/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 1
ISSN 2229-547X VIDEHA 'िवदेह' ९६ म अंक १५ िदस/ॱध94बर २०११ (वष/ॱड61 ४ मास ४८ अंक ९६)
िव दे ह िवदेह Videha /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha http://www.videha.co.in िवदेह ।g262थम मैिथली पाि।g252क ई पि।g255का Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine नव अंक देखबाक लेल पृ।gआउष सभक।g2आ3 िर।g260ेश कए देखू। Always refresh the pages for viewing new issue of VIDEHA. Read in your own script Roman(Eng)Gujarati Bangla Oriya Gurmukhi Telugu Tamil Kannad a Malayalam Hindi ऐ अंकमे अिछ:- १. संपादकी य संदेश
२. ग/ॱडध4
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 2
२.१.मैिथली गजलपर पिरचच/g3बए - मु/g38णाजी मैिथली गजल: उ/g2ैृपि/g2अृ आ िवकास (/g3चृव/g2ंअप आ स/g2थृभावना)
२.२.१. राम भ रोस कापरी /ॱ410मर , नेपाल- िबराटनगरमे िब/ॱडध4ापित /ॱड04मृित पव/ॱड61/ २. नव/ॱड70दु कुमार झा-िबहार सरकार जानकी नवमीक/ॱध4ड अवकाशक घोषणा केलक/ उ/ॱडध4मी सभके सवयं कज देत सरकार जीिवत होयत िव/ॱध54 िनगम / 15 जनवरी के कोसी महासेतूक उ/ॱड1ठाटनक संभावना एक होयत िमिथल/ॱड64चल , मजगूत होयत संबंध/ 20-21 िदस/ॱध94बर के होयत िश/ॱध5धक पा/ॱध55ता परी/ॱध5धा, बिढ़ रहल /ॱध6धवेश प/ॱध55 / िवधानमंडलक शीतकालीन स/ॱध55 समा/ॱध90त , पास भेल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 3 कतेको िवधेयक मधुबनी मे खुजत िमिथला िच/ॱध55कला सं/ॱड04थान सह सं/ॱड91हालय ३ उमेश म/ॱधठडडल -75 म कथा गो/ॱड0ड ठीमे 39 टा कथापाठ
२.३. डॉ.अ/ॱध64ण कुमार िसंह - मैिथले/ॱध54र भाषी /ॱध6धदेशमे मैिथली सीखबा-सीखैबामे कँ/ॱध90यूटर आओर भाषा िव/ॱध5डानक भूिमका
२.४. जगदीश /g2ं2साद म/g2ै3 ड ल- कथा - पिर वारक /g2ं2ित /g3च3 ठा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 4 २.५. गजे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर- उ/g2थैकामुख (आग/ॱड6ड)
२.६.१. डॉ. श/gणझ4भु कुमार िसंहमैिथलीमे अनुवाद पर अिभिव/gण88यास काय/g3ब1शाला समप/g38ण २. अतुले/ॱध5ठर - िव/g32ृापित समारोह , िबहार गीत आ मैिथल / पूव/g3ंै भारतीय भाषाक सेिमनार क बह /g3ै2े/ िव/ॱड0ध व क डॉ. इि/ॱधठठदरा गो/ॱड04वामी आ असिमया लोकक मामोनी बाइदेउ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 5 २.७.१. ओम/ॱध6धकाश झा -बुिढया म/g373या दुग/ॱड65नंद म/ॱधठड ड ल-२ टा िवहिन कथा
२.८. डॉ॰ शिशधर कुमर, पोथी समी/ॱध5धा : गामक िजनगी
३. प/ॱडध4
३.१.१. कािमनी कामायनी - /gृचंौपद ी २. भावना नवीन- गजल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 6
३.२.१. ओम/ॱध6धकाश झा- सातटा गजल २. जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठडडल - किवता- संघष/ॱड61
३.३.१. जगदीश च/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर ’अिनल’ २. िमिहर झा ३. जगदानंद झा 'मनु'
३.४.१. शाि/g2ैैतल/g3अचमी चौधरी २ रिव िम/ॱध57ा’भार/ॱडध5ाज ’
