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूितखg36ू-मृिखgश54का कला \n/gआण7ी यदुनंदन पंिड  त, उ/gप11 - 45,  िप ता- अशफ/g3धग पंिड  त \nकाखg4ू7 -कला \n/gआण7ी झमेली मुिखया,िपता /g30पव . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आखgशथ4मिनभखg36ूर संखg3ृ4कृित  \n/gआण7ी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता /g30पव . /gआण7ी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली पखgश55कािरता सखgश94मान  \n-२०१२ /gआण7ी नवे/gआगगदु कुमार झा \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशथ4य , मूितखg36ूकला, िशखgश9थप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgश94मान २०१३    \nमुखgश7ूय अिभनय -  \n(1) सुखgश57ी आशा कुमारी सुपुखgश55ी खgश57ी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+पो/g30प ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) मो. समसाद आलम सुपुखgश55 मो. ईषा आलम, पता- गाम+पो/g30प ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3) सुखgश57ी अपणखg365 कुमारी सुपु/gआणणी /gआण7ी मनोज कुमार  साहु, ज/gआगग म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलि/g3ण0 म  िन य/g3ध3, पो/g30प ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहाखg3ृ4 य –अिभनय- \n(1)  खgश57ी खg4ृ9खg33शदवे पासवान उफखg36ू रामजानी पासवान  सुपु/gआणण - /g30प व . ल/g3ण0 मी पासवान, पता- गाम+पो/g30प ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \n(2) टा◌ॅिस फ आलम सुपुखgश55 मो. मुखg3ृ4 ताक आलम, पता- गाम+पो/g30प ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशथ4य , मूितखg36ूकला, िशखgश9थप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgश94मान  (मखg364गिन खबास समखg39ू योगदान \nसखgश94मान ) \nशाखg3ृ4 खgश55ीय संगीत सह तानपुरा : \nखgश57ी रामवृखgश5श िस ◌ ंह सुपुखgश55 खgश57ी अिन  खgश65खg3शृ िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो/g30प ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nमखg364गिन   खबास सखgश94 मान: िमिथला लोक संखg3ृ4कृित संरखgश5शण : \nखgश57ी राम लखन साहु पे. /g30प व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो/g30प ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृखgशथ4य , मूितखg36ूकला, िशखgश9थप आ िचखgश55कला खgश5शेखgश55मे िवदेह सखgश94मान  (समखg39ू योगदान सखgश94मान ): \nनृखgशथ4 य  -  \n(1) खgश57ी हिर   नारायण मखgशथ3 ड ल सुपु/gआणण - /g30प व . न/gआगग दी म/gआग3 ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो/g30प ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सुखgश57ी संगीता कुमारी सुपुखgश55ी खgश57ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+पो/g30प ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच खgश55कला-  \n(1) जय खgश6शकाश मखgशथ3 ड ल सुपु/gआणण - /gआण7ी कुशे/gआणगर म/gआग3 ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पो/g30प ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) खgश57ी चखgशथथ दन कुमार मखgशथ3 ड ल सुपु/gआणण /gआण7ी भोला म/gआग3 ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पो/g30प ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) सं/gआधआित  , छा/gआणण /g30प नातक अंित म वष/g3ध1, कला एवं िश /gआ9ग प  महािव /g3आपालय- पटना।     \nहिर मुिन यखg363 / हारमोिनयम   \n(1)  खgश57ी महादेव साह सुपुखgश55 रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाड/g3ध1- नं. ०९, पो/g30प ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  खgश57ी जागेखgश5थर खgश6शसाद राउत  सुपु/gआणण /g30प व . राम/g30प व/gआधणप राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1)  खgश57ी अनुप सदाय  सुपु/gआणण /g30प व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पो/g30प ट - मनोहर प/g3आधी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  खgश57ी कखgश9थ ल र राम  सुपु/gआणण /g30प व . ख/g3आधर राम , उमेर- ५०, गाम- लि/g3ण0 म  िन य/g3ध3, पो/g30प ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1) वासुदेव राम  सुपु/gआणण /g30प व . अनुप राम, गाम+पो/g30प ट - ि◌ नम/g3ध1ली, वाड/g3ध1 न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिशखgश9थपी-वखg3ृ4तुकला-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n(1) खgश57ी बौकू मिखgश9थ ल  क सुपु/gआणण दरबारी मि/gआ9ग ल  क, उमेर- ७०, गाम- लि/g3ण0 म  िन य/g3ध3, पो/g30प ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2) खgश57ी राम िव  लास धिर कार  सुपु/gआणण /g30प व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पो/g30प ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूितखg36ूकला-मृितखg36ूकार कला-  \n(1)  घूरन पंिड त सुपुखgश55 - /gआण7ी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पो/g30प ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  खgश57ी खgश6शभु पंिड  त सुपुखgश55  खg3ृ4 व .   , पता- गाम+पो/g30प ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nकाखg4ू7 -कला-  \n(1)  खgश57ी जगदेव साहु सुपु/gआणण शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नम/g3ध1ली-पुरव/g3धणस , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  खgश57ी योगेखgशथथ खg4ृ6 ठाकुर सुपुखgश55 खg3ृ4 व . बुखg3शृू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आखgशथ4मिनभखg36ूर संखg3ृ4कृित -   \n(1) खgश57ी राम अवतार  राउत सुपु/gआणण /g30प व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2) खgश57ी रौश न यादव  सुपु/gआणण /g30प व . किप ले/gआणगर यादव , उमेर- ३५, गाम+पो/g30प ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )   \nअखg334ा/महराइ-  \n(1)  मो. जीबछ  सुपु/gआणण मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो/g30प ट - बड़हारा, भाया- \nअ/gआगग ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \nखgश57ी बखgश74 चन मखgशथ3 ड ल सुपु/gआणण /g30प व . सीताराम म/gआग3 ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखgश57ी रामदेव ठाकुर सुपुखgश55 खg3ृ4 व . जागेखgश5थर ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (खgश6शभाती) गौिन हार  आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1) /gआण7ी सुकदेव साफी \nसुपु/gआणण /gआण7ी   , \nपता- गाम इटहरी, पो/g30प ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/g3ध1ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (खgश6शभाती) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपु/gआणण /g30प व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो/g30प ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/g3ध1ली, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  लेखg334ु दास  सुपु/gआणण /g30प व . सनक म/gआग3 ड ल पता- गाम+पोस्  ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपु/gआणण अ/gआ9आ दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपु/gआणण ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1)  खgश57ी जगत नारायण मखgशथ3 ड ल सुपु/gआणण /g30प व . खुशीलाल म/gआग3 ड ल, उमेर- ४०, गाम+पो/g30प ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) खgश57ी देव नारायण यादव  सुपु/gआणण /gआण7ी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पो/g30प ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1)  खgश57ीमती फुदनी देवी प/gआ79ी /gआण7ी रामफल म/gआग3 ड ल, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सुखgश57ी सुिव  ता कुमारी सुपु/gआणणी /gआण7ी गंगाराम म/gआग3 ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो/g30प ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1)  खgश57ी सीताराम राम  सुपु/gआणण /g30प व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि/g3ण0 म  िन य/g3ध3, पो/g30प ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) खgश57ी लखg35ृ मी राम  सुपु/gआणण /g30प व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nकखg363रनेट -  \n(1)  खgश57ी चखgशथथ द र राम  सुपु/gआणण - /g30प व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि/g3ण0 म  िन य/g3ध3, पो/g30प ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g30प ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबेखgशथथ जू वादक-  \n(1) खgश57ी राज कुमार महतो सुपु/gआणण /g30प व . ल/g3ण0 मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नम/g3ध1ली वाड/g3ध1 नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2) खgश57ी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पो/g30प ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   खgश57ी जीबछ यादव  सुपु/gआणण /g30प व . /gआधणपालाल याद व, उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो/g30प ट - बेलही, भाया- \nि◌ नम/g3ध1ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   खgश57ी शखgश94 भु मखgशथ3 ड ल सुपु/gआणण /g30प व . लखन म/gआग3 ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो/g30प ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/g3ध1ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख खg3ृ4 स कर- (िख खg3ृ4 सा कहैबला)-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(1) खgश57ी छुतहखgश65 यादव उफखg36ू राजकुमार , सुपु/gआणण /gआण7ी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पो/g30प ट - मनोहर \nप/g3आधी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2) बैजनाथ मुिख या उफखg36ू टहल मुिख  या- \n(2)सुपु/gआणण /g30प व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो/g30प ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िचखgश55कला- \n(1) सुखgश57ी िम  िथ लेश कुमारी सुपु/gआणणी /gआण7ी रामदेव /gआधआसाद म/gआग3 ड ल ‘झा/gआधणदार ’ पता- गाम- रसुआर, पो/g30प ट -– मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/g3ध1ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2) खgश57ीमती वीणा देवी पखgश79ी खgश57ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) खgश57ी िक  शोरी दास  सुपु/gआणण /g30प व . नेबैत म/gआग3 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/g30प ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g3ध1ली, ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार)  \nतबला-  \nखgश57ी उपेखgशथथ खg4ृ6  चौधरी सुपु/gआणण /g30प व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखgश57ी देवनाथ यादव  सुपु/gआणण /g30प व . सव/g3ध1जीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झ/g3ध3झप/g3आधी, पो/g30प ट - पीपराही, भाया- लदिन य/g3ध3, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1)  /gआण7ी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1)  खgश57ी कुखgशथथ दन कुमार कणखg36ू सुपु/gआणण /gआण7ी इ/gआगग /gप0ध कुमार कण/g3ध1 पता- गाम- रेबाड़ी, पो/g30प ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2)  खgश57ी राम खेलावन राउत  सुपु/gआणण /g30प व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर  (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \nखgश57ी रामचखgशथथ खg4ृ6 खgश6शसाद मखgशथ3 ड ल सुपु/gआणण /gआण7ी झोटन म/gआग3 ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो/g30प ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g3ध1ली, ि◌ जला- सुपौल  (िब हार) \nखgश57ी िव  भूित  झा सुपु/gआणण /g30प व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g30प ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक   \nखgश57ी रिव  खgशथथ खg4ृ6  यादव  सुपु/gआणण सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पो/g30प ट - मनोहर प/g3आधी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \nखgश57ी िप  चकुन सदाय  सुपु/gआणण /g30प व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \nखgश57ी रामपित   मखgशथ3 ड ल सुपु/gआणण /g30प व . अजु/g3ध1न म/gआग3 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/g30प ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g3ध1ली, ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1) खgश57ी किप  लेखgश5थर दास सुपुखgश55 खg3ृ4 व . सुखg3थशर दास , उमेर- ७०, गाम- लि/g3ण0 म  िन य/g3ध3, पो/g30प ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) खgश57ी खखर सदाय  सुपु/gआणण /g30प व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत   \n(1) खgश57ी रामिव  लास यादव  सुपु/gआणण /g30प व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो/g30प ट - स/g3धपिग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \nखgश57ी जोगेखgशथथ खg4ृ6  राम  सुपु/gआणण /g30प व . िब /gआ9ग टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखgश57ी राजेखgशथथ खg4ृ6  राम  सुपु/gआणण काले/gआणगर राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा/g30प ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \nखgश57ी सैनी राम  सुपु/gआणण /g30प व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखgश57ी जनक मखgशथ3 ड ल सुपु/gआणण /g30प व . उिच त म/gआग3 ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो/g30प ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/g3ध1ली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम यखg363/ खg39ूुम बाजा  \nखgश57ी परमेखgश5थर मखgशथ3 ड ल सुपु/gआणण /g30प व . िब हारी म/gआग3 ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मय/g3ध3 बजबै छिथ  । \nखgश57ी जुगाय साफी सुपु/gआणण /g30प व . /gआण7ी /gआण7ीच/gआगग /gप0ध  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक   \nखgश57ी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो/g30प ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/g3ध1ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \nखgश57ी योगेखgशथथ खg4ृ6  राम  सुपु/gआणण /g30प व . िब /gआ9ग टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \nखgश57ी जखg39ूनाथ चौधरी उफखg36ू िध  यानी दास  सुपु/gआणण /g30प व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \nखgश57ी महेखgशथथ खg4ृ6 पोखg3ू9ार , उमेर- ६५, पता- गाम+पो/g30प ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \nखgश57ी राम खgश6शसाद राम सुपुखgश55 खg3ृ4 व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पो/g30प ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेषखg364क :- \n१) हाइकू िवशेषखg364क १२ म अंक, १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf          Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf       12.pdf \n२) गजल िवशेषखg364क २१ म अंक,  १ नवखgश94बर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf       Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf         21.pdf \n३) िवहिन कथा िवशेषखg364क ६७ म अंक, १ अखgश7ृटूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािहखgशथ4य िवशेषखg364क ७० म अंक, १५ नवखgश94बर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेषखg364क ७२ म अंक १५ िदसखgश94बर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेषखg364क ७७म अंक ०१ माचखg36ू २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेषखg364क िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अगखg3ृ4त २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भिखgश7ृत गजल िवशेषखg364क १२६ म अंक, १५ माचखg36ू २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समीखgश5शा िवशेषखg364क १४२ म, अंक १५ नवखgश94बर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीकखg364त िमखgश57 मधुप िवशेषखg364क १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिवखgशथथद ठाकुर िवशेषखg364क १८९ म अंक १ नवखgश94बर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश चखgशथथखg4ृ6 ठाकुर अिनल िवशेषखg364क १९१ म अंक १ िदसखgश94बर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह सखgश94मान िवशेषा क- २००म अ क १५ अखgश6शैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \n१४) मैिथली सी.डी./ अखgश9थबम  गीत संगीत िवशेषखg364क - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंिखgश55त  रचनापर आम ंिखgश55त  आलोचकक िटखgश9ृपणीक  शृंखला \n१. कािमनीक पखg364च टा किवता आ ओइपर मधुकाखgशथथत झाक िटखgश9ृपणी \nVIDEHA 209th  issue िवदेहक दू सए नौम  अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पिखgश55काक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक  सवखg36ूखgश57ेखg4ू7  रचनाक  एकटा समानाखgशथथतर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली  /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा  [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा  [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना  [ िवदेह सदेह १० ] \nThe readers of English translations of Maithili Novel \"sahasrabadhani\" and verse \ncollection \"sahasrabdik chaupar par\" has intimated that the English translation \nhas not been able to grasp the nuances of original Maithili. Therefore the \nAuthor has started translating his Maithili works in English himself. After these \ntranslations are complete these would be the official translations authorised by \nthe Author of original work.-Editor  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \nअपन मंतखg3ृूय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजे/gआगग/gप0ध ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \nऐ रचनापर अपन मंतखg3ृूय  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nरबीखgशथथ खg4ृ6  नारायण िमखgश57   \n1. आजादक अ/gआगग /gआगप येि/g303 ट   2. मकर संखg3थ9ािखgशथथ त  3. र/g3ध3ची चािर दसक बाद   4. गामक बात   \n \n \n \n  \n \nआजादक अ/gआगग /gआगप येि/g303 ट    \n१९८१ इ/g30प वीक २६ फरबरीक/gआप3 एकटा इलाहाबादक एल/gआध0ेड पाक/g3ध1मे जेकर नाम आब च/gआगग /gप0ध शेखर आजाद \nपाक/g3ध1 रािख देल गेल अिछ , आजादक मृ/gआगप यु पुिलसक संग भेल मुठभेड़मे भेलैन। हुनक दाह-सं/g30प कार दोसर िदन \nअथ/g3धणत्   २८ फरबरी १९८१ इ/g30प वीक/gआप3 गंगाक रसूलावाद बाटपर कएल गेल। गु/gआ90 त चर िवभागक उपलेख, /g30प वग/g3धगय \nिशव नायक िम/gआण7क सं/g30प म रण तथा महामना मदनमोहन मालवीयक /gआधआपौ/gआणण /gआण7ी प/g3आ3का/gआगग त  मालवीयसँ ओइ घटनाक \nजानकारी होइछ।  \nपं. िशवनायक िम/gआण7 , आजादक िनकटक स/gआ9प ब/gआगग धी छला। ओ बनारसमे छला आ हुनका ऐ का/gआग3 ड क \nसूचना /gआण7ीमती कमला नेह/gआधण /g3आणारा पठौल गेल संवादवाहक /g3आणारा ११ बजे राितमे भेटलैन। राितमे इलाहावाद \nएबाक साधनक अभावक कारण/gआप3 ओ /gआधआात :काल छोटी लाइनक गाड़ीसँ इलाहाबाद एला।  \nआन/gआगग द  भवन गेलाक बाद कमला नेह/gआधणसँ पता लगलैन जे आजादक लाशक पो/g30प टमाट/g3ध1म भ ऽ रहल छैन।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \nटमटमपर (इ/g31आापर ) ओ अ/g30प प ताल गेला, जेतए पता लगलैन जे लाशक/gआप3 पो/g30प टमाट/g3ध1मक पछाइत दाह-\nसं/g30प कारक हेतु पुिलस लऽ गेल।  पो/g30प टमाट/g3ध1म मोहनलाल आ कन/g3ध1ल टाउनसे/gआगग ड  कएलैन।  \nिम/gआण7जी तुर/gआगग त  िजलाधीशक ओतए गेला, जेतए िजलाधीशसँ हुनक ग/gआ9प भीर बाता-बाती भऽ गेलैन।  \nिजलाधीशक कहब रहैन जे अह/g3ध3 अपन स/gआ9प ब/gआगग धीक/gआप3 एतबा िदन अबारागद/g3धग करबसँ िकएक निह रोिक \nसकलॱ?   \nअ/gआगग ततोग/gआगपवा ओ दारागंजक थानेदारक/gआप3 आदेश देलक जे पुिलसक देख-रेखमे हुनका आजादक अ/gआगग /gआगप येि/g303 ट  \nकरबाक अमुमित देल जाए।  \nआजादक अ/gआगग /gआगप येि/g303 टक समय /gआण7ी प/g3आ3का/gआगग त मालवीय उपि/g30प थत छला। ओ ऐ घटनाक एक मा/gआणण /gआधआ/gआगप य/gआणआद/g3धग \nछैथ जे अखनो जीिवत छैथ। हुनका अनुसार/gआप3 २७-२८ फरबरीक राितमे पं. मदनमोहन मालवीय हुनका \nफोनपर कहलिखन जे चूँिक आजाद एकटा वीर आ /g3ग9ाि/gआगग तकारी लोक छला तँए हुनक सं/g30प कारो ओही तरहक \nहेबाक चाही। राजिष/g3ध1 टंडनक सहयोग लेबाक परामश/g3ध1 सेहो ओ  देलिखन।  \n/gआण7ी प/g3आ3का/gआगग त  मालवीय आ /gआण7ी िशव िवनायक िम/gआण7 िजलाधीशक आदेश दारागंज क थानेदारक/gआप3 पिढ़ \nसुनौलिखन। ओ हुनका लोकिनक/gआप3 संगमपर ल ऽ गेलिखन, मुदा ओतए िकछु निह भेटलैन। ओइठामसँ \nलौटैतकाल तुलारामवागमे एकटा छा/gआणण नेता कहल कैन जे आजादक लाश रशूलबाद घाटपर गेलैन अिछ।  \nओइठामसँ ओ लोकिन रशूलबाद पहुँचला।  \nमालवीय आ िम/gआण7जी जखन रशूलबाद पहुँचला तँ िचतामे आिग लगा देल गेल छल। ओहीठाम एकटा \nपुिलस इ/gआगग सपे/gआ70 ट रसँ ओ लोकिन बेर-बेर आ/g391ह केलिखन , जे ओ लाश हुनका लोकिनक/gआप3 दए देल जाइन। मुदा \nओ इ/gआगग सपे/gआ70 टर समय काटक हेतुए अनेकानेक /gआधआ/g30आ न  पुछैत रहल। ताधैर आजादक आधा लाश जिर चूकल \nछेलैन। तेकर बाद ओ लाशक सं/g30प कार करबाक अनुमितमे िवल/gआ9प ब होइत देख िम/gआण7जीक/gआप3 निह देखल गेलैन। \nओ बािज उठला-  \n“अं/g391ेजक  नून खाइत-खाइत तोहर आ/gआगप मा सेहो िबका गेलह की? आजादक सं/g30प कार ओइ सरकारक \nपैसासँ कदािप निह भऽ सकैत अिछ। जेकर िवरोध करैत-करैत ओ अपन /gआधआाणक आहुित देलैन। ”  \nएकर बाद िशवका/gआगग त िम/gआण7 आ प/g3आ3का/gआगग त  मालवीय दुनू गोटे िमिल कऽ िच ताक/gआप3 िमझौलैथ। फेर शा/g30प /gआणणीय \nिवधान आ मं/gआणणो/gआ7प चारक संग िचतामे आिग देल गेल। ऐ हेतु ................................. कएल गेल। ताधैर \nपु/gआधपषो/gआगप म दास टंडन आ /gआण7ीमती कमला नेह/gआधण सेहो ओतए आिब गेल रहैथ। जल देमक समय एकटा \nफोटो/g391ाफर फोटो लेलक मुदा पुिलस ओकर कैमरा आ ओकर रील दुनू छीिन लेलक।  \nअ/gआगग तमे िशवनायक िम/gआण7 अि/g30प थ संचय कए ओकर िकछु भागक/gआप3 गंगामे /gआधआवािहत केलैन। एकटा पोटरीमे \nिपताक भ/g303 मावशेषक/gआप3 वएह वनारस ल ऽ गेला।  \nमूलत: आजादक सं/g30प कार संगमपर करबाक िन/gआणधय कएल गेल छल। मुदा ओतए बहुत अिधक दश/g3ध1कक \nभीड़ लािग जेबाक भयसँ ओ सभ अपन िनण/g3ध1यक/gआप3 अि/gआगग तम /gआणआणमे पिरवित/g3ध1त कएलैन। दाह -सं/g30प कारसँ आपस \nभेलापर िशविवनायक िम/gआण7 टंडनजीक ओइठाम एला। आ टंडनजीक िनद/g371शानुसार आपस हेबाकाल छा/gआणण संघक \nत/gआगप वावधानमे एकटा िवशाल जुलुसक आयोजन भेल। स/gआ9प पूण/g3ध1 शहरमे अपूव/g3ध1 तनाव छल। कखनॱ िकछु भ ऽ \nसकैत छल। ऐ ि/g30प थितसँ िनपटबाक हेतु शहर भिरमे सश/g30प /gआणण पुिलसबल िनयु/gआ70त कए देल गेल छल।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nसायंकाल अ/gआ93 युदय /gआधआेस लगसँ एक िवशाल जुलुस िनकलल जइमे हजारो युवक, /g30प /gआणणी तथा पु/gआधपष \nशािमल भेला। ऐ हेतु टंडनजीक दृढ़ समथ/g3ध1न सहायक िस/g3आ0 भेल। ओ ललैक कए कहलिखन -  \n“आजादक रा/g30प ता भने हमरा लोकिनसँ पृथक रहल होिन, मुदा ऐमे कोनो दूटा िवचार निह भऽ सकैत \nअिछ जे ओ एक महान देशभ/gआ70त छला, आ तँए हुनक स/gआ9प मानमे जुलुस सभ आिद निह करब एक बड़ पैघ \nरा/g303 /g399भ/gआ70तक अपमान करब होएत। ”  \nजुलुसमे आजादक भ/g303 मावशेष एकटा कारी कपड़ामे बाि/gआगग ह  चौकीपर रािख घुमौल गेल।  \nजानसेनगंज मुह/gआ9ग लामे लोकक जमघट अिनयंि/gआणणत भ ऽ गेल आ पुिलस डडरे मुँह तकैत रहल। तदुपरा/gआगग त  \nपी.डी. पाक/g3ध1मे सभा भेल जइमे पु/gआधपषो/gआणपम दास टंडन, कमला नेह/gआधण , /gआधआिस/g3आ0 /g3ग9ाि/gआगग तकारी /gआण7ी सिच/gआगग /gप0ध नाथ \nस/gआगग यालक प/gआ79ी आ पं. िशव िवनायक िम/gआण7 बजला। सभ गोटे आजादक महान /gआगप यागक /gआधआशंसा करैत हुनक \nहािद/g3ध1क /gआण7/g3आ0/g3धधजिल देलाह।  \nऐ /gआधआकारे भारतक एकटा महान सपूत आजादीक हेतु लड़ैत सदैत आजाद रहैत आ/gआगप म  बिलदान कएल। \nजइ गाछक औढ़मे ओ गोली चलौलैन िकंवा अ/gआगग ततोग/gआगप वा सीनामे गोली लगलैन, ओही गाछक दश/g3ध1न करक हेतु \nलोक हजारक-हजार सं/gआ71 यामे आबए लागल। जइसँ संग भऽ अं/g391ेज शासक ओकरा कटबा देलक। आइ-\nकाि/gआ9ग ह  ओहीठाम एकटा दोसर पाखिरक गाछ रोपल अिछ आ ओकर सामनेमे अिछ आजादक भ/g301 य मूित/g3ध1 जइमे \nहुनक एकटा हाथ म/gआपपछपर आ दोसर हाथ िप/g30प तौलपर अिछ। ऐठाम अखनॱ हजारो लोक हुनका /gआधआित अपन \nस/gआ9प मान अिप/g3ध1त करबाक लेल अबैत रहैत अिछ। सिरपहुँ आजाद भारतक आजादीक लड़ाइमे /gआधआाणक आहुित दए \nअमर भऽ गेला। \n◌ \n \nरबीखgशथथ खg4ृ6 नारायण िमखgश57  \n/g391ाम : अड़ेर डीह  \nपो. : अड़ेर हाट  \nिजला : मधुबनी (िबहार)  \n  \n \nमकर सं/g3ग9ाि/gआगग त    \nमकर सं/g3ग9ाि/gआगग त स/gआ9प पूण/g3ध1 भारत ओ नेपालमे सव/g3ध1/gआणण कोनो-ने-कोनो /gआधआकारसँ मनौल जाइत अिछ। पौष मासमे \nजखन सूय/g3ध1 मकर रािशमे अबै छैथ तखने ई पाविन मनौल जाइत अिछ। /gआधआितवष/g3ध1 मकर सं/g3ग9ाि/gआगग त  १४ वा १५ \nजनबरीक/gआप3 पड़ैत अिछ।  \nतिमलनाडूमे मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक/gआप3 एकरा ‘पॲगल’ कहल जाइत अिछ। कन/g3धणटक , केरल एवं आँ/gप07/gआधआदेशमे \nएकरा सं/g3ग9ाि/gआगग त ये कहल जाइत अिछ। पंजाब आ हिरयाणामे ‘फोहड़ी’ कहल जाइत अिछ एवं एक िदन पिहने  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nअथ/g3धणत्   १३ जनबरीक/gआप3 मनौल जाइत अिछ। उ/gआणपर /gआधआदेशमे एकरा मूलत : दानक पाविनक /gआधणपमे मनौल जाइत \nअिछ। /gआधआयागमे /gआधआितवष/g3ध1 १४ जनबरीसँ माघमेला /gआधआारंभ होइत अिछ। माघ मेलाक /gआधआथम /g30प नान १४ जनबरीसँ \n/gआधआारंभ भऽ कऽ अि/gआगग तम /g30प नान िशवराि/gआणणक/gआप3 होइत अिछ। महारा/g303 /g399 मे ऐ िदन िववािहत मिहला अपन पिहल \nसं/g3ग9ाि/gआगग त पर तूर-तेल वा नून अ/gआगग य सुहािगनक/gआप3 दइ छैथ। बंगालमे ऐ िदन /g30प नानक बाद ितल दान करबाक /gआधआथा \nअिछ। ऐ अवसरपर गंगासागरमे /gआधआितवष/g3ध1 िवशाल मेला लगैत अिछ। असममे मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक/gआप3 ‘माघ-िवहू’ \nअथबा ‘भोगाली िवहू’क नाओंसँ जानल जाइत अिछ। राज/g30प थानमे ऐ पव/g3ध1पर सुहािगन मिहला अपन सासुक/gआप3 \nिवयिन दऽ दऽ असीरवाद /gआधआा/gआ90 त करै छैथ। संगे कोनो सौभा/gआ7आ य सूचक व/g30प तुक/gआप3 चौदहक सं/gआ71 यामे पूजन एवं \nसंक/gआ9ग प कए चौदहटा /gप09ा/g33आणक/gआप3 दान दइ छैथ।  \nएवम्   /gआधआकारेण मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक मा/gआग7 यमसँ भारतीय स/gआ93 यता एवं सं/g30प कृितक िविवध /gआधणपमे आभास होइत \nअिछ। एहेन धारणा अिछ जे मकर सं/g3ग9ाि/gआगग त क िदन शु/g3आ0 घी एवं क/gआ9प ब लक दान केलासँ मो/gआणआक /gआधआाि/gआ90 त  होइत \nअिछ।  \nमाघे मासे महादेव: यो दा/g30प पित वृहक/gआ9प व लम्   \nस भु/gआ70/gआगप वा सकलान भोगान अ/gआगग ते मा/gआणआ /gआधआा/gआ90पित।।  \nपुराणक अनुसार मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक पव/g3ध1 व/g3धआ/g33आा, िव/g303 णु, महेश, गणेश, आधशि/gआ70त आ सूय/g3ध1क आराधना एवं \nउपासनाक पावन व/g3धआत अिछ जे तं/gआणण -मं/gआणण -आ/gआगप माक/gआप3 शि/gआ70 त /gआधआदान करैत अिछ। संत -महिष/g3ध1 लोकिनक अनुसार \nएकर /gआधआभावसँ /gआधआाणीक आ/gआगप मा शु/g3आ0 होइत अिछ , संक/gआ9ग प शि/gआ70 त  बढ़ैत अिछ, /gआण3ान तंतु िवकिसत होइत अिछ। \nमकर सं/g3ग9ाि/gआगग त अही चेतनाक/gआप3 िवकिसत करैबला पाविन अिछ। ई स/gआ9प पूण/g3ध1 भारतमे कोनो-ने-कोनो /gआधणपे मनौल \nजाइत अिछ।  \nपुराणक अनुसार मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक िदन सूय/g3ध1 अपन पु/gआणण शिनक घर एक मासक हेतु जाइ छैथ , कारण \nमकर रािशक /g30प वामी शिन छैथ। य/g3आपिप /gआ7ध योितषीय दृि/gप1धसँ सूय/g3ध1 आ शिनक ताल -मेल संभव निह अिछ, तथािप \nऐ िदन सूय/g3ध1 /g30प वयं अपन पु/gआणणक घर जाइ छैथ। पुराणमे आजुक िदन िपता पु/gआणणक स/gआ9प ब/gआगग धमे िनकटताक /gआधआारंभक \n/gआधणपमे देखल जाइत अिछ।   \nमकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक िदन गंगाक/gआप3 पृ/gआगण वीपर आनैबला भगीरथ अपन पूव/g3ध1जक तप/g3ध1ण केने छला। हुनक तप/g3ध1ण \n/g30प वीकार केलाक बाद एही िदन गंगा समु/gप0धमे िमिल गेल रहैथ। तँए ऐ िदन गंगा सागरमे मेला लगैत अिछ। \nिव/g303 णु धम/g3ध1सू/gआणणक  अनुसार िपतरक आ/gआगप माक शाि/gआगग तक हेतु एवं अपन /g30प वा/g30प थव/g3आ0/g3ध1न ओ सबहक क/gआ9ग याणक हेतु \nितलक /gआधआयोग पु/gआग3 य दायक एवं फलदायक होइत अिछ। ितल-जलसँ /g30प नान करब, ‘ितल’क दान करब, ितलसँ \nबनल भोजन, जलमे ितल अप/g3ध1ण , ितलक आहुित एवं ितलक उवटन लगाएब।  \nऐ िदन भगवान िव/g303 णु असुरक अ/gआगग त  कए यु/g3आ0  समािजक घो/g303 णा केने छला। ओ रा/gआणआस सबहक मुड़ीक/gआप3 \nमदार पव/g3ध1तमे दबा देने रहैथ। एतदथ/g3ध1 ऐ िदनक/gआप3 अशुभ एवं नकारा/gआगप मकताक/gआप3 समा/gआ90 त करबाक िदनक /gआधणपमे \nदेखल जाइत अिछ।  \nसूय/g3ध1क उ/gआणपरायण भेलाबाद देवता लोकिन व/g3धआ/g33आ मुहु/g3ध1त उपासनाक पु/g30आ यकाल /gआधआारंभ होइत अिछ। ऐ कालक/gआप3 \nपरा-अपरा िवधाक /gआधआाि/gआ90 त  काल कहल जाइत अिछ। साधनाक हेतु एकरा िसि/g3आ0काल सेहो कहल जाइत अिछ। \nऐ समयमे देव /gआधआित/g303 ठा, गृह िनम/g3धणण , य/gआण3कम/g3ध1 आिद पिव/gआणण काज कएल जाइत अिछ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nरामायण कालसँ भारतीय प/gआणण -पि/gआणणकामे दैिनक सूय/g37धपारायणक /gआधआचलन अिछ। सबहक मोन -मय/g3धणदा \nपु/gआधपषो/gआणपम /gआण7ीराम /g3आणारा सूय/g37धपारायणक उ/gआ9ग लेख अिछ। रामचिरतमानसमे भगवान राम /g3आणारा गु/g3गधडी उड़ेबाक  \nकाय/g3ध1क  उ/gआ9ग लेख सेहो अिछ। मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक वण/g3ध1न वाि/gआ9ग म की रामायणमे सेहो भेल अिछ।  \nराजा भगीरथ सूय/g3ध1वंशी छला। ओ भगीरथ तप -साधनाक /g3आणारा पापनािशनी गंगाक/gआप3 पृ/gआगण वीपर आिन अपन \nपूव/g3ध1जक उ/g3आ0ार केने छला। राजा भगीरथ अपन पूव/g3ध1जक गंगाजल , अ/gआणआत , ितलसँ /gआण7ा/g3आ0 -तप/g3ध1ण केने छला। \nतिहयासँ मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक /g30प नान आ मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक /gआण7ा/g3आ0 -तप/g3ध1णक परंपरा चिल रहल अिछ।  \nकिपल मुिनक आ/gआण7मपर मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक िदन म/g3ध3 गंगाक पदाप/g3ध1ण भेल छल। पावन गंगाजलक /g30प पश/g3ध1 \nमा/gआणणसँ राजा भगीरथक पूव/g3ध1जक/gआप3 /g30प वग/g3ध1 /gआधआाि/gआ90 त  भेलैन।  \nकिपल मुिन वरदान दैत बजला-  \n“मातृ गंगे ि/gआणणकाल तक लोक सबहक पापनाश करती एवं भ/gआ70 तजनक सात पु/g30आ तक/gआप3 मुि/gआ70त एवं मो/gआणआ \n/gआधआदान करती। गंगाजलक /g30प पश/g3ध1, पान, /g30प नान एवम्  दश/g3ध1न सभ पु/gआग3 यदायक फल /gआधआदान करत। ”  \nसूय/g3ध1क  सातम िकरण भारतवष/g3ध1मे आ/gआग7 याि/gआगप मक उ/g3गआितक /gआधआेरणादायी अिछ। सातम िकरणक /gआधआभाव \nभारतवष/g3ध1मे गंगा-जमुनाक म/gआग7 य अिधक समय तक रहैत अिछ। ऐ भौगोिलक ि/g30प थितक कारण हिर/g3आणार आ \n/gआधआयागमे माघमेलाक आयोजन होइत अिछ। िपतृतु/gआ9ग य  भगवान भा/g30प क र द ि/gआणआणायनसँ उ/gआणपरायणमे जाइत काल \nउज/g3धणमयी /gआधआकाश पृ/gआगण वीपर वष/g3धण करै छैथ। अतु/gआ9ग य शि/gआ70 त /gआण7ोत /gआधआकृित राित क/gआप3 छोट एवं िदनक/gआप3 पैघ करए लगै \nछैथ। पृ/gआगण वीमाता उदर/g30प थ आनाजक/gआप3 पकाबय लगै छैथ। चा/gआधण तरफ शुभे-शुभ होइत रहैत अिछ। एहेन अ/g3आआुत \nसमयमे मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक पव/g3ध1 मनौल जाइत अिछ।  \nस/g3ग9ाि/gआगग त क िदन पंजाबमे ‘लोहड़ी’क नाओंसँ मनौल जाइत अिछ। पंजाबक अितिर/gआ70 त  ई पाविन िहमाचल \n/gआधआदेश , हिरयाणा, दि/gआणआणी उ/gआणपर /gआधआदेश आ ज/gआ9प मू का/g30आ मीरमे सेहो धूम-धामसँ मनौल जाइत अिछ। पारंपिरक \nतौरपर ‘लोहड़ी’ फसलक रोपनी आ ओकर कटनीसँ जुड़ल एक िवशेष पाविन अिछ। ऐ िदन वॉंनफायर जक/g3ध3 \nआिगक ओलाव जरा कऽ ओकर चा/gआधणकात नृ/gआगप य कएल जाइत अिछ। बालक सभ भ/g3धपगड़ा एवम्  वािलका सभ \nिग/g3आ0ा नृ/gआगप य करै छैथ। लोहड़ीक आलावक आसपास लोक एक/g3आ7ा भ ऽ दु/gआ9ग ला-भ/g3आ7ी /gआधआशंसामे गायन करै छैथ।  \nकेतेको गोटेक मा/gआगग य ता अिछ जे ‘लोहड़ी’ श/gआ9आ द  लोई (सत कबीरक प/gआ79ी) सँ उ/gआगपप/g3गआ भेल मुदा अनेक \nलोक एकरा ितलोड़ीसँ उ/gआगपप/g3गआ मानै छैथ , जे बादमे लोहाड़ी भऽ गेल।  \nलोहड़ीक ऐितहािसक स/gआगग दभ/g3ध1 सु/gआगग द री-मुंदरी नामक दूटा अनाथ क/gआगग या छेली। ओकर काका ओकर िववाह \nनिह करए चाहै छल अिपतु ओकरा राजाक/gआप3 भ/gआप3ट कए देबए चाहै छल। ओही समयमे हु/gआ9ग ला भ/g3आधी नामक एकटा \nउफ/g3ध3इट छौड़ाक/gआप3 नीकठाम िबआह क ऽ देलक। वएह उफ/g3ध3इट वरप/gआणआक/gआप3 िबआहक हेतु मनौलक आ जंगलमे आिग \nजरा कऽ दुनू क/gआगग य/g3ध3क िबआह करौलक। कहल जाइत अिछ जे दु/gआ9ग ला शगुनक /gआधणपमे गुड़ देलक। भावाथ/g3ध1 जे \nउफ/g3ध3इट होइतो दु/gआ9ग ला भ/g3आधी िनध/g3ध1न वािलका सबहक क/gआगग य/g3ध3दान केलक एवम्  ओकरा अपन क/g31आाक अ/gआगप याचारसँ \nबँचौलक।  \nलोहड़ीक िदन ब/gआ7प चा सभ दु/gआ9ग ला भ/g3आधीक स/gआ9प मानमे गीत गबैत घरे-घर घुमैत अिछ। ब/gआ7प चा सभक/gआप3 िमठाइ \nएवम्   अ/gआगग य व/g30प तु सभ दैत अिछ। जँ कोनो पिर वारमे कोनो खास अवसर जेना ब/gआ7प चाक ज/gआगग म , िववाह आिद  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nअिछ तँ लोहड़ी आर धूम-धामसँ मनौल जाइत अिछ। सिरसवक साग आ मकईक रोटी खास कऽ ऐ \nअवसरपर बनौल जाइत अिछ।  \nतािमलनाडूमे ऐ समय ‘पॲगल’ मनौल जाइत अिछ। /gआधआचूर मा/gआणणामे अ/g3गआक उपजापर भगवान सूय/g3ध1क/gआप3 \nध/gआगग यवाद /gआण3ापन हेतु पाविनक आयोजन कएल जाइत अिछ। तािमलनाडूक अलावा पुडुचेड़ी, /gआण7ीलंका एवम्  िव/gआणग \nभिरमे  पसरल तिमल लोकिन एकरा मनबै छैथ। ओइ पॲगलमे चािर िदन तक–माने १४ सँ १६ जनवरी \nतक–मनौल जाइत अिछ।  \nइ/gआगग /gप0ध देवताक स/gआ9प मानमे पिहल िदन भोगी उ/gआगप स व मनौल जाइत अिछ। पॲगल दोसर िदन मािटक वत/g3ध1नमे \nदूधमे चाउर पका कऽ खीर भगवान सूय/g3ध1क/gआप3 आन -आन व/g30प तु संगे चढ़ौल जाइत अिछ। ऐ अवसरपर घरक \nआगूमे कोलम (अपना ओइठामक अिरपन जक/g3ध3) बनौल जाइत अिछ। पॲगलक तेसर िदन म/g3आ7ू पॲगल कहल \nजाइत अिछ। ऐ िदन गायक/gआप3 नाना /gआधआकारसँ सजा क ऽ ओकरा पॲगल खुआएल जाइत अिछ। चािरम िदन \nक/gआगगतुम पॲगल कहल जाइत अिछ। घरक मिहला सभ /g30प नानसँ पूव/g3ध1 ह रिदक पातपर िमठाइ, चाउर, कुिसयार \nहरिद आिद रािख कऽ अपन भाय लोकिनक क/gआ9ग याण कामना करै छैथ। भाइक हेतु हरिद, चून, चाउरक \nपािनसँ आरती करै छैथ आ ई पािन घरक आगूमे बनल कोलमपर िछड़ैक देल जाइत अिछ।  \nज/gआ9ग लीक/g3आधू म/g3आधू पॲगल िदन पॲगल पव/g3ध1क एक िह/g30प साक /gआधणपमे खेलल जाइत अिछ।  ऐ लेल /g391ामीण सभ \nपिहनेसँ स/g3ध3ढ़क/gआप3 खुआ -िपआ कऽ तैयार केने रहै छैथ। ऐमे मूलत: केतेको गामक म ि/gआगग दरक स/g3ध3ढ़ (कोिवल \nकालइ-तिमल नाओं) भाग लैत अिछ। ज/gआ9ग लीक/g3आधूक तीन अंग होइत अिछ : वािट म/gआगग जू िवरा/g3आधू, वेली िवरा/g3आधू \nआ वाटम ग/gआगग जु िवरा/g3आधू। वािट म/gआगग जु िवरा/g3आधूमे स/g3ध3ढ़क/gआप3 जे बेकती िकछु दूरीपर िकछु समय तक रोिक लइ छैथ , \nसे िवजेता होइ छैथ। वेली िवरा/g3आधूमे स/g3ध3ढ़क/gआप3 खाली मैदानमे छोिड़ देल जाइत अिछ आ लोक ओकरा िनयं/gआणणणमे \nकरबाक /gआधआयास करैत अिछ। वाटम म/gआगग जुिवरा/g3आधूमे स/g3ध3ढ़क/gआप3 नमगर र/g30प सीसँ बाि/gआगग ह  देल जाइत अिछ, आ िखलाड़ी \nसभ ओकरा िनयंि/gआणणत करबाक /gआधआयास करै छैथ।  \nएक जानकारीक अनुसार २०१० सँ २०१४ इ/g30प वीक बीचमे ज/gआ9ग ली क/g3आधूक कारण करीब ११०० लोक \nघायल भेला एवम्   १७ लोक मुइला। पैछला २० सालमे करीब २०० लोक ऐ खेलक कारण मिर चूकल \nछैथ। ऐ खेलमे पशुक /gआधआित कूड़त/g3धणक संगे जीवनक /gआणआितक/gआप3 देखैत २०१६ इ/g30प वीमे मा. उ/gआ7प चतम /gआगग यायालय \n/gआधआितव/gआगग ध  लगा देलक।  \nस/gआ9प पूण/g3ध1 देश जक/g3ध3 िमिथल/g3धपचलमे सेहो मकर सं/g3ग9ाि/gआगग तक पव/g3ध1 मनौल जाइत  अिछ। गाम-घरमे एकरा ितला \nसकर/g3ध3ित  सेहो कहल जाइत अिछ। अं/g391ेजी नया सालक ई पिहल पाविन होइत अिछ। लोकक घरमे नव अ/g3गआ \nभेल रहैत अिछ। पिहनिहसँ लोक चूड़ा कुटा कऽ ऐ पाविनक तैयारी केने रहैए। अपना ऐठाम माघ मासक/gआप3 \nअ/gआगप य/gआगग त पिव/gआणण मास मानल जाइत अिछ। बुढ़ -बुढ़ मिहला सभ भोरे-भोर जाड़-ठाढ़क/gआप3 िबसरैत पोखैरमे डुबकी \nलगबै छैथ। गाममे कएटा मसोमात, वृ/g3आ0ा सभक/gआप3 थर -थर कँपैत /g30प नान करैत देखै छेिलऐन...। सभसँ \nमनोरंज क दृ/g30आ य  तँ तखन होइत छल, जखन ओ सभ महादेवक माथपर जल ढाड़ैतकाल गाम-घरक सभटा \nझगड़ा सोझराबैमे लागल रहैत छेली। जानह हे महादेव! हमरा पेटमे िकछु निह अिछ। हमर मोन गंगासन \nिनम/g3ध1ल अिछ मुदा एहेन अ/gआगप याचारक िनपटान तूँहॴ किरयह।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \n..पता निह, महादेव सुिनतो छेलिखन की निह। मुदा हमरा ई सभ सुिन कऽ ज/gआधणर वकोर लागल रहैत \nछल।  \nब/gआ7प चामे पाविन सभ अ/g3आआुत आन/gआगग द क िवषय रहैत छल। सभ सँ सरल ओ आन/gआगग द दायी होइत छल ितला \nसकर/g3ध3ित। भोरे-भोर पोखैरमे जा कऽ डुबकी लगाउ। माइक हाथे ितल-चाउर खाउ। ितल-चाउर िखबैत माए \nपुछैथ-  \n“ितल बहब की निह?”  \nतैपर किहऐन-  \n“खूब बहब।”  \nिवध समा/gआ90 त । तेकरबाद चुरलाइ, ितलबा इ/gआगप यािद भिर मोन खाउ...।   \nकएक िदन पिहनिहसँ चुरलाइ, ितलबा (ितललाइ) आ लाइ (मुरहीक लाइ) बनेबाक काय/g3ध1/g3ग9म /gआधआारंभ भ ऽ \nजाइत छल। घरक वातावरण चुरलाइक सुग/gआगग धसँ पिरपूण/g3ध1। ऐ पाविनमे सभसँ िवशेषता ई अिछ पाविनक \nसाम/g391ी बिन गेल तँ ओकरा लेल बेसी /gआधआती/gआणआा निह करए पड़ैत अिछ। िदनमे व/g3धआा/g33आण भोजन होइत छल। \nव/g3धआा/g33आण िकयो आसे-पासक लोक होइत छला, कारण भिर गाममे भोजे रहैत छल। ब/g3आधा भिर-भिर घी िखचिड़मे \nदेल जाइ। संगे तरह-तरह केर पकवान सभ सेहो रहैत छल।  \nहमरा गाममे िकछु गोटे ओइठाम ितला सं/g3ग9ाि/gआगग त मे िजलेबी बनैत छल। भोजमे िखचिड़क संग िजलेबी \nखेबाक ब/gआ7प चा सभक/gआप3 अ/g3आआुत उ/gआगप साह रहैत छल। िखचिड़मे तेतेक /gआधआचूर मा/gआणणामे घी रहैत छल जे भोजनक बाद \nहाथ साफ-साफ धोनाइ किठन। पाविनक कएक िदन बादो धिर चूरालाइ आ ितलबाक आन/gआगग द  भेटैत रहै \nछल।  \nऐ पाविनमे चूड़ा, दही, खेबाक सेहो परंपरा अिछ। चूरा-दहीक वण/g3ध1न करैत ख/g3आधर कका कहलिखन जे \nजखन पातपर चूड़ाक संग आम, धा/gआणणीक अँचार ओ तरकारी परसल जाइत अिछ तँ बुझू जे अ/gआगग ह िरया आिब \nगेल। तेकर बाद जखन दही परसाएल तँ बुझू जे इजोिरया। जेना पातपर च/gआगग /gप0ध मा उतैर गेला। ऊपरसँ जँ \nमधुर रािख देल जाए ओ कौर पेटमे गेल तँ पुछू निह। पुरा सोिनत ठ/gआग3ढा जाइत अिछ आ आ/gआगप मा तृ/gआ90 त  भऽ \nजाइत अिछ।  \nिमिथल/g3धपचलमे ऐ पव/g3ध1क/gआप3 मनेबाक अ/g3आआुत परंपरा अिछ। चुरलाइ खाउ , चुरा-दही खाउ, िखचिड़ खाउ, जे \nखाउ, जखन खाउ... । व/g30प तुत: ई आन/gआगग दक पव/g3ध1 िथक जे कोनो-ने-कोनो /gआधणपे स/gआ9प पूण/g3ध1 भारतपवष/g3ध1मे मनौल जाइत \nअिछ। सूय/g3ध1क तेजक मकर सं/g3ग9ाि/gआगग त सँ जिहना बढ़ैत रहैत अिछ, तिहना सभ लोक-वेदक सुख बढ़ैत रहए, \nसएह ऐ पाविनक /gआग7 येय िथक।◌  \n  \n  \n \nर/g3ध3ची चािर दसक बाद     िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \nअग/g30प त  १९७३ इ/g30प वीमे दूरभाष िनरी/gआणआक पदक /gआधआिश/gआणआण काय/g3ध1/g3ग9मक हेतु हम पिहल बेर र/g3ध3ची गेल रही। \nओइ समय डॉ. शुभ/gप0ध झाक संगे योग दा सतसंग मठमे हम एक मास रही। शुभ/gप0ध बाबू योददा महािव/g3आपालयक \n/gआधआाचाय/g3ध1 रहैथ। /gआधआाचाय/g3ध1क िनवासमे ओ एकटा नोकरक संग असगरे रहैथ। तीनटा कोठरी, भानसक घर, /g30प नान \nगृह आिद सुिवधाक सिहत आवासीय दृि/g303 टसँ उ/gआणपम /g30प थान छल। आस-पासमे आमक गाछ सभ छल। गाछक \nआस-पासमे कुटी जक/g3ध3 क/gआणआा सभ चलैत छल। अ/gआगग द रमे योगदा सतसंग मढ़ छल। ओइ आ/gआण7मक साि/gआगप व क \nवातावरण अ/gआगप य/gआगग त  मनोरम छल आ हमरा ओइठाम मोन लािग गेल।  \nपिहल बेर र/g3ध3ची गेल रही तिहया हमर उमेर २१ वष/g3ध1 छल। जीवनक अनुभव निह छल। िव/g3आपाथ/g3धग रही। \nतेकर बाद नोकरी भेट गेल रहए। नोक री करबाक इ/gआ7प छा निह रहए। आगू पढ़ाइ करए चाहैत रही। पर/gआगग तु \nपिरवारमे सबहक िवचार भेलै जे नोकरी पकैड़ लेबाक चाही, िकएक तँ नोकरी ज/gआ9ग दी नइ भेटै छइ। पिहल \nनोक रीक/gआप3 निह छोड़क चाही,आएल ल/g3ण0 मीक/gआप3 लात निह मारी इ/gआगप यािद...।  \nओहुना ओइ साल एम.एस-सी.क नाम/g3धपकन भ ऽ गेल रहइ। हमर बहक परी/gआणआाकाल िबल/gआ9प ब सँ आएल \nरहइ। तँए ई िनण/g3ध1य भेल हम नोकरी पकैड़ ली।  \nबससँ र/g3ध3ची पहुँचल रही। र/g30प तामे पहाड़ीक बीचमे खतरनाक र/g30प ता छल। /gप01ाइभरक ऊपर सबहक \nजीवन िनभ/g3ध1र छल। तँए ओ अपना लगक सीटपर एहने लोकक/gआप3 बैसबैत छल जे राित भिर जािग सकैथ। \nऔंघाइत बेकतीक/gआप3 लगमे बैसलासँ /gप01ाइभरोक/gआप3 औंघी लािग सकै छल , अ/g30प तु ई /gआधआयास कएल जाइत छल।  \nर/g3ध3ची पहुँचते िपताजीक प/gआणणक संग शुभ/gप0ध बाबूक डेरापर पहुँचलॱ। ओ प/gआणण पढ़ला आ हमरा अपन \nसामान सभ रखबाक हेतु कहलैन।  \nशुभ/gप0ध बाबूक/gआप3 एकाध  बेर पिहनॱ देखने रिहऐन, मुदा गप-स/gआ90 प  निह रहए। र/g3ध3ची हुनक डेरापर सामान \nसिहत िबना पूव/g3ध1 सूचनाक हम पहुँच गेल रही। तािह िहसाबे ओ बहुत सहयोग केलाह। डेरामे ओ असगर \nरहैत छला, एकटा नोकर रहैन जे घरक सभटा काज करैत छल। भानस ओ /g30प व यं करैत छला। ए/g31आे \nस/g3ध3झ। राितमे खेबाक बेव/g30प था सेहो भो/gआधपके भानसक संग क ऽ लैत छला। चूकी ओ अपने िदन भिर /g301 य/g30प त  \nरहैत छला, तँए हुनकासँ भ/gआप3ट -घ/g3ध3ट सामा/gआगग य त: स/g3ध3झेमे होइत छल। राितमे सुतबासँ पूव/g3ध1 ओ /g30प वा/gआग7 याय करैत \nछला। हमरा रात-िबराित पढ़ैत देख ओ बहुत /gआधआस/g3गआ होइत छला। कखनो काल हम नोकरीसँ /gआगप यागप/gआणणक गप \nकरी तँ ओ कहैथ जे बापसँ पुिछ कऽ िकछु किरयह। निह तँ ओ कहता जे मनो निह केलिखन।  \nओइ डेरापर हम करीब एक मास रहलॱ। मोन लािग गेल रहए। कएटा मैिथल सभसँ ओइठाम भ/gआप3ट -\nघ/g3ध3ट होइत  रहैत छल। मुदा ओइठाम केतेक िदन रिहतॱ। अपन बेव/g30प था तँ करबाके छल। तँए डेरा तकैमे \nलािग गेलॱ।  \nयोगदा स/gआगप संगमे दयामाताक आगमन भेल छल। हम डा/gआ70 टर साहैबक संगे दश/g3ध1नक हेतु गेल रही। गौर \nवण/g3ध1 एवम्   अित तेज/g30प वी दयामाताक दुलभ/g3ध1 दश/g3ध1न होइते मोन आनि/gआगग द त भऽ गेल। ओ कोनो /gआधआवचन निह \nदेलीह। िकछु काल सभ गोट िधयान केलक आ सभा समा/gआ90 त  भऽ गेल।  \nगप-स/gआ90 पक /g3ग9ममे शुभ/gप0ध बाबू एक िदन कहला जे ओ िसड़डीक साई बाबासँ बहुत /gआधआभािवत भेल रहैथ। \nहुनकर आ/gआण7ममे शुभ/gप0ध बाबू गेल रहैथ। कहला जे मोनक बात सभ ओ अपने बाजए  लागल रहैथ। कएक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \nतरहक चम/gआगप कार सेहो ओदेखला। चूकी हुनकर डेरा छोट छल, आ पिरवारक अ/gआगग य सद/g30प य  लोकिन सभ आिब \nगेल रहिथन, अ/g30प तु हम अपन डेरा तािक लेलॱ आ करीब एक मास रहला पछाइत ओतए-सँ /gआधआ/g30प थान केलॱ।  \nपिहरन-ओढ़नमे शुभ/gप0ध बाबू चु/g30प त -दु/gआधप/g30प त  ओ आधुिनक व/g30प /gआणणक प/gआणआधर रहैथ। हमरा ऐ बातक हेतु ओ  \nकएक बेर टोिकयो दिथ। कहैथ जे ओ एकठाम सा/gआणआा/gआगप कारमे भेष-भूषाक कारण छ/g3ध3िट देल गेला।   \nर/g3ध3चीक सं/g30प कृत कौलेजक पास हमर नव डेरा छल। एकटा कोठरी छल, जेकर िकराया २० /gआधणपैआ \nमािसक छल। भोजन /g30प व यं बनाबी। पािन इनारसँ िनकालए पड़इ। बहुत गहॴर इनार छल जइसँ पािन \nिनकालबाक हेतु यथे/g303 ट /gआधआयास करए पड़ैत छल। बगलमे एकटा पैघ कोठरीमे चािरटा हमर सहकम/g3धग सभ \nिमिल कऽ रहै छला। ओहो सभ अपन भेाजन /g30प व यं बनाबैथ। ओइठामसँ एच.इ.सी. आसानीसँ देखाइ छल। \nओइ छोटसन कोठरीमे हम प/g3ध3च मास धिर रहलॱ। टेलीफोन ए/gआ70 सच/g370जमे /gआधआिश/gआणआण काय/g3ध1/g3ग9म छल। /gआधआिश/gआणआणक  \nवातावरण /g30प फूले जक/g3ध3 छल। /gआ7ध यादातर िकताबी िवषय पढ़ौल जाइत छल।  \n/gआधआिश/gआणआणक दौरान रिब िदनक छु/g3आधी रहै छल। ओइ समयक उपयोग हम सभ आसपासक व/g30प तु सभ \nघुमै-िफरैमे करी। किहयो काल बी.आइ.टी. िमसरा जाइ। ओइठाम हमर /g30प कूिलया संगी इि/gआगग ज िनयिरंगक पढ़ाइ \nकए रहल छला। छा/gआणणावासमे रहबाक आ खेबाक-िपबाक उ/gआणपम बेवसथा छल। चा/gआधणकात जंगलनुमा वातावरणमे \nरचल-बसल ओइ कौलेज पिरसर अ/gआगप य/gआगग त सुखदायी छल। सभसँ आन/gआगग द होइत छल अपन /g30प कूिलया संगीसँ \nभ/gआप3ट केलापर। हम सभ ए/g31आे संग मैि/g399क केने रही। /gआधआी यूिनभरिसटीमे आर .के. कौलेज मधुबनीमे संगे रही। \nतेकर बाद हम सी.एम. कौलेज- मधुबनीमे संगे रही। तेकर बाद हम सी.एम. कौलेज- दरभंगामे नाओं िलखेलॱ \nआ ओ बी.आइ.टी. िमसरामे। बेहतर परी/gआणआा पिरणामक बाबजूद हम इि/gआगग ज िनयिरंगमे नाओं निह िलखा सकलॱ। \nय/g3आपिप  मोतीलाल नेह/gआधण  इि/gआगग जिनयिरंग कौलेजमे हमर नाम/g3धपकन िनि/gआणधत भ ऽ जाइत, कारण ओइ समय नाम/g3धपकन \nिड/g391ीवन साईसक /gआधआा/gआ90 त/g3धपकक आधारपर होइत छल, आ हमरासँ बहुत कम /gआधआा/gआ90 त/g3धपक बला सबहक नाम/g3धपकन भ ऽ \nगेल रहइ। मुदा आब ऐ िवषयपर सोचब /g301 यथ/g3ध1। पिर/gआण7म कखनो /g301 यथ/g3ध1 निह जाइत अिछ। ओही /gआधआा/gआ90 त/g3धपकक \nआधारपर हमरा दूरभाष िनरी/gआणआकक नोक री भेल जेकर /gआधआिश/gआणआणक /g3ग9ममे हम र/g3ध3चीमे रही।  \n/gआधआिश/gआणआणक दौरान एक िदन घटल दुघ/g3ध1टना अखनो तक मोनमे कचोटैत रहैए। हमर सबहक बगलबला \nकोठरीमे टेलीफोन ऑपरेटरक /gआधआिश/gआणआण चलैत छल। ओइमे एकटा /gआधआिश/gआणआु राज/g30प थानक छला। जाड़क मास \nछल। राितमे अपन डेरामे अंगेठी जरा कऽ सुित गेल रहैथ। /gआधआात भेने ओ  जखन निह उठला तँ अगल-\nबगलक लोक सभ कोठरी खोललक तँ ओ मृत छला। अंगेठीसँ िनकलल काव/g3ध1नमोनो/gआ70 साइड हुनकर मृ/gआगप युक \nकारण भेल। गामसँ हुनकर िपता ई समाचार सुिन आएल रहैथ आ ए/gआ70 सच/g370जक एक कोणमे राखल युवा पु/gआणणक \nलाश देख ठोह पािड़ कऽ कनैत रहैथ। ऐ /gआधआकारेण जीवन -यापनक िज/gआण3ासामे िनकलल एकटा युवकक \nअसामियक ऐ दुखद अ/gआगग त  भऽ गेल।  \nिन/gआगप य /gआधआित चा/gआधणकात एहेन केतेको घटना सभ घिटत होइत रहैत अिछ जे देख -सुिन मोनमे िच/gआगग ता हएब \nसोभािवक। जीवन या/gआणणामे ऐ तरहक घटना झकझोिर क ऽ रािख दैत अिछ, तथािप जीवनमे िव/gआणगास एवम्  \nिनयितक अका/g3गपयता मािन आगू बढ़ बे जीवन िथक। नीक काज करैत आगू चलैत चली, आगूक र/g30प ता अपने \nबिन जाइत अिछ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nएक िदन घुमैत-िफरैत हम सभ र/g3ध3चीक कॉंके ि/g30प थ त पागलखाना देखए गेलॱ। ओइठामक दृ/g30आ य  भयावह \nछल। माथक गड़बड़ीसँ मनुखक दुद/g3ध1शाक वण/g3ध1न असंभव छल। तरह -तरहक इशारा करैत, बड़बड़ाइत अपनेमे \nत/gआ9ग लीन, सुखाएल, जीिवते मिर गेल लोक सबहक दृ/g30आ य देख हृदय क/gआधपणासँ भिर आएल छल। केतेको \nिवि/gआणआ/gआ90 त  लोक सभ ठीक भऽ गेल छल, मुदा हुनक पिरजन कोनो खोज-पुछािर निह कए रहल छल। ठीक-\nठाक लोक सभ पागलखानामे पड़ल छल। आसपास िवि/gआणआ/gआ90 त  लोकक समुहक/gआप3 देखैत -सुनैत केकरो माथा \nभसिकयो सकैत छल।  \nओइठामसँ गुजरैत मोनमे मानिसक /g30प वा/g30प /gआगण यक मह/gआगप व बुझाइत छल। /g301 यथ/g3ध1 िच/gआगग ता कए, िकंवा पिरि/g30प थ ितसँ \nसामंज/g30प यक आभावमे केतेको लोक िवि/gआणआ/gआ90 त  भऽ जाइ छैथ। शरीर /g301 यथ/g3ध1 भ ऽ जाइत अिछ। उिचत देख-भालक \nअभावमे /g30प व/g30प थो लोक /g3ग9मश : /gआधप/gआ7आण भ ऽ जाइत अिछ। कएक गोटा असमयमे मानिसक िचिक/gआगप सालयेमे मिर \nजाइत अिछ। मोनपर बेसी भार दऽ अपन दुग/g3ध1ित कराएबसँ बँचब केतेक ज/gआधणरी अिछ , से ओइठाम जा कऽ \nबुझाइत छल। ओना, आस-पासक मनोरम पहाड़ी दृ/g303 य मोनक/gआप3 सुखद अनुभव दैत छल , मुदा ओइठामक \nमानिसक िबमारीसँ /g391/g30प त  लोक सबहक दुद/g3ध1शा देख मोन िख/g3गआ भ ऽ गेल छल। तँए जि/gआ9ग द ये हम सभ अपन डेरा \nआपस आिब गेल रही।  \nटैगोर िहल र/g3ध3टीक /gआधआिस/g3आ0 /g30प थानमेसँ अिछ। ऐ /g30प थानक अपन ऐितहािसक मह/gआगप व अिछ। रबी/gआगग /gप0ध नाथ \nटैगोरक/gआप3 के निह जनैत अिछ। हुनक किवता सं/g391ह ‘गीत/g3धपजिल ’क हेतु हुनका सािह/gआगप यक नोवेल पुर/g30प कार भेटल \nछल। मुदा ई बात कमे लोक जनैत अिछ जे किव, गायक एवम्  िच/gआणणकारक /gआधणपमे रबी/gआगग /gप0धनाथक बेकती/gआगप व क \nिनम/g3धणणमे हुनकर अ/g391ज /gआ7ध योित/gआगग /gप0धनाथ टैगोरक बहुत योगदान अिछ। /gआ7ध योित/gआगग /gप0धनाथ शाि/gआगग त ओ /gआग7 यानक हेतु \n‘मोहरावादी िहल’ र/g3ध3चीक चुनाव केलाह जे आब ‘टैगोर िहल’क नाओंसँ जानल जाइत अिछ।  \n१९१० इ/g30प वीसँ १९२५ इ/g30प वी धिर असगरे रिह कऽ ओ शाि/gआगग त  धामक /g30प थापना केलाह। ओइ समयमे \nर/g3ध3ची एकटा छोट -छीन गाम छल। /gआ7ध योित/gआगग /gप0धनाथ अपन जापानी िर/gआ70 सासँ सायंकाल सभ िदन र/g3ध3ची घुमैत \nछला। ि/gप09िटश भारतक /gआधआथम आइ .ए.एस. स/gआगप ये/gआगग /gप0ध नाथ टैगोर पहाड़क जिड़मे छोट-छीन घरो बनौने रहैथ जे \nस/gआगप य धामक नाओंसँ जानल जाइत छल। वत/g3ध1मानमे ऐ /g30प थानक देखभाल रा/gआ7ध य पय/g3ध1टन िनगम /g3आणारा कएल \nजाइत अिछ।  \n४३ बख/g3ध1क बाद भाितजक िववाहक बिरयातीमे शािमल हेबाक हेतु सपिरवार िद/gआ9गलीसँ र/g3ध3ची वायुयान /g3आणारा \nपहुँचलॱ। २३ फरबरी २०१७ क/gआप3 ७:३५ बजे /gआधआात :काल वायुयानक उड़ानक समय छल। तीन बजे भोरेसँ \nतैयारी /gआधआारंभ कएल। /gआधआात :कालीन िदनचय/g3धण समा/gआ90 त  कए पौने प/g3ध3च बजे भोरे हवाइ अ/g3गधडा हेतु /gआधआ/g30प थान कएल। \nसाढ़े प/g3ध3च बजे हवाइ अ/g3गधडापर पहुँच सुर/gआणआा/gआगप म क जॉंच-पड़ताल ओ सामानक ठेकान लािग गेलाक बादो हमरा \nलोकिनक/gआप3 १ घ/gआगग टा समय छल। तेकर उपयोग चाह-पीबैमे कएल गेल। हवाइ अ/g3गधडापर सभ व/g30प तुक दाम \nअतत: रहैत अिछ। तैयो भोरक चाहक /gआधआयोजन छल। घरसँ भोरे िवदा भ ऽ गेल रही। तँए जे दाम लेलक \nसे दऽ कऽ दूटा चाह कीिन दुनू बेकती चाह पीबैत गप-स/gआ90 प  करैत समय कटलॱ। \nर/g3ध3चीमे वायुयान िनयत समय अथ/g3धणत्   ९ बजे भोरे उतैर गेल। हम सभ किनको थाकल निह रही। \nसामान िनकालैमे थोड़ेक समय लागल आ बाहर होइते हमर अनुज हमरा लोकिनक /g30प वागत हेतु मु/g30प तैद छला।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \nहुनका संगे लाल गाड़ीपर बैस १५ िमनटमे हुनकर पटेल चौक, हरमू हॉउिसंग कालोनी ि/g30प थ त आवासपर पहुँच \nगेलॱ।  \nओइठाम पाहुन सबहक हुजुम छल। हमर भाय सभ सपिरवार पिहनिह पहुँच गेल रहैथ। बरक मामा \nगामसँ तँ केके ने आिब गेल छल। हुनकर नाना-नानीक/gआप3 देख अितशय /gआधआस/g3गआता भेल। ८२ वष/g3ध1क होइतो नाना \nथेहगर छिथन। ओ दिड़भंगाक कािदरावाद ि/g30प थत उ/gआ7प चिव/g3आपालयमे /gआधआधाना/gआग7 यापकक पदसँ सेवा िनवृत भेल छैथ \nएवम्   बहुत नफीस एवम्  बेवहार कुशल बेकती छैथ। मुदा बरक नानीक /g30प था/g30प /gआगण य  गड़बड़ाएल रहै छैन। िकछु \nमास पूव/g3ध1 दिड़भंगामे बहुत जोर बेमार पिड़ गेल रहैथ , कहुना कऽ जान बँचलैन। अखनो धिर वाकर पकैड़ \nिकछु-िकछु चिल पबै छैथ। नाितक िबआह देखबाक अित उ/gआगप साहमे सभटा िबसैर ओ र/g3ध3ची आिब सकलीह से \nअ/g3आआुत बात ... । य/g3आपिप डेरामे लोक सभ खचाखच भरल छल, तथािप हमरा हेतु रहबाक बहुत नीक बेव/g30प था \nछल।  \nर/g3ध3ची हवाइ अ/g3गधडासँ घर अबैतकाल /gआधआिस/g3आ0 ि/g3ग9केट खेलाड़ी धोनीक आवाससँ गुजरलॱ। कोनो बहुत \nिविश/g303 ट  निह बुझाएल तथािप धोनीक घर हेबाक कारणे लोकमे ओकरा देखबाक उ/gआगप सुकता बनल रहैत अिछ। \nसंगे र/g30प तामे बनल नव-नव कालोनी, आवासीय फलैट सभ देखाइत छल जेकर ४३ साल पूव/g3ध1 नामो-िनशान निह \nछल। ओइ समयमे जेतए जंगल छल, तैठाम महल सभ ठाढ़ देखलॱ। पिरवत/g3ध1न एवम्  िवकास जीवनक \nपिरभाषा िथक। मनुखक सोभाव अिछ जे ओ िनर/gआगग तर आग/g3ध3 बढ़ैमे लागल रहैत अिछ। ओ गाछ जक/g3ध3 ठाढ़ \nनिह रिह सकैत अिछ। मनुख चल /gआधआाणी अिछ। सोभावश िनर/gआगग त र िकछु-ने-िकछुमे लागल रहैत अिछ। यएह \nिथक ओकर िवकास या/gआणणाक अ/gआगग तर/g3ध1ह/g30प य । सोिचयौ जे हमरा लोकिनक पूव/g3ध1जजँ यथाि/g30प थितसँ संतु/g303 ट  भऽ गेल \nरिहतैथ तँ आइ हम सभ रेल, हवाइ जहाज, कारमे चिल सिकतॱ? कदािप निह। संघष/g371सँ /g30प विण/g3ध1म भिव/g303 य क \nआवाहन होइत अिछ। संघष/g371 जीवन िथक।  \nकहबी छै जे ‘सफलता टीकासन चिढ़ कऽ बजै छइ। वएह हाल धोनीक छइ। र/g3ध3चीमे जेतै देखू, \nजेकरे देखू धोनीक नाओंसँ, ओकरासँ जुड़ल व/g30प तु सभसँ अितशय /gआधआभािवत अिछ। धोनी जइ /g30प कूलमे पढ़ला \nसे /gआधआिस/g3आ0 भ ऽ गेल। जइ घरमे छैथ से /gआधआिस/g3आ0 भ ऽ गेल। र/g3ध3चीसँ ६० िकलोमीटर दूरपर भगवतीक मि/gआगग द र \n/gआधआिस/g3आ0 भ ऽ गेल अिछ। सभ कहैत अिछ जे धोनी र/g3ध3ची एलापर िकंवा कोनो मैच खेलेबाक हेतु /gआधआ/g30प थानसँ पूव/g3ध1 \nऐ भगवतीक दश/g3ध1न अब/g30प स करै छैथ। तँए सभ ओइ भगवतीक दश/g3ध1नक हेतु उ/gआगप सुक रहै छैथ। र/g3ध3चीसँ हमरा \nलोकिनक ओइठामसँ सेहो िकछु गोटे ओइ भगवतीक दश/g3ध1न करए गेला। हम  सभ निह जा सकलॱ मुदा मोनमे \nइ/gआ7प छा तँ रहबे करए। ओना, जमशेदपुरसँ आपस अबैतकाल िकयो कहलक जे वएह ओ मि/gआगग द र अिछ जा \nदूरेसँ सही, भगवतीक/gआप3 मोने-मोन /gआधआणाम केने रही।   \nजमशेदपुरसँ आएल पाहुनक /g30प वागतमे सभ मु/g30प तैद भेलैथ। बरक चुमौन भेल दुव/g3धण/gआणआत हेतु दुव/g3धण/gआणआतमं/gआणणक \nहम उ/gआ7प चारण कएल। बरक हाथ उठबए लेल किनय/g3ध3क िप/gआणपी आएल रहैथ। बरक हाथ उठौला पछाइत सभ \nगोटे बेराबेरी जमशेदपुर हेतु कारमे बैस /gआधआ/g30प थान केलॱ।  \nलगभग साढ़े तीन घ/gआगग टाक या/gआणणाक बाद हम सभ जमशेदपुरमे /gआधआवेश कए रहल छेलॱ। जमशेदपुर हम \nपिहनॱ रहल छी। मई १९७४ सँ माच/g3ध1 १९६५ धिर, दूरभाष िनरी/gआणआक हम ओहीठाम रही। िब/g30प तुपुरक मैदानमे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nजय /gआधआकाश  नारायणजीक भाषण भेल रहइ। वष/g3धणक बाबजूद स/gआ9प पूण/g3ध1 मैदान लोकसँ खचाखच भरल छल। जय \n/gआधआकाशजी रा/g303 /g399  भिरमे आ/gआगग दोलन कए रहल छला। ओही /g3ग9ममे जमशेदपुरक या/gआणणा छल।  \nजमशेदपुर पहुँच कऽ हमसभ होटलमे िव/gआण7ाम  केलॱ। सभ बिरयातीक हेतु उ/gआणपम  बेव/g30प था छल। थोड़बे \nकालमे जलखै देल गेल। पाकेट ब/gआगग द िड/gआ9आ बामे नाना /gआधआकारक जलखैक व/g30प तु सभ राखल छल। पािनक बोतल \nराखल छल। कोठरी सभमे टेलीवीजन, ए.सी. आिद-आिद सभटा सुिवधा छल।  \nलगभग तीन घ/gआगग टा िव/gआण7ामक बाद बिरयातीक कािफला िववाह  /g30प थली िदस िवदा भेल। अ/g3आआुत , रोम/g3धपचकारी \nदृ/g30आ य  छल। फटाकासँ अकास ओ धरती एक भऽ गेल छल। युवक सभ मनोहारी नृ/gआगप य  कऽ रहल छला। \nथोड़बे कालमे हम सभ िववाह /g30प थ ल पहुँच गेलॱ।  \nमैिथल परंपराक अनुसार बिरयाती सबहक हािद/g3ध1क /g30प वागत कएल गेल। फेर बिरयाती सभ अपन-अपन \n/g30प थान /g391हण केलाह। मंचपर बर किनय/g3ध3क मा/gआ9ग याप/g3ध1णक दृ/g30आ यक आन/gआगग दक वण/g3ध1न करब श/gआ9आ द क बसक बात \nनिह। तदुपरा/gआगग त आ/gआण3ाडाला आएल , िववाहक अनुमित /gआधआदान करक िवध भेल। थोड़ेकालक बाद बर पिरछन \nहेतु िवदा भऽ गेला आ हम सभ भोजनक हेतु...।  \nभोजनक उ/gआणपम बेव/g30प था छल। शकाहारी बहुत कम लोक छला। माछ सिहत अ/gआगग या/gआगग य िनरािमष व/g30प तुक \nभरमार छल। िववाहमे बिरयातीक हेतु एहेन उ/gआणपम  बेव/g30प था कम ठाम देखैमे आएल छल। भोजनोपरा/gआगग त  बहुत \nरास बिरयाती िव/gआण7ाम हेतु होटल आपस चिल गेला। हम अनुज सिहत राित भिर िववाह  /g30प थ लीमे रिह गेलॱ। \nकएटा िवध सभ करक रहइ। िववाहोपरा/gआगग त दुवो/gआणआत  मं/gआणणक हेतु पुन/g30आ च हम सभ उपि/g30प थ त रही। िववाह भऽ \nगेल। लगभग प/g3ध3च बजे हम आपस होटल एलॱ।  \nसिरयातीक तरफसँ बहुत रास लोक आएल छला। /g30प थानीय मह/gआगप वपूण/g3ध1 बेकती–एम.एल.ए.–आिद सभ सेहो \nआएल छला। दोसर िदन पुन/g30आ च बिरयातीक भोजनक बेव/g30प था छल। अ/g3आआुत बेव/g30प था छल। िनरािमष भोजी \nसबहक प/g3ध3व बारह छल। शाकाहारी कम लोक छला। आ ओइठाम अलग -थलग पिड़ गेल रही। सभ तरह/gआप3 \nस/gआगग तु/g303 ट  भऽ हम सभ आपस जमशेदपुरसँ र/g3ध3ची िवदा भेलॱ। लगभग सात बजे हम सभ र/g3ध3ची डेरापर पहुँचलॱ \nतँ स/g3ध3झक गीत भ ऽ रहल छल।  \nघरमे पाहुन सभ गजगज करैत छल। लगभग दस िदन यएह हाल रहल। मुदा बेव/g30प थामे कोनो चूक \nनिह छल। केतेको काय/g3ध1 कत/g3धण सभ िदन राित चाह -पान, भोजन, जलखै सबहक बेव/g30प थामे लागल रहैत छला। \nि/g3आणरागमन , चािरिदन बाद भेल। आ तेकर बाद /g30प वागत भोज। /g30प वागत भोजोपरा/gआगग त  तेतेक लोक छला जे गनब \nकिठन। नाना /gआधआकारक व/g30प तु खाइत रहू। चलैत रहू। गप करैत रहू। बर-किनया संगे फोटो िखचाउ,आ आगू \nबिढ़ जाउ। १२ बजे तक ई काय/g3ध1/g3ग9म चलल।  \nिववाहोपरा/gआगग त ब/g3ध3चल समयमे आस -पासक /gआधआमुख /g30प थान सभक/gआप3 देखबाक इ/gआ7प छा भेल। तइ /g3ग9 ममे ४३ \nसालक बाद दोबारा टैगोर िहल देखए गेल रही। पहाड़ीपर चढ़ैले सीढ़ीमे िकछु पिरवत/g3ध1न बुझाएल। आस -\nपासक दोकान-दौरीक सं/gआ71 यामे वृि/g3आ0 बुझाएल मुदा ओइ /g30प थानमे कोनो गुणा/gआगप मक पिरवत/g3ध1न निह बुझाएल। \nपहाड़ीपर ऊपर चिढ़ गेलाक बाद समूचा र/g3ध3ची शहरक पिरदृ/g30आ य िन/g30आ चाय मनोरम लगैत अिछ। गाहे-बगाहे \nिकयो-िकयो देखए आिब जाइत छल। मुदा एतेक पैघ सािह/gआगप य कार, कलाकारक नाओंसँ जुड़ल ऐ /g30प थानक/gआप3 \nबेहतर ि/g30प थ तक कामना छल।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nओइठामसँ लौटैत काल सड़कक काते-काते तरह-तरहक दोकान सभ देखाएल। मु/gआ71 यमं/gआणणी, रा/gआ7ध य पालक \nआवास देखाएल, मुदा हम सभ /gआधणकलॱ राक गाड/g371न लग। ओइ गाड/g371नक/gआप3 देख मोन /gआधआस/g3गआ भ ऽ गेल। लगैत \nछल जेना बस/gआगग त ऋृत सा/gआणआा/gआगप /gआधआ कट भऽ गेल छैथ। लालाव िकनार पहाड़ीक कछेरमे तरह-तरह केर सजावट \n/gआधआकृित /g30प व यं कऽ देने छल।  \nगॲडा िहलक पासमे बनल राक गाड/g371न जयपुरक राक गोड/g371नक /gआधआितकृित कहल जाइत अिछ। एकर  \nिनम/g3धणण गॲडा िहलक पाथर सभसँ भेल अिछ। मानव िनिम/g3ध1त जल /gआधआपात , च/g3आधान एवं िश/gआ9प पकल /gआधआकृितक \nसौदभ/g3ध1मे मानव पु/gआधपषाथ/g3ध1क  समावेशक /gआधआमाण /gआधआ/g30प तुत करैत अिछ। राक गोड/g371न  मा/gआणण दश/g3ध1नीय /g30प थान निह अिछ \nअिपतु एकर सुर/gआ9प य ओ शा/gआगग त  वातावरणमे आ/gआगप माक/gआप3 एकटा सकून भेटैत अिछ जे आनठाम सुलभ निह अिछ। \nकॉके डैमक समीप हेबाक कारण एकर सॱदय/g3ध1 अनायासे बिढ़ जाइत अिछ। िधया-पुताक संगे कखनो काल \nऐठाम जा कऽ नीक समय /g301 य तीत कएल जा सकैत अिछ। असगरो जा कऽ आ/gआगप म िच/gआगग त न एवम्  शाि/gआगग त क \nअ/gआगग वेषण करबाक ई एकटा उपयु/gआ70 त /g30प थान अिछ।  \nराक गोड/g371नमे हम सभ सपिरवार वत/g3ध1मान या/gआणणामे गेल रही। अ/g3आआुत आन/gआगग दक अनुभूित भेल। य/gआणण -त/gआणण \nहिरयर कंचन, रंग-िवरंगी फूल, पाथर कािट-कािट कऽ बनौल गेल तरह-तरह केर आकृित देख बहुत नीक \nलागल। िकछुकाल बैस ओइठामक शाि/gआगग त ओ /gआधआाकृितक सॱदय/g3ध1क आन/gआगग द  लऽ हम सभ आगू बिढ़ गेलॱ।  \nर/g3ध3ची अपन आवो-हवाक हेतु /gआधआिस/g3आ0 छल। लोक /g30प वा/g30प /gआगण य  लाभ करबाक हेतु ओइठाम जाइत छल। \nमनोरोगी सबहक /gआधआिस/g3आ0 िचिक/gआगप सालय कॉके, र/g3ध3चीमे अिछ जेतए र/g3ध3चीक सुर/gआ9प य  वातावरणमे मनोरोगी सभ \nमानिसक /g30प वा/g30प /gआगण य लाभ करैत छल। आ/gआग7 याि/gआगपमक दृि/g303 टमे योगदा स/gआगप संग केर मु/gआ71 यालय र/g3ध3चीमे अिछ जैठाम \nगेलापर अखनो शाि/gआगग तक अनुभव होइत अिछ। य/g3आपिप योगदा स/gआगप संग मंठ आब शहरक बीचमे भऽ गेल अिछ, \nतथािप अखनॱ आ/gआण7मक अ/gआगग दर गेलासँ आन/gआगग द  होइत छइ।  \nयोगदा आ/gआण7मक /g30प थापना सन्  १९१६ मे परमहंस योगान/gआगग द /g3आणारा भेल। ओ ऐठाम आ/gआण7मक आलावा \nबालक सबहक हेतु जीवन िनम/g3धणण िव/g3आपालय एवम्  ि/g3ग9या योगक /gआधआिश/gआणआणक बेव/g30प था केलैथ। योगदा आ/gआण7ममे ४३ \nसालक बाद फेरसँ पहुँच बहुत स/gआगग तोष ओ आन/gआगग दक अनुभव भेल। ओइठाम सभसँ पिहने योगान/gआगग द  परमहंसक \nक/gआणआ देखलॱ। ओइमे गु/gआधपजीक िकछु सामान सभ राखल अिछ। हुनका हाथ तथा पैरक िनशान अिछ एवम्   \nहुनकर महासमािधपर सँ आनल गुलावक फूल राखल अिछ। गु/gआधपजीक आवासक समीप एकटा िलचीक पैघ \nगाछ अिछ जैठाम ओ बैस अपन िव/g3आपाथ/g3धग सभक/gआप3 /gआधआवचन करैत रहै छला। अखनो ओइ गाछकक जिड़मे \nगु/gआधपजीक िच/gआणण राखल अिछ। आग/gआगग तुक सभ ओइठाम बैस िधयान कऽ आ/gआगप मशाि/gआगग त क अनुभव करै छैथ। \nर/g3ध3ची आ/gआण7मक िव/g3आपालयक /g30प टोर /gआधणममे बैस गु/gआधपजी कएक बेर आ/gआगप म िच/gआगग त न करैत रहै छला।ओइठाम \nआइ-काि/gआ9ग ह /g30प मृित मि/gआगग दर बनल अिछ। षटकोणीय उ/gआ7ध जर संगमरमरसँ बनल ऐ /g30प मारकक मुकुटपर सु/gआगग द र \nकमल बनल अिछ।  \nआ/gआण7ममे /gआग7 यान के/gआगग /gप0ध  अिछ, जैठाम बैस लोक भोर-स/g3ध3झ घ/gआगग टो िधयान करैत अिछ। अगल-बगलक तरह-\nतरहक वृ/gआणआ सभ वातावरणक/gआप3 अ/gआगप य/gआगग त सुर/gआ9प य  एवम्  आकष/g3ध1क केने अिछ। तकैत -तकैत /gआधआाचाय/g3ध1 िनवास पहुँचलॱ–\nजेतए ४३ बष/g3ध1 पूव/g3ध1 हम डॉ. शुभ/gप0ध झाक संगे एक  मास रहल रही। ओ छोट सन भवन ब/gआगग द  छल मुदा ओकर  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \nछिब ओिहना छल। देख कऽ भूतकालक दृ/g30आ य  फेरसँ आँिखक सोझमे आिब गेल। ओइठाम बरामदापर बैस \nस/g3ध3झ -के शुभ/gप0ध बाबू अ/gआग7 ययन ओ चच/g3धण करैत छला।  \nआ/gआण7मक एकभागमे /gआधआशासकीय भवन अिछ , जेकर नाओं िशवालय िथक। ओतए जा कऽ िकछु पोथी \nिकनलॱ, िकछु जानकारी इक/g3आ7ा केलॱ। आ घुमैत-िफरैत हरमू हॉउिसंग कालोनी ि/g30प थ त अपन डेरा आपस आिब \nगेलॱ।  \nएक िदन अिहना घुमैत-िफरैत रामकृ/g303 ण िमशन मठ पहुँच गेलॱ। ओइ िदन रामकृ/g303 ण परमहंसक जय/gआगग ती \nमनौल जा रहल छल। स/gआगप संग भवन खचाखच भरल छल। अिधक/g3धपश बंगाली लोकिन गाहे-बगाहे मैिथली भाषी \nसेहो देखेलाह। होमक बाद फूलसँ अच/g3ध1ना भेल। भ/gआ70 त सबहक हाथमे फूल देल गेल आ पूजोपरा/gआगग त  एकएक \nबेकतीक हाथक फूल एकटा अिढ़यामे एक/g3आ7ा कएल गेल जइसँ केतौ मैिल निह भेल। थोड़े कालक बाद सभ \nिकयो भंडारामे गेला जैठाम पुरिनक पातपर िखचिड़ देल जा रहल छल मुदा मंगलक उपासक कारण हम \nफिर/g31आेसँ /gआधआणाम कए पु/g30प त कालय चिल गेलॱ।  \nरामकृ/g303 ण  िमशन मठ, टैगोर िहलसँ लगे अिछ। सन्  १९१३ इ/g30प वीमे /gआण7ीरामकृ/g303 ण परमहंसक अन/gआगग य  \nिश/gआ9ग य मेसँ एक /g30प वामी सुबोधान/gआगग द  (खोका महाराज) क र/g3ध3ची शुभागमन भेल। ओ िकछु भ/gआ70 त क संग टैगोर \nिहल पहुँचला। भोजनािदक उपरा/gआगग त पेयजलक खोजमे वत/g3ध1मानमे रामकृ/g303 ण मठ ि/g30प थ त इनारपर पहुँचला आ \nओकर पािनसँ अपन िप यास बुझौलैथ। ओइ इनारक/gआप3 अखनो /g30प मारकक /gआधणपमे बँचा क ऽ राखल गेल अिछ। \nओइठाम  िकछुकाल ठाढ़ भऽ सोचैत रिह गेलॱ जे करीब साए साल पूव/g3ध1 ई /g30प थान केहेन छल जे पािनक हेतु \n/g30पवामीजीक/gआप3 एतए आबए पड़ल आ ऐगला साए सालक बाद पता निह की रहत , की निह रहत...।  \nर/g3ध3चीक नविनिम/g3ध1त  खेलगॉव सेहो दश/g3ध1नीय अिछ।  तरह-तरहक खेलक हेतु /gआधआिश/gआणआणक बेव/g30प था ओइठाम \nअिछ। ओइमे अनेकानेक /gआधआकारक इ/gआगग डोर /g30प टेिडयम अिछ जेकरा देखैत बनैत अिछ। /g30प व/gआ7प छ  ओ रमणीय \nवातावरणमे बनल ई खेल पिरसर देखबामे बहुत आकष/g3ध1क अिछ। मोन हएत जे घुिमते रही।  \nर/g3ध3ची शहरसँ आध घ/gआगग टामे हम रा लोकिन िवरसा जैिवक उ/g3आपान पहुँचलॱ। उ/g3आपानक अ/gआगग द र घुमबाक हेतु \nगाड़ी भेटै छै, मुदा जखन हम सभ पहुँचलॱ तँ सभ गाड़ी खुिज गेल रहइ। एक घ/gआगग टाक बाद गाड़ी भेटैत \nतँए हम सभ पएरे उ/g3आपानमे घुमबाक हेतु िवदा भेलॱ। तरह -तरह केर जीव-ज/gआगग तुसँ भरल उ/g3आपानक  हिरयरी \nदेखैत ब नैत अिछ। सभसँ पहने हम सभ शुतुरमुग/g3ध1 देखलॱ, तेकर बाद ग/gआधणड़। ग/gआधणड़ देख आ/g30आ चय/g3ध1 भेल जे \nिव/g303 णु भगवान केना एकरा अपन वाहन बनौलिथन। /g3ग9मश : हम सभ जाईट हेरोन, पिरया चील आ तेकर बाद \nभारतीय बाघ देखलॱ। बाघ ओइ बारक अ/gआगग द र लगातार घुिम रहल छल जेना कोनो िशकार करबाक हेतु \nआतुर हो। कनी कालक बाद त/g370/g319ुआ , हिरण, भाउल, शािहल, कोटरा, नील गाए आ अ/gआगग त मे हाथी देखलॱ। \nहाथीक/gआप3 महथवार िशि/gआणआत कए देने रहइ आ ओ दश/g3ध1क /g3आणारा फेकल गेल /gआधणपैआक/gआप3 शूरसँ उठा लैत छल। \nघुमैत-िफरैत अनेकानेक जीव-ज/gआगग तु देख सकलॱ जे आइ तक नामो निह सुनने रही मुदा मोनमे ई सोिच दुख \nभेल जे /g30प वतं/gआणण रहैबला ऐ /gआधआाणी सभक/gआप3 मनुख केना बाि/gआगग ह  देने अिछ..!  \n/g30प वाथ/g3ध1क हेतु मनुख संतित /g30प वतं/gआणण रहएबला जीव सबहक िजनगी नक/g3ध1 क ऽ देने अिछ..! जंगलमे उ/gआगग मु/gआ70त \nसदैत गरजैत-फरजैत रहएबला बाघ, चीता, भाउल इ/gआगप यािद सभ जीव मनुखक आ/gआगप याचारक कार ण/gआप3 बेवस \nअिछ। बाघक/gआप3 बेवस ओइ वारमे घुमैत -िफरैत देख हम अितशय दुखी भऽ गेल रही। हे मनु/gआ70 ख ! अह/g3ध3  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \nअ/gआगप याचार, अहंकारपर िवराम िकएक ने दऽ रहल छी? केतबा िदन एतए रहब? चिल जाएब दुिनयासँ तँ की \nछोिड़ जाएब? अ/gआगप याचारक मूक कथा? जे /gआधआाणी /gआधआितकार निह क ऽ सकल, जे बािज निह सकल िकंवा जेकर \nिच/gआगप कारक भाषा अह/g3ध3 बुिझ निह सकलॱ आ िनद/g37धष /gआधआाणी सभक/gआप3 सदा-सव/g3ध1दाक हेतु कारावासोसँ कठोर जीवन \nजीवाक हेतु िववस कए देलॱ? केना शाि/gआगग त  हएत, एहेन अ/gआगप याचारी आ/gआगप मा सभ?  \nअ/g30प तु मानव समाजक/gआप3 सोचबाक चाही जे /gआधआकृित /gआधआद/gआणप सौ/gआगग दय/g3ध1क आन/gआगग द क िन वोध आन/gआगग दक /gआधआयासमे \nओकरा न/g303 ट  िकएक कऽ रहल अिछ।  \nलगभग चािर घ/gआगग टा धिर लगातार चलैत रहलाक बाद हमसभ थािक गेल रही, सु/g30प ताएब ज/gआधणरी \nबुझाएल। अ/g30प तु वोटॴग /g30प थान लग बनल दोकानसँ पािन कीनलॱ, िकछु खेबाक सामान सेहो लेलॱ आ खाइत-\nपीबैत िकछुकाल िव/gआण7ाम करैत पुन : िवदा भेलॱ। फेर नौका िवहार हेतु िटकट लेलॱ। नौका िवहारक एहेन \nिव िच/gआणण बेव/g30प था आइ तक निह देखलॱ। छोट सन एकटा नाह दऽ देलक आ कहलक जे एकरा अपने \nचलाएब। कोनो नािवकक बेव/g30प था निह अिछ। परेशान भऽ गेलॱ। नाह चलेबाक कोनो अनुभव हमरा निह \nछल। चािर गोटे नाहपर बैसल रही। बेव/g30प थापक सभ बहुत िह/gआ9प म त देलक। तरह-तरहसँ /gआधआिशि/gआणआत करबाक , \nबेझेबाक /gआधआयास केलक। मुदा हमरा िह/gआ9प म त निह होइत छल। मनमे होइत छल जे जँ कहॴ नाह डुिब जाएत, \nचाहे िकछु गड़बड़ भऽ जेतै तखन तँ लेनीक-देनी पिड़ जाएत। तथािप बहुत िह/gआ9प म त कऽ ५-६ मीटर नाह \nखेबलॱ। आगू बढ़बाक िह /gआ9प मत निह भेल आ बहुत /gआधआयासक बाद आपस आिब नाहसँ उतैर गेलॱ। उतैरते जेना \nजान-मे-जान आएल। सभ िकयो थािक गेल रही। अ/g30प तु बाहर आिब गाड़ीमे बैस कऽ आगू बिढ़ गेलॱ।  \nर/g3ध3चीक जग/g3गआ/g3धणथ मि/gआगग दर पिरसरमे पहुँच आ/gआग7 याि/gआगप मक सुख भेटल। मं/gआणणो/gआ7प चार तथा भजनसँ वातावरण \nसुगि/gआगग धत छल। मि/gआगग दरक गम/g3धणहटमे बाहरे प/gआग3 डीजी छला। /gआधणपैआ देखैत हुनक अ/gआगग द र भाव बिढ़ गेल अ/gआगग य था \nओसोझ मुह/gआप3 गपो करबाक हेतु तैयार निह रहैथ। िकछु मं/gआणण पिढ़ हमरा लोकिनक/gआप3 जग/g3गआ/g3धणथजीक/gआप3 पु/g303 प/g3धपजिल \nिदयौलैथ। त/g319ुपरा/gआगग त  मि/gआगग द रक िकछु जानकारी सेहो भेटल। भोज खेबाक हेतु ३० /gआधआित बेकती एक िदन पूव/g3ध1 \nजमा कराबए पड़ैत अिछ तखने दोसर िदन बारह बजे भोग भेटैत अिछ। पूरीक जग/g3गआ/g3धणथ मि/gआगग द रक भोगक \n/g30प म रण भऽ गेल। मुदा ओइठामक भोग तँ उ/gआ9प दा होइत अिछ जे खेलाक बाद आर िकछु खेबाक इ/gआ7प छा निह \nहोइत अिछ- कहक माने जे भिरपे/g3आधा रहै छइ।  \nदेखबा यो/gआ7आ य र/g3ध3चीक आसपास कएकटा डैम सभ अिछ। आओर कएकटा ऐितहािसक व/g30प तु सभ अिछ, \nमुदा मोटा-मोटी हम खहरक पिर/gप10मण क ऽ लेने रही। टेलीफोन ए/gआ70 सच/g370, कचहरी, शहीद चौक, रातु रोड \nिव/gआणगिव/g3आपालय आिद -आिद मु/gआ71 य /g30प थान सभसँ एकािधक बेर भऽ आएल रही। ४३ साल बाद र/g3ध3चीक /g30प मृित \nफेरसँ नूतन भऽ गेल आ एकटा अ/gआगप य/gआगग त संतुि/g303 ट क भाव मोनमे भेल।  \n२ माच/g3ध1 २०१७ इ/g30प वीक भोरे हमर सबहक िद/gआ9ग लीक हेतु वायुयान छल। साढ़े सात बजे भोरे डेरासँ \nहवाइ अ/g3गधडा /gआधआ/g30प थान कएल। साढ़े नौ बजे िद/gआ9ग लीक हेतु जहाज उिड़ गेल। एकटा मधुर /g30प मृितक संग हम \nसभ र/g3ध3चीसँ िद/gआ9ग लीक या/gआणणा स/gआ9प प/g3गआ कए एक बजे घर आपस आिब गेलॱ।  \nर/g3ध3चीक एक स/gआ90 ताहक या/gआणणामे भाितजक िबआह तँ देखबे केलॱ संगे बहुत रास आनो-आनो चीज सभ \nदेख सकलॱ। एकबेर फेर र/g3ध3चीक /g30प म रण नवीन भऽ गेल छल।  \n१२/३/२०१७    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \n  \n \nगामक बात   \nबाल जीवनक तँ बाते िकछु अलग होइत अिछ। जखन लाउड/g30प पीकरसँ /gआधआचािरत कएल जाइ जे आइ \nदिड़भंगा वा मधुबनीमे कोनो बड़का आदमीक अबाइ छै, तँ मोनमे भाव उठैत छल जे ओकरा अब/g30प स  देखक \nचाही। पता निह, ओ बड़का आदमी १० हाथक हएत िक बीस हाथक...।  \nअिहना एकबेर िबनोबा भावे मधुबनी आएल छला। वाटसन /g30प कूल- मधुबनीमे ब/gआ7प चा सबहक बीचमे /gआधआवचन \nकेने रहैथ। हुनका देख आ/gआणधय/g3ध1मे पिड़  गेलॱ जे आिखर ई बड़का आदमी केना भेला। कद-काठीमे तँ छोटे \nरहैथ।  \nतिहना एकबेर गुलजारी लाल न/gआगग दाक/gआप3 देखबाक हेतु मधुबनी सुरी /g30प कूलपर गेल रही। फेर वएह बात...।  \nआिखर एकरा लोक बड़का आदमी िकए कहै छइ? हमरे गामक लोक जक/g3ध3 प/g3ध3च फीटक आदमी तँ ईहो \nअिछ। तखन पैघ कथीक भेल? ऐ /gआधआ/g30आ नक उ/gआणपर ताकए -मे िजनगी िनकैल गेल। पैघ के अिछ? पैघ/gआगपवक \n/gआधआयासमे तँ सॱसे दुिनय/g3ध3 लागल अिछ , मुदा सबहक अकार-/gआधआकार तँ ओिहना-क-ओिहना रिह जाइत अिछ।  \nगाममे चौराहा सभपर घ/gआगग टो गप करैत लोकक दृ/g30आ य सामा/gआगग य  बात छल। एमहरसँ एक गोरे आएल, \nओमहरसँ िकयो आएल आ गप शु/gआधण भ ऽ गेल। हमहूँ सभ अपन दो/g30प त  सभसँ अिहना गप करैत रिह जाइ \nछेलॱ। कएक बेर हम अिरयाित कऽ हुनका ओइठाम दऽ अिबऐन आ कएक बेर ओ हमरा।  \nहाटपर, चौकपर तँ गपक गो/g303 ठी चिलते रहै छल। रा/g30प तामे िकयो भेट गेल तँ गप केने िबना केना चिल \nजाएत। आ/gआणधय/g3ध1 ई लगैत अिछ जे आिखर लोक सबहक काज ध/gआगग धा केना चलइ। मुदा सभ िकछु तँ हेबे \nकरइ।  \nअसलमे लोकक जीबाक अ/gआगग दाज दोसर रहइ। सभ व/g30प तुमे, गप-स/gआ90 प मे, गरीबीमे, जीवन-संघष/g3ध1मे आन/gआगग द  \nतािक लैत छल। जँ से निह रिहतैक तँ बोिन कऽ कऽ एकसंझू खाइबला बोिनहार सभ िनचैन भऽ कऽ \nखेतमे गीत निह गबैत, भोरे उिठ कऽ लोक परातीक/gआप3 /g30प व र निह दऽ सकैत आ आठ बिजते चैनसँ सुित निह \nजाइत।  \nशहरक आपाधापी, /gआधआित/g30प पध/g3धण/gआगप म क जीवन-शैली गाम तक निह पहुँचल छल। लोक /g30प व त: /g30प फूत/g3ध1 \nनैसिग/g3ध1कतासँ ओत्-/gआधआोत् छल। धन, ए/gआणगय/g3ध1 लोकक अवचेतन मोनपर तेते हाबी निह छल जे /gआण7े/g303 ठताक /gआधआय/gआ79मे \nवत/g3ध1मानक/gआप3 नक/g3ध1 क ऽ िलअए।  पिरवत/g3ध1न जीवनक संकेत िथक। जे काि/gआ9ग ह ब/gआ7प चा छल ओ आइ जबान भऽ \nगेल, तिहना जबान /gआधआोढ आ /g3ग9मश : बुढ़ भऽ गेल। ई /gआधआि/g3ग9या तेहेन िनर/gआगग त र ओ सतत अिछ जे हरष/g3आ7े \nिकनको बुझए-मे निह आिब सकैत अिछ, जे की भऽ रहल छै, केना भऽ जाइ छइ। सेहो तेहेन जे जँ पाछू \nउनैट ताकब तँ तिकते रिह जाएब।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nआइसँ चालीस वा तीस साल पूव/g3ध1 जे सभ गाममे कहबैका छला, धन-स/gआ9प पैत, /gआधआित/g303 ठासँ ओत्-/gआधआोत्   छला, \nआइ ितनकर नामो िनशान निह अिछ। गाम वएह अिछ, जगह वएह अिछ, घरो वएह अिछ, मुदा लोक गायब \nअिछ। \nकेकरा लग बैसब, केकरासँ कहबै मोनक गप, केकरासँ सहानुभूितक अपे/gआणआा करब , केकरा उपलि/gआ9आ ध क \nसमाचार लऽ कऽ जाएब। तकलोपर िकयो निह भेटत। एक-एक-क/gआप3 सभ गुजैर गेल, आ गुजरलो जा रहल \nअिछ। तथािप वातावरणमे द/gआ9प भ , अहंकार आ /gआधआितशोधािदक वृित ओिहना देखल जा सकैत अिछ। फ/gआ9ग ल/g3ध3 बाबू \nहमर पुरखाक अिहत केलाह, अपमािनत केलाह, आब हमहूँ देखा देबइ...। ऐधन च/g31आरमे पु/g30आ त -दर-पु/g30आ त  लोक \nअपिसय/g3ध3त अिछ। आधुिनकताक /gआधआच/gआग3 ड िबहािड़मे पूरातनक वैमन/g30प यताक/gआप3 िहलाइये ने सकल आ लोक छोट-\nछोट बात पर गोलब/gआगगद भ ऽ जाइत अिछ।  \nपतझड़ अिबते गाछक गाछसँ पात सभ खिस पड़ैत अिछ। गाछ सु/g3गआ भ ऽ जाइत अिछ। ठूठ गाछक/gआप3 \nदेख कऽ छगु/gआगग ता लािग जाइ छइ। लोक िठठैक जाइत अिछ। पर/gआगग तु /gआधआकृित आगू बढ़ैत अिछ। /g3ग9मश : एक-\nएक डािरमे हजारो नव प/gआ9प ही िनकलै छइ। हिरयरी फेरसँ ओइ गाछक/gआप3 आवृत कए लैत अिछ। हिरयर कंचन \nनव-नव प/gआ9ग लवसँ स/gआ9प पूण/g3ध1 नव किनय/g3ध3 जक/g3ध3 /gआधआकृित ओइ गाछक/gआप3 ए/gआणगय/g3ध1मयी कए लैत अिछ।  \nगामोमे सएह होइत अिछ। पुरान-पुरान लोक सभ /g3ग9मश : गुजैर गेल। नव-नव लोक घरे-घर पसैर \nगेल। /gआधआवासी लोक जखन गाम जाइ छैथ तँ अपने गाममे अनिच/gआगग हार भऽ गेल छैथ। मुदा ई समयक /gआधआभाव \nअिछ। जइ एकपेिरयापर चलैत ब/gआ7प चामे दो/g30प त  सभसँ झगड़ा भऽ जाइत छल, जैठाम बैस घ/gआगग टो गप करैत रहै \nछेलॱ, जैठाम जाइते अपन/gआगप वक बोध होइत छल ओ सबटा आइ लु/gआ90 त  भऽ गेल। रिह गेल अिछ मोनमे ओइ \nसबहक एकटा सुखद /g30प मृित। गाममे कामरेड सभ तूफान केने रहैत छला। गामेमे आ/gआगग दोलनक जिड़ आ \nफुनगी छल। बेकतीगत ई/g303 य/g3धण-/g3आणेषक/gआप3 ठेकाना लगेबाक एकटा साधन छल ओ आ/gआगग दोलन। िकछु युवक सभ \nअपने टोलक सुखी पिरवारक जमीनपर तरह-तरह केर फसाद करैत रहै छला। ओ नीक छला, खराप छला, \nजे छला मुदा ओइ आनदोलनक िकछु पिरणाम निह भेल, िसवाय ई जे सुखीत लोक तंग भेल। ओकर \nजमीनमे उपजावारी कम भेल, गामक वातावरण दुिषत भेल। आ अ/gआगग त मे ठाकक तीन पात। ओ युवक सभ \nअ/gआगग त त: गाम छोिड़ रोजी-रोटीक /gआधआयासमे बाहर चिल गेला। गाम फेरसँ शा/gआगग त  भऽ गेल, पुरनका र/g30प तापर \nचलए लगल।  \nबात-बातमे दुगोला कऽ लेब, खएन-पीन ब/gआगग द  कऽ लेब आम बात छल। हम सभ जखन ब/gआ7प चा रही तँ \nआधा गामसँ बेसी दुगोला रहइ। किह निह, कखन कोन बातपर मता/gआगग त र भेल आ भऽ गेल दुगोला। बहुत \nिदनक बाज जा कऽ केना-ने-केना आपसी सहमित भेल। िकछु युवक सबहक /gआधआयाससँ गाममे एकगोला भेल। \nसभ िकयो एक-दोसरक ओइठाम नौत-पेहानी शु/gआधण केलक। कमो-बेसी अखनो एकगोला चिल रहल अिछ।  \nदुगोलाक तेतेक /gआधआभाव रहै जे लोक सभ ए/g31आे गाममे फराक -फराक रहैत छल। हमर सबहक घरक \nपछुआरमे िडही सबहक घर छल। मुदा ब/gआ7प चामे किहयो आपसी आवागमन निह देखए-मे आएल। ओइठाम \nएकटा इनार रहइ जेकर पािन बहुत /g30प वािद/gप1ध छेलइ। पािन भरए लोक ओतए जाइ छल, हमहूँ कएबेर गेल \nरही, मुदा आन स/gआ9प पक/g3ध1 निह छेलइ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nऐ तरहक /g30प व त: घोिषत /gआधआितवि/gआगग धत /gआणआे/gआणणक यथाथ/g3ध1मे मनुखक अहंकार ई/g303 या-/g3आणेष , /gआधआितशोध रहैत अिछ।  \nऐ तरहक िनषेधा/gआगप मकताक कोनो सुखद पिरणाम केतए होइत। गाममे रिहतो छी आ निहय/gआपप छी। मुदा आब तँ \nएकगोलाक अछैतो गामक पिर दृ/g30आ य बदैल गेल अिछ। आपसी स/gआ9प पक/g3ध1 कम िक जे निहय/gआप3क बरबैर भ ऽ गेल \nअिछ। लोक शहरे जक/g3ध3 चु/gआ90 पा-चु/gआ90 पी अिछ।  \nएक िदन हम अपन घरक ओसरापर बैसल रही िक अवाज भेल ‘तर/g3धणक तर/g3धणक ..!’  \nएक वृ/g3आ0 बेकतीपर एक पहलवान टाइपक बेकती तर/g3धणतर लाठी बरसा रहल छल। हे राम ! िकयो \nओकरा रोकै निह छल। की भऽ गेलै ऐ गामक/gआप3? कहैले सभ गौव/g370 अिछ। कोनो-ने-कोनो त रह/gआप3 एक -दोसरसँ \nजुड़ल अिछ, एक-दोसरक स/gआ9प ब/gआगग धी अिछ, तखन एहेन दृ/g30आ य । भऽ सकैए ओइ वृ/g3आ0सँ िकछु गलती भ ऽ गेल \nहोइक, मुदा तेकर /gआधआितफल एहेन िहंसा/gआगपमक तँ निह हेबाक चाही। मुदा की हेबाक चाही आ की भ ऽ रहल \nअिछ? देखैत रहू, चुप रहू निह तँ ई लाठी िछटैक कऽ अहूँपर लािग सकैत अिछ।  \nआठ-दस लाठी खेलाक बाद केना-ने-केना ओ भािग सकला िक लोक बँचा देलकैन से तँ आब मोन \nनिह अिछ, मुदा ऐ घटनाक/gआप3 िबसरलो निह भ ऽ रहल अिछ।  \nलाठी चलौिनहार बेकती आब दुिनय/g3ध3मे निह छैथ, लाठी खेिनहार सेहो निह छैथ, मुदा ओ दृ/g30आ य  पता निह \nकेतए-केतए आ केकरा-केकरा िदमागपर अंिकत अिछ। कम-सँ-कम हम तँ निहय/gआप3 िबसैर सकलॱ। कम -सँ-कम \n३५-४० वष/g3ध1 पूव/g3ध1क ई घटना िथक।  \n‘तुम तो ठहरे परदेशी, साथ /gआ70 या िनभाओगे,  \nसुबह पहली गाड़ी से घर को लौट जाओगे....।’  \nऐ गीतक भावसँ आ/gआगप मा झंकृत भऽ जाइत अिछ। जइ गाममे हम ब/gआ7प चा रही, युवक भेलॱ आ पढ़लॱ-\nिलखलॱ, सएह आब /gआधआ/g30आ न  िच/gआगग ह  लऽ कऽ ठाढ़ अिछ। रोजी-रोटीक जोगारमे लोक गामसँ बहराएल। तैयो \nलोक अबै-जाइत तँ रहबे करए। मुदा /g3ग9मश : ई र/gआ91तार कम भेल। आ गामक पिरवेश बदलैत रहल। गामक \nगाम परदेशी (/gआधआवासी)क एकटा जबरद/g30प त  हुजुम भऽ गेल। आब गाम जा कऽ ओ सभ िकंकत/g3ध1/g301 य िवमूढ़ भऽ \nजाइत अिछ। जे गाममे रिह गेला से बाबा वै/g3आपनाथ जक/g3ध3 तेहन क ऽ जिम गेल छैथ जे हुनका उखाड़ब कोनो \nरावणक बसक निह रिह गेल अिछ। तमसा कऽ औंठा गािड़ देबै तँ गािड़ िदयॱ, ओ धँिस जेता मुदा उखड़ता \nनिह।   \nअपनाक/gआप3 अह/g3ध3 केतए ठाढ़ करब ? अह/g3ध3 लग के रहत ? अह/g3ध3सँ केकरा की लाभ हेतइ ? अह/g3ध3 तँ चिल \nजाएब। फेर तँ हमरा ऐठामक लोकसँ िनपटक अिछ, अही अ/gआगग त/g3ध1/g3आण/gआगग द सँ अिभभूत गामसँ अपनो लोक बहिरयासँ \nकात भऽ जाइत अिछ। ऐ /gआधआसंगमे िकछु िदन पूव/g3ध1 एकटा िख/g30प सा पढ़ए-मे आएल जे बहुत /gआधआासंिगक लगैत \nअिछ। एकटा हंसक जोड़ा राित भेलापर एकटा गाछपर टीक गेल।  \nओइ गाछक खोदमे एकटा उ/gआ9ग लू रहैत छल। रिह-रिह कऽ ओ अवाज देबए लगइ। हंसक जोड़ा राित \nभिर ओइ कक/g3ध1स अवाजक/gआप3 सुनैत -सुनैत तंग भऽ गेल। ओकरा बुझेबे निह करै जे ई उ/gआ9ग लू एतेक अवाज \nिकएक कऽ रहल अिछ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \nभोर भेने हंसक जोड़ा गाछपर सँ िवदा होइत छल िक उ/gआ9ग लू आगू आिब कऽ र/g30प ता छेिक लेलकै आ \nकहलकै-  \n“खबरदार जँ आग/g3ध3 बढ़लह ! ई हंिसनी हमर अिछ। ई हमरे संगे रहत।”  \nहंसक/gआप3 ठकिवदोर लािग गेल। जोरसँ िचिचया उठल। उ/gआ9ग लूक/gआप3 चेतौलक। मुदा उ/gआ9ग लू टस-सँ-मस निह \nभेल। कहलकै जे पंचैती करा लएह। हंस ऐ बातसँ सहमत भऽ गेल। पंचायतमे सभ पंच सव/g3ध1 स/gआ9प म ितसँ \nफैसला कऽ देलक जे हंिसनी, उ/gआ9ग लूक प/gआ79ी अिछ आ ओकरे संगे रहत। हंस अवाक् भ ऽ गेल।   \nअ/gआगग तमे ओकरा उ/gआ9ग लू बुझौलकै-  \n“देखलहक केहेन गाम छइ? ऐठामक सरपंच वएह कहतै जे हम चाहबै। कारण हम ऐठाम रहै छी। तूँ \nपरदेशी छह। कनीकालमे उिड़ जेबह। तँए तोहर के संग देतह। जायज-नजायजक च/g31आरमे के पड़त ?  अही \nदुआरे हम तोरा राित भिर िचकैर-िचकैर कऽ कहैत छेिलयह जे ऐ गामसँ दूर चिल जाह। ऐठाम तोहर िकयो \nनिह हएत। मुदा तूँ निह बुझलह। आबो भािग जाह।”  \nई किह उ/gआ9ग लू हंिसनीक/gआप3 मु/gआ70 त  कऽ देलक आ हंस हंिसनीक/gआप3 ल ऽ ओतए-सँ तेना भागल जे फेर उलैट \nकऽ निह तकलक।  \nिदयादीमे कोनो मता/gआगग तर भेल िक िदयादनीक/gआप3 डाइन घोिषत क ऽ देल जाइत अिछ। तेकर बाद तँ एकर \nतेहेन च/g3ग9/g301 यूह बनैत अिछ जे ओइ तथाकिथत डाइनक जीवन नक/g3ध1 भऽ जाइत अिछ। अपनो लोक सभ \nओकरासँ क/g3गआी काटए लगैत अिछ । ओकरा हाथे चाहो-पािन पीबैमे संकोच होमए लगैत अिछ। जेतइ बैसू ऐ \nबातक कानाफुसी हएत। तरह-तरह केर अबलट सभ सुनैमे औत। अरे, फँ/gआ9ग लॴ तँ गाछ हँकैत अिछ! राित-के \nनँगटे नचै छइ। ओकरा तँ /gप09/g33आ -िपचास पोस छै, इ/gआगप यािद। तरह-तरह केर अफवाह िनर/gआगग तर चलैत /gआण7ृँखलाक \nने आिद होइत अिछ आ अ/gआगग त ।  \nऐ तरहक अफवाह ओ दोषारोपणक कोनो अ/gआगग त  निह अिछ। केकरो पेटमे दद/g3ध1 भेलै तँ डाइन क ऽ \nदेलकै, केकरो ब/gआ7प चा बेमार भेलै तँ डाइन अिगनवान फेक देलकै। माने जेतेक जे क/g303 ट  भेलै से वएह कऽ \nदेलकै।  \nऐ वै/gआण3ािनक युगमे लोक केतए -सँ-केतए चल गेल मुदा अपन /g391ामीण समाज अखनो सैकड़ो साल पव/g3ध1क \nमानिसकतासँ मु/gआ70 त  निह भऽ सकल।  \nगाममे केकरो घरमे चोरी भऽ गेल रहइ। चोरक/gआप3 पकड़बाक हेतु ब/g3आधा च लौल गेल। मूसक िबलसँ \nिनकालल गेल मािटक/gआप3 मं/gआणणा क ऽ ब/g3आधापर फेकल जाइक ,आ ओझा-गुनी ओइ ब/g3आधाक/gआप3 कटकटा क ऽ धेने रहइ। \nमं/gआणणोक /gआधआभावसँ ब/g3आधा शुर/g3ध1-दे चलए लगइ, चोरक िदशामे। लोक सभ, खास कऽ ब/gआ7प चा सभ पाछ/g3ध3-पाछ/g3ध3 भागैत। \nब/g3आधाक िदशा देख अनुमान लगौल जाइत जे चोर केमहर गेल।  \nगाममे सबहक माथा अपना-अपना तरीकाक होइत अिछ। जेकरे कहबै जे ई सभ फुिस िथक, अहॴक \nउपहास करए लागत। ब/g3आधा चला क ऽ चोर पकड़ब आ झाड़-फूक कऽ स/g3ध3पक बीख उतारब आम बात छल।  \nएकबेर हमहूँ अपन अनुजक संग दस बजे राितमे स/g3ध3पक बीख झाड़ैबला क/gआप3–चिटवाह कहल जाइए–\nबजबए कलमे-कलम तकने फीरी। बाबूक/gआप3 स/g3ध3प कािट लेने रहैन। बहुत /gआधआयासक बाद ओ भेटला, उलटनक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nवेग..., पलटनक वेग..., िकदैन-िकदैन कऽ कऽ स/g3ध3पक मं/gआणण पिढ़ -पिढ़ बाबूक ट/g3ध3गपर चाटी-पर-चाटी पड़ल ओ \nबँिच गेलाह। असलमे ओ स/g3ध3प ढोढ़ रहइ, तथ/g3धणत्  िवषहीन स/g3ध3प।   \nहाइ/g30प कूलक कोठरीमे तीन गोटेक/gआप3 पुिलस पकैड़ क ऽ ब/gआगग द  कऽ देने रहइ। गाम-गामसँ लेाक करमान \nलािग गेल छल। जेना-तेना केबाड़सँ लटैक कऽ, िखड़की बाटे, देबालक फ/g3आ7ाक भूरसँ ओकरा सभक/gआप3 लोक \nएक बेर देखए चाहैत छल। असलमे बात ई भेल छल जे तीनू िमिल कऽ एकटा युवतीक बाला/gआगप कारक बाद \nह/gआगप या कऽ देने छल। ओ युवती आसेपासक छल। घास काटैले घरसँ खुरपी ओ िछ/g3आधा ल ऽ िनकलल छल। \nराितयो भेलापर घर आपस निह गेल, तँ खोज-पुछािर शु/gआधण भेल। /gआधआात :काल महॴस चरबैबलाक/gआप3 ओ कर लाश \nकलममे भेटलै। गद/g3ध1 पिड़ गेल। पुिलस -थाना भेल आ शी/g39आे तीनू अपराधी पकड़ल गेल। ओइमे दूटा तँ ओइ \nमिहलाक टोलेक छल आ तेसर अधवयसू क/gआग3 ठीधारी पड़ोसी टोलक छल जे घटनाक समय ओतए आिब गेल \nछल आ दुभ/g3धण/gआ7आ य वश ओइ अपराधमे सहयोगी भऽ गेल छल।  \nतीनूक/gआप3 आज/gआगग म  कारावास भेल। साले-साल ई दृ/g30आ य  हमरा मोनमे उभरैत रहल, कचोटैत रहल जे केना \nएकटा मेहनतकश मिहलाक अकाल मृ/gआगप यु भऽ गेल। ओइ मिहलाक िपता मजदूर छल। हमरा गाममे बरोबिर \nमजदूरी करए अबैत छल। अपन क/gआगग य/g3ध3क ह/gआगप या दुखसँ सालो ओ शोक-संत/gआ90 त  रहल।  \n/g391ामीण पिरवेशमे ओइ तरहक घटना कमे सुनबामे अबैत छल। मुदा मनुखक /gआधआवृितक कोन ठेकान ? \nकखन ओकरापर पैशािचक पशुवृि/gआणप हाबी भ ऽ जाएत..?  \nआज/gआगग म  कारावास कािट कऽ ओ सभ फेर घुिर आएल। फेरसँ अपन रोजी-रोटीमे लािग गेल मुदा ओइ \nबापक/gआप3 बेटी आपस निह आएल। ओ दुिनय/g3ध3 /gआधआ/g30प थान कऽ गेल। ई घटना आइसँ पचास साल पूव/g3ध1क अिछ , मुदा \nलगैत अिछ जे ओकर माए-बाप अखनो ओइ /g30प कूलपर ओिहना छाती पीट रहल हो, ओकर क/gआधपणामय ची/gआगप कार \nजेना परोप/g3आधामे ओिहना पसैर गेल हो। आम आदमीक लेल वंशक ओ एक घटना मा/gआणण रहल होइक , मुदा ओइ \nमेहनतकश गरीब माए-बापक दृ/g30आ य  सदा-सव/g3ध1दा क/gआधणण /g3ग9ंदन करैत रिह गेल मुदा ओकर बेटी घुिर  निह \nआएल। हम सभ मैि/g399कक परी/gआणआा देबए गेल रही तँ ए/g31आे संगे कएगोटा डेरा लेने रही। ओइमे एक गोटे \nरिहका उ/gआ7प च िव/g3आपालयक छा/gआणण हमरे सबहक संगे रहैथ। कारी, सुगिठत शरीर, मझौल कद-काठी। जहन \nनौकरी करैत इलाहावादमे रही तँ छु/g3आधीमे गाम आएल रही। बहुत िदन बाद फेर हुनकासँ भ/gआप3ट भेल रहए।  \nआसेपासक गाममे ओ /gआधआाइमरी /g30प कूलमे िश/gआणआक रहैथ।  कोनो बात लऽ कऽ गॱआँ सभसँ मतभेद भऽ गेलैन। \nगौआँ सभ हुनका /g30प कूलेमे घेर लेलकैन। अपन जान बँचबए हेतु ओ कोठरीक/gआप3 अ/gआगग दरसँ ब/gआगग द  कए लेलाह। \nमुदा भीड़ बिढ़ते गेल। हुनका ओ सभ मािर देत, ऐ डरसँ ओ एकटा बच् चाक गरदैनपर छुरी धऽ कऽ \nलोकक/gआप3 डराबए लगलिखन। लोक सभ पुिलसक/gआप3 बजौलक। पुिलस आिब क ऽ हुनका कोठरी खोलबाक लेल \nकहलकै आ आ/gआणगासन देलकै जे हुनका िकछु अिहत निह हएत।  \nपुिलसक आ/gआणगासनक बाद ओ कोठरी खोिल देलिखन। कोठरी खुिजते यए -ले, वए-ले सैकड़ो लोक \nपुिलसक सामने हुनका पीटए लागल आ तेतेक पीटलक जे ओ ओहीठाम बेहोश भऽ कऽ खिस पड़लाह आ \nअ/g30प प ताल जाइत-जाइत हुनकर देहावसान भऽ गेल। स/gआ9प भ वत: /g391ामीण सभसँ हुनकर िववाद पढ़ाइ -िलखाइ िकंवा \nिधया-पुताक/gआप3 ड/g3ध3ट -डपट लऽ कऽ भेल रहए, मुदा ओ िववाद बहुत आगू बिढ़ गेल आ असमयमे हुनकर जान \nचिल गेल।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nतीस सालसँ बेसी भऽ गेल मुदा अखनो धिर हमरा मोनमे ऐ घटनाक पिरदृ/g30आ य  उभरैत रहैत अिछ। \nभीड़ केहेन अ/gआगग यायपूण/g3ध1 भ ऽ सकैत अिछ तेकर ई /gआ7ध वल/gआगग त दृ/g303 टा/gआगग त  अिछ।  \nकहुना कऽ जीवन-यापन करबाक /gआधआयासमे त/gआगप पर एकटा युवकक एहेन दुखद अ/gआगग त मनु/g303 यतापर /gआधआ/g30आ निच/gआगग ह  \nअिछ। िनसिचत /gआधणपसँ ओ  अपराधी /gआधआवृतक लोक निह छल। अनुशासनमे िव/g3आपाथ/g3धग सभक/gआप3 राखए चाहैत छल। \nगलत सही िकछु िववाद भऽ गेलइ। ओकरासँ घबराहटमे गलती भेलै जे ब/gआ7प चाक गारापर धुरी रिख कऽ \nआ/gआगप मर/gआणआा करबाक /g301 य/gआपपत तकलक मुदा ब/gआ7प चाक/gआप3 कोनो /gआणआित निह केलकै। मुदा भीड़ तँ  आशानीसँ उभैर \nजाइत अिछ आ एहेन घिटत भऽ जाइत अिछ जेकर क/gआ9ग प नो असंभव।  \nगामक हाइ/g30प कूलपर मोछ फरकबैत नेताजीक भाषण भेल। अड़ेरक छातीपर िबजलीक खा/gआ9प ह  गाड़ल \nअिछ, मुदा िबजली निह अिछ। ई महान अ/gआगग यायसँ गामक/gआप3 मुि/gआ70 त िदयाबक अिछ तँ हुनका मतदान क/gआधण , \nएम.एल.ए. बनाउ। गाममे िबजली आबए-मे सालो लािग गेल आ जखन आिबयो गेल तँ निहय/gआप3 जक/g3ध3, कारण \nतेतेक कम काल रहैत छल जे मोबाइलो चाज/g3ध1 करबामे बाट ताकए पड़ैत छल। आब िकछु िदनसँ िबजलीक \nउपल/gआ9आ धता बढ़ल अिछ मुदा गाममे आपसी स/gआ9प पक/g3ध1 ओही अनुपातमे घिट गेल अिछ। शहरे जक/g3ध3 आब गामोमे \nलोक फराक-फराक रहैत अिछ। सभ अपन-अपन घरमे दूरदश/g3ध1न सेटसँ सटल रहै छैथ। िवयाहो-दानमे \nआएब-जाएब सीिमत भऽ गेल अिछ।  \nिकछु िदन पूव/g3ध1 गाममे रही तँ बिरयाती आएल रहइ। हमरा जेबाक इ/gआ7पछा भेल मुदा हमर अनुज कहला \nजे हकार निह अएलैक अिछ। एवम्   /gआधआकारेण स/gआ9प पक/g3ध1क/gआप3 सीिमत कए शाि/gआगग त /g30प थापनाक /gआधआयास गामक \nमौिलकतापर आधुिनकताक जबरद/g30प त  आधात अिछ। जीवन-यापन िफराकमे गाम-घर छोिड़ सालक-साल परदेश \nरहए पड़ल। पिहने गाम जेबाक /g3ग9म बेसी रहैत छल जे /g3ग9मश : कम होइत चल गेल। गाम जाइतकाल \nकेतेक मनोरथ रहैत छल। अपन गाम जा रहल छेलॱ। मिहनोसँ ओकर तैयारी होइत छल। मुदा गाम जाइते \nहोइत जे कखन आपस चली। गामक लेखे ओझा बताह आ ओझा लेखे गाम बताह। गाम जाइते तरह-तरह \nकेर अपे/gआणआा, उपे/gआणआाक संग सामंज/g30प यक अ/gआगग तिवरोध बढ़ैत गेल। अपन/gआगप वपर अपे/gआणआाक भार भारी होइत गेल। \nसभ िकछु होइते पू. मायक/gआप3 हँसैत , आनि/gआगग दत ओ भावनापूण/g3ध1 दश/g3ध1नक संग या/gआणणाक संतुि/g303 ट वोध होइत छल मुदा \nआब तँ ओहो निह रहली! ने हमर दो/g30प ट  सभ रहला।  \nएकटा घिन/gप1ध िम/gआणण सालो पूव/g3ध1 गुजैर गेला। िकछु गोटा हमरे जक/g3ध3 /gआधआवासी भ ऽ गेला। िकछु गोटे जे \nब/g3ध3चल छैथ , सेहो गु/gआ9प म  पिड़ गेल छैथ..!  \n‘ओ दूर के मुसािफर हमको भी साथ लेले  \nहम रह गये अकेले...।’ /g3ग9मश : असगर होइत जीव न या/gआणणामे गामक/gआप3 िबसैर जाएब आसान निह अिछ , \nमुदा समयक तेतेक पैघ अनतराल बीचमे गुजैर गेल जे अपने गाम ‘अनिच/gआगग हार’ भऽ गेल। युवक सबहक \nपिरचय हेतु ओकर बाबाक नाओं पूछए पड़ैत अिछ। पिरवेशक जिटलताक संगिह अपन/gआगप व क पिरभाषा बदैल \nगेल अिछ। सही बात बजिनहार निह रिह गेल अिछ। ऐ सबहक अछैत हम गाम अबैत-जाइत रहै छी। \nगामक कालीपूजाक च/gआगग दा पठबैत रहै छी। मुदा आन-आन लेाक जेकरा अपे/gआणआा कम वा निहय/gआप3 रहैत छइ , ओ \nभ/gआप3ट भेलापर कएक बेर अ/g3आआुत आन/gआगग द कए दैत अिछ। एहने उदाहरण एकबेर गाम अिबते भेल। गाममे /gआधआवेश  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nकेनिह रही की एकटा गामक हलुआइ भेटल। िमठाइ बना कऽ जाइत रहए। तर/g3ध1-दे िमठाइ िनकािल कऽ \nआ/g391ह करए लागल , हाल-चाल पूछए लागल। ओकर स/g3आआावना अखनो मोन पड़ैत रहैत अिछ।   \n१८.३.२०१७     \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतखg3ृूय  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n \n \n िवदेह \n \nमैिथली सािह/gआगपय आ/gआगगदोलन  \n (c)2004-17. सव/g3धणिधकार लेखकाधीन आ जतऽ  लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन।  \nिवदेह- /gआधआथममैिथली पाि/gआणआक ई -पि/gआणणका ISSN 2229-547X VIDEHA \nस/gआ9पपादक : गजे/gआगग/gप0ध ठाकुर। सह -स/gआ9पपादक : उमेश मंडल। सहायक स/gआ9पपादक : राम िव लास साहु, न/gआगगद िवलास \nराय, स/gआगगदीप कुमार साफी आ मु/g3गआाजी (मनोज कुमार कण/g3ध1)। स/gआ9पपादक - नाटक-रंगमंच-चलिच/gआणण - बेचन ठाकुर। \nस/gआ9पपादक - सूचना-स/gआ9पपक/g3ध1-समाद- पूनम मंडल। स/gआ9पपादक - अनुवाद िवभाग- िवनीत उ/gआगपपल।  \nरचनाकार अपन मौिलक आ अ/gआधआकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण/g3ध1 उ/gआणपरदािय/gआगपव लेखक गणक म/gआग7य \nछि/gआगगह ) ggajendra@videha.com क/gआप3 मेल अटैचमे/gआग3टक /gआधणपमे .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम/g371टमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि/gआणआ/gआ90त पिरचयआ अपन /g30पकैन कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल /gआधआकाशनक हेतु िवदेह (पाि/gआणआक ) ई \nपि/gआणणकाक/gआप3 देल जा रहलअिछ।  \nएतऽ /gआधआकािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक /सं/g391हक/gआणप/g3धण लोकिनक लगमे रहति/gआगगह , मा/gआणण एकर /gआधआथम \n/gआधआकाशनक / ि/gआधआंट -वेब आक/g3धणइवक / आक/g3धणइवक अनुवादक आ आक/g3धणइवक ई -/gआधआकाशन/ ि/gआधआंट -/gआधआकाशनक अिधकार ऐ \nई-पि/gआणणकाक/gआप3 छै, आ से हािन-लाभ रिहत आधारपर छै आ तैँ ऐ लेल कोनो रॊय/gआ9गटीक / पािर/gआण7िमकक  /gआधआावधान नै \nछै। त/gआप3 रॉय/gआ9गटीक / पािर/gआण7िमकक  इ/gआ7पछुक िवदेहसँ नै जुड़िथ , से आ/g391ह।  ऐ ई पि/gआणणकाक/gआप3 /gआण7ीमित ल/g3ण0मीठाकुर \n/g3आणारा मासक ०१ आ १५ ितिथक/gआप3 ई /gआधआकािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-17 सव/g3धणिधकार सुरि/gआणआत। िवदेहमे /gआधआकािशत सभटा रचना आ आक/g3धणइवक सव/g3धणिधकार रचनाकार आ \nसं/g391हक/gआणप/g3धण लगमे छि/gआगगह। रचनाक  अनुवाद आ पुनः /gआधआकाशन िकंवा आक/g3धणइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२६ म अंक १५ मई २०१७ (वष/g361 १० मास ११३ अंक २२६)\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nहेतु ggajendra@videha.co.in पर संपक/g3ध1 क/gआधण। ऐ साइटक/gआप3 /gआधआीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरी आ रि/g30आम \nि/gआधआया /g3आणारा िडजाइन कएल गेल।  \n५ जुलाई २००४ क/gआप3http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html \n“भालसिरक गाछ”- मैिथली जालवृ/gआणपसँ /gआधआार/gआ9पभ इंटरनेटपर मैिथलीक /gआधआथम उपि/g30पथितक या/gआणणा “’िवदेह’- /gआधआथम \nमैिथली पाि/gआणआक ई पि/gआणणका” धिर पहुँचल अिछ,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई /gआधआकािशत होइत \nअिछ। आब “भालसिरक गाछ”जालवृ/gआणप 'िवदेह' ई-पि/gआणणकाक  /gआधआव/gआ70ताक संग मैिथली भाषाक जालवृ/gआणपक \nए/g391ीगेटरक /gआधणपमे /gआधआयु/gआ70त भऽ रहल अिछ। िवदेह ई -पि/gआणणका ISSN 2229-547X VIDEHA \nिसि/g320र/g304तु   ","size_mb":0.42,"has_text":true},"Videha 227.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 227.pdf","name":"Videha 227.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/gंण1 १० मास ११४ अंक २२७)\n \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n नीलमाधव चौधरी- ढेर रास किवता \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g255कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच/gणगणक िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आक/gंण5इव  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृ/g25धक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nिवदेह \"नेपालक वत/gणगआमान  मैिथली सािह/g28धय \" िवषयक िवशेष/gणगधक  िनकालबाक नेयार केलक अिछ जकर संयोजक \n/g257ी िदनेश यादव जी रहता।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nअइ िवशेष/gणगधकमे नेपालक वत/gणगआमान  मैिथली सािह/g28धय  केर मू/g2अ8य/gणगधकन  रहत। अइ िवशेष/gणगधक  लेल सभ िवधाक \nआलोचना-समी/g252ा-समालोचना आिद /g2ग2/gण0धतािवत  अिछ। समय-सीमा िकछु नै जिहया पूरा आलेख आिब जेतै तिहये, \nमुदा /g2ग2यास  रहत जे एही साल मइ-जून धिर ई िवशेष/gणगधक  आिब जाए। उ/g2अधमेद  अिछ िवदेहक ई /g2ग2यास  दूनू \nपायापर एकटा पूल ज/g2ग5र  बनाएत। \n \nिवदेह /gण25ारा संचािलत \"आमंि/g255त  रचनापर आमंि/g255त  आलोचकक िट/g2अ0पणी\" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचना आमंि/g255त  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाधिम/gणगआतापर  िट/g2अ0पणी करबा लेल कैलाश कुमार िम/g257जीक/g2धण आमंि/g255त  कएल जा रहल \nछिन। दूनू गोटाक/g2धण औपचािरक सूचना जि/g2अ8दये पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई /g2ग2कािशत  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ िट/g2अ0पणीकत/gणग5 मधुक/gणगधत  झाजी छलाह। \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेष/gणगधक  तीन सािह/g28धयकारपर  /g2ग2कािशत  केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेष/gणगधक  जीिवत सािह/g28धयकारक  उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािह/g28धयकार  रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािह/g28धयकार  मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ /gण8अममे अरिव/g288द  ठाकुर ओ जगदीश चं/gध0ग  ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेष/gणगधक  िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेष/gणगधक  िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव म/gणगणगल  गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतग/gणगआत  िवदेहक िकछु अिगला िवशेष/gणगधक  परमे/g258र  कापिड़, वीरे/g288/gध0ग  मि/g2अ8लक  आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक /g2ग2यास  रहत जे ई िवशेष/gणगधक  सभ २०१७ मे /g2ग2कािशत  हुअए मुदा ई \nरचनाक उपल/g2अ2धतापर  िनभ/gणगआर  करत। मने रचनाक उपल/g2अ2धताक  िहसाबसँ समए ऊपर-िन/g27धचा भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आ/gणअआह  जे ओ अपन-अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nिवदेह स/g2उथमान  \nिवदेह समाना/g288तर सािह/g28थय अकादेमी स/g2उथमान  \n१.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28थय अकादेमी फेलो पुर/gं0थकार २०१०-११   \n२०१० /g257ी गोिव/g288द झा (सम/gणअआ योगदान लेल ) \n२०११ /g257ी रमान/g288द रेणु (सम/gणअआ योगदान लेल ) \n२.िवदेह समाना/g288तर सािह/g28थय अकादेमी पुर/gं0थकार २०११-१२   \n२०११ मूल पुर/gण0धकार - /g257ी जगदीश /g2ग2साद म/g28णडल (गामक िजनग ◌ी, कथा सं/gणअआह ) \n२०११ बाल सािह/g28धय पुर/gण0धकार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा सं/gणअआह )  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \n२०११ युवा पुर/gण0धकार - आन/g288द कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुर /gण0धकार - /g257ी रामलोचन ठाकुर - ( प/gं2ंानदीक माझ ◌ी, ब/gणगध/g272ला- मािनक बं/gण2धोपा/g287याय , उप/g288यास \nब/gणगध/g272लासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा स/g2उथमान २०१२-१३ (वैकि/g2उ8पक सािह/g28थय अकादेमी पुर/gं0थकारक /g2ण5पमे /g2ण2िस/gं20 ) \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  /g257ी राजन/g288दन लाल दास  (सम/gणअआ योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल सािह/g28धय पुर/gण0धकार  -  /g257ी जगदीश /g2ग2साद म/g28णडल क/g2धण “तरेगन ” बाल /g2ग2ेरक िवहिन कथा सं/gणअआह  \n२०१२  मूल पुर/gण0धकार  -  /g257ी राजदेव म/g28णडलक/g2धण \"अ/g2उथबरा\" ( किवता सं/gणअआह ) लेल। \n2012  युवा पुर/gण0धकार -  /g257ीमती /g27गयोित सुनीत चौधरीक  “अिच/gंण1स ” ( किवता सं/gणअआह ) \n2013  अनुवाद पुर/gण0धकार -  /g257ी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" ( मराठी उप/g288यास /g257ी िव/gण0णणु सखाराम खा/g28णडेकर ) \nिवदेह भाषा स/g2उथमान २०१३-१४ (वैकि/g2उ8पक सािह/g28थय अकादेमी पुर/gं0थकारक /g2ण5पमे /g2ण2िस/gं20 ) \n२०१३  बाल सािह/g28धय पुर/gण0धकार  – /g257ीमती /g27गयोित सुनीत चौधरी-  “देवीजी” ( बाल िनब/g288ध सं/gणअआह ) लेल। \n२०१३  मूल पुर/gण0धकार  -  /g257ी बेचन ठाकुरक/g2धण \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक सं/gणअआह ) लेल। \n२०१३ युवा पुर/gण0धकार -  /g257ी उमेश म/g28णडलक/g2धण “िन/gं02तुकी” ( किवता सं/gणअआह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुर/gण0धकार- /g257ी िवनीत उ/g28धपलक/g2धण “मोहनदास ” ( िह/g288दी उप/g288यास /g257ी उदय /g2ग2काश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा स/g2उथमान  २०१४-२०१५  (समाना/g288तर सािह/g28थय अकादेमी स/g2उथमान ) \n२०१४ मूल पुर/gण0धकार - /g257ी न/g288द िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा सं/gणअआह ) \n२०१४ बाल पुर/gण0धकार - /g257ी जगदीश /g2ग2साद म/g28णड ल (नै धारैए -  बाल उप/g288यास ) \n२०१४ युवा पुर/gण0धकार - /g257ी आशीष अनिच/g288हार (अनिच/g288हार आखर -  गजल सं/gणअआह ) \n२०१५ अनुवाद पुर/gण0धकार - /g257ी श/g2अधभु कुमार िसंह ( पाखलो -   तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/g288यासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28थय , मूित/gंण1कला, िश/g2उ8प आ िच/g255कला /g252े/g255मे िवदेह स/g2उथमान २०१२  \nअिभ नय- मु/g271य अिभनय  , \nसु/g257ी िश  /g2अ8 पी कुमारी, उ/gधआआ -  17  िप ता /g257ी ल/gण50 म ण झा \n/g257ी शोभा का/g288 त  महतो, उ/gधआआ -  15  िप ता- /g257ी रामअवतार महतो, \nहा/gं0थ य -अिभनय  \nसु/g257ी ि/g2ग2  यंका कुमारी, उ/gधआआ -  16,  िप ता- /g257ी वै/gण2धनाथ साह  \n/g257ी दुग/gणग5नंद ठाकुर , उ/gधआआ -  23,  िप ता- /gण0ध व . भरत ठाकुर \nनृ/g28थ य  \nसु/g257ी सुलेखा कुमारी, उ/gधआआ -  16,  िप ता- /g257ी हरेराम यादव  \n/g257ी अमीत रंजन , उ/gधआआ -  18,  िप ता- नागे/g258र कामत   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \nिच /g255कला \n/g257ी पनकलाल म/g28णडल , उमेर- ३५, िपता- /gण0धव . सु/g288दर म/g28णडल , गाम छजना \n/g257ी रमेश कुमार भारती, उ/gधआआ -  23,  िप ता- /g257ी मोती म/g28ण ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \n/g257ी परमान/g288 द  ठाकुर, उ/gधआआ -  30,  िप ता- /g257ी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \n/g257ी बुलन राउत , उ/gधआआ -  45,  िप ता- /gण0ध व . िच /g2अ8 टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \n/g257ी बहादुर राम, उ/gधआआ -  55,  िप ता- /gण0ध व . सरजुग राम \nिश/g2उ8पी-व/gं0थतुकला \n/g257ी जगदीश मि/g2अ8लक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूित/gंण1-मृि/g25थका कला \n/g257ी यदुनंदन पंिड  त, उ/gधआआ -  45,  िप ता- अशफ/gणग8 पंिड  त \nका/gथ17 -कला \n/g257ी झमेली मुिखया,िपता /gण0धव . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आ/g28थमिनभ/gंण1र सं/gं0थकृित  \n/g257ी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता /gण0धव . /g257ी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली प/g255कािरता स/g2उथमान  \n-२०१२ /g257ी नवे/g288दु कुमार झा \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28थय , मूित/gंण1कला, िश/g2उ8प आ िच/g255कला /g252े/g255मे िवदेह स/g2उथमान २०१३    \nमु/g271य अिभनय -  \n(1)  सु/g257ी आशा कुमारी सुपु/g255ी /g257ी रामाव तार यादव, उमेर- १८, पता- गाम+पो/gण0ध ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपु/g255 मो. ईषा आलम, पता- गाम+पो/gण0ध ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सु/g257ी अपण/gंण5 कुमारी सुपु/g255ी /g257ी मनोज कुमार साहु, ज/g288 म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलि/gण50 म  िन य/gणगण , पो/gण0ध ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा/gं0थ य –अिभनय- \n(1)  /g257ी /gथ0उ/gंं2दवे पासवान उफ/gंण1 रामजानी पासवान  सुपु/g255 - /gण0ध व . ल/gण50 मी पासवान, पता- गाम+पो/gण0ध ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस फ आलम सुपु/g255 मो. मु/gं0थ ताक आलम, पता- गाम+पो/gण0ध ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28थय , मूित/gंण1कला, िश/g2उ8प आ िच/g255कला /g252े/g255मे िवदेह स/g2उथमान  (म/gंणथगिन खबास सम/gंउ1 योगदान \nस/g2उथमान )  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \nशा/gं0थ /g255ीय संगीत सह तानपुरा : \n/g257ी रामवृ/g252 िस ◌ ंह सुपु/g255 /g257ी अिन  /g2ण5/gं20 िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो/gण0ध ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nम/gंणथगिन   खबास स/g2उथ मान: िमिथला लोक सं/gं0थकृित संर/g252ण : \n/g257ी राम लखन साहु पे. /gण0ध व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो/gण0ध ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृ/g28थय , मूित/gंण1कला, िश/g2उ8प आ िच/g255कला /g252े/g255मे िवदेह स/g2उथमान  (सम/gंउ1 योगदान स/g2उथमान ):  \nनृ/g28थ य  -  \n(1)  /g257ी हिर   नारायण म/g28ं ड ल सुपु/g255 - /gण0ध व . न/g288 दी म/g28ण ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो/gण0ध ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सु/g257ी संगीता कुमारी सुपु/g255ी /g257ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+पो/gण0ध ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच /g255कला-  \n(1)  जय /g2ण2काश म/g28ं ड ल सुपु/g255 - /g257ी कुशे/g258र म/g28ण ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पो/gण0ध ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g257ी च/g288 दन कुमार म/g28ं ड ल सुपु/g255 /g257ी भोला म/g28ण ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पो/gण0ध ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) सं/g2ग2ित  , छा/g255 /gण0ध नातक अंित म वष/gणगआ, कला एवं िश /g2अ8 प  महािव /gण2धालय - पटना।     \nहिर मुिन य/gंणं / हारमोिनयम   \n(1)  /g257ी महादेव साह सुपु/g255 रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाड/gणगआ- नं. ०९, पो/gण0ध ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g257ी जागे/g258र /g2ण2साद राउत  सुपु/g255 /gण0ध व . राम/gण0ध व/g2ग5प राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1)  /g257ी अनुप सदाय  सुपु/g255 /gण0ध व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पो/gण0ध ट - मनोहर प/gण2गी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  /g257ी क/g2उ8 ल र राम  सुपु/g255 /gण0ध व . ख/gण2ग र राम, उमेर- ५०, गाम- लि/gण50 म  िन य/gणगण , पो/gण0ध ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1)  वासुदेव राम  सुपु/g255 /gण0ध व . अनुप राम, गाम+पो/gण0ध ट - ि◌ नम/gणगआली, वाड/gणगआ न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिश/g2उ8पी-व/gं0थतुकला-  \n(1)  /g257ी बौकू मि/g2उ8 ल  क सुपु/g255 दरबारी मि/g2अ8 ल  क, उमेर- ७०, गाम- लि/gण50 म  िन य/gणगण , पो/gण0ध ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2)  /g257ी राम िव  लास धिर कार  सुपु/g255 /gण0ध व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \nमूित/gंण1कला-मृित/gंण1कार कला-  \n(1)  घूरन पंिड त सुपु/g255 -  /g257ी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पो/gण0ध ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  /g257ी /g2ण2भु पंिड  त सुपु/g255  /gं0थ व .   , पता- गाम+पो/gण0ध ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nका/gथ17 -कला-  \n(1)  /g257ी जगदेव साहु सुपु/g255 शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नम/gणगआली- पुरव/gणग5स , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  /g257ी योगे/g288 /gथ0ण ठाकुर सुपु/g255 /gं0थ व . बु/gं20ू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आ/g28थमिनभ/gंण1र सं/gं0थकृित -   \n(1)  /g257ी राम अवतार  राउत सुपु/g255 /gण0ध व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2)  /g257ी रौशन यादव  सुपु/g255  /gण0ध व . किप ले/g258र यादव , उमेर- ३५, गाम+पो/gण0ध ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ/gंंथा/महराइ-  \n(1)  मो. जीबछ  सुपु/g255 मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो/gण0ध ट - बड़हारा, भाया- \nअ/g288 ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \n/g257ी ब/g27थ चन म/g28ं ड ल सुपु/g255 /gण0ध व . सीताराम म/g28ण ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g257ी रामदेव ठाकुर सुपु/g255 /gं0थ व . जागे/g258र ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (/g2ण2भाती) गौिन हार  आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1)  /g257ी सुकदेव साफी \nसुपु/g255 /g257ी   , \nपता- गाम इटहरी, पो/gण0ध ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/gणगआली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (/g2ण2भाती) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपु/g255 /gण0ध व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो/gण0ध ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/gणगआली, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ले/gंंथु दास  सुपु/g255 /gण0ध व . सनक म/g28ण ड ल पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपु/g255 अ/g2अ2 दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपु/g255 ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \nनाल वादक-  \n(1)  /g257ी जगत नारायण म/g28ं ड ल सुपु/g255 /gण0ध व . खुशीलाल म/g28ण ड ल, उमेर- ४०, गाम+पो/gण0ध ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g257ी देव नारायण यादव  सुपु/g255 /g257ी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पो/gण0ध ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1)  /g257ीमती फुदनी देवी प/g27अी /g257ी रामफल म/g28ण ड ल, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सु/g257ी सुिव  ता कुमारी सुपु/g255ी /g257ी गंगाराम म/g28ण ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो/gण0ध ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1)  /g257ी सीताराम राम  सुपु/g255 /gण0ध व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि/gण50 म  िन य/gणगण , पो/gण0ध ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g257ी ल/gं50 मी राम  सुपु/g255 /gण0ध व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nक/gंणंरनेट -  \n(1)  /g257ी च/g288 द र राम  सुपु/g255 - /gण0ध व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि/gण50 म  िन य/gणगण , पो/gण0ध ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबे/g288 जू वादक-  \n(1)  /g257ी राज कुमार महतो सुपु/g255 /gण0ध व . ल/gण50 मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नम/gणगआली वाड/gणगआ नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  /g257ी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पो/gण0ध ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   /g257ी जीबछ यादव  सुपु/g255 /gण0ध व . /g2ग5पालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो/gण0ध ट - बेलही, भाया- \nि◌ नम/gणगआली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   /g257ी श/g2उथ भु म/g28ं ड ल सुपु/g255 /gण0ध व . लखन म/g28ण ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो/gण0ध ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/gणगआली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख /gं0थ स कर- (िख /gं0थ सा कहैबला)-  \n(1)  /g257ी छुतह/g2ण5 यादव उफ/gंण1 राजकुमार , सुपु/g255 /g257ी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पो/gण0ध ट - मनोहर \nप/gण2गी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2)  बैजनाथ मुिख या उफ/gंण1 टहल मुिख  या- \n(2) सुपु/g255 /gण0ध व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो/gण0ध ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \nिमिथला िच/g255कला- \n(1)  सु/g257ी िम  िथ लेश कुमारी सुपु/g255ी /g257ी रामदेव /g2ग2साद म/g28ण ड ल ‘झा/g2ग5दार ’ पता- गाम- रसुआर, पो/gण0ध ट -– मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/gणगआली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2)  /g257ीमती वीणा देवी प/g27उी /g257ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2)  /g257ी िक  शोरी दास  सुपु/g255 /gण0ध व . नेबैत म/g28ण ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/gण0ध ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gणगआली, ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार)  \nतबला-  \n/g257ी उपे/g288 /gथ0ण  चौधरी सुपु/g255 /gण0ध व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g257ी देवनाथ यादव  सुपु/g255 /gण0ध व . सव/gणगआजीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झ/gणगणझप/gण2गी, पो/gण0ध ट - पीपराही, भाया- लदिन य/gणगण , िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1)  /g257ी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1)  /g257ी कु/g288 दन कुमार कण/gंण1 सुपु/g255 /g257ी इ/g288 /gध0ग कुमार कण/gणगआ पता- गाम- रेबाड़ी, पो/gण0ध ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2)  /g257ी राम खेलावन राउत  सुपु/g255 /gण0ध व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर  (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \n/g257ी रामच/g288 /gथ0ण /g2ण2साद म/g28ं ड ल सुपु/g255 /g257ी झोटन म/g28ण ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो/gण0ध ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gणगआली, ि◌ जला- सुपौल  (िब हार) \n/g257ी िव  भूित  झा सुपु/g255 /gण0ध व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक   \n/g257ी रिव  /g288 /gथ0ण  यादव  सुपु/g255 सीताराम यादव, पता- गाम- तुलिस याही, पो/gण0ध ट - मनोहर प/gण2गी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n/g257ी िप  चकुन सदाय  सुपु/g255 /gण0ध व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)   \n/g257ी रामपित   म/g28ं ड ल सुपु/g255 /gण0ध व . अजु/gणगआन म/g28ण ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/gण0ध ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gणगआली, ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार) \nमृदंग वादक-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \n(1)  /g257ी किप  ले/g258र दास सुपु/g255 /gं0थ व . सु/gं82र दास , उमेर- ७०, गाम- लि/gण50 म  िन य/gणगण , पो/gण0ध ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  /g257ी खखर सदाय  सुपु/g255 /gण0ध व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत   \n(1)  /g257ी रामिव  लास यादव  सुपु/g255 /gण0ध व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो/gण0ध ट - स/gणगधिग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \n/g257ी जोगे/g288 /gथ0ण  राम  सुपु/g255 /gण0ध व . िब /g2अ8 टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g257ी राजे/g288 /gथ0ण  राम  सुपु/g255 काले/g258र राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा/gण0ध ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \n/g257ी सैनी राम  सुपु/g255 /gण0ध व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g257ी जनक म/g28ं ड ल सुपु/g255 /gण0ध व . उिच त म/g28ण ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो/gण0ध ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gणगआली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम य/gंणं/ /gंउ1ुम बाजा  \n/g257ी परमे/g258र म/g28ं ड ल सुपु/g255 /gण0ध व . िब हारी म/g28ण ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मय/gणगण बजबै छिथ  । \n/g257ी जुगाय साफी सुपु/g255 /gण0ध व . /g257ी /g257ीच/g288 /gध0ग  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक   \n/g257ी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो/gण0ध ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/gणगआली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n/g257ी योगे/g288 /gथ0ण  राम  सुपु/g255 /gण0ध व . िब /g2अ8 टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \n/g257ी ज/gंउ1नाथ चौधरी उफ/gंण1 िध  यानी दास  सुपु/g255 /gण0ध व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n/g257ी महे/g288 /gथ0ण पो/gं1उार , उमेर- ६५, पता- गाम+पो/gण0ध ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \n/g257ी राम /g2ण2साद राम सुपु/g255 /gं0थ व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पो/gण0ध ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेष/gंणथक :-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \n१) हाइकू िवशेष/gंणथक १२ म अंक, १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) गजल िवशेष/gंणथक २१ म अंक,  १ नव/g2उथबर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेष/gंणथक ६७ म अंक, १ अ/g270टूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािह/g28थय िवशेष/gंणथक ७० म अंक, १५ नव/g2उथबर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेष/gंणथक ७२ म अंक १५ िदस/g2उथबर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेष/gंणथक ७७म अंक ०१ माच/gंण1 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेष/gंणथक िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अग/gं0थत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भि/g270त गजल िवशेष/gंणथक १२६ म अंक, १५ माच/gंण1 २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समी/g252ा िवशेष/gंणथक १४२ म, अंक १५ नव/g2उथबर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीक/gंणथत िम/g257 मधुप िवशेष/gंणथक १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिव/g288द ठाकुर िवशेष/gंणथक १८९ म अंक १ नव/g2उथबर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश च/g288/gथ0ण ठाकुर अिनल िवशेष/gंणथक १९१ म अंक १ िदस/g2उथबर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह स/g2उथमान िवशेषा क- २००म अ क १५ अ/g2ण2ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अ/g2उ8बम  गीत संगीत िवशेष/gंणथक - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंि/g255त  रचनापर आम ंि/g255त  आलोचकक िट/g2उ0पणीक  शृंखला  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \n१. कािमनीक प/gंणथच टा किवता आ ओइपर मधुका/g288त झाक िट/g2उ0पणी \nVIDEHA 209th  issue िवदेहक दू सए नौम  अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पि/g255काक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक  सव/gंण1/g257े/gथ17  रचनाक  एकटा समाना/g288तर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली  /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा  [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा  [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना  [ िवदेह सदेह १० ] \nThe readers of English translations of Maithili Novel \"sahasrabadhani\" and verse \ncollection \"sahasrabdik chaupar par\" has intimated that the English translation \nhas not been able to grasp the nuances of original Maithili. Therefore the \nAuthor has started translating his Maithili works in English himself. After these \ntranslations are complete these would be the official translations authorised by \nthe Author of original work.-Editor  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/  \nअपन मंत/gं01य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nगजे/g288/gध0ग ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \nनीलमाधव चौधरी- ढेररास किवता \n1 \nहम त' ठीक छी : स/g25थे ? \n \nहम सब एतेक \nकोना बदिल सकैत छी  \nजेना बदिल गेल छी \nकोनो आकष/gणगआण  निह \nकोनो /g2ग2ितरोध  निह \nजे जेहेन करता  \nसे तेहेन भोगता \nबडड संतु/gधआग , बडड सहज \nबाप- भाय मीिल क'  \nबिहन- बेटी संग  \nनौ वष/gणगआ तक  \nअ/gण0धसी सालक संत  \nसोलह सालक क/g288या \nमुदा हमर खून  \nनिह खौलैत अिछ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \nअपना पर नजर दौडबैत छी  \nपिहनेसँ बेिस  \nसश/g270त  भ' गेल छी  \nबेिस बुि/gण20मान  \n(समय आ अनुभव के देखेत, ओना त) \nआ बेसी गुदकर \nमुदा पिहनेसँ बेसी  \nअसंतु/gधआग   \nअसुरि/g252त   \nअपमािनत  \nनिह फरिछआइत अिछ  \n/g2ग2गित  क पथ पर छी  \nिक अवनित क पथ पर ? \n \n2 \n \nकी ई /g2ण2कृित  क िनयम अिछ ? \nगाछ , /g2ग5/g272नतासँ  \nन/g272नता  \nधारण करैत अिछ  \nिक /g2ग2कृित  केर   \nिचर िनयम के   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nपालन करैत अिछ  \nयश नाम ओकरे  \nसाम दाम ओकरे  \nजे सीख गेल  \nधूत/gणगआइ  अिछ  \nफोड़ैत रहू कपार  \nजपैत रहू   \nिश/g252ा सं/gण0धकार   \nजे चिल गेल से  \nकह/gणगण  घुरैत अिछ  \nमरैत अिछ लोक  \nअभावसँ   \nभुखमरीसँ \nबीमारीसँ  \nमरैत अिछ लोक  \n/g25णानसँ   \nिववेकसँ   \nलाचारीसँ \nअ/g2अ0पन  की आनक  \nउिचत अिधकार लेल  \nकत’के मरैत अिछ  \nलोक सब िदन   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nएिहना अपना लेल  \nजीवैत छल  \nलोक आइयो ओिहना  \nअपना लेल जीवैत अिछ  | \n \n3 \nदीपसँ अ/g288हार  \n \nदीपसँ दीप  \nनेसल जा सकैत अिछ   \nदीपसँ अ/g288हार  \nिमटाओल जा सकैत अिछ  \nदीपसँ इजोत  \nआनल जा सकैत अिछ  \nमुदा ई अ/g288हारसँ  \nदीप जड़ेबाक कोिशश  \nई अ/g288हारसँ अ/g288हार   \nभगेबाक कोिशश  \nएिह धुआँमे तँ  \nदीवालीक इजोतो बेकार  \nदीया तँ नेसलहूँ  \nआँिख खुलबा लय कह/gणगण  तैयार |  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nमोनमे जोशे निह  \nसजल अिछ घर संसार  \nजेबमे िख/gणआअी निह  \nिवदा भेलहुँ हाट बाजार  \nिबना यु/gण20े सीमापर  \nिन/g28धय  शहीद होइत जवान \nहवामे /g2ग2दूषण   \nमुि/gण02कल  अिछ बचनाय /g2ग2ाण  |  \n \n4 \nककर दोष?  \nअ/g288हिरया राितक एिह शू/g288य  बेलामे  \nकिहयो ज/g288म  लेने छलाह  \nकारी कृपा िनदान कृ/gण0णण  \nप/gणगणछा देखैत छी \nबस हमर पदिच/gध2अ  केर /gण0धवर  \nकतैक आगू आिब गेल छी \nिक लौटब संभव ?  \nआगू अथाह दुग/gणगआम  बाट  \nहमरा एकसरे पार कर' पड़त \nएिह गँहीर सागरक/g2धण | \nएकटा आमक गाछपर नजर जाइत अिछ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nआह केहेन मधुगंध बरसा रहल छल \nपल-िछन लेल मोन भाविव/gध27ल  भ' गेल  \nपर/g288तु हवाक तीव/gणग2 झॲखासँ खिस पडल  \nबहुत रास आ/gधआआ  म/g27गजर   \nआह की वएह खसल म/g27गजर  तँ निह हम  \nस/g25धे कते /gण8अूर  अिछ /g2ग2कृित  \nना ना निह  निह ? \nककर दोष?  \nओकर वा/g2अ8यपन  केर िक ई हवाक झॲखाक  \nनिह सोिच पबैत छी हम  \nहमर दोष की युगक' /g2ग2वाह  केर ?  \n \n \n5 \nमुँह भरे खसब \n \nकह/gणगण  एतेक मुि/gण02कल  छै  \nसीधा चलब  \nिकएक होएय ड'र जे  \nमुँह भरे खसब  \nक/g2ग5  अपनापर िव/g258ास   \nई चीज ब/gण8गड  खास   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nखखार बुिझ खूनक/g2धण \nएना जे फेकब  \nखखरीक/g2धण चाउर बुिझ  \nएना जे समेटब  \nबेटाक आसमे   \nबेटीक ह/g28धया  \nकेहन भिव/gण0णय  होयत  \nकी आशा करब  \nपढेबि/g288ह  जे पाठ  \nबौआ वएह पढताह \nदेखेबि/g288ह  जे बाट  \nबौआ ओहीपर चलता  \nजतबे ज/g2ग5री   \n/gण0धकूलक  पोथी स/g2अधहारब   \nततबे आव/gण02यक   \nघर आँगन बहारब  \nिनज़ भाषा सं/gण0धकृितक/g2धण जँ  \nनिह राखब /g25णान    \nपायब कतहुँ कोना स/g2अधमान  \n6 \nअह/gंणं नहॴ /g2णथिक  सकब \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \nनिह जनैत छी अपन अिधकार  \nनिह  मँगैत छी हम अह/gणगण  सँ /g288याय   \nबस एतबे /g2ग2ाथ/gणगआना अिछ  \nहमर दोष बतौने जाउ  \nिजनगी ब/gण8गड  छोट होइत छैक  \nसेहो निह िन/g25गय  \nकखन मौत आ/g28धमसात  क' लेत  \nिकछ बुझल निह िकछ देखल निह \nओना तँ जीबाक इ/g27धछा  \nतिहये मिर गेल  \nजिहया अ/gण0धवीकार  केलक अह/gणगणक  हृदय  \nहमर /g2ग2ेमातुर  मोनक/g2धण  \nमुदा उ/g2अधमीद  अिछ अह/gणगण  लौट आयब  \nसमय निह अिछ  \nिकछ छन /g2गधिक  क'  \nपाछू  मुिड़ क' देखबाक \nअह/gणगण  /gण0आय/gण0धत  छी  \nहमरा संग िजनगी बेकार  \nनिह कर' चाहैत छी  \nहम बुझैत छी  \nनिह बुझैत अिछ  \nिजनगीक िपपासा   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \nलोक दुिनय/gणगण  समाज  \nहमर अह/gणगण  क' िववशता \nअह/gणगण  निह /g2गधिक  सकब  \nमुजराक तानपर  \nवे/gण02याक  गानपर  \nशराबक दुकानपर  \nअह/gणगण  लौट आयब  \nिमिथलाक आनपर  \nएिह टूटल मचानपर  \nढलान लैत दलानपर  \nगामक सीमानपर।   \n \n7 \nकह/gंणं ककरो मंजूर \n \nआँिख लगले छल   \nओ कहलिन  \nभोर भ' गेल  \nनाम सुनतिह भोरक \nमोन घोर भ' गेल  \nएना िकएक  \nजे राितए राित  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nनीक लगैत अिछ  \nबीच मुहान छोिड़ क'  \nकोन कात  \nठीक लगैत अिछ \nसबतिर  \nपसिर रहल अिछ आिग \nआ मोम  \nभेल जा रहल छी \nआक/gणगध/g252ाक  बजार गरम  \nजेब नरम  \n/g2ग5कब  िक झूकब \nकह/gणगण  ककरो मंजूर  \nपाछू लागल आिग अिछ  \nबस उड़ल  \nजा रहल छी | \n \n8 \nपसरल बादल \n \nदेहक दद/gणगआ, मोन निह बुझल \nरहल मोहमे डुबल  \nसिदखन /gण0आयाकुल    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \nसिदखन उलझल  \nआर कह/gणगण  िकछ सुझल  \nअपने करेजक/g2धण भुिज-भुिज खाय \nकी सीझल की पाकल  \nनोर नयनक/g2धण घोिर घोिर पीबी  \nरहल आ/g28धमा /g2अ0यासल   \nएसगर सुतल रही पलंगपर  \nदेखलहु सब िकछ भीजल \nदूर िछटिक गेल चान गगनसँ \nसबतिर पसरल बादल  \n \n9 \nछ/gणगणह  जक/gणगण   \n \nअ/g288हार  घरमे  \nछ/gणगणह  जक/gणगण   \nहेरा गेल छी  \nअपने घरमे  \nहम अपने  \nिबला गेल छी  \nग/gणगणव  टोल पोखिर  \nनिह जािन   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nकिहया छुटल  \nनॴदमे एखनो \nबड़बड़ा गेल छी \n \n10 \nथाह िजनगीक \nटूटल डंटीक कपमे  \nराखल दू घॲट चाह  \nनिह जािन कखनसँ  \nसेरा रहल छल  \nजेना हमर िजनगी   \nएक घॲट चाह  \nिजनगीक थाह \n \n11 \nिजनगीक माने  \n \nग/g2अ0प  जखन करब  \nहम अ/g2अ0पन  करब  \nबुझैत छी  \nहमर ग/g2अ0प   \nअह/gणगण  बुिझ निह सकब   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nस/gण05/gण0ध/g255ो /gधआ0म  अिछ  \nकोिट-कोिट अहम अिछ  \nअह/gणगणक  माग/gणगआमे  \nकह/gणगण  कतहुँ /g257म  अिछ  \nउपलि/g2अ2धक  खजानासँ   \nभरल अिछ अह/gणगणक  घर  \nहमर िह/gण0धसामे  \nबस ओकरा िनहारैत रहब   \nहम बुझब कोना  \nअह/gणगणक  तगमाक मह/g28धव   \nिजनगीक माने  \nहम बुझलहुँ  \nबस /g28धयागैत  रहब  \n \n12 \n \nसंयोग \nककरासँ /g2ग2ेम  \nई कहेन िवयोग अिछ \nहमर िजनगीक  \nई केहेन संयोग अिछ  \nजकरासँ /gण0धनेह  करी    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \nओकरेसँ होइत अिछ संहार  \nजकरासँ रहल िवमुख \nओकरेसँ उ/gण20ार  अिछ \n \n13 \nहेरैत /g2ण2/gं11क  उ/g25थर  \n \n/g2ग2कृित  क खोहमे  \nबौआइत िदन राित  \nतकैत छी अपने सन कोनो बताह /g2ग2ाणी  \nजे हमरा असगर छोिड निह चिल जाय  \nजेना संग छोिड दैत अिछ सूय/gणगआ च/gणगणद  तारा  \nतकैत छी कोनो /g25णानक   डािर  \n/g2ग2कृितक  झुरमुट कोनमे  \nतकैत छी कोनो अपसरा \nकोनो सुंदरीक न/g272न  मूित/gणगआ  \nजकरा  िबना बुझाइत अिछ \nस/g2अधपूण/gणगआ वन अपूण/gणगआ  \nतकैत छी कोनो भावपूण/gणगआ युि/g270त   \nतकैत छी   \n/gणग0दयमे उठल पीड़ाक कारण    \nकरैत नव नव किवताक /g257ृजन    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \nिकएक नव नव कोमल प/g2अ8लव   \nरौदमे जरैत जरैत झिर जाइत अिछ  \nई देिख िबना बादल ई आकाश  \nिकएक निह बरिस जाइत अिछ \n \n14 \nितकड़म आ परा/gं8उम  \n \nहमर अिधकार की  \nहमर अिधकारपर तँ  \nपिहनेसँ क/g2अ2ज़ा कएने छी अह/gणगण   \nहम सहैत छी  \nिजवैत छी  \nबनल अह/gणगणक  िशकार  \nअपन शोिणतक/g2धण बनौने अह/gणगणक  आहार \nिन/g28धय  बढैत अिछ  \nअह/gणगणक  अ/g28धयाचार       \nिबना कोनो िवरोध /g2ग2ितकार  \nकरैत छी /gण0धवीकार             \nजेठक दुपहिरया हो  \nवा माघक भोरिरया हो \nिबतैत अिछ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nकिठन /g257मक  संग जीवन \n/gण0धवीकारैत  छी /gण8अूरसँ /gण8अूर  संताप \nिबना केने देहक कोनो परवाह \nिदन रित स/gणगणझ  भोर खटैत छी  \nखटैत रहल छी  \nआ अह/gणगण  वातानुकूिलत बंद कोठरीमे \nकरैत छी हमर मजुरीक िहसाब  \nखुशीसँ िपबैत शराब  \nिवलायती धुनपर अलापैत गान  \nिबना रखने स/g2अणयता सं/gण0धकृित  केर मान \nजेना जेना बढैत अिछ हमर सहनशीलता  \nदु/gण82ा वेगसँ बढैत अिछ अह/gणगणक  लुटबाक /g252मता  \nहमरे /g2गधिधरक  कमाइसँ करैत छी  \nहमारे संग /gण0आयापार   \nदस टका दैत छी लैत छी हज़ार  \nमुदा हम बुिझयो क' करैत अयलहुँ /gण0धवीकार  \nअह/gणगणक  छल /g2ग2पंचसँ भरल /gण0आयवहार   \nजखन िक हमरो अिछ /g25णात   \nअह/gणगणक  गु/g2अ0त  बात \nकोना बनलहुँ अह/gणगण  फेखनासँ फेकू बाबू \nिकएक अह/gणगणक  बेटी  करैत छिथ फ/gण0धट/gणगआ \nपिहरने िबना /g2अ2लाउजक/g2धण /gण0धकट/gणगआ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nअह/gणगण  करैत छी ओबामा, िजनिपंग केर बात \nभाषणमे करैत छी मा/g270स/gणगआ लेिननक/g2धण मात \nकरैत छी मजूर कृषक नेता संग गठबंधन \nजे निह बुझैत अिछ अह/gणगणक  ितकड़म़ आ  \nजखन वो फँिस जाइए अह/gणगणक  ितकड़म़बाजीमे \nओकरे  हिथयारसँ करैत छी ओकर संहार \nवाह वाह किह उठय जग अपने ध/g288य  छी सरकार \nबाढ़ भूकंप अकालसँ पीिड़त हम \nजखन करैत छी /gण8अंदन  \nअह/gणगण  करैत छी िवमान सव/gण7आ/g252ण   \nआकाशसँ खसबैत छी रोटीक टुकड़ा  \nतिहयो लेल एतय होइत अिछ झगड़ा \nआिह रौ बाप भेटल कह/gणगण  हमरा \nभेटल कह/gणगण  हमरा \nएतय तँ सभ िकछमे मुँहजोड़गरक जीत  \nजकरे  क/gण7णचा छै तकरे जीत छैक  \n \n15 \nगोधूिल बेला  \n \nजँ माने ताकब  \nतँ मजा छुिट जाएत   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nजीवनक अ/gण22ुत   \nकथा छुिट जायत  \nहेतै आब  \nकी एिहसँ खराब  \nबात मोनमे अिबते  \nअिछ खतम सब जबाब  \nजे बचल अिछ नेह  \nसेहो टूिट जाएत  \nजँ माने ताकब तँ  \nमजा छुिट जाएत  \nजे होइ छै से सब  \nबुझले /g2ग2भुक  अिछ माया  \nहुनक देल धड़कन  \nहुनक देल काया  \nजे िलखल अिछ करममे  \nकहूँ के िमटायत  \nजँ माने ताकब तँ  \nमजा छुिट जाएत  \n \n16 \nअतृ/g2उ0त   /g2उ0यास   \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \nिचर श/gणगधित  पसरल छल  \nमानस पटलपर  \nजािहमे निह छल \nकोनो कथा किवता िक/g2अधबा /gण0आयथा  \nजेना कोनो श/gणगधत  सिरता  \nनिह कोनो तूफानक तरंग छल  \nनिह धाराक गित \nनिह उ/g2अ8लास , निह हष/gणगआ  \nनिह िचंता,निह िव/gण0धमय   \nिजनगी चलल जा रहल छल \nनाव बढल जा रहल छल \nअथाह समु/gध0गक  सम पटलपर \nशनैः शनैः अनंत िदस \nनिह /g25णान  आिदक निह अंतक पिरचय  \nनिह जीबाक /g287यान  निह मरणक िन/g25गय  \nअकारण अिनि/g25गत  िदशामे बढल जा रहल छल  \nछोट छीन िजनगीक नाव  \nअथाह समु/gध0गक  सम पटलपर \nकतहुँसँ उिड़ आयल कोनो पीड़ा   \nसोि/g288हया गेल िजनगीक पोर पोरमे  \nहिरयरसँ भेल मोन पीयर     \nगिर गेल सीसा मोनक कोर कोरमे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nकतहुँसँ उठल बसंती बयार  \nखसल सिरताक िन/gण02छल  पटलपर  \nजोरसँ शोर भेल  \nघोर गज/gणगआनाक  संग राितसँ भोर भेल \nसूय/gणगआक  पिहलुक िकरण  \nसिरताक ठोरक जल चुि/g2अधबत  करबाक लेल \n/gण0आय/gणअआ  भ' गेल छल \nबात चलैत बटोहीक अबोधता  \n/gण0धवीकार  निह क' सकल एहन /g2ग2ेम  पिरणयक/g2धण \n/gण8अोधाि/g272नसँ भरल मुखसँ दुव/gणग5साक  /g257ाप  िनकलल \nजा सिरते सूय/gणगआक  तापसँ भिर िजनगी जरैत रहब' \nआशा िन/g28धय  िदन रहत \nसूय/gणगआक  पिहल िकरणक संग  \nढिह जाएत तोहर /gण0धव/g2अगक  महल  \nआ ओिह िदनसँ जिड़ रहल अिछ  \nसिरताक अतृ/g2अ0त  मोन    \nिदवाकरक पिव/g255  /g2ग2ेम  पिरणयक/g2धण लेल  \n/g252िणक  दैिहक /g2ग2णयक/g2धण लेल \nजरैत छल जरैत अिछ जरैत रहत सनातन \nसिरताक /g2ग2ेमम/g2धण डूबल हृदय \nिजनगी जे सुतल चल िचड़ श/gणगधितमे \nबिन गेल क/g2अ8लोल  कोलाहलक रंगभूिम  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nकल कल िननाद सिरताक श/gणगधत  /gण0धवर   \nतूफानी तरंगमे हेरा गेल  \nपािनक तीव/gणग2 िहलकोरमे \nडगमगा  गेल  \nजीवनक छोट छीन नाव \nिचर श/gणगधित  पसरल छल   \nमनस पटलपर  \nजािहमे कोनो कथा किवता िक/g2अधबा /gण0आयथा  \nनिह छल   \nभिर गेल अिछ क/g2गधणा दया सपनासँ  \n17 \nसंक/g2अ8प   \nसंकि/g2अ8पत  छी  \nिजनगीक बाटपर चलबाक लेल  \nबुझल अिछ आगा खािध हेतैक  \nअिछ बुझले निह हम तडिप सकब  \nमोनक /g27गवालाक  श/gणगधित  लेल  \nबिढ़ रहल छी अ/g2अ0/gण0धय/gणगणत  भेल \nकएक बेर लागल ठेस मुदा  \nनिह संतु/gधआग  भेल हमर /g252ुधा \nउठल बेदनाक तृि/g2अ0त  लेल \nबिढ़ रहल छी अ/g2अ0/gण0धय/gणगणत  भेल  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nजगह निह छै चुि/gण2गयॲ ससरबाक   \nतैयो चाहैत छी घोिसया रही  \n/g2ग2गित  केर आसमे /gधआ0िमत  हम  \nबिढ़ रहल छी अ/g2अ0/gण0धय/gणगणत  भेल \nई आिग एहन अिछ बढ़बाक \nसुख श/gणगधितक/g2धण जे जरा देलक  \nगाम-घर, सर-संब/g288धी सब छोिड़  \nबिढ़ रहल छी अ/g2अ0/gण0धय/gणगणत  भेल \nिजनगीक छै नइ ओर छोर  \nसब रातुक बाद होइछ भोर  \nरातुक ितिमरमे डूबल हम  \nबिढ़ रहल छी अ/g2अ0/gण0धय/gणगणत  भेल \nकी चाही ओ कोना भेटत  \nई तँ किहयो सोचलहुँ निह  \nअ/g2अ0पन  /g2ग2णक/g2धण अिप/gणगआत  हम  \nबिढ़ रहल छी अप/gण0धय/gणगधत  भेल  \n \n18 \nिव/g258ास  \n \nमहान वएह जे अपन जीवनसँ\n                                                                                                                             \nदसक उपकार करैत अिछ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nओज/gण0धवी वाणीसँ मुद/gणग5मे  \nशि/g270त  संचार करैत अिछ \nअपना लेल तँ सब करैया \nओरदा रहैत के मरैया \nदुःख िकयो अपनाइए क' \nककरो उ/gण20ार  करैत अिछ \nपरम स/g28धय  जे िलखल िवधाता \nसैह टा होयत  \nकतबो पीटब कपार  \nिविधक िवधान निह बदलत \nतैँ िक मानव कत/gणगआ/gण0आय  छोिड़ \nभा/g272य  लेल दौरय \nअपन कम/gणगआक  फल तँ \nसब िकयो अपने भोगय \nमि/g288दर  आ मसिजद के तँ \nलागल अिछ अंबार एतय   \n \nभ/g270त  लोकक तँ देखू \nलागल अिछ बाज़ार एतय \n                                                                               \nनिह बुझाइत भगवान केर वास हेतैि/g288ह    \nपुजािरयो के रिह गेल िव/g258ास  हेतैि/g288ह  \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \n19 \n  जनतं/g255  ? \n \nपौधसँ गाछ भेल  \nगाछसँ जारिन   \nझरकल पजरल \nआब धुधुँआ रहल अिछ | \n \n20 \n \nजीवन - सार \n \nपिहले डेगपर /gधआ0मर  गुंजन             \nयौवनक अंितम छोर तक \nखुशीसँ भरल जीवन \nछौडैत यौवनक संग \n                                                                                                \nमधुप करिथ दूर िवचरण \nइएह जीवन गाथा \nइएह जीवन दश/gणगआन  \nओ सोच' लागल \nस/g2अधपूण/gणगआ जीवनक सार की \nयौवन जकर बीत गेल  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nओकरा लेल संसार की \nकोन िबिधये यौवन \nकतेक िदन संग देत \nसंग जँ छोड़बे करत \nतखन एकर िसंगार की ? \n/g2ग2कृितक  िनयम \nएतेक /gण8अूर  िकएक छैक \nस/gणगणझसँ भोर \nएतेक दूर िकएक छैक \nएिह संसारसँ भेटत िकछ निह \nतखन एतेक मोह िकएक \n/g252िणक  सुखक लेल \nलोक एतेक /gण0आयिथत  िकएक छैक \n                                                                                      \nसंसार के रचिनहार की \nएिह बातसँ अनिभ/g25ण  छिथ \nनिह कथमिप निह \nइएह तँ जीवन क सार िथक \nजतिह /g2ग2गित  /g2गधिक  जाय                                                   \n                        \nओतिह जीवनक संहार िथक \n21 \n \nज/g2ण5रत  बढैत गेल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \n \nअह/gणगण  िलखैत रहलहुँ     \nपाथरपर फुल उगेबाक िख/gण0धसा       \nहम गहुँमक पटौनी हेतु  \nपािन लेल लड़ैत रहलहुँ    \nखेत-खिरहान तँ िसमटैत गेल  \nआ अ/gण82क  ज/g2ग5रत  बढैत गेल \n \n22 \nमँझधार िथक \n \nसुख दुख तँ  \nिजनगी क शृंगार िथक  \nिजनगी जँ िकछ  \nतँ मँझधार िथक \nिकएक हम बैिस जाय  \nिकछ बेसी बुिझ क'  \nिजनगी बुझबाक निह  \nअनबुझ र/g2अआतार  िथक  \nकतेक कोस कतेक मील  \nतकर ककरा कोन ठेकान \nकी भेटल की छुटल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \nकतेक राखब एकर /g287यान    \nचानीक थारीमे परसल   \nमहुअक खीर जँ   \nतँ जेठक रौदमे जड़ैत  \nखेत पथार िथक \n \n23 \nछ/gंणंह  जक/gंणं  \n \nअ/g288हार  घरमे  \nछ/gणगणह  जक/gणगण   \nहेरा गेल छी  \nअपने घर मे  \nहम अपने  \nिबला गेल छी  \nग/gणगणव  टोल पोखिर  \nनिह जािन  \nकिहया छुटल  \nनॴदमे एखनो \nबड़बड़ा गेल छी \n \n24  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \n/gथ10/gथ1णाचार  \n \nितरंगा जे /g2ग2तीक   \n/gण0धवाधीनताक  \nओकर हिरयर आ  \nकेसिरया रंग तँ  \nओिहना गाढ़ अिछ  \nमुदा उ/g27गजर  रंगक आगू  \nजेना िकयो ठाढ़ अिछ  \nकनी गौर किरयो  \nवएह /gधआ0/gधआगाचार  अिछ \n \n  25 \nमोनक तृ/gं0ंणा \n \nलगातार चािर िदन सँ \nबरसैत पािन  \nअक/g27धछ  भ' गेल अिछ मोन  \nओना बािरसक मनभावन द़ृ/gण02य    \nब/gण8गड  नीक लगइत छैक  \nमुदा कखन  \nजखन पेटक भूखसँ मोन /gण0आयिथत  निह हो   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nजखन कोनो घावसँ देह पीिड़त निह हो  \nजखन नव त/g2गधणी संग यौवन उमड़ल हो  \nमोनमे उ/g2अ8लास  , जेब भरल हो    \nमुदा एखन अिह अकालबेलामे \nजतय नून रोटी जुटेबाक सम/gण0धयामे   \n/g2ग2ितभाक  एक-एक काठी  \nजड़ब' पडैत छैक \nजतय रोज बापक बीमारी  \nमायक फाटल साडी  \nबिहन-बेटीक बढैत उ/gधआआ   \nचा/g2गध  कात सँ घेरने रहैत हो  \nकोना लीिख सकैत छी  \nअपन /g2ग2ेयसी प/g27अीक   \nहृदय सागरक अथाह /g2ग2ेम  वण/gणगआन   \nजीवन-आनंदक सू/gण50म  पिव/g255  दश/gणगआन    \nजतय फूल बनबासँ पिहने  \nझहिर जाइत अिछ  \nकोमल-कोमल कोढ़ॴ \nवॄ/g252  बनबासँ पिहने \nसुखा जाइत अिछ /g2ग2ेमक  गाछ   \nकोना  िलिख  सकैत छी  \nशृंगारक किवता, /g2ग2ेमक  गीत   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \nओना जाड़क उ/g288मु/g270त  राित  \nब/gण8गड  ि/g2ग2यगर   \nदेहक पोर-पोरमे जागृत करैत अिछ  \nकामवासनाक आिग  \nजगा दैत अिछ  \nअंतम/gणगआनमे नुकायल  \nमनल/g272गु दै/g28धयक/g2धण  \nमुदा भावनाक लहिर तोिड़ दैत अिछ  \nयथाथ/gणगआक  /gण8अूर  बोध  \nक/gणगणपी कलम हाथसँ छुिट जाइत अिछ  \n/gण8अोधि/g272न  /gण0धवर  /g27गवालासँ  \nमोन मिलन भ' जाइत अिछ   \nगृह/gण0धथी क म/gणगणदे बडी कालसँ  \nओ िकछ कहैत रहैत \nहम चुप- चाप घरसँ बहरा जाइत छी \nकोनो जोगार, कोनो /gण0आयव/gण0धथामे  \nभीजल तीतल अव/gण0धथामे    \nअपूण/gणगआ किवता अपूण/gण7आ रिह जाइत अिछ  \nमोनक तृ/gण0णणा /g2अ0यासल , हारल, थाकल, िनराश  \nमोनिहमे दिब जाइत अिछ \n \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \n   26 \nस/g25थाक  /gं0थवाद   \n \nिटकट तँ भेिट गेल  \n/g2ग2/gणआआ  आब एतबे  \nलोकि/g2ग2यता कोना भेटत  ? \nसमय ब/gण8गड  कम  \nरातो राित  \n/g2ग2िसि/gण20  कोना भेटत ?  \nिबना /gण0धटंट   \nिबना पि/g2अ2लिसटीक/g2धण \nकोना भेटत  \nस/g25धाक  /gण0धवाद   \nिबना नव नव आवरणक/g2धण \nकोना भेटत िजंदाबाद   \nफेर वएह पुरनका खेल  \nतू चोर तू /gधआ0/gधआग    \nतू अराजक तू बैमान  \nतू आतंकी तू स/gणगध/g2ग2दाियक   \nतू पागल तू नपुंसक  \nपरो/g252सँ बजैत सुनैत  \nआब खु/g2अ8लमखु/g2अ8ला     िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \nएक दोसरापर ढेला फेकैत   \nनेप/g285यमे झ/gणगणकबाक  ज/g2गधरत  \nबुझायल कह/gणगण  किहयो \nराजनीित िक राजनेता  \nजानबाकक फुस/gणगआत   \nभेल कह/gणगण  किहयो   \nएिह कादो कोयलासँ \nस/g2अणय  लोक बिचते रहल \nिज/g2अधमेदार  बिन देश लेल \nसब क/gधआग  उठिबते रहल   \nमुदा एिह बेर   \nआमसँ खास धिरमे  \nभरल अिछ उ/g288माद   \nनपुंसक लोकतं/g255क  /g2ग2दश/gणगआनमे  \nछ/gण2ण  मद/gणग5नगीक  पाट/gणग8वाद   \n \n \n \n \n \nअतृ/g2उ0त  /g2उ0यास  \nिचड़ श/gणगधित पसर ल छल  \nमानस पटल पर   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n44 \n \nजािह म/gण70 निह छल  \nकोनो कथा किवता िक/g2अधबा /gण0आयथा  \n जेना कोनो श/gणगधत सिरता  \nनिह कोनो तूफान क तरंग छल  \nनिह धारा क गित \nनिह उ/g2अ8लास , निह हष/gणगआ  \nनिह िचंता,निह िव/gण0धमय  \nिजनिग चलल जा रहल छल \nनाव बढल जा रहल छल \nअथाह समु/gध0ग क सम पटल पर  \nशनैः शनैः अनंत िदस \nनिह /g25णान आिदक निह अंतक पिरचय  \nनिह  जीबाक /g287यान निह मरणक िन/g25गय  \nअकारण अिनि/g25गत िदशा म/gण70 बढल जा रहल छल  \nछोट िछन िजनिगक नाव  \nअथाह समु/gध0ग क सम पटल पर  \nकतहु स उिड़ आयल कोनो पीड़ा   \nसोि/g288हया गेल िजनिग क पोर पोर म/gण70  \nहिरयर स भेल मोन पीयर     \nगिर गेल सीसा मोन  के कोर कोर म/gण70 \nकतहु स उठल वसंती बयार  \nखसल सिरताक िन/gण02छल पटल पर   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n45 \n \nजोर स शोर भेल  \nघोर गज/gणगआना क संग राित स भोर भेल  \n सूय/gणगआक पिहलुक िकरण  \nसिरता के ठोर  के जल चुि/g2अधबत करबाक लेल  \n/gण0आय/gणअआ भ गेल छल . \nबात चलैत बटोही क अबोधता  \n/gण0धवीकार निह क सकल एहन /g2ग2ेम पिरणय के \n/gण8अोधाि/g272न स भरल मुख स दुव/gणग5सा क /g257ाप िनकलल  \nजा सिरते सूय/gणगआक ताप स भिर िजंनगी जरैत रहब ' \nआशा िन/g28धय िदन रहत ' \nसूय/gणगआक पिहल िकरणक संग  \nढिह जेत' तोहर /gण0धव/g2अगक महल  \nआ ओिह िदन स जिड़ रहल अिछ  \nसिरताक अतृ/g2अ0त मोन    \nिदवाकर क पिव/g255 /g2ग2ेम पिरणय के लेल  \n/g252िणक दैिहक /g2ग2णय के लेल  \nजरैत छल जरैत अिछ  जरैत रहत सनातन \nसिरताक /g2ग2ेम म/gण70 डूबल हृदय . \nिजनिग जे सुतल चल िचड श/gणगधित म/gण70 \nबिन गेल क/g2अ8लोल कोलाहल क रंगभूिम  \nकल कल िननाद सिरता क श/gणगधत /gण0धवर  \nतूफानी तरंग म/gण70 हेरा गेल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n46 \n \nपािन क तीव/gणग2  िहलकोर म/gण70 \nडगमगा  गेल  \nजीवन क छोट िछन नाव \nिचड़ श/gणगधित पसरल चल   \nमनस पटल पर  \nजािह म/gण70 कोनो कथा किवता िक/g2अधबा /gण0आयथा  \nनिहं छल   \nभिर गेल अिछ क/g2गधणा दया सपना स . \n  नीलमाधव चौधरी \n    \nअपने अपन हंता  \nसहजता सँ निह \nिकएक \nिकछुओ मोन \n/gण0धवीकार करैत अिछ  \nिकएक बुझाइये \nसबके संग \nसब, बस  \nअह/gंणं नहॴ /g2णथिक  सकब   \n निह जनैत  छी  अपन अिधकार  \nनिह  म/gणगधगेत छी  हम  अह/gणगण  स /g288याय   \nबस एतबै  /g2ग2ाथ/gणगआना अिछ  \nहमर  दोष  बतौने  जाऊ  \nिजनगी ब/gण8गड  छोट होइत छैक  \nसेहो निह िन/g25गय  \nकखन मौत आ/g28धमसात  क लेत  \nिकछ बुझल निह िकछ देखल  निह \nओना त जीबाक इ/g27धछा  \nतिहये मिर गेल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n47 \n \nजिहया अ/gण0धवीकरलक  अह/gणगणक  हृदय  \nहमर /g2ग2ेमातुर  मोन के  \nमुदा उ/g2अधमीद अिछ अह/gणगण  लौट आयब  \nसमय निह अिछ  \nिकछ छन /g2गधिक  क  \nपाछु  मुिडक देखबाक \nअह/gणगण  /gण0आय/gण0धत  छी  \nहमरा संग िजनगी बेकार  \nनिह  कर चाहैत छी  \nहम बुझैत छी  \n निह बुझैत अिछ  \nिजनगीक िपपासा  \nलोक दुिनय/gणगध समाज  \nहमर अह/gणगण  क िववशता \nअह/gणगण   निह /g2गधिक  सकब  \nमुजरा के तान पर  \nवे/gण02या क गान पर  \nशराब क दुकान पर  \nअह/gणगण  लौट आयब  \nिमिथला क आन पर  \nएिह टूटल मचान पर  \nढलान लैत दलान पर  \nगमक सीमान पर।   \n \n \nआँचर तर सहेज \nमुंडे मुंडे मितर िभ/gण82ा  \nिदन राित आफत भेल दूना  \nआब आफते के  \nभा/g272य मािन बैसल छी  \nकोरो तक जािड क   \nखएबा म/gण70 निह संकोच   \nहाल सुधरत से \nिन/g25गय जािन  बैसल छी  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n48 \n \nिबहार क नाम पर   \nिमिथला क ब/gण20 भेल   \nमैिथल सब नेता भेला \nलोक करब/gण20 भेल   \nस/gण70/gणअअल म/gण70 लिलत बाबु क  \nछिव छल महान   \nछलल गेला अपने स   \nिविध के छल िवधान   \nमु/g27आय म/g288/g255ी िम/g257ाजी  \nमैिथल स भरल िबधान सभा  \nमधुबनी दरभंगा छुिट गेल   \nिबसिर गेल लोक सौराठ सभा  \nतकर बाद क त फेर पूछु नै  \nकेहेन ने केहेन क/gणगधड भेल  \nिबकाय लागल पटना /gण0धटेशन  \n/g258ेतिनशा उफ/gणगआ ब/gणगणबी ह/g28धयाक/gणगधड भेल  \nलिलत बाबु क छोिड   \nनिह िकयो देिलइन िमिथला पर /g287यान   \nभोट लेल बस िमिथला /g2ग2ेम  \nपाग पहिर शु/g2ग5 करिथ अिभयान   \nिमिथला के अिछ मैिथले िबसरल   \nनिह आन के िमिथला स परहेज   \nबेटे /g28धयागिथ बूढ माय के  \nजे रखलिन आँचर तर सहेज | \nनीलमाधव चौधरी  \n04 12 16 \n \nआजुक िदनचय/gंण5  \nआय िलखूँ त िलखूँ िक मोन अिछ उदास \nभोर स स/gणगणझ धिर र/gध2ग अिछ उपास  \nभोरे भोर वो क/gध2गि/g288ह मुिनय/gणगण परल अिछ बीमार  \nदेखेबैय नै डॉ/g270टर सँ करबैय नै कोनो उपचार   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n49 \n \nमनोहर के सेहो दे/g2अ8कि/g288ह  /gण0धकूल स िनकािल  \nपोिथ निह छैि/g288ह , जेहो छलि/g288ह सेहो लेला फािर  \nिधया –पुता के निह अिछ अह/gणगधके कोनो परवाह  \nमुदा भिर िदन म/gण70 िपयब दस बेरक चाह  \nअह/gणगधक संग मुि/gण02कल अिछ आब हमर िनव/gणग5ह  \nस/g2अधहा/g2गध अ/g2अ0पन घर /gण25ार व/g2गध क िदयो सु/gणआअाह  \nकहािलयाि/g288ह हूनका जे एतेक जुिन तमसाऊ अह/gणगध \nभगवान पर भरोस क भोजन-भात बनाऊ अह/gणगध \nडॉ/g270टर साहब के बजौने अबैत िछ हम  \nतावत चू/gणणधा पर एक बेर चाय चढाऊँ अह/gणगध \nकहलि/g288ह ओ ,हमरा संग जुिन क/g2ग5ँ बकवास  \nबुझलहु चल/gणणधु खेलेयबा लेल ताश  \nब/gणआअ धम/gणगआ केने छलहु, जे भेटल अहाक संग \nहे भगवान उठा िलअ पुिर गेल िजनिग सब आस् \nहम कहिलयि/g288ह यथाथ/gणगआ मुदा  \nबुझलयि/g288ह ओ /gण0आयं/g272य एकरा \nडेहरी पर ठािड भ' कर लगली झगड़ा  \nहाल हमर देिख िम/g255 सभ मु/gण0धकाइत छल  \nिक/g250ने बुझाइत छल  \nि/gण0धथित अ/g2अ0पन कहब ककरा \nस/g25धे हमरा सन् लोकक   \nई केहेन मजबूरी छैक \nएक टा पाय निह   \nहजार टा ज/g2ग5री छैक . \nआ/g28थमा क हनन  \nबसात पूव/gणग5 बहय   \nिक पछबा बहय \nई /g2ग5िक /g2गधिक चलय िक   \nिनरंतर चलय  \nघर हमर अह/gणगण  तक \n                                                                                                                             \nपहँचैत कह/gणगण  अिछ  \nरोिक लैत अिछ  \nबाटे म/gण70                             \n                                                                                                                            िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n50 \n \nबड़का बड़का महल  \nजािह मे  \nइमहर सँ उमहर  \nघुमरैत रहैत अिछ   \nकहूँ करब की   \nल क ई भोर  \nजे रातुक अ/g288हार सँ  \nअिछ बेिस कठोर \nनिह गाएल जाइत /g2ग2ाती  \nलागल अिछ द/gणगणती  \nबोक बताह बनल  \nबस टूक टूक तकैत िछ  \nहँिस िलअय बाऊँ  \nआई देख हमर ि/gण0धथित   \nहम अह/gणगणक भिव/gण0णय देख   \nकािनयो निह पबैत िछ । \n \nयो उिठ कँ ठाढ होउँ  \nदेिखयो केहेन इजोत छै  \nआिब रहल अिछ  \nकेकटा सु/g2गधज चान अकास   \nइ आओत अपने आँगन  \nअपने िमिथला मे \nदेखब िलखत नव इितहास  \nनव िनम/gणग5ण क /g2ग5प रेखा  \nअिछ बिन रहल सबहक \n                                                                                                                   \nमोन मे  \nजे एखन तक बनैत छल                                                                      \nबाध बन कोनो  \nकोन म/gण70  \nपरदेशी क दंश  \nकतेक िदन सहन करत \nपेट के /g27गवाला क श/gणगणित लेल  \nकतेक िदन   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n51 \n \nआ/g28धमा क हनन करत ।  \nनीलमाधव चौधरी  \n28 06 16 \nकी ई आधुिनकता अिछ ? \nपेट के दुख देब देह के सुख देब  \nदेह के दुख देब पेट के सुख देब   \nब/g27धचे मे इ बात ओकरा  \nमाय कंठ/gण0धथ करा देने रहइ  \nबहुत िदन तक ई बात  \nतक/gणगआसंगत सेहो बुझेलैय  \nमुदा शी/gणअ2े /gधआ0म टूिट गेलै  \nिकछ  िदन स' वो देिख  रहल छल  \nजतैक बेसी देह के दुख दैत अिछ  \nपेटो  ततबिह दुख दैत छैक  \nजे देह के दुःख देतैय  \nओकरा एतैक पैघ पेट कोना हेतैक ? \nत' की हम सभ आधुिनक  \nभ' रहल छॴ ?   \nकी ईएह आधुिनकता अिछ ? \nआर कतैक दूर \nभ' सकैत अिछ \nबाहर क हवा िकछ  \nदूिषत होमय  \nिकछ लोक अ/g2अ0/g2अग  \n/gण0धवाथ/gणगआ लेल /gण0आयिथत होमय   \nमुदा िबन /g2ग2यासे की  \nिकछुओ भेटत  \nजे अिछ िक सेहो  \nब/gणगणचल रहत   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n52 \n \nऐना जे िखड़की िकबाड  \nबंद केने रहब   \nहवा आ रोशनी पर  \nपैब/g288द लगेने रहब  \nकहूँ कतैक िदन  \nहम सब सही सकैत िछ  \nआर कतैक दूर तक  \nरही सकैत िछ ?   \nइ/gं12ीस फरवरी : मातृभाषा िदवस \nकोना हेतै एक रंग  \nभोर आ स/gणगणझ क िकरण  \nिन/gण82 तोिड दुिनय/gणगण  \nलागल जकर /g2ग2ती/g252ा मे  \nकी होइत छय मातृ/g28धव के  \nसपूत जखन छोिड जाइत छय  \nआन ककरो र/g252ा मे  \nअ/g257ुपूण/gणगआ भ जाइछ लोचन  \nहोइछ आहत अंतम/gणगआन  \nमम/gणगआ मुदा जागल रहैत छय  \nमौन उ/g2अधहरे ट/gणगधगल रहैत छय  \nकहैत छिथ राहुल देव  \nमातृभाषा, भाषा के जीवंतता  \n/g2ग2दान करैत अिछ  \nकोनो मातृभाषा के  \nकतेक /g2ग2ितशत लोक बजैत अिछ   \nबजबे टा निह, िलखैत-पढैत अिछ  \nआधुिनक िक /g2ग2गित क  \nमातृभाषा म/gण70 कतेक समावेश अिछ  \nभाषा के बचेबा के अिछ  \nत एकर /g287यान कर ' पडत   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n53 \n \nतीन सौ भाषा लु/g2अ0त भ चुकल अिछ  \nनौ सौ /gण25ािर पर   \nजखन डा. रमेश च/g288/gध0ग मेहता कहैत छिथ  \nदू श/g2अ2द इंि/g272लश बािज दीयॲ  \nइज़्ज़त म/gण70 इजोिरया आिब जाइत छय  \nमोन पिड जाइत अिछ  \nकान दूनू ऐंठ ली  \nजावत ई मानिसकता रहत  \nमातृभाषा के बचनाय किठन अिछ  \nमुदा हम सब िववश िछ  \nसामािजकता पर आिथ/gणगआक आघात  \nतेहेन ब/gणअगघात सािवत भेल जे  \nभाषा आ सं/gण0धकृित  \nहम सब  \nअपने न/gधआग - /gधआ0/gधआग क रहल अिछ | \nनीलमाधव चौधरी  \n21 02 17   \n \n ई उपराग के सुनत ? \nहम सब कतैक अभागल छी ? \nअि/g288तम  दश/gणगआन तक निह क सकलहुँ \nओिह दादी के जे निह जािन \nकतैक राित िबना नॴद बीता देने होयतीह  \nएतबिह लेल िक हमर नॴद म/gण70 िब/g2ग8 नही होमय  \nई दद/gणगआ हमरे निह  \nआजुक सभ पोता -पोती क दद/gणगआ  अिछ  \nमुदा कैल की जाय  \nदादी रहैत छैथ कोनो क/gण0धबा कोनो ग/gणगणव म/gण70  \nकोनो अपन - कोनो आनक छ/gणगधव  म/gण70  \nपोता-पोती एडीलेड,िब/gण0धबेन ,वॉिशंगटन,ि/gण0धव/gण8धज़रल/gण7णड  \nब/gण8गड मुि/gण02कल घुिर आयब अ/g2अ0पन ल/gण7णड  \nकैक टा काज जे छैि/g288ह ब/gण8गड ज/g2गधरी  \nनिह करता त’ जयतैि/g288ह इ नौकरी  \nकेहेन ई मंदा के युग छै से सभ बुझले छि/g288ह    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n54 \n \nपुनः कह/gणगण आिब होयति/g288ह ,सभ सुझले छि/g288ह  \nबउआ आ बॉबी के पढ़ाई साफ़ भ जयति/g288ह  \nिश/g252क के बात िक िब/gण2धािथ/gणगआयो बोिकयति/g288ह  \nएक त' ओनािहये एतय िन/gण0अ बुझल जाइत छिथ  \nजे अबैत रहैत छैि/g288ह सेहो कह ' म/gण70 धकाइत छिथ  \nपता निह किहया धिर ई धाक छुटति/g288ह   \nकाश ई कारी चमड़ी िहनको उ/g27गजर होइति/g288ह  \nदादी के लेल कोना िधया पुता क जीवन बरबाद करी \nबीतल काि/gणणध लेल आब ' बला काि/gणणध कोना खराब करी  \nमुदा एकटा संशय जीव' निह दैत छि/g288ह  \nदादी ओहो बनितह से सोिच डर होइत छि/g288ह   \nदादी के त सब अपने छलि/g288ह देश म/gण70  \nह/g2अधमर िक होयत निह जािन एिह िवदेश म/gण70 | \n \n \n \nउिचते /gं01यवहार क/g2ण5ँ \nझडकल मुँह निह झ/gणगणपल नीक  \nआबहूँ ओकरा उघार क/g2ग5ँ  \nएक सँ एक डा/g270टर बैद  \nएक सँ एक दवाई चलल अिछ  \nबोक बहीर बाजैत ,सुनैत अिछ  \nन/gणगणगर लू/gणणध आसमान उडैत अिछ  \nकी निह आब संभव  \nबस उिचत /gण0आयवहार क/g2ग5ँ  \nजँ कतहूँ ग़लत देखैत सुनैत छी  \nआबहूँ ओकर /g2ग2ितकार क/g2ग5ँ   \nिबना आचरण निह संभव   \nख/g28धम होयत आतंक , /gधआ0/gधआगाचार  \nई /g2ग2गित - स/g2अधपि/g25ध , आ/g28धमघाती \nिबना उिचत िश/g252ा सं/gण0धकार  \nबीतल बात िबस/g2ग5ँ  \nलाऊँ मोन म/g2धण नव नवीन िवचार  \nजग के समेिटयो ने   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n55 \n \nिदयो एकरा पूण/gणगआ िव/gण0धतार  \nिव/g258 के िवकास के \nफेर के रोिक सकत  \nछइ ककर मजाल जे  \nफेर िकयो टोिक सकत \nमोन के ि/gण0धथर क/g2ग5ँ  \nआ/g28धमा के स/g28धकार क/g2ग5ँ  \nझडकल मुँह निह झ/gणगण पल नीक  \nआबहूँ ओकरा उघार क/g2ग5ँ  \nनीलमाधव चौधरी \n7 12 15 \n \nएखन तक त अिछ   \nइ दवाई अिछ   \nिक गरल   \nइ त समय बताएत   \nमुदा इ िनि/g25गत जे  \nिदन बीतल \nनिह लौिट पाएत   \nएखन तक त छी  \nलाइन म/gण70 लागल  \nडर अिछ जे  \nलाईन निह िबगिड जाय   \nएखन तक त अिछ   \nभूख /g2अ0यास जागल   \nडर अिछ जे  \nभूख /g2अ0यासे निह मिर जाय   \nनीलमाधव चौधरी  \n20 11 16 \nएतबे अनुसंधान चाही \nछुिब क देिखयो  \nई पाथर,पाथरे रहत   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n56 \n \nिवरह, दुख, िचंता िक \nसुख शाि/g288त सेहंता क  \nआखर निह भ सकत  \nआब निह कोनो अिह/g2अ8या  \nराम अह/gणगणक /g2ग2ती/g252ा म/gण70 \nआब निह कोनो सीता  \nक /g2ग5िच वनवास िक  \nअि/g272न परी/g252ा म/gण70  \nआब निह एिह दुिनय/gणगण के \nउिचत-अनुिचत क /g25णान चाही  \nकोनो /g2ग2य/g27अे पैसा झहरैय  \nबस एतबे अनुसंधान चाही | \nनीलमाधव चौधरी  \n22 11 15  \nओकर जीवन  \nराित अ/g288हार अिछ  \nमाया क संचार स'  \nसव/gणगआ/g255 ई /g2ग2चार अिछ  \nलोकलाज स' वंिचत  \nहमर ई /gण0आयापार अिछ  \nलोक जे कहय  \nहमर जीबाक आधार अिछ  \nनइ चाहैत करैत िछ \nिन/g28धय पाप  \nअिछ जीवन हमर  \nबनल अिभशाप \nनिह जािन ककर ई  \nपडल /g257ाप  \nयैह जीवन अिछ  \nयैह दुख:संताप \n  \nककर दोष?  \nअ/g288हिरया राितक एिह शू/g288य बेला म/gण70   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n57 \n \nकिहयो ज/g288म लेने छलाह  \nकारी कृपा िनदान कृ/gण0णण  \nप/gणगणछा देखैत छी \nबस हमर पदिच/gध2अ के /gण0धवर  \nकतैक आगु आिब गेल छी \nिक लौटब संभव ?  \nआगु अथाह दुग/gणगआम बाट  \nहमारा एकसरे पार कर' पड़त \nएिह गहीर सागर के | \nएकटा आमक ग/gणगणछ पर नजर जाईत अिछ  \nआह केहेन मधुगंध बरसा रहल छल \nपल-िछन लेल मोन भाविव/gध27ल भ ' गेल  \nपर/g288तु हवा क ' तीव/gणग2 झॲखा स ' खिस पडल  \nबहुत रास आ/gधआआ म/g27गजर  \nआह वएह खसल म/g27गजर त नही हम  \nस/g25धे कते /gण8अूर अिछ /g2ग2कृित  \nना ना नािह  नािह ? \nककर दोष?  \nओकर वा/g2अ8यपन के की ई हवा क ' झॲखा के  \nनही सोिच पबैत छी हम  \nहमर दोष की युगक' /g2ग2वाह के ?  \nकते कम अिछ  \n/gधआ0म मे अिछ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n58 \n \nिजनगी  \nिक िजनिगये  \n/gधआ0म अिछ  \nसब तिर  \nपसरल अिछ \nअनथ/gणगआ केर   \nठहाका क गुंज  \nदेख िलअय \nसबहक आंिख  \nमुदा नम अिछ  \nकतेक िदन  \nबीत गेल  \nएक छनक  \nमु/gण0धकी लेल  \nहंसी के लेल   \nठीके ई िजनगी   \nकते कम अिछ  \nनीलमाधव चौधरी  \n30 07 16 \nकह/gंणं वो मनु/g270ख  \nिकछुए दूर तक  \nजेहेन चाहैत अिछ    \nतेहन बाट चुनैत अिछ  \nमुदा िकछुए दूर तक \nफेर कह/gणगण  \nबाट िक िजनगी  \nअ/g2अ0पन रहैत अिछ   \nसोन बेिच  \nमािट खयबा लेल  \nहोइछ िववश  \nफेर कह/gणगण वो मनु/g270ख  \nकहूँ मनु/g270ख रहैत अिछ  \nनीलमाधव चौधरी  \n22 12 16   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n59 \n \nकहैत त छलइए ई िव/g258 अ/g2उ0पन  \nआिखर ई हाल िकएक   \nिपछला िकछ समय म/g2धण  \nजिहना घृिणत लोक क  \nसं/g27आया बढल अिछ  \nतिहना िनक लोक  \nधन /g2ग2ित/gधआ7ा क लोभ म/gण70 \nखराब बनबा लेल बेचैन   \nभेल छिथ       \nढीठपन तँ देिखयोन  \nजे सब के बुझल बात   \nपिरणाम कोनो हाले िनक निह    \nसेहो िवकास क नाम पर  \nनीक भ जाइत अिछ  \nजाती धम/gणगआ क बात छोडू  \nसब घर ब/gणगधटल अिछ  \nमि/g288दर - मि/gण0धजद त  \nचमिक दमिक रहल  \nगीता-कुरान न/gणगणथल अिछ   \nभूकंप /g255ासदी स पार पेबाक  \nकोिशश म/gण70 नेपाल   \nओह, तािह पर आब ई बबाल   \nमोन भेल उ/gण25ेिलत अिछ  \nएहेन /g25णान , एहेन /g2ग2गित  \nकहूँ कत के रिह गेलहूँ  \nकहैत त छलइए ई िव/g258 अ/g2अ0पन  \nघर क त निह अ/g2अ0पन रिह सकलहूँ ? \nनीलमाधव चौधरी \n1 10 15 \nकाजर भरल नयन के देखूँ \nिक देखूँ पूिण/gणगआमाक च/g288दा  \nदेखब पीठ पाछु िकयो करय ने िन/g288दा  \nकारण ऐखन देशक गड़ा म/gण70 लागल छैक   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n60 \n \nफ/gणगणसी के फ/g288दा  \nझंडा फहराबैत देश क राजनेता \nरा/gण0ण/gणअअ - गान गबैत भुखल /g2अ0यासल जनता \nबुझैत नही पुरल /gण0धवतं/g255ता क सेहंता  \nनेताजी क संग त' देबहे  पड़त \nदेश समाजक त'  \nवएह छिथ भा/g272य िनयंता \nितरंगा जे /g2ग2तीक् अिछ /gण0धवाधीनता के \nओकर हिरयर आ केसिरया रंग त'  \nओिहना गाढ़ अिछ  \nमुदा उ/g27गजर रंगक आगु  \nजेना िकयो ठाड अिछ  \nस/g25धे गौर किरयो वएह /gधआ0/gधआगाचार अिछ  \nजतैक दबबैत छी \nततबे बढल जाइया  \nमौन म/gण70 उठैत अिछ िवचार  \nदेशक लेल करी िकछ काज /gण0धवीकार  \nमुदा धरमक सेवक छी \nक/g2ग5ँ कोना अ/g28धयाचार  \nमुदा आब  जंग म/gण70 आबय पड़त  \nसुतल धरती के जगाब' पड़त  \nदु/gधआग दानव के पराजय लेल  \nउठब' पड़त कटार  \nपाबय लेल िनज़ अिधकार  \nनीलमाधव चौधरी  \n09818757445 \nकारी कारी केश के बीच  \nई िस/gण82ुरक लाल रेख  \nबेचैन क देलक मौन के  \nसखी िक कहूँ िवधाता क लेख  \nिजनिग क सुंदर सपना   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n61 \n \nरही गेल क/g2अ8पैत क/g2अ8पना  \nअपने काज म/gण70 िनकािल   \nअपने हम मीन मेख  \nसखी की कहूँ िवधाता का लेख   \n \n \n2 \nचलूँ दीअय एक ध/gणआ2ा आर  \nएिह पार िक ओिह पार  \nचलूँ नाव उता/g2ग5 धार  \nएिह पार िक ओिह पार   \nतखन ने झुमिर खेलायब  \nढेका बा/g288हु फ/gणगणड म/gण70   \nतखन ने िह/g2अधमत जुटाएब  \nअहा बढ़ूँ त' आगु  \nसंगी सभ बहुत भेटत  \nएक पी/gण05कारी पर पूरा देश जुटत  \nमुँह नही मिलन क/g2ग5ँ  \nिपछला सभ सोिच क' \nआब ज' िकयो बाजत त'  \nखा जेब/gण70 नोिच क '  \nिमिथला क' सपूत   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n62 \n \nनइ आब /g2गधकी सकत  \nरणभेरी बाजी गेल  \nआब नही झुकी सकत \n   \nिकएक निह डर  \n \n \nिकएक निह बुझैत छॴ \nमधु/g257ावनी , पंचमी   \nिकएक निह बुझैत छॴ  \nछोिड िकछ ल/gण50मी  \nिकएक निह डर  \nबािढ , भूकंप स  \nिकएक निह डर  \nभय , आतंक स  \nिकएक निह डर  \nआक धतुर स  \nिकएक निह डर  \nदेवता िपतर स  \nिकएक त हमरा \nफुरसित निह \nिजनगी क बबाल स  \nजीिवका की चकारी  \nकी पािरवािरक जंजाल स  \nिकछ एहन सन  \nिजनिग क िहसाब-िकताब  \n/gण0आयथ/gणगआ के /gण0आय/gण0धत रहू  \nजबरद/gण0धत तनाव/gणअआ/gण0धत रहूँ \nिदन रित एक छॴ एक केने  \nमुदा िबन ककरो से नेने \nनिह कोनो  \nमहीना बीतैत अिछ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n63 \n \nछोड़ूँ की सूनब  \nबहुत लोकक िजनिग  \nिकछ एिहना बीतैत अिछ |  \nनीलमाधव चौधरी \n08 08 16  \nिकछ एिहना बीतैत अिछ \nिकएक निह बुझैत छॴ \nमधु/g257ावनी , पंचमी   \nिकएक निह बुझैत छॴ  \nछोिड िकछ ल/gण50मी  \nिकएक निह डर  \nबािढ , भूकंप स  \nिकएक निह डर  \nभय , आतंक स  \nिकएक निह डर \nआक धतुर स  \nिकएक निह डर  \nदेवता िपतर स  \nिकएक त हमरा \nफुरसित निह \nिजनगी क बबाल स  \nजीिवका की चकारी  \nकी पािरवािरक जंजाल स  \nिकछ एहन सन  \nिजनिग क िहसाब-िकताब  \n/gण0आयथ/gणगआ के /gण0आय/gण0धत रहू  \nजबरद/gण0धत तनाव/gणअआ/gण0धत रहूँ \nिदन रित एक छॴ एक केने  \nमुदा िबन ककरो से नेने \nनिह कोनो   \nमहीना बीतैत अिछ  \nछोड़ूँ की सूनब  \nबहुत लोकक िजनिग  \nिकछ एिहना बीतैत अिछ |   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n64 \n \nनीलमाधव चौधरी \n08 08 16  \n \nकी इ/g27थछा अिछ  \nकतय छी उलझल \nजागल िछ  िक \n छी अह/gणगण सुतल  \nकतय जेबाक अिछ  \nकतय जा रहल िछ  \nमोन मे की अिछ   \nकी सुना रहल िछ  \nअह/gणगण दैत छी /g25णान पोिथ के  \nजे पोिथ हम फािड चुकल छी \nसं/gण0धकार के  पाठ पढा क ' \nहमरा िकए अह/gणगण मािर रहल छी  \nहम मैिथल आब िकछ निहं बुझब  \nअ/g2अ0पन िमिथला लेल हम जुझब                                                                                                   \nब/gण8गड चुप रहलहुँ आब निहं रहब  \nब/gण8गड िदन सहलहु आब निहं सहब  \n \n   \n \nग/g2उ0प  \nअ/g288हार म/gण70 अ/g288हार क ग/g2अ0प  \nहमर अ/g288हार सँ  \nहुनकर अ/g288हार  \nबेिस घनगर  \nबेिस ि/g2ग2यगर  \nअ/g288हार मे होइत अिछ   \nनाना तरहक घटना/gण8अम  \nअ/g288हार मे होइत अिछ  \nपैघ सँ पैघ परा/gण8अम  \nएहन उदारता   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n65 \n \nएहन समानता  \nकतहूँ निह  \nकेहनो पुरान गु/g2ग5  \nकेहनो नव िश/gण0णय  \nसबहक सामने  \nएके रंग क दृ/gण02य  \nसबके एकेटा दुःख  \nकोना एिह अ/g288हार म/gण70  \nमा/g255 अपने लेल  \nअपने टा लेल \nईजोत आनल जाय  \nई/g258र सँ िक सृि/gधआग सँ  \nअपन सूर/g252ा  \nमा/g255 अपने टा सूर/g252ा  \nम/gणगणगल जाय  \nकोनो दिधिच ,कोनो कण/gणगआ  \nकोनो भी/gण0णम क अराधना म/gण70  \nलागल अिछ िव/g258  \nकोनो न कोनो साधना म/gण70  \nमुदा आब ओ दिधिच िक  \nदानवीर कण/gणगआ कह/gणगण  \nमानव धम/gणगआ म/gण70 िव/g258ास होय  \nआब से वण/gणगआ कह/gणगण ?   \nनीलमाधव चौधरी \n17 07 16  \n \n \nगाम गाम िथक \nभारत क कोनो गाम हो  \nएक िदन एिहना पहुँिच गेल रही  \nगािजयाबाद क समीप \nरावण क गाम िवशरख आ  \nराजेश पायलट क गाम वेदपुरा   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n66 \n \nक/g2अधपलेन िभिजट छल  \nसंग म/gण70 क/g2अधपनी क इंिजिनयर , \n/gध0आाइवर , गाडी \nशम/gणग5 जी जतबे कुशल िकसान  \nततबे कुशल /gण0आयापारी  \nबात फिरयने निह फिरयबय \n/g270लेम पचास के   \nप/gणगणचो मुनािसब निह  \nशम/gणग5 जी के मृदुल /gण0धवभाव ,  \nस/g28धकार /gण0धवागत देिख  \nइ त िनि/g25गत जे  \nशम/gणग5जी क नुकसान निह होइन   \nमुदा अपन /g2ग2ित/gधआ7ा  \nआ क/g2अधपनी क /g2ग2ित िन/gधआ7ा \nसेहो देखनाय ज/g2ग5री छल  \nअंतत: सब बात ठीके रहल  \nमुदा जे मूलता: आकिष/gणगआत कयलक  \nओ छल /gणअआामीण समाज  \nएखनो /gणअआामीण समाज म/gण70  \nपद/gणग5 अिछ /g2ग2ेम अिछ  \nअ/g252र बोध भने नही होय  \nमुदा बचल सं/gण0धकार अिछ  \nज िबगडल अिछ िकछुओ त  \nओ सरकारी सं/gण0धथा िक  \nसरकार अिछ  \nचािर प/gणगणच घंटा क बीच  \nजािह तरहक पिरवेश देखलहूँ  \nगाम घर सँ हजारो मील दूर \nिमिथले सन कोनो देश देखलहूँ  \nिकछ बात ज/g2गधर अजगुत जे \nइंिजिनयर िस/g288हा जी के पिस/gण82 ने  \nकुमार वार छिथ  \nएतइ न राित मे िन/gण82 ने  \nमौगी सब मुँह तँ झपने छल  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n67 \n \nमुदा छाती उघार छलैक \n/gण0आयवहार म/gण70 शालीनता  \nबोली लटठमार छलैक \nबहुत िकछ अ/g288तर होइतहुँ  \nिमिथले के कोनो गाम सन  \nलाल काकी क अँगना  \nफढुँआ काका क मचान सन  \nकएक बेर कदीमा साबुत िक \nकदीमा क फूल  \nत/g2ग5आ लेल ल गेल िछ              \n                                                                                                         \nयाद आबैत छल /gण0धकूल   \nई त छल उजडल /g2ग2देशक  \nउजडल कोनो गाम \nअपन िमिथला त /gण0धवग/gणगआ अिछ  \nओिहना ने कहाइत अिछ  \nई िमिथला धाम   \nतखन बात पिहलुका  \nआब कहूँ कोना रहत  \nगाम की शहर अपने निह  \nपेट रहैत अिछ  \nपेट क सँग कएक टा जुडल  \nघ/g2धणट रहैत अिछ  \nनीलमाधव चौधरी | \n21 08 16  \n \n \n \nिगलेबा लेपैत छी  \n \nआई जँ िमिथला  \nमैिथली क  \nई हाल अिछ  \nकमोबेिस हमरे अह/gणगणक   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n68 \n \nकमाल अिछ  \nभौितक सुखक लेल  \nछी भेल /gण0आय/gणअआ  \nआ/g288तिरक आनंद के  \nकह/gणगण कनेको  \nखयाल अिछ  \nजखन समय छल  \nभूर मुनबाके \nतखन त दुिनय/gणगण क   \nउदार बिन बैिसलहू  \nआब खाली कोठी म/gण70  \nिगलेबा लेपैत छी  \nमुि/gण27यो भिर अ/gण82 निह  \nसमय िवकराल अिछ  \nअ/g2अ0पन आन क बात की  \nलोक दुिनय/gणगण समाज की  \nिधया पुता क भिव/gण0णय क  \nिच/g288ता तँ सबके  \nमाय बाप मुदा  \nबनल सवाल अिछ   \nकाज सब /gण0धवीकाय/gणगआ अिछ   \nकहूँ कोना पेट मानत  \nमोन म/gण70 जे  \nउठल अिछ िबर/gण7ग \nकहूँ एकर के लेत जमानत  \nब/g27धचा आ बुढक की  \nजुआनी बेहाल अिछ  \nआई जँ िमिथला  \nमैिथली क  \nई हाल अिछ  \nकमोबेिस हमरे अह/gणगणक  \nकमाल अिछ  \nनीलमाधव चौधरी  \n22 11 15  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n69 \n \n \n \nघनघोर अ/g288हिरया \nजे बीित रहल  \nतािह पर तँ कोने गरे निह  \nिदन बीतल के कोना  \nबजा लैत छी \nसजल अिछ महल  \nरंग िवरंगक /g2ग2काश सँ \nच/g288/gध0गमा अचंिभत छैथ   \nमनु/g270खक /g2ग2यास सँ  \nआँिख क पद/gणग5 निह िकए  \nहटा लैत छी \nराित घनघोर अ/g288हिरया  \nलोक सजा लैत अिछ \nसुख दुख िबसिर  \nदीवाली क मजा लैत अिछ  \nदूर कत अह/gणगण अपना क  \nबझा लैत छी  \nहेत त वएह  \nजे एखन तक भेलै  \nसु/g2गधज डुबल राित भेल   \nसु/g2गधज उगलै भोर भेलै  \nराित िदन म/gण70 एना िकए   \nिमला दैत छी । \n                                                                                                                             \nनीलमाधव चौधरी                                                                                                                             \n06 11 16 \n \n \nज भेलहूँ पथ/gथ10/gथ1ण  \nसब तिर बात अिधकार के  \nकत/gणगआ/gण0आय न/gधआग िनमू/gणगआल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n70 \n \n/g288याय क आस त  \nसब करैत अिछ  \nकानून बनल अिछ शूल  \nस/g28धय /g288याय के बाट पर चलब  \nकखनहूँ कह/gणगण रहल  आसान  \nज भेलहूँ पथ/gधआ0/gधआग त  \nफेर समाजक कत' क/g2अ8याण   \nसब धम/gणगआ केर मूल मे  \nएक मा/g255 परोपकार  \nएक दोसर सँ जुडल रही  \nहोइत रहय सपना साकार  \nमुदा एिह वैचािरक  \nअकाल अनाहार म/gण70  \nिधया पुता क पढाई िक \nनून रोटी क जोगार म/gण70 \nलोक-वेद , गाम घर  \nदुिनय/gणगण समाज िबसरल छी  \nउिचत अनुिच त क िवचार /g28धयािग  \nधम/gणगआ क माग/gणगआ स उतरल छी  \nऐहेन म/gण70 िजनगी क मम/gणगआ  \nकोना ब/gणगणचल रहत  \nिबना स/g28धयं /g288याय के  \nधम/gणगआ कोना ब/gणगणचल रहत  \nनीलमाधव चौधरी   \n22 12 15 \n \n \n \nजनतं/g255  ? \nपौध स' गाछ भेल  \nगाछ स जारिन   \nझरकल पजरल \nआब धुधुँआ रहल अिछ |  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n71 \n \n \n \nज/g2ण5रत बढैत गेल | \nअह/gणगण िलखैत रहलहुँ     \nपाथर पर फुल उगेबाक िक/gण0धसा       \nहम गहुँम क पटौनी हेतु  \nपािन लेल लडैत रहलहू    \nखेत-खिरहान त िसमटैत गेल  \nआ अ/gण82क ज/g2ग5रत बढैत गेल | \n \nथाह िजनिग क \nटूटल डंटीक कप म/gण70  \nराखल दू घॲट चाह  \nनिह जािन कखन स'  \nसरा रहल चल  \nजेना हमर िजनिग   \nएक घॲट चाह  \nिजनिग क थाह \n \nजीवन-धारा \nनही छल /g2ग2ेमबाट    \nचलबाक पूण/gणगआ /g25णान   \nहृदय स/g2अधपूण/gणगआताक बोध  \nअबोधता /gण2धौतक बनल छल , \nअपूव/gणगआ अनुपम मुखडा सँ  \nकोिकल /gण0धवर सुिन  \nहृदय डुिब गेल छल .  \nसौ/g288दय/gणगआक /g2ग2ेम पचीसी मे \nनव आकुलता क संग  \nिवकिसत भेल छल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n72 \n \n/g2ग2ेम पिरचय  \nिजनिग जीबाक िन/g25गय  \nस/gणगणझ खन तुलसी चौडा लग \nदीप जडाय  \nगवैत छली ओ गीत  \n/gण0धवर सँ अमृत  \nझहिर रहल छल. \nउदास मोन डुिब गेल  \nहुनकर /gण0धवर सजावट मे \nमोनक भाव िव/gध27ल छल  \n/g2ग2ेमक नव/g257ृग/gणगधर करबा लेल  \nजीवन वािटका मे बहार अनबा लेल .  \nथाकल /g2अ0यासल उपेि/g252त मोन के  \nजीबाक पिव/g255 साधन भेटलै  \nमादकताक संग सलजताक   समावेश छल \nिजनिग क लेल तँ ई सबसँ पैघ आवेश छल  \nिन:श/g2अ2द , िन:/gण0धवर , िन/gण02छल भॅ /gण0धवीकार कयलहुँ  \nएिह तरहे ई दिरया पार.कयलहुँ  \n \n \n   जीवन - सार \nपिहले डेग पर /gधआ0मर गुंजन                                                                                                   \nयौवन क अंितम छोर तक \nखुशी स' भरल जीवन  \nछौडैत यौवन क संग                                                                                                 \nमधुप करैथ दूर िवचरण  \nइएह जीवन गाथा  \nइएह जीवन दश/gणगआन  \nओ सोच' लागल \nस/g2अधपूण/gणगआ जीवन क सार की  \nयौवन जकर बीत गेल \nओकरा लेल संसार की \nकोन िबिधये यौवन  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n73 \n \nकतैक िदन संग देत                                                                                                             \nसंग ज छोड़बे करत \nतखन एकर िसंगार की ?        \n                                                                                                      \n/g2ग2कृित के िनयम  \nएतेक /gण8अूर िकएक छैक  \nस/gणगणझ स भोर  \nएतेक दूर िकएक छैक \nएिह संसार स' भेटत िकछ निह \nतखन एतेक मोह िकएक \n/g252िणक सुखक लेल                            \n                                                                                               \nलोक एतेक /gण0आयिथत िकएक छैक  \nसंसार के रचिनहार िक  \nएिह बात स' अनिभ/g25ण छिथ  \nनिह कथमिप निह \nईएह त' जीवन क सार िथक  \nजतिह /g2ग2गित /g2गधिक जाय                                   \n                                                                              \nओतिह जीवन क संहार िथक  \nनीलमाधव चौधरी \n \n \n \n  \n \n  \n \n \n \nजुिन क/g2ण5ँ खट -पट  मोन भिरयाइत अिछ \nजतैक सोचैत छी मोन ओतबे बोआईत  अिछ \nकलम /g2गधिक जाइत अिछ  \nकिवताक लीक टूिट जाइत अिछ \nमोन म/gण70  उठल भावना क   \nलहर - गित  /g2ग5िक जाइत अिछ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n74 \n \nजुिन क/g2ग5ँ खट -पट मोन भिरयाइत अिछ \n \nकतैक जतन स' िलखल दू प/gणगधित आय  \nदूनू प/gणगधित िवयोगक दू पोथी बुझाइत अिछ  \nअह/gणगधक  ि/g257ंगार म/gण70 छलहु कखन  लीन हम  \nओिह  समय के  ताक म/gण70 राित बीित जाइत अिछ  \nजुिन क/g2ग5ँ खट -पट मोन भिरयाइत अिछ \n \nआपसक झंझट  छल अप निह स/g2अधहािर लैतहु \nकोना मोन मानलक सभ छोिड चल जाइत छी  \nछनिह म/gण70 तोिड मान - मय/gणग5दा क सभ धनुष  \nिववेक छोिड िबना पुंछ पशु बिन जाइत छी  \nहमर अ/g257ु- पूण/gणगआ आंिख बाट तिकते रिह जाइत अिछ   \n जुिन क/g2ग5ँ खट -पट मोन भिरयाइत अिछ \n \nदेखू ई जीवन छै सूख दुःख केर संगम  \nसूख क अनुभूित िबना दुःख के निह होइत अिछ    \nएना जे मानव दुःख स' पडाइत घूरत   \nिजनिग क बृ/gण05त /g25णान ओकरा कह/gणगण होइत अिछ  \nभीजेबै तखन ना सूखत , सूखल त टटाइत अिछ  \nजुिन क/g2ग5ँ खट -पट मोन भिरयाइत अिछ \n \n \nटघार  \n \nिचनवार सँ  \nटघरल िपठार क  \nटघार  \nजखन खूनक धार  \nबुझाए लागय  \nपडोसी क  \nआ/g28धमघाती /gण0आयवहार स  \nसाकार  \nजखन अ/g2अ0पन हार   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n75 \n \nबुझाय लागय    \nबाज़ार सँ   \nकीनल उधार क  \nहिथयार  \nजखन अ/g2अ0/g2अग कपार  \nबुझाए लागय  \nबुिझ लीअय    \nधम/gणगआ िवलु/g2अ0त   \nभ रहल अिछ   \nिबना धम/gणगआ  \nबगदादी िक ओसामा त संभव \nमुदा असंभव अिछ   \nिववेकानंद िक टैगोर भेटब | \nनीलमाधव चौधरी | \n21 09 16 \n \nटूिट चुकल छी   \n \nहम सब   \nटूिट निह रहल छी  \nटूिट चुकल छी   \nवैह टा करैत छी  \nजे सरकार चाहैत अिछ \nगाम घर दुिनया समाज  \n/g2ग2ेम -घृणा, लोक-लाज  \nलोक वेद टोल पिरवार  \nरीित िरवाज पव/gणगआ ितहार  \nसब छूिट चुकल अिछ   \nस/g25धा वग/gणगआ बुझैत अिछ  \nहम सब िकछ  \nएहेन ब/g288हन म/gण70  \nबि/g288ह जाइत छॴ  \nजे तोिड निह सकइत छी   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n76 \n \nमोह-माया िहत-अिहत  \nलोक-परलोक वाय-िप/g25ध  \nछोिड नही सकैत छॴ  \nएहेन ई शासन स/g25धा क  \nगु/g2अ0त षड़यं/g255 िक  \nहम सब आलासी , /gण0धवाथ/gणग8  \nनपुंसक भेल ज/gणगध रहल छॴ  \nकतहुँ कोनो  \n/g2ग2ितरोध के आवज निह     \nज अइछो त समवेत निह  \nहजारॲ ,लाखो , करोडो क भीड़ म/gण70  \nसब एसकर \nआ एसकर त वृह/gण0धपितयो झूठ | \nनीलमाधव चौधरी \n09 08 16 \n \n \nितकड़म आ पर/gं8उम  \nहमर अिधकार िक  \nहमर अिधकार पर त  \nपिहने स क/g2अ2ज़ा कएने िछ अह/gणगण  \nहम सहैत िछ  \nजीवैत िछ  \nबनल अह/gणगण क िशकार  \nअपन शोिणत के बनौने अह/gणगण क आहार  \nिन/g28धय बढैत अिछ  \nअह/gणगण क अ/g28धयाचार      \nिबना कोनो िवरोध /g2ग2ितकार   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n77 \n \nकरैत िछ /gण0धवीकार            \nजेठ क दुपहिरया हो  \nवा माघ क भोरिरया हो \nिबतैत अिछ  \nकिठन /g257म क संग जीवन  \n/gण0धवीकारैत िछ /gण8अूर स /gण8अूर संताप  \nिबना केने देह क कोनो परवाह \nिदन रित स/gणगणझ भोर  खटैत िछ  \nखटैत रहल िछ  \nआ अह/gणगण वातानुकूिलत बंद  कोठरी म/gण70 \nकरैत िछ हमर मजुरी क िहसाब  \nखुशी स िपबैत शराब  \nिवलायित धुन पर अलापैत गान  \nिबना रखने स/g2अण/g2अ5ता सं/gण0धकृित केर मान  \nजेना जेना बढईत  अिछ हमर सहनशीलता  \nदुना क वेग स बढईत अिछ अह/gणगणक  लुटबाक  /g252मता  \nहमरे /g2गधिधर के कमाई स करैत िछ  \nहमारे संग /gण0आयापार  \nदस ट/gणगणका दैत िछ लैत िछ हज़ार  \nमुदा हम बुिझयो क करेत अयलहु /gण0धवीकार  \nअह/gणगणक छल /g2ग2पंच स भड़ल /gण0आयवहार  \nजखन िक हमरो अिछ /g25णात   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n78 \n \nअह/gणगणक गु/g2अ0त बात  \nकोना बनलहु अह/gणगध फेखना स फेखु बाबु \nिकएक अह/gणगणक बेटी  करेत छिथ फ/gण0धट/gणगआ \nपिहरने िबना /g2अ2लाउज के /gण0धकट/gणगआ \nअह/gणगण करेत िछ ओबामा , िजनिपंग क बात \nभाषण म/gण70 करेत िछ मा/g270स/gणगआ लेिनन के मात \nकरेत िछ मजूर कृषक नेता संग गठबंधन \nजे न ही बुझैत अिछ अह/gणगणक ितकड़म़ आ  \nजखन वो फंिस जाइए अह/gणगधक ितकड़म़बाजी \nओकरे  हिथयार स करेत िछ ओकर संहार \nवाह वाह कही उठय जग अपने ध/g288य छी सरकार  \nबाढ़ भूकंप अकाल स पीिड़त हम \nजखन करैत छी /gण8अंदन  \nअह/gणगण करैत छी िवमान सव/gण7आ/g252ण  \nआकाश स खसबैत छी रोटी क टुकड़ा  \nतिहयो लेल एतय होइत अिछ झगड़ा \nआिह रौ बाप भेटल कह/gणगण हमरा \nभेटल कह/gणगण हमरा \nएतय त सभ िकछ म/gण70 मुहजोड़गरक जीत  \nजकड़े क/gण7णचा छै तकरे जीत छैक  \n \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n79 \n \n \n\\ \n   \n \n \n    \n \nती/gं50ण /gं8उाि/g288त सँ  \nबुझैत छी भाय   \nअह/gणगण जीब चाहैत छी  \nसुख श/gणगणित सँ  \nहोइत अिछ डर   \nह/g2अ8ला गू/g2अ8ला \nती/gण50ण /gण8अाि/g288त सँ  \nमुदा ई बुिझ लीअय   \nआब निह   \nई श/gणगणित बरकरार रहत   \nपैघ भ गेल खाइिध   \nिबना भरने  \nनिह काज चलत   \nजाित रहल दूइये टा \nधिनक की गरीब   \nबडका क पैघ कपार   \nछोटका क छोट नसीब   \nआब निह फक/gणगआ  \nकौआ आ कोईली म/g2धण  \nदूनूँ क मोन मे बस   \nधन केर चाह अिछ   \n/g2ग2कृित क देल   \nरंग /g2ग5प भा/g272य /g2ग2वृित   \nआब कह/gणगण िमिसयो भिर    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n80 \n \nतकर परवाह अिछ   \nकम/gणगआ जे करतय   \nवएह आगु बढतय   \nमं/g255 क छ/gण2ण बोल पर   \nआब निह थाप चलतय   \nमं/g255 पर अिछ िव/g258ास त   \nिबल म/gण70 अपने हाथ दीअय   \nस/gणगणप के खीचू िबल स   \nपूण/gणगआ यश माथ लीअय | \nनीलमाधव चौधरी  \n20 10 16 \n  \n \nदीप चाहे कतहूँ जरय | \n \nिजनगी ककरा कहैछ  \nिजनगी क माने की  \nलोक उजडल सभ ठाम के  \nहमिह अह/gणगण निह उजडल छी  \nमुदा फक/gणगआ अिछ  \nजेना हम सब बसल रही  \nकी तिहना आनो आन  \nबसल छल ?  \nपिरवत/gणगआन  \nजीवन क मूल अिछ  \nसाम/g285य/gणगआवान के लेल  \nसमय सदैव अनुकूल अिछ  \nमुदा ई साम/g285य/gणगआ  \nककरो संग कतेक िदन  \nबालपन,जुआनी आ वृ/gण20ाव/gण0धथा  \nजिहना स/g28धय  \nतिहना /gध07ुवस/g28धय जे  \nअि/g288तम स/gणगणस तक   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n81 \n \nअ/g2अ0/g2अग भाषा , अ/g2अ0पन म/gणगणिट पािन  \nअ/g2अ0/g2अग लोक -वेद अपने अिछ  \nह/gणगण एतबा ज/g2ग5र जे  \nिवकास क भीषण छ/gण2ण  \nमानवता के झँपने अिछ  \nहोईक सि/g2अधमिलत /g2ग2यास जे  \nिमिथला मैिथली ब/gणगणचल रहय  \nईजोत सब तिर हेबाक चाही  \nदीप चाहे कतहूँ जरय | \nनीलमाधव चौधरी  \n11 10 15 \n \n \nदीप से अ/g288हार  \n \nदीप से दीप  \nनेसल जा सकैत अिछ   \nदीप से अ/g288हार  \nिमटाओल जा सकैत अिछ  \nदीप स इजोत  \nआनल ज/gणगध सकैत अिछ  \nमुदा ई अ/g288हार स  \nदीप जडेबाक कोिशश  \nई अ/g288हार स अ/g288हार  \nभगेबाक कोिशश  \nएिह धुआँ म/gण70 तँ  \nदीवाली क इजोतो बेकार  \nदीया तँ नेसलहूँ  \nआँिख खुलबा लय कह/gणगण तैयार | \nमोन मे जोशे निह  \nसजल अिछ घर संसार  \nजेब मे िख/gणआअी निह  \nिवदा भेलहूँ हाट बाजार   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n82 \n \nिबना यु/gण20े सीमा पर  \nिन/g28धय शहीद होइत जवान  \nहवा म/gण70 /g2ग2दूषण  \nमुि/gण02कल अिछ बचनाय /g2ग2ाण |  \nनीलमाधव चौधरी  \n06 11 16   \n \nदोसर गाल बढ़ायब \nदुःख निह होइत अिछ \nजखन कोनो आई ए एस िक  \nआई पी एस \nकोनो बेईमान /gधआ0/gधआग देश/gध0गोही \nनेता-मं/g255ी स  \nथापर खाइत अिछ \nदुःख निह होइत अिछ \nजखन कोनो  \nकन/gणगआल लेि/g2अआटन/gण70ट  \nकोनो जवान के िह/gण0धसा  \nखा पचा लैत अिछ  \nदुःख निह होइत अिछ  \nजखन कोनो   \nदेश/gध0गोही नेता, कैिबनट मं/g255ी  \nरा/gण0ण/gणअअिपता ग/gणगधधी के  \nगरीयबैत अिछ  \nकारण हम सब ग/gणगधधी के  \nमोन निह  \nराख चाहैत छी । \nग/gणगणधी जी क मृ/g28धयु \nआजाद भारतक   \nपिहल िह/g288सा छल तँ \nशा/gण0ध/g255ी जी क मृ/g28धयु \nपिहल षडयं/g255  \nइि/g288दरा तक अबैत अबैत  \nतँ ग/gणगणधी जी बस   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n83 \n \nवोट की नोट लेल  \nकह/gणगध हुनक माग/gणगआ पर  \nचलबाक भेल /g2ग2यास  \nग/gणगणधी के च/gण02मा  \nिकयो ल सकैत अिछ \nग/gणगणधी के चरखा  \nिकयो ल सकैत अिछ \nमुदा ग/gणगणधी के गाल पायब  \nआसान निह \nएक गाल पर लागल चोट  \nछन म/gण70 िबसिर  \nदोसर गाल बढ़ायब  \nआसान निह।   \nनीलमाधव चौधरी \n16 01 17 \n \n \nनमन क/g2ण5 संसकृित सं/gं0थकार के \nआजुक नेना , नेनपन िबसरल \nमाय बाप सँ रहत िछटकल िछटकल \nवजन बराबर ब/gण0धता ऊघय  \nम/g287य राि/g255 तक तैयो निह ना ऊँघय  \nडर' मेम के करेज म/gण70 पसरल  \nनिह रहय जागल निह रहय सूतल  \nबंद क/g2ग5 एिह िश/g252ा /gण0आयापार के  \nनमन क/g2ग5 संसकृित सं/gण0धकार के | \nनीलमाधव चौधरी  \n16 8 15 \n \n \nनव एिहना पनपत  \nअिछ तँ सब अंग   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n84 \n \nसूरि/g252त  \nएना िकएक  \nअपंग भेल िछ  \nभरलहूँ त कतेक रंग   \nिजनिग म/gण70  \nएना िकएक  \nबेरंग भेल िछ  \nकी िहत की बेजाय  \nकह/gणगण िकछ /gण0धप/gधआग  \nतकैत रहलहूँ  \nमृग मिरिचका  \nभगैत रहलहूँ सरपट  \nआब देश दुिनय/gणगण क   \nहाल देिख \nएना िकएक  \nदंग भेल िछ । \nनव एिहना पनपत  \nपुरान के झर पडतय  \nझहिर के जेहेन  \nबीया खसत  \nतेहने ने पौध बनतय  \nअपने रोपल गाछ अिछ  \nतखन एिह छ/gणगणह स  \nएना िकएक  \nतंग भेल छी  \nनीलमाधव चौधरी \n30 07 16 \n \n \n  \nनव पिरभाषा गिढ सकय \nिलखल त जाइत अिछ  \nमुदा एहेन कह/gणगध  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n85 \n \nजे लोक के \nपढ़ब िसखैबतैय \nजे पढ़ल छै \nतािह पर दृढ िन/g25गय  \nरहब िसखैबतैय \nसब के लेल सब \nएना िकए कु/gणआ2ुर बानर \nअपने बेगरते अिछ   \nभेल िव/g258 आ/g288हर  \nसामने की परो/g252  \nलोकक स/g2अधमान कह/gणगण  \nजे भंगिठ गेल तकर  \nकतहूँ िनदान कह/gणगण   \nिलखल गेल  \nलोक लेल िक अपना लेल  \nनिह हमर /g2ग2/gणआआ  \nमुदा ई लेखनी  \nनिह रोिक सकल  \nसमाज क पतन  \nिनि/g25गते जे लोक निह  \nिकछओ पिढ़ सकल \nिनज /gण0धवाथ/gणगआ क पिरिध स  \nबाहर निह िनकिल सकल \nचलू होय /g2ग2यास जे  \nबेिस स बेिस \nलोक पिढ सकय  \nिजनगी क सुंदर सन \nनव पिरभाषा गिढ सकय । \nनीलमाधव चौधरी  \n30 07 16  \n  \n \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n86 \n \nनिह अ/g2उ0पन नहॴ आन क/g2ण5ँ । . \nएखन तक त   \nबात, मा/g255   \nजोड़' के कएल गेल   \nतखन तँ ई हाल   \nघरो म/gण70 िवलायल छी * \nआ तोडब   \nत तोडब की  \nलोक अपने  \nटूटल अिछ   \nिबजोह केर बाट म/gण70  \nनिह कतहु /gध0अा/gणण2ण   \nभूखल अिछ   \nउनटे िनमं/g255ण भेल   \nपराभव छय   \nछू/gण2गी क बात माने  \nनौकरी ताकव छय   \nअंस भिर ओिह   \nयोगदान के स/g2अधमान क/g2ग5ँ  \nम/gणगण मैिथली बसैथ हृदय मे \nनिह अ/g2अ0पन नहॴ आन क/g2ग5ँ । . \n(*दरभंगो, सहरसा म/gण70 लोक मैिथली नहॴ बजैत अिछ ) \nनीलमाधव चौधरी \n10 01 16 \n \n \nनिह पछािड सकलहूँ िन/gं82 भूख के \n \nखूब बुझैत छी  \nिकएक िनत िदन  \nबढैत जाइत अिछ चपलता ,  \nिकएक निह पुण/gणगआ भेल   \nहमर सेह/g288ता   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n87 \n \nकह/gणगण किहयो खुिल क  \nिजनगी क भार  \nस/g2अधहािर सकलहूँ  \nिन/gण82े मे सब /gण0धव/g2अग  \nजिर क खाक भेल ,  \nखूजल आँिखयो कह/gणगण  \nकिनयो िनहािर सकलहूँ ।  \nिजनगी क असं/g27आय /g2ग5प  \nलोको रंग िवरंग के  \nकोनो रंग म/gण70 निह    \nमुदा अपना के \nिनखािर सकलहूँ  \nजे भेटल से /g2ग5चल निह  \nजे /g2ग5चल से पचल निह  \nअपने िन/gण82 भूख के  \nनिह पछािड सकलहूँ  \nनीलमाधव चौधरी \n14 10 15  \n \n \n \nनिह रहल   हँसबा, कनबाक समय   \nकिहया खुिल क हँसल रही  \nनिह याद अिछ   \nखूब जोर दैत छी िदमाग पर   \nकह/gणगण याद अबैत अिछ   \nकोनो खुशी क बात   \nभेले निह हो, से त निह \nसवा करोड़ लोक क देश   \nतीन सौ पैसठ िदन म/gण70  \nतीन सौ से बेिस पाविनितहार- \nसमाज पिरवार सेहो कम झमटगर निह   \nरा/gण0ण/gणअअीय िक सामािजक िक /gण0आयवसाियक   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n88 \n \nकतेक तरह क मनमोहक काय/gणगआ/gण8अम   \nकतेक /g2अ2याह दान , ज/g288मिदन क सुअवसर   \nकह/gणगण खुिल क हँिस पयलहूँ  \nमोन म/gण70 ई िवचार चिलते छल िक   \nतखने मोन म/gण70 नव /g2ग2/gणआआ उठल   \nखुिल क कानल किहया रही  \nकएक टा एहेन घटना भेल जे  \nहृदय के अ/g28धयिधक चोट देलक   \nजुआन, ब/g27धचा, िहत पिरिचत क मृ/g28धयु-   \nदेखबा, भोगवा लेल िववश भेलहूँ \nरोज़ सीमा मर जवान त   \nखेत देख िकसान   \nशहीद होइत देिख सुिन   \nमोन आ/gण8अोिशत भेल   \nदूं चािर बूँद नोरो टपकल   \nखुिल क कािन कह/gणगण सकलहूँ  \nबुझाइए आब निह रहल   \nहँसबा, कनबाक समय   \nआब निह रहाल कोनो बातक \nहष/gणगआिवषाद-, िचंता िक िव/gण0धमय   \nनीलमाधव चौधरी  \n11 11 16 (written 06 11 post 11 11 ) \n  \n \n \nनिह रहल   हँसबा, कनबाक समय   \nकिहया खुिल क हँसल रही  \nनिह याद अिछ   \nखूब जोर दैत छी िदमाग पर   \nकह/gणगण याद अबैत अिछ   \nकोनो खुशी क बात   \nभेले निह हो, से त निह \nसवा करोड़ लोक क देश    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n89 \n \nतीन सौ पैसठ िदन म/gण70  \nतीन सौ से बेिस पाविनितहार- \nसमाज पिरवार सेहो कम झमटगर निह   \nरा/gण0ण/gणअअीय िक सामािजक िक /gण0आयवसाियक  \nकतेक तरह क मनमोहक काय/gणगआ/gण8अम   \nकतेक /g2अ2याह दान , ज/g288मिदन क सुअवसर   \nकह/gणगण खुिल क हँिस पयलहूँ  \nमोन म/gण70 ई िवचार चिलते छल िक   \nतखने मोन म/gण70 नव /g2ग2/gणआआ उठल   \nखुिल क कानल किहया रही  \nकएक टा एहेन घटना भेल जे  \nहृदय के अ/g28धयिधक चोट देलक   \nजुआन, ब/g27धचा, िहत पिरिचत क मृ/g28धयु-   \nदेखबा, भोगवा लेल िववश भेलहूँ \nरोज़ सीमा मर जवान त   \nखेत देख िकसान   \nशहीद होइत देिख सुिन   \nमोन आ/gण8अोिशत भेल   \nदूं चािर बूँद नोरो टपकल   \nखुिल क कािन कह/gणगण सकलहूँ  \nबुझाइए आब निह रहल   \nहँसबा, कनबाक समय   \nआब निह रहाल कोनो बातक \nहष/gणगआिवषाद-, िचंता िक िव/gण0धमय   \nनीलमाधव चौधरी  \n11 11 16 (written 06 11 post 11 11 ) \n \nिन/gं82 म/gं70 बड़बड़ाइत  \n \nहम सब   \nटूिट निह रहल छी  \nटूिट चुकल छी   \nवैह टा करैत छी   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n90 \n \nजे सरकार चाहैत अिछ \nगाम घर दुिनया समाज  \n/g2ग2ेम -घृणा, लोक-लाज  \nलोक वेद टोल पिरवार  \nरीित िरवाज पव/gणगआ ितहार  \nसब छूिट चुकल अिछ   \nस/g25धा वग/gणगआ बुझैत अिछ  \nहम सब िकछ  \nएहेन ब/g288हन म/gण70  \nबि/g288ह जाइत छॴ  \nजे तोिड निह सकइत छी  \nमोह-माया िहत-अिहत  \nलोक-परलोक वाय-िप/g25ध  \nछोिड नही सकैत छॴ  \nएहेन ई शासन स/g25धा क  \nगु/g2अ0त षड़यं/g255 िक  \nहम सब आलासी , /gण0धवाथ/gणग8  \nनपुंसक भेल ज/gणगध रहल छॴ  \nकतहुँ कोनो  \n/g2ग2ितरोध के आवज निह     \nज अइछो त समवेत निह  \nहजारॲ ,लाखो , करोडो क भीड़ म/gण70  \nसब एसकर \nआ एसकर त वृह/gण0धपितयो झूठ | \nनीलमाधव चौधरी \n09 08 16 \n \n \nपसरल बादल \nदेहक दद/gणगआ,मोन नही बुझल \nरहल मोह म/gण70 डुबल  \nसिदखन /gण0आयाकुल  \nसिदखन उलझल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n91 \n \nआर कह/gणगण िकछ सुझल  \nअपने करेज के भुिज-भुिज खाय \nकी सीझल की पाकल  \nनोर नयन के घोिर घोिर पीबी  \nरहल आ/g28धमा /g2अ0यासल  \nएसगर सुतल रही पलंग पर  \nदेखलहु सब िकछ भीजल \nदूर िछटिक  गेल चान गगन स’ \nसब तिर पसरल बादल  \nनीलमाधव चौधरी \n \nपाथर पर बसंत  \nआयल बसंत मुदा \nभेल कह/gणगण क/gधआग केर अंत  \nिछिरआयल डेग डेग पर \nओिहना अिछ बाधा अन/g288त  \nकोनो बात क असर निह \nएहनो कतहूँ भेलइय \nपाथर पर कहूँ \nबसंत कतहूँ एलइय  \n/g25णान -बोध कुंिठत  \nतािक़ रहल छी मेवा \nसब तिर तकैत छी म/gणगण के \nअिछ िबसिर गेल सेवा \nएिह हाल मे ककरो  \nसंपूण/gणगआ सुख भेटलइय  \nपाथर पर कहूँ \nबसंत कतहूँ एलइय  \nफूल बनबाक कह/gणगण  \nसेह/g288ता बचल अिछ  \nगाछ कािट /g2ग2गितक  सडक बनय \nसभक इ/g27धछा बनल अिछ  \nक/g2अ8पना क सागर म/gण70 \nनव नव कमल िखलइय   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n92 \n \nपाथर पर कहूँ \nबसंत कतहूँ एलइय  \nअिछ उपजल मधुबन  \nबस क/gणगणट कूस भारी \nकाल कोठरी मे बंद \nगरीबक सोहारी \nकह/gणगध ओकर चूि/gणणध सं  \nएखन धधरा उठलइय  \nपाथर पर कहूँ \nकतहूँ बसंत एलइय \nचाही बसंत तँ भाय \nगाछ फूल बन पडत \nिबसिर कुरहिर ट/gण70गारी \nम/g27गजर सँ देह भर ' पडत \nफूल क िजनिग म/gण70 कहूँ \nकतहूँ' काि/gणणध भेलइय  \nपाथर पर कहूँ \nकतहूँ बसंत एलइय  \nनीलमाधव चौधरी  \n03 02 17 \n \nपैघ पैघ ल/gं50य                                                                                                           \nजे क/gधआग छल  \nअिछ   \nसे त रिहये गेल   \nझू/gण27े फुसलेबा  \nकोिशश करैत अिछ   \nकखनहूँ एमहर   \nत कखनहूँ ओमहर   \nटहलेने अिछ   \nअनेरे अजमेबा क   \nकोिशश करैत अिछ   \nजंग लागल छय स/g25धा   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n93 \n \nजज/gणगआर छय भेल त/g288/g255   \nचाही पारदिश/gणगआता  \nडेगे डेग भरल ष/gण8गयं/g255   \nसब चोर संसद म/gण70 \nमुलुर-मुलुर तकैत अिछ   \nशाह क शाह जोडी िक   \nिकयो आने फसैत अिछ   \nपैघ ल/gण50य छय   \nकने क/gधआग बरदा/gण02त क/g2ग5ँ  \nऊँच-नीच छोडूँ \nएकता क बात क/g2ग5ँ  \nमामला गंभीर छय   \nिन/g28धय बुझेबा के  \nकोिशश करैत अिछ   \nनीलमाधव चौधरी  \n06 12 16  \n \n/g2ण2योजन   \nसमु/gध0ग क लहर  \nके की /g2ग2योजन   \nिकएक बुझत   \nिक, की ि/gण0धथ र  \nकूल म/gण70 अिछ ? \nअंत (मृ/g28धयु) त यथावत   \nओिहना के ओिहना रहत \nपिरवत/gणगआन त ' िजनगीक   \nमूल म/gण70 अिछ ? \n/g2ण2ेमक आतुर मोन  \nवीणाक झंकार सा झँकृत हमर जीवन  \nअह/gणगणक यौवन म/gण70 डूबल रहय सिदखन    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n94 \n \n/gण8अीडा कौतुक स भड़ल रहय उपवन  \nअिछ /g2ग2यास तइयॲ निह ब/gण05कय हमर मोन  \nआस/g270त भेल अिहंक /g2ग5 प पर हमर चंचल यौवन  \nजीवन सागर म/gण70 बरसा गेल /g2ग2ेम क सावन   \nि/g2ग2य पा/g255 मिह छिव हमर /gणग0दय अह/gणगधक िकंचन  \nहम मदहोश मधुप छी अह/gणगध गंधयु/g270त कंचन  \nमन मिदरा लय आनय मधुगंध मधु बयार  \nअह/gणगध बसंत क सार नही बुझल बुझलहु बस संसार  \nहम अबोध नही बुझल /g2ग2ेम बानल /gण0आयपार   \nनिह अिछ अंत /g2ग2ेम के की अई पार की ओय पार .. \nनीलमधव चौधरी \nबजट के /g2उंयु की \nई सावन के घटा  \nई मन भावन छँटा  \nिबहुँिस िबहुिस डािर पात  \nगाछ के डोला रहल  \nगाछक /gण0आयाकुल मोन  \nमुसलाधार बरसात देख्  \nजिड के आजम/gणगण रहल  \nड/gणगधर भिर डुबल गाछ !  \nफल फूल स भरल गाछ | \nकिहया कत स लाल िकला \nओिहना ठाड अिछ  \nदेखलक कतैको /g2ग2धान मं/g255ी  \nकतैको /g2ग2धान मं/g255ी क  \nअनेकानेक बेर बदलल /g2ग5प  \nपिरि/gण0धथितजनक /g2ग5प  \nकिहयो कोनो रा/g27गय मु/g27आय मु/gणआअा   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n95 \n \nत किहयो कोनो , \nकिहयो साउथ क चच/gणग5  \nत किहयो िसफ़/gणगआ नोथ/gणगआ ई/gण0धट  \nकिहयो िश/g252ा किहयो /gण0आयापार  \nकिहयो कलाधन किहयो /gधआ0/gधआगाचार  \nबात त कहलौ ब/gण8गड िनक  \nछोट मोट नौकरी क लेल इ/g288टर/gण0आयू की ? \nजखन परी/g252ा इंटर/gण0आयू लेबहे पडत  \nतखन िश/g252ा के बजट के /g2अणयु की ?  \nिश/g252ा आ /gण0धवा/gण0ध/g285य   \nई दुनू सेवा िसफ़/gणगआ सरकारी हो  \nनिह कोनो जाती धम/gणगआ क भेद  \nनिह गरीबी अमीरी क फक/gणगआ \nनिह कोस/gण7आ म/gण70 कतहूँ कोनो िविवधता   \nिश/g252ा /gण0आयापार निह  \nनिह िश/g252क /gण0आयापारी हो  \nनिह डा/g270टर सा/g252ात  यमराज  \nनिह रोग कोनो महामारी हो \nिश/g252ा क अथ/gणगआ पाय कमाबय नै  \nबनब संसकारी हो  \nमोदी जी एिह शािपत शहरी जीवन म/gण70  \nचमक दमक म/gणगणल मे/gणअअो क कृि/g255म  ितल/gण0धम म/gण70  \nओझरा गेल अिछ मनू/g270ख  \nतािह पर ई एहन झम/gण85गर बरसात   \nराजीव ग/gणगधधी क कर/gण70गे , कर/gण70गे  \nएखन तक र/gण70गते अिछ  \nई आ/gण0धवासन क    \nहिरयरी त ठीक मुदा  \nएतेक निह जे गिल जाय  \nउ/g28धकंठा उ/g28धसव क बीच  \nदेखब कत/gणगआ/gण0आय मय/gणग5दा  \nनही िबसिर जाय | \nनीलमाधव चौधरी  \n16 8 15  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n96 \n \n \n \nबीच मुहान छोिड क  \nआँिख लगले छल   \nओ कहलिन  \nभोर भ गेल  \nनाम सुनतिह भोर क \nमोन घोर भ गेल  \nएना िकएक  \nजे राितए राित \nनीक लगैत अिछ  \nबीच मुहान छोिड क  \nकोन कात  \nठीक लगैत अिछ \nसब तिर  \nपसिर रहल अिछ आिग \nआ मोम  \nभेल जा रहल छी \nआक/gणगध/g252ा क बजार गरम  \nजेब नरम  \n/g2ग5कब िक झूकब  \nकह/gणगण ककरो मंजूर   \nपाछू लागल आिग अिछ  \nबस उडल  \nजा रहल छी | \nनीलमाधव चौधरी  \n9 4 16 \n \n \nबेतुकक सवाल   \n \nथमिक जाइत छी  \nदेख क अपने अपन हाल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n97 \n \nकहूँ कोना  \nिधया पुता स करी \nबेतुकक सवाल   \nनिह िकताब निह /gण8धयूशन  \nनिह आधुिनकता क फैशन  \n/gण0धकूल दूर  \nजाएब सम/gण0धया िवकट  \nमुदा आनैत अिछ  \nशत /g2ग2ितशत िरज/g2अ8ट  \nकोना क किहयो \nबाऊ गे , निह तोरा पढेबाक इ/g27धछा  \nनिह जािन भगवती िकएक \nलैत छैथ बेर बेर परी/g252ा  \nकोिशश कम निह जे  \nहमहूँ पोिजिटव होय ,  \nबनल रहय िधया पूता क अबोधता   \nबुि/gण20 /g25णान िनक होय  \nमुदा छनिह िच/gणआ2न चेहरा  \nिवकृत भ जाइत अिछ  \nनिह कोनॲ /gण0धप/gधआग , /g2ग2/g28धय/g252  \nकारण बुझाइत अिछ | \nनीलमाधव चौधरी  \n20 12 15 \n \n \nभरोस पर जीब लीअय  \n/gण0धवाद िजनगी के  \nदेखूँ आब बदिल गेल अिछ \nमाउँस छोिड िदयॲ  \nआर सोिनत पीब लीअय  \nमहीना दू महीना म/g2धण  \nएक िदन बनत रोटी भात  \nब/gणगणकी िदन गोली क   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n98 \n \nभरोस पर जीब लीअय  \nजँ चाही म/gणगणल मै/gणअअो  \nिप/g27गजा बग/gणगआर क िजनगी  \nतँ बेिस निह एतबा क/g2ग5ँ  \nमोन के मािर लीअय  \nमूँह के सीब लीअय । \nनीलमाधव चौधरी \n24 8 15  \n \n \n1 जनतं/g255 ? \nपौध स' गाछ भेल  \nगाछ स जारिन   \nझरकल पजरल \nआब धुधुँआ रहल अिछ | \n \n2 थाह िजनिग क \nटूटल डंटीक कप म/gण70  \nराखल दू घॲट चाह  \nनिह जािन कखन स'  \nसरा रहल चल  \nजेना हमर िजनिग   \nएक घॲट चाह  \nिजनिग क थाह \n \n3 ज/g2ण5रत बढैत गेल | \nअह/gणगण िलखैत रहलहुँ     \nपाथर पर फुल उगेबाक िक/gण0धसा       \nहम गहुँम क पटौनी हेतु  \nपािन लेल लडैत रहलहू    \nखेत-खिरहान त िसमटैत गेल  \nआ अ/gण82क ज/g2ग5रत बढैत गेल | \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n99 \n \n4. मँझधार िथक \nसुख दुख तँ  \nिजनगी क ि/g257ँगार िथक  \nिजनगी जँ िकछ  \nत' मँझधार िथक \nिकएक हम बैिस जाय  \nिकछ बेिस बुिझक  \nिजनगी बुझबाक निह  \nअनबुझ र/g2अआतार िथक  \nकतेक कोस कतेक मील  \nतकर ककरा कोन ठेकान \nकी भेटल की छुटल  \nकतैक राखब एकर /g287यान   \nचानीक थाडी म/gण70 परसल   \nमहुअक खीर जँ   \nत' जेठक रौद म/gण70 जडैत  \nखेत पथार िथक  \n \n5.  छ/gंणंह जक/gंणं  \nअ/g288हार घर म/g2धण  \nछ/gणगणह जक/gणगण  \nहेरा गेल छी  \nअपने घर मे  \nहम अपने  \nिबला गेल छी  \nग/gणगणव टोल पोखिर  \nनही जािन  \nकिहया छुटल  \nनॴद म/gण70 एखनो \nबडबडा गेल छॴ  \n \n6. /gधआ0/gधआगाचार  \nितरंगा जे /g2ग2तीक्  \n/gण0धवाधीनता के  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n100 \n \nओकर हिरयर आ  \nकेसिरया रंग त'  \nओिहना गाढ़ अिछ  \nमुदा उ/g27गजर रंगक आगु  \nजेना िकयो ठाढ़ अिछ  \nकिन गौर किरयो  \nवएह /gधआ0/gधआगाचार अिछ  \n \n7. हम त' ठीक छी : स/g25थे ? \n \nहम सब एतेक \nकोना बदिल सकैत छी  \nजेना बदिल गेल छी \nकोनो आकष/gणगआण निह  \nकोनो /g2ग2ितरोध निह  \nजे जेहेन करता  \nसे तेहेन भोगता \nबडड संतु/gधआग ,बडड सहज \nबाप- भाय िमल क'  \nबिहन- बेटी संग   \nनौ वष/gणगआ तक   \nअ/gण0धसी साल क संत   \nसोलह साल क' क/g288या \nमुदा हमर खून   \nनिह खौलैत अिछ \nअपना पर नजर दौडबैत छी  \nपिहने स' बेिस   \nसश/g270त भ ' गेल छी  \nबेिस बुि/gण20मान  \n(समय आ अनुभव के देखेत, ओना त) \nआ बेिस गुदकर \nमुदा पिहने स' बेिस   \nअसंतु/gधआग   \nअसुरि/g252त    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n101 \n \nअपमािनत   \nनिह फरछाईत अिछ   \n/g2ग2गित क पथ पर छी  \nिक अवनित क पथ पर ? \n \n 8.  मुँह भरे खसब  \n \nकह/gणगण एतेक मुि/gण02कल छै  \nसीधा चलब  \nिकएक होएय ड'र जे  \nमुँह भरे खसब  \nक/g2ग5ँ अपना पर िव/g258ास  \nई चीज ब/gण8गड खास  \nखखार बुिझ खून के \nएना जे फ/g2धणकब  \nखखरी के चाउर बुिझ  \nऐना जे समेटब  \nबेटा के आस म/g2धण   \nबेटी क ह/g28धया  \nकेहन भिव/gण0णय होयत  \nकी आशा करब  \nपढेबैि/g288ह जे पाठ  \nबौआ वएह पढताह \nदेखेबि/g288ह  जे बाट  \nबौआ ओिह पर चलता  \nजतबे ज/g2ग5री   \n/gण0धकूलक पोिथ स/g2अधहारब  \nततबे आव/gण02यक  \nघर आँगन बहारब  \nिनज़ भाषा सं/gण0धकृित के ज '  \nनिह राखब /g25णान   \nपायब कतहू कोना स/g2अधमान  \n \n9.  जीवन - सार  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n102 \n \nपिहले डेग पर /gधआ0मर गुंजन                                                                                                                                              \nयौवन क अंितम छोर तक \nखुशी स' भरल जीवन  \nछौडैत यौवन क संग                                                                                                 \nमधुप करैथ दूर िवचरण  \nइएह जीवन गाथा  \nइएह जीवन दश/gणगआन  \nओ सोच' लागल \nस/g2अधपूण/gणगआ जीवन क सार की  \nयौवन जकर बीत गेल \nओकरा लेल संसार की \nकोन िबिधये यौवन \nकतैक िदन संग देत                                                                                                             \nसंग ज छोड़बे करत \nतखन एकर िसंगार की \n?                                                                                                                            \n/g2ग2कृित के िनयम  \nएतेक /gण8अूर िकएक छैक  \nस/gणगणझ स भोर  \nएतेक दूर िकएक छैक \nएिह संसार स' भेटत िकछ निह \nतखन एतेक मोह िकएक \n/g252िणक सुखक लेल                                                                                                              \nलोक एतेक /gण0आयिथत िकएक छैक  \nसंसार के रचिनहार िक  \nएिह बात स' अनिभ/g25ण छिथ  \nनिह कथमिप निह \nईएह त' जीवन क सार िथक  \nजतिह /g2ग2गित /g2गधिक जाय                                                                                                         \nओतिह जीवन क संहार िथक  \n \n \n10. मोन क तृ/gं0ंणा \nलगातार चािर िदन स' \nबरसैत पािन   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n103 \n \nअक/g27धछ भ गेल अिछ मोन  \nओना बािरस क मनभावन द़ृ/gण02य   \nब/gण8गड नीक लगइत छैक  \nमुदा कखन  \nजखन पेटक भूख स मोन /gण0आयिथत निह हो  \nजखन कोनो घाव स देह पीिड़त निह हो  \nजखन नव त/g2गधणी संग यौवन उमडल हो  \nमोन म/gण70 उ/g2अ8लास , जेब भडल हो    \nमुदा एखन अिह अकालबेला म/gण70 \nजतय नून रोटी जुटेबाक सम/gण0धया म/gण70   \n/g2ग2ितभा क एक  एक  काठी  \nजडब' पडैत छैक \nजतय रोज़ बाप क बीमारी  \nमाय क फाटल साडी  \nबिहन-बेटी क बढैत उ/gधआआ  \nचा/g2गध कात स ' घेरने रहैत हो  \nकोना िलखी सकैत छी  \nअपन /g2ग2ेयसी प/g27अी क  \nहृदय सागरक अथाह /g2ग2ेम वण/gणगआन  \nजीवन-आनंद के सू/gण50म पिव/g255 दश/gणगआन   \nजतय फूल बनबा स पिहने  \nझहिर जाइत अिछ  \nकोमल-कोमल कोड़ी \nवॄ/g252 बनबा स पिहने \nसूखा जाइत अिछ /g2ग2ेम क गाछ   \nकोना  िलिख  सकैत छी  \nि/g257ंगार क किवता, /g2ग2ेम क गीत  \nओना जाडक उ/g288मु/g270त राित  \nब/gण8गड ि/g2ग2यगर  \nदेह क पोर पोर म/gण70 जागृत  करैत अिछ  \nकामोवासना क आिग  \nजगा दैत अिछ  \nअंतम/gणगआन म/gण70 नुकायल  \nमनल/g272गु दै/g28धय के   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n104 \n \nमुदा भवना का लहिर तोिड दैत अिछ  \nयथाथ/gणगआ क /gण8अुर बोध  \nक/gणगणपी कलम हाथ स ' छुिट जाइत अिछ  \n/gण8अोधि/g272न /gण0धवर /g27गवाला स '  \nमोन मिलन भ' जाइत अिछ   \nगृह/gण0धथी क म/gणगणदे बडी काल स '  \nवो िकछ कहैत रहैत \nहम चुप- चाप घर स' बहरा जाइत छी \nकोनो जोगार, कोनो /gण0आयव/gण0धथा म/gण70  \nभीजल तीतल अव/gण0धथा म/gण70    \nअपुण/gणगआ किवता अपुण/gणगआ रिह जाइत अिछ  \nमोन क तृ/gण0णणा /g2अ0यासल , हारल, थाकल, िनराश  \nमोनिह म/gण70 दिब जाइत अिछ  \n \n11. स/g25था क /gं0थवाद  \n \nिटकट त भेट गेल  \n/g2ग2/gणआआ आब एतबे  \nलोकि/g2ग2यता कोना भेटत  ? \nसमय बडड कम  \nरातो राित  \n/g2ग2िस/gण20ता कोना भेटत ?  \nिबना /gण0धटंट  \nिबना पि/g2अ2लिसटी के \nकोना भेटत  \nस/g25धा क /gण0धवाद  \nिबना नव नव आवरण के \nकोना भेटत िजंदाबाद   \nफेर वएह पुरनका खेल  \nतू चोर तू /gधआ0/gधआग   \nतू अराजक तू बेईमान  \nतू आतंकी तू स/gणगध/g2ग2दाियक  \nतू पागल तू नपुंसक   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n105 \n \nपरो/g252 सँ बजैत सुनैत  \nआब खु/g2अ8लमखु/g2अ8ला    \nएक दोसरा पर ढेला फेकैत   \nनेप/g285य म/gण70 झ/gणगणकबाक ज/g2गधरत  \nबुझायल कह/gणगण किहयो \nराजनीित िक राजनेता  \nजानबाक क फुस/gणगआत  \nभेल कह/gणगण किहयो   \nएिह कादो कोयला सँ \nस/g2अणय लोक बिचते रहल  \nिज/g2अधमेदार बिन देश लेल  \nसब क/gधआग उठबैते रहल   \nमुदा एिह बेर   \nआम स' ख़ास धिर म/gण70  \nभरल अिछ उ/g288माद  \nनपुंसक लोकतं/g255 क ' /g2ग2दश/gणगआन म/gण70  \nछ/gण2ण मद/gणग5नगी क पाट/gणग8वाद | \n \n \n \nमम/gंण1 िबसिर गेल छी  \nरोज िकछ ने िकछ  \nहेराइत अिछ  \nरोज िकछ ने िकछ  \nभेटइत अिछ  \nजे हेराएल  \nसेहो निह अ/g2अ0पन  \nजे भेटल  \nओहो निह अ/g2अ0पन  \nमुदा एिह हेरेनाय  \nआ भेटनाय मे \nजे समय बीतैत अिछ  \nसे िनत/gणगधत अ/g2अ0पन   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n106 \n \nमुदा ओहो कतैक अ/g2अ0पन  \nनीक बीतय   \nएिह से बेिस की चाहब \nसहेजब की आ  \nसहेज क राखब की   \nतखन, निह किनयो निह \nनिह भिसयाल छी ? \nनिह हेरायल छी ? \nनिह भुितयाल छी ? \nकिह कम/gणगआक /g2ग2ितफल  \nकम/gणगआ िबसिर गेल छी  \nस/gणगणस त चलैत अिछ  \nजीवनक  \nमम/gणगआ िबसिर गेल छी  \nजतेक सहन करब  \nतकेक क/gधआग भोगब  \nजनता जनाद/gणगआन जागूँ  \n/g2ग2ितरोध /g2ग2ितकार क/g2ग5ँ  \n/gण0आयथ/gणगआक निह /gण0आयथ/gणगआ के \nजय जयकार क/g2ग5ँ  \nइितहास कलंिकत हैत  \nजँ आबहूँ मोन रहब  \nदुिनय/gणगण निह पुछत जँ  \nअपने घर मे गौण रहब  \nिमिथला की मैिथल  \nताधिर बचल रहत  \nजावित जीवैत रहती    \nभाषा अ/g2अ0/g2अग मैिथली  \nएतबा /g2ग2यास होय जे \nमातृभाषा क /g27गयोित  \nनिह /g252ीण होय  \nहरेक मैिथल नैना बुझय \nिक होइछ टीकला कोइली | \nनीलमाधव चौधरी  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n107 \n \n15 09 16  \nम/gंणं िकछ निह बाजल  \n \nमोन होइत अिछ  \nपडा जाय , भािग जाय  \nमुदा कत' आ िकएक  \nएहने सन ि/gण0धथित मे  \nमायक कोरा  \nसँ ि/g2ग2य  \nकह/gणगण िकछ रहैत छैक  \nएखनो याद अिछ  \nएक एक श/g2अ2द  \nएिहना बाप भागैत भागैत  \nचिलये गेलखुन \nतू हूँ भािग जेब' भािग जा  \nहमर की  \nजकर देहिर पर रहबय  \nिघिसया क फेिकए देत  \nयाद अबैत अिछ  \nकिहयो म/gणगण के जेवर ल क  \nभािग गेल छलहूँ ब/g2अधबई  \nमुदा निह साहस भेल  \nदेखिबतअइ  \nकोनो सोनार के  \n/g2ग2ाते भने लौिट क आिब गेल रही  \nम/gणगण िकछ निह बाजल  \nनिह तमसायल   \nनिह किनयो आँिख नोरेलय  \nदुिनय/gणगण क सातम आ/g25गय/gणगआ सँ  \nकम निह  \nम/gणगण हमर एहने छल | \nनील माधव चौधरी \n09 08 16  \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n108 \n \nम/gंणं मने मिहषी   \n  जखन जखन  \nठेस लगैत अिछ  \nमोन पडैत अिछ म/gणगण  \nम/gणगण मने मिहषी  \nम/gणगण मने िमिथला  \nम/gणगण माने तारा  \nम/gणगण मने शीतला \nम/gणगण मने गंगा  \nमोन भेल चंगा  \nम/gणगण के चरण सँ पिव/g255  \nआर िकछ कह/gणगण  \nम/gणगण िबन दुिनय/gणगण म/gण70  \nसुख कतहूँ कह/gणगण | \nनीलमाधव चौधरी  \n 6 2 16 \nम/gंणं मैिथली  अह/gंणंके | \n \nकोना िबसिर सकैत छी  \nम/gणगण मैिथली अह/gणगधके  \nकतहुँ जे िकयो भेटैय  \nकहूँ अह/gणगण कह/gणगण के    \nनिह गेल देखल   \nछौरा भुखल  \nभािग एलहूँ परदेश   \nभेट गेल नमहर झोरा  \nजे निह भरैत अिछ किहयो  \nहम गदहा घोड़ा  \nमुदा तैँ िक, म/gणगण मैिथली  \nअह/gणगण के िबसरब  \nकत जाएब फेर कहूँ म/gणगण  \nजँ फेर हम खसब  \nह/gणगण दुःख अिछ जे भेटल हमरा  \nिश/g252ा सं/gण0धकार   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n109 \n \nनिह भेिट रहल िधया पुता के  \nओ सुदृढ़ आधार  \nनिह बुिझ रहल अिछ ओ \nअह/gणगणक मिहमा उदगार  \nनिह जािन िकएक निह भेल  \nअह/gणगणक /g2ग2चार /g2ग2सार   \nएिह दोष के /g2ग2ायि/g25गत  \nकहूँ म/gणगण  \nकोना की कएल जाय  \nजे जेना जािह मजबूरी \nिबसिर अह/gणगणके  बैसल छिथ  \nहुनका घर बजायल जाय | \nनीलमाधव चौधरी  \n21 02 15 \n \n \n \nमैिथली बसैथ हृदय मे \nएखन तक त   \nबात, मा/g255   \nजोड़' के कएल गेल   \nतखन तँ ई हाल   \nघरो म/gण70 िवलायल छी * \nआ तोडब   \nत तोडब की  \nलोक अपने  \nटूटल अिछ   \nिबजोह केर बाट म/gण70  \nनिह कतहु /gध0अा/gणण2ण   \nभूखल अिछ   \nउनटे िनमं/g255ण भेल   \nपराभव छय   \nछू/gण2गी क बात माने   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n110 \n \nनौकरी ताकव छय   \nअंस भिर ओिह   \nयोगदान के स/g2अधमान क/g2ग5ँ  \nम/gणगण मैिथली बसैथ हृदय मे \nनिह अ/g2अ0पन नहॴ आन क/g2ग5ँ । . \n(*दरभंगो, सहरसा म/gण70 लोक मैिथली नहॴ बजैत अिछ ) \nनीलमाधव चौधरी \n10 01 16 \n \n \nमोन क तृ/gं0ंणा \nलगातार चािर िदन स' \nबरसैत पािन  \nअक/g27धछ भ गेल अिछ मोन  \nओना बािरस क मनभावन द़ृ/gण02य   \nब/gण8गड नीक लगइत छैक  \nमुदा कखन  \nजखन पेटक भूख स  \nमोन /gण0आयिथत निह हो  \nजखन कोनो घाव स  \nदेह पीिड़त निह हो  \nजखन नव त/g2गधिण संग  \nयौवन उमडल हो  \nमोन म/gण70 उ/g2अ8लास होमय  \nजेब भडल हो    \nमुदा एखन  \nअिह अकालबेला म/gण70 \nजतय नून रोटी जुटेबाक  \nसम/gण0धया म/gण70   \n/g2ग2ितभा क एक एक टा काठी  \nजडब' पडैत छैक \nजतय रोज़ बाप क बीमारी  \nमाय क फाटल साडी   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n111 \n \nबिहन-बेटी क बढैत उ/gधआआ  \nचा/g2गध कात स ' घेरने रहैत हो  \nकोना िलखी सकैत छी  \nअपन /g2ग2ेयसी प/g27अी क  \nहृदय सागरक अथाह /g2ग2ेम वण/gणगआन  \nजीवन-आनंद के सू/gण50म पिव/g255 दश/gणगआन   \nजतय फूल बनबा स पिहने  \nझहिर जाइत अिछ  \nकोमल-कोमल कोढी  \nवॄ/g252 बनबा स पिहने \nसूखा जाइत अिछ /g2ग2ेम क गाछ   \nकोना िलखी सकैत छी  \nि/g257ंगार क किवता, /g2ग2ेम क गीत  \nओना जाडक उ/g288मु/g270त राित  \nब/gण8गड ि/g2ग2यगर  \nदेह क पोर पोर म/gण70 जागृत  करैत अिछ  \nकामोवासना क आिग  \nजगा दैत अिछ  \nअंतम/gणगआन म/gण70 नुकायल  \nमनल/g272गु दै/g28धय के  \nमुदा भवना का लहिर तोिड दैत अिछ  \nयथाथ/gणगआ क /gण8अुर बोध  \nक/gणगणपी कलम हाथ स ' छुिट जाइत अिछ  \nयथाथ/gणगआ. किव क क/g2अ8/g2अगा क सीमा  \nल/gणगधिघ जाइत अिछ  \nचािर जोडी आँिख   \nटुकुर टुकुर हमारे देिख रहल छल  \nहम चुप- चाप घर स' बहरा जाइत छी \nकोनो जोगार, कोनो /gण0आयव/gण0धथा म/gण70  \nभीजल तीतल अव/gण0धथा म/gण70    \nअपुण/gणगआ किवता अपुण/gणगआ रिह जाइत अिछ  \nमोन क तृ/gण0णणा /g2अ0यासल , हारल, थाकल, िनराश  \nमोनिह म/gण70 दिब जाइत अिछ | \nनीलमाधव चौधरी  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n112 \n \n \n \n \n \nमोन छोट क दैत अिछ  \n \n \nजिहना जिहना रंग  \nचढैत /g250य  \nतिहना तिहना उतरय छय  \nइ दुिनय/gणगण म/gण70 िस/gण20 बात जे  \nजे फ़डय से झहरय छय \nतखन इ र/gण0धता त  \nअपने चूनल अिछ  \nआब गडल क/gणगधट त '  \nम/gणगण मोन पडैत अिछ  \nनिह गाऊँ फगुआ  \nनिह कोनो रंग लगाउँ  \nएिह गीत एिह रंग स  \nगामक गमक अबैत अिछ \nनिह जािन िकएक  \nई पाबिन ितहािर \nमोन छोट क दैत अिछ  \nखुशी क एहेन सन मौका पर  \nमोन वेदना सँ भिर दैत अिछ \nऐसगरे बुझाइत छी  \nअिछ भरल घर आँगन  \nआब की हष/gणगआ िवषाद  \nनिह रंग कोनॲ एिह आनन | \nअिछ बुझल निह छय क/g25धो खुशी  \nमुदा छी हम /g2ग2ती/g252ा म/gण70  \nपिरणाम त बुझल अिछ  \nलागल छी परी/g252ा म/gण70 | \nनीलमाधव चौधरी   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n113 \n \n25 3 15  \n \n \nमोन परतािर रहल छी \nबात एतबे स/g25ध  \nजे सभ झु/gण27े  \nघूिम रहल अिछ  \nनीक िक बेजाय  \nजे बुझायल अ/g2अ0पन  \nतकरे चुिम रहल छी  \nमुदा एिह छन  \nिकछ भेल पिरवत/gणगआन  \nब/gण8गड ज/g2अ8दी बदिल गेल  \nआन आ अ/g2अ0पन  \nकतेक स/g2अधब/g288ध लु/g2अ0त भेल  \nकतेक नव गढल गेल  \nओिह लु/g2अ0त स/g2अधब/g288ध के \nएिह गढल नव /g2गधप सँ  \nिजनगी स/g2अधहािर रहल छी  \nहिरयर पीअर  बात सँ  \nमोन के परतािर रहल छी | \nनीलमाधव चौधरी  \n20 12 15 \n \nय/g255 त/g255 सव/gंण1/g255  \nक/gधआग होइत छैक  \nककरा  \nआ िकए होइत छैक  \nककरा  \nबुझबा के चाही  \nआ समय ककरा \nककरा बुझा दैत छैक  \nआदमी आ आदमी मे   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n114 \n \nएतेक फक/gणगआ िकए  \nएकटा लूटै छै दुिनय/gणगण  \nएकटा लुटा दैत छैक  \nचुप रहैत िछ तँ  \nआ/g28धमा   \nकािन जाइत अिछ  \nिकछ बजा गेल तँ  \nिजनिग िवपरीत \nभ जाइत अिछ  \nिबन बाते क लोक  \nबात बना दैत छैक  \nआब निह साहस  \nनिह ओ पै/g2ग5ख अिछ ब/gणगणचल  \nय/g255 त/g255 सव/gणगआ/g255  \nिचंता क बछ/gणग8 अिछ ग/gणगणथल  \nहाल ऐहेन मे  \nकोनो ई/g27धछा /gण0आयथा  \nहोइत छैक  \nनिह भरोस क /g2ग5ँ  \nकिनयो  \nनिह िवरोध क/g2ग5ँ  \nकिनयो  \nिजनगी क िकछ  \nऐहने सन कथा  \nहोइत छैक \nनीलमाधव चौधरी \n25 10 15  \n \n \n \nयथाथ/gंण1 अमाव/gं0थयाक डर  \nछोट-छोट बात  \nकते पैघ-पैघ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n115 \n \nखुशी दैत अिछ  \nपैघ बात मोन मे अिबते  \nमोन एना िकएक  \n/gण0आयिथत भ जाइत अिछ  \nनिह इ नीक  \nनिह ओ नीक  \nमुँह क /gण0धवादे जेना \nअिछ भेल तीत  \nकोन िम/gधआ7ा/gण82  \nकोन पकवान  \nकह/gणगण िकछ लगैत /g2गधिचगर  \nघर आँगन िक  \nबहरी दलान   \nकह/gणगण कतहूँ िकछ ि/g2ग2यगर  \nरोज बनैत,  \nरोज टुटैत  \nबीतल जा रहल  \n/gण0आयथ/gणगआ जीवन  \nदुःख मे िक सुख मे \nलोक-समाज त  \nजुिटते अिछ  \nशुभकामना मे \nस/gण22ावना क  \nजेना अभाव सन \nबुझाइत अिछ |  \nहाल बदलत  \nजेना पिहने सँ  \nबदलल अिछ ,  \nआटा-दािल क  \nअकाली  \nमोबाइल लैपटोप  \nपसरल अिछ \nिद/gण0आय पुिण/gणगआमा क  \nईजोिरया राित क   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n116 \n \n/gण0धव/g2अग जुआनी पर  \nयथाथ/gणगआ अमाव/gण0धयाक डर  \nमुदा छनो भिर लय   \nमोन सँ कह/gणगण जाइत अिछ  \nनीलमाधव चौधरी | \n5 3 16  \n \n \n \n \nरहल अिछ रौदी-दाही \nअ/g288हार आ इजोत  \nज़/g2ग5री त दुनू  अ िछ  \nजखन जकर /g2ग2योजन  \nतखन से भेटत कोना  \nराित केर िदन केलौ  \nिदन केर राित  \nआब समयानुसार  \nसु/g2ग5ज चान ऊगत कोना  \nखेत-खिरहान छूटल \nकलम बाग िनप/g25धा  \nअंगना दलान छूटल \nख/g28धम भेल पोखिर ख/g25धा  \nआब हवा पािन के  \nसंर/g252ण , शुि/gण20करन चाही \nदुिनय/gणगण त ओिहना के  \nओिहना अिछ   \nसब िदने रहल अिछ रौदी-दाही  \nतखन एना िकएक \nएको बेर मुँह पर  \nमु/gण0धकी निह अबैत अिछ  \nछोट छोट बात पर  \nलोक कते पैघ पैघ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n117 \n \nलडाइ लडैत अिछ |  \nनीलमाधव चौधरी \n12 06 16  \n \n/g2ण5/g272नता सँ न/g272नता  \nगाछ , /g2ग5/g272नता सँ  \nन/g272नता  \nधारण करैत अिछ  \nिक /g2ग2कृित केर   \nिचर िनयम के  \nपालन करैत अिछ  \nयश नाम ओकरे  \nसाम दाम ओकरे  \nजे सीख गेल  \nधूत/gणगआइ  अिछ  \nफोडइत रहूँ कपार  \nजपैत रहूँ  \nिश/g252ा सं/gण0धकार  \nजे चिल गेल से  \nकह/gणगण घुरैत अिछ  \nमरैत अिछ लोक  \nअभाव सँ   \nभुखमरी सँ \nबीमारी सँ  \nमरैत अिछ लोक  \n/g25णान सँ   \nिववेक सँ   \nलाचारी सँ \nअ/g2अ0पन की आनक  \nउिचत अिधकार लेल  \nकत’ के मरैत अिछ  \nलोक सब िदन  \nएिहना  अपना लेल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n118 \n \nजीवैत  छल  \nलोक आइयो ओिहना  \nअपना लेल जीवैत अिछ  | \nनीलमाधव चौधरी  \n27 12 16  \nलालटेन क ईजोत म/gं70 \n/g2ग5स /g2ग0/gणगधस अमेिरका  \nकिहया स लागल अिछ  \nबगदादी क भा/g272य जे  \nएखनो ओ ब/gणगधचल अिछ  \nशकील ,खुश/gणग8द , अ/g2अ5यर  \nपािक/gण0धतान  \nिदस देखैत छिथ  \nभारत क छोिड \nपािक/gण0धतान म/gण70   \nशाि/g288त तकैत छिथ  \nनीतीश संग तेज/gण0धवी  \nकी तेज /g2ग2काश  \nएिह लालटेन क ईजोत म/gण70  \nनिह जािन कोना  \nहोयत िवकास    \nहे भगवान उठूँ  \nयुग के आ/g258/gण0धत क/g2ग5ँ \nआतंक क गाढ अ/g288हार म/gण70  \nहेरायल अिछ दुिनय/gणगण  \n/g2ग2काश पूंज बिन  \nश/gणगधित क माग/gणगआ दू/g2ग5/gण0धत क/g2ग5ँ |  \nनीलमाधव चौधरी  \n22 11 15  \n \n \nलोक परेशान टा भेटत \nतीव/gणग2 गित स  \nभागल जा रहल अिछ समय   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n119 \n \nनिह पकिड पबैत छी  \nजीवनक सुर ताल लय  \nपिरवत/gणगआन तँ संसार क  \nशा/g258त िनयम अिछ  \nई /g2ग5कत से त संभव निह  \nमुदा साथ/gणगआक बीतय  \nसे िकए निह भ रहल अिछ  \nरात अ/g288हार िदन अ/g288हार  \nभोर स/gणगधझ कह/gणगण भ रहल अिछ  \nिकएक मोन मे बात जे  \nमा/g255 नुकसाने टा भेटत  \nिज/g2अधहरे कदम बढाएब  \nलोक परेशान टा भेटत  \nिकएक निह मोन मे आस  \nजे सभ िबहूँसैत भेटत  \nिकएक निह ई िव/g258ास  \nजे लोक बाट तिकते भेटत  \nलोक िनम/gणगआल अिछ  \nिमिथला के   \n/g2ग2ेम स/g28धकार बचल अिछ  \nम/gणगण मैिथली के कृपा स  \nलोक लाज बचल अिछ  \nमूल मु/gणआअा मुदा जे  \nपलायन रोकब कोना  \nजे िबसरल छिथ कुल-शील  \nहुनका टोकब कोना  \nछुटतिह कहता  \nकहूँ िकछ अपराध भेल  \nजीबी रहल िछ  \nकी ई निह िव/g258ास भेल  \nकोना बूझता की किहइन \nिकएक  \nनोयडा सन बंजर जमीन  \nसोन भेल अिछ   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n120 \n \nअथ/gणगआतं/g255 क च/gण8अ/gण0आयुह म/gण70 फँिस  \n/g2ग2ितभा मोन भेल अिछ  \nनीलमाधव चौधरी | \n21 09 16 \n \n \nलोके बदलय  \nसाल बदलल  \nहाल बदलत  \nसोचैत तँ  \nसब साल छी  \nहम िक बदलब  \nलोके बदलय  \nततबे लेल \nबेहाल छी  \nिनयमे िन/g28धय  \nधँिस रहल छी  \nडेग डेग पर  \nफँिस रहल छी  \nबढल अिछ /g270लेष  \nभेटैत अिछ उपदेश  \nसब कहैत अिछ  \nहम की करबै  \nअपने ओझराएल   \nमहाजाल छी \nराम के पढलहूँ  \nकृ/gण0णण के पढलहूँ  \nगीता बाइिबल  \nकुरान उलटलहूँ \nसबतिर लीखल  \nए/gणआ2े भाषा   \nजीवन िक /g2ग2कृित  \nई/g258र के देल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n121 \n \nअमू/g2अ8य धन  \nन/gधआग करबा लेल  \nहम सब /gण0धवयं  \nबनल महाकाल छी ।. \nनीलमाधव चौधरी । \n04 01 17  \n \n \nिवलापक बखान \nकतेक रास झुठ  \nफेर पसरल  \nफेर कतेक पु/g255 क  \nकरेज म/gण70  \nमातृ-/g2ग2ेम उमडल  \nमुदा स/g28धय बहुत दूर  \nबहुत िचंतनीय अिछ  \nइितहास कहत  \nएिह काल खंड म/gण70  \nपु/g255 क /g2ग2कोप  \nबहुत िनंदनीय अिछ \nमानल देश भरल अिछ \nजुआनी स  \nनाम करै अिछ दुिनय/gणगण म/gण70  \nरहैत अिछ  \nफुटानी स  \nमुदा वो सं/gण0धकार िक  \nसमय कह/gणगण जे  \nम/gणगण - बाप क स/g2अधमान करय  \nदेवता होइत छल िक  \nहोइत हेताह किहयो  \nआब त दूरे सँ देख  \nिवलापक बखान करय | \nनीलमाधव चौधरी   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n122 \n \n09 05 16 \n \n \n \n \n \n \nिव/g258ास  \nमहान वएह जे अपन जीवन स'\n                                                                                                                             \nदस के उपकार  करैत अिछ \nओज/gण0धवी वाणी स' मुद/gणग5 म/gण70  \nशि/g270त  संचार करैत अिछ \nअपना लेल त' सब करैया \nओरदा रहैत के मरैया \nदुःख िकयो अपनाइयेक \nककरो उ/gण20ार  करैत अिछ \nपरम स/g28धय  जे िलखल िवधाता \nसैह टा होयत  \nकतबो पीटब कपार  \nिविधक िवधान निह बदलत \nतैँ िक मानव कत/gणगआ/gण0आय  छोिर \nभा/g272य  लेल दौरय  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n123 \n \nअपन कम/gणगआक  फल त \nसब िकयो अपने भोगय \nमि/g288दर  आ मसिजद के त' \nलागल अिछ अंबार एतय    \n \nभ/g270त   लोक क त देखू \nलागल अिछ बाज़ार एतय \n                                                                              \nनिह बुझाइत भगवान केर वास हेतैि/g288ह                                                                                \nपुजािरयो के रही गेल िव/g258ास  हेतैि/g288ह   \n \n \n  \n  \n \nश/gंणथित बनल हाहाकार अिछ  \n/g2ग2ीत तँ सब िदन सँ  \n/gण0धवाथ/gणगआ क /g2ग2तीक िथक , \nिक िनक की बेजाय  \nसब भा/g272य क ि/gणअअक िथक  \nसमय क संग सब िकछ \nसब िदन बदलैत रहल \nरीित-िरवाज,पाप -धम/gणगआ  \nसमयानुकुल बदलैत रहल   \nसब िदन िलखल गेल \nिनक-िनक /gणअआ/g288थ  \nसब िदन होइत रहला  \nएक स एक महान संत \nतखन पाप कोना   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n124 \n \nएतेक बिढ़ गेल  \nस/g28धय चढल फ/gणगधसी  \nझूठ ग/gणआअी चिढ़ गेल   \nअथ/gणगआतं/g255 क /g27ध/gण8अ/gण0आयुह म/gण70  \nहताश आदमी  \nबेिहसाब फँसैत गेल  \nसुख , संतुि/gधआग  \nआ सुर/g252ा क आस म/gण70   \nमौन क श/gणगधित िबसिर गेल  \nसुख कत',सुख किथ के ?  \nदेह के,पेट के की मोन के    \nकी /g252िणक सुख की सव/gणगआकािलक   \nकी धािम/gणगआक की चम/g28धकािरक  \nसंतुि/gधआग , ओह  \nज/g2ग5री स ज/g2ग5री काज  \nनिह  क पबैत िछ  \nकह/gणगण छनो भिर लय   \nअ/g2अ0/g2अग आकलन करैत िछ  \nसुर/g252ा क बात त  \nकेनाय आब बेकार अिछ  \nघर बाहर आतंक मचल  \nश/gणगधित बनल हाहाकार अिछ |  \nनीलमाधव चौधरी  \n18 9 15 \n \nसंक/g2उ8प   \nसंकि/g2अ8पत  छॴ  \nिजनिग क बाट पर चलबाक लेल  \nबुझल अिछ आगा खािध हेतैक  \nअिछ बुझले निह हम तड़िप सकब  \nमोनक /g27गवाला क श/gणगधित  लेल  \nबिढ़ रहल छॴ अ/g2अ0/gण0धय/gणगणत  भेल \nकएक बेर लागल ठेस मुदा   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n125 \n \nनिह संतु/gधआग  भेल हमर /g252ुधा \nउठल बेदना क तृि/g2अ0त  लेल \nबिढ़ रहल छॴ अ/g2अ0/gण0धय/gणगणत  भेल \nजगह नही छै चुि/gण2गयॲ ससर’ के   \nतैयो चाहैत छी घोिसया रही  \n/g2ग2गित  के आस म/gण70 /gधआ0िमत  हम  \nबिढ़ रहल छॴ अ/g2अ0/gण0धय/gणगणत  भेल \nई आिग एहेन अिछ बढ़बाके \nसूख श/gणगधित  के जे जरा देलक  \nगाम-घर.सर-संब/g288धी,सब छोिर  \nबिढ़ रहल छॴ अ/g2अ0/gण0धय/gणगणत  भेल \nिजनगी क छै नइ ओर छोड़  \nसब रातु क बाद होइछ भोर  \nरातुक ितिमर म/gण70 डूबल हम  \nबिढ़ रहल छॴ अ/g2अ0/gण0धय/gणगणत  भेल \nकी चाही , वो कोना भेटत  \nई त किहयो सोचलहु निह  \nअ/g2अ0पन  /g2ग2ण  के अिप/gणगआत  हम  \nबिढ़ रहल छी अप/gण0धय/gणगधत  भेल | \n \n \nसंयोग \nककरा स' /g2ग2ेम  \nई कहेन िवयोग अिछ \nहमर िजनिग क'  \nई केहेन संयोग अिछ  \nजकरा स' /gण0धने/g2ध8  करी   \nओकरे स' होईत संहार अिछ \nजकरा स रहल िवमुख  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n126 \n \nओकरे स' उ/gण20ार  अिछ \nनीलमाधव चौधरी \n \nसएह टा बात कोना भ सकैत \nहम सब ब/gण8गड नीच/gणगण धिस गेल छी  \nआ भगवान ब/gण8गड उपर चिल गेलाह  \nनिह भजन सुनैत छिथ  \nनिह आँिखक नोर देखैत छिथ  \nठीके कलयुग मे आिब  \nभगवानो बदिल गेलाह , \nततेक ज/g2अ8दी वातावरण  \nिक /g2ग2योजन बदिल जाइत अिछ  \nउपराग दैते दैते  \nगािर, /g2ग2ाथ/gणगआना म/g2धण बदिल जाइत अिछ  \nतखन किथ लेल एतेक /gण0आय/gणअआता  \nतखन किथ क एतेक /g2ग2श/gण82ता  \nतँ की हम सभ म/gणगणिटक मु/g2गधत बिन  \nपडल रही  \nबा/g2ग5 िकछ होइक दुिनय/gणगण म/g2धण  \nक/g2अधबल ओिढ सुतल रही  \nभगवान दूर निह ब/gण8गड लग आिब गेल छिथ  \nि/gण8अया कलाप के फल तुरंत द दैत छिथ   \nकह/gणगण कोनॲ एहन नीक  कम/gणगआ छल  \nजे नीक भा/g272य भ सकैत  \nहमरे जे जे िनक लागय  \nसएह टा बात कोना भ सकैत | \nनीलमाधव चौधरी  \n4 9 15 \n \n \n \n. की पायब स/g2उथमान  ?  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n127 \n \n \nहम सभ एखनहु \nिकएक पाछु  ? \nनिह कोनो षड़यं/g255    \nनिह कोनो िव/gण25ेष  क  \nपिरणाम अिछ  \nई मा/g255  आलस अकम/gणगआ/g28णयता  \nआ अ/g25णान  अिछ  \nआन के अिछ ?  \nश/g255ु त' देश के  \nअपनिह संतान अिछ   \n/gण0धवाथ/gणगआ के वशीभूत  \nमातल आ िशिथल  \nपैघ-पैघ तॲद \nतीव/gणग2 िन/gध0गा स /gण0आयिथत   \nलागल छॴ मा/g255  अ/g2अ0पन   \nमरण के ओिरयान मे  \nमा/g255  अ/g2अ0पन  तृ/gण0णणा के  \nसमिप/gणगआत  स/g2अधमान  मे  \n \n \n \n \n \n  \nसिरपहूँ बचल रहत \nपिहने लोक टूटैत अिछ  \nतखन घर टूटैत अिछ  \nतखन समाज टूटैत अिछ  \nआ फेर देश भाषा सं/gण0धकृित  \nसभ सु/gण8गडाह भ जाइत अिछ ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n128 \n \nतैँ हे बंधु  \nजँ चाहैत छी  \nदेश भाषा सं/gण0धकृित  \nबचल रहए   \nतँ चलूँ करी /g2ग2यास  \nलोक के बचेबाक  \nलोक   \nजे अपने उपजाएल  \nसम/gण0धया सँ   \nपार निह पबैत अिछ  \nसम/gण0धया क अ/g2अधबार क  \nपहाड क बीच \nझुलैत अिछ  \n  कोनो ना कोनो तरहे \nजीवन यापन त  \nसुरि/g252त होय  \nओिहमे निह सरकार  \nनिह अनुक/g2अधपा के \nज/g2गधरी होय  \nलोक क आ/g28धमिव/g258ास  \nज बनल रहत  \nदेश भाषा सं/gण0धकृित  \nसिरपहूँ बचल रहत | \n   नीलमाधव चौधरी \n   29 1 15  \n \n \n \n \nहम की गाम खराब ? \nबदिल गेल गाम \nिक बदिल गेलहूँ हमसब   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n129 \n \nरा/gण0धता बदिल गेल  \nिक गामक लोकसब \nमुदा भगवती ताराक /gण0धथान  त'  \nवेएह अिछ \nमंडन व राजकमल क' गाम त'  \nवेएह अिछ \nकी अ/g2अ0पन  दोष की कारण कहूँ  \nकोना अपना के  \nनून रोटी क सतायल कहूँ  \nगाम मे घर निह  \nकी कहूँ की वजह \nदज/gणगआनो बीघा खेतक मािलक  \nमुदा पैर रखबाक निह जगह  \nकी भ गेल  \nिकएक  निह गाम ह/g2अधमर  गाम रहल  \nबाबा-िपता क नाम संग \nिकएक निह ह/g2अधमर  नाम रहल  \nबाबा बनौने छलाह  \nसब स' पािहल दुमह/g2अ8ला \nजे आब ख/g28णडहर  बनल  \nखसबाक' लेल बेताब  \nनहॴ बुिझ सकैत छी \nहम की गाम खराब ? \n \n \nहम त' ठीक छी : स/g25थे ? \n \nहम सब एतेक \nकोना बदिल सकैत छी  \nजेना बदिल गेल छी \nकोनो आकष/gणगआण  निह \nकोनो /g2ग2ितरोध  निह \nजे जेहेन करता   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n130 \n \nसे तेहेन भोगता \nबडड संतु/gधआग ,बडड सहज \nबाप- भाय िमल क'  \nबिहन- बेटी संग   \nनौ वष/gणगआ तक   \nअ/gण0धसी साल क संत   \nसोलह साल क' क/g288या \nमुदा हमर खून   \nनिह खौलैत अिछ \nअपना पर नजर दौडबैत छी  \nपिहने स' बेिस   \nसश/g270त  भ' गेल छी  \nबेिस बुि/gण20मान  \n(समय आ अनुभव के देखेत, ओना त) \nआ बेिस गुदकर \nमुदा पिहने स' बेिस   \nअसंतु/gधआग   \nअसुरि/g252त   \nअपमािनत   \nनिह फरछाईत अिछ   \n/g2ग2गित  क पथ पर छी  \nिक अवनित क पथ पर ? \n \n \nहमरा चाही ईलाज \nकहैत अिछ युवा रा/gण0ण/gणअअ के  \nिबग़डल लोकतं/g255  \nयॲ नेताजी  \nअह/gणगणके चाही काज  \nहमरा चाही ईलाज  \nबात कहूँ  \nबनत त बनत कोना  \nअह/gणगणके चाही /gण0धवराज   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह' २२७ म अंक ०१ जून २०१७ (वष/g361 १० मास ११४ अंक २२७)\nमानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n131 \n \nहमर अिछ सव/gणगआ समाज  \nबात कहूँ   \nिनभत त िनभत कोना \nभेल छलहूँ जखन /gण0धवतं/g255  \nभेटल छलै जनता के  \nउ/g25धम िश/g252ा /gण0धवा/gण0ध/g285य क   \nिन:शू/g2अ8क सुिवधा  \nजीवन तिहयो किठन छल  \nछल तखनो दुिवधा  \nमुदा आ/gण0धथा आ िव/g258ास  \n/g2ग2ेम , अपन/g28धव बनल छल  \nदूर रिहतो लोक गाम-घर  \nलोक-वेद स जुडल छल  \n/gणअआामीण की शह री  \nिशि/g252त लोक \nसं/gण0धकारी होइत छल \nआम जनता के लेल  \n/g2ग2िति/gधआ7त लोक  \nसरकारी होइत छल  \nिकछुए िदन  िदन बाद मुदा  \nबाज़ार तेना हावी भ गेल  \nिश/g252ा, /gण0धवा/gण0ध/g285य की   \nलोक क िजनाय भारी भ गेल     \nस/g25धा के रोकबाक चाही  \nमुदा से कह/gणगण  भेल  \nअपने सबहक चिर/g255हीनता स  \nस/g25धा /gण0ध/gण0आयं खेल भ गेल \nनीलमाधव चौधरी \n14 09 16  \n \nहमरा लेल : ह/g2उथमर  गाम \nग/gणगणव  आब हमरा लेल \nवीरान भ गेल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/d","size_mb":0.69,"has_text":true},"Videha 228.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 228.pdf","name":"Videha 228.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २२८ म अंक १५ जून २०१७ (वषृg3थ1 १० मास ११४ अंक २२८)\n \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/gय2श  \n२.१.डॉ. कैलाश कुमार िमबgउ57 - गौरी चोरनी, गौरी डाईन आ गौरी िछनािर: मधुबgउ57ावणी कथा केर बg3उ5ंद ?  \n२.२.बgउ6उणव  झा -िखबg304सा-सुखैत पोखैर बgउ90यासल  गाम  \n२.३.जगदीश बgउ6उसाद मबgउ83 ड ल- 6  गोट लघु कथा \n२.४.आशीष अनिचबgउ88हार - तीन टा िबंदु \n३. प/gय2श  \n३.१. 1.जगदीश च/g288/gशण6  ठाकुर 'अिनल'- ४ टा गजल 2.आशीष अनिच/g288हार -२ टा गजल \n३.२.राम िवलास साहु- 1 दजृg3थ1न  किवता  \n३.३.डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह” - २ गोट किवत◌ा  \n३.४. डॉ. कैलाश कुमार िमृg2ंण -  गामक  कचोट  \n  \n४.ब◌ालान/gय6श  कृते-डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह” - 2 टा   बाल किवता  \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g2षषकला / फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच/gय6यक िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE \n िवदेह आकृg3थंइव  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृ/g2षशक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nई-पृg2ंं  \nआदरणीय गज/gयूण/gशण6  जी  \nिवदेहक २२५ अंक म/gयूण छपल रचना सभ िनक लागल। िवशेष /g26षप  से डॉ शिशधर कुमार क बाल किवता \nिगरिगट, िठकठीिकया, गोह आ सनगोह िवशेष उ/g2षशम  लागल. ई  बाल   किवता सब बेस मनोरंजक आ ब/g2ूशचा  \nसभ लेल मैिथिल आ िव/g2षयान  दोनॲ िवषय म/gयूण /g26शिचगर  /g26षप  सं /g2षयान  बढ़ाबय वाला अछी. सभ रचनाकार आ \nस/g29शपादक  मंडल के बधाइ  - /g262णव  झा \n \nिवदेह \"नेपालक वत/gय61मान  मैिथली सािह/g28शय \" िवषयक िवशेष/gय6शक  िनकालबाक नेयार केलक अिछ जकर संयोजक \n/g2षूी  िदनेश यादव जी रहता। \nअइ िवशेष/gय6शकमे नेपालक वत/gय61मान  मैिथली सािह/g28शय  केर मू/g298य/gय6शकन  रहत। अइ िवशेष/gय6शक  लेल सभ िवधाक \nआलोचना-समी/g2ष2ा -समालोचना आिद /g262/gयणशतािवत  अिछ। समय-सीमा िकछु नै जिहया पूरा आलेख आिब जेतै तिहये, \nमुदा /g262यास  रहत जे एही साल मइ-जून धिर ई िवशेष/gय6शक  आिब जाए। उ/g29शमेद  अिछ िवदेहक ई /g262यास  दूनू \nपायापर एकटा पूल ज/g26षर  बनाएत। \n \nिवदेह /gय2षारा  संचािलत \"आमंि/g2षषत  रचनापर आमंि/g2षषत  आलोचकक िट/g29णपणी \" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचना आमंि/g2षषत  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाधिम/gय61तापर  िट/g29णपणी  करबा लेल कैलाश कुमार िम/g2षूजीक/g2शय आमंि/g2षषत  कएल जा रहल  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nछिन। दूनू गोटाक/g2शय औपचािरक सूचना जि/g298दये पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई /g262कािशत  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ िट/g29णपणीकत/gय6ष  मधुक/gय6शत  झाजी छलाह। \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेष/gय6शक  तीन सािह/g28शयकारपर  /g262कािशत  केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेष/gय6शक  जीिवत सािह/g28शयकारक  उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािह/g28शयकार  रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािह/g28शयकार  मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ /gय89ममे अरिव/g288द  ठाकुर ओ जगदीश चं/gशण6  ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेष/gय6शक  िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेष/gय6शक  िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव म/gय6यगल  गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतग/gय61त  िवदेहक िकछु अिगला िवशेष/gय6शक  परमे/g2ष8र  कापिड़, वीरे/g288/gशण6  मि/g298लक  आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक /g262यास  रहत जे ई िवशेष/gय6शक  सभ २०१७ मे /g262कािशत  हुअए मुदा ई \nरचनाक उपल/g292धतापर  िनभ/gय61र  करत। मने रचनाक उपल/g292धताक  िहसाबसँ समए ऊपर-िन/g2ूशचा  भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आ/gय91ह  जे ओ अपन-अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nिवदेह सृg294मान  \nिवदेह समानाृg288तर सािहृg284य अकादेमी सृg294मान  \n१.िवदेह समानाृg288तर सािहृg284य अकादेमी फेलो पुरृg3ू4कार २०१०-११   \n२०१० /g2षूी गोिव/g288द झा (सम/gय91 योगदान लेल ) \n२०११ /g2षूी रमान/g288द रेणु (सम/gय91 योगदान लेल ) \n२.िवदेह समानाृg288तर सािहृg284य अकादेमी पुरृg3ू4कार २०११-१२   \n२०११ मूल पुर/gयणशकार - /g2षूी जगदीश /g262साद म/g28यडल (गामक िजनग ◌ी, कथा सं/gय91ह ) \n२०११ बाल सािह/g28शय पुर/gयणशकार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा सं/gय91ह ) \n२०११ युवा पुर/gयणशकार - आन/g288द कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुर /gयणशकार - /g2षूी रामलोचन ठाकुर - (पृg323ानदीक माझ ◌ी, ब/gय6श/g2ू2ला - मािनक बं/gय2शोपा/g28ूयाय , उप/g288यास \nब/gय6श/g2ू2लासँ मैिथली अनुवाद ) \nिवदेह भाषा सृg294मान २०१२-१३ (वैकिृg298पक सािहृg284य अकादेमी पुरृg3ू4कारक ृg2थंपमे ृg2थ2िसृg32ू ) \n1. िवदेह समानाबgउ88तर सािहबgउ84य अकादेमी फेलो पुरबg304कार  2012  \n2012  /g2षूी राजन/g288दन लाल दास  (सम/gय91 योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा सबgउ94मान २०१२-१३ (वैकिबgउ98पक सािहबgउ84य अकादेमी पुरबg304कारक बgउ65पमे बgउ6उिसबg3उ0 ) \n२०१२  बाल सािह/g28शय पुर/gयणशकार  - /g2षूी जगदीश /g262साद म/g28यडल क/g2शय “तरेगन ” बाल /g262ेरक िवहिन कथा सं/gय91ह  \n२०१२  मूल पुर/gयणशकार  - /g2षूी राजदेव म/g28यडलक/g2शय \"अृg294बरा \" (किवता सं/gय91ह ) लेल। \n2012  युवा पुर/gयणशकार - /g2षूीमती /g2ू6योित सुनीत चौधरीक  “अिचृg3थ1स ” (किवता सं/gय91ह ) \n2013  अनुवाद पुर/gयणशकार - /g2षूी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" (मराठी उप/g288यास /g2षूी िव/gयणयणु सखाराम खा/g28यडेकर )  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \nिवदेह भाषा सृg294मान २०१३-१४ (वैकिृg298पक सािहृg284य अकादेमी पुरृg3ू4कारक ृg2थंपमे ृg2थ2िसृg32ू ) \n२०१३  बाल सािह/g28शय पुर/gयणशकार  – /g2षूीमती /g2ू6योित सुनीत चौधरी - “देवीजी ” (बाल िनब/g288ध सं/gय91ह ) लेल। \n२०१३  मूल पुर/gयणशकार  - /g2षूी बेचन ठाकुरक/g2शय \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" (नाटक सं/gय91ह ) लेल। \n२०१३ युवा पुर/gयणशकार - /g2षूी उमेश म/g28यडलक/g2शय “िनृg3ू2तुकी ” (किवता सं/gय91ह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुर/gयणशका र- /g2षूी िवनीत उ/g28शपलक/g2शय “मोहनदास ” (िह/g288दी उप/g288यास /g2षूी उदय /g262काश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा सृg294मान  २०१४-२०१५  (समानाृg288तर सािहृg284य अकादेमी सृg294मान ) \n२०१४ मूल पुर/gयणशकार - /g2षूी न/g288द िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा सं/gय91ह ) \n२०१४ बाल पुर/gयणशकार - /g2षूी जगदीश /g262साद म/g28यड ल (नै धारैए - बाल उप/g288यास ) \n२०१४ युवा पुर/gयणशकार - /g2षूी आशीष अनिच/g288हार (अनिचृg288हार आखर - गजल सं/gय91ह ) \n२०१५ अनुवाद पुर/gयणशकार - /g2षूी श/g29शभु कुमार िसंह ( पाखलो  -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/g288यासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृृg284य , मूितृg3थ1कला , िशृg298प आ िचृg2ंंकला ृg2ं2ेृg2ंंमे िवदेह सृg294मान २०१२  \nअिभ नय- मुृg2ण1य अिभनय  , \nसु/g2षूी िश  /g298 पी  कुमारी, उ/gश11 - 17  िप ता /g2षूी ल/gयषण म ण झा \n/g2षूी शोभा का/g288 त  महतो, उ/gश11 - 15  िप ता- /g2षूी रामअवतार महतो , \nहाृg3ू4 य -अिभनय  \nसु/g2षूी ि/g262  यंका कुमारी, उ/gश11 - 16, िप ता- /g2षूी वै/gय2शनाथ साह  \n/g2षूी दुग/gय6षनंद ठाकुर , उ/gश11 - 23, िप ता- /gयणश व . भरत ठाकुर \nनृृg284 य  \nसु/g2षूी सुलेखा कुमारी , उ/gश11 - 16, िप ता- /g2षूी हरेराम यादव  \n/g2षूी अमीत रंजन , उ/gश11 - 18, िप ता- नागे/g2ष8र कामत  \nिच ृg2ंंकला  \n/g2षूी पनकलाल म/g28यडल , उमेर- ३५, िपता- /gयणशव . सु/g288दर म/g28यडल , गाम छजना \n/g2षूी रमेश कुमार भारती , उ/gश11 - 23, िप ता- /g2षूी मोती म/g28य ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \n/g2षूी परमान/g288 द  ठाकुर, उ/gश11 - 30, िप ता- /g2षूी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \n/g2षूी बुलन राउत , उ/gश11 - 45, िप ता- /gयणश व . िच /g298 टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \n/g2षूी बहादुर रा म, उ/gश11 - 55, िप ता- /gयणश व . सरजुग राम \nिशृg298पी -वृg3ू4तुकला  \n/g2षूी जगदीश मि/g298लक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूितृg3थ1-मृिृg2ं4का कला   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \n/g2षूी यदुनंदन पंिड  त, उ/gश11 - 45, िप ता- अशफ/gय68 पंिड  त \nकाृg41ण -कला  \n/g2षूी झमेली मुिखया ,िपता /gयणशव . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आृg284मिनभृg3थ1र संृg3ू4कृित  \n/g2षूी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता /gयणशव . /g2षूी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली पृg2ंंकािरता सृg294मान  \n-२०१२ /g2षूी नवे/g288दु कुमार झा  \nनाटक, गीत, संगीत, नृृg284य , मूितृg3थ1कला , िशृg298प आ िचृg2ंंकला ृg2ं2ेृg2ंंमे िवदेह सृg294मान २०१३    \nमुृg2ण1य अिभनय -   \n(1)  सुृg2ंणी आशा कुमारी सुपुृg2ंंी ृg2ंणी रामाव तार यादव, उमेर- १८, पता- गाम+पो/gयणश ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपुृg2ंं मो . ईषा आलम, पता- गाम+पो/gयणश ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सुृg2ंणी अपणृg3थं कुमारी  सुपु/g2षषी /g2षूी मनोज कुमार साहु, ज/g288 म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलि/gयषण म  िन य/gय6य , पो/gयणश ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहाृg3ू4 य –अिभनय- \n(1)  ृg2ंणी ृg4ू9ृg332दवे पासवान उफृg3थ1 रामजानी पासवान  सुपु/g2षष - /gयणश व . ल/gयषण मी  पासवान, पता- गाम+पो/gयणश ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस फ आलम सुपुृg2ंं मो . मुृg3ू4 ता क आलम, पता- गाम+पो/gयणश ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृृg284य , मूितृg3थ1कला , िशृg298प आ िचृg2ंंकला ृg2ं2ेृg2ंंमे िवदेह सृg294मान  (मृg3थ4गिन खबास समृg391 योगदान \nसृg294मान ) \nशाृg3ू4 ृg2ंंी य संगीत सह तानपुरा  : \nृg2ंणी रामवृृg2ं2 िस ◌ ंह सुपुृg2ंं ृg2ंणी अिन  ृg2थंृg32ू िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो/gयणश ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nमृg3थ4गिन   खबास सृg294 मा न: िमिथला लोक संृg3ू4कृित संरृg2ं2ण : \nृg2ंणी राम लखन साहु पे. /gयणश व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो/gयणश ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृृg284य , मूितृg3थ1कला , िशृg298प आ िचृg2ंंकला ृg2ं2ेृg2ंंमे िवदेह सृg294मान  (समृg391 योगदान सृg294मान ):  \nनृृg284 य  -   \n(1)  ृg2ंणी हिर   नारायण मृg283 ड ल सुपु/g2षष - /gयणश व . न/g288 दी म/g28य ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो/gयणश ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सुृg2ंणी संगीता कुमारी सुपुृg2ंंी ृg2ंणी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+पो/gयणश ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \nिच ृg2ंंकला -   \n(1)  जय ृg2थ2काश मृg283 ड ल सुपु/g2षष - /g2षूी कुशे/g2ष8र म/g28य ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पो/gयणश ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ृg2ंणी चृg288 दन कुमार मृg283 ड ल सुपु/g2षष /g2षूी भोला म/g28य ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पो/gयणश ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) सं/g262ित  , छा/g2षष /gयणश ना तक अंित म वष/gय61, कला एवं िश /g298 प  महािव /gय2शालय - पटना।     \nहिर मुिन यृg3थ3 / हारमोिनयम   \n(1)  ृg2ंणी महादेव साह सुपुृg2ंं रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाड/gय61- नं. ०९, पो/gयणश ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  ृg2ंणी जागेृg2ं8र ृg2थ2साद राउत  सुपु/g2षष /gयणश व . राम/gयणश व/g26षप राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या   \n(1)  ृg2ंणी अनुप सदाय  सुपु/g2षष /gयणश व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पो/gयणश ट - मनोहर प/gय26ी , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  ृg2ंणी कृg298 ल र राम  सुपु/g2षष /gयणश व . ख/gय26 र राम, उमेर- ५०, गाम- लि/gयषण म  िन य/gय6य , पो/gयणश ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1)  वासुदेव राम  सुपु/g2षष /gयणश व . अनुप राम, गाम+पो/gयणश ट - ि◌ नम/gय61ली , वाड/gय61 न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिशृg298पी -वृg3ू4तुकला -   \n(1)  ृg2ंणी बौकू मिृg298 ल  क सुपु/g2षष दरबारी मि/g298 ल  क, उमेर- ७०, गाम- लि/gयषण म  िन य/gय6य , पो/gयणश ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2)  ृg2ंणी राम िव  लास धिर कार  सुपु/g2षष /gयणश व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पो/gयणश ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूितृg3थ1कला -मृितृg3थ1कार कला -   \n(1)  घूरन पंिड त सुपुृg2ंं - /g2षूी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पो/gयणश ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  ृg2ंणी ृg2थ2भु पंिड  त सुपुृg2ंं  ृg3ू4 व .   , पता- गाम+पो/gयणश ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nकाृg41ण -कला-  \n(1)  ृg2ंणी जगदेव साहु सुपु/g2षष शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नम/gय61ली -पुरव/gय6षस , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ृg2ंणी योगेृg288 ृg4ूथ ठाकुर सुपुृg2ंं ृg3ू4 व . बुृg32ूू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आृg284मिनभृg3थ1र संृg3ू4कृित -    \n(1)  ृg2ंणी राम अवतार  राउत सुपु/g2षष /gयणश व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(2)  ृg2ंणी रौशन यादव  सुपु/g2षष  /gयणश व . किप ले/g2ष8र यादव , उमेर- ३५, गाम+पो/gयणश ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअृg334ा /महराइ-  \n(1)  मो. जीबछ  सुपु/g2षष मो . िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो/gयणश ट - बड़हारा, भाया- \nअ/g288 ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \nृg2ंणी बृg2ण4 चन मृg283 ड ल सुपु/g2षष /gयणश व . सीताराम म/g28य ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nृg2ंणी रामदेव ठाकुर सुपुृg2ंं ृg3ू4 व . जागेृg2ं8र ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (ृg2थ2भाती ) गौिन हार  आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1)  /g2षूी सुकदेव साफी  \nसुपु/g2षष /g2षूी    , \nपता- गाम इटहरी, पो/gयणश ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/gय61ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (ृg2थ2भाती ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी  सुपु/g2षष /gयणश व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो/gयणश ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/gय61ली , थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  लेृg334ु दास  सुपु/g2षष /gयणश व . सनक म/g28य ड ल पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपु/g2षष अ/g292 दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपु/g2षष ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1)  ृg2ंणी जगत नारायण मृg283 ड ल सुपु/g2षष /gयणश व . खुशीलाल म/g28य ड ल, उमेर- ४०, गाम+पो/gयणश ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  ृg2ंणी देव नारायण यादव  सुपु/g2षष /g2षूी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पो/gयणश ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1)  ृg2ंणीमती फुदनी देवी  प/g2ू9ी /g2षूी रामफल म/g28य ड ल, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सुृg2ंणी सुिव  ता कुमारी  सुपु/g2षषी /g2षूी गंगाराम म/g28य ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो/gयणश ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(1)  ृg2ंणी सीताराम राम  सुपु/g2षष /gयणश व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि/gयषण म  िन य/gय6य , पो/gयणश ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  ृg2ंणी लृg3ंू मी  राम  सुपु/g2षष /gयणश व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nकृg3थ3रनेट -   \n(1)  ृg2ंणी चृg288 द र राम  सुपु/g2षष - /gयणश व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि/gयषण म  िन य/gय6य , पो/gयणश ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gयणश ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबेृg288 जू वादक-  \n(1)  ृg2ंणी राज कुमा र महतो  सुपु/g2षष /gयणश व . ल/gयषण मी  महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नम/gय61ली वाड/gय61 नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  ृg2ंणी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पो/gयणश ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   ृg2ंणी जीबछ यादव  सुपु/g2षष /gयणश व . /g26षपालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो/gयणश ट - बेलही, भाया- \nि◌ नम/gय61ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   ृg2ंणी शृg294 भु मृg283 ड ल सुपु/g2षष /gयणश व . लखन म/g28य ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो/gयणश ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/gय61ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख ृg3ू4 स कर- (िख ृg3ू4 सा  कहैबला)-  \n(1)  ृg2ंणी छुतहृg2थं यादव उफृg3थ1 राजकुमार , सुपु/g2षष /g2षूी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पो/gयणश ट - मनोहर \nप/gय26ी , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2)  बैजनाथ मुिख या उफृg3थ1 टहल मुिख  या - \n(2) सुपु/g2षष /gयणश व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो/gयणश ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िचृg2ंंकला - \n(1)  सुृg2ंणी िम  िथ लेश कुमारी  सुपु/g2षषी /g2षूी रामदेव /g262साद म/g28य ड ल ‘झा/g26षदार ’ पता- गाम- रसुआर, पो/gयणश ट -– मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम/gय61ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2)  ृg2ंणीमती वीणा देवी पृg2ण9ी ृg2ंणी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2)  ृg2ंणी िक  शोरी दास  सुपु/g2षष /gयणश व . नेबैत म/g28य ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/gयणश ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gय61ली , ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार)  \nतबला-  \nृg2ंणी उपेृg288 ृg4ूथ  चौधरी  सुपु/g2षष /gयणश व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \nृg2ंणी देवनाथ यादव  सुपु/g2षष /gयणश व . सव/gय61जीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झ/gय6यझप/gय26ी , पो/gयणश ट - पीपराही, भाया- लदिन य/gय6य , िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1)  /g2षूी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1)  ृg2ंणी कुृg288 दन कुमार कणृg3थ1 सुपु/g2षष /g2षूी इ/g288 /gशण6 कुमार कण/gय61 पता - गाम- रेबाड़ी, पो/gयणश ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2)  ृg2ंणी राम खेलावन राउत  सुपु/g2षष /gयणश व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर  (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \nृg2ंणी रामचृg288 ृg4ूथ ृg2थ2साद मृg283 ड ल सुपु/g2षष /g2षूी झोटन म/g28य ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो/gयणश ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gय61ली , ि◌ जला- सुपौल  (िब हार) \nृg2ंणी िव  भूित  झा  सुपु/g2षष /gयणश व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gयणश ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक   \nृg2ंणी रिव  ृg288 ृg4ूथ  यादव  सुपु/g2षष सीताराम या दव, पता- गाम- तुलिस याही, पो/gयणश ट - मनोहर प/gय26ी , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \nृg2ंणी िप  चकुन सदाय  सुपु/g2षष /gयणश व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)   \nृg2ंणी रामपित   मृg283 ड ल सुपु/g2षष /gयणश व . अजु/gय61न म/g28य ड ल, पता- गाम- रसुआर, पो/gयणश ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gय61ली , ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1)  ृg2ंणी किप  लेृg2ं8र दास सुपुृg2ंं ृg3ू4 व . सुृg382र दास , उमेर- ७०, गाम- लि/gयषण म  िन य/gय6य , पो/gयणश ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  ृg2ंणी खखर सदाय  सुपु/g2षष /gयणश व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत   \n(1)  ृg2ंणी रामिव  लास यादव  सुपु/g2षष /gयणश व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो/gयणश ट - स/gय6शिग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \nृg2ंणी जोगेृg288 ृg4ूथ  राम  सुपु/g2षष /gयणश व . िब /g298 टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \nृg2ंणी राजेृg288 ृg4ूथ  राम  सुपु/g2षष काले/g2ष8र राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा/gयणश ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \nृg2ंणी सैनी राम  सुपु/g2षष /gयणश व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nृg2ंणी जनक मृg283 ड ल सुपु/g2षष /gयणश व . उिच त म/g28य ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो/gयणश ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नम/gय61ली , िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम यृg3थ3 / ृg391ुम बाजा   \nृg2ंणी परमेृg2ं8र मृg283 ड ल सुपु/g2षष /gयणश व . िब हारी म/g28य ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मय/gय6य बजबै छिथ  । \nृg2ंणी जुगाय साफी  सुपु/g2षष /gयणश व . /g2षूी /g2षूीच/g288 /gशण6  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक   \nृg2ंणी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो/gयणश ट - बेलही, भाया- ि◌ नम/gय61ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \nृg2ंणी योगेृg288 ृg4ूथ  राम  सुपु/g2षष /gयणश व . िब /g298 टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा  (होलीमे बजाओल जाइत...) \nृg2ंणी जृg391नाथ चौधरी उफृg3थ1 िध  यानी दास  सुपु/g2षष /gयणश व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nृg2ंणी महेृg288 ृg4ूथ पोृg319ार , उमेर- ६५, पता- गाम+पो/gयणश ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \nृg2ंणी राम ृg2थ2साद राम सुपुृg2ंं ृg3ू4 व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पो/gयणश ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेषृg3थ4क :- \n१) हाइकू िवशेषृg3थ4क १२ म अंक, १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) गजल िवशेषृg3थ4क २१ म अंक,  १ नवृg294बर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेषृg3थ4क ६७ म अंक, १ अृg2णूटूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािहृg284य िवशेषृg3थ4क ७० म अंक, १५ नवृg294बर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेषृg3थ4क ७२ म अंक १५ िदसृg294बर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \n६) नारी िवशेषृg3थ4क ७७म अंक ०१ माचृg3थ1 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेषृg3थ4क िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अगृg3ू4त २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भिृg2णूत गजल िवशेषृg3थ4क १२६ म अंक, १५ माचृg3थ1 २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समीृg2ं2ा िवशेषृg3थ4 क १४२ म, अंक १५ नवृg294बर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीकृg3थ4त िमृg2ंण मधुप िवशेषृg3थ4क १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिवृg288द ठाकुर िवशेषृg3थ4क १८९ म अंक १ नवृg294बर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश चृg288ृg4ूथ ठाकुर अिनल िवशेषृg3थ4क १९१ म अंक १ िदसृg294बर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह सृg294मान िवशेषा  क- २००म अ क १५ अृg2थ2ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अृg298बम  गीत संगीत िवशेषृg3थ4क - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंिृg2ंंत  रचनापर आम ंिृg2ंंत  आलोचकक िटृg29ूपणीक  शृंखला \n१. कािमनीक पृg3थ4च टा किवता आ ओइपर मधुकाृg288त झाक िटृg29ूपणी  \nVIDEHA 209th  issue िवदेहक दू सए नौम  अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पिृg2ंंकाक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक  सवृg3थ1ृg2ंणेृg41ण  रचनाक  एकटा  समानाृg288तर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली बgउ6उबबgउ88ध -िनबबgउ88ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली पबg3उ4 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली पबg3उ4  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली नाबg384य उबgउ84सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उबgउ84सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली बgउ6उबबgउ88ध -िनबबgउ88ध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \nThe readers of English translations of Maithili Novel \"sahasrabadhani\" and verse \ncollection \"sahasrabdik chaupar par\" has intimated that the English translation \nhas not been able to grasp the nuances of original Maithili. Therefore the \nAuthor has started translating his Maithili works in English himself. After these \ntranslations are complete these would be the official translations authorised by \nthe Author of original work.-Editor  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/  \nअपन मंतृg3ू1य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजे/g288/gशण6 ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \n२. ग/gय2श  \n२.१.डॉ. कैलाश कुमार िमबgउ57 - गौरी चोरनी, गौरी डाईन आ गौरी िछनािर: मधुबgउ57ावणी कथा केर बg3उ5ंद ?  \n२.२.बgउ6उणव  झा -िखबg304सा-सुखैत पोखैर बgउ90यासल  गाम  \n२.३.जगदीश बgउ6उसाद मबgउ83 ड ल- 6  गोट लघु कथा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n२.४.आशीष अनिचबgउ88हार - तीन टा िबंदु \nडॉ. कैलाश कुमार िमृg2ंण  \n  \nगौरी चोरनी, गौरी डाईन आ गौरी िछनािर: मधुृg2ंणावणी कथा केर ृg32ंंद ? \n  \nमधु/g2षूावणी कथा आ पाबिन मनु/g2ूणख आ /g262कृित , लोक आ शा/gयणश/g2षष , /gयणश/g2षषी आ पु/g26शख ,बूढ आ नव, /g262ेम आ केिल , \nपािरि/gयणशथितकी संतुलन केर सहज /g26शपे िमिथलाक अ/gय22ुत परंपरा अिछ। एकर जतेक चच/gय61 हो से कम। एिह \nपाबिन के, एकर सब कथा, उपकथा, /g262संग , उप-/g262संग के नीक सं बुझनाई , कथा के िमिथलाक िबिभ/gय82 /g2ष2े/g2षष \nम/gयूण उपल/g292ध अंतर के संकलन , ओकर घमथ/gय61न , समाजशा/gयणश/g2षषीय -मानवशा/gयणश/g2षषीय -मनोवै/g2षयािनक िव/gयण2ले/gयणयण ज/g26शरी \nअिछ। दुभ/gय6ष/g2ू2य सं इित हासकार, समाजशा/gयणश/g2षषी , मानवशा/gयणश/g2षषी , मनोवै/g2षयािनक आर -त-आर सािह/g28शयकार लोकिन सेहो \nएकर बहुत िववेचना निह क सकलिन अिछ। ई िचंताक िवषय अिछ।