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 7
३.५.१. अिनल मि/ॱध9ठलक २. झा हेम/ॱधठठत बापी
३.६. िनश/g3ंृत झा
३.७.१. डॉ॰ शिशधर कुमर २ नवीन कुमार "आशा"
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 8 ३.८.१ जवाहर लाल क/g3च2यप - कािट िलय कोना दुनू पॉिख २. नवीन ठाकुर
४. िमिथल ा कला -संगीत -१. /ॱध76योित सुनीत चौधरी २. /ॱध5ठेता झा (िसंगापुर) ३.गुंजन कण/ॱड61 ४. राजनाथ िम/ॱध57 (िच/ॱध55मय िमिथला) ५. उमेश म/ॱधठडडल (िमिथलाक वन/ॱड04पित / िमिथलाक जीव-ज/ॱधठठतु/ िमिथलाक िजनगी)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 9
५. ग/g32ृ -प/g32ृ भारती: कण/ॱड61भारम्-महाकिव भास (मैिथली अनुवाद िबिपन कुमार झा)
६.बालान/g3ंृ कृते-१. अिनल मि/ॱध9ठलक २. डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”
७. भाष ापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली] , [िवदेहक मैिथली - अं/g3थधेजी आ अं/g3थधेजी मैिथली कोष (इंटरनेटपर पिहल बेर सच/g3ंध- िड/g27चशनरी) एम.एस. एस./g27चयू.एल. सव/g3ंधर आधािरत -Based on ms-sql server Maithili-English and English-Maithili Dictionary.]
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 10
8. VIDEHA FOR NON RESIDENTS 8.2. 1.Episodes Of The Life - ("Kist-Kist Jeevan" by Smt. shefalika Varma translated into English by Smt. Jyoti Jha Chaudhary ) 2.Original Poem in Maithili by Kalikant Jha "Buch" Translated into English by Jyoti Jha Chaudhary
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 11 िवदेह ई-पि/ॱध55काक सभटा पुरान अंक ( /ॱ409ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/ॱड6डक िलंकपर उपल/ॱध9धध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and Devanagari versions ) are available for pdf download at the following link. िवदेह ई-पि/ॱध55काक सभटा पुरान अंक /ॱ409ेल , ितरहुता आ देवनागरी /ॱध65पमे Videha e journal's all old issues in Braille Tirhuta and Devanagari versions िवदेह ई-पि/ॱध55काक पिहल ५० अंक
िवदेह ई-पि/ॱध55काक ५० म सँ आग/ॱड6डक अंक
िवदेह आर.एस.एस.फीड । "िवदेह" ई-पि/ॱध55का ई -प/ॱध55सँ /ॱध6धा/ॱध90त क/ॱध65। अपन िम/ॱध55क/ॱध4ड िवदेहक िवषयमे सूिचत क/ॱध65।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 12 ↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/ॱध4ड अपन साइट / /ॱध9धलॉगपर लगाऊ। /ॱध9धलॉग "लेआउट" पर "एड गाडजेट" मे "फीड" सेले/ॱध70ट कए "फीड यू.आर.एल." मे http://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /ॱध6धा/ॱध90त कए सकैत छी। गूगल रीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a Subscription बटन ि/ॱध70लक क/ॱध65 आ खाली /ॱड04थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/ॱड04ट क/ॱध65 आ Add बटन दबाउ। Join official Videha facebook group.
Join Videha googlegroups
िवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/ॱड04ट साइट http://videha123radio.wordpress.com/
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 13
Videha Radio
मैिथली देवनागरी वा िमिथला/ॱध5धरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in Devanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at ggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/ॱड6डक िलंक सभ पर जाऊ। संगिह िवदेहक /ॱड04तंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक नव- पुरान अंक पढ़ू। http://devanaagarii.net/
http://kaulonline.com/uninagari/ (एतए बॉ/ॱध70समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/ॱध65 , बॉ/ॱध70ससँ कॉपी क/ॱध65 आ वड/ॱड61 डॉ/ॱध70युमे/ॱधठठटमे पे/ॱड04ट कए वड/ॱड61 फाइलक/ॱध4ड सेव क/ॱध65। िवशेष जानकारीक लेल ggajendra@videha.com पर स/ॱध94पक/ॱड61 क/ॱध65। )(Use Firefox 4.0 (from WWW.MOZILLA.COM )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google Chrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 14 Go to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/ॱध55कला/ फोटो सभक फाइल सभ (उ/ॱध74चारण , बड़ सुख सार आ दूव/ॱड65/ॱध5धत मं/ॱध55 सिहत) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/ॱड6डक िलंक पर जाऊ। VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/ॱड65इव
भारतीय डाक िवभाग /ॱडध5ारा जारी किव , नाटककार आ धम/ॱड61शा/ॱड04/ॱध55ी िव/ॱडध4ापितक /ॱड04टा/ॱध94प। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /ॱध6धाचीन कालिहसँ महान पु/ॱध64ष ओ मिहला लोकिनक कम/ॱड61भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/ॱध64ष ओ मिहला लोकिनक िच/ॱध55 'िमिथला र/g27थ ' मे देखू।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 15
गौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/ॱध54/ॱड61, एिहमे िमिथला/ॱध5धरमे (१२०० वष/ॱड61 पूव/ॱड61क ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/ॱधठठया/ॱधठठय /ॱध6धाचीन आ नव /ॱड04थाप/ॱधठ4य , िच/ॱध55 , अिभलेख आ मूि/ॱध54/ॱड61कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज '
िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/ॱध94बि/ॱधठठधत सूचना, स/ॱध94पक/ॱड61, अ/ॱधठठवेषण संगिह िवदेहक सच/ॱड61-इंजन आ /ॱधठठयूज सिव/ॱड61स आ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/ॱध94बि/ॱधठठधत वेबसाइट सभक सम/ॱड91 संकलनक लेल देखू "िवदेह सूचना संपक/g3ंध अ/g2ैैवेषण "
िवदेह जालवृ/ॱध54क िडसकसन फोरमपर जाऊ। "मैिथल आर िमिथला" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/ॱध6धय जालवृ/ॱध54 ) पर जाऊ।
१. संपादकीय