मा नवशा/gयणश/g2षष म/gयूण एक श/g292द होइत छैक \n“enculturation” जकर अथ/gय61 भेल जे लोक कुनो चीज , लूिर, /g2षयान , भाव, परंपरा आिद /gयणशकूल अथवा \n/g2ूणलास/g26षम अथवा कुनो िवशेष िश/g2ष2क या िशि/g2ष2का सं निह बि/g298क लोक /gयण1यवहार के देखैत , ओकर अनुशरण \nकरैत िबना बुझने आ /g262य/g2ू9 केने िसखने जैत अिछ। निह िसखबला /बाली के आ ने िसखाबय बला/बाली के \nएकर िविश/gश16 भान होइत छैक मुदा ई सामािजक /g2षयान के एक पीढ़ी सं दोसर पीढ़ी म/gयूण ह/gयणशत/gय6शतिरत िनिव/gय61/g268 /g26षप \nसं होइत रहैत छैक – चरैवेित-चरैवेित। अपन अ/g298प/g2षयान सं मुदा मैिथली सं/gयणशकृित के िसनेह के कारण \nमधु/g2षूावणी पर हम िकछु काज क रहल छी। /g262ितिदन नव बात /g2षयात होइत अिछ। िववेचन नव िदशा िदस \nसंकेत करैत अिछ। इ/g29शहर अपन माय लग पुनः तीन िदन धिर अिह कथा के बुझबाक /g262य/g2ू9 कैल। लागल , \nई कथा आ पाबिन त पु/g26शख केर पूजाक एकािधकार के सोझे-सोझ चुनौती द रहल अिछ। कथा सुनिनहािर \nमिहला, कथा कहिनहािर मिहला, कथा केर साम/gय91ी , िवध, िवधान, सब िकछु बताबय बाली मिहला, पु/g26शख म/gयूण \nमा/g2षष अि/g288तम िदन वर आ ओहो मिहला के इसारा पर चलयबला यं/g2षषवत /g262ाणी ! बािक सब चीज़ म/gयूण पु/g26शख के \nए/g288/gय99ी ब/g288द। िकछु लोक एक /g262/gय11उठोलिन। ई िज/g2षयासा पिहने बड़ /g262भािवत निह केलक सोचलहुँ, किथ लेल \nघमथ/gय61न क/g26श ? लेिकन एखन भेल जे थोड़ेक सोची जे आिख़र ऐना िकयैक छैक - गौरी आ िछनािर? \n  \nएकरा कोना कही? जॱ शा/gयणश/g2षष धेने रहब त एकर उ/g2षशर असंभव। धम/gय6षिधकारी सब आ/gय89मण करता। लोक सँ \nकरब त समाधान के सिमप आिब सकैत छी। \n  \nलोक आ शा/gयणश/g2षष म/gयूण एक अंतर /gयणशप/gश16 छैक - शा/gयणश/g2षष /g26णेम म/gयूण ब/gय96 ग/gय6शठ सनक बा/g288हल छैक। ओिह /g26णेम सँ \nबाहर एबाक क/g298पनो असंभव। ठीक एकर िवपरीत लोक /g26णेम म/gयूण रहैत अिछ लेिकन आव/gयण2यकता भेला पर /g26णेम \nसं बाहर एबामे म/gयूण किनकबो संकोच निह होइत छैक।  \n  \nलोक /g262ेम म/gयूण भ/g2ूणत आ भगवान िम/g2षष जक/gय6य , नौकर मािलक जक/gय6य , /g262ेमी -/g262ेिमका जक/gय6य /gयण1यवहार करैत अिछ आ \nओिह /gयण1यवहार म/gयूण शा/gयणश/g2षषक गुण , िश/g2ष2ा , सं/gयणशकार सि/g29शमिलत रहैत छैक। लोक भगवान के आन निह अपन बुझैत  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \nअिछ। अपन निह अपन पिरवारक मनुख बुझैत अिछ। सब िनराकार सब गुणे साकार भ जाइत छैक। \nभगवान लोक म/gयूण मनुखे जक/gय6य /gयण1यवहार करैत छिथ। ई बात शा/gयणश/g2षष म/gयूण संभव निह।  \n \nलोक महादेब के “उगना” बना दैत अिछ। सबरी लोक अिछ जे अपन िन/gयण2छल /g262ेम मे राम के आिठ वैर \nखुआबय म/gयूण संकोच निह करैत अिछ। सधना जाट भगवान के पिहने भ ोजन करबैत अिछ तखने अपने खाइत \nअिछ। िलंगायत समाज के एक मिहला हमरा कहलक: \"देखू, महादेब के ने माय ने िपता; ने भाई ने बिहन! \nबेचारे बाल /g26षप म/gयूण हमरा लग हमर गाय केर बछड़ा बिन हमर गौशाला म/gयूण खुटेसल रहैत छिथ। अगर सद/gय68 \nभ गेलिन, नाक सँ पािन बहै लगतिन त के पोछतिन? के तेलक मािलश करतिन? चलु छोड़ू सब के हे बाऊ \nमहादेब। आई सँ हम अह/gय6यके अपन बेटा बना लैत छी। हम तेल -कुर क देब, नाक पोिछ देब, काढ़ा िपया \nदेब”। \n  \nसब सँ पैघ बात ई जे ई मिहला िनिव/gय61कार भाव सँ बजैत छिल। जे बजैत छिल सैह करबाक इ/g2ूशछा सेहो \nछलैक। \n  \nई भेल लोक अथवा फोक के शि/g2ूणत। एहेन बात अथवा /gयण1यवहार शा/gयणश/g2षष के /g2षयाता अथवा िव/gय2षा न/िवदुिष निह \nसोिच सकैत छिथ। \n  \nआब बात करी मधु/g2षूावणी पाविन आ कथा म/gयूण ओ /g262संग जािह म/gयूण गौरी लेल िछनािर श/g292द के /g262योग कैल गेल \nअिछ। \n \nकथा के अनेक /gयणशव/g26षप अिछ। लेिकन सब /gयणशव/g26षप म/gयूण िछनािर श/g292द के /g262योग कैल गेल छिन।  \n  \nमधु/g2षूावणी के /g262योजन नव िववािहत लड़की के जीवन के सब िकछु के /gयण1यवहािरक /g2षयान देनाई अिछ। \n/gयण1यवहािरक /g2षयान म/gयूण शा/gयणश/g2षषीय /g2षयान सि/g29शमिलत छैक।  \n  \nअगर मधु/g2षूावणी के कथा के सब /g262संग आ उपकथा के देखब आ गुनब त लागत जे िकछु ब/gय6यचल निह \nअिछ। एक गृहणी के जतेक /g2षयान चाही सब िकछु घोिट -घोिट एिह कथा के मादे िसखा देल जाइत छैक। \nगौरी देवी के भूिमका के छोिड़ एक आदश/gय61 /gयणश/g2षषी के भूिमका म/gयूण छिथ जकरा सामा/g288य ि/gयणशथित म/gयूण अनेक तरहक \nपिरि/gयणशथित के सामना कोना करक चाही तकर /g262ैि/g2ूणटकल /g2षयान भेटैत छैक।  \n  \nअिह /g262संग म/gयूण गौरी के भूिमका एक एहेन िशि/g2ष2का के /g26षप म/gयूण छिन जे नारी मनक /gय2षंद के स माधान करैत \nछिथ। महादेब के भूिमका एक एहेन पितक /g26षप म/gयूण छिन जे प/g2ू9ी के /gश1णम के दूर करैत छिथ , अपन प/g2ू9ी के  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nस/g29शमान करैत छिथ आ हुनक स/g29शमानक आ श/g292दक र/g2ष2ा करैत छिथ। संगिह महादेब गौरी के मय/gय6षदा के भान \nसेहो करबै चाहैत छिथ। \n  \nएिह स/g29शपूण/gय61 उपकथा म/gयूण /gयणश/g2षषी आ पु/g26शख  एक दोसरक पूरक छैक। दुनू के एक दोसरक मय/gय6षदा के िचंता \nछिन। गौरी तीन /gयणशव/g26षप - डाईन, चोरनी आ िछनािर - म/gयूण ई संवाद /gयणशथािपत करय चाहैत छिथ जे शंका आ \nिज/g2षयासा मनुखक /g262ाकृितक गुण छैक। एकर /g262मािणकता के परी/g2ष2ा करब अिनवाय/gय61। दोसर िदस महादेब अपन \nकृ/g28शय सँ ई /g262मािण त करय चाहैत छिथ जे पित-प/g2ू9ीक संबंध िव/g2ष8ास पर िटकल रहैत छैक। अिह िव/g2ष8ास के \nस/g29शमान आ र/g2ष2ा करब दुनू के सामूिहक िज/g29शमेदारी होईत छैक। अिव/g2ष8ास सँ संबंध टूटैत छैक।  \n  \nबात गौरी आ िशव के होईत छैक त/gय6शिह उपकथाक िवषय व/gयणशतु ओहने छैक। महादेब तं/g2षष के जनक छिथ। \nत/gय6शिह बात डाईन के भ रहल छैक। गौरी डाईन बनय चाहैत छिथ।  महादेब ई कहैत छिथन जे ई काय/gय61 \nसभक निह छैक। गौरी के दि/g2ष2ण िदशा के गाम म/gयूण जेबाक लेल मना करैत छिथन। गौरी कोना \nमानती? िसखनाई शु/g26ष करैत छिथ। िबना कहने महादेब सा/g2ष2ी रहैत सब ि/gय89या के देखैत अपना कं/gय99ोल म/gयूण \nलेने रहैत छिथ। आ जखन गौरी चुपचाप डाईन केर सब मं/g2षष पिढ़ िसख जाइ त छिथ त गौरी अपन पु/g2षष \nगणेश आ काित/gय61क के कोढ़ करेज देखै लगैत छिथ। आब महादेब ग ौरी के पकिड़ लैत छिथ आ कहैत \nछिथन: \"हद भ गेल? हमरा मना केलाक बादो अह/gय6य गेलॱ दि/g2ष2ण कोण म/gयूण?”तामसे भेड़ महादेब कहैत छिथन \nजे पूरा तं/g2षष डािह देिथन। तुरत गणेश एक -एक मं/g2षष िलखने जाइत छिथ आ काित/gय61क डाहने जाइत छिथ। \nगौरी के होइत छिन जे तं/g2षष कम सँ कम मूल /g26षप म/gयूण बिच जाइक। साबर मं/g2षष मा/g2षष अढ़ाई आखर के होईत \nछैक जकरा काितक सँ चुटकी म/gयूण चोरा लैत छिथ। चोरेबक  उ/gय19े/gयण2य मं/g2षष अथवा पर/g29शपरा के र/g2ष2ण छैक आर \nिकछु ने। हमरा एना बुझना जाइत अिछ जे एिह /g262संग के /g262ासंिगकता एिह बात मे छैक जे एक सफल \nगृहणी के सब तरहे अपन घर आ गृह/gयणशथी के र/g2ष2ा करक चाही।  \n  \nआब गौरी चोरनी छिथ तािह /g262करण पर आिब। बहुत बेजोड़ /g262करण अिछ। आ एकर आधा र सेहो गौरी \nतै/g29षयार करैत छिथ। गौरी महादेब सँ आ/gय91ह करैत छिथ जे अगर िकयोक चोरी करैत अिछ , िक/g29शबा िछनरपन \nकरैत अिछ त ओकरा शरीर मे िकछु एहेन िच/g288ह अंिकत भ जैक जाि ह सँ जन -सामा/g288य के ई िसख भेट \nजाइक जे एहेन काज निह करी। महादेब ना-नुकूर करैत गौरी के िनवेदन मािन लैत छिथ। \n  \nएक बेर पुनः गौरी मय/gय6षदा के ल/gय6यघेत छिथ आ महादेब के मना केलाक बाद एक गाम म/gयूण भाटा चोरी करैत \nछिथ। िनशान के /g26शप मे जिहना -जिहना गौरी भाटा चोरबैत गेली तिहना-तिहना नागिड़ बढ़ैत गेलिन। जखन \nगौरी के भान होईत छिन त महादेब सँ िनवेदन करैत पुनः ओकर ा समा/g29णत करय क हैत छिथ। फेर होईत \nछिन किनक अवशेष िच/g288हक /g26षप म/gयूण रहक चाही। आ कहैत छिथन जे िनशान मा/g2षष ई जानवर म/gयूण होबक \nचाही। सैह भेल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \n  \nआब िछनािर बला /g262करण म/gयूण अबैत छी। एक बेर पुनः महादेब के मना केलाक बाद नहिर कात म/gयूण गेलिन। \nमहादेब मा/g298लाह बनला। नाव पर रा/gयण2ता कटैत काल मा/g298लाह गौरी के कखनो गाल छुिब लैन।कखनो चु/gय26ी \nकािट लैन। भाव उ/g2षशेजक भेल गेलिन। जेना -जेना केिल भाव मे गौरी मगन भेली तिहना-तिहना हुनकर माथ \nपर िसंग बढ़ैत गेलिन। \n  \nम/g298लाह जाल खसेलक। गौरी माछ िबछलिन। एकर फायदा उठबैत म/g298लाह गौरी सँग एमहर -ओमहर करैत \nकेिल ि/gय89या के सेहो  आनंद निह-निह करैत लैत रहल। \n  \nकेिल होइत गेलिन आ िसंघ बढ़ैत गेलिन। आब गौरी के होश एलिन : \"हे भगवान! ई की भेल? आब की \nहैत?” \n \nयैह सोचैत गौरी अपन िसंघ के साड़ी सँ झपैत गेली। मुदा िसंघ बिढ़ते गेलिन। अंततः महादेब सँ िनवेदन \nकेि/g298थन : \"गलती भ गेल हमरा सँ। ई मलहबा अपन सीमा नािघ गेल। छू-छाप हमर /g262ितशोध के बादो \nकिरते रहल। एकरा केिल कहनाय उिचत निह। गलती सँ हम किह  देलॱ जे िच/g288ह द िदयौक। एकर  उपाय \nअह/gय6य बताऊ ?\" \n  \nमहादेब कहलिथन: \"हे गौरा, हम त कहने रही अह/gय6यके जे िनशान के च/gय12र मे निह प/g26श। मुदा अहॴ िजद \nठािन देलॱ जे द िदयौक। लेिकन अह/gय6य िच/g288ता जूिन क/g26श। ओ मलहबा िकयोक आर निह छल। हम रही। \nतािहं अह/gय6य िछनािर निह भेलॱ ”। \n  \nमहादेब बिजते रहलिन: \"हमरा बुझा गेल जे अह/gय6य त/g28षय के जानय चाहैत छी। हम सोचलहुँ, से त ठीक मुदा \nकहॴ ऊंच-नीच भ गेल त की हैत? सैह सोचैत /gयणशवयं मलहबा बिन अह/gय6य लग गेल रही। अह/gय6यक चिर/g2षष ब/gय6यचल \nअिछ। अह/gय6य अनेरे िचंता जूिन क/g26श ”। \n  \nगौरी के भेलिन जे ओ अनेरे महादेब पर शंका केलिन। कहलिथन गौरी: \"हे महादेब! हमरा सँ गलती भेल। \nआब अह/gय6य एकर उपाय क/g26श। िसंघ त कोनादन लािग रहल अिछ ”? \n  \nगौरी िदस देिख हँसैत महादेब आब िसंघ के समा/g29णत करय लगला। गौरी कहलिथन :\" एक काज क/g26श , किन \nनाममा/g2षष िसंघ रहय िदयौ जे मृतभुवन म/gयूण जानवर के िसंगार बनत ”। गौरी के बातक स/g29शमान करैत महादेब \nनाममा/g2षष के िसंघ रहय देलिथन जे कथाक अनुसार आजुक जुग म/gयूण जानवर सब म/gयूण भेटैत अिछ।  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nलोक /gयण1यवहार के अनु/g26षपे अगर कथा के िववेचना करब त लागत जे गौरी एक सामा/g288य हाड़ -मासक मिहला \nबिन िश/g2ष2ा दैत छिथन। गौरी कदािचत सब मिहला के ई िसख दैत छिथन : \"एखन धिर जे गलत-सलत \nकेलॱ से िब सिर जाउ। आब अपन दा/g29शप/g28शय जीवन मे संल/g2ू2न होउ। पित -प/g2ू9ी के बीच आपसी /g262ेम , िव/g2ष8ास \nबनल रहक चाही। इितहास के छोिड़ वत/gय61मान आ भिव/gयणयय के िचंता होबक चाही ”। शा/gयणश/g2षष केर गौरी भले \nएहेन बात सोिच निह सकैत छिथ, लोकक गौरी अपने समाजक मिहला बिन समाज के जन सामा/g288य मि हला \nके मानिशक अव/gयणशथा के देखबैत चोरनी , डाईन आ िछनािर बिन एक नव िसखक पर/g29शपरा /gयणशथािपत करैत \nछिथ। एकर नाम जे द दी – यथाथ/gय61वाद (realism), लोक परंपरा केर शि/g2ूणत , /gयण1यवहािरकता , पु/g26शख -/g262कृित के \nसमावेश अथवा आरो िकछु। सम/gय91 /g26शपे ई अ/gय22ुत परंपरा अिछ।  \n  \nह/gय6य , िमिथला म/gयूण मधु/g2षूावणी पाबिन केएक बात किन कचोट करैत अिछ आ एकर साव/gय61भौिमकता पर भले \nिखड़की दोगे किथलेल निह मुदा चैल/gयूणज करैत अिछ : “ई कुन कारण सं िमिथला के सब जाित म/gयूण समािव/gश16 \nनिह भ सकल आ /gशण9ा/gयय2ण मा/g2षष म/gयूण नुकायल रिह गेल ?” भले ई /g262/gय11 छोट लगैत हो लेिकन एकर उ/g2षशर देनाई \nअतेक सह ज निह अिछ। उ/g2षशर तकला सं एकर एक नव आयाम ठाढ़ भ सकैत अिछ ? \n  \nपूरा कथा सुनलाक आ बेर-बेर मनन आ िववेचन केलाक बाद अिह िन/gयणयकष/gय61 तक या/g2षषा कैल . पाठक के भावक \n/g262ती/g2ष2ा रहत।  \n  \nआभार: अपन माता /g2षूीमती िशवदुलारी देवी के कहल कथा के आधार पर एिह /g262संग पर चच/gय6ष कएलहुँ अिछ।  \n  \n \nऐ रचनापर अपन मंतृg3ू1य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nृg2थ2णव  झा   \nिखृg3ू4सा -सुखैत पोखैर ृg29ूयासल  गाम \n  \nएिह बेर गाम म/gयूण एकटा भाितजऽक उपनेन छल आ आिफ़स म/gयूण सेहो ३-४ टा छु/gय26ी  लगातार भेट रहल छल । \nबस फ़ेर की एकबैगे गाम जेबा क /g29णलान  बिन गेल । /g29णलानो  तेहन जे जूर-शीतल िदन स/gय6शझ  तक गाम \nपहुंिचतॱ। मगध ए/g2ूण/gयणश/g262ेस  अपन आ/gय88त  अनुसार चािर घंटा िबलंब सं पटना पहुंचेलक । आब ओत से बरौनी \nके /gय99ेन  पकरबाक छल । गम/gय68  के िदन म/gयूण सूय/gय6ष/gयणशत  िकछ िबलंबे स होइ अिछ, /gयणशवाइत  राजे/g288/gशण6  पूल पर जखन \nलगभग साढे छ: बजे पहुंचल छलहुं त सूय/gय6ष/gयणशत  क मनोरम दृ/gयण2य   दृि/gश16गोचर  भेल छल। ओई मनोरम छटा मे \n३-४ टा छॱरा सब गंगा जी के बीच धार म/gयूण चुभैक र/gश26  छल। ई दृ/gयण2य  देखय बला छल। मुदा इ िक! \nअचानक से /g28ूयान  गेल जे गंगाजी त सूिख के आधा भ गेिलह आ पाईन क धार केवल प/gय6शजर  धिर म/gयूण बचल  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nछल । आब ई ि/gयणशथित  भयावह बुझना गेल। त एकर की मतलब जे सुखार अपनो गाम-घर िदस द/gयणशतक  द \nदेने अिछ ! जखन गाम पहुंचलॱ त जूर-शीतलऽक कोनो नामो-िनशान नै देखना गेल। य/gय2शिप  गाम हम अ/g288हार  \nभेला के बादे पहुंचल छलहुं । \n  \nअिगला िदन भोरे भोर गाम िदस िबदा भेलहुं, बाट म/gयूण भ/gयूणटनाहर  लोक सब सं दुआ-सलामी लैत नदी कात \nपहुंचलहुं । मुदा देखै छी त ई की; नदी त अिछए नै! गामक बलान नदी सुिख क पीच रोड बनल अिछ आ \nसाइिकल, मोटरसाईिकल सभ ओई बाटे सरसरायल ऐ पार से ओइ पार भ रहल अिछ। /g28ूयान  गेल जे \nगामऽक मुिखया (जेकर जनेर-ध/gयूयचा  के फ़सल नदी कात म/gयूण लहलहायत छल) के अित/gय89मणक  सीमा आउर \nअिधक बिढ गेल अिछ आ जत हरदम नदी के धार रहै छल त/g2षशौ  मुिखया के फ़सल लागल छल। ओना \nफ़सलऽक हालत सेहो िपलिपल सन भेल छल । गाम सं नदी िबला जेनाइ मने िक जे मानु जेना कोनो \nसौभा/g2ू2यवती  के िसहुंथ से सेनूर पोिछ देनाई भेल! \n  \nमानै छी जे हम बेसी िदन गाम नै रहलहुं अिछ, मुदा जतबे िदन रहलहुं अिछ, ई नदी से एकटा लगाव रहल \nअिछ। बा/g298याव/gयणशथा  म/gयूण नदी नहाय के अपन उ/g28शसाह  होय /g2षणल , म/gय6श  के मनो केला पर कह/gय6श  मानै छिलयै। आ \nगम/gय68  मिहना म/gयूण त बुझू जे जखने मोन होय तखने चैल िदय नहाय लेल, कोनो अंगा-गंजी लेबा के काजे नै, \nबस ककरो सं गमछा म/gय6शगू आ कूिद जाउ। जा किन काल निद म/gयूण चुभिक ततबे काल म/gयूण निद कात के \nभ/gय6शईटऽक  गाछ पर पसरल गंजी-जंिघया सभ सुिख जाय छल । हं ई बात के अफ़सोस रहत जे हम हेलनाई \nनै सीख पेलहुं। य/gय2शिप  गामक भैयारी सब थोरे-बहुत सीखेने छल मुदा काल/gय6शतर  म/gयूण सेहो िबसिर गेलहुं। ओना \nगाम-घर म/gयूण िधया-पुता के दुपहर काल म/gयूण नदी कात जाय लेल मना करल जाय छल, जै के लेल भूत सं ल \nके पंडू/g292बी  तक के डर देखायल जाय छल। नदी िकनार म/gयूण ओना माछ आ डोका पकरय के सेहो अनुभव \nरहल अिछ। ऐ मामला म/gयूण मीता भाईजी ब/gय86ड  तेज छलाह। बुझु से बंसी आ बोर के असल खेलाडी वैह \nछलाह आ हम सभ त /gयणशटेपनी  टाइप म/gयूण संग लागल रहै छलहुं । \n  \nखैर छोडू, हमहुं कह/gय6श  पहुंच गेलहुं। हलुमान चौक पर पहुंचलहु त देखै छी जे छॱरा सभ के चौकडी जमल \nअिछ। मीता भायजी सेहो छलाह। हम कहिलयैन जे यौ मीता भायजी इ त जुलुम भ गेल। ओ सशंिकत \nहोइत बजलाह – जे से की? की भ गेलय? हम /g262ितउ/g2षशर  म/gयूण बजलहुं जे \"महराज गामऽक नदी िबला गेल आ \nअह/gय6श  पुछै छी जे की भेल!\" मुदा हुनकर िर/gयणशप/gय6शस  ब/gय86ड  सद/gय61 छल। ओ बजलाह जे ई सब भगवानऽक माया \nअिछ। देश-दुिनया म/gयूण पाप बिढ रहल अिछ, तेकर दु/gयणयपिरणाम  त एहने ने हेतै हौ। हम बजलहुं जे भायजी, \nतैयो गमैया के त अपन कत/gय61/gयण1य  करबाक चाही ने नदी के बचाब के लेल। सालॲ-साल नदी के तह गाद से \nभिर क उपर भेल जाय अिछ, तै पर से नदी तट पर मुिखया के अित/gय89मण  बढल जाय अिछ। आई नदी \nसुईख गेल, सोचु जे ऐ संगे कतेको जिलय जीव सभ के त समूले न/gश16  भ गेल हैत। /g2ष2े/g2षषऽक  जमीन म/gयूण \nपािनऽक लेवल भी नी/g2ूशच/gय6श  खिस परल हैतैक…हं, से त स/g2षशे. पिहने पचासे फ़ीट पर कल गडा जाय छल  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \nमुदा आब सै फ़ीट से कम म/gयूण कह/gय6श  नीक पाईन अबै छै – बीच म/gयूण बात कटैत कनिकरबा बाजल । हम बात \nके आगा बढबैत बजलहुं जे देखु ई नदी म/gयूण लोक सब नहाइ जाय छल माल-जाल के नहब आ पाईन िपयाब \nलेल नदी ल जाय छल, मौगमेहर सब कपडा-ल/g2षशा  सभ टा त निदये मे करै जाय छल ने यौ। त जै नदी \nसं एतेक उपकार भेटै अिछ ओकरा लेल िकछ त िचंितत होयबाक चािह ने। एना जे नदी के भूिम के \nअित/gय89मण  होयत रहतै, त िनि/g2ष6ते ने नदी िबला जायत। \n  \nऔ जी अह/gय6श  शहर से आयल िछ, ऐश-मौज म/gयूण रहै छी त/gयूय इ आदश/gय61वादी  ग/g29णप  सब फ़ुरा रहल अिछ। िद/g298ली  \nसे ऐिनहार सब के एिहना गोल-गोल ग/g29णप  फ़ुराईत रहै छै। – ऐ बेर बीच म/gयूण बात काटैत बंठाबबाजी बाजल । \n  \nहम किन /gयण1यिथत  होयत कहलहुं जे हं शायद अह/gय6श  ठीके कहै िछ, हम पितत भेलहुं जे गामऽक िच/g288ता  केलहुं \n। ई गाम त जेना हमर अिछए नै। आ अह/gय6श  िक जनै िछ शहरऽक िजनगी के िवषय म/gयूण । पाईनऽक िक/g298लत  \nआ ओकर मोल की होई अिछ ई कोनो िद/g298ली -बंबई बला से बिढया के बुिझ सकै अिछ! कालोनी सब म/gयूण \nपाईन के लऽ कऽ झगडा-झंझट त डेली के िख/gयणशसा  रहै अिछ, बात त मरै-मारय तक पहुंच जाय अिछ। \nबडका कोठी आ फ़्लैट म/gयूण रहऽ बला लोक सभ के सेहो सभ सुिवधा त भेटै अिछ मुदा पाईन हुनको नािप-\nजोिख क भेटै अिछ आ ओकर ब/gय86ड  मोल चुकबय परै अिछ। जे ि/gयणशथित  अखन हम-गाम गमय िदस देख \nरहल िछ, जॱ लोक नै चेतल त भिव/gयणयय  म/gयूण एतुको ि/gयणशथित  वैह   होबय वाला अिछ। \n  \nखैर िकछ काल ग/g29णप -सर/gय12ा  मारलाक बाद हम गाम पर पहुंचलहुं आ नहाय के लेल बौआजी ईनार िदस िबदा \nहोबैये बला छलहुं िक म/gय6श  टोकलक जे कले पर नहा ले, बौआजी ईनारऽक पाईन कदुआह भ गेल छै। ओह! \nएकटा आउर अफ़सोचऽक ग/g29णप।  जिहया से हमर नदी नहेनाय छुटल छल गाम म/gयूण हम बौआजीए ईनार पर \nनहाइत एलहुं अिछ। ब/gय86ड  पिव/g2षष  आ शीतल पाईन होय छल ओिह ईनार के। गम/gय68  के  दूब/g2ू6जी  दुपहिरयो म/gयूण \nएकदम शीतल पाईन। हमरा याद अिछ जे बचपन म/gयूण देखै छलहुं जे जूरशीतल िदन गौआं लोक सभ एक/gय2ूा  \nभ के एिह ईनारऽक सफ़ाई करै छल, ढेकुल कसाई छल, नब र/gयणशसी  बा/g288हल  जाय छल। रामन/g288दन  पंिडतजी \nयजमानी म/gयूण भ/gयूणटल  एकटा नबका डोल बा/g288है छलाह। माने ब/g2ूशचो  सभ के लेल ई उ/g28शसव  के माहौल होय छल \n। मुदा आब…..! \n  \nगामऽक दोकान म/gयूण आब को/g298ड -ि/gशण1ंक  संगे िमनरल वाटरऽक बोतल सेहो िबकाय लागल छल। िकछु सम ̨/gय2ण \nलोक के घर म/gयूण २० िलटरा आरो-पाईनऽक बोतल सेहो िकनाय लागल छल। \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \nभोज-भात म/gयूण अ/g2ूणसरह/gय6श  कोनो छोट ब/g2ूशचा  जेकरा परसऽ के शौक होई अिछ मुदा ओकरा लुिरगर नै बुझल \nजाय अिछ के पाईन परसय लेल द देल जाय अिछ। कु/g29शहरम  के भोज काल म/gयूण गुरकेलवा पाईन परसै \nछल। हम टोन दैत बजलहुं – िक रे गुरकेलवा! तॲ पाईने परसै छ/gयूय । ओ बाजल- ईह भायजी ! सबसं \nमहरग चीज त हमही परसै छी। \n- से कोना रौ? हम पुछिलयै \nओ बाजल जे भाईजी, भोजन त कतौ भेट जायत मुदा ई गम/gय68  म/gयूण सभसं सॲहतगर चीज त ठंढा पाईने लगै \nछै यौ। गामऽक आधा कल त सुखा गेल अिछ आ ईनार-नदी सब के हाल त अह/gय6श  देखनेहे हेबै। तखन \nअिहं कहु जे हम की गलत बजलहुं? \nएतनी गो गुरकेलवा एकटा गंभीर बात के ब/gय86ड  िवनोदी भाव म/gयूण बािज गेल छल । \n  \nपता लागल छल जे गामक चौधरी सरकार से स/gयणशता  लोन ल के एकटा पोखैर खुनेला हन । हमरा /g262स/gय82ता  \nभेल जे चलु नीके अिछ जे एकटा पोखैर भेने िकछ त राहत अिछ आ ताजा माछ खाय लेल सेहो भेट \nजायत । मुदा म/gय6श  से जखन चच/gय6ष  केलहुं त ओ बाजल जे एंह । ओ पोखैर म/gयूण िकछु अिछयो! ओ त बहु \nपंचायत सद/gयणशयऽक  चुनाव िजतलैन त जोगार से लोन पास करा लेलाह। ब/gयूयक  के देखाब लेल खाईध खुना \nके म/gय6शईट  सेहो बेच लेलाह आ लोनऽक पाई सूईद पर चढा क सूईद खा रहल छैथ। हम कहलहुं देखु त \nधंधा। सोझ र/gयणशता  पर चिल क िकयौ पाई कमाइये नै चाहै अिछ, जै से लोक संगे समाजऽक सेहो भला \nहोय। \n  \nबिहन एत गेलहुं त ओतौ वैह हाल देखय लेल भ/gयूणटल।  किहयो ओकर गाम एिह बात लेल नामी छल जे ओई \nगाम म/gयूण बह/g2षशर  टा पोखैर। आगा-पाछ/gय6श , ए/g29शहर -ओ/g29शहर  जे/g29शहरे मुडी घुमाउ ते/g29शहरे छोट-पैघ पोखैर-डाबर देखाय \nपरै छल। मुदा देखलौ जे ऐ बेर ओइ म/gयूण स कतेको पोखैर-डाबर भैस गेल छल । बचलाहो म/gयूण से बहुते रास \nजीण/gय61 अव/gयणशथा  म/gयूण छल। भाईजी(बिहन के भ/gयूयसुर ) के बुझल छल जे हम माछऽक /g262ेमी  आदमी छी। जै बेर \nबिहन ओत जाय छलहुं, ओ कोनो ने कोनो पोखैर से माछ ल आबै छलाह । बे/g26षपहर  जखन   भाईजी सकरी \nजाय लेल िवदा भेलाह   हम पुछिलयै जे भाईजी कतऽ जा रहल छी। बजलाह जे अबै छी सकरी से माछ \nनेने। हम बजलहुं जे िकए गाम म/gयूण ऐ बेर उपल/g292ध  नै अिछ की? ओ बजलाह जे ओह! गामऽक पोखैर सब \nसुखल जा रहल अिछ। आई-काइ/gययश  कतौ मछहर कह/gय6श  भ रहल अिछ। त/gयूय ऐ बेर अह/gय6श  के सकरीए के माछ \nखोआबै छी। \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \nहमर एकटा मधुबनी के िम/g2षष  सं सूचना भेटल जे शहरऽक आस पास जे डाबर-पोखैर सभ छल जै म/gयूण से \nकतेको म/gयूण शहरऽक नाला सेहो बहै छल, ओकरा सभ के मुईन क ओय जगह पर मकान-दोकान सभ \nबनाओल जा रहल अिछ। जै कारण भूजल /gयणशतर  म/gयूण िगरावट के संगिह शहर म/gयूण जलऽक िनकासी के सेहो \nसम/gयणशया  भ रहल अिछ। \n  \nवापस घुरै काल /gय99ैन  म/gयूण जखन एकटा मिहला के पं/gशण6ह  टाका एमआरपी बला पाईनऽक बोतल के बीस टाका \nम/gयूण बेचै बला भ/gयूणडर  से ऐ बात के लेल िजरह करैत देखलहुं त इ बात सब एक-एक कय के मोन परै \nलागल। हम सोचै लगलहुं जे अपन देश म/gयूण जे हजारो-हजार के सं/g2ू1या  म/gयूण पोखैर-डाबर-िद/g2ू2घी  सब छल या \nअिछ से अचानक से त नै /g262कट  भ गेल हेतै। एकर पाछ/gय6श  िनि/g2ष6ते जॱ बनबाब बला के इकाई छल हैत त \nबनाब बला सभ के दहाई छल हैत। आ ई ईकाई-दहाई सभ िमल क स/gयूयकडा -हजार बैन गेल हेतै। िपछला \nिकछु दस-बीस साल म/gयूण िवकासऽक नया पाठ पैढ गेल समाज ऐ इकाई, दहाई, स/gयूयकडा , हजार के सोझे शू/g288य  \nम/gयूण पहुंचाब के काज कय रहल अिछ। ऐ िवरासत के स/g29शहार  के िचंता नै समाज के भ रहल अिछ आ नै \nसरकार के । आ जॱ कतौ भऽओ रहल अिछ त सरकार आ समाज म/gयूण साम/g288ज/gयणशये नै बैस रहल अिछ। हम \nइहो सोचय लगलहुं जे  जॱ िजनगी म/gयूण भगवती अवसर आ साम/g28षय/gय61 देलिखन त गाम म/gयूण प/gय6शच  क/gय2ूा  जमीन कीन \nक ओतय एकटा पोखैर खुनायब आ ओिह म/gयूण माछ पोसब। आब /gय99ेनक  गित संगे हम   यैह सभ योजनाऽक \nखाका खीच रहल छी। \n बस एतबे छल ई िख/gयणशसा  । \n \n  \n/g262णव  झा  \nरा/gयणय/gय99ीय  परी/g2ष2ा  बोड/gय61, नई िद/g298ली   \n     \nऐ रचनापर अपन मंतृg3ू1य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nृg2ंणी जगदीश ृg2थ2साद मृg283 डलक अदहा दजृg3थ1न लघुकथा - \n1.  जारैनक दुख मेटा गेल  \nसर/gयणश व ती पूजाक परात–माने माघक तेसर स/g29ण ताहक अि/g288 त म िदन–िच/g288 ताम/g2ू2न भु/g298 ली  काकी गुमसुम भेल \nघूर लग बैसल छेली। बगलमे बारह बख/gय61क बेटी –मरनी–सेहो बैसल छेलइ। मने-मन भु/g298 ली  काकी िवचािर रहल  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \nछेली जे आइ भिर–माने राित तक–तँ जारैन चलत मुदा काि/g298 ह सँ की हएत! कोनो गरे ने देखा पिड़ रहल \nछेलैन जे केना जारैनक दुख मेटाएत। \nओना मरनीक ज/g288 म  ओहन पिरवारमे भेल छल जइ पिरवारमे िबनु जोत-कोर कएल खेत जक/gय6य बाल -\nब/g2ूश चा क बुिध परती बनल रिहते अिछ। रहबो केना ने करतै, एक िदस गाममे /gयणश कूल निह जे िधया-पुताक लाट \nपकैड़ ब/g2ूश चा गामोक /gयणश कूल धिरक िश/g2ष2ा /g262ा/g29ण त  करत, आ ने ओहन िव/gयणश ता िरत पिरवार जइमे बहुआयामी कारोबार \nरहने बुिधक िव/gयणश ता र होइए। तँए बाल-ब/g2ूश चा क बुिध   सकुचा कऽ थकुचा जाइते अिछ। आ ने ओहन पिरवारक \nसंग स/g29श ब/g288 ध  रहैए जइमे पिरवारजन अपने िजनगीसँ समाजक िजनगी आ समाजक िजनगीमे अपन पिरवारक \nिजनगी देखिनहारो आ बुिझ कऽ बुझौिनहारो रहैए। \nओना, आन िदन भु/g298 ली  काकी दुनू माइ-धी जखन घूर लग बैसे छेली तखन अपन बीतल िजनगीक \nबेथा-कथाक संग भु/g298 ली  काकी राजा-रानी, रजनी-सजनी,फुलकुमारी-फुलटु/gयणश सी क संग फुिलया-फिलयाक िख/gयणश सा  \nसेहो मरनीक/g2शय सुनैबते छेली। भु/g298 ली काकीक/g2शय गामोक लोक िख/gयणश स कैर बुिझते छैन जइसँ केते गोरे ‘िखसनी \nकाकी’ सेहो किहते छैन। अचेत बालबोध तँ सहजे घूर पजैरते चा/g26षकात बैस िख/gयणश सो  सुनैए आ आिगयो \nतिपते अिछ। यएह ने भेल िजनगी जे जाड़क दुख मेटबै-ले आ जड़ाएल हिथयारक आ/gय89मणक/g2शय रोकैले घूरक \nआिगक/g2शय हिथयार जक/gय6य उपयोग करैए। जखने दुखक आ/gय89मण कमैए तखने ने ओते देहमे सुखक आगमन \nहोइते अिछ। जखने देह सुखाएत–माने देहमे सुख हएत–तखने ने सुखक सुख बुिझ पड़त। दुिनय/gय6यमे के एहेन \nअिछ जे सुख निह चाहैए। भल/g2शय केते भेटल वा नइ  भेटल ई दीगर बात भेल, मुदा केकरो सुखक खगता नइ \nछै ई बासी-मुह/g2शय झूठ बाजब नीक थोड़े हएत।  \nमाइक खसल मन देख मरनी बाजल- \n“माए, मन िकए एना खसल छौ?” \nबेटीक बात सुिन भु/g298 ली  काकीक मनमे अपन िजनगी आ अपन पिरवार नािच उठलैन। ओना केते \nगोरेक/g2शय पिरवारक संग समाजो किहयौ आिक पिर वारसँ बेसी समाजेक किहयौ, मनमे नचै छैन मुदा से भु/g298 ली  \nकाकीक/g2शय निह भेलैन। हेबो केना किरतैन। ओ तँ समाजक बीच बसल रिहतो पिरवारेक िच/g288 ता –माने पिरवारक \nभरण-पोषण–सँ आगू निह बिढ़ सकल छेली, मुदा तँए िक भु/g298 ली काकी समाजक काजसँ सो/g298 हो अना हटले \nरहली सेहो निहय/g2शय कहल जा  सकैए। समाजमे केतौ िबआहे-दान भेल आिक आने नमहर कोनो काज, तइमे नइ \nजा अपन भ/gय6यज पुरबै छेली सेहो निहय/g2शय कहल जा सकैए। से तँ पुरैबते छेली। मुदा तेकरा लोक थोडे \nसमाजक काज–माने समाज सेवा–बुझैए। ओ तँ तेहेन चलनसािर अिछ जे काजक हकार पिबते लोक अपन \nभागीदारी उपि/gयणश थ त किरते अिछ। \nमरनीक बातसँ भु/g298 ली काकीक मनमे ईहो तँ एबे केलैन जे कमसँ कम एते तँ बेटीक िज/g2षयासा जगबे \nकएल जे खसल मन देख बुझैक िज/g2षयासा केलक। मुदा जे िज/g2षयासा केलक ओ अखन –जाड़क मासमे–थोड़े \nएकरा बुते पुरौल हएत। तेहेन समए अिछ जे जारैनक खच/gय61 बेसी रहनॱ माने भानससँ घूर तक, आमदक र/gयणश ता  \nब/gय82 अिछ। ओना , सूय/gय61क रौदसँ क/gय6यचो लकड़ी वा गाछक पातो सुिख कऽ जारैन भऽ जाइए मुदा सूय/gय61 तँ अपने \nतेना जाड़ो आ शीतलहिरयोक /g2ू6 वरसँ आ/gय89ा/g288 त छैथ जे मुह/g2शश देखब किठन अिछ , तैठाम जारैनक सुख केना \nभेटत?  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nभु/g298 ली  काकीक मन जारैनसँ जरनबाह िदस बढ़लैन। जरनबाह िदस मन बिढ़ते नजैर पितपर पड़लैन। \nपितपर पिरते मन पड़लैन केना पितक संग बे/g26ष पहरमे सभ िदन जारैन आनए जाइ छेलॱ। आगू -आगू \nका/g288 हपर ल/g2ू2 गी  नेने ओ रहै छला आ पाछू-पाछू अपने जाइ छेलॱ। अ/g29श बो ह गाछी-कलम गाममे अिछए, िन /g2ूश चा सँ \nजे ल/g2ू2 गी सँ पबै छला सेहो तोड़ै छला आ जे नइ पबै छला तेकरा गाछपर चिढ़ कऽ तोड़ै छला। जइसँ दुनू \nस/gय6यझक जारैनक ओिरयान तँ भाइए जाइ छल जे िकछु-ने-िकछु उगैिरयो जाइत रहए जेकरा जाड़-बरसात-ले \nओिरया कऽ घरमे रखै छेलॱ। \nचािर साल पूव/gय61 झिलमा क/gय12ाक मृ/g28श यु गाछेपर सँ खसने भेल छेलैन। जामुनक गाछपर सँ जारैन \nतोड़ैकाल झिलमा काका खिस पड़ला। गाछक ऊपर चिढ़ कऽ जारैन तोड़ै छला, भारी ल/g2ू2 गी छेलै/g288 हे जे \nस/g29श हा रमे नइ रहलैन, बेस/g29श हा र होइत खिस पड़ला। \nभेल ई जे एकटा मोटगर जामुनक डािर सुखल छेलै, जइमे ल/g2ू2 गी  लगा जे अपन सभ बल तोड़ैमे \nलगौलैन जइसँ बल ऊपर बढ़ने पएर ढील भऽ गेलैन! जारैन तँ टुिट गेल मुदा लकिड़येक आसमे लिगयो रहबे \nकरै, जेकरा दुनू हाथसँ झिलमा काका पकड़ने रहैथ, ओही आसमे खिस पड़ला। लि/g2ू2 ग यो हाथेमे रहैन डािरपर \nसँ डािरपर खसैत िन/g2ूश च/gय6य  खसला। ठनक जमीन रहबे करै चुरम-चुर भऽ गेला। घ/g288 टा भिरक भीतरे /g262ाण \nछुिट गेलैन। जे भु/g298 ली  काकी अपन आँिखक सोझमे देखने छेली। \nओना आजुक पिरवेशो निहय/g2शय छेलैन जे भु/g298 ली काकीक मनमे गैसक चुि/g298 ह वा गैसक/g2शय जारैन बुिझतैथ ...। \nलगले भु/g298 ली काकीक मनमे बेटीक /g262/gयण2 न क जवाब फुरलैन। जवाब फुरैक कारण भेलैन जे जिहना घरमे \nबाइस-बेरहट नइ रहने भुखाएल ब/g2ूश चाक/g2शय माए /g262वोधैत िकछु आन व/gयणश तु दैत वा मुहसँ कोनो-कोनो बात कहैत \nतिहना भु/g298 ली  काकी बजली- \n“बु/g2ूश ची , आइये भिर जारैन चलत। काि/g298 ह सँ कथी लऽ कऽ भानस करब आ कथी लऽ कऽ घूर करब। \nसमए तेहेन अिछ जे जान बँचब किठन अिछ।” \nओना मरनी बाध-बोनसँ गोबरो बीिछ-बीिछ आनै छल, जइसँ गोइठा-िचपरी सेहो पािथ जारैनक ओिरयान \nकरै छल आ गािछयो-िबरछी आ बँसवािरसँ सुखल पात खड़/gयूशर अिनते छल। मुदा जारैन -ले तँ अखन मासे \nकुमास अिछ। भिर िदन सौनक िझसी जक/gय6य शीतो आ गाछपर सँ टप -टप पािनक बून जक/gय6य ओसो खिसते \nअिछ। \nअदहा अगहनसँ जे शीतलहर पनपल ओ रसे-रसे बिढ़ते गेल। पूस चढ़ैत-चढ़ैत एहेन िवकराल /g26षप बिन \nगेल जे लोकक दैनंिदनक काजेटा /g262भािवत नइ भेल ,जीबो दुभर हुअ लगलै। जइसँ बँचैक एकमा/g2षष सहारा \nआिगये रहल। भिर-भिर िदन लोक आिग पजािर कहुना-कहुना िदवस गुदस करए लगला। \nजखने अिगयासीक िवरधी हएत तखने जारैनक खच/gय61 बढ़बे करत। तहूमे बैसाख -जेठक अिगयासी निह \nजइमे समैयो संग दइए। एक तँ ओहुना जाड़क मासमे ठंढक /g262कोपसँ आिगयोक शि/g2ूण त  किम जाइए, तैपर \nअिधक शि/g2ूण तक खगता भेने जारैनक अिधक खच/gय61 होइते अिछ। ओना भु/g298 ली  काकी आने-सालक (पाछूक \nसाल) अटकािर कऽ जारैनक ओिरयान किर कऽ रखने छेली, मुदा खच/gय61 बढ़ने ओ माघक तेसर स/g29ण ता ह बीतैत-\nबीतैत ओरा गेलैन।    िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nओना अचेतन मन मरनीक रहने माइक /g262/gयण2 नक उ/g2षशर लगले सूरे दैत बाजल - \n“जारैन की कोनो खाइक वौस छी जे काज नइ लागत–माने बोइन बु/g2षशा नइ हएत –तँ लोकक/g2शय भुखसँ \nपरान छुिट जेतइ। जारैन तँ बाधसँ बोन धिर भेटैए। दुनू माइ-धी आिन लेब।” \nओना बेटीक बात सुिन भु/g298 ली  काकीक मन जुड़ेबे केलैन। जुड़ाइक कारण भेलैन जे जखन केकरो \nबेटा-बेटी िजनगीक िवकट घड़ी कटैले फ/gय6यड़ बाि/g288 ह तैयार हएत तँ ज/g26षर ओ ओइ िवकट घड़ीक/g2शय टपबे करत।  \nमुदा लगले भु/g298 ली  काकीक मनमे भेलैन जे एक तँ गाछ चढ़ै-जोकर नइ अिछ, शीतसँ तेना भीज कऽ \nपीछड़ाह बिन गेल अिछ जे ओइपर चिढ़ जरनवािह करब दुसकर भऽ गेल अिछ। तैपर ईहो तँ ऐछे जे \nगाछपर पु/g26शख -पा/g2षष ने चिढ़ कऽ जरनवािह करै छैथ , मरनी केना गाछपर चिढ़ जरनवािह काए सकैए? ई तँ \nिवचारक वेगमे भँिस, माइक बेथाक/g2शय कम करैक /gय89ममे बािज गेल। हँ एते संभव अिछ जे छोट ल/g2ू2 गी सँ छोट-\nछोट गाछक सुखल ठौहरी तोिड़ आिन सकैए। मुदा हमरेटा संगे शी तलहरीक /g262कोप अिछ सेहो बात तँ निहय/g2शय \nअिछ। सभक/g2शय छै, तँए छोट-छोट सुखल ठौहरी छोट-छोट गाछमे आब थोड़े हएत ओकरा तँ किहया ने लोक \nतोिड़ कऽ जरा नेने हेतइ। \nगाछक सुखल ठौहरीपरसँ उतैर भु/g298 ली  काकीक मन गाछक पातपर पड़लैन। पातपर पिड़ते मन \nकिलयाएल फूल जक/gय6य किलयेलैन। किलयेलैन ई जे गाछेक पातटा निह , बँसवािरमे ब/gय6यसोक पात तँ धरतीपर \nखिसते अिछ। एक बेर बहुत निह, मुदा थोड़बो-थोड़ तँ हेबे करत जे अपनो दुनू माइ-धी आिन सकै छी। \nखुशीक दश/gय6शश खुशी भु/g298 ली  काकीक मनमे उठलैन। बजली- \n“बेटी, जेहेन बेर-िबपैत पड़ैबला अिछ ओकरा मेटेबहक केना?” \nबजैक /gय89ममे मरनी सम/gयणश या क–माने /g262/gयण2 न क–न/gय6यगैर पकैड़ तँ बािज गेल छल मुदा पड़ाइतक/g2शय ने न/gय6यगैर \nपकैड़ पकड़ल जा सकैए, मुदा जे–माने पैछला दू मासक शीतलहरी–असिथर भेल अजेगर जक/gय6य थुसकुिनय/gय6य \nमािर बैसल अिछ ओकरा केना पकैड़ सकैए। माइक /g262/gयण2 न  सुिन मरनी जारैनक मरम िदस जखन नजैर \nउठौलक तखन मम/gय6षहत हुअ लगलै। मनमे रंग -रंगक /g262/gयण2 न  उठए लगलै। बाध-बोधसँ चराटी गाए-महॴक गोबर \nबीिछ-बीिछ अनै छेलॱ, ओकर गोइठा-िचपरी पाथै छेलॱ, से ने आब गाए-महॴस चड़ैले–ठंढ दुआरे–जाइए आ ने \nअपने ओइ कनकनीमे टहैल-बुिल पाएब। तखन गोबर केतए-सँ आनब। जखन गोबरे ने रहत तखन गोइठा \nकथीक बनाएब...? \nफेर लगले मरनीक मन तरैप गेलइ। तरैपते उठलै जे र/gयणश तो -पेरापर दू-चािर चोत गोबर भेिटये \nजाएत, जेकरा आिन कऽ पाथबो करब तँ ओ सुखाएत केना?क/gय6यच गोबरक जारैन केहेन हएत ? गोबरोक जारैन \nबनबैक तँ मासो आ मौसमो होइ छइ िकने। क/g29श मो -स/g29श म  रौद भेने पातर गोइठा बनौलो जाइए आ सुिख-सुिख \nजरनो बनैए। मुदा सेहो निहय/g2शय अिछ। जेना -जेना रौदक धाह बढ़ैत जाइए तेना-तेना ने गोबरो-गोइठाक \nआकारोमे बढ़ो/g2षशरी होइ छइ। जेठुआ रौद गोरहाक होइते अिछ। जे रायफल जक/gय6य जाड़सँ र/g2ष2ा किरते \nअिछ, सएह ने सिठ गेल। \nमरनीक मन आगू बिढ़ गाछक सुखल ठौहरी आ िन/g2ूश च/gय6य मे खसल पातपर पड़लै। पातपर पिड़ते मन \nऔना गेलइ। औना ई गेलै जे अखन तँ गाछक पातो खसब ब/gय82 अिछ। ओकरो पतझाड़ होइक समए होइए। \nओहो तँ बारहो मास एके रंग निहय/g2शय खसैए। तखन सुखल पात केतए -सँ खड़/gयूशर आनब ?  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \nदुनू माए-बेटी–माने भु/g298 ली  काकी आ मरनी–घूर लग बैसल आगूक िजनगीक संग जीबैक आशा तािक \nरहल छेली। कोनो आशा नजैरक सोझ आिबये ने रहल छैलैन। जखने केकरो िजनगी जीबैक आशामे िवकट \nसंकट उपि/gयणश थ त भऽ जाइए त खने ने ओइ संकटक/g2शय भगबैमे मनो आ मनक मथनो ढाही मािर -मािर चूरम-चूर \nहोइए, से तँ दुनू माए-बेटीक/g2शय भाइये रहल छल , तही काल तेरह-चौदह बख/gय61क करनी सेहो पहुँचल।  \nमरनी आ करनीक बीच सात-आठ बख/gय61सँ बिहना लगल छइ। जेहने मरनीक पिरवार बोिनहािरनीक अिछ \nतेहने करनीक पिरवार सेहो अिछ। ओना करनीक पिरवार मरनीसँ नमहर अिछ मुदा जीबैक–माने पिरवार \nचलैक–आशा दुनूक ए/gय12े रंग छइ।  \nलगमे करनी अिबते घूर लग बैसैत बाजल- \n“बिहना, तोरा ऐठाम तँ अिगयािसयोक ओिरयान छह, हमरा तँ िदनमे भानसो हएब किठन अिछ।” \nकरनीक बात सुिन मरनीक मनमे एते तँ आशा भाइये गेल जे हमरा आइ भिरक–माने रौतुका भानस \nकरै तकक–जारैन अिछयो मुदा बिहनाक/g2शय तँ सेहो ने छइ। जखन ओकरा आइयो भिरक जारैन नइ छै, तखन \nओ केना जारैनक दुख मेटाएत? \nतँए करनीक जुि/g2ूण त –माने जारैन ओिरयान करैक िविध–क/g2शय मरनी अिखयाइस कऽ सुनए चािह रहल छल। \nकोनो बेमारी साए गोरेक/g2शय आिक हजारे गोरेक/g2शय िकए ने हौउ , मुदा जँ सभक/g2शय एकरंग बेमारी रहत तँ ओकर \nदबाइयो ए/gय12े हएत िकने। ओना , दुनू-गोरेक मनमे गंभीर सम/gयणश यो  छल आ ओकर समाधानक गंभीर िवचारो \nचिलये रहल छेलै, मुदा तेकरा मरनी पतझ/gय6यप दऽ बाजल - \n“बिहना, तॲहू भिर िदन झूठे-फूसेक परसादी बँटने िफरै छह?” \nमरनीक बात सुिन करनीक मनमे जोरक ध/gय12ा लागल। ध/gय12ा लिगते मनमे फुरलै जे दुिनय/gय6यक तँ यएह \nसभसँ पैघ बेमारी अिछ जे िकयो केकरो दुख-बेथा नइ पितयाइत अिछ आ जँ पितयेबो करैए तँ ओकरा हँसी-\nचौलमे उड़ा दइए। \nकहू, जे जारैनक दुआरे एहेन समैमे भानस ब/gय82 छै आ बिहना भऽ कऽ कहैए जे  ‘भिर िदन झूठे-फूसेक \nपरसादी बँटै छह।’ मुदा छी तँ बिहन िकने, ईहो तँ भाइये सकैए जे हँसी-चौलमे दुखे िबसरा िदयए। मनमे \nरहने ने दुख देहो आ मनोक/g2शय दुखबैए आ मन बहैल गेने तँ दुखो ने बहैल जाइ छइ। मनक/g2शय असिथर करैत \nकरनी बाजल- \n“बिहना, तोरा सन पथराएल लोकक/g2शय जाबे आँिखसँ नइ देखा देब , ताबे अिहना अनका दुखक/g2शय सुिन -सुिन \nहँसबो करबह आ चौलो करबह।” \nकरनीक बात सुिन मरनी ठमकल। मुदा लगले जिहना िजनगी चीत-सँ-पट वा पट-सँ-चीत नइ \nहोइए, रसे-रसे करोिटया होइत-होइत माने करोट बदलैत-बदलैत बदलैए तिहना मरिनय/g2शशक िवचार केना लगले \nउनैट जाइत। ओना मने-मन मरनी अपन अबैबला दुखक/g2शय ज/g26षर देख रहल छल मुदा गपो -स/g29ण प क तँ अपन \nदुिनय/g2शश अिछ आ दुिनय/gय6यदारी सेहो अिछए ...। \nदुनू बिहनाक बीच िवचारक बेवधानक/g2शय–माने बीचक दूरीक/g2शय–सामंजस करैत भु/g298 ली  काकी बजली-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \n“बु/g2ूश ची , अखन अह/gय6य दुनू गोरे ब/g2ूश चा  छी, तँए जेते बुझला पछाइत–माने बुिध भेला पछाइत–िजनगीमे गित \nअबैए से अखन नइ आएल अिछ। तँए नीक जक/gय6य जइ ढंगसँ बुझक चाह ी से नइ बुिझ पेब रहल छी। ” \nभु/g298 ली  काकीक िवचार सुिनते करनी जेना अपन िवचार /gयण1 य/g2ूण त करैमे सह पौलक तिहना मुँहक /g26षिख \nबदललै। बदैलते मरनी िदस तकैत बाजल- “बिहना,तोरा तँ दू गोरेक पिरवार छह तँए ह/g298 लुक सवारी पेब \nघोड़ा जक/gय6य फौद खेलाइ छह मुदा हमरा तँ छह गोरेक पिरवार अिछ, कहुना-कहुना तोरासँ दोबर-तेबर जारैनक \nखच/gय61 अिछ !” \nकरनीक बात सुिन भु/g298ली काकी बजली - \n“करनी बु/g2ूश ची , एहेन समैमे जारैनक ओिरयान केना करब?” \nभु/g298 ली काकीक बात सुिनते करनीक/g2शय अपन माइक िसखौल बात मन पड़लै। मन पिड़ते बाजल - \n“काकी, अखन तँ ने गोइठा-िचपरीक ओिरयान भऽ सकैए आ ने जारैन-काठीक, गाछ-िबरीछक पातो \nनिहय/g2शय भऽ सकैए , तखन तँ एकटा उपाय ऐछे जे गाछ-िबरीछ ने शीत-पाला बीता कऽ पात छोड़ैए मुदा ब/gय6यस तँ \nओसक आगमन होइते पात छोड़ए लगैए, तँए बँसिब/gय26ीक िब/g2ूश चो मे आ कातोमे पात झिड़ते अिछ, ओहीमे सँ \nखड़/gयूशर कऽ आनब। ” \nकरनीक िवचार सुिन भु/g298 ली  काकीक मन सहमलैन। सहैमते बजली- \n“बु/g2ूश ची , अपना सभ सन-सन लोक-ले राजा आ दैव दुनू बेपाट अिछ, तखन तँ अपनो सभ मनुखे छी ई \nतँ बुझए पड़त िकने।” \nभु/g298ली काकीक बात सुिन करनी बाजल - \n“काकी, ‘राजा-दैव’ नइ बुझिलऐ?” \nकरनीक /g262/gयण2 नसँ भु/g298 ली काकीक मनमे खुशी उपकलैन। खुशी उपैकते मु/gयणश की  दैत बजली- \n“बु/g2ूश ची  जिहना राजा मदारी छी जे परजाक/g2शय बानर बुिझ नचबैए तिहना दैव मदनारी भेल जे दैव सभक/g2शय \nडोर पकैड़ नचबैए।” \nभु/g298 ली काकीक बात जिहना करनी सुनलक तिहना मरिनय/g2शश सुनलक मुदा बुझलक दुनूमे सँ िकयो ने। \nतँए भुखल ब/g2ूश चा जक/gय6य दुनू गोरे भु/g298 ली  काकीक मुँह िदस बकर-बकर ताकए लगल। जे भु/g298 ली  काकी सेहो \nबुझली। ओना भु/g298 ली काकीक/g2शय मनमे ई कुवाथ निह भेलैन जे िकए ने हमर बात दुनू बुझलक। मनमे ई भेलैन \nजे अखन तँ दुनू ब/g2ूश चा अिछ तँए दुिनय/gय6यदारीक बात नइ बुझैए। मुदा बुझै-जोकर तँ भाइए गेल अिछ। आब \nकिहया बुझत। बारह-चौदहबख/gय61क दुनू ऐछे, िकछु िदनमे िबआह-दान हेतइ, सासुर बसत, पिरवारक भार पड़बे \nकरतै। से निह तँ दुनूक/g2शय दोसर ढंगसँ बुझौनाइ नीक हएत।  \nदोसर ढंगसँ बुझबैत भु/g298 ली  काकी बजली- \n“बु/g2ूश ची , जिहना देखै छहक िकने जे एक िदस बरखाक/g2शय बह/gय82ा बना राजा गाछ -िबरीछ लगबै पाछू बेहाल \nअिछ तँ दोसर िदस आन-आन देशसँ तेलो आ गैसो कीन-कीन, धुआँ-धुकुरक बह/gय82ा बना घरे-घर पसािर रहल \nअिछ।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nभु/g298 ली काकीक बात करिनय/g2शश आ मरिनय/g2शश बुझलक। बुझैक कारण भेलै जे आँिखक सोझमे गामेमे देख \nरहल अिछ। ईहो देख रहल अिछ जे भानस करैमे सुिवधाजनक से हो अिछए। मुदा लगले एकटा /g262/gयण2 न  मनमे \nउठलै- तखन भु/g298 ली  काकी िकए  ‘बह/gय82ा ’ कहै छिथन..! करनी बाजल- \n“काकी, अह/gय6य एकरा बह/gय82ा िकए कहै िछऐ ?” \nकरनीक िज/g2षयासु /g262/gयण2 न सुिन भु/g298 ली  काकी गंभीर भऽ गेली। गंभीर होइक कारण भेलैन जे जेहेन \nउपयोगी िवचार अिछ तेकरा जँ ऊपरे-झापरे िकछु किह बुझा देबै से नीक निह। तँए /g262/gयण2 नक गंभीरताक/g2शय देख \nगंभीर होइत बजली- \n“एते जे गाममे गाछ-िबरीछ अिछ, जे गामक स/g29श पैत छी, जँ एकर उपयोग नइ हएत तँ हएत की? देखते \nछहक जे लकड़ीक काज जे अिछ ओ धीरे-धीरे लोहो आ /g29ण लाि/gयणय ट को पकैड़ रहल अिछ, तखन गामक-गाम जे \nलकड़ीक बोन अिछ, ओ की हएत?” \nभु/g298 ली  काकीक बात सुिन करनी मुड़ी डोलबैत बाजल- \n“हँ, से तँ भाइये रहल अिछ।” \nिवचारमे सहमित देख भु/g298 ली  काकी बजली- \n“छोड़ह दुिनय/gय6यदारीक गप , अखन जइ दुखसँ दुखी छह तेकर िनमरजना केना हएत, से गप करह।” \nभु/g298 ली  काकीक बात सुिन करनीक मन एकाएक बैसए लगल। मनमे नाचए लगलै जे भानस िबनु जरने \nकेना हएत? तोहूमे जैठाम छी ितनको निहय/g2शय छैन जे मुह/g2शश खोलब –माने मंगबो करबैन–तँ मुँह भरत? \nपाछू उनैट करनी तकलक तँ माइक बात मन पड़लै। मन पिड़ते बाजल- \n“काकी, बँसिब/gय26ी सभमे तेते पातो आ सुखल कड़िचयो सभ खसल अिछ जे जँ  ओकरा खड़/gयूशर आनब तँ \nजारैनक ओिरयान भऽ जाएत।” \nकरनीक बात भु/g298 ली काकीक/g2शय सोहंतगर लगलैन। बजली - \n“तखन ते जारैनक दुखे मेटा जाएत। समैयोमे देखै छी जे िदनो-िदन (कुहेस) कमले जा रहल अिछ। \nसर/gयणश व ती पूजा भाइये गेल। वसंतक आगमन सेहो भाइए रहल अिछ। गाछो-िबरीछ पतझाड़ लेबे करत।” \nहँसैत मरनी बाजल- \n“तखन तँ जारैनक दुखे मेटा जाएत िकने?” \n◌ \nश/g292 द सं/g2ू1 या  : 2465, ितिथ : 17  अ/g262ैल  2017, \n‘बेटीक पै/g26शख ’ लघु कथा सं/gय91हक पिहल सं/gयणश क णसँ...। \n  \n2.  बेटीक पैृg2थ4ख   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nपचह/g2षशैर बख/gय61क फुलकुमारीक देहक पािन अखनो ओिहना जलजलाउ छैन जेना ढेरबामे रहैन , माने \nढेरबामे जे चढ़लैन ओ अखनो चढ़ले छैन। \nबैशाख मासक एगारह बजेमे मारन बाधसँ पुतोहुक संग घास नेने फुलकुमारी आँगन निह जा सोझे \nमालक थैरक छाहैरमे आिब बैसली। छाहैरमे बैस अपन देहक थकानो हेट करए लगली आ गाइयो-ब/g2ूश चाक/g2शय \nिहया-िहया देखए लगली। देखैत-देखैत जेना-जेना देहक थाकैन कमैत गेलैन तेना-तेना गाइक िसनेह मनमे \nउठैत गेलैन। उठैत िसनेहसँ िसनेहािस/g2ूण त होइत फुलकुमारी अपन दुनू हाथ जोिड़ आठ िकलो दूधवाली गाएक/g2शय \n/g262णाम करैत पुतोहुक/g2शय कहलिखन - \n“छोटकी, एक लोटा पािन नेने आबह।” \n‘छोटकी’ माने भेल  ‘छोटकी पुतोहु’, नाओं िछऐन जलेसरी। िन:स/g288 तान एवं बैध/gयण1 य  जीवन-यापन करैत \nजलेसरी करीब चालीस बख/gय61क अिछ। दुइए सासु-पुतोहुक पिरवार छैन। \nब/g2ूश चेसँ फुलकुमारी नैहरेमे रहल जइसँ सासुर बसैवाली औरतसँ बेसी बजैक सं/gयणश का र रहबे केलइ। ओना \nसमाजमे बेटी-जाितक िवचारक/g2शय कम आँकल जाइए जइसँ ओकर कटाहो बातक/g2शय त/gय82ुक बुझले जाइए। त/gय82ुक \nआँक रहने ने गड़ैक स/g29श भा वना आ ने गड़ला पछाइत िवसिवसाइयेक। \nफुलकुमारीक/g2शय दू स/g288 ता न भेलैन, दुनू बेटे। जेठ जीबछ आ छोट राधे/gयण2 या म। \nजीबछ नोकरी करए ब/g29श ब इ गेल। कपड़ाक एकटा कारखानामे नोकरी भेलै, तैबीच िबआहो भेलइ। \nिबआहक दू सालक पछाइत पि/g2ू9योक/g2शय ब/g29श बइये लऽ गेल। अखन जीबछक/g2शय चािरटा स/g288 ता न–तीनटा बेटा आ \nएकटा बेटी–छइ। चा/g26ष हाइ /gयणश कूल-सँ-कौलेज धिर पढ़ैए। \nब/g29श ब इ गेला पछाइत जीबछ चािर-प/gय6यच साल तक गामक/g2शय िबसरल निह। मासे-मास /g26षपैयो पठबै आ साले-\nसाल एबो करइ। जीबछेक लाटमे राधे/gयण2 यामो ब/g29श ब इ गेल। ओकरो ओही कारखानामे नोकरी भेलइ। \nओना, राधे/gयण2 यामक/g2शय ब/g29श ब इक पािन नइ पचलै, रसे-रसे रोगाए लगल। छह मास ब/g29श ब इमे इलाजो करौलक मुदा रोग \nकमलै निह जे बिढ़ते गेलइ। ओना, सेवो जइ /g26षपे हेबा चाही से नै भेने िनराश भऽ राधे/gयण2 या म गाम चिल \nआएल। जेहेन इलाजक आ प/g28ष य -पािनक ज/g26षरत छेलै से गामोमे नइ भेने थोड़बे िदनक पछाइत रोधे/gयण2 या म मिर \nगेल। \nराधे/gयण2 यामक/g2शय तीन साल पिहने िबआह भेले छेलइ। स/g288 ता न-शखा एकोटा ने भेलै, तइ िब/g2ूश चेमे ई दुिनय/gय6य \nछुिट गेलै, छुिट िक गेलै जे छोिड़ कऽ जाए पड़लै। \nपितक/g2शय मुइला पछाइत जलेसरी मनमे रोिप लेलक जे दोसर घर नइ जाएब। माने दोसर िबआह नइ \nकरब। ओना समाजो तँ समाजे छी, जइमे सबहक अँटावेशो होइए आ सभ रंगक िनयमो-बेवहार चिलते अिछ। \nसभ िनयम ई जे एहनो िनयम ऐछे जे िबआहक पछाइत जँ प ित मिर जाए तँ प/g2ू9ीक/g2शय दोसर िबआह विज/gय61त \nअिछ। माने ई जे जीवन भिर िवधवा बिन जीबह। ई भेल लड़की लेल िनयम, मुदा ओहीठाम लड़का लेल \nएहेन िनयम निह अिछ। ओ दोसर-तेसर िक जे दज/gय61नो िबआह कए सकैए।  \n तिहना समाजमे िकछु जाित एहेन अिछ जइमे लड़का-लड़की–माने िबआहक पछाइत पित-प/g2ू9ी –मे िकयो \nमरौ, माने ‘प/g2ू9ी ’ मरौ आिक  ‘पित’, दुनूक/g2शय दोसर -तेसर िबआह करैक अिधकार अिछए। तैसंग ईहो होइते अिछ जे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nजइ जाितमे दुनूक/g2शय माने जिहना लड़काक/g2शय तिहना लड़कीक/g2शय  दोसर-तेसर िबआह करैक अिधकार रिहतो जँ \nदोसर-तेसर नइ करए चाहैए तँ सेहो बड़बिढ़य/gय6य –माने निहय/g2शश कए स कैए। ओना चोरा-नुकी दुनूक संग चिलते \nअिछ, माने जइ जाितमे लड़कीक/g2शय दोसर िबआह करैक अिधकार नइ छै, चोरा-िछपा कऽ ओहूमे कैये सकैए, मुदा \nसे भेल समाजसँ छीप कऽ करब। हल/gय6यिक समाजो तैपर सँ अपन नज ैर छीिपये लइए आ छीिपते निह अिछ \nबि/g298 क  िछपाएल धन जिहना लोक धीरे-धीरे िबसैर जाइए तिहना रसे-रसे िबसिरयो जाइते अिछ। मुदा तँए ई \nकहब जे िनयम ढील भऽ बदैल गेल, सेहो निहय/g2शय भेल अिछ। अखनो जीिवत अिछ आ किहया तक जीिवत \nरहत सेहो निहय/g2शय कहल जा सकैए।  \nघास झाड़ब छोिड़ छोटकी पिहने सासुक आदेश पूरबए िवदा भेली। कलपर पहुँच हाथ-पएर धोइ कऽ \nपिहने अपने भिर छ/gय6यक पािन पीब लेली। पछाइत ,बैशाख मासक गरमाएल लोटा जे आँगनमे बैसल-बैसल तिब \nगेल छल, तेकरा कलपर आिन िच/gय12िन मािट निह छौरसँ मजली।  \nिच/gय12िन मािटसँ नइ माजैक कारण भेलैन जे मािटक राखल ढेरी लग जलेसरी नइ गेली , कलक बगलमे \nराखल छौरक ढेरीपर नजैर पिड़ गेलैन, ओहीमे सँ एक मु/gय2ूी छौर लऽ लेली।  \nछौर-पािनसँ भीतर-बाहर रगैड़ते लोटाक/g2शय ताउ शा/g288 त  होइत-होइत सभ तामस िमझा गेल। तामस िमझाइते \nधुआइओ गेल। धुएला पछाइत क/g28य ठ लगतक पािन भिर छोटकी सासुक/g2शय दइले बढ़ली , तैबीच शा/g288 त  भेल लोटा \nमने-मन छोटकीक/g2शय अिसरवाद देलकैन जे ओ हमरा फुलकुमारी लग पहुँचबैत-पहुँचबैत कंचन बना देलक जइमे \nअमृत /g26षपी जल अिछ। अमृतो तँ वएह ने छी जे िजनगी दइए। जखने  मुहसँ /g262वेश करैत अमृत /g26षपी पािन \nनािभकु/g28य ड लग पहुँचैए तखने ने शा/g288 त -िच/g2षशक िकछु अविध बिढ़ जाइ छै, जइसँ ऐगलो काजक मुहरी जािग-\nजािग िजनगीक संग चलैत रहैत अिछ। सएह फुलकुमािरयोक संग भेल। गाएपर नजैर अँटकौने फुलकुमारी \nमने-मन /g262णाम करैत बजली - \n“हे लछमी माता! अहॴ एहेन दाता छी जे अपने ब/g2ूश चा जक/gय6य हमरो दुनू सासु-पुतोहुक रिछया करै छी।” \nगाइक ल/gयषण मी /g26षपक/g2शय देखते फुलकुमारी आराधना करए लगली , माने अपन कत/gयण1 य/gय61-कम/gय61क/g2शय अराधए लगली। \nतैबीच छोटकी पािन भरल लोटा नेने आिब लगमे ठाढ़ भऽ गेली। जेकरा फुलकुमारी नइ देख रहल \nछेली, िकएक तँ आराधनामे नजैर तेना अँटैक गेल छेलैन जेना जीवन भेटला पछाइत एक संग मन-मि/gयणश त/gयणय क  \nदुनू अँटैक जाइत अिछ। \nफुलकुमारीक ब/gय82 आँिख देख  छोटकीक/g2शय बुिझ पड़लैन सासु ओंघा रहली अिछ , िसनेह भरल /gयणश व रमे \nबजली- \n“माए, लगले आँिख लािग गेलैन?” \nहोइतो अिहना छै जे िकछु भेटला पछाइत खुशीसँ आन/g288 द क ओंघी सेहो अिबते छइ। \nिनम/g2ू2न फुलकुमारी पुतोहुक बात सुिनते अकचका कऽ बजली - \n“निह! ओंघाइ नइ छी किनय/gय6य , गाइक /g26षइय/gय6यपर नजैर पिड़ गेल छेलए। ” \n/g26षइय/gय6य देखब , माने दुधा/g26ष गाइक /g262मुख ल/g2ष2णक/g2शय देखब छी , ई बात छोटकीक/g2शय बुझले रहैन। बजली - \n“घासो झाड़ब पछुआएले अिछ।”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \nआशा भरल श/g292 द मे फुलकुमारी बजली- \n“ऐठाम लोटा रिख दहक आ घास झाड़ए चिल जा।” \nछोटकी सएह केलक। \nपािन पीला पछाइत फुल कुमारीक नजैर फेर गाइयेपर जा कऽ अँटैक गेलैन। अँटैकते मन िवि/gयणश म त हुअ \nलगलैन। िवि/gयणश म त ई जे जिहना अपन िजनगी अिछ तिहना ने गाइयोक अिछ। ओना, दुनूमे ई अ/g288 त र ऐछे जे \nधनक भ/g28य डार रिहतो गाएक/g2शय अपन िजनगीक र/g2ष2ा करैक लूिर -बुिध नइ छै तँए, ने अपने र/g2ष2ा कऽ सकैए आ ने \nब/g2ूश चेक आ ने अपन दूधेक उपयोग अपनासँ कऽ सकैए। मुदा मनुख तँ से निह छी। सभ िकछु कऽ सकैए। \nतँए जँ दुनूक स/g29श ब/g288 ध  बनल रहत तँ एक-दोसरक आशापर असानीसँ जीवन-यापन कऽ सकै छी। \nगामक बेटी फुलकुमारी। दू क/gय2ूा घराड़ी िपताक/g2शय रहैन। िपता –िसंहे/g2ष8र –िकसानी िजनगीसँ जुड़ल छला। \nखेत-बोिनहारक /g26षपमे जे सो/g298 हे बख/gय61क अव/gयणश थामे िसंहे/g2ष8र जीवन धारण केलैन ओ ता -िजनगी धारण केनिह \nरहला। िकसानी िजनगीक अिधक/gय6शश लूिर िसंहे/g2ष8रक/g2शय रहबे करैन। हर जोतब , रोपैन करब आ कमठौन करबक \nसंग घर ब/g288 हैक सभ लूिरसँ स/g29श प/gय82 छला।  \nिसंहे/g2ष8रक पिहल प/g2ू9ी पिहल स/g288 ता ने होिनहािरक समए मिर गेली, आ ब/g2ूश चो  माइये संग मिर गेल। \nपिरवारमे दोसर-तेसर नइ रहने, असगरे िसंहे/g2ष8र पेटक ओिरयान किरतैथ िक प/g2ू9ीक सेवा -टहल। \nअपना आँिखसँ िसंहे/g2ष8र प/g2ू9ीय/g2शश आ ब/g2ूश चोक/g2शय मरैत देखने छला , मुदा िजनिगयो तँ िजनगी छी, सभक/g2शय \nजीबैक आशा रिहते अिछ। ओना, समािज क िनयमो आ अपन टुटल मनोक चलैत िसंहे/g2ष8र साल भिर तक \nउपारजनक संग अपने हाथे भानसो-भात करैत रहला। मुदा साल भिरक पछाइत समाजो दवाब दैत िसंह े/g2ष8रक/g2शय \nकहलकैन- “दुिनय/gय6यमे अहॴटा क/g2शय एहेन गित निह भेल , बहुतोक/g2शय भेलैन। तँए जखन मनुखक िजनगी भेटल तखन \nमनुख जक/gय6य ने पिरवार बना  पिरवािरक िजनगी जीब।” \nसमाजोक िवचार आ अपनो िजनगीक खगता देख िसंहे/g2ष8र दोसर िबआह क ेलैन। दू सालक पछाइत \nदोसर प/g2ू9ीसँ फुलकुमारीक ज/g288 म भेल। तीन सालक जखन फुलकुमारी छल तखने मइटु/g2ू2 ग र भऽ गेल। माने \nिसंहे/g2ष8रक दोसर प/g2ू9ी सेहो ऐ दुिनयासँ चिल गेली।  \nदोसर प/g2ू9ीक/g2शय मुइला  पछाइत िसंहे/g2ष8र तेसर िबआह निह केलैन। केतबो समाजक लोक रंग -रंगक तक/gय61 \nदऽ बुझबैत रहलैन मुदा िकनको बात निह सुनला। \nिसंहे/g2ष8र दू-दूटा प/g2ू9ीक मृ/g28श युक संग पिहल स/g288 तानक मृ/g28श यु देख चुकल छला। दुनूक क/gश16 -पीड़ा आँिखक \nसोझमे निचते रहै छेलैन, तैसंग ईहो आशा मनमे जािगये गेल छेलैन जे जखन तीन बख/gय61क स/g288 ता न ऐछे तखन \nवंशो तँ आगू बढ़बे करत। एकरे नीक जक/gय6य पोसब -पालब। पोसै-पालैमे चािर-प/gय6यच बख/gय61 धिर िकछु बेसी \nपरेशानी हएत, सएह ने। हएत तँ हएत। जखन मनुख बिन धरतीपर ज/g288 म  लेलॱ तखन जँ अपन भार अपने \nनइ उठा चलब, तँ जेकर आशा हम करब ओकरो तँ अपन िजनगी छै, अपन बाल-ब/g2ूश चा  छै, अपन पिरवार \nछइ। सभ ने अपन-अपन पिरवार चलबैमे लागल रहैए। आब तँ फुलकुमारी तीन बख/gय61क भेल , छहमिसया ब/g2ूश चा  \nजक/gय6य तँ निह अिछ जे भिर िदन देह धरा राखए पड़त आ माइक दूध ो िदऐ पड़त। अ/gय82ो -पािनपर फुलकुमारी \nजीिवये सकैए।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nप/gय6यच बख/gय61 टपला पछाइत फुलकुमारी आँगन -घरक िकछु-िकछु काज करए लगल। आठ बख/gय61 अबैत -अबैत \nभानसो-भात आ घरक आनो-आनो काज स/g29श हारए लगल। तैसंग िसंहे/g2ष8र असग/g26षआ िजनगी जीबैक लूिरक \nअ/g29य य/gयणश त  सेहो होइत-होइत भाइये गेला। \nबाल-िववाहक चलैन समाजमे सभ िदनसँ आिब रहल अिछ। ओना, बाल-िव वाहक /g262/gयण2 न पर समाजमे सभ \nिदनसँ िवभाजन रहल आ अखनो अिछ। बालो-िववाहक अपन उ/g2षशर अिछए। उ/g2षशर ई जे बेटा -बेटीक िबआह-\nदान करब माता-िपताक धािम/gय61क काजसँ जोड़ल अिछ। धािम/gय61क काज भेल ओहन काज जे िजनगीसँ जुड़ल \nअिनवाय/gय61 काजक /g2षूेणीमे अबैत अिछ। अिनवाय/gय61 तँ ऐछे जे वंशक/g2शय आगू बढ़ैक सीढ़ी छी। मुदा ओहन काज \nरिहतो जँ माता-िपता बेटा-बेटीक/g2शय बीस -प/g2ूश चीस बख/gय61क जुआन बनबए चाहता आ िब/g2ूश चेमे अपने चिल जेता तखन \nिजनगीक काजक पूित/gय61 केना हेतैन। जँ पूित/gय61 निह हेतैन तखन अधरमी तँ भेबे केला िकने। जखन अधरमीक \nिवचार मन मािन लेतैन तखन तँ नक/gय61क भागी भऽ गेला िकने। एक तँ ओहुना िकयो नक/gय61 निह जाए \nचाहैए, मुदा जँ िकयो धोखा-धोखीमे चिल जाएत से आ बुझलमे जाएत से, दुनू एक रंग थोड़े हएत। जािन कऽ \nनक/gय61 जाएब बेसी क/gश16कर होइ छइ। तँए केकरो अपन मन जािन कऽ एहेन िवचार देत ? निह देत। \nओना, समाजोक बि/g288 ध त चलैन आ आँिखक देखल अ पन पिरवारो तँ िसंहे/g2ष8रक/g2शय छेलै/g288 हे, तँए सातमे बख/gय61मे \nबेटी–फुलकुमारी–क िबआह कऽ देलिखन । \nआइये निह पिहनॱ लोक परदेश खिटते छला। कलक/g2षशाक पटुआक कारखा नामे लड़काक िपता नोकरी \nकरै छला आ बाल-ब/g2ूश चाक संग प/g2ू9ी गामेमे रहै छेलैन। तँए ओहन पिरवारक/g2शय परदेशी पिरवार निहय/g2शय कहल जा \nसकै छल, तँए भीतर-बाहरक िवचार नइ रहने िसंहे/g2ष8रक कुटुमैती माने बेटीक िबआह ओइ पिरवारमे भेलैन। \nओना समाजक िकछु िवचारवानक िवचार /gयणश प/gयणय ट रहैन जे /gय91ामीण पिरवेश आ शहरी पिरवेशमे िजनगीक सभ \nकथुमे अ/g288 त र आिबये जाइ छै, जइसँ केतौ-ने-केतौ िजनगीमे बेवधान उपि/gयणश थ त होइते छइ। \nओना, आन कारण जे लड़काक िपताक रहल होिन मुदा मूल कारण छेलैन ज े बारह घ/g288 टा  \nचटकलमे[1] काज केला पछाइत पान-सात गोरेक पिरवार शहरमे चलब किठन भऽ जाइन। मुदा गाम तँ गाम \nछी, गाममे लोक नोिनय/g2शश साग खा साए -साए बख/gय61क िजनगी हँसैत -खेलैत कािटये लइए। मुदा जे \nहौउ, कलकितया लोक तँ बरागत छेलाहे तँए आगू-पाछू िकछु-ने-िकछु जिनते छला। \nफगुआमे लड़काक िपता–मोतीलाल–गाम एला। िसंहे/g2ष8रक िपिसयौत बिहन ओही गाममे बसैत , तँए हुनके \nअगुआइमे िबआहक गप-स/g29ण प शु/g26ष भेल। ओ ना,बिहनक/g2शय घटक निहय/g2शय किह सकै िछऐन आ ने िबआह -दानक \nदलाल। ओ तँ घटकैतीक र/gयणश ता क राही भेली। तहूमे ओहन राही जे राहगीर बनबैमे सहयोगी होइथ। \nओना, एहेन सू/g2षष सूत जक/gय6य गाम -गाममे पसरल ऐछे आ कथा-कुटुमैतीमे सि/gय89य /g26षपमे चिलतो अिछए।  \nफुलकुमारीक िबआह नअ बख/gय61क िवनाशक संग भऽ गेल। टुकधुम करैत िवनाश गामक /gयणश कूल धेने छल \nतँए नाम-गामसँ लऽ कऽ परगना तक बुझल रहइ। \nिसंहे/g2ष8र अपन बेटीक िबआह ओहन लड़कासँ करैक िवचार मनमे रखने छला जेकर चमड़ी काज करै -\nजोकर होइ। \nप/gय6यच गोरेक संग िसंहे/g2ष8र अपनो घर -वर देखए अि/g288 त म िवचारक िदन मोतीलालक ऐठाम गेला। अखन \nतक िपिसयौते बिहनक मा/g28ू य मसँ गप-स/g29ण प  होइत रहल छल। जइमे सहमतक झलकी तँ छेलैहे।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nएक तँ ओहुना गामक ओहन ब/g2ूश चा  जेकर पिरवािरक आमदनी कम छै, ओकर िजनिगयो तेहने–माने वगे-\nवािण आ रहन-सहन–रहल अिछ। तहूमे कलकितया पिरवार तँ भाइये गेल छल तँए मनसँ िसंहे/g2ष8र मािन \nलेलैन। ओना, ई /g262/gयण2 न पिहने उिठ गेल छल जे लड़काक/g2शय जँ अपन नाम -गाम िलखल हेतै तँ कुटुमैती कैये \nलेब। \nएक गोरे िपतेक सोझमे लड़काक/g2शय नाओं-ग/gय6यओं िलखैले कहलैन , जे िवनाशक/g2शय िलखल भऽ गेलैन। तैपर \nलड़काक पीठ ठोकैत हुनकर िपता ईहो आ/gयण2 वासन दैत सभक/g2शय सुना देलिखन - \n“िबआहक पराते लड़काक/g2शय कलक/g2षशा लऽ जाएब। ओतै पढ़ेबो -िलखेबो करबै आ चटकलमे काजो \nिसखेबै।” \nिव/gश2ूल िसंहे/g2ष8र आ/g2ष8ासन दैत बजला - \n“बैशाखमे काज [2] स/g29श हा िर लेब।” \nओना मोतीलालक गीध-दृि/gयणय ट िसंहे/g2ष8रक अढ़ाइ क/gय2ूा घराड़ी -बाड़ीपर अँटकल छेलैन, जेकरा ओ खुिल कऽ \nनिह बजै छला, तेकर कारणो छल जे चािर भ/gय6यइक भैयारीमे सतरह धूर घराड़ी अपना छेलैन जइसँ ऐगला \nपीढ़ीक/g2शय घरािड़यो  बास हएब किठन छेलै/g288 ह/gयूण। ओ समैयो निहय/g2शय छेलैन जे कलक/g2षशामे बासक चच/gय61-िबचच/gय61 मनमे \nउिठतैन। तँए सोलह/gय82ी गामेक आशा मनमे रहैन। ओना कखनोकाल ख ास कऽ जाड़क मासमे जखन \nचटकलसँ भिर देह पटुआक /g26षसी लगले डेरा अबैथ आ नहाइक समए रहै छेलैन , तखन मने-मन तामसो उठबे \nकरै छेलैन जे जइ गाममे बसैयो-जोकर–ओना बसबक िवराट /g26षप अिछ , मुदा अखन से निह, अखन एतबे जे \nरहै-जोकर जमीन घरक लेल–जमीन निह अिछ तइ गाममे रिहये केना सकै छी। ओना, तामस उठला पछाइत \nमोतीलालक मनमे ईहो एबे करै छेलैन जे जे भोज नइ खाइ ओइमे पारा मरौ आ जइ गाममे बसैयो-जोकर \nखेत निह तइ गाममे स/gय6यझ -भोर निढ़या-कुकुर भुकौ...। मुदा बेवस मनक बेवसी िवचार कैये की सकैए। ओना \nकरैले दुिनय/gय6य बड़ीटा अिछ , मुदा केिनहारो बड़ीटा हुअए तखन ने, से तँ बुझले बात अिछ जे जँ कमेने होइत \nतँ गिरबोहोक/g2शय होइत जे भिर िदन कोदािर तमैए ...। \nबैशाख मास, फुलकुमारीक िबआह भेल। ओना गाम-घरमे–माने जैठाम फुइिसक घर अिछ–बैशाखक लगन \nमाने बैशाखमे िबआहक िदन खतरनाक अिछए। कखन हवा-िबहािड़ उिठ जाएत आ भानसेक आिगसँ घरो जिर \nजाएत तेकर कोनो ठेकान निहय/g2शय अिछ। मुदा फुलकुमारीक िबआहमे से निह भेल। तीन िदन पिहने तेहेन \nिनराउ बरखा भऽ गेल जे फागुनोक लगनक िदनसँ बेसी सोहनगर बना देलक। \nएक तँ शहरी वातावरण दोसर पढ़ै-िलखैक सुिवधा रहने मोतीलाल अपन बेटाक/g2शय मैि/gय99क तक पढ़ा \nलेलैन। िकछु-िकछु अपन काजो, देखा-देखी िसखेबे केने छला तँए मनमे ईहो आशा रहबे करैन जे जखन \nचटकलक िबसवासू नोकर छीहे तखन िधयो-पुताक/g2शय काज िकए ने चटकलक मािलक देता। मुदा मनमे ईहो \nखरॲच उठबे करैन जे जखन अपने छेहा अनपढ़ छी तखन जँ लेबरक क ाज करै छी तँ बड़बिढ़य/gय6य , मुदा बेटा \nतँ पढ़ल-िलखल मैि/gय99क पास अिछ , ओकरा िकए ने ऑिफसमे बाबूक काज हएत..? \nिवचार तँ मोतीलालक अनुकूले रहैन मुदा ई बात मनमे उठबे ने करैन जे जिहना घॲदा-घॲदे लेबरक/g2शय \nिधया-पुता सुतपुितया भँ/gय26ा जक/gय6य फड़ैए , तिहना जँ करखनो फड़ै तखन ने अँटावेश हएत, जँ से नइ फड़त तँ \nअपन मनक सपना सुतली राितक सपना जक/gय6य  फूिस हएत की निह।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \nओना, प/gयूणशनक बेव/gयणश था सेहो मोतीलालक मनक/g2शय भरने रहै छेलैन जे सेवा िनवृि/g2षशक पछाइत जँ बेटा \nखाइयो-पीबैले नइ देत तैयो दुनू परानी ठाठसँ िजनगी कािट लेब। तहूमे सािठ बख/gय61क पछाइत ने िरटायर \nहएब। मुदा ई बात मोतीलाल बुझबे ने करैथ जे सेवा-िनवृि/g2षशक पछा इत अदहा िजनगी आरो जीब, मुदा तइले \nओहन काजो करैत देहक र/g2ष2ा केने रहब तखन ने, से तँ पटुआक /g26ष/gयणश सी  रसे-रसे फेफड़ेमे बिस रहल \nअिछ, तखन केतेटा औ/g26शदा लऽ लऽ नाचब , से बुझबे ने वेचारा केलैन। \nपचासे बख/gय61क अव/gयणश था मे मोतीलाल मिर गेला, प/gयूणशनसँ वंिचत भाइये गेला। आजुक समए निह छल जे \nअनुकंपासँ दोसरो सम/gय6शगक/g2शय नोकरी भेट जइतैन।  \nमुदा र/g2ूश छ  रहलैन जे काजुल घरवाली रहैन जे अपन भार अपने उठौने छेली। \nओना िवनाश सेहो उ/gय2ूा काज शु/g26ष कऽ नेने छल , जइसँ िपताक मृ/g28श युक पछाइतो कलक/g2षशेमे रहल। \nमोतीलालक/g2शय मुइलाक साल भिरक पछाइत िवनाशक दुरागमन भेल।  \nसासुरक पिरवािरक ि/gयणश थ ित देख-बुिझ िवनाश अपने िदससँ दुरागमनक खच/gय61 केलक। दुरागमनक पछाइत \nफुलकुमारी सासुर गेली, मुदा से वीध पुरबैले, मा/g2षष सात िदन सासुरमे रहली।  \nसात िदनक पछाइत फुलकुमारी अपन पैि/g2षषक गाम चल एली। िवनाश सेहो कलक/g2षशा गेला। खाली \nिवनाशक माए–माने फुलकुमारीक सासु–अपन गाम धेने रहली। \nसालमे एक मासक छु/gय26ीमे िवनाश गाम अबै छला , जइमे दू-चािर िदन अपना गाममे रहै छला ब/gय6यकी समए \nसासुरेमे। कबैया-डोर रहने दू सालक पछाइत िवनाश अपन गामक घराड़ी िदयादक हाथे बेिच, माइयोक/g2शय सासुरे \nलऽ अनलैन। \nदूटा बेटा िवनाश-फुलकुमारीक/g2शय भेलैन। दुनूक/g2शय गामेक /gयणश कूलमे नाओं िलखा देलिखन। दू सालक पछाइत \nिवनाशक माए सेहो मिर गेली, जे सुख-सराध सासुरेमे िवनाश केलकैन। \nबाबन बख/gय61क अव/gयणश थामे िवनाशक/g2शय दमा रोग पकैड़ लेलकैन। एक तँ कलक/g2षशाक पािन जबदाह , दोसर \nदमा रोग, बेमारी बिढ़ते गेलैन। अ/g288 तो -अ/g288 त  चटकलक मािलक एक मासक दरमाहाक अितिर/g2ूण त  तीन हजार \n/g26षपैआ िमला अरतीस साए दऽ िवनाशक/g2शय ताधिरक छु/gय26ी दऽ देलकैन जाधैर रोगमु/g2ूण त  निह भऽ जेता। \nिवनाशक रोग जिड़याइते गेल, जइसँ कलक/g2षशा छोिड़ गामे आिब इलाज -बात करए लगला आ आमदनी \nलेल एकटा लटखेनाक दोकान केलैन। मुदा से नइ चला सकला। नइ चलबैक कारण रहैन जे एक तँ \nशहरी वातावरणक अ/g29य य/gयणश त , दोसर वेपार करैक लूिर निह। ओना िवनाश मैि/gय99क पास रहबे करैथ , तँए मनमे \nभेलैन जे भल/g2शय कलक/g2षशा जक/gय6य कमाइ नइ हुअए मुदा /gय8शयूशन पढ़ा िकछु कमा तँ लेबे करब।  \nदोकानक संग-संग िवनाश आठ-दसटा ब/g2ूश चाक/g2शय /gय8शयूशन सेहो पढ़बए लगला। वएह आधार आमदनीक \nअपन रहलैन, जइमे बेमारीक दवाइयो आ पथो-पािन चलब किठन भाइये गेल रहैन। मुदा फुलकुमारी तँ मेहनती \nरहबे करैथ। \nएकटा िन/g29श म न गाए सेहो पोस ने छेली आ दू क/gय2ूा घरसँ बँचल जे वाड़ी रहैन तइमे तीमन -तरकारीक \nखेती तेना भऽ कऽ कऽ लइ छेली जइसँ खेनाइ-पीनाइक संग िकछु-ने-िकछु आमदिनय/g2शश भाइये जाइत \nरहैन, जइसँ गुजर-बसरमे बेसी िद/gय12त निहय/g2शय होइन।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \nगाममे रहलाक चािर सालक पछाइत िवनाश मिर गेला। ओना फुल कुमारीक/g2शय सासुर क जे सुख होइ छै–\nमाने पिरवारसँ िदयाद-वाद आ सर-समाजक–से निहय/g2शय भेटलैन। माने किहयो केकरो \nमुह/g2शय ‘भौजी’, ‘काकी’, ‘दादी’ निह सुिन सकली। भौजी-काकी-दादी सासुर बसैवाली ने होइ छैथ, से तँ फुलकुमारी \nसासुरमे रहबे ने केलीह। ओना, पिरवारसँ लऽ कऽ समाज धिरमे फुलकुमारी ‘बिहन’, ‘दीदी’ सभ िदन बनल रहबे \nकेलीह। \nजिहना जीवन िच/g288 हिनहार िजनगीक /g2षूमक/g2शय िच/g288 ह अपनाक/g2शय /g2षूमशील िजनगीमे पएर रोिप ठाढ़ होइत चलब \nिसखैए आ चलैत-चलैत डेगा-डेगी दौड़ए लगैए तिहना फुलकुमारी अपन जीवन-/g2षूमक/g2शय िच/g288 ह  तिहयेसँ दौड़ए \nलगली जिहया पित मिर गेलैन, एकटा बेटा मिर गेलैन आ दोसर बेटा अपन पिरवार ब/g29श ब इये लऽ कऽ चिल \nगेलैन। \nओना, फुलकुमारीक पिरवार अखनो ओिहना भरल-पूरल छैन जेना पैछला पीढ़ीमे छेलैन। माने जिहना \nिवनाशो भैयारीमे असगरे छला आ फुलकुमािरयो असगरे...। \nआइ भल/g2शय फुलकुमारी अपन िवधवा पुतोहुक संग असगरे िकएक ने जीवन -बसर कऽ रहली-ह/g2शय मुदा बाप -\nपुरखाक घराड़ीपर तँ छैथे, तैसंग ब/g29श बैयेमे िकएन ने बिस गेलैन मुदा चािरगो पोता-पोतीक दािदयो आ बेटा-\nपुतोहुक माइयो तँ वएह ने छैथ। \n◌ \nश/g292 द सं/g2ू1 या  : 2735,  ितिथ : 26  माच/gय61 2017 \n‘बेटीक पै/g26शख ’ लघु कथा सं/gय91हक पिहल सं/gयणश क णसँ...। \n  \n3.  जृg288 म ितिथ  \nतीस बख/gय61 नोकरी केला उ/g2षशर रिवका/g288 त  आइ.जी. पदसँ सेवा िनवृि/g2षश   भेला। जखन िक रिवशंकर \nआइ.जी.सँ आगू बिढ़ डी.जी.पी.क पदभार स/g29श हा रलैन । साल भिर ऐ पदपर रहता, ओते नोकरीक अविध बँचल \nछैन। रिवशंकरक/g2शय डी .जी.पी.क पदभार स/g29श हारला जखन तीन िदन भऽ गेल तखन रिवका/g288 तक/g2शय मन पड़लैन  जे \nमीतक/g2शय बधाइ कह/gय6य देिलऐन। कारणो भेल जे पनरह िदन पिहनिहसँ जे काय/gय61भार िदअ लगलैन ओ नोकरीक \nअि/g288 त  म िदन धिर नै फिरछौट भऽ सकलैन । समयक अभावमे रिवका/g288 तक/g2शय मनमे एलैन जे मोबाइलेसँ बधाइ दऽ \nिदऐन। मुदा ए/gय12े काजक तँ िभ/gय82 -िभ/gय82 जुइत होइए। जुइितक अनुकूले ने काजो अनुकूल हए त, तँए \nमोबाइलसँ बधाइ देब उिचत नै बुिझ पड़लैन । ओना त/g28शकाल जानकारीक /g26षपमे वधाइ दैत समए लेल जा \nसकै छल। मुदा से नै भेलैन । चाहक कप टेबुलपर रिख दिहना ब/gय6यिह उठबैत प/g2ू9ी  क/g2शय कहलिखन - \n“की ऐ ब/gय6यिहक शि/g2ूणत   /g2ष2ीण भऽ गेल जे काज नै कऽ सकैए। मुदा ..!” \nरि/gयण2 म   अपना धुिनमे छेली। ओना ए/gय12े टेबुलपर बैस चाहो पीबै छेली आ मेद -मेदीन जक/gय6य मुँहिमलानीमे \nगपो-स/g29ण प  करै छेली आ अपने धुिनमे मनो वौआइ छेलैन । एकठाम बैस   चाह िपबतो मन दुनूक दू-िदिसया \nछेलैन । रि/gयण2 म  क मनमे रिवशंकरक प/g2ू9ी  ‘िकरण’ नचैत रहैन। िजनगी भिर सखी-बहीनपा जक/gय6य रहलॱ मुदा आइ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \nओ रानीसँ महरानी बिन गेली आ..?  