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 16 ११ िदस/ॱध94बर २०११ क/ॱध4ड िवदेह समाना/ॱधठठतर सािह/ॱधठ4य अकादेमी स/ॱध94मान पं. गोिव/ॱधठठद झा जीक/ॱध4ड पटनामे आ /ॱध57ी रामलोचन ठाकुरजी क/ॱध4ड िर सरा (कोलकाता)मे देल गेलि/ॱधठठह। पटनामे /ॱध57ी मु/ॱडठधाजी आ िरसरामे /ॱध57ी नबो नारायण िम/ॱध57 देलि/ॱधठठह स/ॱध94मान। /ॱध57ी जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठडडल , ले.क. मायानाथ झा आ /ॱध57ी आन/ॱधठठद कुमार झाक/ॱध4ड ऐ मासक अ/ॱधठठत / अिगला मासक /ॱध6धार/ॱध94भमे िनम/ॱड61ली (िजला सुपौल)मे होमएबला ि/ॱडध5तीय समाना/ॱधठठतर सािह/ॱधठ4य अकादेमी किव/ कथा/ सािह/ॱधठ4य स/ॱध94मेलनमे िवदेह समाना/ॱधठठतर सािह/ॱधठ4य अकादेमी स/ॱध94मान देल जाएत। /ॱध57ी रमान/ॱधठठद रेणु (आब /ॱड04वग/ॱड6ठय )क उ/ॱध54रािधकारीक/ॱध4ड िवदेह समाना/ॱधठठतर सािह/ॱधठ4य अकादेमी स/ॱध94मान देल जाएत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 17
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 18
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 19
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 20
( िवदेह ई पि/ॱध55काक/ॱध4ड ५ जुलाइ २००४ सँ अखन धिर ११६ देशक १,४९९ ठामसँ ७१,६०२ गोटे /ॱडध5ारा ३५,१९८ िविभ/ॱडठध आइ .एस.पी. सँ ३,३५,३०५ बेर देखल गेल अिछ; ध/ॱधठठयवाद पाठकगण। - गूगल एनेलेिट/ॱध70स डेटा। )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 21 गजे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर ggajendra@videha.com
http://www.maithililekhaksangh.com/2010/07/blog- post_3709.html
२. ग/g32ृ २.१.मैिथली गजलपर पिरचच/g3बए - मु/g38णाजी मैिथली गजल: उ/g2ैृपि/g2अृ आ िवकास (/g3चृव/g2ंअप आ स/g2थृभावना)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 22
२.२.१. राम भरोस कापरी /ॱ410मर , नेपाल- िबराटनगरमे िब/ॱडध4ापित /ॱड04मृित पव/ॱड61/ २. नव/ॱड70दु कुमार झा-िबहार सरकार जानकी नवमीक/ॱध4ड अवकाशक घोषणा केलक/ उ/ॱडध4मी सभके सवयं कज देत सरकार जीिवत होयत िव/ॱध54 िनगम / 15 जनवरी के कोसी महासेतूक उ/ॱड1ठाटनक संभावना एक होयत िमिथल/ॱड64चल , मजगूत होयत संबंध/ 20-21 िदस/ॱध94बर के होयत िश/ॱध5धक पा/ॱध55ता परी/ॱध5धा, बिढ़ रहल /ॱध6धवेश प/ॱध55 / िव धानमंडलक शीतकालीन स/ॱध55 समा/ॱध90त , पास भेल कतेको िवधेयक मधुबनी मे खुजत िमिथला िच/ॱध55कला सं/ॱड04थान सह सं/ॱड91हालय ३ उमेश म/ॱधठडडल -75 म कथा गो/ॱड0ड ठीमे 39 टा कथापाठ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 23 २.३. डॉ.अ/ॱध64ण कुमार िसंह - मैिथले/ॱध54र भाषी /ॱध6धदेशमे मैिथली सीखबा-सीखैबामे कँ/ॱध90यूटर आओर भाषा िव/ॱध5डानक भूिमका
२.४. जगदीश /g2ं2साद म/g2ै3 ड ल- कथा - पिर वारक /g2ं2ित /g3च3 ठा
२.५. गजे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर - उ/g2थैकामुख (आग/ॱड6ड)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 24 २.६.१. डॉ. श/gणझ4भु कुमार िसंहमैिथलीमे अनुवाद पर अिभिव/gण88यास काय/g3ब1शाला समप/g38ण २. अतुले/ॱध5ठर - िव/g32ृापित समारोह , िबहार गीत आ मैिथल / पूव/g3ंै भारतीय भाषाक सेिमनार क बह /g3ै2े/ िव/ॱड0ध व क डॉ. इि/ॱधठठदरा गो/ॱड04वामी आ असिमया लोकक मामोनी बाइदेउ
२.७.१. ओम/ॱध6धकाश झा -बुिढया म/g373या दुग/ॱड65नंद म/ॱधठड ड ल-२ टा िवहिन कथा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 25 २.८. डॉ॰ शिशधर कुमर, पोथी समी/ॱध5धा : गामक िजनगी मैिथली गजलपर पिरचच/g3बए - मु/g38णाजी
मैिथली गजल: उ/g2ैृपि/g2अृ आ िवकास (/g3चृव/g2ंअप आ स/g2थृभावना)
मैिथली गजलक।g2आ3 लोकि।g262य होइत देिख बेगरता बुझाएल एकरा पूण।g36उ ।g265प।g2आ3 फिरछेबाक।त।g2आ3 िवदेह www.videha.co.in ISSN 2229- 547X ।g325ारा “मैिथली गजल: उ।g2चआपि।g25आ आ िवकास (।g30आव।g265प आ स।g29आभावना )” िवषयपर पिरचच।g365क आयोजनक भार हमरा देल गेल। ऐ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 26 िवषयपर लेखक लोकिनक िवचार संि।g252।g290तमे नीच।g363 देल जा रहल अिछ।- मु।g3च2ाजी
१ िसयाराम झा “सरस” मु/ॱडठधाजी, मैिथली गजलपर पिरचच/ॱड65क आयोजन नीक लागल। ब/ॱधठठधुवर , मैिथली गजल स/ॱध94ब/ॱधठठधी हमर मा/ॱधठठयता एना अिछ :- १)उ/ॱधठ4पि/ॱध54 : पि/ॱधठडडत जीवन झा नाटक “सु/ॱधठठदर संयोग ” (१९०५-०६) मे सव/ॱड61/ॱध6धथम मैिथली गजलक आगमन पबैत छी।तइसँ पूव/ॱड61क कोनो सूचना नै देखा पड़ैछ। तँए उ/ॱधठ4पि/ॱध54 हम एतैसँ मानैत छी। २) िवकास: िवगत १०६ बख/ॱड61क इितहासमे गुणा/ॱधठ4मक नै जँ सं/ॱध71या/ॱधठ4मके चच/ॱड65 करी तँ अमरजी, माया बाबू (गीतल किह कऽ), केदार नाथ लाभ, सोमदेव, रवी/ॱधठठ/ॱ406नाथ ठाकुर , /ॱड04व . माक/ॱड61/ॱधठडडेय
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 27 /ॱध6धवासी, /ॱड04व . इ/ॱधठठदुजी, राजे/ॱधठठ/ॱ406 िबमल , गंगेश गुंजन, बुि/ॱडध0नाथ िम/ॱध57 , िसयाराम सरस, /ॱड04व . कलान/ॱधठठद भ/ॱडध6 , डॉ. देवशंकर नवीन, डॉ. तारान/ॱधठठद िवयोगी, रमेश, /ॱ410मर , धीरे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धेमिष/ॱड61, जगदीश च/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर “अिनल”, अरिव/ॱधठठद ठाकुर, अशोक द/ॱध54 , रोशन जनकपुरी, अिजत आजाद, कु. मनीष अरिव/ॱधठठद , डॉ. कृ/ॱड0डणमोहन झा “मोहन”( र/ॱड6डची), आशीष अनिच/ॱधठठहार समेत दज/ॱड61नो रचनाकार एकरा पु/ॱ416 -बिल/ॱ416 केलि/ॱधठठह अिछ। कथन आ भंिगमामे सेहो िविवधता आएल अिछ। दज/ॱड61नसँ बेशी संकलन नोिटस लेबा यो/ॱध7धय उपल/ॱध9धध अिछ। िवकास अखनहुँ भऽ रहल अिछ। ३) /ॱड04व/ॱध65प आ संरचनामे यथा/ॱड04थान अिछ। बहरक िवकास गजलकारक अपन /ॱध5धमतापर िनभ/ॱड61र होइछ , िकछु अ/ॱधठ7ययन -मननपर सेहो। मैिथलीमे शेर तँ कहैत छी, मुदा िमसरा वा मतला-मकता आिदक /ॱध6धयोग नै कएल जाइछ। लोक बात -बातमे शेर नै कहैछ। ४) स/ॱध94भावना- नव-नव लोक सभ जुिड़ रहल छिथ, संकलनो आिब रहल अिछ, पिरचच/ॱड76 शु/ॱध65 भेल अिछ , से चलैत रहए। आशीष अनिच/ॱधठठहार जे योजना आर/ॱध94भ केलिन अिछ , सेहो मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 िब/ॱधठठदु िथक। “खरा-खरी कहबाक नाम छी गजल..गाम-घरमे िदवा राितमे; हवा जक/ॱड6ड बहबाक नाम छी गजल।“-सरस।