की हम ओइ बटोिहनी सदृश तँ ने भऽ गेलॱ जेकरा सभ िकछु छीिन \nघरसँ िनकािल देल जाइ छइ? \nजिहना कोनो नीनभेर ब/g2ूश चा माइक उठौलापर चहाइत उठैत बेसुिधमे बजैत तिहना पितक /g262/gयण2 नक उ/g2षशर \nरि/gयण2 म   देलिखन- \n“ऐ ब/gय6यिहक शि/g2ूण त  ओतबेकाल रहै छै जेतेकाल शान चढ़ाएल हिथयार ओकरा हाथमे रहै छइ। निह तँ \n/g262ाणशि/g2ूण त िनकलला उ/g2षशर शरीर जिहना मािट बिन जाइ छै तिहना बिन कऽ रिह जाइए। हाथसँ हिथयार \nहिटते िजनगी हहरए लगै छइ।” \nतैबीच चाहक कप उठा चु/gयणश की लैत रिवका/g288 त  बजला- \n“ब/g2ूश चेसँ दुनू गोरे संगे रहलॱ। खेनाइ-पीनाइ, खेलनाइ-धुपनाइ, घुमनाइ-फीरनाइ सभ संगे रहल। कह/gय6य \nकिहयो मनमे उठल जे दुनू मीतमे कोनो दूरी अिछ। अपनाक/g2शय के कहए जे घरो -पिरवार आ सरो-समाज कह/gय6य \nकिहयो बुझलैन  दुनूमे किनय/g2शश अ/g288 त र छै, मुदा आइ..?” \n“मुदा आइ की?” \n“यएह जे आइ बहुत दूरी बुिझ पिड़ रहल अिछ। बुिझ पड़ैए जेना अकास-पतालक अ/g288 त र भऽ गेल \nअिछ। कोन मुँह लऽ कऽ आगू जाएब, से िकछु फुिरये ने रहल अिछ।” \n“तखन?” \n“सएह ने मन असिथर नै भऽ रहल अिछ। िजनगी भिरक संगीक/g2शय ऐहे न शुभ अवसरपर केना नै बधाइ \nिदऐन। मुदा एते िदन बरबैरक िवचार छल आब ओ थोड़े रहत। कह/gय6य  ओ िसंह दुआरपर िव राजमान होइबला \nआ कह/gय6य हम देशक अदना एकटा नागिरक। की अपनाक/g2शय ओइ कुरसीक बुझी जइसँ हेट भेलॱ ? सीकपर \nरखल वा ितजोरीमे रखल व/gयणश तु ओतबेकाल ने जेतेकाल ओ ओतए रहैए। रिवशंकर आइ ओतए छैथ जेतए \nहमरा सन-सन िजनगी जे अि/g288 त  म छोड़पर पहुँचिनहार हुनकर हुकुमदारी करत। कोन नजैिरये ओ देखै छल \nआ आइ कोन नजैिरये देखता।” \nरिवका/g288 तक अ/g288 त र-मनक/g2शय रि/gयण2 म   आँिक रहल छेली। मुदा जेते आँकए चाहै छेली तइसँ बेसी घबाएल माछ \nजक/gय6य मनक सड़ैन बढ़ल जाइत रहैन। की आँिखक सोझक देखल झूठ भऽ जाएत ? केना नै भऽ सकैए। दू \nगोरेक बीचक बात तँ ओतबेकाल धिर स/g28श य  रहैए जेतेकाल धिर दुनू मानैए। काज थोड़े छी जे गरैज कऽ \nकहत जे तोरा पलटने हम थोड़े पलटबौ..! \nअसिथर होइ ते रि/gयण2 म  क मनमे िवचार जगलैन । दुखक दबाइ नोर छी। पैघ-सँ-पैघ दुख लोक नोरक \nधारमे बहा वैतरणी पार करैए। बजली- \n“जिहना अह/gय6यक मनमे उिठ रहल अिछ तिहना हमरो मनमे रंग -िबरंगक बात उिठ रहल अिछ। कह/gय6य \nरिवशंकरक प/g2ू9ी िकरण राजरानी आ कह/gय6य हम ..?  कह/gय6य राधाक संग कृ/gयणय ण आ कह/gय6य ..! काि/gययश   धिर दुनू गोरे \nएकठाम बैस  एक थारीमे खेबो करै छेलॱ आ ए/gय12े िगलासमे पािनय/g2शश पीबै छेलॱ मुदा आइ संभव अिछ ? आिखर \nिकए?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nहवाक तेज झॲकमे जिहना डािर-डािरक पात डोिल-डोिल एक-दोसरमे सटबो करैत आ हटबो करैत \nतिहना प/g2ू9ीक डोलैत िवचार सुिन रिवका/g288 तो  डोलए लगला। ए क तँ पिहनेसँ रिवका/g288 त क मन डोिल रहल \nछेलैन  तैपर प/g2ू9ीक िवचार आरो डोला देलकैन । अनभुआर जगह पहुँचलापर जिहना सभ हेरा जाइत तिहना \nरिवका/g288 त  हेरा गेला। औनाइत बजला- \n“कानसँ सुिनतो आ आँिखसँ देिखतो िकछु बुिझ नै पािब रहल छी जे की नीक की अधला! की करी \nकी नै करी से िकछु ने फूिर रहल अिछ। सािठ बख/gय61क संगीक/g2शय एते दूर केना बुझब ? मुदा लगो केना \nबुझब? सािठ बख/gय61क पिथक -संगी जँ आब दू िदशामे चली तखन केते दूरी हएत, सािठ बख/gय61क िजनिगयो तँ छोट \nनै भेल।” \nिब/g2ूश चेमे रि/gयण2 म   टपैक पड़ली- \n“िजनगी तँ एक िदन, एक /g2ष2ण वा एक घटनामे बदैल   जाइए आ सािठ-बख/gय61 की धो -धो चाटब!” \n“तखन?” \n“सएह नै बुिझ रहल छी। एतेटा िजनगी एक संग िबतेलॱ मुदा आइ जइ िजनगीमे पहुँच   गेल छी तइ \nिजनगीक स/g29श ब/g288 ध मे िकछु िवचार किहयो निह केलॱ।” \nजिहना आन गामक चौब/gय26ी , तीनब/gय26ीपर पहुँचते भ/gय12 लिग जाइत , जइसँ पूब-पि/g2ूश छ  मक िदशे बदैल  जाइत \nतिहना प/g2ू9ीक बात सुिन रिवका/g288 तक/g2शय भेलैन। मुदा एहनो तँ होइते अिछ जे ओहने चौब/gय26ी आिक तीनब/gय26ीपर \nभ/gय12 खुिजतो अिछ। ओना रिवका/g288 तक भ/gय12 तेना भऽ कऽ तँ निह खुजलैन   मुदा एक /g262/gयण2 न मनमे ज/g26षर \nउठलैन -  ब/g2ूश चा सँ िसयान भेलॱ, िसयानसँ चेतन भेलॱ, चेतनसँ बुढ़ाड़ीक /g262माणप/g2षष भेट   गेल। हरबाह थोड़े छी \nजे अधम/g26शओ अव/gयणश थामे बुढ़ाड़ीक /g262माण नइ भेटत। मुदा मन िकए धकधका रहल अिछ ? िजनगीक चािरम \nअव/gयणश था वान/g262/gयणश थ क होइ छै, संयासीक होइ छै जे िदन-राित दौगैत दुिनय/gय6यक हाल -चाल जानए चाहैए। से कह/gय6य \nमन मािन कऽ बुिझ रहल अिछ..? \nपितक/g2शय गंभीर अव/gयणश थामे देख रि/gयण2 म   बजली- \n“अह/gय6यक मनमे जे नािच रहल अिछ वएह हमरो मनमे नािच रहल अि छ। मुदा ईहो बात तँ झूठ निहय/g2शय \nछी जे िजनगीक संग बाटो बनै छइ आ बाटे संग बटोिहयो बाट बनबै छइ?” \nतैपर रिवका/g288 त  बजला- \n“की बाट?” \nपितक /g262/gयण2 न सुिन रि/gयण2 म   िव/gश2ूल भऽ गेली । मनमे उठलैन- हेराइत संगीक/g2शय बाट देखाएब बहुत पैघ काज \nछी। मुदा लगले मनमे उिठ गेलैन  जे तखन अपने िकए एते वौआइ छी? कम-सँ-कम चाह पीबैकाल बैसािरयोमे \nऐ बातक िवचार करैत अिबतॱ तँ औझुका जक/gय6य निह वौऐतॱ , जिहना जोतल आ िबनु जोतल खेतमे चललासँ \nपिहने धिड़याइ छै, धिड़येला पछाइत    पितयाइ छै, पितएला पछाइत    पेिरयाइत पेरा बनै छै आ वएह एकपेिरया \nबहुपेिरया बनैत चलै छइ...। \nरि/gयण2 म   बजली-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \n“अह/gय6य कौलेज छोड़ला उ/g2षशर िज/g29शमा उठा सरकारी बाट पकैड़ सािठ बख/gय61 पूरा लेलॱ। ने किहयो जमीन \nिदस तकैक ज/g26षरत   महसूस भेल आ ने तकलॱ। मुदा आइ तँ ओतइ उतैर आिब गेल छी जेकर  र/gयणश ता  अखन \nधिरक र/gयणश तासँ िभ/gय82 अिछ। ” \nप/g2ू9ी  क िवचार सुिन रिवका/g288 त  मुड़ी डोलबैत आँिख उठा कखनो प /g2ू9ीक आँिखपर रखैथ तँ कखनो धरती \nिदस ताकए लगैथ। आिगपर चढ़ल कोनो बरतनक पािन  जिहना िन/g2ूश च/gय6य सँ ताउ पािब ऊपर उिठ उिधयाइक \nपिरयास करैत तिहना रिवका/g288 त क वैचािरक मन उिधयाइक पिरयास करए लगलैन। मुदा जिहना िपजराक बाघ \nिपजरेमे गु/g29श हैर कऽ रिह जाइत, तिहना आइ धिरक जे मन /g26षपी बाघ एहेन शरीर /g26षपी िपजरामे फँिस गेल \nछेलैन जे जेते आगू मुह/g2शय डेग उठबैक कोिशश करैथ ओते समु/gशण6ी वादल जक/gय6य आ/gयणश ते-आ/gयणश ते ढील होइत रहैन। \nआगूक झलफलाइत बाट देख रिवका/g288 त  बजला- \n“िवचारणीय बात ज/g26षर अिछ , मुदा िबनु बुझल िजनगीक संग तँ अहुँक िजनगी चलल कह/gय6य केतौ \nबेवधान भेल। आइ जे कहलॱ ओ तँ ओहू िदन किह सकै छेलॱ, जइ िदनसँ बहुत आगू धिर बिढ़ गेलॱ। से \nतँ रोिक कऽ मोिड़ सकै छेलॱ। मुदा आइ तँ जानल-िबनु जानल दुनू संगे वौआए चाहै छी!” \nपितक बात सुिन रि/gयण2 म   मने-मन िवचार करए लगली जे दुिनय/gय6यमे एहनो लोकक कमी नै अिछ जेकरा \nज/g26षरत   भिर लूिर-बुिध नै छै, मुदा ईहो तँ झूठ निह, जे जेकरा छेबो करै ओइमे बेसी ओहने अिछ जे या तँ \nउनटा वाण चलबैए वा निहय/g2शय चलबैए। तखन सुनटा वाण केना आगू बढ़त आ जँ बढ़बे करत तँ केते आगू \nबढ़त जेकरा आगू दु/gयण2मन जक/gय6य चौबगली उनटा वाण घेरने अिछ ? मुदा कोन उपाय अिछ, जखन शु/gय2ण तेल-\nमोिबल देल मजगूत इंजनो चढ़ाइपर दम तोड़ए लगैए आ टुटलो च/gय12ा रहैत िबनु तेलो -मोिबलक गाड़ी भ/gय2ूा गरे \nदौड़ैत रहैए जइमे िबनु /gशण9ेकक गाड़ी जक/gय6य केतेक/g2शय जानो जाइए आ केतेक/g2शय मुह/g2शश -कान फुटै छइ? रि/gयण2 म क मन \nकहलकैन- डेग आगू उठाएब ज/g26षर किठन अिछ। मुदा लगले मनमे फेर उठ लैन - जइ बाटक/g2शय पकैड़ आइ धिर \nचललॱ जँ ओइ बाटक/g2शय छोिड़ दोसर बाट पकैड़ नव बटोही जक/gय6य िवदा होइ , ई तँ संभव अिछ। जिहना \nिच/g288 हार जगहक चोर पड़ा दूर देश जा अपन ि/gय89  या-कलाप बदैल   लइए आ नव-मनुखक िजनगी बना जीबए \nलगैए...। \nवाण लगल पंछी जक/gय6य पितक/g2शय देख रि/gयण2 म  अपन अनुभव क/g2शय सा/g288 /g28श वना भरल श/g292 द मे बजली- \n“जिहना अह/gय6यक िजनगी तिहना ने हमरो बिन गेल अिछ। जएह बुढ़ापा अह/gय6यक सएह ने हमरो अिछ। \nमुदा एकठाम तँ दुनू गोरे एक छी। ए/gय12े दबाइक ज/g26षरत   दुनू गोरेक/g2शय अिछ , तँए िवचार दइ छी जे आब ने ओ \n/g26षतबा रहल आ ने ओकाइत , तखन जािन कऽ जहरो-माहूर खा लेब सेहो नीक निह। मनक/g2शय थीर क/g26ष। ” \nरि/gयण2 म  क/g2शय आगूक बात पेटेमे घुिरयाइत रहैन तइ िब/g2ूश चेमे रिवका/g288 त  बजला- \n“बेसी दुख तँ नै बुिझ पड़ैए मुदा सािठ बख/gय61क /g262ोढा अव/gयणश था  धिर हमरा सबहक नजैर नइ गेल! जखन \nिक सरकारक पैघ काजक िज/g29शमामे सभ िदन रहलॱ। समयानुसार काज किरतो  अपन िजनगी तँ सुरि/g2ष2  त \nरिखतॱ। सािठ बख/gय61क पछाइतो तँ चालीस बख/gय61 जीबैक छल। जखन िक ईहो तँ जिनते रही जे पछाइत \nदरमाहा टुिट जाएत आ िजनगीक आव/gयण2 य कता बढ़ैत जाएत।”  \nपितक िवचारक/g2शय गहराइत समु/gशण6 िदस जाइत देख मुँहक दसो वाण सािध रि/gयण2 म   छोड़लैन -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \n“अनेरे मनमे जुड़शीतलक पोखैरक पािन जक/gय6य घोर -म/gय2ूा करै छी। ओना , घोरे म/gय2ूा ने घीओ िनकालैए \nआ अ/g288 है सेहो िनकालैए। संयासी सभ केना फटलाहा क/g29श मल सबहक मोटरी बाि/g288 ह क/g288 हा मे लटका लइए आ \nसॱसे दुिनय/gय6य घुमैए। अह/gय6यक/g2शय तँ सहजे  चिर-चिकया गाड़ी चलबैक लूिरयो अिछ।” \nप/g2ू9ीक िवचार सुिन रिवका/g288 त  ओझरा गेला जे एक िदस संयासीक बात बािज किह रहल छैथ जे \nजिहना कानूनी अिधकारसँ जीवन-र/g2ष2ा होइए तिहना ने संयास अव/gयणश था –माने वान/g262/gयणश थ अव/gयणश था – पिव/g2षष मनुखक \nनैितक अिधकार सेहो छी। आ दोसर िदस चिरचिकया गाड़ीक चच/gय61 सेहो करै छैथ जे भिरसक अपनो लगा \nकऽ कहै छैथ..! \nसंगी देख रिवका/g288 त  दहलाए लगला। जिहना कोसी-कमलाक बािढ़मे भँसैत घरपर बैस   घरवारी बंिशयो \nखेलाइत आ कमला-कोसीक गीतो गबैत तिहना िव/gश2ूल भऽ रिवका/g288 त  बजला- \n“हँसी-चौल छोड़ू। आब कोनो बाल-बोध नै छी। आबो जँ समािजक जीवन नै बनाएब तँ देखते िछऐ जे \nमनुख एकिदस चान छुबैए आ दोसर िदस सीकीक वाणक जगह बम-वा/g26षद लऽ मनुखक बीच केहेन खेल \nदुिनय/gय6यमे खेला रहल अिछ। खाएर , ओते सोचैक समए आब नइ रहल। जेकर ितल खेिलऐ ओकरा बिह \nदेिलऐ। अपन चालीस बख/gय61क िजनगी अिछ , ने हमर िकयो मािलक आ ने हम केकरो मािलक िछऐ। भगवान \nरामक/g2शय जिहना अपन वान/g262/gयणश थ  जीवनमे अनेको ऋृिष -मुिन, योगी-संयासी सभसँ भ/g2शयट भेलैन   आ अपनो जा-जा \nभ/g2शयट केलिखन। तिहना ने अपनो दोसराक ऐठाम जाइ आ ओहो अपना  ऐठाम आबए। मुदा िवचारणीय /g262/gयण2 न  ई \nअिछ जे रामक/g2शय के सभ भ/g2शयट करए एलैन   आ िकनका-िकनका ओतए भ/g2शयट करए ओ /gयणश वयं गेला। ई /g262/gयण2 न  मनमे \nअिबते गाछसँ खसल पिघलल कटहर जक/gय6य रिवका/g288 तक मन छँहोिछ/g2षश भऽ गेलैन । छँहोिछ/g2षश होइते जिहना \nखॲइचा-कमरी एक िदस होइत कोह उिड़ कऽ कौआ आगू पहुँच   जाइत, आँठी छड़ैप-छड़ैप बोन-झारमे ब/g2ूश चा  दइ \nदुआरे जान बँचबैत आ नेरहा उ/g2षशर -दिछने िसरहाना दऽ पड़ल-पड़ल सोचए लगैत जे जेते पकबह तेते स/gय12त \nहेबह तँए समए रहैत भ/g2ष2 बना लएह निह तँ दुइर भऽ जेबह तिहना रिवका/g288 त  सोचैत-सौचैत जेना अिलसाए \nलगला तिहना हाफी-पर-हाफी हुअ लगलैन। \nपितक/g2शय हाफी होइत देख रि/gयण2 म  क मनमे उठलैन  जे हाफी तँ िनिनय/gय6य देवीक पिहल िसंह -दुआिरक घ/g288 टी  \nछी। भने नीक हेतैन जे सुित रहता, निह तँ ऐ उमेरमे जँ नीन उड़लैन  तँ अनेरे सालो-मिहनेमे बदैल   जेतैन। \nफटकैत रि/gयण2 म  बजली- \n“जेते माथ धुनैक हुअए वा देह धुनैक हुअए अपन धुनू। हमर जे काज अिछ तइमे हम िबथूत नै हुअ \nदेब। हमरा िलये तँ अहॴ ने सभ िकछु छी।” \nतीन साए घरक ब/gयणश ती बस/g288 त पुर। छोट-नमहर चालीसटा िकसान पिरवार गाममे शेष सभ खेत-बोिनहारसँ \nलऽ कऽ आनो-आनो रोजगार कऽ जीवन-बसर करैबला। अनेको जाित गाममे, जइमे मझोलका िकसान बेसी। \nओकरो सबहक दशा-िदशा िभ/gय82 -िभ/gय82। तेकर अनेको कारणमे दूटा /g262मुख। जइसँ िविध -बेवहारमे सेहो अ/g288 त र। \nिकछु जाितक लोक अपने हाथे हरो जोइत लैत आ खेतक काजो करैत, जइसँ आमदनीक बँचतो होइत आ \nिकछु एहनो जे अपने हाथसँ काज-उदम नै करैत तँए बँचत कम। कम बँचत भेने पिरवार िदनानुिदन \nिसकुड़ैत गेल। ओना गामक बुनाबट सेहो िभ/gय82 अिछ। एक तँ ओहुना दू गामक बुनाबट एक रंग निह , तेकर \nअनेको कारणमे /g262मुख अिछ , खेतक बुनाबट, जनसं/g2ू1 या  आ जाित इ/g28श यािद। बस/g288 त पुर गामक बुनाबट आरो  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \nिभ/gय82। ऊँचगर जमीन बेसी आ िनचरस कम जइसँ गाछी -िबरछी सेहो बेसी अिछ आ घर-घराड़ी, र/gयणश ता -पेरा \nसेहो ऐल-फइल अिछ। \nबस/g288 त पुरमे दूटा नमहर िकसान अिछ। नमहर िकसान पिरवार रहने गामोक आ अगल-बगलक आनो \nगामक लोक जेठरैयती पिरवारो बुझैत आ जेठरैयत कहबो करैए। राजक जमी/g288 दा र तँ निह, मुदा गमैया \nजमी/g288 दार सेहो िकछु गोरे बुझैत। तेकर कारण जे दुनूक महाजिनय/g2शश चलैत आ गामक झड़ -झंझटक पनचैितयो \nकरैत। कनी-मनी अनिचतो काजक/g2शय गामक लोक अनठा दइत। तइमे राधाका/g288 त  आ कुसुमलालक जमीनक \nबुनाबट सेहो िभ/gय82। चौबगली टोल सभ बसल अिछ आ बीचक जे तीस -प/gयूयतीस बीघाक /g29ण लॉट छै ओ म/g28ू य म \nगहॴर अिछ। जइसँ अिधक बख/gय6ष भेने नाला होइत पािनक िनकासी कऽ लैत आ कम भेने चौबगलीक \nओहासीसँ रौिदयाहो समैमे जमीन उपिजये जाइत। ओना दुनू गोरे बोिरंग सेहो गड़ौने छैथ तँए रौिदयाहो समए \nभेने खेतक लाभ उठाइए लइ छैथ। प/g2ूश ची स-तीस बीघाक बीचक दुनू िकसान छैथ। दुआरपर बखािरयो आ \nपोखैरक महारपर दू-सिलया-तीन-सिलया नारोक टाल रिहते छैन। \nराघाका/g288 तो आ कुसुमलालोक पिरवारक बीच तीन पु/gयण2 तसँ ऊपरेक दो/gयणश ती  रहल छैन। ओना दुनू दू \nजाितक छैथ, मुदा अपे/g2ष2ा -भाव एहेन छैन जे चािल-ढािलसँ अनिठया िकयो निह ई बुिझ पबैत जे दुनू दू \nजाितक छैथ। िकएक तँ कोनो काज-उदेममे एक-दोसराक बाले-ब/g2ूश चे एक-दोसरठाम अबैत-जाइत रहल छैथ। \nतेतबे निह, कुटुम-पिरवार जक/gय6य दुनू पिरवारक बीच कपड़ा -ल/g2षशाक वर -िवदाइक चलैन  सेहो अिछ। मुदा तैयो \nसराध-िबआह आिद पिरवािरक काजमे दुनूक दू जाितक पिरचय भाइये जाइ छैन। \nनमहर भुमकम होइसँ पिहने जिहना निहय/g2शश होइबला ब/g2ूश चा सबहक ज/g288 म  भऽ जाइ छै  जइसँ दोि/gयणश त यारेक \nसंभावना अनेरो बिढ़ जाइ छै मुदा से निह,राधाका/g288 त  आ कुसुमलाल–दुनू गोरे–क/g2शय ए/gय12े िदन बेटा भेलैन । ओना \nिकयो-केकरो ऐठाम िजगेसा करए नै गेला तेकर कारण भेल जे अपने-अपन घर ओझरा गेलैन । \nओना, पमिरया-िहजरनी मिहना िदन तक दुनू पिरवारमे  दौग-बड़हा करैत रहल। रिव िदन ज/g288 म  भेने दाइयो-माइ \nछिठहारे िदन एकक नाओं ‘रिवका/g288 त ’ आ दोसराक नाओं ‘रिवशंकर’ रिख देलिखन। अनेरे िकए फूलक बोनमे \nआिक स/gय6यप -कीड़ाक बोनमे टहैलतैथ। बोन तँ बोने छी, दुनूक छी। तँए हरहर-खटखटसँ नीक िदनेक/g2शय पकैड़ \nलेलैन । ओना एकटा आरो केलैन  जे दुनूमे सँ िकयो जाितक पदवी नै लगौलैन । \nसु/g29य य/gयणश त पिरवार रहने तीन बख/gय61क पछाइते /gयणश कूल जाइ-जोकर दुनू भऽ गेल मुदा चािरम बख/gय61मे दुनूक \nनाओं गामेक /gयणश कूलमे िलखौल गेल। ओना जेहने सोझमितया राधाका/g288 त  तेहने कुसुमलालो, मुदा नाओं िलखबै \nिदन रिवका/g288 तक िपता गेलिखन आ राधाका/g288 त अपने नै जा भायक/g2शय पठौलिखन। िप/g2षशी एक बख/gय61 घटा कऽ \nरिवशंकरक नाओं िलखा देलिखन। ओना राधाका/g288 तक/g2शय /gयणश कूलपर जेबाक मनो निहय/g2शय रहैन। िकएक तँ /gयणश कूल \nसबहक जे िकरदानी भऽ गेल ओ देखै-जोग नै अिछ। िश/g2ष2क सभ िव/gय2शाथ/gय68क/g2शय निहय/g2शय पढ़ैले /g262ेिरत करै छैथ आ \nनिहय/g2शय पढ़ैक िज/g2षयासा जगा पबै छिथन , छड़ी हाथे पढ़बए चाहै छिथन। \nएक तँ एकरंगाह पिरवार तहूमे दो/gयणश ती। दुनू गोरे तेहेन च/g288 सगर जे गामेक /gयणश कूलसँ पटका-पटकी करैत \nिनकलल। पटका-पटकी ई जे एक साल रिवका/g288 त फ/gयणश ट  करैत तँ दोसर साल रिवशंकर, ओना हाइ /gयणश कूलमे \nथोड़े गजपट भेलै, /gयणश कूलक िश/g2ष2क आँिक लेलैन   जे केतबो ऊपरा-ऊपरी छै तैयो सोचन-शि/g2ूण त मे दुनूक बीच  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nअ/g288 तर िकछु ज/g26षर छइ। कौलेज तँ िबना माए -बापक होइए, केकरा के देखत। मुदा ऑनस/gय61क संग दुनू गोरे \n/g262थम /g2षूेणीमे िनकलल।  \nआइ.पी.एस. कऽ दुनू गोरेक /gय99ेिनंग आ /g2ू6 वािनंग सेहो भेल। दो/gयणश ती मे बढ़ोतरी होइते गेल। \n◌ \nश/g292 द सं/g2ू1 या  : 2378 \n‘उलबा चाउर’ लघु कथा सं/gय91हक दोसर सं/gयणश क णसँ...। \n  \n4.  पिटयाबला  \nजेठ मास, िदनक तीन बजैत। देखैमे राितसँ बहुत नमहर िदन बनैत मुदा जिहना कायाक संग माया आ \nरौदक संग छाया चिलते रहैए तिहना नमहर िदनक संग धूपो एते बिढ़-चिढ़ जाइत अिछ जे /g2षूमशि/g2ूण त क दौड़मे \nमझोलको िदनसँ छोट बिन जाइए। सु/g26षजक शि/g2ूण तवाण एते उ/gय91 /g26षप पकैड़ लैत अिछ जे धरितयो ताबा जक/gय6य \nतबैध आिग उगलैपर उताहुल भऽ जाइए। धरती-अकासक बीच लुलुआएल लू एक-ताले बाधमे नाचए लगैए। \nजेना राम-रावणक बीच वा महाभारतक सतरहम िदन भेल तिहना आ तेहने तीरसँ बेिधत सुलेमान बेहोश भेल \nओइ िचड़ै जक/gय6य /gयण2 यामसुनरक दरब/g2ू6 जा पर आिब दाबामे साइिकल ओंगठा ओसारक भुइय/g2शयपर चा/g26षनाल चीत \nखिस पड़ल। खिसते आँिख मूना गेलइ। जिहना ब/gय82 आिख स/gय6यस चलैत अधम/g26षक होइत तिहना सुलेमान \nबेहोश छल। \n/gयण2 यामसुनरक/g2शय बे/g26षका तीन बजेक चाह पीबैक अ/g29य या स छैन। बगलक घरक ओसारपर चाह बनबैत रहैथ  \nतँए साइिकलक खड़खड़ाएबसँ नै परेख सकला जे वाण लगल बाझ जक /gय6य िक यो छैथ। साइिकलक बात \nसमा/g288 य तँए समु/gशण6 उपछबसँ नीक जे जइ काजमे हाथ लागल अिछ, ओकरा पूरा ली। सएह केलैन । चाह \nपीबैत /gयण2 यामसुनर दरब/g2ू6 जा पर अिबते देखलैन  जे ई अधम/g26ष भेल के िछआ ? मुँह िनहारलैन  तँ िच/g288 ह ल चेहरा \nसुलेमानक! \nआँिख ब/gय82 , कुहरैत मनबलाक तँ बोिलयो अ-/gयणश प/gयणय टे जक/gय6य भऽ जाइ छै, तँए बाल-बोध वा पशु जक/gय6य दुख \nबुझब किठन भऽ जाइत, तथािप छाती थीर करैत /gयण2 या मसुनर टोकलिखन- \n“सुलेमान भाय, सुलेमान भाय?” \nपािनक तहक अवाज जिहना ऊपर नइ अबैत, मुदा पािनक ऊपरक अवाज कि/g29श प  त होइत, लहैिरक \nअनुकूल तेतए धिर जाइत जेतए ओ पूण/gय61 िथर नै भऽ जाइत। मुदा कोनो उ/g2षशर अबैसँ पिहनिह /gयण2 यामसुनरक/g2शय \nमन पिड़ गेलैन  िभनसुरका अवाज- ‘पिटया लेब पिटया, पिटया लेब पिटया।’ \nलगले मनक/g2शय नअ घ/g288 टा  उचैट कहलकैन - ‘भिरसक रौदक चोट आ मेहनतक मािरसँ सुलेमान एते बेथा \nगेल अिछ जे आँिख खोलैक साहस निह भऽ रहल छइ! \nतैबीच िच/g288 हल दरब/g2ू6 जा आ िच/g288 हार बोली अकाइन करोट फेरैत अधिख/g298 लू आँिख उठा सुलेमान बाजल-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \n“/gयण2 या म भाय, केकर मुँह देख घरसँ िनकललॱ जे एको पाइक बोहैन नै भेल। उधार-पुधार ऐ उमेरमे \nखाएब नीक नै बुझै छी, कखन छी कखन निह, केकरो खा कऽ मरब तँ कोसत। जलखै खा कऽ जे \nिनकललॱ, सएह छी। खाली पेटमे पािनय/g2शश भॲकबे करै छै िकने। पेटमे बगहा लगैए !” \nसुलेमानक बात सुिन /gयण2 यामसुनरक/g2शय भेलैन   जे भिरसक एकरे िबलाइ कुदब कहै छइ। भुखाएल िबलाइ \nजिहना छटपटाइत अपनो ब/g2ूश चाक/g2शय क/g28य ठ  चभैले तैयार हुअ लगैत तिहना भिरसक होइत हेतइ! मुदा रोगो तँ \nअसान निह, एक संग केते तीर लागल छैन। कोनो घु/gय2ूीमे तँ कोनो ब/gय6यिहमे, कोनो छातीमे तँ कोनो माथमे। \nभूख-िपयास, थकान इ/g28श या िदसँ बेधल छैथ! तोसैत /gयण2 या मसुनर कहलिखन- \n“सुलेमान भाय, आँिख नीक नह/gय6यित खोलू। ए/gय12े कप चाह बनौने छेलॱ जे आँइठ भऽ गेल अिछ। बा जू \nपिहने चाह पीब आिक खेनाइ  खाएब?” \nपाश भरल बातमे आस लगबैत सुलेमान बाजल- \n“भाय, ऐ घरक/g2शय किहयो दोसराक बुझलॱ जे कोनो बात बजैमे संकोच हएत। देहमे तेते दद/gय61 भऽ रहल \nअिछ  जे कनी पीठपर चिढ़ खुिन िदअ पिहने, तखन बुझल जेतइ।” \nसाए घरक जुलाहा पिरवार गोधनपुरमे। झंझारपुरसँ पूब सुखेत पंचायतक गाम गोधनपुर। जैठाम मरदे-\nमौगीए िमिल िबछानक कारोबार करैए। गाम-गामसँ मोथी कीिन, अपनेसँ सोनक डोरी ब/gय6यिट िबछान बीिन , \nउ/g2षशरमे अंधरा ठाढ़ी , दिछन घन/gयण2 या मपुर, पूब घोघरडीहा आ पि/g2ूश छममे म/gयूणहथ -कोिठया-रैमा धिरक बजार बना \nकारोबार करैए। ओना जुलाहा खाली गोधनपुरेटा मे निह आनो-आनो गाममे अिछ मुदा िबछानक कारोबार \nगोधनपुरेटा मे होइत। शहर-बाजरमे जिहना रंग-िबरंगक व/gयणश तु-जात िबकाइत तिहना गामो-समाजक बजारमे \nचलैए। जइमे रंग-िबरंगक व/gयणश तु-जातक िबकरी-ब/gय26ा होइए। िकछु व/gयणश तुगत अिछ आ िकछु भावगत। \nसाइयो पिरवार अपन-अपन /g2ष2े/g2षष बनौने अिछ। सभ िदन सभिकयो िभनसरे जेर बना -बना िनकैल जाइए। \nओना किहयोकाल सुलेमानो जेरेमे िनकलैत रहए मुदा आइ असग रे िनकलल छल। अपनामे सीमाक अित/gय89मण \nकरबो करैत आ निहय/g2शश करैत। खु/g298 ला बजार तँ वएह ने िटकाउ होइत जे िबसवासू व/gयणश तुक िबकरी करए। \nनइ तँ घिटया माल आ बेसी दाममे व/gयणश तुक िबकरी हएत। मुदा गोधनपुरक पिटयाबलामे से निह, एकरंगाह व/gयणश तु \nएकरंगाहे दाममे बेचैत। \nपीठसँ घु/gय2ूी धिर जखन /gयण2 या मसुनर दस बेर बुलला तखन सुलेमान पड़ले-पड़ल बाजल- \n“भाय, आब उतैर जाउ। एह, अरे बाप रे! ओइ िजनगीसँ घुरलॱ। मन ह/g298 लुक भेल।” \nकिह फुरफुरा कऽ उिठ बैसैत बाजल- \n“भाय, अचेत जक/gय6य भऽ गेल छेलॱ। आँिख चोि/g288 हया गेल छेलए। सॱसे अ/g288 हा रे बुिझ पड़ए लगल \nछेलए। ई तँ र/g2ूश छ रहल जे दरब/g2ू6 जा क पैछला देबालक ठेकान रहल, निह तँ केतए वौआ कऽ मिरतॱ तेकर \nठीक निह।” \n/gयण2 या मसुनर सुलेमानक बातो सुनैत आ मने-मन िवचारबो करैत जे हो-न-हो दरब/g2ू6 जा पर मिर जाइत तँ \nमुँहदु/gयणश सी िचड़ै जक/gय6य लोक केना मुँह दुसैत तेकर कोनो ठीक निह। जैठाम घरपर िचड़ै बैसने घरक सभ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \nिकछु चिल जाइत अिछ तैठाम आइ हमरा संगे की होइत! मुदा जइ दुग/gय61ितक दुग/gय61पर सुलेमान पहुँच    गेल छल \nओइठाम मनुखक मनुखपना केहेन होइ, ईहो तँ एक /g262/gयण2 न  अिछ। \nस/g2षशैर -पचह/g2षशैर बख/gय61क सुलेमान सभ िदन पचास िकलो मीटर िबछानक बोझ लऽ कऽ टहैल बेिच \nजीिवकोपाज/gय61न करैत अिछ , ओहनक/g2शय की कहल जाए। जे खून -पसीना एकब/gय26 कऽ जीब रहल अिछ ओकर \nअि/g288 त म बोलो िकयो पिरवारक सुिन पिबतै..? \n/gयण2 या मसुनरक मन ठमैक गेलैन। ठमैकते बजला- \n“सुलेमान भाय, आब केहेन मन लगैए, िकछु खाइ-पीबैक इ/g2ूश छा  होइए?” \nमु/gयणश की  दैत सुलेमान बाजल- \n“भाय, आब जीब गेलॱ। आब खेबे करब िकने। िकछु िदन औरो दुिनय/gय6यक खेल -बेल देख लेब।” \nजिहना गुड़ घाक टनक जेते बहैसँ पिहने रहैत अिछ आ मुँह बिन िनकैलते िकछु बेिसया जाइत मुदा \nिखल–मूल–िनकलला पछाइत  जिहना सुआस पड़ए लगै छै, जइसँ /g26षप बदैल    जाइ छै, पाशा आस लगबए लगै \nछै, तिहना सुलेमान बाजल- \n“भाय, सरेलहा भात-रोटी खाइक मन नै होइए।” \n“तखन?” \n“टटका जँ गहुमक चािरटा रोटी भऽ जाइत तँ मन ितरिपत भऽ जइत। ताबे नहा सेहो लेब।” \nसुलेमानक बात सुिन /gयण2 या मसुनर बजला- \n“कल देखल अिछ? बा/g298 टी न-लोटा आिन दइ छी, नीक नह/gय6यित नहा लेब। ” \n/gयण2 या मसुनरक बात सुिन हँसैत सुलेमान बाजल- \n“भाय, एना िकए बजै छी। पचासो िदन पािन पीने हएब आ केतेको िदन नहेने हएब, तखन कल देखल \nनै रहत। लोटा-बा/g298 टी न कथीले आनब, आँगनमे काज हएत। हम सभ तरहक लूिर रखने छी ठाढ़े-ठाढ़ वा \nबैस   कऽ सेहो नहा लइ छी आ जँ सासुर-समिधयौर गेलॱ तँ लोटो-बा/g298 टी न लऽ कऽ नहा लेलॱ। ओना, भाय \nकी कहूँ लोको सभ अजीब-अजीब अिछ। ने माल-जाल जक/gय6य न/gय6यगैर छै  आ ने मनुखपना छइ। एक िदन \nअिहना रौदमे मन तबैध गेल रहए। एक गोरेक दरब/g2ू6 जा पर कल देखिलऐ, साइिकल अड़का नहाइले गेलॱ। \nमन भेल पिहने चािर घ/g2शशट पािन पीब ली। तही बीच एकटा झॲटहा आिब झटहा फेकलक जे कल छुबा \nजाएत!” \nसुलेमानक बात सुिन /gयण2 यामसुनरक मनमे वा/g298 मी िक आिब गेलैन। तमसा नदीक तटपर वाण लगल /gय89ॲच \nप/g2ष2ीपर नजैर गेलैन। मुदा अपनाक/g2शय स/g29श हा रैत बजला- \n“अहूँ सुलेमान भाय कोन िख/gयणश सा  भुखाएलमे पसारै छी। झब-दे नहाउ, आँगनमे ताबे रोटी बनबबै छी।” \nसुलेमान कल िदस आ /gयण2 यामसुनर आँगन िदस बढ़ला। जिहना भोजनक पूव/gय61 /gयणश ना नसँ खुशी होइत तिहना \nखुशी होइत सुलेमान कल िदस बढ़ला। मुदा /gयण2 यामसुनरक मनमे /g262/gयण2 न -पर-/g262/gयण2 न  उठए लगलैन । पिहल /g262/gयण2 न  \nउठलैन  जे मृ/g28श यु-स/g2ू6 जापर पड़ल या/g2षषीक/g2शय वा फ/gय6यसीपर चढ़ैत या/g2षषीक/g2शय पुिछ भोजन देल जाइत अिछ। अपना मुह/g2शय  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \nसुलेमान कहलक जे गहुमक रोटी खाएब। िबनु मेजनक गहुम क रोटी ओहने होइत जेहेन ड/g29श हा एल मालदह \nआम। जँ सोझहे रोटी कहैत तँ म/g26षआ रोटीक मेजन अचार , िपआजु, नून-िमरचाय, तेल सेहो होइत, मुदा \nटटका गहुमक रोटी केहेन हएत? सभक/g2शय अपन -अपन /g262ेमी होइ छइ। जँ से नइ होइ छै तँ जुड़शीतलमे अरबा \nचाउरक बिसया भात-ले पिहने लोक त/g26षआ -भुजुआ िकए बना लइए? मुदा तँए िक मोटका चाउरक बिसया \nभातक /g262ेमी नून -िपआजु-अँचार नै हेतइ। मुदा जेते जि/g298 द  बाजीक ज/g26षरत अिछ –जि/g298 द  वाजी ई जे भुखाएल \nपेट, /gयणश ना नक पछाइत    दोसर /g26षप पकड़ैत –तइमे रसदार तरकारी बनाएब संभव निह, तँए दूटा घेरा पका चटनी \nआ रोटीसँ काज चिल सकैए। सएह केलैन । \n/gयणश नान कएल नोतहारी जक/gय6य दरब/g2ू6 जापर अिबते सुलेमानक भुखाएल मन /g262ेमी भोजनक बाट ताकए \nलगल। \nआगूमे थारी देखते सुलेमानक मन सौनक सुहावन जक/gय6य हरैष   उठल। रोटीक पिहल टुक चटनीक संग \nमुँहमे अिबते दँितया कऽ द/gय6यत पकैड़ जीह रस चूसए लगल। रस पिबते िबहुसैत सुलेमान बाजल- \n“भाय, दुिनय/gय6यमे केतौ िकछु ने छइ। छै सबटा अपना मनमे। जाबे आँिख तकै छी ताबे बड़ बिढ़य/gय6य , \nआँिख मुिनते दुिनय/gय6य िधया -पुताक खेल जक/gय6य उसैर जाइ छइ। अपने मुइने सृि/gयणय ट  क लोप भऽ जाइ छइ।” \nसुलेमानक गंभीर िवचार सुिन /gयण2 या मसुनरक मनमे उठलैन  जे भोजैत जँ भोजहैिरक रसगर बात सुनै छै \nतँ ओ आरो बेसी आनि/g288 द  त होइ छइ। मुदा अपन बात तँ िबनु /g262/gयण2 न पुछने नै हएत। /gय2षैतमे दुिनय/gय6य हेराएल \nछइ। बािढ़ आएल धार जक/gय6य केतए -सँ-केतए भँिसया जाएत तेकर ठेकान रहत...। /gयण2 या मसुनर बजला- \n“सुलेमान भाय, ऐ उमेरमे एते भारी काज िकए करै छी?” \n   /gयण2 या मसुनरक /g262/gयण2 न सुिन सुलेमान िव/gश2ूल भऽ गेल। िजनगीक हारल िसपाही जक/gय6य तरसैत बाजल - \n“भाय, जखन अह/gय6य घरक बात पुिछये देलॱ तखन िकए ने सभ बात किहये दी। ” \nसुलेमानक बात सुिन /gयण2 या मसुनर बुिझ गेला जे बिरयातीक भोज हुअ चाहैत अिछ, से निह तँ चिरया \nिदऐन- \n“सुलेमान भाय, कहने छेलॱ जे गरम-गरम रोटी खाएब सराएल नै खाएब आ अपने गपक पाछू सरबै \nछी?” \n/gयण2 यामसुनरक बात सुिन ह/gय6यइ -ह/gय6यइ दूटा रोटी आ अदहा चटनी खा एक घॲट पािन पीब सुलेमान बाजल - \n“भाय, माए-बापक बड़ दुला/g26ष बेटा छेिलऐ। खाइ -पीबैक कोनो दुख-तकलीफ पिरवारमे नै रहए। \nकपड़ाक कारोबार छल। चरखा चलबैसँ लऽ कऽ खादी भंडारसँ हाट धिरक कारोबार छल।” \n/gयण2 या मसुनरक मनमे उठलैन - मोबाइल, टी.बी, क/g29श /g29ण यूटर, कपड़ा, जूतासँ घर भरल रहै छै मुदा सबुरक \nकेतौ ठेकान निह । भिर पेट अ/gय82 निह , फटलो व/gयणश /g2षष  निह, मुदा छु/g2ूश छ हो घरमे सबुर केना फिड़ जाइ \nछै! सुलेमानक पिरवािरक िजनगीक लिलचगर गप सुिन /gयण2 यामसुनर िज/g2षयासा केलैन  - \n“ओ कारोबार िकए छोिड़ देिलऐ। मेहनतो आ आमदोक िखयालसँ तँ नीके छेलए?” \nअपन बामा हाथसँ चािन ठोकैत सुलेमान बाजल-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n44 \n \n“गाम-गामक बाबू-भैया सभ गरीबक कारखाना उजािड़ देलक। खादी भंडारक/g2शय लूिट लेलक। छु/g2ूश छे हाथे \nकी किरतॱ।” \nफेर िज/g2षयासा करैत /gयण2 या मसुनर पुछलिखन- \n“कोन-कोन तरहक कपड़ा बनबै छेिलऐ?” \nसुलेमान- \n“पिहरन व/gयणश /g2षष सँ लऽ कऽ ओढ़ैक सलगा धिर बनबै छेिलऐ।” \nडुमैत नाव देख जिहना नैया िनराश भऽ जाइत जे जँ िजनगी बँिचयो जाएत तँ जीब केना, तिहना \nसुलेमानक तरसैत मन क/gय6यपए लगल।  \nबातक/g2शय समटैत /gयण2 या मसुनर बजला- \n“ई तँ िधया-पुताक खेल भेल, जाए िदयौ।” \n/gयण2 यामसुनर सुलेमानक/g2शय तँ किह देलिखन  ‘जाए िदयौ’ मुदा अपन मन ठमकलैन । काजक /g26षपमे समाज \nबँटल अिछ। ओइ काजक लूिर तँ ओकरा-ले सुरि/g2ष2  त छइ। जँ कागजी /g2षयानक अभावो रहतै आ िवकिसत \nबेवहािरक /g2षयान देल जाइत तँ की घर -घर पाठशाला नै बनैत? ज/g26षरत   छल समयानुकूल ओकरा बनबैक। से \nनै भेल। \nतेसर रोटी खाइत सुलेमान बाजल- \n“भेल तँ सएह, मुदा पिरवार िबलैट गेल।” \nपिरवारक िबलटब सुिन /gयण2 या मसुनर आगू बिढ़ पुछलिखन- \n“अपन पिरवारक कारोबार मिर गेला पछाइत   की केिलऐ?” \n/gयण2 यामसुनरक /g262/gयण2 न सुिन उ/g28श सा िहत होइत सुलेमान बाजल- \n“की केिलऐ! हमरो जुआनीक उठाइन रहए। मनमे अरोिप लेलॱ जे दुिनय/gय6यमे केतौसँ कमा कऽ पिरवार \nजीिवत रखबे करब।” \nसुलेमानक संकि/g298 प  त बात सुिन वाह-वाही दैत /gयण2 या मसुनर पुछलिखन- \n“दोसर कोन काज केिलऐ?” \n“गाम-गामक कपड़ा बुनिनहार ब/g29श ब इ चिल गेिलऐ।” \n“ब/g29श ब इमे केतए?” \n“िभवंडी। िभवंडीमे लूम चलै छइ। ओइमे कपड़ा बुनाइ होइ छइ। गमैया लूिर तँ रहबे करए, लगले \nनोकरी भऽ गेल। ओना मजदूरी रेट कम रहइ मुदा काजक माप सेहो रहइ। जेते करब तेते हएत। जुआन-\nजहान रहबे करी िदनक/g2शय ने िदन आ ने राितक/g2शय राित बुिझऐ। खूब कमेलॱ। ” \n/gयण2 या मसुनर- \n“तखन ओकरा िकए छोिड़ देिलऐ?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n45 \n \n/gयण2 यामसुनरक बात सुिन सुलेमानक/g2शय ओिहना भेलैन   जिहना चोटेपर दोहरा-तेहरा कऽ चोट लगलासँ होइत। \nकु/g29श हलाएल फूल जक/gय6य मुँह मिलन आ ठोरमे फुरफुरी आबए लगलैन नमहर स/gय6यस छोड़ैत बाजल - \n“भाय, चािर साल खूब कमेलॱ, प/gय6यचम साल िबहारी -मराठीक ह/g298 ला उठल। ह/g298 ले नै उठल केतेक/g2शय जानो \nगेल, केतेक/g2शय बहु-बेटी िछनाएल, केतेक/g2शय कमाइ लूटाएल। सभ िकछु छोिड़ जान बँचा गाम आिब गेलॱ। ” \nतैपर /gयण2 या मसुनर फेर पुछलिखन- \n“गाममे आिब फेर की केिलऐ?” \nसुलेमान- \n“तेही िदनसँ पिटयाक ई कारोबार शु/g26ष केलॱ। सभ परानी लागल रहै छी , घीिच-तीिड़ कऽ कहुना िदन \nबीतबै छी।” \n/gयण2 या मसुनर- \n“सुलेमान भाय, हम ई नै कहब जे अह/gय6य नै काज क/g26ष , मुदा काजक ओकाित तँ देखए पड़त िकने। \nकहुना-कहुना तँ चालीस-पचास िकलोमीटर साइिकल चलैबते हेबइ?” \n“हँ से ने िकए चलबैत हएब। आब की ओ कोस रहल जे घ/g288 टा मे कोस चलैमे लगै छल।” \nमुड़ी डोलबैत /gयण2 या मसुनर बजला- \n“एक तँ ओिहना शरीर ढील भऽ रहल अिछ तैपर साइिकल चलबै छी। तेतबे निह, हो-न-हो केतौ \nर/gयणश ता -पेरामे खिसये-तिसये पड़ब आ हाथ-पएर टुिट जाएत तँ के देखत?” \nएक तँ सुलेमानक जरल मन ठंढाएल तैपर सँ पिरवार-ले हाथ-पएर टुटब सुिन बाजल- \n“भाय, केतबो अ/g288 हारमे अनिच/g288 हा र लोक ढेिरया िकए ने गेल, मुदा हमहूँ तँ कोनो समाजक लोक छी \nतँए सभ समाज अपन-अपन धम/gय61क पालन करैए। तहूमे हम तँ िच/g288 हा र छी, गोटे-गोटे अनठा कऽ आगू बिढ़ \nजाएत मुदा सभ तेहने तँ निहय/g2शय अिछ। तहूमे जागल लोकक/g2शय थोड़े िवनाश होइ छइ। ” \nसुलेमानक जागल बात सुिन /gयण2 या मसुनर ठमकला। मन कहलकैन- बात तँ बड़ सु/g288 द र अिछ मुदा \nजागलक की अथ/gय61 सुलेमान बुझैए , से िबनु जनने बात नै बुिझ सकब। ए/gय12े चीजक नाओं-श/g292 द  ढेर अिछ, \nनाओंक संग काज जुड़ल अिछ। तैठाम िबनु पुछने काज नै चलत। पुछलिखन- \n“भाय, जागल केकरा कहै िछऐ?” \nजेना सुलेमानक/g2शय रटले रहै तिहना ध/gय6यइ -दे बाजल- \n“भाय, जखन आँिख मूनल देखै िछऐ तँ बुिझ जाइ िछऐ जे सूतल अिछ आ आँिख तकैत रहैए तँ बुिझ \nजाइ िछऐ जे जागल अिछ।” \nफेर  ‘ताकब’ आ ‘मुनब’क ओझरी /gयण2 यामसुनरक/g2शय लगलैन । मुदा ओझरीमे नै पिड़ आगू बढ़ैत पुछलिखन- \n“केते गोरेक पिरवार अिछ?” \nसुलेमान कहलकैन- \n“अिछ तँ बहुत मुदा चा/g26ष बेटीक/g2शय सासुर बसने अखन तीिनय/g2शय गोरेक अिछ। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n46 \n \n/gयण2 या मसुनर पुछलिखन- \n“बेटासँ ने िकए ई काज करबै छी, ओ तँ जुआन हएत?” \nबेटाक नाओं सुिन सुलेमान िव/gश2ूल भऽ गेल। जेना केतौ सुख -दुख दुनू बिहन गाड़ा-जोड़ी कऽ सामाक \nगीत गबैत होइ तिहना सुलेमान बाजल- \n“भाय, उमेरक ढलानेमे बेटा भेल। सभसँ छोट अिछ। ओकरो दू अ/g2ष2र नै पढ़ा देबै, तँ लोक की \nकहत?” \n‘लोक लाज’ सुिन /gयण2 या मसुनर हेरा गेला। एहनो िजनगीमे लोक-लाज जीिवत अिछ! िबहुसैत पुछलिखन- \n“मन लगा कऽ पढ़ैए िकने?” \nकेकरा मनक बात ऐ युगमे के कहत। सभ अपने बेथे बेथाएल अिछ। सुलेमान बाजल- \n“भाय, से तँ ओकरे मन कहतै जे मन लगा कऽ पढ़ै छी आिक मन उड़ा कऽ पढ़ै छी।” \n“अह/gय6य की देखै िछऐ ?” \n“हम तँ अपना धंधामे लगल रहै छी। तखन केना देखबै?” \n“संगी-साथी सभ कहैत हएत िकने?” \n“हँ, से तँ कहैए जे जाइए पढ़ैले आ चिल जाइए िसनेमा देखए, मैच देखए।” \n“परीछामे पास करैए िकने?” \n“हँ से तँ ढौऔ-कौड़ी लगने पास कइए जाइए।” \n“तब तँ आशा अिछ?” \n“हँ, से तँ ओकरेपर टक लगौने छी। जँ कहॴ नोकरी भेलै तँ िदने बदैल   जाएत।” \nबेटाक बात छोिड़ /gयण2 यामसुनर प/g2ू9ी -दे पुछलिखन- \n“घरवाली की सभ करै छैथ?” \nप/g2ू9ीक नाओं सुिन सुलेमान पिसज गेल। मनमे उठलै- आब िक प/g2ू9ी ओ प/g2ू9ी रहल। संगे-संग \nचलबैवाली, क/gय6यट -कुशक परवाह केने िबना कखनो गु/g26शक काज करैवाली , तँ कखनो संगीक, कखनो \n/g262ेमीक ! िजनगीक अि/g288 त  म /g2ष2ण धिर रहैक /g262ित/g2षया ..! बाजल- \n“भाय, कहुना कऽ बुिढ़या भानस भात कऽ लइए। बेचारी द/g29शमासँ पीिड़त अिछ !” \n“इलाज िकए ने करा दइ िछऐन?” \n“गरीब घरक लोकक इलाज की हेतइ। जेते पथ होइ छै तइसँ बेसी कुपथे भऽ जाइ छइ। तखन तँ \nचाहै छी जे बेचारी पिहने मरए।” \n‘पिहने मरए’ सुिन /gयण2 या मसुनर पुछलिखन- \n“से िकए?”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n47 \n \n“एतेटा िजनगीक सभ कमाइ लूटा जाएत, जखन हम मिर जेबै आ ओइ बेचारीक भीखक कलंक \nलागत।” \nसुलेमानक बात सुिन /gयण2 या मसुनर गुम भऽ गेला। िकछु फूरबे ने करैन। सुलेमानक चेहरा िदस तकैत \nरहला। जेना आ/gयण2 चय/gय61मे /gयण2 या मसुनर पिड़ गेला तिहना। िकछुकालक पछाइत   कहलिखन- \n“आइ रिह जाउ। काि/gययश   ए/g29श ह रेसँ बेचैत-िबकनैत चिल जाएब।” \nतैपर हँसैत सुलेमान बाजल- \n“भाय, जेना आइ एको पाइ बोहैन नै भेल तेना नीके हएत। मुदा, िबमरयाह घरवालीक/g2शय एक नजैर नै \nदेख  लेब से केहेन हएत।” \n◌ \nश/g292 द सं/g2ू1 या  : 2413 \n‘उलबा चाउर’ लघु कथा सं/gय91हक दोसर सं/gयणश क णसँ...। \n  \n  \n  \n5.  सनेस  \nल/gयषण मण रेखाक बीच सीता नह/gय6यित बैसल सनक काका /g262ेम रस पीब /g262ेमीक संग अध/g26शिपया चािल पकैड़   \nअधिखलू फूलक गमकमे गिमयेला, गिमयाइते सॱझुका िसंगहार जक/gय6य मुँहक मु/gयणश की  महमहेलैन - अजीब ईहो \nदुिनय/gय6य अिछ। ने सतीए अिछ आ ने वे/gयण2 ये अिछ। बनौिनहारक/g2शय ध/g288 यवाद दी जे एक िदस िववेकक िव/g288 या स \nब/gय6यिट प/gय6यितए -प/gय6यित , पाते-पात परैस देलैन  तँ दोसर िदस िदन-राित बना आगूमे ठाढ़ कऽ देलैन । धम/gय61क संग \nपाप, सुकम/gय61क संग कुकम/gय61, िव/gय2षानक संग मु/g26शख आ पु/g26शखक संग मौगीक जोड़ा लगा -लगा पितयानी बीच \nपा/g2षषेक प/g2षशे-प/g2षशे सेहो परैस देलैन  ..! \nजेते आगू िदस सनक काका देखै छला ओते छगु/g288 ता  लगै छेलैन । एक िदस पािनक ठोप च/g288 /gशण6ो दक \nकहबैत, तँ दोसर िदस असीम अथाह /g2ष2ीर सागर , मुदा च/g288 /gशण6ो दको तँ केतौ दूधक तँ केतौ पािनक तँ केतौ \nदूधपिनया सेहो होइते अिछ। कहू जे ई केहेन दुिनय/gय6यक खेल छी जे िकयो असकरेमे सो/g298 हो ताल धऽ नचबो \nकरैए, गेबो करैए, देखबो करैए आ िकयो भीड़-भाड़ तकैत रहैए जे जेतेक देिख नहार रहत तेते नीक नाच \nहएत। \nदुिनय/gय6यक च/gय12र -भ/gय12र  देख  सनक क/gय12ाक मन तरे-तर उदास भेल जाइत रहैन। जिहना घुमती बिरयाती \nरंग-रंगक बात करैत तिहना मनमे उठैत रहैन। अनेरे मनुख बिन ज/g288 म लेलॱ। मनुखपना जखन एबे ने कएल \nतखन मनुख िकए भेलॱ? मुदा ‘पना’ औत केना? ब/gय6यसक पना ओिध होइत अबै छै, केरा-मोथी-अिड़कोच इ/g28श या िदमे \nसेहो ओिहना अबै छै, मुदा मनुखमे से कह/gय6य भेल ? की िबनु ‘पने’क मनुख ठाढ़ हएत? ठाढ़ तँ हएत मुदा शु/gय2ण \nठाढ़ हएत आिक अशु/gय2ण ? जखन जानवरोमे फ/gयूणट -फ/gय6यट होइते छै, तखन अपन िह/gयणश सा  मनुखे िकए छोिड़ देत..?  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n48 \n \nथोड़ेकालक पछाइत सनक क/gय12ाक मन कहलकैन - ओह! अनेरे दुिनय/gय6यक महजालमे फँिस मरैले छड़पटाइ \nछी। दुिनय/gय6यमे के एहेन अिछ जे सुख -सागरमे बैस आन/g288 द  निह चाहैए, मुदा दुिनय/g2शश तँ दुिनय/g2शय छी जइमे रंग -\nिबरंगक सागरो सभ बसल अिछ। /g2ष2ीर सागर , सुख सागर, लाल सागर, कारी सागर इ/g28श या िद अनेक \nसागर...। \nसनक क/gय12ाक मन ठमकलैन । ठमैकते मनमे उठलैन- जीबैतमे जेतए वौआइ मुदा समािध तँ ठौरपर \nलेब। जँ से निह तँ िहटलर जक/gय6य थूकक धारमे भँिसयाइत रहब ! \nउदास मन, िबरहाइत बगए सनक क/gय12ाक रहैन। तखने भातीज पोलीिथनक झोरामे अदहा िकलो अंगूर \nआ िकलो भिर सेब आगूमे रिख देलकैन। \nझोरा आगूमे देखते ठहाका मािर सनक काका हँसला। क/gय12ाक ठहाकाक चोट मनमोहनक/g2शय नइ लगलैन  , \nजेना आमक गाछपर गोला फेकते कोनो आमक/g2शय खसने गोलवाहक/g2शय जेहेन खुशी होइत सएह खुशी मनमोहनक/g2शय \nभेल। मुदा िनशान साधल आमक महत िकछु आरो होइते अिछ। मनमोहन बाजल- \n“काका, ई अहॴक सनेस छी।” \n‘सनेस’ सुिन सनक काका चॱकला जे सनेस किह की कहैए! पुछलिखन- \n“केतक सनेस छी?” \n“क/gयण2 मी री सेब छी आ पूनाक चमन अंगूर।” \nमनमोहनक बातसँ सनक क/gय12ाक मन तरे-तर सनकए लगलैन। छौड़ा की बुिझ मजाक करए आएल। \nजिहना बाप एकोटा कुकम/gय61 नै छोड़लकै तही उतारक अपनो भेल जा रहल अिछ आ सेब -अंगूर देखबए आएल \nअिछ! \nमुदा तामसक/g2शय तरेमे दािब काका बजला - \n“हौ मनमोहन, एक िदनक भोजे की आ एक िदनक राजे की। ब/g2ूश चा सभक/g2शय दऽ िदहक। अपने \nअनरनेबा आ लताम दुइर होइए। जेते तोहर लेब तेते अपन दुइरे हएत। अ/g2ूश छा , एकर भाउ की छइ?” \nलगले सुरे मनमोहन पुिछ देलकैन- \n“एकर भाउ बुझैक कोन ज/g26षरत    पिड़ गेल?” \nमने-मन सनक काका सोचलैन  जे छौड़ा नमहर िछनार-लूटार जक/gय6य बुिझ पड़ैए। बजला - \n“बौआ, आब तँ सहजे  चल-चलौए छी मुदा अपनो देश-कोसक हाल बुझब कोनो अधला थोड़े हएत?” \nएक तँ सनक क/gय12ाक बदनामी शु/g26षहेसँ रहलैन   जे घरोक लोक सनकाहे कहै छैन। केना नै \nकहतैन, सभ अपन-अपन पिरवारक बाल-ब/g2ूश चा -ले करैए आ सनक काका से बुझबे ने करै छैथ, माने अपन \nपिरवार आ दोसर पिरवारमे कोनो भेद निह। जिहना अपन पिरवार तिहना दोसराक। \nअखन धिर मनमोहन यएह बुझैत जे पिरवारोसँ काका बाड़ले-बेरौल छैथ तँए सभ चीजक दुख-तकलीफ \nहोइते हेतैन। मुदा गप-स/g29ण पसँ मनमोहनक नजैर क/g26शआए लगल।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n49 \n \nमनमोहनक /g26षिख देख सनक काका बुझैक कोिशश करए लगला , कारण की छइ। मुदा मनमे िमिसयो \nभिर स/g288 देह अपनापर नै भेलैन । मन गवाही दैते रहलैन जे िननानबे /g262ितशत रा/g2ष2सक देश लंकामे िवभीषण \nकेना भि/g2ूण त  -भजन करैत िजनगी गुदस करै छला। केहनो सघन बोन सुकाठ-कुकाठक िकए ने हौउ मुदा \nआमक गाछ आम आ लतामक गाछ लताम फड़ब िबसैर जाएत? दोहरा कऽ मनमोहनक/g2शय पुछलिखन - \n“हौ बौआ, जिहना ए/gय12े गोरे डा/g2ूण ट रो आ इंजीिनयरो नै भऽ सकैए िकएक तँ दुनूक िदशा अलग-अलग \nछइ। मुदा सेबक जगह जँ अपनासँ नीक लताम आ अंगूरक जगह अनरनेबा नेने अिबतह तँ फले निह बीओ \nरोिप देितऐ।” \nक/gय12ाक /g262/gयण2 न  सुिन मनमोहन उछलैत बाजल- \n“काका, दुिनय/gय6य आब घर -आँगन बनल जा रहल अिछ आ अह/gय6य अपन पु/gयण2 तैनी िवचार रखनिह रहब।” \nमनमोहनक स/gय6यसक गरमीक/g2शय अंकैत सनक क/gय12ाक सनकी तेज नै भेलैन । िमरिमराइत बजला- \n“बौआ, जँ दुिनय/gय6य घर -आँगन बिन गेल तँ ओ नीक बात, मुदा ई तँ नीक निह जे िकयो नौड़ी-छौड़ी \nबना भाषा-सािह/g28श य -सं/gयणश कृितक/g2शय ओझरा मिटया मेट कऽ िदअए। से कनी बुझा दाए जे की भऽ रहल छइ ?” \nगु/g29श ह रैत मनमोहन कहलकैन- \n“काका, दुिनय/gय6य आब नव पीढ़ीक अिछ तँए केतबो दुसबै ओ चढ़बे कर त।” \nमनमोहनक /g262/gयण2 नसँ सनक क/gय12ाक सनकी पाछू मुह/g2शय ससरलैन । पछुआ पकैड़  बजला- \n“बौआ, जम/gय61नी -जापानी आ अं/gय91ेजी श/g292 द  ऐ लेल चढ़-चढ़ौ भऽ गेल जे ओकर िवकास अगुआ कऽ \nमशीनमे पहुँच   गेल आ मशीनक नाओं रिख-रिख अह/gय6यक घर -अँगनामे िछिड़या देलक! आ अह/gय6य ऋृिष  -मुिनक राज \nिमिथला किह-किह ओतए पहुँच   गेलॱ जे ओ सभ  (ऋृिष-मुिन) की कहलैन  तेकर िड /g2ूण श निरये चोरा लेत। तखन \nअह/gय6य बुझबै जे केहेन नव युगक नव लोक बिन गेलॱ ?” \nसनक क/gय12ाक बात सुिन मनमोहन ठमकल तँ मुदा पाछू हटैले तैयार निह भेल। बाजल - \n“काका, बजारमे अखन एक-सँ-एक खाइयो-पीबैक समान आ फलो-फलहरी तेहेन आिब गेल अिछ जे \nअपना ऐठामक फल-फलहरीक/g2शय के पुछत ?” \nमनमोहनक /g262/gयण2 न सुिन सनक क/gय12ाक सनकी आगू मुह/g2शय ससरलैन , बजला- \n“बौआ, कोनो देश-कोसक िवकासमे ओइठामक मािट, ओइठामक पािन, हवा इ/g28श या िद जेकरा पंचभूत कहै \nछहक, मु/g2ू1 य त/g28शव भेल। अनुकूल गितए सृि/gयणय ट   चलैए। अपना ऐठामक लताम आिक कोनो आने फल जे अिछ \nओकरा ऐठामक काल-ि/gय89  याक गितए जे ज/g26षरी छल ओ /g262कृित पैदा केलक। अपना ऐठाम एकरे अभाव भेल \nजे पहाड़ी फलक/g2शय मैदानी /g2ष2े/g2षषमे नीक मानल जाइए। ” \nअपनाक/g2शय िन/g26श/g2षशर होइत देख मनमोहन मैदानसँ हटैक िवचार करए लगल। मुदा सेब -अंगुरक पोिलथीन \nबीचक सीमा बनल रहलै। /g26षमाल चोर जक/gय6य सीमा पिहने के टपत ..! \nपाछू हटैत मनमोहन बाजल- \n“बड़ आशा लगा अनने छेलॱ जे काकाक/g2शय नीक फल खुएबैन। ”  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n50 \n \nमनमोहनक बात सुिन सनक काका तारतममे पिड़ गेला जे अखन धिर  जे हम बुझै छेिलऐ तइसँ िभ/gय82 \nने तँ मनमोहन अिछ। आशाक दोहाइ लगा बजैए जे‘आशा लगा अनने छेलॱ’ आशा तँ सभक/g2शय अपन -अपन होइ \nछइ। सबहक देहेटा अलग-अलग निह, मनक उड़ान सेहो होइ छइ। िपजरामे ब/gय82 सु/g2ू2 गोक/g2शय पोसिनहार िसखबैए \nजे आ/g28श मा  राम पढ़़ू- ‘िच/g2षषकूट के घाटपर भए स/g288 त न के भीड़। तुलसी दास चानन रगड़े, ितलक करे \nरघुवीर...।’ मुदा सेहो तँ निह बुिझ पड़ैए। तखन? ओ तँ पुछनिह पता चलत। पुछलिखन- \n“हौ बौआ, जिहना घरक लोक हमरा बताह कहैए तिहना ने ओकरो सभक/g2शय सनकपनी ए फल खुएबै। ” \nकिह मने-मन सनक काका सोचए लगला। भ/gय6यग पीब िकयो बािज चुकल छैथ आ िक असिथर मने \nसोिच कहने छैथ जे ‘जेहेन खाइ अ/gय82 तेहेन बने मन !’ मुदा अहू छौड़ाक/g2शय तँ िछछा -बीछा नीक निहय/g2शय छइ। भिर \nिदन देखै िछऐ जे ऐठामसँ ओइठाम, ओइठामसँ ऐठाम ढहनाइते रहैए। तैपर सँ िदन-िदन आगूए मुह/g2शय ससैर   \nरहल अिछ, से केना? बहु/g26शिपया ने तँ छी ? सलाइ िरंच जक/gय6य सभ नट पकड़ैबला ..! \nतही बीच मनमोहन बाजल- \n“काका, अह/gय6य अपने हाथे ब/gय6य िट िदयौ।” \nमनमोहनक बात सुिन सनक काका ठमैक गेला। जिहना कोनो टपािर कुदैले दू डेग पाछू हिट दौग \nकऽ टपल जाइत तिहना काका पाछूसँ आगू बिढ़ बजला- \n“हौ बौआ, बतरिसया हाथ भऽ गेल, ओहुना हिरदम थरथराइते रहैए, तैपर कोनो काज करैकाल तँ आरो \nबेसी थरथराए लगैए। अपन चीज जे थोड़-थाड़ िछिड़याइयो गेल तँ निह कोनो, मुदा तोहर जे एकोटा अंगुर \nखिस पड़त तँ तोरे मन की कहतह। यएह ने जे सनकाहक ठेकान कोन । तँए हमरा चलैत तोरा मनक/g2शय ठ/g2शयस \nलागह से नीक निह बुझै छी।” \nक/gय12ाक बात सुिन मनमोहन बाजल - \n“तँ की काका घुमा कऽ लऽ जाइ?” \nअनेरे ओझरीमे ओझराएल अपनाक/g2शय देख सनक काका, ठ/gय6यिह -पठ/gय6यिह बजला - \n“ई तोहर खुशी िछअ जे घुमा कऽ घरपर लऽ जा वा दोकानदारेक/g2शय घुमा दहक वा र/gयणश ता -पेरामे कोनो \nिधए-पुतेक/g2शय दऽ दहक। हम िकछु ने कहबह। एते िदनक पछाइत     दरब/g2ू6 जा पर एलह सएह खुशी अिछ।” \nसनक क/gय12ाक बात सुिन जिहना जाड़सँ कठुआ िकयो देह -हाथ तािन अचेत भऽ जाइए तिहना \nमनमोहनक/g2शय हुअ लगल।  \n◌ \nश/g292 द सं/g2ू1 या  : 1285 \n‘उलबा चाउर’ लघु कथा सं/gय91हक दोसर सं/gयणश क णसँ...। \n  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n51 \n \n6.  बेटी हम अपराधी छी  \nसही समैसँ साल भिर पिहनिह मनोहरक/g2शय सेवा मुि/g2ूण त  क िच/gय2ूी ऑिफ  समे थ/g29श हा  देलकैन । थ/g29श ह बैक कारण \nरहैन काजक गजपटी। काजक गजपटीक कारण छेलैन मनक स/g288 ता प। ऑिफ सक सभ मािन गेल जे \nमनोहरक मन चिढ़ गेलैन  तँए समुिचत काज करइ जोग नै रहला। \nऑिफ सेक कुरसीपर मनोहर बैसल रहैथ   िक चपरासी आिब हाथमे िच/gय2ूी थ/g29श हेलकैन। पिहने तँ नै बुिझ \nसकला जे सेवामु/g2ूण त  भऽ रहल छी मुदा पढ़ला पछाइत   केकरोसँ पुछौक ज/g26षरत   नै रहलैन । प/g2षषमे कोनो लेन -\nदेनक कारण निह, बतहपनीक कारण /gयणश प/gयणय ट िलखल रहैन। प/g2षष पिढ़ते जिहना बख/gय6ष होइकाल अनासुरती मेघ \nढनढ़नाए उठैए तिहना एकाएक मनोहरक मनमे उठलैन। जेकरो कहबै सेहो बताहे बुिझ सुनबो ने \nकरत! तखन, कहबे िकए करबै? अनेरे मुह/g2शश दुिर करब ..! \nमनोहरक मन जेना बेर-बेर चनकए लगलैन । टुकड़ी-टुकड़ी भेल मनमे उठलैन  जे सभटा कागत-प/g2षशरक/g2शय \nछीट-छािट िदऐ, टेबुल-कुरसीक/g2शय उनटा -पुनटा िदऐ आ िनकैल जाइ। मुदा मनोहरक मनक लगामक/g2शय बुिध पाछू \nिखंचलकैन । बदलैत सोच िवचार केलकैन  जे एक तँ िलखतन बताह बनाइए देलक तैपर एहेन काज जँ \nकरब तँ िथयोरी /g262े/g2ूण टी कल भऽ जाएत, तखन बतहपनीक सजाक हकदार बनैमे केते देरी लगत? \nकुरसीसँ उिठ मनोहर सोझहे घरमुह/gय6य भऽ गेला। डेराक सुिधए ने रहलैन  जे भड़ो-िकराया फिरछा \nिलतैथ। मनोहरक बेसुिध मनमे बेठेकान सोच लगले उठैन आ पाि नक बुलबुला जक/gय6य फुिट जाइन।  \n   गामक सीमा परहक बड़क गाछ देख ते मनोहरक आँिखक सोझमे भकइजोत जक/gय6य भेलैन । \nभकइजोतेमे देखलैन  जे यएह अपन गाम छी। मनमे अ/g29ण प न अिबते पएर जवाब देलकैन- \n“आगू नै बढ़ब। गाममे मुँह देखबैबला नै छी।” \nमुदा तपाएल मुँह लगले पएरक/g2शय कहलकै- \n“ईह बुिड़ रे, मुँह देखबैबला नै छी! ई समाज मुँह देखबैबला नइए। हिरदम िववेक-िववेकक भ/gय6यग घोिड़ -\nघोिड़ इनारेक पािनक/g2शय िनशॉंए देने अिछ आ िनरलज जक/gय6य बजैमे लाजे ने होइ छै, सुझबे ने करै छै जे जखन \nपाइक हाथे िश/g2ष2ा िबकाइए तखन ओ िश/g2ष2ा पाइबलाक/g2शय हएत आिक िबनु पाइबलाक ! जइ समाजमे रोग-िवयािध \nपाइक हाथे छोड़ौल जाइ छै तइ समाजमे िबनु पाइबलाक गित-मित की हेतइ! रौद-बसात, जाड़, पािन-पाथरक \nर/g2ष2ा केना करत। अदौसँ अबैत नर -नारीक स/g29श ब/g288 ध क बीच जखन दान-दहेज एहेन बड़का मोिन घारक पेटमे \nफोिड़ देने अिछ, जइमे केते हािथयो-घोड़ा फँिस जान गमा रहल अिछ, तइ मोिनमे अदना-अदनीक अ/gश26ादे केतै \nकएल जा सकैए। महॴसक आगू वीणक कोन मोल छइ।” \nमने-मन मनोहर घर िदस बढ़ैक हूबा करैथ मुदा पएर उठैले तैयार नै होइन। जँ पएर थोड़े तैयारो \nहोिन तँ आँिख साफे निह। धरतीपर ओंघराएल मनोहरक सभ सुिध-बुिध हेरा कऽ िछिड़या गेलैन । \nमोबाइलक जुग रहने समाचार पसरैमे देरीए िकए लगत। गाम-समाजक ब/g2ूश चा -ब/g2ूश चा  बुिझ गेल जे मनोहर \nबताह भऽ गेला, नोकरीसँ िनकािल देलकैन । प/gयूणशनो आने-आन लूटतैन। \nसुनयनाक/g2शय पिहने िबसवास नै भेलैन । आइ धिरक जे पित-/g262ेम मनोहरसँ भेटल छेलैन   ओ अनकासँ बहुत \nबेसी छेलैन । मुदा जानकी बेटीक क/gय6यच बुिध मािन गेल रहै जे िपता पागल भऽ गेला , नोकरीसँ भगा देलकैन ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n52 \n \nगामेक लोकक जेरक संग दुनू माय-धी िवदा भेली। लोकक बीच रंग-रंगक घौचाल चलैत रहइ। कोनो \nनीको मुदा बेसी अधले। घौचाल सुिन दुनू माय-धीक मन िवचिलत हुअ लगलैन । बेटीक मुँह सुनयना िनहारए \nलगली आ माइक मुँह जानकी। पोखैरक घाटपर भुरही-माछ जिहना रंग-रंगक चाल चािल दैत तिहना दुनू \nमाय-धीक कानमे रंग-रंगक चािलक बात पड़ए लगल...। \nकचकूह मन जानकीक तँए बेसी िवचिलते होइत गेल। बताह भऽ बाबू छोिड़ पड़ाए जेता, समाज सहजे  \nहमरा सन-सनक/g2शय भगाइए रहल अिछ। तखन माइक की गित हएत ..! \nअधबिटयाक पछाइत   सुनयनोक मन मािन गेलैन  जे पित पगला गेला। जानकीपर नजैर अँटका मने-मन \nसोचए लगली जे बाइस बख/gय61क कुमािर बेटीक मुँह िसंह दुआिरपर केना देखब ? की दुिनय/g2शय उजैर रहल छै \nआिक उजािड़ चढ़ा देलक अिछ? एको बीत धरती नै बँचल अिछ जेतए नोरक धार सुखौल जाएत..! \nजिहना दंगलक खलीफा पटका चा/g26ष नाल चीत अखड़ाहापर खसैए तिहना मन ोहर बड़का गाछक िन/g2ूशच/gय6य \nिजनगीक अखड़ाहापर चा/g26षनाल चीत भेल पड़ल मने-मन सोचैत रहैथ- अपन िजनगीक हािरक कारण अपने \nछी तँए पि/g2ू9यो  आ बेिटयो-ले अपराधी छी! मुदा फेर मन कहैन जे अपराध कथी केलॱ जे अपराधी भेलॱ? \nभवसागरमे डुमल मनोहरक शरीर चेतनशू/g288 य छेलैन। तखने पि/g2ू9य/g2शश आ बेिटयो लगमे पहुँच मुँह िनहारए \nलगलैन । मँह देखते दुनूक मन कहलकैन - मुँहक /g26षिख कह/gय6य कहै छैन    जे कोनो रोग अिछ। रणभूिमक \nहािरक रोग आ िबमारीक रोग तँ अपन बात अपने िचकैर-िचकैर कहै छै िकने जे की छी...। \nब/gय82  मुँह देख  मनोहरक छातीपर दुनू गोरे अपन-अपन सती हाथ रखलैन । छातीक धुकधुकी समतूले \nबुिझ पड़लैन । आिखर िकछु छैथ तँ एकक िपता, दोसराक पित छैथ िकने। मुदा दुनूक/g2शय अपन -अपन िबसवासमे \nशंका भेल। शंका होइते एक-दोसराक मुँह सुनयनो आ जानिकयो देखए लगली। देखते आँिख-आँिखक बीच \nजेना पुल बिन गेल। सुनयनाक/g2शय सा/g288 /g28शव ना दैत जानकी कहलक- \n“माए, बाबूजीक हृदय तँ ओिहना पिव/g2षष देखै िछऐन !” \nकदमक गाछक झूला जक/gय6य आस मािर सुनयना बजली - \n“बेटी, पु/g26शखक छातीपर बहुत भार होइ छइ। जेकरा माथपर जारैनक बोझ आिक अन -पािनक बोझ \nपड़बे ने कएल ओ ओइ बोझ उठबैबला छातीक धुकधुकी गिन केना सकैए। से निह तँ छातीए डोला कऽ \nदेखहुन जे मुहसँ केहेन बकार िनकलै छैन।” \nमाइक िवचार सुिन जानकी आरो ज/gय6यच -पड़ताल करब नीक बुझलक। जिहना किलयाएल अड़हुल \nफुलाएल रहैए तिहना जानकीक मन िपताक छातीसँ ससैर  हाथ िदस बढ़लैन। केना नै बढ़ैत कहुना अिछ तँ \nछातीक ऊपरेसँ ने लटकल अिछ। जानकी बाजल- \n“माए, से निह तँ छातीक धुकधुकीसँ अपनो मन धुकधुकाइते अिछ। हाथक नारी पिहने देख  लहुन।” \nनारी तँ नारी छी, एक पुरिखयाह। छाती जक/gय6य दुनू गोरे ए/gय12ेबेर थोड़े पकैड़ सकै छेली , नारीक/g2शय तँ बेरा -\nबेरी देखए पड़त, मुदा पिहने के देखत? दुनूक बीच ओझरी लिग गेलैन । एक पु/g26शख हजार /g26षप ! की मनोहर \nजानिकयो-ले वएह छैथ जे सुनयना-ले छिथन? मुदा की मनोहर सुनयनाक िछऐन आ जानकीक \nनिह?तखन? तैबीच जानकी सुनयनाक/g2शय कहलक -  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n53 \n \n“माए, छातीक धुकधुकी तँ जोरसँ चलै छै तँए गनल भऽ जाइए मुदा ह ाथक नारी आइ धिर कह/gय6य \nगनलॱ?” \nबेटीक बात सुनयनाक/g2शय सोहनगर लगलैन । ऐठाम िकयो आन अिछ, जे ऐछो ओ तमसगीरे अिछ, उकटा-\nचाल करत। बामा हाथसँ तरह/g28श थी  पकैड़ सुनयना अपन दिहना हाथ मनोहरक वाजूपर देलिखन। मनोहरक \nवाजूपर हाथ पिड़ते सुनयनाक कानमे झड़झड़ाए लगलैन- \n“सुनयना! बहुत आशा िजनगीसँ केने छेलॱ, मुदा टुिट कऽ सभटा िछिड़या गेल। समाजक डर हमरा नै \nहोइए मुदा अह/gय6य प/g2ू9ी छी तँए कहै छी। बताह बना बतहपनीक फरमान हाथमे धरा देलक। कमेलहो खेलक \nआ ऐगलो कमाइ मारलक। जखने घरसँ िनकलब िधया-पुता जािन-जािन देहपर िकयो गोला फेकत, िकयो \nक/gय6यट फेकत , िकयो गोबर मािट फेकत! केकरा की कहबै, हमरा बातक/g2शय िकयो कान धड़त ? आइ दस बख/gय61सँ \nजानकीक िबआहक पाछू पड़ल छेलॱ, मास िदन पूव/gय61 जवाब भेटल जे वैवािहक स/g29श ब/g288 ध  भंग भऽ गेल!” \nसुनयना अपन कानक/g2शय आरो ठाढ़ करैत पितक वाजूमे सटौलैन। मनोहरक वाजूमे कान सिटते \nधड़धड़ाइत अवाज आबए लगल- \n“हम ओइ चुगलासँ पुछै िछऐ जे कोन बुिधए जमाए बिन एते सेवा करौलक! बाइस बख/gय61क बेटीक मुँह \nदेखल जाएत। जखन  घरक भार उठबैमे अ/g2ष2म भऽ गेलॱ तँ अनेरे जीिवए कऽ की करब। मुदा पिरवार ? सेहो \nकह/gय6य  रिख पौलॱ! दस बख/gय61क अव/gयणश थामे बेटी क/g288 यासँ किनय/gय6यक /g26षप धारण करए लगैए तैठाम जानकीक \nिबआहक चच/gय61 प/g2ू9ी दस बख/gय61 पूव/gय61 बारह बख/gय61क अव/gयणश था मे केलैन । अपनो ओइ पाछू पड़लॱ। काजोक अगुताहत \nनिहय/g2शय बुिझ पड़ल िकएक तँ समयानुसार पिरव/g2षश/gय61न हेबेक चाही। बीस -बाइस बख/gय61क बच्  िच या समाजक कुमािर \nबि/g2ूश च  या छी तँए समाजमे केकरो चौह अलगबैक अिधकार नइ छै जे ओकरा अलग बुझए। जँ जमीनो बेिच \nजानकीक िबआह कऽ लइ छी तँ की समाज भार उठौत जे एहेन काज आगू नै हएत?” \nिवि/gयणश मत भेल सुनयनाक/g2शय देख जानकी बाजल - \n“माए, कनी हमरो बाबूक नारी देखए दे।” \nबेटीक बोल सुिन सु/g2ू2 गा क लोल सुनयना िनहारए लगली। िनहािरते मनमे उठलैन- यएह अव/gयणश था  छी \nजखन लोक सती बनैए, यएह अव/gयणश था छी जखन लोक वे/gयण2 या बनैए आ यएह अव/gयणश था  छी जइमे लोक मातृ-\nिपतृ भ/g2ूण त  बिन भगवत भजन करैए। मुदा जानकी..? \nपितक हाथ सुनयना जानकीक हाथमे दैत कान ठाढ़ क ऽ मुँह िन/g2ूश च/gय6य गोिड़ लेली। िपताक न/g292 ज  पकैड़ते \nजानकीक कानमे घनघनाइत अवाज आएल- \n“बेटी जानकी! हम अपराधी छी। हमरासँ अपराध भेल।” \n“नइ बाबूजी निह! सॱसे दुिनय/gय6य भल/g2शय कहए मुदा अपन जुआन नै िनकैल सकैए। चौथािर सीमा धिर आिब \nअह/gय6य पिरवारक सेवा करैत रहिलऐ। दुिनय/gय6य बौक क हए िक बताह, कहह िदयौ। मुदा अपन इमान कखनो \nधरमसँ िवचिलत नै हएत। हम िमिथवाला छी, हमरा वाजूमे शि/g2ूण त अिछ। जिहना अपन कालख/g28य ड  अपने \nइमानदारीसँ टपलॱ तिहना ऐगला ख/g28य ड हमरो छी। अपना दरब/g2ू6 जापर बैस भगवत भजन करैत रहब, देहक \nिच/g288 ता नै करब। हमहूँ तँ स/g288 ता ने छी िकने। बेटा रहैत तँ बिहन बिन भार दैितऐन। मुदा जखन भाए नै  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n54 \n \nअिछ तखन तँ हमहॴ ने बेटा-बेटी भेलॱ। ई /g262/gयण2 न  हमरो भेल िकने। िबआह हएत सासुर बसब, मुदा अह/gय6यक/g2शय ऐ \nअव/gयणश था मे छोड़ब केते उिचत हएत। नीक-बेजाइक भार के उठौत। अपना जीबैत अपन माए-बापक एहेन गित \nभऽ जाए जे अनसोह/gय6यतो -सँ-अनसोह/gय6यत भऽ जाए , ई दोख केकरा िसर सवार हएत। मुदा समाजो तँ तेहेन \nअिछ जे छातीक कोन बात कोढ़-करेज धिर खोखैर-खोखैर खाइते आएल आ खाइते रहत। हे िशव! एहेन \nधनुष उठबैक भार जँ अपने नै लेब तँ की ई समाज उठा सकैए? की िमिथल/gय6शगना अखनो धिर ई नै बुिझ \nसकली जे माए-बाप जनमदाते टा निह छैथ, िजनगीक हािर-जीतक सू/g2षषधार सेहो छैथ , जँ से निह तँ सासु \nपुतोहुक/g2शय िभखमंगनी बेटी किह िकए मुड़ी गॲतबै छिथन। ज/g26षरत अिछ समयानुसार शि/g2ूण त  उपका संचय \nकरैक। जाबे तक से निह हएत ताबे तक पु/g26शखक नजैर िन/g2ूश च/gय6य  केना कऽ पािब सकै छी। देखए पड़त \nअपन भूत आ भिवस। जाधैर अपन भूत-भिवस देख  नै लेब, अपन-अपन बीत/gय61मानक ल/gयषण मण रेखा खॴच र/g2ष2ाक \nभार /gयणश व यं नै उठा लेब ताधैर ऋृिष का, सती, सा/g28ू वी , पितव/gय62ता आिद -इ/g28श यािदक श/g292 द क साकार िजनगी केना बिन \nसकत?” \nजिहना नट-नटीनक नाचमे दश/gय61क चा/g26ष िदस घेिर बैसैत आ बीचमे दुनू अपन िजनगीक राग अलापैत  \nरहैए तिहना समाजक लोकक बीच मनोहर, सुनयना आ जानकी अपन-अपन िजनगीक राग अलािप उिठ कऽ \nघर िदस डेग बढ़ौलैन। मनोहरक दुनू हाथ पकड़ने आगू-आगू सुनयना-जानकी आ पाछू-पाछू िधया-पुतासँ चेतन \nधिरक डेग बढ़ए लगल। \nघरक मुड़ेरा देखते मनोहर दुनूक हाथ झमािड़ कऽ छोड़ौलैन आ बजला- \n“िबसवासघात..! िबसवास घाती छी..! समाजमे जेहने मनुख रहत तेहने ने बनत। जे िबसवास देने छल \nसएह ग/g2षश/gय61मे खसा पागल बना देलक ! निह सुनत दुिनय/gय6य तँ निह सुनह मुदा जाबे घटमे /g262ाण -घटवार रहत ताबे \nया/g2षषीक/g2शय कहबे करबै, किहते रहबै।” \nसातम दसकमे मनोहर िजला-काय/gय6षलयमे िकरानीक नोकरी शु/g26ष केने छला। समाजक पिहल िव/gय2शाथ/gय68 \nमनोहर जे /g262थम /g2षूेणीसँ मैि/gय99  क पास केलैन । कौलेज लगमे नै रहने आगू पढ़ैक आशा तोिड़ िजनगीक मैदानमे \nउतरला। मुदा िरज/g298 टक कागत आँिखक सोझ अिबते मनमे उपैक गेलैन जे जिहना /g262थम /g2षूेणीक फल भेटल \nतेहने फलक गाछ रोिप ओकर सेवा टहल िजनगी भिर करैत अपनो आ समाजोक/g2शय नीक  फल खुएबैन।  \nएक तँ सरकारी काय/gय6षलयमे काज नै जे पढ़ल -िलखल सबहक अँटाबेस होइत, दोसर /gयणश कूलो-कौलेज \nकम रहने सभ पिढ़यो ने पबै छल। मुदा मनोहरक संग संयोग नीक बैसलै। िजलाक कृिष िवभागमे िकरानीक \nनोकरी भऽ गेलइ। जिहना दशमीमे दुग/gय6ष/gयणश थानमे स/gय6यझ िदअ जाइसँ पिहने अपन -अपन घरक भगवती-आगू स/gय6यझ \nदइए तखन दसनामा देवालयमे जाइए तिहना मनोहर नोकरीपर जाइसँ पिहने माता-िपताक असीरवाद लऽ लेब \nज/g26षरी बुझलक। खुशी तीनू गोरेक मनमे रहैन , मुदा तीनूक तीन रंगक। िकए ने तीन रंगक रिहतैन। हजारो \nरंगक फूल मे हजारो रंगक सुग/g288 ध होइ छै आ सभक/g2शय अपन -अपन सुग/g288 ध  िसरजन करैक जिहना हक छै तिहना \nपसारैयोक छइहे। \nदलानक ओसारपर बैस स/g28श यदेव कोदािरमे प/g2ूश च र लगबैत रहैथ । मनोहरक/g2शय खुआ आँगनमे माए असीरवाद \nदेलक। आँगन-दलानक बीच मनोहरक मनमे उठल- ओह! माएक/g2शय तँ किह देिलऐन जे नोकरीप र जाइ छी, \nअसीरवादो देलैन  जे आब तॲही सभ ने ऐ घरक खु/gय26ा भेलह। हम सभ तँ पाकल आम भेल ॱ। मुदा से  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n55 \n \nनिह,जिहना माइक एक /g26षप छैन   , िपताक एक /g26षप छैन   तिहना एकटा संयु/g2ूण तो /g26षप तँ छै/g288 हे। तँए दुनू गोरेक \nओइ /g26षपक/g2शय /g262णाम कऽ असीरवाद लेब मनोहरक/g2शय मनमे आएल। डेिढ़ए-पर सँ बाजल- \n“माए, कनी एमहर आ।” \nशुभ काजमे िवलमैक दोख अपनापर माए केना लेती, तँए अँइठे हाथे दरब/g2ू6 जापर पहुँच मनोहरक/g2शय \nपुछलिखन- \n“की कहलह?” \nतैबीच िपताक/g2शय गोड़ लािग मनोहर बाजल - \n“बाबू, नोकरी करए जाइ छी।” \n‘नोकरी’ कानमे पिड़ते स/g28श यदेवक मन खुिशया उठलैन। मुदा सुग/g288 ध यु/g2ूण त फुलबाड़ी आ िबनु सुग/g288 ध क \nफुलबाड़ीक हवा जिहना दोरस रहैत तेना स/g28श यदेवक/g2शय निह बुिझ पड़लैन । असीरवाद दैत मनोहरक/g2शय कहलिखन  - \n“बौआ, िड /g2ूण शनरी जक/gय6य जँ तीिनय/g2शश -टा श/g292 द क कोष बना लेबह तँ मुइला पछाइतो बेर-बेर दश/gय61न होइते \nरहत, आ भरल-पूरल देख  आ/g28श मा  जुड़ाइते रहत।” \nिसनेह िस/g2ूण त िपताक श/g292 द  सुिनते मनोहर सहमल, सहैमते सुहकारैत बाजल- \n“ओ तीन श/g292 द  की िछऐ?” \n“बौआ, पिहल- झूठ नै बिजहह, दोसर- केकरोसँ ए/gय12ो पाइ किहयो ड/gय6यिरहक निह आ तेसर - दरब/g2ू6 जा पर \nजे मनुख-श/g2ूण ल क आबैथ, हुनका एक लोटा पािनक आ/gय91ह ज/g26षर किरहौनु। ” \nिपताक मुँहक तीनू श/g292 दक/g2शय गु/g26श -िपत वचन बुिझ त/g28शकाल मनोहर गीरह बाि/g288 ह  रिख लेलक, रखबो ज/g26षरी \nछेलइ। एगारह बजे ऑिफ स पहुँचक छेलइ। मुदा िप ताक वचनक/g2शय हा/gयणश य -कोषमे निह हहासक डरसँ चाइल/gयूणज -\nकोषमे लऽ अंगीकार केलक। \nदुरगमिनय/gय6य किनय/gय6य जक/gय6य मनोहर अपन उपि/gयणश थित काय/gय6षलयमे दज/gय61 करा , सभक/g2शय /g262णाम -पाती करैत \nकोहवर जक/gय6य असकरे कुरसीपर बैस गेल। कोनो काज निह देख   चुनौल तमाकुलक गीरह जक/gय6य गामक गीरह \nखोलए लगल तँ भ /gय12-दे िपताक असीरवाद मन पड़लै। होइतो अिहना छै जे जखन रॉकैट तैयार भऽ उड़ैक \n/g26षप जखन धारण करैए तखन धरती छोड़ैसँ पिहने जिहना उनटा ज/gय6यच -पड़ताल होइ छै तिहना मनोहरो अपन \nिजनगीक/g2शय उनटा ज/gय6यच करए लगल मुदा पैछला कोनो बात मन नै पड़लै, पिहने िपताक वएह तीनू श/g292 द  मन \nपड़लै जे तीनू /g262/gयण2 न  बिन िजनगीक आगूमे ठाढ़ रहइ। मनमे उठलै- जँ अपन /g262/gयण2 न क जवाब दइ-जोकर नै छी \nतँ कोनो लजेबाक बात निह, जे अपन कमजोरी केना सुहकारी। जाबे तक कोनो खेतमे नव िसरासँ जोित नव \nबीज नै देल जाइ छै ताबे नव फलक आशा केना हएत? \nकुरसीपर बैसल मनोहरक मनमे िपताक अ सीरवादक तीनू श/g292 द तीन /g262/gयण2 नक गाछ /g26षपमे ठाढ़ भेल। \nकुशल माली जिहना सभ फूलक अपन-अपन पितयानी िहयबैत तिहना मनोहरो अपन तीनू श/g292 दक प/gय6यित िहयाबए \nलगल। मुदा सतरंगा मकान बनौिनहार इंजीिनयर जक/gय6य गुिनय/gय6य -परकालसँ नइ गुिन, संक/g298 प  बुिझ िवचारए \nलगल। ओना िवचारक ख/g28य ड न-म/g28य ड न जेते बेसी होइ छै ओकर बीज-/gयणश व/g26षप दूधक म/g2ूण खन जक/gय6य ओते बेसी \nभेटबो करै छइ। मुदा मनोहरक/g2शय मनमे उिठ गेलै- मा/g2षष दू घ/g288 टा  ऑिफ समे रहैक अिछ। डेरो-ड/g288 टा ठीक निहय/g2शय  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n56 \n \nभेल अिछ, तीन घ/g288 टाक र/gयणश ता कािट गामो जेनाइ अिछ। तँए जेते ख/g28य ड न-म/g28य ड न हेबा चाही तेते तँ निह कऽ \nसकल, मुदा ताि/g28शव  क िवचार ज/g26षर केलक। ओना हनुमानजी जक/gय6य कखनो अकास माग/gय61पर नजैर पड़ै तँ \nिवहािड़ जक/gय6य भऽ जाइ , मुदा लगले महावीर जक/gय6य बदैल    िलअए। ‘झूठ नै बाजब।’ कोनो बड़का /g262/gयण2 न  थोड़े \nभेल। नाि/g288 हटा /g262/gयण2 न  अिछ। ने हमरा एक सेलक जीवाणुक इितहास देखैक अिछ आ ने सोनाक लंका। \nचौबीस घ/g288 टा क िदन-राितमे जे समयक संग अबैत जाएत आ िववेक कहैत जाएत तेतबे करबाक अिछ...। \nमनोहरक/g2शय मनमे खुशी भेलइ। जिहना तीन /g262/gयण2 नक उ/g2षशरमे एक /g262/gयण2 न हल भेने पास न/g29श ब र चिल अबैत तिहना \nमनोहरक मनमे पासक आशा जगलै। आशा जिगते पास बदैल   पासापर दोसर आस मारलकै जे ‘दोसरक/g2शय नै \nड/gय6यरब। ’ मुदा ईहो बड़ भारी /g262/gयण2 न  नै बुिझ पड़लै, मन कहलकै- अपन खच/gय61मे कमी -बेसी भेनिह ने लोक \nकरजदार होइए आिक कज/gय61दाता मुदा जँ सरपट चािल पकैड़ चलब तँ िकए दुनूमे सँ िकयो भ/g2शयट हएत। मुदा \nसमाजक बीच पिरवारक/g2शय रखैक जखन खगता मनमे एलै तँ सो/gययश/gय82ी सरपट नै देख   मनोहरक मन अँटकल \nमुदा लगले घोड़ा जक/gय6य मन िहिहएलै- ‘खगताक/g2शय जेते तक पचा सकब ओते पचाएब , आ बढ़ता-ले समाज \nअिछ।’ \nदू-ितहाइ अंकक आशा निहय/g2शश देख   मनोहरक मन मािन गेलै जे कोनो बेसी ओझरी निहय/g2शय अिछ। मुदा \nतेसर /g262/gयण2 न - ‘दरब/g2ू6 जा पर एक लोटा पािन’ पर जखन नजैर पड़लै तँ मन ठमैक गेलइ। अपने घरसँ तीन \nघ/g288 टाक र/gयणश ता  दूर रहब, दरब/g2ू6 जा पर बारह बजे िदन आिक बारह बजे राित जँ िकयो आिब जािथ तखन \nअपना बुते की हएत? अखन माता-िपता जीबै छैथ तँ अपन दुआर-दरब/g2ू6 जा क मुड़ेरा अकास ठेकेता मुदा परोछ \nभेला पछाइत  की करबै? जँ अखन नै िवचािर बाट पकैड़ लेब तँ बेर-िबपैत पड़लापर तँ सहजे  लोकक बुिध \nहेरा जाइ छै, तखन केना िवचािर पाएब..? \nव/gयणश /g2षष क एक-एक सूत िबलगा-िबलगा जखन मनोहर देखए लगल तँ बुिझ पड़लै जे /g262/gयण2 न भारी कह/gय6य \nअिछ। पीसक हले-हल बनबैक ज/g288 मभूिम मातृभूिम भेल आ सेवाभूिम कम/gय61भूिम भेल। मातृभूिम कम/gय61भूिम होइत \nचलए तेतबे िवचारैक अिछ। \nनोकरी भेलाक पनरह बख/gय61क पछाइत । मनोहरक माता-िपता मिर गेल छेलैन । अखन धिर मनोहर \nअठवारे गाम-अबै जाइ छल। गामक तसवीर तँ तेना भऽ नै सुधरल मुदा अपना घरसँ खा-पी कऽ ब/g2ूश चा  \nबी.