२
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 28 गंगेश गुंजन ध/ॱधठठयवाद जे एिह मैिथली-गजल पिरचच/ॱड65मे अह/ॱड6ड हमरो शािमल कएलॱह/ॱध4ड। ओना तँ अह/ॱड6ड लोकिनक मैिथली गजलक पिरभाषा- मा/ॱधठठयताक आ/ॱधठठदोलनमे /ॱड04वयंक/ॱध4ड हम मैिथलीक गजल रचनाकारक /ॱध57ेणीसँ बाहर मािन लेने रही। िकछु अथ/ॱड61मे एखनो स एह अनुभव होइत अिछ। तथािप - १.मैिथली गजलक /ॱध6धार/ॱध94भ अपने पं जीवन झासँ मानी बा िव/ॱडध4मान रवी/ॱधठठ/ॱ406नाथ ठाकु◌ु◌ुर सँ (अि/ॱध6धय -अनसोह/ॱड6डत लगनु भने िकनको, तथािप) ओइ ‘खास’ /ॱध6धवत/ॱड61न -गजलक मूल पाठ सेहो पाठकक सोझ/ॱड6ड देब उिचत। नव भावबोधक/ॱध4ड, नवतुिरया किव-पीढ़ीक/ॱध4ड से देखलाक बादे तकर मीम/ॱड64साक आधार भेटतैक। हमर लाचारी अिछ जे सािह/ॱधठ4येितहासक ने हम ओतेक आ/ॱड91हीए रहलहुँ , आ त/ॱध4ड ने अ/ॱधठठवेषके। मुदा तकर ‘उ/ॱधठ4स ’ आभास,िनजी हमरा -एही दुनूमे सँ कतहु बुझाइछ। य/ॱडध4िप कोनो /ॱध6धयोग , िवशेषतः सािह/ॱधठ4य बा कला- िवधामे, मा/ॱध55 एतबे बात लेल ओइ रचनाकार बा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 29 ओिह िवधाक ‘/ॱध6धार/ॱध94भ ’ निह मािन लेल जएबाक चाही जे ‘ओ’ पिहल बेर ‘लीखल’ गेल। से पिहल बेर लीखल गेल िवधा-रचना, अपन सािहि/ॱधठ4यक /ॱध6धवृि/ॱध54क /ॱड04व/ॱध65पमे िनर/ॱधठठतरतासँ कह/ॱड6ड धिर सृजन- सि/ॱडठ9य रहल? आग/ॱड6ड रहबो कएल िक निह ? असल मू/ॱध9ठय मानक स एह िथक। कोनो सािह/ॱधठ4यक आयु ओकर जीव/ॱधठठत आ /ॱध6धवहमान /ॱध6धयोगक काल मा/ॱध55िहमे देखल -बूझल जाइछ। िह/ॱधठठदीमे छायावादी महा/ॱध6धाण ‘िनराला’ तथा ’/ॱध6धसाद ’, संयोगसँ एतऽ हमर एिह दुनू िस/ॱडध0ा/ॱधठठतक युगीन आ मू/ॱध54/ॱड61 उदाहरण छिथ। ई दुनू ‘छायावाद’क /ॱड04त/ॱध94भ छिथ आ ‘गजल’ सेहो िलखलिन। मुदा ‘गजल’ मे तँ आइ दुनूक आयु इितहास मा/ॱध55 अिछ। त/ॱध4ड मैिथली गजलपर िवचारैत काल से मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 िब/ॱधठठदु। रचनाकारो क ए काल लेखनक अपन मौिलक /ॱध64िच -/ॱध6धवृि/ॱध54 तथा अ/ॱध9डयाससँ फराक जा, ता/ॱधठ4/ॱध5धिणक आवेष/ॱध4ड ‘अ/ॱधठठयो िवधा’मे टहिल-बूिल अबैए। पर/ॱधठठतु से आवेश िनर/ॱधठठतरतामे ओकर सज/ॱड61नाक /ॱड04वाभािवक /ॱध6धवृि/ॱध54 निह बिन पबैत छैक , यावत ओिह नव िवधामे सृजन करबामे ओकर मोन रिम निह जाइक। िह/ॱधठठदीक दु/ॱड0डय/ॱधठठत कुमार किवताक /ॱध6धार/ॱध94भ ‘गजल’ सँ निह कएने रहिथ जे िक आग/ॱड64 आिब क ऽ अपन उ/ॱध54र पीढ़ीक /ॱध6धेरणा भेलाह। से दु/ॱड0डय/ॱधठठते जी भेलाह, जखन िक शमसेर बहादुर जी सन /ॱध6ध श/ॱड04त पैघ किव ‘गजल’ लीिख रहल छलाह। आनो कए टा नाम अिछ, जे िह/ॱधठठदीमे मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61। मुदा गजल िवधा-लेखनमे एिह सघन िनर/ॱधठठतरताक /ॱध57ेय , हम तँ दु/ॱड0डय/ॱधठठते जीक मानैत छी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 30 अपने िवचािरयौ जे मधुप जी चािहतिथ तँ गजल सेहो उ/ॱधठ4कृ/ॱ416 निह लीिख सकैत छलाह? नै िलखलिन। िकएक? बा या/ॱध55ी जी ? किवक अनुभव -आनुभूितक िवकलता ओकरासँ /ॱध6धाथिम कता तय करबैत छैक-जे ओ की आ कोना कहय-िलखय। सएह /ॱध6धाथिमकता रचना /ॱध6धि/ॱडठ9यामे रचनाकारक/ॱड70 अपन /ॱड04वभावक /ॱध60ेममे उ/ॱडध5ेिलत करैत छैक ◌ंआ किव से शैलीक बाट धरबा लेल सृजन िववश भऽ होइत अिछ। सभ किवक त/ॱध4ड अपन-अपन /ॱध64िचक खास िवधा सेहो भ ऽ जाइत छैक। सएह ओकर अिभ/ॱड01यि/ॱध70तक सहज /ॱड04वाभािवक तागित बिन जाइत छैक। काल/ॱड64तरमे समाज म/ॱधठ7य ताही /ॱध65पमे ओकर पिरिचित बिन जाइत छैक। सएह मोटा-मोटी सुमन-मधुप-मिणप /ॱडधड- अमर तथा या/ॱध55ीक /ॱध65पमे ची/ॱधठठहल जाइ यो/ॱध7धय होइछ। एखन मैिथली-गजलक /ॱध6धवाह ‘बािढ़’ वला अिछ, य/ॱडध4िप /ॱड04नेह आ /ॱड04वागत करबा यो/ॱध7धय। िकएक तँ मु/ॱध71यतः /ॱध6धवृि/ॱध54क ई सृजन -/ॱध6धवाह एकछोहा ‘युवापीढ़ी’क िथक आ यिद मैिथली गजलक कोनो भिव/ॱड0डय छैक तँ एही पीढ़ीक सृजन-स/ॱध94पदामे। एक बए ग जे ई सघन आ कए तरह/ॱड70 संगिठत सेहो, एिह िवधाक /ॱध6धित उ/ॱधठ4कट आ/ॱड91ह आ ताही कारण/ॱड70 सि/ॱडठ9य िनर/ॱधठठतरता आएल छैक , से अिगला दशक धिर उ/ॱध9ठलेख करबा यो/ॱध7धय /ॱड04व/ॱध65 प लऽ लेत, एिह बातमे हमरा कोनो संदेह निह। अव /ॱड0धये एिह पिरवेष-िनम/ॱड65ण मे ‘/ॱध9धलॅाग / फेसबुक/ अथ/ॱड65त ‘ इ/ॱधठठटरनेट महाशि/ॱध70तक अपूव/ॱड61 योगदान अिछ , जे हमरा युगक नव
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 31 रचनाकारक/ॱध4ड निह छलैक। अिभ/ॱड01यि/ॱध70त स/ॱध94/ॱध6धेषण -मा/ॱधठ7यम अ/ॱधठ4य/ॱधठठत सीिमत छलैक। त/ॱध4ड मैिथली-गजलक वा/ॱड04तिवक ‘/ॱध6ध/ॱड04थान ’ हम एकदम टटका पीढ़ीमे पबैत छी। नव गछुली अिछ एखन। बताह भऽ कऽ मजरल अिछ। एकर कतेक म/ॱध76जर िटकुला भ ऽ पाओत आ कतेक ‘गोपी’ धिर पिरणत हएत से देखबा यो/ॱध7धय हएत। आशा-अिभलाषा तँ ‘नव गछुलीए’ सँ। िन /ॱड0धछल तथा उदार बुि/ॱडध0ये एकर अिभिसंचन-संर/ॱध5धण होएबाक चाही। से दािय/ॱधठ4व पूव/ॱड61 खाढ़ीक बचलाहा जीिवत रचनाकारक। यिद नवतुिरयाक/ॱध4ड से /ॱड04वीकार होइक। जे िक अिधक/ॱड64श नव रचना आ रचनाकारक ‘तेवर’मे पिरलि/ॱध5धत निह बुझाइछ। जािह गजलक ई गहन िवमश/ॱड61 क ऽ रहल छी, तकर ‘ज/ॱधठठमभूिमक भाषा’ मे आइयो ‘इ/ॱड04लाह ’क पर/ॱध94परा कायम छैक। मा/ॱधठठय , /ॱध57ेय -/ॱध6धेय।ओना यथावत ताइ िदन वला गु/ॱध64 -िश /ॱड0डय पर/ॱध94पराक/ॱध4ड हमहूँ नै मानैत छी। आजुक युग आ वातावरण मे आब उिचतो निह हएत से। मुदा कोनो िव/ॱडध4ाक सिरता धार , ज/ॱध4ड िक एखनो /ॱध6धवािहत भइए रहल छैक , त/ॱध4ड िकछु दूर धिर, पुरना ‘घटबारोक’ ज/ॱध65रित ब/ॱड6डचले छैक। तै अथ/ॱड61मे कहलॱ। स/ॱध94/ॱध6धित गजल -/ॱध65प मे िलखल गेल सम/ॱड04त मैिथली-गजलक/ॱध4ड चालल जाय तँ साबुत गजल दू गाहीसँ बेसी भिरस/ॱड1धे िनकलत। चनकल , टूटल-भ/ॱड64गल -रचनाक गनती निह हो। से तँ कहबे कएलॱ ‘बािढ़’