ए. तक पिढ़ सकैए। घ/g288 टा  बीतैत-बीतैत डा/g2ूण ट र ओइठाम पहुँच सकैए। तखन गाम छोड़ब-तोड़ब नीक \nनिह। जिहना माता-िपताक समए अबै जाइ छेल/gयूय तिहना ऐगलो पिरवार सेने रहब ...। यएह सोिच मनोहर अपन \nपिरवारक/g2शय गाममे रखलैन । \nजोड़ा बरदक जोतबला पिरवार स/g28श य देवक छेलैन । ओना, जोड़ा बरदक जोतक अथ/gय61 िवकृत भऽ गेल \nअिछ। िवकृत ई भऽ गेल अिछ जे साए-साए बीघा जमीनबला खु/gय26ा उसरन कऽ लेलैन । तक/gय61 देता /gय99े/g2ूण टर-\n/gशणषेसरक मुदा अपने परदेशसँ अगहने-अगहन गाम पहुँचता! से निह, स/g28श यदेव मेहनती िगरह/gयणश त  छला। \nिगरह/gयणश तीक सभ /g26षप सजौने छला। कलमी -सरही आमक गाछी प/gय6यच क/gय2ूा अखनो छै/g288 हे। दू क/gय2ूा बँसबािड़ , \nएक क/gय2ूा करजान , प/gय6यच क/gय2ूा घरािड़यो छै/g288 हे। तीमन-तरकारीसँ लऽ कऽ बाड़ी-झाड़ी सेहो छै/g288 हे। पािनक \nअपन बेव/gयणश था  केनिह छैथ। तेतबे निह, जेहने सासुक चािल-चलैन  छेलै तेहने सुनयनोक भऽ गेलैन । \nिगरहि/gयणश तयोक काज स/g28श यदेवक/g2शय बँटाएले जक/gय6य रहैन। अढ़ाइ बीघा बाधक खेती अपन र हैन। तीमन-तरकारी,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२८  म अंक  १५  जून  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११४  अंक  २२८ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n57 \n \nबाड़ी-झाड़ी आ फुलबाड़ी-फलबाड़ीक भार प/g2ू9ीपर रहैन। जे सुनयनाक हृदयक /g26षप बि","size_mb":1.16,"has_text":true},"Videha 229.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 229.pdf","name":"Videha 229.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २२९ म अंक ०१ जुलाइ २०१७ (वषशg361 १० मास ११५ अंक २२९)\n \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गअg32य  \n२.१.अ/g292दुर  र/g276जाक - िबहैन कथा \n२.२.राजदेव मण्डल-२ टा बीहैन कथ  \n२.३.उमेश म/g283डल - ‘सगर राित दीप जरय’क ९३म आ ९४ म आयोजन \n२.४.उमेश म/g283डल - िमिथलाक लोक संगीत/ लोक कला भगैत गबैय  \n  \n३. पअg32य  \n३.१. जगदीश चअg288अgय0ष  ठाकुर 'अिनल'- ४ टा  गज ल  \n३.२.आशीष अनिचशg288हार -  २ टा गजल  \n३.३.राजेश मोहन झा 'गुंजन'-िशव भजन  \n३.४.राजेश वमशg36थ  'भवािदशg28ंय '- नवगीत  \n  \n४.ब◌ालानअg3षय  कृते-बृषेश चशg288शgं06  लाल- २ टा बालगीत  \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ painti ngs/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचअg2शशकला / फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचअg3ष3क िलंक \nपर जाउ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आकशg36थइव  \n  \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृअg2शयक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nई-पशg2थथ  \nई-पशg2थथ  \nआदरणीय गजअg3ू0अgय0षजी  \nअg2ष2णाम  \nिवदेह के 228म अंक पढ़लहुँ। डॉ 0 कैलाश िमअg2शू  क आलेख \" मधुअg2शूावणी  क अg32शअg288द \" अg2षयिचगर  अिछ। ओना त \nआिशष अनिचअg288हार  अपन गजल से मुअg2ू2ध  करै छिथ मुदा ऐ बेर हुनक आलेख तीन टा िबंदु कौतूहल पैदा क र \nबला अिछ। भाषा के मनोिवअg2श3ान  पर कहल गेल तकअg3ष1 सोचनीय अिछ। बअg3ष3िक  ओइ लेख मअg3ू0 जे अg2ष2धानमंअg2शशी  के \nदरभंगा मअg3ू0 भोजपुरी बजै के बात कहल गेल से समझ नै सकलहुँ। डॉ0 शि शधर जी के बाल किवता \nिसतुआ आ जॲक रोचक छल। िवदेह के आगामी अंक लेल शुभकामना।  - अg2ष2णव  झा \n  \n \nिवदेह \"नेपालक वतअg3ष1मान  मैिथली सािहअg28यय \" िवषयक िवशेषअg3षयक  िनकालबाक नेयार केलक अिछ जकर संयोजक \nअg2शूी  िदनेश यादव जी रहता। \nअइ िवशेषअg3षयकमे नेपालक वतअg3ष1मान मैिथली सािहअg28यय  केर मूअg298यअg3षयकन  रहत। अइ िवशेषअg3षयक  लेल सभ िवधाक \nआलोचना- समीअg2श2ा -समालोचना आिद अg2ष2अg30यतािवत  अिछ। समय-सीमा िकछु नै जिहया पूरा आलेख आिब जेतै तिहये,   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nमुदा अg2ष2यास  रहत जे एही साल मइ-जून धिर ई िवशेषअg3षयक  आिब जाए। उअg29यमेद  अिछ िवदेहक ई अg2ष2यास  दूनू \nपायापर एकटा पूल जअg2षशर  बनाएत। \n \nिवदेह अg32शारा  संचािलत \" आमंिअg2शशत  रचनापर आमंिअg2शशत  आलोचकक िटअg290पणी \" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचन ा आमंिअg2शशत  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाधिमअg3ष1तापर  िटअg290पणी  करबा लेल कैलाश कुमार िमअg2शूजीकअg2य3 आमंिअg2शशत  कएल जा रहल \nछिन। दूनू गोटाकअg2य3 औपचािरक सूचना जिअg298दये पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई अg2ष2कािशत  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ िटअg290पणीकतअg3षश  मधुकअg3षयत  झाजी छलाह। \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेषअg3षयक  तीन सािहअg28ययकारपर  अg2ष2कािशत  केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेषअg3षयक  जीिवत सािहअg28ययकारक  उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािहअg28ययकार  रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािहअg28ययकार  मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ अg389ममे अरिवन्द ठाकुर ओ जगदीश चंअgय0ष  ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेषअg3षयक  िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेषअg3षयक  िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव मअg3ष3गल  गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतगअg3ष1त  िवदेहक िकछु अिगला िवशेषअg3षयक  परमेअg2श8र  कापिड़, वीरेअg288अgय0ष  मिअg298लक  आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक अg2ष2यास  रहत जे ई िवशेषअg3षयक  सभ २०१७ मे अg2ष2कािशत  हुअए मुदा ई \nरचनाक उपलअg292धतापर  िनभअg3ष1र  करत। मने रचनाक उपलअg292धताक  िहसाबसँ समए ऊपर- िनअg2ूयचा  भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आअg391ह  जे ओ अपन-अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nिवदेह सशg29ंमान  \nिवदेह समानाशg288तर सािहशg28ंय अकादेमी सशg29ंमान  \n१.िवदेह समानाशg288तर सािहशg28ंय अकादेमी फेलो पुरशg30ंकार २०१०-११   \n२०१० अg2शूी गोिवअg288द झा ( समअg391 योगदान लेल ) \n२०११ अg2शूी रमानअg288द रेणु ( समअg391 योगदान लेल ) \n२.िवदेह समानाशg288तर सािहशg28ंय अकादेमी पुरशg30ंकार २०११-१२   \n२०११ मूल पुरअg30यकार - अg2शूी जगदीश अg2ष2साद मअg283डल (गामक िजनग ◌ी, कथा संअg391ह ) \n२०११ बाल सािहअg28यय पुरअg30यकार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ,  कथा संअg391ह ) \n२०११ युवा पुरअg30यकार - आनअg288द कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुरअg30यकार - अg2शूी रामलोचन ठाकुर - ( पशg323ानदीक माझ ◌ी, बअg3षयअg2ू2ला - मािनक बंअg32योपाअg28ूयाय , उपअg288यास \nबअg3षयअg2ू2लासँ मैिथली अनुवाद )  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \nिवदेह भाषा सशg29ंमान २०१२-१३ (वैकिशg298पक सािहशg28ंय अकादेमी पुरशg30ंकारक शg26थपमे शg262िसशg320 ) \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  अg2शूी राजनअg288दन लाल दास  ( समअg391 योगदान लेल ) \n2.िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल सािहअg28यय पुरअg30यकार  - अg2शूी जगदीश अg2ष2साद मअg283डल कअg2य3 “तरेगन ” बाल अg2ष2ेरक िवहिन कथा संअg391 ह \n२०१२  मूल पुरअg30यकार  - अg2शूी राजदेव मअg283डलकअg2य3 \"अशg29ंबरा \" ( किवता संअg391ह ) लेल। \n2012  युवा पुरअg30यकार - अg2शूीमती अg2ूषयोित सुनीत चौधरीक  “अिचशg361स ” ( किवता संअg391ह ) \n2013  अनुवाद पुरअg30यकार - अg2शूी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" ( मराठी उपअg288यास अg2शूी िवअg303णु सखाराम खाअg283डेकर ) \nिवदेह भाषा सशg29ंमान २०१३-१४ (वैकिशg298पक सािहशg28ंय अकादेमी पुरशg30ंकारक शg26थपमे शg262िसशg320 ) \n२०१३  बाल सािहअg28यय पुरअg30यकार  – अg2शूीमती अg2ूषयोित सुनीत चौधरी - “देवीजी” ( बाल िनबअg288ध संअg391ह ) लेल। \n२०१३  मूल पुरअg30यकार  - अg2शूी बेचन ठाकुरकअg2य3 \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक संअg391ह ) लेल। \n२०१३ युवा पुरअg30यकार - अg2शूी उमेश मअg283डलकअg2य3 “िनशg302तुकी ” ( किवता संअg391ह )लेल। \n२०१४ अनुवाद पुरअg30यकार - अg2शूी िवनीत उअg28यपलकअg2य3 “मोहनदास ” ( िहअg288दी उपअg288यास अg2शूी उदय अg2ष2काश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा सशg29ंमान  २०१४-२०१५  (समानाशg288तर सािहशg28ंय अकादेमी सशg29ंमान ) \n२०१४ मूल पुरअg30यकार - अg2शूी नअg288द िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा संअg391ह ) \n२०१४ बाल पुरअg30यकार - अg2शूी जगदीश अg2ष2साद मअg283डल (नै धारैए - बाल उपअg288यास ) \n२०१४ युवा पुरअg30यकार - अg2शूी आशीष अनिचअg288हार ( अनिचशg288हार आखर - गजल संअg391ह ) \n२०१५ अनुवाद पुरअg30यकार - अg2शूी शअg29यभु कुमार िसंह (  पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपअg288यासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, नृशg28ंय , मूितशg361कला , िशशg298प आ िचशg2थथकला शg2थ2ेशg2थथमे िवदेह सशg29ंमान २०१२  \nअिभ नय- मुशg2ण1य अिभनय  , \nसुअg2शूी िश  अg298 पी  कुमारी, उअgय11 - 17  िप ता अg2शूी लअg3श0 म ण झा \nअg2शूी शोभा काअg288 त  महतो, उअgय11 - 15  िप ता- अg2शूी रामअवतार महतो , \nहाशg30ं य -अिभनय  \nसुअg2शूी िअg2ष2  यंका कुमारी, उअgय11 - 16,  िप ता- अg2शूी वैअg32यनाथ साह  \nअg2शूी दुगअg3षशनंद ठाकुर , उअgय11 - 23,  िप ता- अg30य व . भरत ठाकुर \nनृशg28ं य  \nसुअg2शूी सुलेखा कुमारी , उअgय11 - 16,  िप ता- अg2शूी हरेराम यादव  \nअg2शूी अमीत रंजन , उअgय11 - 18,  िप ता- नागेअg2श8र कामत  \nिच शg2थथकला  \nअg2शूी पनकलाल मअg283डल , उमेर- ३५, िपता- अg30यव . सुअg288दर मअg283डल , गाम छजना \nअg2शूी रमेश कुमार भारती , उअgय11 - 23,  िप ता- अg2शूी मोती मअg283 ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \nअg2शूी परमानअg288 द  ठाकुर, उअgय11 - 30,  िप ता- अg2शूी  नथुनी ठाकुर \nसंगीत (ढोलक) \nअg2शूी बुलन राउत , उअgय11 - 45,  िप ता- अg30य व . िच अg298 टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \nअg2शूी बहादुर राम , उअgय11 - 55,  िप ता- अg30य व . सरजुग राम \nिशशg298पी - वशg30ंतुकला  \nअg2शूी जगदीश मिअg298लक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूितशg361- मृिशg2थंका कला  \nअg2शूी यदुनंदन पंिड  त, उअgय11 - 45,  िप ता- अश फअg3ष8 पंिड  त \nकाशgं1ण -कला \nअg2शूी झमेली मुिखया ,िपता अg30यव . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आशg28ंमिनभशg361र संशg30ंकृित  \nअg2शूी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता अg30यव . अg2शूी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली पशg2थथकािरता सशg29ंमान  \n-२०१२ अg2शूी नवेअg288दु कुमार झा  \nनाटक, गीत, संगीत, नृशg28ंय , मूितशg361कला, िशशg298प आ िचशg2थथकला शg2थ2ेशg2थथमे िवदेह सशg29ंमान २०१३    \nमुशg2ण1य अिभनय -   \n(1) सुशg2थणी आशा कुमारी सुपुशg2थथी शg2थणी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+ पोअg30य ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) मो. समसाद आलम सुपुशg2थथ मो . ईषा आलम, पता- गाम+ पोअg30य ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3) सुशg2थणी अपणशg36थ कुमारी  सुपुअg2शशी अg2शूी मनोज कुमार साहु, जअg288 म  ित िथ - १८-२-१९९८,  पता- गाम- \nलिअg3श0 म  िन यअg3ष3 , पोअg30य ट - छजना,  भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहाशg30ं य –अिभनय- \n(1)  शg2थणी शgं09शg332दवे पासवान उफशg361 रामजानी पासवान  सुपुअg2शश - अg30य व . लअg3श0 मी  पासवान, पता- गाम+ पोअg30य ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) टा◌ॅिस फ आलम सुपुशg2थथ मो . मुशg30ं ता क आलम, पता- गाम+ पोअg30य ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, नृशg28ंय , मूितशg361कला , िशशg298प आ िचशg2थथकला शg2थ2ेशg2थथमे िवदेह सशg29ंमान  (मशg36ंगिन खबास समशg391 योगदान \nसशg29ंमान ) \nशाशg30ं शg2थथी य संगीत सह तानपुरा : \nशg2थणी रामवृशg2थ2 िस ◌ ंह सुपुशg2थथ शg2थणी अिन  शg26थशg320 िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पोअg30य ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nमशg36ंगिन   खबास सशg29ं मा न: िमिथला लोक संशg30ंकृित संरशg2थ2ण :  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \nशg2थणी राम लखन साहु पे. अg30य व . खुशीलाल साहु,  उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पोअg30य ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृशg28ंय , मूितशg361कला , िशशg298प आ िचशg2थथकला शg2थ2ेशg2थथमे िवदेह सशg29ंमान  (समशg391 योगदान सशg29ंमान ): \nनृशg28ं य  -  \n(1) शg2थणी हिर   नारायण मशg283 ड ल सुपुअg2शश - अg30य व . नअg288 दी मअg283 ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+ पोअg30य ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सुशg2थणी संगीता कुमारी सुपुशg2थथी शg2थणी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+ पोअg30य ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच शg2थथकला -   \n(1) जय शg262काश मशg283 ड ल सुपुअg2शश - अg2शूी कुशेअg2श8र मअg283 ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा,  पोअg30य ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) शg2थणी चशg288 दन कुमार मशg283 ड ल सुपुअg2शश अg2शूी भोला मअg283 ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पोअg30य ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) संअg2ष2ित  , छाअg2शश अg30य ना तक अंित म वषअg3ष1, कला एवं िश अg298 प  महािव अg32यालय - पटना।     \nहिर मुिन यशg363 / हारमोिनयम   \n(1)  शg2थणी महादेव साह सुपुशg2थथ रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाडअg3ष1- नं. ०९,  पोअg30य ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  शg2थणी जागेशg2थ8र शg262साद राउत  सुपुअg2शश अg30य व . रामअg30य वअg2षशप राउत , उमेर ६०, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1)  शg2थणी अनुप सदाय  सुपुअg2शश अg30य व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पोअg30य ट - मनोहर पअg32षी , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  शg2थणी कशg298 ल र राम  सुपुअg2शश अg30य व . खअg32षर राम , उमेर- ५०, गाम- लिअg3श0 म  िन यअg3ष3 , पोअg30य ट - छजना,  भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1) वासुदेव राम  सुपुअg2शश अg30य व . अनुप राम,  गाम+ पोअg30य ट - ि◌ नमअg3ष1ली , वाडअg3ष1 न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिशशg298पी - वशg30ंतुकला -   \n(1) शg2थणी बौकू मिशg298 ल  क सुपुअg2शश दरबारी मिअg298 ल  क, उमेर- ७०, गाम- लिअg3श0 म  िन यअg3ष3 , पोअg30य ट - छजना,  भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2) शg2थणी राम िव  लास धिर कार  सुपुअg2शश  अg30य व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+ पोअg30य ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूितशg361कला - मृितशg361कार कला -   \n(1)  घूरन पंिड त सुपुशg2थथ - अg2शूी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+ पोअg30य ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  शg2थणी शg262भु पंिड  त सुपुशg2थथ  शg30ं व .   , पता- गाम+ पोअg30य ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \nकाशgं1ण -कला-  \n(1)  शg2थणी जगदेव साहु सुपुअg2शश शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नमअg3ष1ली -पुरवअg3षशस , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  शg2थणी योगेशg288 शgं06 ठाकुर सुपुशg2थथ शg30ं व . बुशg320ू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आशg28ंमिनभशg361र संशg30ंकृित -    \n(1) शg2थणी राम अवतार  राउत सुपुअg2शश अg30य व . सुबध राउत,  उमेर- ६६, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)    \n(2) शg2थणी रौशन यादव  सुपुअg2शश अg30य व . किप लेअg2श8र यादव , उमेर- ३५, गाम+ पोअg30य ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअशg33ंा /महराइ-  \n(1)  मो. जीबछ  सुपुअg2शश मो . िब लट मरहूम,  उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पोअg30य ट - बड़हारा, भाया- \nअअg288 ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \nशg2थणी बशg2णं चन मशg283 ड ल सुपुअg2शश अg30य व . सीताराम मअg283 ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nशg2थणी रामदेव ठाकुर सुपुशg2थथ शg30ं व . जागेशg2थ8र ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (शg262भाती ) गौिन हार  आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1) अg2शूी सुकदेव साफी  \nसुपुअg2शश अg2शूी    , \nपता- गाम इटहरी, पोअg30य ट - बेलही, भाया- ि◌ नमअg3ष1ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (शg262भाती ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपुअg2शश अg30य व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पोअg30य ट - बेलही, भाया- ि◌ नमअg3ष1ली, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  लेशg33ंु दास  सुपुअg2शश अg30य व . सनक मअg283 ड ल पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपुअg2शश अअg292 दुल रसीद मरहूम,  पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपुअg2शश ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1)  शg2थणी जगत नारायण मशg283 ड ल सुपुअg2शश अg30य व . खुशीलाल मअg283 ड ल, उमेर- ४०, गाम+ पोअg30य ट - ककरडोभ,  भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(2) शg2थणी देव नारायण यादव  सुपुअg2शश अg2शूी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पोअg30य ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1)  शg2थणीमती फुदनी देवी  पअg2ू9ी  अg2शूी रामफल मअg283 ड ल, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सुशg2थणी सुिव  ता कुमारी सुपुअg2शशी अg2शूी गंगाराम मअg283 ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पोअg30य ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1)  शg2थणी सीताराम राम  सुपुअg2शश अg30य व . जंगल राम,  उमेर- ६२, पता- गाम- लिअg3श0 म  िन यअg3ष3 , पोअg30य ट - छजना,  भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) शg2थणी लशg3थ0 मी  राम  सुपुअg2शश अg30य व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र)  \nकशg363रनेट -  \n(1) शg2थणी चशg288 द र राम सुपुअg2शश - अg30य व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लिअg3श0 म  िन यअg3ष3 , पोअg30य ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+ पोअg30य ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबेशg288 जू वादक-  \n(1) शg2थणी राज कुमार महतो  सुपुअg2शश अg30य व . लअg3श0 मी  महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नमअg3ष1ली वाडअg3ष1 नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2) शg2थणी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+ पोअg30य ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)  शg2थणी जीबछ यादव  सुपुअg2शश अg30य व . अg2षशपालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पोअg30य ट - बेलही, भाया- \nि◌ नमअg3ष1ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  शg2थणी शशg29ं भु मशg283 ड ल सुपुअg2शश अg30य व . लखन मअg283 ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पोअg30य ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नमअg3ष1ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख शg30ं स कर- (िख शg30ं सा  कहैबला)-  \n(1) शg2थणी छुतहशg26थ यादव उफशg361 राजकुमार , सुपुअg2शश अg2शूी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पोअg30य ट - मनोहर \nपअg32षी , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2) बैजनाथ मुिख या उफशg361 टहल मुिख  या- \n(2)सुपुअg2शश अg30य व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+ पोअg30य ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी ( िब हार) \nिमिथला िचशg2थथकला -  \n(1) सुशg2थणी िम  िथ लेश कुमारी सुपुअg2शशी अg2शूी रामदेव अg2ष2साद मअg283 ड ल ‘ झाअg2षशदार ’ पता- गाम- रसुआर, पोअg30य ट -–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नमअg3ष1ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार)   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \n(2) शg2थणीमती वीणा देवी पशg2ण9ी शg2थणी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) शg2थणी िक  शोरी दास सुपुअg2शश अg30य व . नेबैत मअg283 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोअg30य ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नमअg3ष1ली , ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \nशg2थणी उपेशg288 शgं06  चौधरी सुपुअg2शश अg30य व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nशg2थणी देवनाथ यादव  सुपुअg2शश अg30य व . सवअg3ष1जीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झअg3ष3झपअg32षी , पोअg30य ट - पीपराही, भाया- \nलदिन यअg3ष3 , िज ला- मधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1) अg2शूी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1) शg2थणी कुशg288 दन कुमार कणशg361 सुपुअg2शश अg2शूी इअg288 अgय0ष  कुमार कणअg3ष1 पता - गाम- रेबाड़ी, पोअg30य ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2) शg2थणी राम खेलावन राउत  सुपुअg2शश अg30य व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \nशg2थणी रामचशg288 शgं06 शg262साद मशg283 ड ल सुपुअg2शश अg2शूी झोटन मअg283 ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पोअg30य ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमअg3ष1ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nशg2थणी िव  भूित  झा सुपुअg2शश अg30य व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+ पोअg30य ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक  \nशg2थणी रिव  शg288 शgं06  यादव  सुपुअg2शश सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पोअg30य ट - मनोहर पअg32षी , थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \nशg2थणी िप  चकुन सदाय सुपुअg2शश अg30य व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \nशg2थणी रामपित   मशg283 ड ल सुपुअg2शश अg30य व . अजुअg3ष1न मअg283 ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोअg30य ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमअg3ष1ली , ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1) शg2थणी किप  लेशg2थ8र दास सुपुशg2थथ शg30ं व . सुशg382र दास , उमेर- ७०, गाम- लिअg3श0 म  िन यअg3ष3 , पोअg30य ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \n(2) शg2थणी खखर सदाय  सुपुअg2शश अg30य व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत  \n(1) शg2थणी रामिव  लास यादव  सुपुअg2शश अg30य व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पोअg30य ट - सअg3षयिग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \nशg2थणी जोगेशg288 शgं06  राम  सुपुअg2शश अg30य व . िब अg298 टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \nशg2थणी राजेशg288 शgं06  राम  सुपुअg2शश कालेअg2श8र राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पाअg30य ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-  \nशg2थणी सैनी राम  सुपुअg2शश अg30य व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \nशg2थणी जनक मशg283 ड ल सुपुअg2शश अg30य व . उिच त मअg283 ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.स ँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पोअg30य ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमअg3ष1ली , िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम यशg363 / शg391ुम बाजा   \nशg2थणी परमेशg2थ8र मशg283 ड ल सुपुअg2शश अg30य व . िब हारी मअg283 ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मयअg3ष3 बजबै छिथ  । \nशg2थणी जुगाय साफी  सुपुअg2शश अg30य व . अg2शूी अg2शूीचअg288 अgय0ष  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक  \nशg2थणी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पोअg30य ट - बेलही, भाया- ि◌ नमअg3ष1ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \nशg2थणी योगेशg288 शgं06  राम सुपुअg2शश अg30य व . िब अg298 टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हा र) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \nशg2थणी जशg391नाथ चौधरी उफशg361 िध यानी दास  सुपुअg2शश अg30य व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nशg2थणी महेशg288 शgं06 पोशg319ार , उमेर- ६५, पता- गाम+ पोअg30य ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \nशg2थणी राम शg262साद राम सुपुशg2थथ शg30ं व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+ पोअg30य ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१ ० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेषशg36ंक :-  \n१) हाइकू िवशेषशg36ंक १२ म अंक, १५ जून २००८   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \nVideha_15_06_2008.pdf          Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf       12.pdf \n२) गजल िवशेषशg36ंक २१ म अंक,  १ नवशg29ंबर २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf       Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf         21.pdf \n३) िवहिन कथा िवशेषशg36ंक ६७ म अंक, १ अशg2ण0टूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािहशg28ंय िवशेषशg36ंक ७० म अंक, १५ नवशg29ंबर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेषशg36ंक ७२ म अंक १५ िदसशg29ंबर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेषशg36ंक ७७म अंक ०१ माचशg361 २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेषशg36ंक िवदेहक अंक १११ म अंक, १ अगशg30ंत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भिशg2ण0त गजल िवशेषशg36ंक १२६ म अंक, १५ माचशg361 २०१३  \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समीशg2थ2ा िवशेषशg36ं क १४२ म, अंक १५ नवशg29ंबर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) काशीकशg36ंत िमशg2थण मधुप िवशेषशg36ंक १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिवशg288द ठाकुर िवशेषशg36ंक १८९ म अंक १ नवशg29ंबर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश चशg288शgं06 ठाकुर अिनल िवशेषशg36ंक १९१ म अंक १ िदसशg29ंबर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) िवदेह सशg29ंमान िवशेषा  क- २००म अ क १५ अशg262ैल २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अशg298बम  गीत संगीत िवशेषशg36ंक - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आमंिशg2थथत  रचनापर आम ंिशg2थथत  आलोचकक िटशg290पणीक  शृंखला  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \n१. कािमनीक पशg36ंच टा किवता आ ओइपर मधुकाशg288त झाक िटशg290पणी  \nVIDEHA 209th issue िवदेहक दू सए नौम अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-पिशg2थथकाक   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक सवशg361शg2थणेशgं1ण  रचनाक एकटा समानाशg288तर  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \nThe readers of English translations of Maithili Novel \"sahasrabadhani\" and verse \ncollection \"sahasrabdik chaupar par\" has intimated that the English translation \nhas not been able to grasp the nuances of original Maithili. Therefore the \nAuthor has started translating his Maithili works in English himself. After these \ntranslations are complete these would be the official translations authorised by \nthe Author of original work.-Editor  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \nअपन मंतशg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \nगजेअg288अgय0ष ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n२. गअg32य  \n२.१.अ/g292दुर  र/g276जाक - िबहैन कथा \n२.२.राजदेव मण्डल-२ टा बीहैन कथ  \n२.३.उमेश म/g283डल - ‘सगर राित दीप जरय’क ९३म आ ९४ म आयोजन \n२.४.उमेश म/g283डल - िमिथलाक लोक संगीत/ लोक कला भगैत गबैय  \nअशg292दुर  रशg2ण6जाक  \nिबहैन कथा \nमोितया आ जिहर दुनु बापुते मोहरम के बाद चलल परदेश कऽ । िक करतै अतेटा भरल समाज मे िनक \nबेजाए काजला ऐच पैच लाऽसे हो िदकते अछी अिहलेल िक ओ ग िरब छैथ । पर ह मोितया इमअg288दार  जअg2षयर  \nछैथ िक आइ तक लेिन देिन लेल चौक पऽ अिह समाज मे बैअg30यला  पिचश बरख भऽ किहयो कोइ आङुर नै \nदेखोलक । गाम सऽ िनकलैत िकछहे अगा जनकपुर पहुचल । बहुत  िदनक बाद जहीर बाप सङे आइ शहर \nपहुँचल छैथ ।िकछ खेबाक इरादा अछी जहीर के लगे मे नअg30यताक  होटल देखाइ देलक । \n\" बाबू किन िकछ खेबहो\" \n\" रे का खेबहो किन पुअg2श0हो  अअg288डा  उअg30यनाहुवा िकअg2ू9ा  मे देत है \" \n\" ह बाबु चुरा भुजा हुवा हेबे है अिह जोरे खालेबै चल त पुछै िछयै\" \nदोकान के लग मे जाऽक दुनु बाप बेटा खरा भेल  \n\"हे सुनै अg2श0हो  साउ िज तोहरे कहै िछयो उअg30यनाहुवा  अअg283डा  कैसे देतहो\" \n\"एकटा के ३० अg2षयपैया  कैटा लेबहो?\" \nबाबू िदस ताकैत जहीर कहलक  \n\"बाबू लेलु दुटा\" \n\"ने बेटा बडा महगा कहत है छोरदा अिगला अg30यटेशन  पऽ देखत है\" \nरेल खुजल जाएत रहे दुनु बाप बेटा जब अg30यटेशन  पऽ जलदी मे िटकट लैत चैल गेल परदेश ।िदन अg30शअg290ता  \nमिहना िबतैत देिर नै लागल ।दुनु बाप बेटा परदेश सऽ फेर  लौअg38यल  फेर अg30यटेशन  के विह लग बला होटेल \nलग गेल बेटा कअg30शअg298क  बाप सऽ \n\"उसना हुआ अअg288डा  ललुबाबु\" \n\"ह लेला\"  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \n\" नए बाबू उ त कहतै ३० अg2षयपैया  एकटा के बहुत मअg30शगा  ने भेलै?\" \n\"ना है महगा लेला चार पअg3ष3च  \" \n\"पिहने तुिह कहने रहो से बडा महङा है?\" \n\"रे बात नै बुझलही पहले परदेश जाए बेरमे पैसा कहअg3ष3  रहा रिह उतना अिभ पैसा है त सअg30यते है ना \" \n@ अअg292दुर  रअg2ूषजाक (हाल दोहा कतार ) \n \nऐ रचनापर अपन मंतशg301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nराजदेव मण्डल \n२ टा बीहैन कथा \n१ \nिभतिरया चोट \nचाहक दोकान लग िकछु लोक ठाढ़ छल आ िकछु बैसल छल। गप्पक  छरअg312ा  छुिट रहल छेलइ। िवषय \nछेलै- आइ-काल्िहक लोक सभटा काज स् वाथअg3ू1क  कारण करै छइ। \nमुदा हम ऐ बातपर अड़ल छेलॱ जे िकछु काज लोक ओहनो करैत अ िछ जइमे कोनो स् वाथअg3ष1 नइ रहै छइ। \nजइ काजकअg2य3 ‘उपकार’ कहल जाइ छइ। \nएम.एल.ए.क चुनाउ होइबला छेलइ। चुनाउक समैमे तँ पुिलसकअg2य3 जेना पअg3ष3िख  लगले रहै छइ। \nतखैने ओइठाम एकटा पुिलिसया गाड़ी अg2षशकल।  अg2षशकल  निह बल्िक रोकए पड़लै। कारण छेलै, एकटा \nसाइिकल सड़केपर ठाढ़ छेलै आ साइिकलबला केतौ चिल गेल छल।  \nएकटा िसपाही गाड़ीसँ उतैरते बाजल- \n“केकर साइिकल िछयौ रौ? साहैबक गाड़ी अg2षशकल  छइ। हटेबअg3ू0 जल्दी आिक देखबीही।” \nमुदा िकयो साइिकल हटेबाक लेल निह आएल। िसपाही पूरा तमसा  गेल छल। ओकर रौअgय0ष  अg2षशप  देख हम \nजेना भीतरसँ डेरा गेल रहॱ। हम तेजीसँ गेलॱ आ साइिकलकअg2य3 हटबए लगलॱ। कमजोर रहने कनी अस्िथरसँ \nहटबै छेलॱ। डरेबर बारम्बार हॉनअg3ष1 बजा रहल छेलइ। िसपाही डण्टासँ हमरा पजरामे गॲजी मारैत  बाजल- \n“तोहर खितयानी रोड िछयौ। टेर मारैत केना चलैए! देखै नइ छै  जे साहैबकअg2य3 लेट होइ छइ!” \nहड़बड़ाइत आगू बढ़लॱ िक रोडक कातमे साइिकल नेने खिस पड़लॱ। \nचाहक दोकानपर लोक िठिठया कऽ हँिस देलक। पुिलिसया गाड़ी  हॉनअg3ष1 दैत चिल गेल। \nएक गोरे िटटकारी मारैत बाजल- \n“की यौ उपकारीजी, की भेल?” \nडण्टासँ तँ कमे चोट लगल छल मुदा ‘की यौ उपकारीजी’ सुिनत े िभतिरया चोट जेना कुहरा देलक। लोक \nिदस तकलॱ तँ लगल जेना नँगटे ठाढ़ छी। लाजे मुड़ी गॲतने िव दा भऽ गेलॱ। \n२  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nछोटकू दोस \nकृष्णाष्ठीक मेला लगल छल। दू-तीनटा संगीक संगे मेलाक गेट ि दस ठाढ़ छेलॱ। कृष्ण-सुदामाक िमअg2शशतापर  \nचरचा भऽ रहल छल। \nएकटा संगी बाजल- \n“देिखयो जे कृष्ण आ सुदामाक दोस्ती। एगो राजा आ दोसर र ंक। दुनूक दोस्ती एकटा ऐितहािसक \nउदाहरण बनल अिछ ऐ जुगमे एहेन दोस्ती संभव भऽ सकै छइ।” \nदोसर संगी बाजल- \n“निह यौ, दोस्ती बरबैरमे होइ छै, तबे िनमाहलो जाइ छै, निह तँ ओ टुिट जाइए।” \nहमरा बाजए पड़ल- \n“केना निह भऽ सकै छइ। हमर बाबूजी आ जगाधर बाबू दुनूमे के ना दोस्ती छइ। जगाधर बाबूक पिरवारमे \nतीन-तीनटा इन्जीिनयर छैन आ हमर बाबू िबलकुल गरीब, तैयो हमरा बाबूसँ हुनक परेम देिखयौ।” \nतखैने बगलमे एकटा कार अg2षशकल।  \nगजाधर बाबूक संगे एकटा ऑिफसर कारसँ उतरल। हम गजाधर बाबूकअg2य3 देखते पएर छुिब अg2ष2णाम  केिलऐन। \nगजाधर बाबू बजला- \n“की रौ बाबू ठीक छौ ने?” \nकहलयैन- \n“जी ठीके छिथन।” \nगजाधर बाबू सँगे आगू बढ़ैत ऑिफसर पुछलकैन- \n“के छी ई बालक? संस्कारी बुझाइत अिछ..!” \nमुँह घॲकचबैत गजाधर बाबू बजला- \n“धुर, छोड़ू ने। एकटा छोटकू दोसक बेटा छी।” \nगप करैत दुनू गोरे आगू बिढ़ गेला। \nगपकअg2य3 झअg3ष3पैले हम िकछु बाजए चाहलॱ िक िबच्चेमे एकटा संगी चद-दे किह द ेलक- \n“चुप रहू यौ छोटकू दोसक बेटा।” \nहमर बोलती बअg382  भऽ गेल छल। \n \nकथाकार : अg2शूी  राजदेव मण्डल \n  \nऐ रचनापर अपन मंतशg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nउमेश मशg283डल  \n‘सगर राित दीप जरय’क ९३म आ ९४ म आयोजन  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \n१ \n25 माचअg3ष1क  राित, रतनसारा गाममे जे ‘सगर राित दीप जरय’क 93म कथा- सािहत्य गोष्ठी सम्पअg382  भेल, \nतइमे बीहैन आ लघु िमला दू दजअg3ष1नसँ बेसी कथाक पाठ भेल। सात पालीमे कथा सभकअg2य3 मंचपर पढ़ल गेल \nआ तैपर समीअg2श2क  लोकैन समीअg2श2ा  करैत भिर राितक समए केना िबतौलैन से िकनको निह पता चल ल। भोर \nनिह, िभनसर धिर गोष्ठी दनदनाइत रहल। समीअg2श2क , आलोचक आ कथाकारक संग अg2शूोता  सेहो सगर राित \nजािग गोष्ठीक आनन्द लैत रहला। ओना तँ गोष्ठीक आरम्भ सा झे, करीब छबे बजे भेल मुदा कथा पाठक \nअg389म  राितक आठ बजेसँ, जेकरा दोसर सअg3ष3झ  सेहो किह सकै छी-भेल। दीप अg2ष2ज्वलनक पछाित स्वागत, \nस्वागत भाषण, पोथी लोकापअg3ष1ण , लोकािपअg3ष1त  पोथी सभपर िटप्पणी इत्यािदमे करीब दू घन्टा लािगए जाइए।  \nतहूमे चािरटा पोथीक लोकापअg3ष1ण  छल। जइमे पिहल छल अg2शूी  राजदेव मण्डल रिचत उपन्यास- ‘जल भँवर’, \nदोसर- अg2शूीमती  मुअg382ी  कामतजीक काव्य संअg391ह - ‘सुखल मन तरसल आँिख’ आ तेसर तथा चािरम छल लघु \nकथा- संअg391ह - ‘बीरअg3षयगना ’ आ ‘स्मृित शेष’ जेकर रिचयता छैथ- अg2शूी  जगदीश अg2ष2साद  मण्डलजी। अg2शूी  मण्डलजी \nएवं डॉ योगेन्अgय0ष पाठक िवयोगी, अg2ष2ो . िशव कुमार अg2ष2साद  तथा अg2शूी  नारायण यादवजीक अध् यअg2श2ता  एवं अg2शूी  \nदुगअg3षशनन्द मण्डल, अg2शूी  उमेश पासवान तथा उमेश मण्डलक ( अथअg3षशत् अपने) संचालनमे सगर राितक ऐ \nसािहत्ियक कायअg3ष1अg389मकअg2य3 मंचप सफल बनौल गेल, जइमे कथा सभ जे आएल छल तेकर शीषअg3ष1क  िनम्न अिछ- \n1. टुटैत मनक जुड़ाउ, 2. घुिर गाम चलु, 3. देशक इितहास, 4.  टुटल मन, 5. छोटकू दोस, 6. अछूत, \n7. दादा, 8. स् टाटअg3ष1र , 9. हमर पअg2ू9ीक  मनोरथ, 10. कमअg3ष1 मुक्ित, 11. लौल, 12. गामक कटान, 13. \nबोझ, 14. गोमुखी, 15. िहन्दु-मुस्िलम भाई-भाई, 16. िठठर क ाका, 17. रोहानी, 18. मानव संग माछ, \n19. शराब संगे शराबी, 20. दूध बेचनी चमेली, 21. तोबा बनल अंअg391ेज , 22. लकबाबला, 23. घरक बअg3ष3स , \n24. अन्धिवश्वास, 25. िभतिरया चोट। \nअखन तत्काल अपनॱ लोकैन िनअg309  कथाक आनन्द lel jau \nिभतिरया चोट \nचाहक दोकान लग िकछु लोक ठाढ़ छल आ िकछु बैसल छल। गप्पक  छरअg312ा  छुिट रहल छेलइ। िवषय \nछेलै- आइ-काल्िहक लोक सभटा काज स् वाथअg3ू1क  कारण करै छइ। \nमुदा हम ऐ बातपर अड़ल देलॱ जे िकछु काज लोक ओहनो करैत अ िछ जइमे कोनो स् वाथअg3ष1 नइ रहै छइ। \nजइ काजकअg2य3 ‘उपकार’ कहल जाइ छइ। \nएम.एल.ए.क चुनाउ होइबला छेलइ। चुनाउक समैमे तँ पुिलसकअg2य3 जेना पअg3ष3िख  लगले रहै छइ। तखैने ओइठाम \nएकटा पुिलिसया गाड़ी अg2षशकल।  अg2षशकल  निह बल्िक रोकए पड़लै। कारण छेलै, एकटा साइिकल सड़केपर \nठाढ़ छेलै आ साइिकलबला केतौ चिल गेल छल। \nएकटा िसपाही गाड़ीसँ उतैरते बाजल- \n“केकर साइिकल िछयौ रौ? साहैबक गाड़ी अg2षशकल  छइ। हटेबअg3ू0 जल्दी आिक देखबीही।” \nमुदा िकयो साइिकल हटेबाक लेल निह आएल। िसपाही पूरा तमसा  गेल छल। ओकर रौअgय0ष  अg2षशप  देख हम \nजेना भीतरसँ डेरा गेल रहॱ। हम तेजीसँ गेलॱ आ साइिकलकअg2य3 हटबए लगलॱ। कमजोर रहने कनी अस्िथरसँ \nहटबै छेलॱ। डरेबर बारम्बार हॉनअg3ष1 बजा रहल छेलइ। िसपाही डण्टासँ हमरा पजरामे गॲजी मारैत  बाजल-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \n“तोहर खितयानी रोड िछयौ। टेर मारैत केना चलैए! देखै नइ छै  जे साहै बकअg2य3 लेट होइ छइ!” \nहड़बड़ाइत आगू बढ़लॱ िक रोडक कातमे साइिकल नेने खिस पड़लॱ। \nचाहक दोकापर लोक िठिठया कऽ हँिस देलक। पुिलिसया गाड़ी हॉनअg3ष1 दैत चिल गेल। \nएक गोरे िटटकारी मारैत बाजल- \n“की यौ उपकारीजी, की भेल?” \nडण्टासँ तँ कमे चोट लगल छल मुदा ‘की यौ उपकारीजी, की भे ल’ सुिन िभतिरया चोट जेना कुहरा \nदेलक। लोक िदस तकलॱ तँ लगल जेना नँगटे ठाढ़ छी। लाजे मुड़ ी गॲतने िवदा भऽ गेलॱ।◌ कथाकार- अg2शूी  \nराजदेव मण्डल।◌ \nटुटैत मनक जुड़ाउ \nमन टुटने जिहना अपना संग दुिनयअg3ष3  टुटए लगै छै तिहना हमरो भेल। हलअg3ष3की  मनो सबहक एके कारणे नइ \nटुटै छै, सबहक अपन-अपन-अपन-फराक-फराक कारण रहै छै। हँ , िकछु कारण एहेन जअg2षशर  अिछ जे एक-\nदोसरसँ िमलैए। तँए कारणक महत् केकरोसँ केकरो कम अिछ से हो निहयअg2य3 कहल जा सकैए। जँ से रहैत \nतँ अपने चिलयो जाइत आ दुिनयअg3ष3सँ सम्बन्ध रखैत वा दुिनयअg2य3सँ चिल जाइत आ अपनासँ रखैत, सेहो तँ \nनिहयअg2य3 अिछ तँए सबहक महत्वक महत अिछए। तिहना ने जुड़ाउ सेहो छ ी। ओना, टुटब आ जुड़व दुनू \nिवपरीत पाशापर अिछ, िकन्तु पाशापर दुनू नइ अिछ सेहो निहयअg2य3 कहल जा सकैए। भलअg2य3 एक अg2ष2ेम -स्वअg2षशप  आ \nदोसर िवयोगे-स्वअg2षशप  िकए ने हुअए। \nओना, टुटैत मनक िअg389या  एकरंगाहो होइए आ एकरंगाह निहयअg2यय  होइए। भलअg2य3 गाछ-गाछमे अन्तर रहने फलो आ \nफलक सुआदोमे अन्तर िकए ने होइत हौउ मुदा फलाफल तँ अg2ष2ाय : एकरंगाहे होइए। अथअg3षशत् िजनगीक अन्त \nवा एक दुिनयासँ दोसर दुिनयअg3ष3  जाएब तँ एकरंगाहे होइए। तँए ने िकयो अपन जान दइले कनैल क बीआ फोिड़ \nखाइए तँ िकयो सम् पअg382ता  रिहतो बालो-बच्चा आ िववािहत संिगयअg2यय  छोिड़ आन घर चिल जाइए। तिहना िकयो \nरेलगाड़ीमे कटैले पिहया-तरमे गरदैन दइए तँ िकयो गरदैनम े फँसरी लगा घरक धरैनमे लटैक जाइए, चाहे \nपंखामे झूिल जाइए। मुदा तँए िक सभ एअg312ेरंग  अिछ, सेहो निहयअg2य3 कहल जा सकैए। िकछु एहनो तँ ऐछे \nजेकर अपन जुड़ाउ अपना संग आनोसँ रहने दुिनयअg2ययक  संग ऐछे जइसँ अपन कोन बात जे आनो-ले अपन \nजान गमैबते अिछ। \nअस्तु अपनो आ अपन पिरवारो आ दुिनयअg2ययक  संग मन टुटैक कारण अपन अपने अिछ। खाएर जे अिछ \nसएह अहअg3ष3  सभकअg2य3 सुनबै छी। \nिवअg32याथअg3ष8 -जीवनमे जखन रही तखन बुिझिलऐ जे अपना-ले थोड़े पढ़ै छी माइ ये-बाप-ले पढ़ै छी, तेकर गवािहयो \nभेिटये जाइत रहए। गवाही ई भेट जाइत रहए जे जँ अपना-ले पिढ़तॱ तँ अपने मन ने तैयार होइतइ, माता-\nिपताकअg2य3 िकए कहए पड़ै छैन, हुनका सभकअg2य3 कोन खगता छैन। जँ अपन-अपने होइए तखन हुनको सभकअg2य3 ने \nअपने काज दइतैन तइले हमरा पाछू िकए पड़ै छैथ..? \nबचकानी मन दुआरे आिक पढ़ैसँ देह चोरबै दुआरे, से निह ब ुिझ पिबऐ, तँए स्कूल-कौलेजक तँ खानापुरी \nकरैत रहलॱ मुदा पुरी-खाना नइ बुिझ पबी। तँए भुसकौलोसँ भ ुसकौल होइत गेलॱ। ई तँ बुझू कहुना कऽ \nजान बँचल जे थडअg3ष1 िडवीजनसँ बी.ए. पास कऽ गेलॱ। नोकरी करै-जोगर तँ बिनयअg2य3 गेलॱ, तँए जेतबे-तेतबे  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \nिदन-ले मनमे संतोखो भाइए गेल आ मातो-िपता अपन बेटाक कजअg3ष1सँ मुक्त भेला, तँए हुनको सबहक मनमे \nखुशी एबे केलैन जइसँ िपतृ-िसनेहमे बढ़ोतरीए भेल जे कमल न िह। अपन दोसर ऋृण माता-िपता ईहो चुका \nलेलैन जे समैपर िबआहो काइए देलैन। ओइ समयमे माता-िपतापर  आिअg2शूत  िजनगी रहए, तँए िबआहक बेसी \nिवचार अपनो िकए किरतॱ, खुशी-खुशी िबआहो काइए लेलॱ। िबआह होइते सासुर सन अअg38षडा  भेिटये गेल। \nआबाजाहीमे आनसँ कनी बेसीए अg2ष2ेम  रहल। \nबी.ए. पास रहबे करी तँए मनमे आशा भरले रहए जे एतेटा देश मे जखन छी आ एते लोककअg2य3 जखन नोकरी \nभेबे केलै तँ हमरा िकए ने हएत। मुदा समय िनकलल जाइत रह इ। िबआहक पछाइत पिअg2ू9यअg2यय  कहलैन, आ \nसंिगयअg2यय -साथी हुथलक, तखन अखबारमे पिढ़-पिढ़ भँिजया-भँिजया नोकरीक  दरखास िदअ लगलॱ। \nकेतौ िलिखत परीअg2श2ामे पासो करी तँ मौिखकमे छँटा जाइ, िकए तँ िकताबमे पढ़ल रहैत  तखन ने िबसवासक \nसंग भरल-पूरल जवाब देतॱ से तँ मने थरथरा जाए। जइसँ बोलीए  बअg382  भऽ जाए, फेल कऽ जाइ। अन्तो-\nअन्त नोकरी निहयअg2य3 भेल। \nिजनगीक आशा टुटए लगल। टुटैत-टुटैत एते टुिट गेल जे िजनगीए- सँ घृणा भऽ गेल। घृिणत मन अपनासँ \nलऽ कऽ दुिनयअg3ष3  धिरसँ टुिट गेल। जखन सभसँ टुिटये गेल तखन मरबे नीक छल तँए सोचैत-िवचारैत \nगरदैनमे फँसरी लगा धरैनमे लटकए लगलॱ। मुदा पअg2ू9ी  देख लेलैन। हलअg3ष3की  घरक संग िखड़िकयो बअg382  कऽ \nदेने रिहऐ, पता निह, केना देख लेलैन- लगैए िखड़कीक दोग -देने देख लेलैन। \nगरदैनमे फँसरी लगा जखन फअg3ष3सीपर  चढ़ए लगलॱ िक पअg2ू9ी  हल्ला केलैन। ओना, जौड़क दोस छोर दोसर \nदोसर खुअg32षामे नइ बन्हने छेलॱ, तइ िबच्चेमे हल्ला भेल! केबाड़ तोिड़ ग रदैनमे जौड़ बान्हल सभ देखलैन। \nअपन मने हेरा गेल जे की केलॱ तँ िकछु ने! \nहल्ला सुिन जीवन काका सेहो एला। अिबते बजला- \n“ईह बुिड़ कहॴ कअg2य3! जेकरा हाथमे अg2षशखाने-बैसला नइ रहत ओ गाम कमा गुजर कऽ लेत।” \nओना जीवनो काका तमसाएले बुझेला, मुदा अपनो मनमे मरैक त ामस चढ़ले रहए। िबधुआएल मुहअg2य3 की बिजतॱ, \nतैयो कहलयैन- \n“काका बड़ गलती भेल।” \nजीवन काका बजला- \n“बड़ गलती नइ भेलह, भेलह एतबे जे जिहना तूँ समैयक महत् न इ देलहक, तिहना समैयो तोरा छोिड़ \nदेलकह।” ◌उमेश मण्डल◌ \n  \n२ \n1990 इस्वीमे आरम्भ भेल मैिथली सािहत्यक अg2ष2मुख  कथा-संगोष्ठी ‘सगर राित दीप जरय’क 94म आयोजन \nजाल्पा मध्य िवअg32यालय  पिरसर- लौफा (मधेपुर)मे 24 जून 2017 संध्या 6 बजेमे शुअg2षश  भ’ िभनसर 6 बजेमे \nसम्पअg382  भेल। डॉ. योगेन् अgय0ष पाठक ‘िवयोगी’ ( वैअg2श3ािनकजी ) केर संयोजकत्वमे आयोिजत ऐ सगर राितक कथा \nसंगोष्ठीक उअg318ाटन  केलैन मैिथली सािहत्यक सवअg3ष1अg2शूेष्ठ रचनकार अg2शूी  जगदीश अg2ष2साद  मण्डल। अg2शूी  अरिवन्द \nठाकुर, डॉ योगानन्द झा, अg2शूी  केदार नाथ झा, डॉ. िशव कुमार अg2ष2साद  एवम् डॉ. योगेन्अgय0ष पाठक ‘िवयोगी’क  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \nसंग दीप अg2ष2ज्वलन कायअg3ष1अg389मकअg2य3 आगअg3ष3  बढ़ौल गेल। अg2शूीमती  कुसुमलता झा, अg2शूी  फुलेन्अgय0ष पाठक, राम सेवक \nठाकुर एवम् अg2शूी  राम िकशोर िसंह स्वागत गीत एवम् डॉ. योगेन् अgय0ष पाठक ‘िवयोगी’क स्वागत भाषणक संग \nपोथी लोकापअg3ष1ण  सअg2शशमे अg2ष2वेश  भेल। \nपअg3ष3च  गोट पोथीक लोकापअg3ष1ण  भेल। जइमे पिहल पोथी छल डॉ. योगेन् अgय0ष पाठक ‘िवयोगी’क अg32शारा  अनुिदत- \n‘रोबो’। रोबो चेक भाषामे कारेल चापेक अg32शारा  िलिखत ‘RUR’ नामक नाटक अिछ, जेकर अंअg391ेजी  अनुवाद \nपॉल सेल्वर नामक लेखक केलैन। रोबोक लोकापअg3ष1ण  अg2शूी  अरिवन्द ठाकुरजीक हाथे भेल। दोसर एवम् तेसर \nपोथी छल अg2शूी  जगदीश अg2ष2साद  मण्डलक मौिलक कृित लघुकथा संअg391ह - ‘बेटीक पैअg2षयख ’ तथा ‘ अg389ान्ितयोग’। \nबेटीक पैअg2षयख ’क लोकापअg3ष1ण  केलैन- डॉ. िशव कुमार अg2ष2साद  एवम् ‘ अg389ान्ितयोग’क लोकापअg3ष1ण  कतअg3षश  छला- अg2शूी  \nदुगअg3षशनन्द मण्डलजी। चािरम पोथी छल अg2शूी  राम िवलास साहुक रिचत काव्य सं अg391ह - ‘कोसीक कछेर’, जेकर \nलोकापअg3ष1ण  केलैन- अg2शूी  राजदेव मण्डल आ पअg3ष3चम  पोथी छल अg2शूी  बेचन ठाकुर अg32शारा  रिचत नाटक संचयन- \n‘नबघर’। ‘नबघर’क लोकापअg3ष1ण  केलैन डॉ. िशव कुमार अg2ष2साद । \nलोकािपअg3ष1त  पअg3ष3चू पोथीक सन् दभअg3ष1मे लोकअg3षशपण  कतअg3षश  अपन-अपन संिअg2श2प्त मनतव्य व्यक्त केलैन। ‘रोबो’क \nसन्दभअg3ष1मे अg2शूी  अरिवन्द ठाकुर कहलैन- आइसँ करीब साए बखअg3ष1 पूवअg3ष1 ऐ पोथीकअg2य3 चेक भाषामे िलखल गेल छल, \nजेकरा मैिथली सािहत्यमे डॉ. ‘िवयोगी’ भावा अनुवाद केलैन। ‘रोबॉट’क कपल्पना कारेल चापेक आइसँ साए \nबखअg3ष1 पूवअg3ष1 केने छला जे आइ अपना सबहक सोझ अिछ। नाटकमे ईहो देखौल गेल अिछ जे केना रोबॉट \nमानवक संहार करैए...। \n‘बेटीक पैअg2षयख ’ कथा संअg391हक  सन् दभअg3ष1मे डॉ. िशव कुमार अg2ष2साद  कहलैन- बेटीक पैअg2षयख  संअg391हक  सभटा कथा \nमिहला सशक्तीकरणपर आधािरत अिछ। जँ पाठक आत्मसात् करैथ तँ स्वत: हुनकामे आत्मिनभअg3ष1ता  केना \nजािग जेतैन यएह ऐ पोथीमे संकिलत सभ कथाक उत्ष अिछ। \n‘अg389ान्ितयोग’ लघु कथा संअg391हक  सन् दभअg3ष1मे अg2शूी  दुगअg3षशनन्द मण्डल कहलैन- बेकती अपने-आपमे अपन गुण-दोष \nकेना िचन्िहत करता तथा दोष मुक्त केना हेता, समयक संग चल बाक खगताकअg2य3 केना बुझता तथा समयक \nसंग मानवीय चेतनाकअg2य3 जगबैत चलैले केना आ कोन बाटपर चलता इत्यािद ऐ संअg391हमे कथाकार अपन कथाक \nमाध्यमे कहलैन अिछ।   \n‘कोसीक कछेर’ काव्य संअg391हक  सन् दभअg3ष1मे अg2शूी  राजदेव मण्डलजी कहलैन- किव राम िवलास साहुजी कोसी \nकातक वासी छैथ, कोसीक कछेरमे जीवन-यापन करै छैथ, अपन ज ीवनक अनुभवकअg2य3 अg2शूी  साहुजी अपन काव्य \nसभमे िबना कोनो छान-बान्हक एव धरी-धोखाक रखलैन अिछ। \n‘नबघर’ पोथीक सन् दभअg3ष1मे डॉ. िशव कुमार अg2ष2साद  कहलैन- ऐ पोथीमे चािर गोट नाटक/ एकअg3षयकी  अिछ। चाअg2षश  \nरचनामे वतअg3ष1मान  समाजक दशा- िदशाकअg2य3 नाटकरकार देखबैत अिछ। \nलोकापअg3ष1ण  सअg2शशक  पछाइत कथा सअg2शशमे अg2ष2वेश  भेल। अध् यअg2श2  मण्डलक गठन भेल। अg2शूी  नारायण यादव, डॉ. \nयोगानन्द झा, अg2शूी  अरिवन्द ठाकुर आ अg2शूी  जगदीश अg2ष2साद  मअg283डल  चयिनत भेला। एवम् मंच संचालन हेतु डॉ. \nयोगेन्अgय0ष पाठक ‘िवयोगी’, अg2शूी  दुगअg3षशनन्द मण्डल, उमेश मण्डल तथा अg2शूी  नन्द िवलास राय। \nकुल सात पालीमे अg2ष2ाय : तीन-तीन गोट कथा पाठ भेल एवम् पिठत कथा सभपर आलोचक ल ोकैन आलोचना \nकेलैन। िववरण िनअg309  अिछ- \nपिहल पालीमे-  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \n1. हमर भीतरका िसयाना : अरिवन्द ठाकुर \n2. आशीवअg3षशद  : राम िवलास साहु   \n3. कौआ के बौआ : अg2ष2ीतम  िनषाद \nअg2ष2थम  पालीक पिठत कथापर आलोचना केलैन- \nडॉ. िशव कुमार अg2ष2साद , नन्द िवलास राय, डॉ. योगानन्द झा। \nदोसर पाली- \n4. िवघटन : जगदीश अg2ष2साद  मण्डल \n5. िदलजान आंटी : शम्भु सौरभ \n6. कृतघ्न : आनन्द मोहन झा \nआलोचना- कमलेश झा, नारायण यादव, दुगअg3षशनन्द मण्डल। \nतेसर पाली- \n7. सरकार हम पापी छी : नन्द िवलास राय \n8. संवेदनाक शरण : आनन्द कुमार झा \n9. घरवालीक िझरकी : लअg2श2्मी दास \nआलोचना- राजदेव मण्डल, अरिवन्द ठाकुर, राम िवलास साहु  तथा दुगअg3षशनन्द मण्डल। \nचािरम पाली- \n10. जएह अपन सएह आन : अजय कुमार दास ‘िपन्टु’ \n11. गामे बीरान भऽ गेल : किपलेअg2श8र  राउत \n12. पिथक : िवअg32याचन्अgय0ष झा \nआलोचना- गोिवन्दाचायअg3ष1, कमलेश झा, उमेश मण्डल, योगान्द झा। \nपअg3ष3िचम  पाली- \n13. उपरािर जमीन : उमेश मण्डल \n14. होनी-अनहोनी : नारायण यादव \n15. स् वाथअg3षशन्ध : बेचन ठाकुर \nआलोचना- योगेन्अgय0ष पाठक ‘िवयोगी’, राजदेव मण्डल, दुगअg3षशनन्द मण्डल। \nछठम पाली- \n16. जुड़शीतल : शारदा नन्द िसंह \n17. िनणअg3ष1य  : योगेन्अgय0ष पाठक ‘िवयोगी’ \n18. मानव आ माछ : राधाकान्त मण्डल \nआलोचना- किपलेअg2श8र  राउत, अg2ष2ीतम  िनषाद, नन्द िवलास राय। \nसातम पाली- \n19. स्वािभमान : उमेश पासवान \n20. िवअg2श8ास  : आनन्द मोहन झा \n21. होइ छै गोहाय : शारदा नन्द िसंह  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \n22. कमअg3ष1क  फल : दुगअg3षशनन्द मण्डल \nआलोचना- कमलेश झा, आनन्द झा, संजीव कुमार ‘शमा’ डॉ. िश व कुमार अg2ष2साद । \nऐगला आयोजन अथअg3षशत् सगर राित दीप जरय’क 95म खेपक आयोजन लेल माला उठौलैन अg2शूी  नारायण \nयादवजी। नारायण यादवजी अवकाश अg2ष2ाप्त िशअg2श2क  छैथ, कथाकार एवं आलोचक सेहो छैथ। जयनगरमे रहै \nछैथ, डुमरा घर िछऐन। अg2शूी  यादवजी दीप-पंजी हस्तगत करैत कहलैन- ‘ओना तँ हम रहै छी जयनगरमे मुदा \nजिहना सगर राित दीप जरयक याअg2शशा  िकछु िदनसँ गाम िदस मुखर अिछ तिहना हमहूँ गामेमे अथअg3षशत् जलसैन \nडुमरामे पनचानबेअम आयोजन कराएब।’ \nहलअg3ष3िक  भावी संयोजक आयोजनक ितिथ सेहो िनधअg3षशिरत  क’ लेलाह मुदा ओ अखन दूमजअg3षश  अिछ तँए संभािवत \nितिथ- िसतम्बर मासक पिहल शिन। \n1990 इस्वीसँ आइ धिरक 'सगर राित दीप जरय'क आयोजनक िववर ण- ( अg389म  संअg2ू1या , स्थानक नाओं एवं \nितिथ सिहत- उमेश मण्डल)   \n1. \nमुजअg291फरपुर \n21.01.1990 \n2. \nडेओढ़ \n29.04.1990 \n3. \nदरभंगा \n07.07.1990 \n4. \nपटना \n3.11.1990 \n5. \nबेगुसराय \n13.01.1991 \n6. \nकिटहार \n22.04.1991 \n7. \nनवानी \n21.07.1991 \n8.  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \nसकरी \n22.10.1991 \n9. \nनेहरा \n11.10.1992 \n10. \nिवराटनगर \n14.04.1992 \n11. \nवाराणसी \n18.07.1992 \n12. \nपटना \n19.10.1992 \n13. \nसुपौल 1 \n18.10.1993 \n14. \nबोकारो \n24.04.1993 \n15. \nपैटघाट \n10.07.1993 \n16. \nजनकपुर \n09.10.1994 \n17. \nइसहपुर \n06.02.1994 \n18. \nसरहद \n23.04.1994 \n19. \nझंझारपुर  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \n09.07.1994 \n20. \nघोघरडीहा \n22.10.1994 \n21. \nबहेरा \n21.01.1995 \n22. \nसुपौल (दरभंगा) \n08.04.1995 \n23. \nकाठमअg3षयडू \n23.09.1995 \n24. \nराजिवराज \n24.01.1996 \n25. \nकोलकाता \nरजत जयंती \n28.12.1996 \n26. \nमिहषी \n13.04.1997 \nअg389.सं. \nस्थान \nितिथ \n27. \nतरौनी \n20.06.1997 \n28. \nपटना \n18.07.1997 \n29. \nबेगूसराय  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \n13.09.1997 \n30. \nखजौली \n04.04.1998 \n31. \nसहरसा \n18.07.1998 \n32 \nपटना \n10.10.1998 \n33. \nबलाइन; नागदह \n08.01.1999 \n34. \nभवानीपुर \n10.04.1999 \n35. \nमधुबनी \n24.07.1999 \n36. \nअन्दौली \n20.10.1999 \n37. \nजनकपुर \n25.03.2000 \n38. \nकाठमअg3षयडू \n25.06.2000 \n39. \nधनबाद \n21.10.2000 \n40. \nिबटठो \n21.01.2001  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \n41. \nहटनी(घोघरडीहा) \n19.05.2001 \n42. \nबोकारो \n25.08.2001 \n43. \nपटना (िकरणजयंती) \n01.12.2001 \n44. \nरअg3ष3ची  \n13.04.2002 \n45. \nभागलपुर \n24.08.2002 \n46. \nिव अg32यापित  भवन पटना \n16.11.2002 \nअg389.सं. \nस्थान \nितिथ \n47. \nकोलकाता \n22.01.2003 \n48. \nखुटौना \n07.06.2003 \n49. \nबेनीपुर \n20.09.2003 \n50. \nदरभंगा \n21.02.2004 \n51.  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \nजमशेदपुर \n10.07.2004 \n52. \nरअg3ष3ची  \n02.10.2004 \n53. \nदेवघर \n08.01.2005 \n54. \nबेगूसराय \n09.04.2005 \n55. \nपूिणअg3ष1यअg3ष3  \n20.06.2005 \n56. \nपटना \n03.11.2005 \n57. \nजनकपुर (नेपाल) \n12.08.2006 \n58. \nजयनगर \n02.12.2006 \n59. \nबेगूसराय \n10.02.2007 \n60. \nसहरसा \n21.07.2007 \n61. \nसुपौल-2 \n01.12.2007 \n62. \nजमशेदपुर  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \n03.05.2008 \n63. \nरअg3ष3ची  \n19.07.2008 \n64. \nरहुआ संअg391ा म \n08.11.2008 \n65. \nपटना कथा \nगंगा-3 \n21.02.2009 \n66. \nमधुबनी \n30.05.2009 \n67. \nमानारायटोल नरहन- समस्तीपुर \n05.09.2009 \n68. \nसुपौल- 3 \n05.12.2009 \n69. \nजनकपुर \n03.04.2010 \n70. \nकिबलपुर (दरभंगा) \n12.06.2010 \n71. \nबेरमा (झंझारपुर) \nस्थान- मध्य िव अg32यालय  पिरसर- बेरमा। \n( सावअg3ष1जिन क स्थलपर) \n02.10.2010 \n72. \nसुपौल \n04.12.2010  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \n73. \nमिहषी \nकथा राजकमल \n05.03.2011 \n74. \nहजारीबाग \n10.09.2011 \n75. \nपटना \nहीरक जयन्ती \n10.12.2011 \n76. \nचेअg382ै \n14.07.2012 \n77. \nदरभंगा \nिकरण जयन्ती \n01.12.2012 \nअg389.सं. \nस्थान \nितिथ \n78. \nघनश्यामपुर \n09.03.2013 \n79. \nऔरहा \n(लौकही) \n( सावअg3ष1जिन क स्थलपर) \n15.5.2013 \n80. \nिनमअg3ष1ली  \n(स्थान- मािनक राम-बैजनाथ बजाज धमअg3ष1शाला, सुभाष चौक, िनमअg3ष1ली - सुपौल) \n30.11.2013 \n81.  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nदेवघर \n(स्थान- िबजली कोठी, बम्पासटॉन, देवघर) \n22.03.2014 \n82. \nमअg3ू0ह थ \n(झंझारपुर) \nकथा बौध िस अg320 मेहथपा \n31.05.2014 \n83. \nसखुआ-भपिटयाही \nसावअg3ष1जिन क स्थान- उत् अg389िम त मध्य िव अg32यालयल  पिरसर। \n30.08.2014 \n84. \nबेरमा \nमध्य िवअg32याल य \nपिरसर \n(बेरमा,मधुबनी) \n20.12.2014 \n85. \nभागलपुर \n‘श्याम कुंज’ \n( अg32शािरकापुरी  \nभागलपुर) \n04.04.2015 \n86. \nलकसेना \nउनमुक्त आअg2शूम क \nगअg3षयधी  सभा कक्ष \nिजला- मधुबनी \n20.06.2015 \n87. \nश्यामा रेिसडेन्सी कॉम   \nिववाह हॉल \n(एस.बी.आइ. केम्पस)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \nिनमअg3ष1ली  (सुपौल) \n19.09.2015 \n88. \nमध्य िवअg32यालय - डखराम (बेनीपुर) \n30.01.2016 \n89. \nलौकही \nस्थान: सूयअg3ष1 अg2ष2साद  उच्च िवअg32यालय - लौकही \n26.03.2016 \n90. \nलअg2श2्मीिनयअg3ष3  \n(मधुबनी) \n18.06.2016 \n91. \nगोधनपुर \n(िमिथला दीपसँ उअg2शयर ) िजला- मधुबनी \n24.9.2016 \n92. \nनवानी \n(मधुबनी) \n31.12.2016 \n93. \nरतनसारा \n(घोघरडीहा) \nिजला- मधुबनी \n25.03.2017 \n94. \nलौफा \n(मधेपुर) \nिजला- मधुबनी \n24.06.2017 \nऐ रचनापर अपन म◌ंतशg301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nउमेश मशg283डल   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nिमिथलाक लोक संगीत/ लोक कला \nभगैत गबैया \n( धमअg3ष1राज , ज्योितश महराज, अंदू मािल, उदय साहु, हिरया डोम, बेनी, शती अवला, काअg2षशबाबा  इत्यािद भगैत \nिन अg309िल िखत ‘रसुआर-भगैत पाटअg3ष8 ’ 1980 ई.सँ गबै छिथ।) \nअg2शूी  शम्भु अg2ष2साद  मण्डल \nसुपुअg2शश  स्व. लखन मण्डल \nभगैत गायन सह खजरी वादन \nउमेर- 42 साल \n1980 ई.सँ भगैत गबै छिथ। \nपता- गाम- बिढयाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- ि◌नमअg3ष1ली , िजला- सुपौल। \nअg2शूी  गंगाराम मण्डल \nसुपुअg2शश  अg2शूी  अशफअg3ष8  मण्डल-   \nझािल वादक   \nउमेर- 40 \n1980 ई.सँ झािल बजबै छिथ। \nपता- गाम- बिढयाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- ि◌नमअg3ष1ली , िजला- सुपौल। \nअg2शूी  जनक मण्डल \nसुपुअg2शश  स्व. उिचत मण्डल \nउमेर- 60 \nरमझािल/ कठझािल/ करताल वादक \n1975 ई.सँ रमझािल बजबै छिथ। \nपता- गाम- बिढयाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- ि◌नमअg3ष1ली , िजला- सुपौल। \nअg2शूी  रिवन्अgय0ष मण्डल \nसुपुअg2शश  अg2शूी  खअg32षर  मण्डल \nउमेर- 32 \nनाल वादक \nपता- गाम- बिढयाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- ि◌नमअg3ष1ली , िजला- सुपौल। \nअg2शूी  परमेअg2श8र  मण्डल \nसुपुअg2शश  स्व. िबहारी मण्डल \nउमेर- 41  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n32 \n \nअg391ुमबाजा / गुमगुि◌मयअg3ष3  \n1980 ई.सँ गुमगुि◌मयअg3ष3  बजबै छिथ। \nपता- गाम- बिढयाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- ि◌नमअg3ष1ली , िजला- सुपौल। \nअg2शूी  महेन्अgय0ष अg2ष2साद  मण्डल \nसुपुअg2शश  स्व. छेदी मण्डल \nउमेर- 48 \nकठझािल वादक \nबचपनसँ गेबो करै छिथ आ रमझािल/कठझािल बजेबो करै छिथ। \nपता- गाम- रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- िन मअg3ष1ली , िजला- सुपौल। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतशg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n३. पअg32य  \n३.१. जगदीश चअg288अgय0ष  ठाकुर 'अिनल'- ४ टा  गज ल  \n३.२.आशीष अनिचशg288हार -  २ टा गजल  \n३.३.राजेश मोहन झा 'गुंजन'-िशव भजन  \n३.४.राजेश वमशg36थ  'भवािदशg28ंय '- नवगीत  \nजगदीश चशg288शgं06  ठाकुर 'अिनल' \n४ टा गजल   \n१             \nबाघ जकअg3षय  लोक आ हुराड़ जकअg3षय  लोक    \nगाम-गाम भेटता   िसयार जकअg3षय  लोक    \n  \nजहअg3षय -तहअg3षय   पोखिर-इनार   जकअg3षय  लोक    \nसागर   नदी आओर धार जकअg3षय  लोक     िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n33 \n \n  \nखािध जकअg3षय  लोक िकछु आिर जकअg3षय  लोक    \nदेखने छी नार आ पुआर जकअg3षय  लोक    \n  \nसभठअg3ष3   करिथ   मोल-भाव नाप-तौल   \nभेिट जेता हाट आ बजार जकअg3षय  लोक    \n  \nअg2षशसलकअg3ू0  बॱसय   भूखलकअg3ू0  नोतय   \nजामुन लताम   कुिसयार जकअg3षय  लोक \n  \nगंगाक ज’ल-सन िकछु लोक भेटला   \nभेटला   िहमालय पहाड़ जकअg3षय  लोक    \n  \nलोकेले’ जीबय आ लोकेले’ जान देत \nगअg3ू0दा  गुलाब हरिसंगार जकअg3षय  लोक     \n( सरल वािणअg3ष1क  बहर/ वणअg3ष1-14   ) \n   \n२ \n  \nगीत लीिख-लीिखक’ गजल लीिख-लीिखक’ \nह’म मौन भेल छी नोरेमे भीिज-भीिजक’ \n  \nलोकेकअg3ू0 देिख-देिख अg2ष2ेम  हम करैत छी \nलोककअg3ू0 ठकैत छी लोकेकअg3ू0 देिख-देिखक’  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n34 \n \n  \nसंअg30यकृितक  ऊपर सअg293यता  सवार भेल   \nअg291लैट  हम िकनैत छी खेत बेिच-बेिचक’ \n  \nअg2ू0यो  ख़ुशीसं जान दैत अिछ मातृभूिमले’ \nअg2ू0यो  मगन रहैए देशेकअg3ू0 लूिट–लूिटक’   \n  \nसअg28ययक  पराजय ‘ असअg28ययमेव  जयते’ \nघोषणा करैछ िकयो ताल ठोिक-ठोिकक’ \n  \nएना िकए ओना िकए एहेन िकये भेलै \nराित-िदन झकैत छी यैह सोिच-सोिचक’ \n  \n(सरल वािणअg3ष1क  बहर/ वणअg3ष1-15 )   \n  \n३. \nअहंकारमे सिदखन    छी \nअहअg3ष3 कंस छी रावण छी  \n  \nअहअg3ष3 बात सबहक  काटी   \nअहॴ बाउ दुरजोधन छी \n  \nमहावीर मनभावन   छी  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n35 \n \nअहअg3ष3 राम आ लछुमन छी  \n  \nअहअg3ष3 चुअg290प रिह जाइत छी  \nमहाधीर मनमोहन छी   \n  \nजते दृअg302य अिछ दुिनयामे \nमहाभारतक जीवन छी \n  \nहमर मोन नीपल आंगन \nअहअg3ष3 ओिहमे अिरपन छी  \n  \nअबै राित आ िदन अिहना \nकते नीक आयोजन   छी \n  \n( सभ पअg3षयितमे माअg2शशा अg389म -1221-2222) \n  \n४ \n1 \n  \nमन अतीतमे भािग चलैए  कखनो-कखनो \nखीर कोबरक मोन पड़ैए   कखनो-कखनो \n  \nललका धोती  आँिखमे काजर पाग माथपर  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n36 \n \nगीत  मनोहर  नेह  भरैए   कखनो-कखनो \n  \nपाकल-पाकल आम गाछमे  केहेन-केहेन \nमोनक गाछी गमिक उठैए  कखनो-कखनो \n  \nकुअg29यहरौड़ी  ब'डी सकरौड़ी द'ही आ रसगुअg298ला   \nभोज  गामकेर  सोर  करैए कखनो-कखनो \n  \nसभतिर सिदखन थाल-कीच लाठी आ भाला \nिमठगर डंफा  ढोल  बजैए   कखनो-कखनो \n  \nकखनो-कखनो राम अबै छिथ  तन-मनमे  \nखेल जकअg3ष3  वनबास लगैए   कखनो-कखनो \n  \nजेठक  रौदजकअg3ष3   ई  जीवन-डगर  'अिनल' \nशीतल  मीठ  बसात  बहैए  कखनो-कखनो   \n  \n(सरल वािणअg3ष1क  बहर/ वणअg3ष1-17) \n  \nऐ रचनापर अपन मंतशg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nआशीष अनिचशg288हार  \n२ टा गजल  \n1  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n37 \n \n \n  \nलूटक मंडीमे बैसल छी हम \nझूठक मंडीमे बैसल छी हम \n \n  \nभेटैए रंग िबरंगक समाद \nदूतक मंडीमे बैसल छी हम \n \n  \nछै हुनके थारी सभहँक िहअg30यसा  \nभूखक मंडीमे बैसल छी हम \n \n  \nअिबयौ िकिनयौ हमरे दोकानसँ \nछूटक मंडीमे बैसल छी हम \n \n  \nकोठा बनलै सॱसे दुिनयअg3ष3मे \nखेतक मंडीमे बैसल छी हम \n \n  \nसभ पअg3ष3ितमे 222-222-222 माअg2शशाअg389म  अिछ \nदू टा अलग-अलग लघुकअg2य3 िनयम शैिथअg298यक  तहत एकटा दीघअg3ष1 मानल गेल अिछ  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n38 \n \n \n  \n2 \n \n  \nिदअg298ली  पटना गाम लखन \nकाजक मारल राम लखन \n \n  \nटुक टुक ताकै जेबी सभ \nकोना चुकतै दाम लखन \n \n  \nई सभ छै अिअg2ू2नपरीअg2श2ा  \nटप टप चूबै घाम लखन \n \n  \nसभहँक भीतर रावण छै \nनाम भने हो राम लखन \n \n  \nबिनयअg3ष3  बैसल िबअg2ूयचे ठअg3ष3  \nबेचै अअg290पन  चाम लखन \n \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n39 \n \nसभ पअg3ष3ितमे 22-22-22-2 माअg2शशाअg389म  अिछ \n  \nऐ रचनापर अपन मंतशg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \nराजेश मोहन झा 'गुंजन'  \nिशव भजन  \n********** \nठुमिक चािल मे िकए चलै छी \nझट झट डेग बढाबू ने, \nऔढर दानी पार लगौिथअg288ह  \nहे बम! बोलबम गाबू ने। \nआिब सूअg2षशज  कअg3ू0 झअg3ष3पल  बादिर   \nिबजुरी रिह रिह चमकै हे \nबाट िनहारिथ फूल ल' मािलन \nमंदार सुमन भल गमकै हे, \nिशव भिअg2ू0त  मे गाबिथ पूरबा \nअहूँ संग गािब सुनाबू ने। \nऔढर दानी....॥ \nकेओ भूत के अg2षशप  धेने छिथ \nजोिगन बिन केओ नाचै हे \nबढ़ल चलल संगक कमरथुआ \nअनुपम अg30यवअg3षयग  रचाबै हे, \nआश पूरत दशअg3ष1न  क' िशव कअg2य3 \nमोनिह अg28ूयान  लगाबू ने। \nऔढर दानी......॥ \nनािचते गािबते आओल दशअg3ष1िनयअg3ष3  \nमंिदर गुअg29यबज  बड़ भाबै हे \nनीलगगन केर भाल मे िशव अg28ूवज  \nकेसर ितलक लगाबै है,  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n40 \n \nहे हर हमर अकारथ जीवन \nभब सँ पार लगाबू ने। \nऔढर दानी.......॥ \n******** \n:---- राजेश मोहन झा 'गुंजन'॥ \n\"सभ िशवभअg2ू0त  गण कअg2य3 परम पावन िशविअg2ष2य  साओन मासक मंगलकामना।\" \nऐ रचनापर अपन मंतशg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nराजेश वमशg36थ  'भवािदशg28ंय ' \n* नवगीत * \n==================== जािह चान से ईद तोहर छौ,   \nओिह चान से हमरो चौरचन!  \nअही राअg303अg399  केर तू पैगअg29यबर , \nअही राअg303अg399  केर हम पुजारी। \nअही अg301योम  मे तोर अजान छौ, \nअही मे गाओल हम नचारी। \nजािह बाट ईदगाहक तोहर, \nओिह बाट मे हमरो तपअg3ष1ण ! \nअही धरा से हमरो िजनगी, \nअही धरा से तोरो िजनगी। \nफूिस फटअg312र  चअg312र  खाितर, \nिकए पजारी अgय0षोहक  िचनगी। \nशोिणत हमर आ घाम तोहर लय, \nरची अg30यनेह  सौहादअg3ष1क  अिरपन! \nआ सोची उअg28यथानक  मादे, \nकृिष-कमअg3ष1 िवअg2श3ानक  मादे। \nजे अखनो छै उजड़ल िबलटल, \nितनकर िकछु कअg298याणक  मादे। \nआ िमली जुिल के आय शपथ ली, \nमातृभूिम िहत पूणअg3ष1 समपअg3ष1ण ! \n••••••••••••••••••••••••••••••••••••  \n----राजेश वमअg3षश  'भवािदअg28यय '  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n41 \n \nपटोरी (पछवािर टोल) \nपंचगिछया, सहरसा  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतशg301य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \nबालानअg3षय कृते \nिवदेह मैिथली मानक भाषा आ मैिथली भाषा सशg29ंपादन  पाशg38थयशg389म  \nभाषापाक  \n बृषेश चशg288शgं06  लाल \n२ टा बालगीत \n१ \nसोन िचरैया \nनाना, नाना ! \nदेखू नाना । \nसोन िचरैया \nचुगए दाना ।। \nफुरअg3ष1-फुरअg3ष1 उड़ए \nखूब चकुआए । \nनािच-नािच फेर \nिबिछ-िबिछ खाए ।। \nचॴ-चॴ करैत ई \nगबैअ गाना । \nसोन िचरैया \nदेिखयौ नाना ।। \n२ \nचौरचन चौरचन उगल चान \nझट दए पूरी दही आन \nमरड़ भािङ खूब खाएब पूरी \nसभ भाई सभओ आङन घूरी \nमीठ िपअg2षयिकआ  आ अिछ खीर  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n42 \n \nलाबह जअg298दी  छूटल धीर \nतोड़ब तअg2षयआ  आह ितलकोर \nभैया जो तअg2यय  निरअल फोर \nतैपर देबै मीठगर पान \nबौआ कुदए देखबित शान ! \n  \nऐ रचनापर अपन मंतशg301य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n  \n  \n िवदेह \n \nमैिथली सािहअg28यय आअg288दोलन  \n (c)2004-17. सवअg3षशिधकार लेखकाधीन आ जतऽ  लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन।  \nिवदेह- अg2ष2थममैिथली पािअg2श2क ई -पिअg2शशका  ISSN 2229-547X VIDEHA \nसअg29यपादक : गजेअg288अgय0ष ठाकुर। सह -सअg29यपादक : उमेश मंडल। सहायक सअg29यपादक : राम िव लास साहु, नअg288द िवलास \nराय, सअg288दीप कुमार साफी आ मुअg382ाजी ( मनोज कुमार कणअg3ष1)। सअg29यपादक - नाटक-रंगमंच-चलिचअg2शश - बेचन ठाकुर। \nसअg29यपादक - सूचना-सअg29यपकअg3ष1-समाद- पूनम मंडल। सअg29यपादक - अनुवाद िवभाग- िवनीत उअg28यपल।  \nरचनाकार अपन मौिलक आ अअg2ष2कािशत रचना ( जकर मौिलकताक संपूणअg3ष1 उअg2शयरदाियअg28यव लेखक गणक मअg28ूय \nछिअg288ह ) ggajendra@videha.com कअg2य3 मेल अटैचमेअg283टक अg2षशपमे .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमअg3ू1टमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संिअg2श2अg290त पिरचयआ अपन अg30यकैन कएल गेल फोटो पठेता , से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल अg2ष2काशनक हेतु िवदेह ( पािअg2श2क ) ई \nपिअg2शशकाकअg2य3 देल जा रहलअिछ।  \nएतऽ अg2ष2कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक /संअg391हकअg2शयअg3षश लोकिनक लगमे रहतिअg288ह , माअg2शश एकर अg2ष2थम \nअg2ष2काशनक / िअg2ष2ंट -वेब आकअg3षशइवक / आकअg3षशइवक अनुवादक आ आकअg3षशइवक ई -अg2ष2काशन / िअg2ष2ंट-अg2ष2काशनक अिधकार ऐ \nई-पिअg2शशकाकअg2य3 छै, आ से हािन-लाभ रिहत आधारपर छै आ तैँ ऐ लेल कोनो रॊयअg298टीक / पािरअg2शूिमकक  अg2ष2ावधान नै \nछै। तअg2य3 रॉयअg298टीक / पािरअg2शूिमकक  इअg2ूयछुक िवदेहसँ नै जुड़िथ , से आअg391ह।  ऐ ई पिअg2शशकाकअg2य3 अg2शूीमित लअg3श0मीठाकुर \nअg32शारा मासक ०१ आ १५ ितिथकअg2य3 ई अg2ष2का िशत कएल जाइत अिछ। \n(c) 2004-17 सवअg3षशिधकार सुरिअg2श2त। िवदेहमे अg2ष2कािशत सभटा  रचना आ आकअg3षशइवक सवअg3षश िधकार रचनाकार आ \nसंअg391हकअg2शयअg3षश  लगमे छिअg288ह। रचनाक  अनुवाद आ पुनः अg2ष2काशन िकंवा आकअg3षशइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २२९  म अंक  ०१  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २२९ )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n43 \n \nहेतु ggajendra@videha.co.in पर संपकअg3ष1 कअg2षश। ऐ साइटकअg2य3 अg2ष2ीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरी आ रिअg302म \nिअg2ष2या अg32शारा िडजाइन कएल गेल।  \n५ जुलाई २००४ कअg2य3http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html \n“भालसिरक गाछ”- मैिथली जालवृअg2शयसँ अg2ष2ारअg29यभ इंटरनेटपर मैिथलीक अg2ष2थम उपिअg30यथितक याअg2शशा “’िवदेह’- अg2ष2थम \nमैिथली पािअg2श2क ई पिअg2शशका ” धिर पहुँचल अिछ,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई अg2ष2कािशत होइत \nअिछ। आब “भालसिरक गाछ” जालवृअg2शय 'िवदेह' ई-पिअg2शशकाक अg2ष2वअg2ू0ताक संग मैिथली भाषाक जालवृअg2शयक \nएअg391ीगेटरक अg2षशपमे अg2ष2युअg2ू0त भऽ रहल अिछ। िवदेह ई -पिअg2शशका ISSN 2229-547X VIDEHA \nिसि/g320र/g304तु   ","size_mb":0.39,"has_text":true},"Videha 230.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 230.pdf","name":"Videha 230.pdf","text":"िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' २३० म अंक १५ जुलाइ २०१७ (वष शg361  १० मास ११५ अंक २३०)\n \n   \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गयgू24  \n२.१.आशीष अनिच/g288हार - \"कतेक रास बात\" इंटरनेटपर मैिथलीक पिहल उपि/g304थित  नै अिछ  \n२.२.मु/g382ा  जी- बीहिनकथा ( Seed Story)- झोल  \n २.३.बृषेश चयg288यg4श6  लाल- बुियgू2शचौ \n२.४.उमेश म/g283डल - िमिथलाक लोक संगीत/ लोक कला भगैत गबैया \n  \n३. पयgू24  \n३.१. जगदीश च शg288 शgं06  ठाकुर 'अिनल'- ४ टा गजल \n३.२.कमलेश यg262मेयg288यg4श6 - जरल कपार \n३.३.यg262दीप  पुयgूशूप - गजल \n३.४.राजेश मोहन झा 'गुंजन' - धन यg265प  आ गुण (दहेजक पसाही) \n  \n४.ब◌ालानयgू64 कृते-बृषेश च शg288 शgं06  लाल-बालगीत- हमर पोती \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचयg255कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचयgू6ूक िलंक \nपर जाउ।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n2 \n \n VIDEHA ARCHIVE  िव द े ह  आ क शg36थ इ व  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n   \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृयg254क िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nई-पशg2थथ  \nिवदेह \"नेपालक वतयgू6षमान  मैिथली सािहयg284य \" िवषयक िवशेषयgू64क  िनकालबाक नेयार केलक अिछ जकर संयोजक \nयg257ी िदनेश यादव जी रहता। \nअइ िवशेषयgू64कमे नेपालक वतयgू6षमान  मैिथली सािहयg284य  केर मूयg2आ8ययgू64कन  रहत। अइ िवशेषयgू64क  लेल सभ िवधाक \nआलोचना-समीयg252ा-समालोचना आिद यg262यgूश4तािवत  अिछ। समय-सीमा िकछु नै जिहया पूरा आलेख आिब जेतै तिहये, \nमुदा यg262यास  रहत जे एही साल मइ-जून धिर ई िवशेषयgू64क  आिब जाए। उयg2आ4मेद  अिछ िवदेहक ई यg262यास  दूनू \nपायापर एकटा पूल जयg265र  बनाएत। \n \nिवदेह यgू25ारा संचािलत \"आमंियg255त  रचनापर आमंियg255त  आलोचकक िटयg2आशपणी\" शृंखलाक दोसर भागक घोषणा कएल \nजा रहल अिछ। दोसर भागमे अइ बेर नीलमाधव चौधरी जीक रचना आमंियg255त  कएल जा रहल  अिछ आ \nनीलमाधवजीक रचना ओ रचनाधिमयgू6षतापर  िटयg2आशपणी करबा लेल कैलाश कुमार िमयg257जीकयg24ू आमंियg255त  कएल जा रहल \nछिन। दूनू गोटाकयg24ू औपचािरक सूचना जियg2आ8दये पठाओल जाएत। रचनाकारक रचना ओ आलोचकक आलोचना \nजखने आिब जाएत ओकर अिगला अंकमे ई यg262कािशत  कएल जाएत। \n  \nअइ शृंखलाक पिहल भाग कािमनीजीक रचनापर छल आ िटयg2आशपणीकतयgू65 मधुकयgू64त  झाजी छलाह।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n3 \n \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेषयgू64क  तीन सािहयg284यकारपर  यg262कािशत  केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेषयgू64क  जीिवत सािहयg284यकारक  उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािहयg284यकार  रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािहयg284यकार  मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ यgू8आममे अरिवयg288द  ठाकुर ओ जगदीश चंयg4श6  ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेषयgू64क  िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेषयgू64क  िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव मयgू6ूगल  गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतगयgू6षत  िवदेहक िकछु अिगला िवशेषयgू64क  परमेयg258र  कापिड़, वीरेयg288यg4श6  मियg2आ8लक  आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक यg262यास  रहत जे ई िवशेषयgू64क  सभ २०१७ मे यg262कािशत  हुअए मुदा ई \nरचनाक उपलयg2आ2धतापर  िनभयgू6षर  करत। मने रचनाक उपलयg2आ2धताक  िहसाबसँ समए ऊपर-िनयg274चा भऽ सकैए। सभ \nगोटासँ आयgूआषह  जे ओ अपन-अपन रचना ggajendra@videha.com पर पठा दी। \n  \nि व द े ह  स शg29ंम ान  \nि व द े ह  स म ा न ा शg288त र  स ा िह शg28ं य अ क ा द े म ी स शg29ंम ान  \n१.ि व द े ह  स म ा न ा शg288 तर  स ा ि ह शg28ं य अ क ाद े म ी  फ े ल ो प ु रशg30ं क ार  २०१०-११   \n२०१० यg257ी गोिवयg288द झा ( समयgूआष योगदान लेल ) \n२०११ यg257ी रमानयg288द रेणु ( समयgूआष योगदान लेल ) \n२.ि व द े ह  स म ा न ा शg288 तर  स ा ि ह शg28ं य अ क ाद े म ी  प ु र शg30ंक ा र  २०११-१२   \n२०११ मूल पुरयgूश4कार - यg257ी जगदीश यg262साद मयg28ूडल ( गामक िजनग ◌ी, कथा संयgूआषह ) \n२०११ बाल सािहयg284य पुरयgूश4कार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा संयgूआषह ) \n२०११ युवा पुरयgूश4कार - आनयg288द कुमार झा ( कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुरयgूश4कार - यg257ी रामलोचन ठाकुर - ( पशg323 ा न द ी क  म ाझ ◌ी, बयgू64यg272ला- मािनक बंयgू24ोपायg287याय , उपयg288यास \nबयgू64यg272लासँ मैिथली अनुवाद ) \nि व द े ह  भा ष ा  स शg29ं म ा न  २०१२-१३ (व ै क ि शg298 प क  स ा ि ह शg28ं य अ क ा द ेम ी  प ु रशg30ं क ार क  शg26थप म े  शg262 ि स शg320 ) \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g284य अकादेमी फेलो पुर/g304कार  2012  \n2012  यg257ी राजनयg288दन लाल दास  ( समयgूआष योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g294मान २०१२-१३ (वैकि/g298पक सािह/g284य अकादेमी पुर/g304कारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२  बाल सािहयg284य पुरयgूश4कार  - यg257ी जगदीश यg262साद मयg28ूडल कयg24ू “तरेगन ” बाल यg262ेरक िवहिन कथा संयgूआषह  \n२०१२  मूल पुरयgूश4कार  - यg257ी राजदेव मयg28ूडलकयg24ू \" अ शg29ंब र ा \" ( किवता संयgूआषह ) लेल। \n2012  युवा पुर यgूश4कार - यg257ीमती यg276योित सुनीत चौधरीक  “अ ि च शg361 स ” ( किवता संयgूआषह ) \n2013  अनुवाद पुरयgूश4कार - यg257ी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" ( मराठी उपयg288यास यg257ी िवयgूशूणु सखाराम खायg28ूडेकर ) \nि व द े ह  भा ष ा  स शg29ं म ा न  २०१३-१४ (व ै क ि शg298 प क  स ा ि ह शg28ं य अ क ा द ेम ी  प ु रशg30ं क ार क  शg26थप म े  शg262 ि स शg320 ) \n२०१३  बाल सािहयg284य पुरयgूश4कार  – यg257ीमती यg276योित सुनीत चौधरी- “देवीजी” ( बाल िनबयg288ध संयgूआषह ) लेल। \n२०१३  मूल पुरयgूश4कार  - यg257ी बेचन ठाकुरकयg24ू \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक संयgूआषह ) लेल। \n२०१३ युवा पुरयgूश4कार - यg257ी उमेश मयg28ूडलकयg24ू “िन शg302 तु क ी ” ( किवता संयgूआषह )लेल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n4 \n \n२०१४ अनुवाद पुरयgूश4कार - यg257ी िवनीत उयg284पलकयg24ू “मोहनदास ” ( िहयg288दी उपयg288यास यg257ी उदय यg262काश )क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nि व द े ह  भा ष ा  स शg29ं म ा न  २०१४-२०१५  (सम ान ाशg288 त र  स ा िह शg28ं य  अ क ा द ेम ी स शg29ं म ा न ) \n२०१४ मूल पुरयgूश4कार - यg257ी नयg288द िवलास राय ( सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा संयgूआषह ) \n२०१४ बाल पुरयgूश4कार - यg257ी जगदीश यg262साद मयg28ूडल ( नै धारैए - बाल उपयg288यास ) \n२०१४ युवा पुरयgूश4कार - यg257ी आशीष अनिचयg288हार ( अ न ि च शg288ह ा र  आ ख र - गजल संयgूआषह ) \n२०१५ अनुवाद पुरयgूश4कार - यg257ी शयg2आ4भु कुमार िसंह (  पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपयg288यासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक, गीत, संगीत, न ृ शg28ं य , मू ि तशg361 क ल ा , िश शg298 प  आ िच शg2थथ क ल ा  शg2थ2 े शg2थथम े  ि व द े ह  स शg29ं म ा न  २०१२  \nअिभ नय- म ु शg2ण1 य  अ िभ न य  , \nसुयg257ी िश  यg2आ8 पी कुमारी, उयg4षष - 17  िप ता यg257ी लयgू5श म ण झा \nयg257ी शोभा कायg288 त  महतो, उयg4षष - 15  िप ता- यg257ी रामअवतार महतो, \nह ा शg30ं य -अिभनय  \nसुयg257ी ियg262  यंका कुमारी, उयg4षष - 16,  िप ता- यg257ी वैयgू24नाथ साह  \nयg257ी दुगयgू65नंद ठाकुर , उयg4षष - 23,  िप ता- स् व. भरत ठाकुर \nन ृ शg28ं य  \nसुयg257ी सुलेखा कुमारी, उयg4षष - 16,  िप ता- यg257ी हरेराम यादव  \nयg257ी अमीत रंजन , उयg4षष - 18,  िप ता- नागेयg258र कामत  \nिच शg2थथक ल ा  \nयg257ी पनकलाल मयg28ूडल , उमेर- ३५, िपता- यgूश4व . सुयg288दर मयg28ूडल , गाम छजना \nयg257ी रमेश कुमार भारती, उयg4षष - 23,  िप ता- यg257ी मोती मयg28ू ड ल \nसंगीत (हारमोिनयम) \nयg257ी परमानयg288 द  ठाकुर, उयg4षष - 30,  िप ता- यg257ी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \nयg257ी बुलन राउत , उयg4षष - 45,  िप ता- यgूश4 व . िच यg2आ8 टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \nयg257ी बहादुर राम , उयg4षष - 55,  िप ता- यgूश4 व . सरजुग राम \nि शशg298 प ी -वशg30ं तु क ल ा  \nयg257ी जगदीश मियg2आ8लक ,५० गाम- चनौरागंज \nमूि तशg361 -म ृ िशg2थं क ा  क ल ा  \nयg257ी यदुनंदन पंिड  त, उयg4षष - 45,  िप ता- अशफयgू68 पंिड  त \nक ा शgं1ण -कला \nयg257ी झमेली मुिखया,िपता यgूश4व . मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आ शg28ं म ि न भ शg361 र  सं शg30ं क ृ ि त   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n5 \n \nयg257ी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता यgूश4व . यg257ी फणी दास , गाम वेरमा \nि व द े ह  म ै ि थ ल ी  प शg2थथक ा िर त ा  स शg29ं म ा न  \n-२०१२ यg257ी नवेयg288दु कुमार झा \nनाटक, गीत, संगीत, न ृ शg28ं य , मू ि तशg361 क ल ा , िश शg298 प  आ िच शg2थथ क ल ा  शg2थ2 े शg2थथम े  ि व द े ह  स शg29ं म ा न  २०१३    \nमु शg2ण1 य अ िभ न य -  \n(1)  स ु शg2थणी  आ श ा  क ु म ार ी सु प ु शg2थथ ी  शg2थण ी र ा म ा व ता र  य ा द व , उमेर- १८, पता- गाम+पोयgूश4 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. स म स ा द  आ लम  स ु प ु शg2थथ  म ो . ईषा आलम, पता- गाम+पोयgूश4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  स ु शg2थणी  अ प ण शg36थ क ु म ार ी  सुपुयg255ी यg257ी मनोज कुमार साहु, जयg288 म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलियgू5श म  िन ययgू6ू , पोयgूश4 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nह ा शg30ं य –अिभनय- \n(1)  शg2थण ी शgं09 शg332 द व े  प ा स व ा न  उ फ शg361  र ाम ज ा न ी  प ास व ा न  सुपुयg255 - यgूश4 व . लयgू5श मी पासवान, पता- गाम+पोयgूश4 ट - औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस फ  आ लम  स ु प ु शg2थथ  मो . म ुशg30ं  त ा क आलम, पता- गाम+पोयgूश4 ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक, गीत, संगीत, न ृ शg28ं य , मू ि तशg361 क ल ा , िश शg298 प  आ िच शg2थथ क ल ा  शg2थ2 े शg2थथम े  ि व द े ह  स शg29ं म ा न  (म शg36ं ग ि न  ख ब ास  सम शg391  य ो ग द ा न  \nस शg29ं म ान ) \nश ाशg30ं  शg2थथ ी य संगीत सह तानपुरा : \nशg2थण ी र ाम व ृ शg2थ2  ि स ◌ ंह  स ु पु शg2थथ  शg2थण ी  अ ि न  शg26थशg320 िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पोयgूश4 ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nम शg36ं ग ि न   ख ब ास  स शg29ं  म ा न: िम िथ ल ा  ल ोक  स ं शg30ं क ृ ित  सं र शg2थ2 ण : \nशg2थण ी र ाम  ल ख न  स ाह ु  पे. यgूश4 व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पोयgूश4 ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, न ृ शg28ं य , मू ि तशg361 क ल ा , िश शg298 प  आ िच शg2थथ कल ा  शg2थ2 े शg2थथम े  ि व द े ह  स शg29ं म ा न  (सम शg391  यो ग द ा न  स शg29ंम ान ):  \nन ृ शg28ं य  -  \n(1)  शg2थण ी ह ि र   न ा र ा यण  म शg283 ड ल सुपुयg255 - यgूश4 व . नयg288 दी मयg28ू ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पोयgूश4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  स ु शg2थणी  सं ग ीत ा क ु म ा र ी स ु प ु शg2थथ ी शg2थण ी  र ा म द े व  प ास व ा न , उमेर- १६, पता- गाम+पोयgूश4 ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच शg2थथक ल ा -  \n(1)  ज य शg262 क ा श  म शg283 ड ल सुपुयg255 - यg257ी कुशेयg258र मयg28ू ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पोयgूश4 ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n6 \n \n(2)  शg2थण ी चशg288 दन  क ु म ार मशg283 ड ल सुपुयg255 यg257ी भोला मयg28ू ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पोयgूश4 ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) संयg262ित  , छायg255 यgूश4 नातक अंित म वषयgू6ष, कला एवं िश यg2आ8 प  महािव यgू24ालय - पटना।     \nहिर मुिन य शg363 / हारमोिनयम   \n(1)  शg2थण ी मह ा द े व  स ाह  स ु प ु शg2थथ  रा मद े व  स ा ह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाडयgू6ष- नं. ०९, पोयgूश4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  शg2थण ी ज ाग े शg2थ8र  शg262 स ाद  र ा उ त  सुपुयg255 यgूश4 व . रामयgूश4 वयg265प राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1)  शg2थण ी अ न ु प  सद ाय  सुपुयg255 यgूश4 व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पोयgूश4 ट - मनोहर पयgू26ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  शg2थण ी क शg298 ल र राम  सुपुयg255 यgूश4 व . खयgू26र राम , उमेर- ५०, गाम- लियgू5श म  िन ययgू6ू , पोयgूश4 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक-  \n(1)  वासुदेव राम  सुपुयg255 यgूश4 व . अनुप राम, गाम+पोयgूश4 ट - ि◌ नमयgू6षली, वाडयgू6ष न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nि शशg298 प ी -वशg30ं तु क ल ा -  \n(1)  शg2थण ी ब ौ कू  म ि शg298 ल  क सुपुयg255 दरबारी मियg2आ8 ल  क, उमेर- ७०, गाम- लियgू5श म  िन ययgू6ू , पोयgूश4 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2)  शg2थण ी र ाम  ि व  लास धिर कार  सुपुयg255 यgूश4 व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमू ि तशg361 क ल ा -मृ ि तशg361 क ा र  क ल ा -  \n(1)  घूरन पंिड त सुप ु शg2थथ - यg257ी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पोयgूश4 ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) शg2थणी  शg262 भु  पं िड  त स ु प ु शg2थथ  शg30ं व .   , पता- गाम+पोयgूश4 ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nक ा शgं1ण -कला-  \n(1) शg2थणी  ज ग द े व  स ाह ु  सुपुयg255 शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नमयgू6षली-पुरवयgू65स , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) शg2थणी  य ोग े शg288 शgं06 ठ ाक ु र  स ु प ु शg2थथ  शg30ं  व . ब ु शg320ू  ठ ाक ु र  उम े र - ४५, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आ शg28ं म िन भशg361 र  सं शg30ं क ृ ित -   \n(1) शg2थणी  र ाम  अ व त ार  राउत सुपुयg255 यgूश4 व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2) शg2थणी  र ौश न  य ा द व  सुपुयg255 यgूश4 व . किप लेयg258र यादव , उमेर- ३५, गाम+पोयgूश4 ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ शg33ं ा /महराइ-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n7 \n \n(1) मो. जीबछ  सुपुयg255 मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पोयgूश4 ट - बड़हारा, भाया- \nअयg288 ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा-  \nशg2थण ी ब शg2णं च न  म शg283 ड ल सुपुयg255 यgूश4 व . सीताराम मयg28ू ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nशg2थण ी र ाम द े व  ठा क ु र  स ु प ु शg2थथ शg30ं व . जा गे शg2थ8 र  ठ ाक ु र , उमेर- ५०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (शg262भाती) गौिन हार आ खजरी/ खौजरी वादक-  \n(1) यg257ी सुकदेव साफी \nसुपुयg255 यg257ी   , \nपता- गाम इटहरी, पोयgूश4 ट - बेलही, भाया- ि◌ नमयgू6षली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (शg262 भा त ी ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1) सुकदेव साफी सुपुयg255 यgूश4 व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पोयgूश4 ट - बेलही, भाया- \nि◌ नमयgू6षली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) ले शg33ं ु  द ा स  सुपुयg255 यgूश4 व . सनक मयg28ू ड ल पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1) मो. गुल हसन  सुपुयg255 अयg2आ2 दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2) मो. रहमान साहब  सुपुयg255 ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक-  \n(1) शg2थणी  ज ग त न ा र ाय ण म शg283 ड ल सुपुयg255 यgूश4 व . खुशीलाल मयg28ू ड ल, उमेर- ४०, गाम+पोयgूश4 ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) शg2थणी  द ेव  न ार ाय ण या दव  सुपुयg255 यg257ी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पोयgूश4 ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर / लोक गीत-  \n(1) शg2थणी म त ी फ ु द न ी द े व ी  पयg27आी यg257ी रामफल मयg28ू ड ल, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2) स ु शg2थणी  स ुि व  ता कुमारी सुपुयg255ी यg257ी गंगाराम मयg28ू ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पोयgूश4 ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक-  \n(1) शg2थणी  स ी त ा र ा म  र ाम  सुपुयg255 यgूश4 व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लियgू5श म  िन ययgू6ू , पोयgूश4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n8 \n \n(2) शg2थणी  ल शg3थ0 म ी  राम सुपुयg255 यgूश4 व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nक शg363 र न े ट -  \n(1) शg2थणी  च शg288 द र राम सुपुयg255 - यgूश4 व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लियgू5श म  िन ययgू6ू , पोयgूश4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nब े शg288 जू  वादक-  \n(1) शg2थणी  र ाज  क ुम ार  मह तो  सुपुयg255 यgूश4 व . लयgू5श मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नमयgू6षली वाडयgू6ष नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2) शg2थणी  घ ु र न  र ा म , उमेर- ४३, गाम+पोयgूश4 ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)  शg2थण ी ज ीब छ य ा द व  सुपुयg255 यgूश4 व . यg265पालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पोयgूश4 ट - बेलही, भाया- \nि◌ नमयgू6षली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  शg2थण ी  श शg29ं  भ ु म शg283 ड ल सुपुयg255 यgूश4 व . लखन मयg28ू ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पोयgूश4 ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नमयgू6षली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख शg30ं स कर- (िख शg30ं स ा  कहैबला)-  \n(1) शg2थणी  छु त ह शg26थ  य ाद व  उ फ शg361  र ा ज क ुम ा र , सुपुयg255 यg257ी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पोयgूश4 ट - मनोहर \nपयgू26ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2) बैजनाथ मुिख य ा  उ फ शg361  ट ह ल  म ु ि ख  या- \n(2) सुपुयg255 यgूश4 व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पोयgूश4 ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nि म ि थल ा  ि च शg2थथ क ल ा - \n(1) स ु शg2थणी  ि म  िथ लेश कुमारी सुपुयg255ी यg257ी रामदेव यg262साद मयg28ू ड ल ‘झायg265दार ’ पता- गाम- रसुआर, पोयgूश4 ट -–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नमयgू6षली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2) शg2थणीम त ी व ी ण ा  द े व ी  प शg2ण9 ी शg2थणी  ि द  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक-  \n(2) शg2थणी  ि क  शोरी दास सुपुयg255 यgूश4 व . नेबैत मयg28ू ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोयgूश4 ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नमयgू6षली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \nशg2थण ी उप े शg288  शgं06  चौधरी सुपुयg255 यgूश4 व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nशg2थण ी द ेव न ाथ  य ा द व  सुपुयg255 यgूश4 व . सवयgू6षजीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झयgू6ूझपयgू26ी, पोयgूश4 ट - पीपराही, भाया- \nलदिन ययgू6ू , िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n9 \n \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1) यg257ी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  \n(1) शg2थणी  क ु शg288 द न  क ुम ा र  क ण शg361  सुपुयg255 यg257ी इयg288 यg4श6 कुमार कणयgू6ष पता- गाम- रेबाड़ी, पोयgूश4 ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2) शg2थणी  र ाम  ख े ल ाव न  र ाउ त  सुपुयg255 यgूश4 व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक)  \nशg2थण ी र ाम चशg288  शgं06  शg262 स ाद  म शg283 ड ल सुपुयg255 यg257ी झोटन मयg28ू ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पोयgूश4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमयgू6षली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nशg2थण ी  िव भूित  झा सुपुयg255 यgूश4 व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक  \nशg2थण ी र िव  शg288 शgं06  यादव  सुपुयg255 सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पोयgूश4 ट - मनोहर पयgू26ी, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \nशg2थण ी िप  चकुन सदाय सुपुयg255 यgूश4 व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \nशg2थण ी र ाम प ि त   म शg283 ड ल सुपुयg255 यgूश4 व . अजुयgू6षन मयg28ू ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोयgूश4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमयgू6षली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार) \nमृदंग वादक-  \n(1) शg2थणी  क ि प  ल े शg2थ8 र  द ास  सुप ु शg2थथ शg30ं व . स ु शg382 र  द ा स , उमेर- ७०, गाम- लियgू5श म  िन ययgू6ू , पोयgूश4 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) शg2थणी  ख ख र  स द ा य  सुपुयg255 यgूश4 व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत  \n(1) शg2थणी  र ाम ि व  लास यादव  सुपुयg255 यgूश4 व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पोयgूश4 ट - सयgू64िग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \nशg2थण ी ज ोग े शg288  शgं06  राम  सुपुयg255 यgूश4 व . िब यg2आ8 टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nशg2थण ी र ाज ेशg288  शgं06  राम  सुपुयg255 कालेयg258र राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पायgूश4 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक-   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n10 \n \nशg2थण ी सै न ी र ा म  सुपुयg255 यgूश4 व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nशg2थण ी ज न क  म शg283 ड ल सुपुयg255 यgूश4 व . उिच त मयg28ू ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पोयgूश4 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमयgू6षली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम यशg363 / शg391 ुम  ब ाज ा   \nशg2थण ी परम े शg2थ8 र  म शg283 ड ल सुपुयg255 यgूश4 व . िब हारी मयg28ू ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मययgू6ू बजबै छिथ  । \nशg2थण ी ज ु ग ा य स ाफ ी  सुपुयg255 यgूश4 व . यg257ी यg257ीचयg288 यg4श6  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक  \nशg2थण ी ब द र ी  राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पोयgूश4 ट - बेलही, भाया- ि◌ नमयgू6षली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \nशg2थण ी य ो ग े शg288 शgं06  राम सुपुयg255 यgूश4 व . िब यg2आ8 टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \nशg2थण ी ज शg391 न ा थ  च ौ ध र ी  उ फशg361  ि ध  यानी दास  सुपुयg255 यgूश4 व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nशg2थण ी महे शg288  शgं06  प ोशg319 ा र , उमेर- ६५, पता- गाम+पोयgूश4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  \nशg2थण ी र ाम  शg262 स ा द  र ाम  स ु प ु शg2थथ  शg30ं व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पोयgूश4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िव शे ष शg36ंक :- \n१) ह ा इ कू  ि व श े ष शg36ं क  १२ म अंक, १५ जून २००८  \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) ग ज ल  ि व श े ष शg36ं क  २१ म अंक,  १ न व शg29ंब र  २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िव ह ि न  क थ ा  ि व श े ष शg36ं क  ६७ म अंक, १ अ शg2ण0 ट ू ब र  २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) ब ा ल स ा ि ह शg28ं य िव श े ष शg36ंक  ७० म अंक, १५ न व शg29ं ब र  २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) न ा टक  िव शे ष शg36ंक  ७२ म अंक १५ िद सशg29ं ब र २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) न ा र ी  ि व श े ष शg36ंक  ७७म अंक ०१ म ाच शg361  २०११  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta           77   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n11 \n \n७) ब ा ल ग ज ल  ि व श े ष शg36ं क  ि व द े ह क  अं क  १११ म अंक, १ अ ग शg30ं त २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भि शg2ण0त  ग जल  िव श े ष शg36ं क  १२६ म अंक, १५ म ा च शg361  २०१३  \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-सम ी शg2थ2ा  ि व श े ष शg36ं क  १४२ म, अंक १५ न व शg29ं ब र  २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n१०) क ा श ीक शg36ं त िम शg2थण म ध ु प  ि व श े ष शg36ं क  १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अ र ि व शg288 द  ठ ा क ु र  ि व श े ष शg36ं क  १८९ म अंक १ न व शg29ं ब र  २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) ज ग द ी श चशg288 शgं06  ठ ा क ु र  अ िन ल  िव श े ष शg36ं क  १९१ म अंक १ िद स शg29ं ब र  २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n१३) ि व द े ह  स शg29ं म ा न  िव श े ष ा  क- २००म अ क १५ अ शg262 ै ल  २०१६/ २०५ म अ क १ जुलाई २०१६  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n१४) मैिथली सी.डी./ अ शg298 बम  गीत संगीत िव शे ष शg36ंक - २१७ म अंक ०१ जनवरी २०१७  \nVideha_01_01_2017 \n \nलेखकसं आम ं िशg2थथ त  रचनापर आम ंि शg2थथ त  आलोचकक िट शg290प णीक शृंखला \n१. क ाि म न ीक  प शg36ंच  ट ा  क ि व ता  आ  ओ इ प र  म धु क ाशg288 त झा क ि ट शg290प ण ी  \nVIDEHA 209th issue िवदेहक दू सए नौम अंक \nVideha_01_09_2016  \n \nिवदेह ई-प ि शg2थथक ा क   बीछल रचनाक संग- मैिथलीक स व शg361 शg2थण े शgं1ण  रचनाक एकटा सम ा न ा शg288 त र  संकलन  \nिवदेह:सदेह:२ (मैिथली  /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:३ (मैिथली प/g324 २००९-१०) \nिवदेह:सदेह:४ (मैिथली कथा २००९-१०) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा  [ िवदेह सदेह ५ ]  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n12 \n \nिवदेह मैिथली लघुकथा  [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली प/g324  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली ना/g384य उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ/g284सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना  [ िवदेह सदेह १० ] \nThe readers of English translations of Maithili Novel \"sahasrabadhani\" and verse \ncollection \"sahasrabdik chaupar par\" has intimated that the English translation \nhas not been able to grasp the nuances of original Maithili. Therefore the \nAuthor has started translating his Maithili works in English himself. After these \ntranslations are complete these would be the official translations authorised by \nthe Author of original work.-Editor  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/  \nअप न  मं त शg301 य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजेयg288यg4श6 ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n२. गयgू24  \n२.१.आशीष अनिच/g288हार - \"कतेक रास बात\" इंटरनेटपर मैिथलीक पिहल उपि/g304थित  नै अिछ  \n२.२.मु/g382ा  जी- बीहिनकथा ( Seed Story)- झोल  \n २.३.बृषेश चयg288यg4श6  लाल- बुियgू2शचौ \n२.४.उमेश म/g283डल - िमिथलाक लोक संगीत/ लोक कला भगैत गबैया \nआ श ी ष  अ न ि च शg288 ह ार   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n13 \n \n\"कतेक रास बात\" इं टर न े ट प र  म ै िथ ल ी क  प ि ह ल  उ प ि शg30ं थ ित  न ै  अ िछ  \n  \nआइ हम जे लेख परिस रहल छी तकर मूल उयgू24ेयgूश2य अिछ “मैिथली वेब पियg255कािरताक यg262ारंिभक यgूश4वयg265प ”कयg24ू \nफिड़यg274छ करब। आन तयg285य देबासँ पिहने हम याहूिसटीज / यg2आ2लागरसँ संबंिधत िकछु घोषणा देखा रहल छी जे \nिक याहूिसटीज / यg2आ2लागर केर आिफिसयल पेजसँ लेल गेल अिछ आ एकरा िकयो गलथोथी वा कुतकयgू6षसँ गलत \nसािबत नै कऽ सकै छिथ। तँ देखू िनयg274चाक तयg285य - \n1) 1999मे याहूिसटीज (Yahoo! GeoCities) चालू भेलै आ 2001 मे यg262ोिफट नै हेबाक कारणे एकरा \nलगभग बंद कऽ देल गेलै (यg26शी एकयgू64उट बला सभकयg24ू यgूश4टेप बाइ यgूश4टेप बंद कएल गेलै) मैिथलीक पिहल \nइंटरनेटीय उपियgूश4थित जे िक भालसिरक गाछ नामसँ सन 2000 सँ याहूिसटीजपर छल  तकरो एकयgू64उट बंद \nभऽ गेलै (जँ िकयो चाहता तँ एकर रेकाडयgू6ष याहूसँ मँगबा सकै छिथ , ओना एकर चयgू64स कम कारण आकयgू65इभ \nखयg284म भऽ गेल छै)। एकर बादमे 2009 सँ याहूिसटीज अमेिरका समेत सभ देशसँ अपन पेड सिभयgू6षस सेहो \nहटा लेलक आ आब मायg255 जापानमे एखन एकर सिवयgू6षस बयgू6ूचल छै। ई तँ बहुत पिहनेक बात छै हाल -िफलहाल \n(2014) मे सभ गोटा आरकुटकयg24ू बंद होइत देखने हेबै। आरकुटपर िजनकर -िजनकर यg262ोफाइल रहए से आब नै \nभेिट सकैए। हँ जे आकयgू6षइभ बना लेने हेता से फाइल यg265पमे अपन डाटा रखने हेता। याहूिसटीज केर \nिविकपीिडया वा आन संदभयgू6षसँ हमर तयg285यकयg24ू जयgू6ूचल जा सकैए।  \n2)  May 01, 2008 सँ यg2आ2लागर यg2आषयूचर पोयgूश4ट केर सुिवधा देलकै जकरा एिह िलंकपर देिख सकै \nछीhttps://blogger.googleblog.com/2008/05/blogger-now-schedules-future-\ndated.html एिह सुिवधासँ लोक पोयgूश4टकयg24ू यg4शषायg2आषटमे भिवयgूशूयक तारीख संग रािख दै छिथन आ ओ पोयgूश4ट िनयत \nतारीखमे अपने-आप पोयgूश4ट भऽ जाइत छै। एिह फीचरमे जे कैलयgू7शडर देल गेल छै तकरे सहायतासँ आजुक \nपोयgूश4टकयg24ू दू साल पाछूक तारीखमे लऽ जा सकै छी तेनािहते दू साल पिहनुक पोयgूश4टकयg24ू आजुक तारीखमे आिन \nसकै छी मुदा ई मायg255 पोयgूश4टक तारीख वा सालमे हेड़ा-फेरी कऽ सकै छी कोनो पोयgूश4टक URL केर \nतारीख,महीना वा सालमे नै। URL बला तारीख,महीना वा साल वएह रहतै जिहया पोयgूश4ट यg262कािशत भेल रहै।  \n3) December 10, 2008 सँ यg2आ2लागर दूटा यg2आ2लाग केर मिजयgू6षंग मने जोिड़ देबाक सुिवधा देलकै एकरा एिह \nिलंकपर देिख सकै छीhttps://blogger.googleblog.com/2008/12/your-blog-your-data.html एिह \nसुिवधासँ लोक अपन अलग-अलग यg2आ2लागकयg24ू एकठाम जोिड़ सकै छलाह।  \n4) February 03, 2010 सँ यg2आ2लागर पेज शुयg265 करबाक सुिवधा देलकै एकरा एिह िलंकपर देिख सकै \nछीhttps://blogger.googleblog.com/2010/02/create-pages-in-blogger.html एिह सुिवधासँ \nलोक अपन यg2आ2लागक िविभयgू82 सूचना पाठक लग दै छिथ। पेज बनेलापर खाली अयg252र वा अयg252र -अंकक िलंक \nबनै छै मुदा तारीख,महीना वा सालनै रहै छै।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n14 \n \n5) July 17, 2012 सँ यg2आ2लागर कयgूश4टम िलंक बनेबाक सुिवधा देलकै जकरा एिह िलंकपर देिख सकै \nछीhttps://blogger.googleblog.com/2012/07/customize-your-posts-with-\npermalinks.html कयgूश4टम िलंक मने अहयgू6ू अपना मोनक िहसाबयgू7श कोनो पोयgूश4टक URL बना सकै छी मुदा \nURL मे पोयgूश4टक यg262काशन िदन बला तारीख ,महीना वा साल रहत। पोयgूश4टक ओिरिजनल पोयgूश4ट डेट वा पोयgूश4टक \nसाल नै बदलल जा सकैए जकरा अहयgू6ू सभ एिह िलंकपर देिख सकै छी http://blogger-hints-and-\ntips.blogspot.in/2009/12/changing-date-for-post.html \nउपरक तयg285य सभकयg24ू नीक जकयgू6ू अहयgू6ू सभ मोन राखू आ िनयg274चा देल गेल मैिथलीक आरंिभक यg2आ2लाग / \nवेबसाइट सभहँक पिहल पोयgूश4ट आ ओकर तारीख सभकयg24ू अहयgू6ू अपने जयgू6ूचू जािहसँ ई यgूश4पयg4ष6 हएत जे कोन \nपियg255का पिहल अिछ आ के दोसर। एिह अंतगयgू6षत हम पयgू6ूच टा यg2आ2लाग / वेबसाइट राखब 1) भालसिरक गाछ \n( याहू िसटीज आ यg2आ2लागर दूनू बला ) 2) पयg2आ8लविमिथला 3) समिदया  4) यg262करयgू64तर 5) कतेक रास बात \nआगू बढ़बासँ पिहने ई किह दी जे एिह पयgू6ूचो यg2आ2लागमे दू टा एहन िलंक अिछ जकर आकयgू65इभ उपयg2आ8बध नै अिछ \nमुदा चचयgू65 हम सभ िलंक केर करब चाहे ओकर आकयgू65इभ हो या नै हो। आकयgू65इभ नै हेबाक मततलब ई नै \nछै जे कोनो चीजक अियgूश4तयg284वकयg24ू नकािर देल जाए।  \nभालसिरक गाछ  \nगजेयg288यg4श6 ठाकुर जी याहूिसटीजपर बहुत रास मैिथलीक साइट बनेने छलाह मुदा तािहमेसँ \"भालसिरक गाछ\" केर \nिलंक (जे सन 2000 सँ याहूिसटीजपर छल) बयgू6ूचल अिछ। एकर \nिलंक http://www.geocities.com/bhalsarik-gachh/  अिछ। याहूिसटीज पर ई बंद भेलाक बाद 5 \nजुलाई 2004 कयg24ू एही नामसँ यg2आ2लागरपर सेहो गजेयg288यg4श6 ठाकुर यgू25ारा यg2आ2लाग बनाएल गेल आ जनवरी 2009मे एकरा \nिवदेहक संग जोिड़ देल गेलै आ आब ई http://www.videha.com/2004/07/bhalsarik-\ngachh.html िलंकपर आकयgू65इभ सिहत अिछ। एिहठाम मोन राखब जयg265री जे याहूिसटीज बला यg2आ2लाग केर \nआकयgू65इभ उपयg2आ8यg2आ2ध नै अिछ।  \nपशg298 ल व ि म ि थ ला \nपयg2आ8लविमिथला नामक वेबसाइट जे िक 2059 माघे संयgू8आाियg288त - (2003 जनवरीमे) धीरेयg288यg4श6 यg262ेमिषयgू6षजी यgू25ारा बनाएल \nगेल। एकर िलंक अिछ-www.pallavmithila.mainpage.net  वतयgू6षमानमे ई वेबसाइट बंद अिछ। एिह \nवेबसाइट केर मूल पेज www.mainpage.net  सेहो याहूिजयो िसटीज जकयgू6ू बंद भऽ गेलै। संगे-संग एहू \nवेबसाइट केर आकयgू65इभ उपयg2आ8बध नै अिछ। िवनय कुमार कसजू केर नेपाली पोथी \"सूचना यg262िविधको शियg27शत र \nनेपालमा यसको उपयोग\" जे िक िसतंबर 2003 मे यg262कािशत भेलै तकर पृयg4ष7 155 पर \"पयg2आ8लविमिथलाक \nचचयgू65 छै।  \nसमिदया  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n15 \n \nईहो यg2आ2लाग गजेयg288यg4श6 ठाकुर जी यgू25ारा 9 अगयgूश4त 2004 मे बनाएल गेल छल समादक वायgूश4ते मुदा पिहल पोयgूश4टक \nबाद लगभग चािर साल ई बंद रहल फेर 2008 सँ एकर यg262काशन शुयg265 भेल आ फेर -आयgूश4ते-आयgूश4ते 2015 धिर \nचलैत रहल। एिह यg2आ2लागक पिहल पोयgूश4टक िलंक अिछ - http://esamaad.blogspot.in/2004/  \nशg262क र शg36ं तर  \nएिह यg2आ2लागक पिहल पोयgूश4ट 12 फरवरी , 2005 कयg24ू अिछ जकर \nिलंक http://prakarantar.blogspot.in/2005/02/blog-post.html अिछ। ई यg2आ2लाग िकनका यgू25ारा \nबनाएल गेल से अयg25ूात अिछ मुदा कमयgू7शट सभसँ पता चलैए जे कोनो ठाकुरजी छिथ (शायद िवजय ठाकुर \nिजनक मैिथली दपयgू6षण , तायg284काल आिद यg2आ2लाग सेहो छिन )। जे हो मुदा एकर िलंकसँ एिह यg2आ2लागक तारीख पता \nचिल रहल अिछ। मायg255 दू टा पोयgूश4टक बाद ई यg2आ2लाग बंद भऽ गेल मने ओिहपर पोयgूश4ट एनाइ बंद भऽ गेल। \nएिह यg2आ2लागक अंितम पोयgूश4ट 19 फरवरी , 2005मे आएल। \nकतेक रास बात  \nकतेक रास बातक मूल िलंक http://vidyapati.blogspot.com/  अिछ (आब एकर \nपता http://www.vidyapati.org/  अिछ मुदा दूनू िलंकसँ खुजैत छै)। कतेक रास बात नामक यg2आ2लाग केर \nसभसँ पिहल पोयgूश4ट जे देखा रहल अिछ  (द े खू  िच शg2थथ - 1, ि च शg2थथ स भ  ि न शg2णं च ा  अ िछ ) तािहमे झोल-झाल छै। \nएकर URLमे http://www.vidyapati.org/2013/07/blog-post_28.html देखा रहल छै (देखू िचयg255 -1 \nकेर उपर घेरामे) मतलब ई पोयgूश4ट 2013 केर जुलाइ मासमे भेल छै। मुदा एकर यg262काशन केर तारीख July \n01,1999 तारीख देखा रहल छै (देखू िचयg255 -1 केर नीचा घेरामे)। आ एिह पोयgूश4टसँ पिहने आरो कोनो पोयgूश4ट \nनै छै से यg288यूअर पोयgूश4ट देखलासँ पता चिल जाइत छै। एिह पोयgूश4टक बाद जे पोयgूश4ट अिछ से सूचनाक यg265पमे \nअिछ आ तकर URL http://www.vidyapati.org/2005/08/blog-post.html अिछ (द े खू  िच शg2थथ - 2) मने \nई पोयgूश4ट 2005 केर अगयgूश4त  मासमे भेल अिछ  (देखू िचयg255 -2 केर उपर घेरामे) मुदा फेर एहूक यg262काशन \nितिथमे गड़बड़ी कएल गेल अिछ आ यg262काशन तारीखकयg24ू November 28, 2004 बना देल गेल अिछ (देखू \nिचयg255 -1 केर नीचा घेरामे)। एिह पोयgूश4टक बाद बला जे पोयgूश4ट अिछ तकर \nURL http://www.vidyapati.org/2005/09/blog-post.html अिछ मने ई पोयgूश4ट 2005 केर िसतंबर \nमासमे यg262कािशत भेल आ एकर यg262काशन तारीख September 02, 2005 अिछ मने एखन धिरमे इएह \nपोयgूश4ट सही अिछ  (द े खू  ि च शg2थथ - 3) । िसतंबर 2005 केर बाद जुलाइ 2006मे पोयgूश4ट भेल जकर URL \nअिछ http://www.vidyapati.org/2006/07/blog-post.html आ एकर यg262काशन तारीख अिछ July \n12, 2006 एिह आ एकर बाद बला पोयgूश4टक URL आ यg262काशन तारीख मीलै छै। जे गड़बड़ी छै से \nपिहलुक दूटा  टामे आ से मायg255 इितहासमे गलत तरीकासँ पिहल यgूश4थान बनेबाक लेल। जँ कतेक रास बातक \nएिह चािर टा पोयgूश4टक तारीखकयg24ू सजाएल जाए तँ ई िनियg256त भऽ जाइ छै जे एिह यg2आ2लागक पिहल पोयgूश4ट 1 \nअगयgूश4तसँ लए कऽ 31 अगयgूश4त धिरक बीचमे भेल छै ( सुिवधा लेल अगयgूश4त -2005 नाम हम देलहुँ)। एकटा \nआर रोचक तयg285य ई जे कतेक रास बात केर पिरचय  (पे ज  शg26थपम े , द े खू  िच शg2थथ -4) मे पयgू2ूनाभजी लीखै छिथ \n\"ियg262य पाठकगण ;एिह यg2आ2लोग ’क शुयg264आत हम 2004 मे केलहुँ. ताबय धिर हमरा जानकारी मे मैिथली भाषा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n16 \n \nइयg288टरनेट पर निह छलए \"। ई कोन जानकारीक दाबी भेलै। 2003 मे ियg262ंट पोथीमे पयg2आ8लविमिथला बारेमे \nिलखाएल छै तखन आर िहनका कोन जानकारी चाही। भऽ सकैए जे पयgू2ूनाभजी कहिथ जे पयg2आ8लविमिथला \nनेपालक अिछ मुदा मैिथली तँ नेपालोमे छै आ ओनाहुतो इंटरनेटक कोन देश हेतै। इंयg272लयgू7ूडमे चिल रहल \nमैिथलीक वेबसाइट वा यg2आ2लागकयg24ू मैिथली भाषाक कहल जेतै या इंयg272लैडक भाषाक। भऽ सकैए जे पयgू2ू नाभ जी \nकहिथ जे हम यg2आ2लाग 2004 मे बनेलहुँ मुदा ओकर पिहल पोयgूश4ट अगयgूश4त 2005मे भेल मुदा एहन दाबी तँ िकयो \nकऽ सकैए। सभसँ पिहने तँ हमहॴ दाबी करब जे हमर यg2आ2लाग \"अनिचयg288हार आखर \" 1999मे बनल मुदा ओकर \nपिहल पोयgूश4ट 11 अयg262ैल 2008 कयg24ू भेल। मुदा वायgूश4तिवक यg265पयgू7श हम जानै िछयै जे ई तकयgू6ष नै मायg255 बकथोथी \nहेतै। कतेक रास बात िदसयg2आ4बर 2013 धिर चलैत रहल ओिह केर बाद ओिहपर कोनो सियgू8आयता नै अिछ।  \nगजेयg288यg4श6 ठाकुर अपन पोथी \"कुयg264यg252ेयg255म् अंतमयgू6षनक \" ( संयgूश4करण 2009)मे एकटा आलेख देला जकर शीषयgू6षक छै \" \nभाषा आ यg262ौयgू24ौिगकी (संगगणक, छायाकंन, कुंजीपटल, टंकण तकनीक) अंतजयgू65लपर मैिथली आ िवयg258यgूशषयापी \nअंतजयgू65लपर लेखन आ ई यg262काशन \" जे िक बादमे अंितका पियg255काक अंतजयgू65ल िवशेषयgू64कमे सेहो यg262कािशत भेलै। \nएिह आलेखमे गजेयg288यg4श6जी \"भालसिरक गाछ\" संबंधमे चचयgू65 केने छिथ जािह के बाद यg4षशम पोसए बला \"पिहल\" \nलोक सभहँक यg4षशम टूटल आ तकरे फलयgूश4वयg265प ओ सभ गलत तयg285य यg262कािशत केलाह जे हम एतेक सालमे \nशुयg265 केने रही तँ हम ओतेक सालमे शुयg265 केने रही। ठाकुरजीक ई आलेख ओिह समयमे पिहल ओहन \nआलेख रहै जािहमे अंतजयgू65लक संबंधमे िवयgूश4तारसँ चचयgू65 रहै एते धिर जे िबना कोनो सिटयgू6षिफकेट लेने अपनासँ \nकोना वेबसाइट बना सकै छी तकरो िविध ओिह आलेखमे छै। पाठक ई आलेख हुनक पोथी वा अंितका \nपियg255काक \"अंतजयgू65ल िवशेषयgू64क \"मे पिढ़ सकै छिथ।   मैिथलीमे सभ ई मानै छिथ जे हम जिहयासँ काज शुयg265 \nकेलहुँ सएह पिहल भेल। इितहासमे तकनाइ, अयg287ययन केनाइ हुनका पसंद निह छिन (एकटा टटका उदाहरण \nहमरा भेटल जे एक वेबसाइट जे िक अगयgूश4त 2012सँ चालू भेल हुनक दावा छिन जे हम अपन वेबसाइटपर \nपिहल बेर सायg252ायg284कार शृंखला चालू केलहुँ जे कमसँ कम कोनो वेब पियg255कामे नै छल। आब देखू जे समिदया \nअयg27शटूबर 2011सँ \"हम पुछैत छी\" नामक सायg252ायg284कार शृंखला चलेलक आ एिहमे कुल सयg254ावनसँ बेसी \nयgूशषयियg27शतयg284वक सायg252ायg284कार यg262यgूश4तुत कएल गेल अिछ। आब कहू पिहनेसँ के चला रहल अिछ। एही ठाम \nअयg287ययनक जयg265रित पड़ै छै। िबना पढ़ने आ जनने पिहल केर बीमारी पोसने मैिथलीक सेवक सभ बहुत \nपसरल छिथ)। हम पुछैत छी शीषयgू6षक सभ सायg252ायg284कार एिह िलंकपर पिढ़ सकै छी-\nhttp://esamaad.blogspot.in/p/blog-page_22.html एतेक देखेलाक बाद हम \"कतेक रास बात\" \nकेर संचालक सभ सभ पूछए चाहै छी जे जँ यg262काशने तारीखकयg24ू मानक बूझी तखन मैिथली िकएक ओ िहंदी \nआ भारतक पिहल यg2आ2लाग हेबाक दाबी िकए नै कऽ रहल छिथ। िहंदीक पिहल यg2आ2लाग \"नौ दो यg272 यारह\" अिछ जे \nिक आलोक कुमार जी 21 अयg262ैल 2003 के शुयg265 केने छलाह। कतेक रास बातक तँ यg262काशन ितिथक \nिहसाबसँ \"9211\"सँ चािर साल पुरान अिछ तखन  डा0 पयgू2ूनाभ िमयg257  यg27शलेम करथु भारतक पिहल यg2आ2लाग \nहेबाक। मुदा  डा0 पयgू2ूनाभ िमयg257  नै कऽ सकताह कारण हुनका बूझल छिन अपन बैमानीक बारेमे।  डा0 \nपयgू2ूनाभ िमयg257  िकछु ओहन नविसखुआ सभकयg24ू बड़गला सकै छिथ के मायg255 एकयgू64उिटंग उयgू24ेयgूश2यक संग कंयg2आशयूटर \nचलबै छिथ मुदा जे कंयg2आशयूटरसँ नीक जकयgू6ू पिरिचत छिथ ितनका ओ कोना बड़गला सकै छिथ। हम एिह  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n17 \n \nलेखक मायg287यमे पयgू2ूनाभजीकयg24ू चुनौती दै िछयिन जे यg262काशन तारीखक िहसाबसँ ओ अपन यg2आ2लागकयg24ू भारतक पिहल \nयg2आ2लाग घोिषत करबाबिथ आ से केलासँ ओ मैिथिलओक पिहल यg2आ2लागर बिन जेता।  \nउपरक तयg285य सभसँ पता चलल हएत जे इंटरनेटपर -- \n1) भालसिरक गाछ (याहू िसटीज) 2000सँ अिछ जकर िलंक http://www.geocities.com/bhalsarik-\ngachh/  अिछ। \n2) पयg2आ8लविमिथला 2003सँ अिछ जकर िलंक www.pallavmithila.mainpage.net  अिछ। \n3) समिदया 2004सँ अिछ जकर िलंक http://esamaad.blogspot.in/2004/  अिछ। \n4) यg262करयgू64तर 12 फरवरी , 2005 कयg24ू अिछ जकर \nिलंक http://prakarantar.blogspot.in/2005/02/blog-post.html अिछ। \n5) कतेक रास बात अगयgूश4त -2005सँ अिछ जकर िलंक http://www.vidyapati.org/2005/08/blog-\npost.html अिछ। \nआ तँइ ई िनियg256त यg265पेण कहल जा सकैए जे भालसिरक गाछ (याहू िसटीज) बला इंटरनेटपर मैिथलीक \nपिहल उप ियgूश4थित अिछ। तकर बाद पयg2आ8लविमिथलाक यgूश4थान दोसर अिछ। समिदयाक यgूश4थान तेसर अिछ। \nयg262करयgू64तर केर यgूश4थान चािरम अिछ। आ अंतमे कतेक रास बात केर पयgू6ूचम यgूश4थान अिछ।  \nबहुत संभव अिछ जे इंटरनेटक अथाह दुिनययgू6ू केर िकछु तयg285य हमरासँ छुिट गेल हो तँइ जँ अहयgू6ू सभ ओकर \nसूचना दऽ एिह लेखकयg24ू पिरमाजयgू6षन करेबै तँ ई भिवयgूशूय आ इितहास दूनू लेल नीक रहतै। आशा अिछ जे कोनो \nगलती िदस िनधोख भऽ अहयgू6ू सभ सुझाव देब।  \n  \nि चशg2थथ  सभ ि न शg2णं च ा  अिछ- \n  \n  \n  \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n18 \n \n  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n19 \n \n िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n20 \n \n िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n21 \n \n \nऐ  र चन ा प र  अ पन  म ं तशg301 य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n  \nमु शg382 ा  जी \nबीहिनकथा ( Seed Story)- झोल  \n------- -------------- \n-- जा.....! यौ पुरहीत अहयgू6ू  त' सब टा गयg2आ8तीये पढ़ने जाइ छी. \n-- चुयg2आशप  ! तॲ की जान' गेलयgू7श संयgूश4कृत .हमर त' इ खानदानी पेशा छी.  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n22 \n \n-- यौ पुरहीत , हमहु संयgूश4कृते सँ एम.ए केने छी. आ पुजा िवधान सेहो अवैए. \n-- हेहरै, पुिज ने ले अपने. \n-- नै , बुजुगयgू6ष सब कहै छिथ- पुरहीते के पुजेने पुजाक पिट. \n-- त' सीखा नै, हम संयgूश4कृतक  पंिडत नै ,मुदा जनउ रखने छी. \n-- ' हमरो एक टा जनउ देने जाउ, अहयgू6ूक  भार हयg2आ8लुक  ! \nऐ  र चन ा प र  अ पन  म ं तशg301 य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nबृषेश चशg288 शgं06  लाल- ब ु िशg320 च ौ  \n \n \nटोलक अयgूआषज  राम बहादुर हमर बनैत घरक िनरीयg252ण  करैत बजलाह – ‘घर बनवैत छह तँ आब तोरा बुिध \nअएतह ! िबना सोच आ िवयgूश2लेषणकयg24ू, तकरबाद िनयgूशूकषयgू6षकयg24ू आ तखन फेर योजना, साधनक सयgूष5ोर , समयg288वय  आ \nकाययgू65यg288वयनकयg24ू घर नइ बनैत छैक !! छोट गड़बड़ी सभ िकछु गड़बड़ किरते जाइत छैक । कोन काज पिहने \nआ फेर कोन तकरबाद सेहो घोिरएक’ सोचय पड़ैत छैक । नइ तँ नोयg27शसाने पिरणाम ! .... बुियgू2शबयgूष5ारा \n( बियgू2शचौ) िनकललह ?...” \nहम कहिलअियg288ह  – “ भाईजी िनकलएकाल ततेक ने फारए जे डायg27शटरलग  जाए पड़ल । यg262वीणमा जिड़सँ \nउखािर देलक !” \nरामदाई जोड़सँ हँिस देलाह –“ जा ... ! जनमए िदतैक । सभ गड़बड़ा गेल !!” \nआब दोसर यg262संग  । बीएमे अंयgूआषेजीमयgू7श एकटा िशषयgू6षक  रहैक – The speed of life । ओिहमे एक गोट िवयg258  \nयg262िसयgू2श  यgूशषयापारी अपन पीड़ाक वणयgू6षन  कएने रहिथ जे कोना जीवनक गित बढ़ल जारहल छैक आ ओ दौगए निह \nसिकरहल छिथ । आरकेसर बयgू86ड  नीक पढ़बिथन्ह । पूरा कोिशश कएलियg288ह  हमरापर िकंिचत बेशीए यg287यान  \nद’क’ जे ई बुिझ लेअओ । हुनका कदािचत् बुझल रहियg288ह  जे एकरा बुयgू2शचौ जनमल नइ छैक । मुदा, हम \nबूिझ नइ सकिलऐक । बुयgू2शचौ जनमल रहैत तखन ने ! \nआब तेसर यg262संग  । अिधकयgू64स  िमयg255सभक  speed बयgू86ड  तेज ! फेर यg284वरण  (acceleration) अकयg2आ8पनीय  !! \nठकमुिड़या लािग जाइत अिछ । हमरासभ पकड़ए निह सकैत छी । आकयgू64यg252ा फेर एतेक जे िचरईक नेना \nजकयgू6ू  पिहनिहं यg262यासमे आकाशे नािप ली । केओ आ िकछु नीक लिगते नइ छियg288ह  । हरेक ठाम एकिहं बेर \nपिरवयg254यgू6षन  चाहैत छिथ । िबनु यg262यासेक  पिरणाम गनैत छिथ । यgू8आाियg288तकारी पिर वयg254यgू6षन  ! कोनो यgूशषयियg27शत , कोनो \nिनणयgू6षय  अथवा कोनो यg262यास  वा तािहमे झयgू6ूपल  रणनीितकयg24ू खोजक-बूझक समयक आभाव छियg288ह  ! ककरो सोझे \nधराधर अपन वाणसँ मुहँ कॲचकएहेतु वाणसँ भरल िमसाइलसभ दािग दैत छिथयg288ह  ! \nपता नइ अमेिरकी रायgूशूयgूआआपित  यgूआआयg2आ4फ  भीतरसँ केहन छिथ ? मुदा, लगैत अिछ, भीतरसँ जे होिथ आमिवयg258क  नाड़ी \nपकिड़ नेने छलाह । हुनकर जमल बुयgू2शचौ िनियg256ते गड़ल छल जे िवजययg257ी देलकियg288ह  । मुदा, समय तँ \nअकयg2आ8पनीय  यg284विरत  अिछ । फेर सभिकछु बदिल गेलैक । यg26शायg288समे यgूआआयg2आ4फक  बड़बोलापनक िवपिरत युवा \nइमैनुएल मैयgू8आॲ रायgूशूयgूआआपित  भेलाह अिछ ।  \nबूझब कठीन ! चल मन भजन करह !! बुियgू2शचौ जे निह अिछ !!!  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n23 \n \nऐ रचनापर अपन म◌ंतशg301 य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nउमेश मशg283 ड ल  \nिमिथलाक लोक संगीत/ लोक कला \nभगैत गबैया \n( धमयgू6षराज , ज्योितश महराज, अंदू मािल, उदय साहु, हिरया डोम, बेनी, शती अवला, कायg265बाबा इत्यािद भगैत \nिन यgूशआिल िखत ‘रसुआर-भगैत पाटयgू68’ 1980 ई.सँ गबै छिथ।) \nयg257ी शम्भु यg262साद  मण्डल \nसुपुयg255  स्व. लखन मण्डल \nभगैत गायन सह खजरी वादन \nउमेर- 42 साल \n1980 ई.सँ भगैत गबै छिथ। \nपता- गाम- बिढयाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- ि◌नमयgू6षली, िजला- सुपौल। \nयg257ी गंगाराम मण्डल \nसुपुयg255  यg257ी अशफयgू68 मण्डल-  \nझािल वादक   \nउमेर- 40 \n1980 ई.सँ झािल बजबै छिथ। \nपता- गाम- बिढयाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- ि◌नमयgू6षली, िजला- सुपौल। \nयg257ी जनक मण्डल \nसुपुयg255  स्व. उिचत मण्डल \nउमेर- 60 \nरमझािल/ कठझािल/ करताल वादक \n1975 ई.सँ रमझािल बजबै छिथ। \nपता- गाम- बिढयाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- ि◌नमयgू6षली, िजला- सुपौल। \nयg257ी रिवन्यg4श6 मण्डल \nसुपुयg255  यg257ी खयgू26र  मण्डल \nउमेर- 32 \nनाल वादक \nपता- गाम- बिढयाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- ि◌नमयgू6षली, िजला- सुपौल।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n24 \n \nयg257ी परमेयg258र  मण्डल \nसुपुयg255  स्व. िबहारी मण्डल \nउमेर- 41 \nयgूआषुमबाजा/ गुमगुि◌मययgू6ू  \n1980 ई.सँ गुमगुि◌मययgू6ू  बजबै छिथ। \nपता- गाम- बिढयाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- ि◌नमयgू6षली, िजला- सुपौल। \nयg257ी महेन्यg4श6 यg262साद  मण्डल \nसुपुयg255  स्व. छेदी मण्डल \nउमेर- 48 \nकठझािल वादक \nबचपनसँ गेबो करै छिथ आ रमझािल/कठझािल बजेबो करै छिथ। \nपता- गाम- रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- िन मयgू6षली, िजला- सुपौल। \n  \nऐ रच न ा पर  अ प न  म ं त शg301 य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n३. पयgू24  \n३.१. जगदीश च शg288 शgं06  ठाकुर 'अिनल'- ४ टा गजल \n३.२.कमलेश यg262मेयg288यg4श6 - जरल कपार \n३.३.यg262दीप  पुयgूशूप - गजल \n३.४.राजेश मोहन झा 'गुंजन' - धन यg265प  आ गुण (दहेजक पसाही) \nजगदीश च शg288 शgं06  ठाकुर 'अिनल' \n४ टा गजल \n         (1) \nकहलक जामुन आम साढ़ू \nनै जा सकलॱ  गाम साढ़ू \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n25 \n \nसभ रयgूश4तापर थाल -कादो \nसभ रयgूश4तापर जाम साढ़ू \n  \nिकरदानी छै छोट ओकर \nजयgूष2र बड़का नाम साढ़ू \n  \nबाहर सभठयgू6ू भेल आदर  \nघरमे छी बदलाम साढ़ू \n  \n  \nसबहक माथक पाग छिलयै \nबनलॱ आब खराम साढ़ू \n  \nसोची कयg254े  भेल रावण \nएके भेला  राम साढ़ू \n(  मायg255ा-यgू8आम : 2222-2122 ) \n      (2) \nसेवक छी हम राजा छी हम \nबौआ बाबू  बाबा छी हम \n  \nककरो खाितर छी िगिरजाघर \nकाशी छी हम काबा छी हम \n   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n26 \n \nकोनोठयgू6ू  पाछयgू6ू छी जगमे \nआ कोनोठयgू6ू आगयgू6ू छी हम  \n  \nकहुना बयgू64चल छी हमहूँ सभ \nअिरपन पुरहर लाबा छी हम \n  \nसबहक घरमे हमरे चलती \nचकला बेलन आंटा छी हम \n  \nहमरे खाितर हयg2आ8ला-गुयg2आ8ला \nगहना-गुिडया कपडा छी हम \n  \nहयg2आ4मर दुःख जिहना के तिहना \nमयgू6ू सीताके िमिथला छी हम  \n (  मायg255ा-यgू8आम : 2222-2222 )       \n            \n  \n  \n              (3) \nबाजब ककरोसँ  िसखलॱ \nकानब ककरोसँ िसखलॱ \n  \nिसखलॱ ककरोसँ झगडा  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n27 \n \nमारब ककरोसँ िसखलॱ \n  \nिसखलॱ ककरोसं छीनब \nमयgू64गब ककरोसँ िसखलॱ \n  \nफेकब ककरोसँ सीखल \nराखब ककरोसँ िसखलॱ \n  \nसोचब देखब क’रब की \nठानब ककरोसँ िसखलॱ \n  \nहम के छी आ अ’हयgू6ू के \nजानब ककरोसँ िसखलॱ \n  \nहम भवसागरसँ िनकलब \nफानब ककरोसं िसखलॱ \n(  मायg255ा-यgू8आम : 2222-122 ) \n      (4) \nसयg284यक पूजा घर -घर रिहतै \nदुिनया कयg254े  सुयg288दर रिहतै \n  \nसबहक िहरदय रिहतै नमहर  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n28 \n \nवाणी सबहक िमठगर रिहतै \n  \nककरो कीयो दुःख नै दीतै \nसभकयgू7श सभले’ आदर रिहतै \n  \nमाथापर उघने चल अिबतॱ \nमोटा कतबो भिरगर रिहतै \n  \nएयg254े दुःख दीतै नै मनसा \nयिद अपनो ओ िथतगर रिहतै \n  \nएके सुरमे बिजतै सभयg27शयो \nभारत सबहक ऊपर रिहतै \n(  मायg255ा-यgू8आम : 2222-2222 ) \n  \nऐ  र चन ा प र  अ पन  म ं तशg301 य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nकमलेश शg262 म े शg288द ् र \nजरल कपार \n******************** \nएकटा लड़का सजल देखिलयै, \nसूट-बूट मे रहै तैयार। \nसभ लगन परदेस सँ अबै, \nएकहु बेर निह भेलिह जोगार। \nिचकन चुनमुन साफ़ दरबाजा, \nनबका चादिर चौकी पर।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n29 \n \nतीन रंगक चािरटा कुसयgू68, \nमहग पदयgू65 सँ सजल घर। \nआइ घटक आिब रहल छै, \nचहल-पहल पूरा पिरवार। \nसभ लगन............. \nजे समय िनधयgू65िरत  छल, \nभेल घटक कयg24ू आब मयgू7श लेट। \nलड़का के मुँह िफफरी परै, \nअहू लगन निह कटा जे घयgू7शट।  \nतखने गाड़ीक िपपही बजलै, \nघरक आगा लागल मायg264ती कार। \nसभ लगन............. \nपिहने ठंडा तखन िबगजी, \nचाह-पान चललै ताबर तोड़। \nनाम-गाम लड़का सँ पूछल, \nकी सभ चाही से खोलू ठोर। \nसतकयgू6ष बाप झट सँ बजलाह, \nिबयाह रातुक उठिबयौ भार। \nसभ लगन परदेस ........ \nिबयाह भेल फाइनल मोन भेल गयgू88गद , \nलड़का लगलक सभकयg24ू गोर। \nआशीवयgू65द  संग टाका हाथ एलै, \nलड़का-लड़की कयg24ू जोड़ी बेजोर। \nमोनेमोन लड़का सोचलक, \nकहुना लागल बेड़ापार। \nसभ लगन............ \nिसयg287ययgू64त  लेल कयg288यागत  लेला पिरचय, \nआिह रे बा जुलूम भ' गेल। \nकोना आब इ िबयाह हेतै, \nलड़का-लड़की कयg24ू गोयg255  िमल गेल। \nदेबे-शेबे िबयाह ठीक भेल, \nअभगला के छै जरल कपार। \nअिगलो साल आब िबयाह निह हेतै, \nपरै छै किठन अितचार।  िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n30 \n \nसभ लगन परदेस सँ अबै, \nएकहु बेर निह भेलै जोगार। \n---कमलेश यg262मेयg288यg4श6 --------- \n---दामोदरपुर बेनीपयgू26ी----  \nऐ  र चन ा प र  अ पन  म ं तशg301 य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \nशg262द ी प  पुष्प \nगजल  \nगयg2आशप  उठतै त' पहुँचबे करतै \nमेघ लगतै त' बरसबे करतै \nओकरा रोिक सकत नै केओ \nगीत रचतै त' परसबे करतै \nपाप आ पुयg28ूय  कथी नइ बूझै \nभूख लगतै त' भटकबे करतै \nछै अिभयgूशषयियg27शतक  हक सबकयgू7श तयgू7श \nदयg2आ4म  फुलतै त' खखसबे करतै \nछै उमेरक गलती चािलक नइ \nडयgू6ूढ  िहलतै त' लचकबे करतै \n-यg262दीप  पुयgूशूप (2122 112222 सब पयgू6ूितमे।  \n  \nऐ  र चन ा प र  अ पन  म ं तशg301 य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nराजेश मोहन झा 'गुंजन' \n धन शg26थप  आ गुण (दहेजक पसाही) \n*********  \nगुण देखू, नै यg265प  िनहायg265।   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  मास  ११५  अंक  २३० )\n मानुषीिमह सं/g7021क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA  \n31 \n \nजखन सयgू24 : लयgू5शमी घर औती \nलाख कोिट धन िकए िबचायg265  \nभूख लोभ केर कोनो अंत निह \nमोल मनुयg27शखक  हृदय उतायg265 , \nगुण देखू, नै यg265प  िनहायg265।  \nमुंह सुरसा सन बिढ़ रहल \nकुरीित रीित पर चिढ़ रहल \nदहेजक माया के धूिल उड़ैए \nमान बचाबू पाग सयg2आ4हायg265 , \nगुण देखू, नै यg265प  िनहायg265।  \nगािनते गुिणते िदन बीताओल \nकतेक लगाओल पूत पर \nलगा पसाही दहेजक यgूशषयापार  \nबेचब मोल िबनु दयgू6ूतक  पयg265यgू6ष, \nगुण देखू, नै यg265प  िनहायg265।  \nकारी आखर महीष बूझै छिथ \nमुदा किनययgू6ू  बीए एमए चाही \nबाबा दलानक पगहा ल' घूमिथ \nएहन बरद की मोल िबचायg265 , \nगुण देखू, नै यg265प  िनहायg265।  \nजे दहेजक पीटै छिथ डंका \nपरधन लोभक महल बना क' \nकुिटल भाव बैसल छिथ लंका \nओिह लंका कयgू7श िमिल जराबू, \nगुण देखू, नै यg265प  िनहायg265।  \nऐ  र चन ा प र  अ पन  म ं तशg301 य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \nबालानयgू64 कृते \nिवदेह मैिथली मानक भाषा आ मैिथली भाषा स शg29ंप ा द न  पाशg38थ यशg389म   िव  दे ह www.videha.co.in िवदेह/g7079थम मैिथलीपाि/g6979क ई पि/g7074का www.videha.com   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  'िवदेह ' २३०  म अंक  १५  जुलाइ  २०१७  (वष/g6981 १०  म