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 32 आएल अिछ। अि/ॱध6धय पर/ॱधठठतु हमर जानकारीक यथाथ/ॱड61 य एह कहैए जे मैिथलीमे गजलक नामे िलखल जाइत रचनाक अिधक/ॱड64श ‘खखरी’ अिछ। उ/ॱधठ4सुकतामे हम फेसबुकपर िव शेष कऽ नव ह/ॱड04ता/ॱध5धर स भक/ॱध4ड पढ़बे करैत छी। मुदा फालतू,..सँ आग/ॱड6ड बुझाय लगैत अिछ। एक - दू टा रचना पढैत काल तँ जीह ओिकयाय लागल। हमर बात उ/ॱधठ4कट लगैत हो भने मुदा एकटा पाठकक /ॱध65पमे हमरा एहनो अनुभव भेलय। दोसर जे, आजुक पीढीक रचनाकार हमरा बेसी काल ‘बहर-मैिनया’ सँ /ॱड91/ॱड04त बुझाइछ , से माफी देब। दोसर /ॱध65पे कही तँ ‘बहर’क ‘ऑबसेसन’ सीमा तक आ/ॱड91ही बुझाइत छिथ। बहर अंततः स/ॱड6डच मा/ॱध55 िथक। /ॱध60ेम । ‘/ॱध65ह ’ निह। हम जखन रेिडयोमे रही तँ हमरे कोठलीमे नारी जगत आ नाटक िवभाग सेहो रहैक। नारी जगतमे एक टा परम सु/ॱधठठदिर /ॱड04/ॱध55ी आबिथन। नख िश ख सु/ॱधठठदिर। कतहु सँ कोनो कमी निह। तथािप कोनो आकष/ॱड61ण निह। ई हमर सोचब छल। कए टा हमरा सँ भ/ॱड70ट कएनहारो देखिथन। ओिह सु/ॱधठठदरी द ऽ चच/ॱड65 करिथ मुदा य एह /ॱध6ध/ॱड11 सेहो जे आिखर की छैक जे ई एहन सु/ॱधठठदरी होइतहुँ /ॱध6धशंसा यो/ॱध7धय निह। एकिदन अंततः हमर दू टा मिहला संगी जे रेिडयोक रहिथ, हमरा लोकिन संगे चाह पीबी, अयली संग करऽ। ओ सु/ॱधठठदरी कोनो िरकािड/ॱड61ंमे आयिल रहिथ। फेर देखलिखन तँ ओिह िदन चाह दोकान
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 33 िदस जाइते काल अचानक पुछलिन-‘यह इतनी सु/ॱधठठदर मिहला कौन ह/ॱड7ड ! जो िदल मे नहॴ उतर पाती । िविच/ॱध55 असं◌ु/ॱधठठदर सु/ॱधठठदरता है गं◌ुजन जी।’ हम िकछु जवाब निह दऽ यएह सोचैत रहलॱ जे ओिह सु/ॱधठठदिरक िवषय मे हमर अपनो य एह िज/ॱध5डासा रहय। अथ/ॱड65त हमरा सोकिनक बुि/ॱडध0य/ॱड70 शरीर तँ सव/ॱड61गुण सु/ॱधठठदर , मुदा ‘सौ/ॱधठठदय/ॱड61’ सँ आ/ॱधठ4मा गायब रहिन सु/ॱधठठदरीक।
यिद अह/ॱड6डक सूचीमे ब/ॱड6डचल छी तँ हम एखनो यएह मानैत छी आ वएह कहब - ’’इ/ॱड0धक को िदल म/ॱड70 जगह दे नािसक ...’’ छु/ॱध74छे ‘इ/ॱध9ठम ’ सँ किवता जेक/ॱड6ड िकछु िलिख देल गेल, ’गजल’ निह भऽ जाइत छैक।
लीखू िकछु आसान गजल सबहक मोनक जान गजल
एक एक हृदयक छ/ॱड6डह लगय
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 34 गाबय सबहक /ॱध6धाण गजल
सब कानय अपने अपनी बनय सभक मु/ॱड04कान गजल
लोकक दुःखक बनय पुकार बौआय नै सुनसान गजल
झलझल जल मोनक सपना से अिछ गंगा/ॱड04नान गजल
जइ /ॱध5धण पीड़ा मे कानल धो दय सकल जहान गजल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 35 आक/ॱड64/ॱध5धा हो जन-जन के से गीतक अिभमान गजल ३ /gणबणेमच/gण88/g40ब पंकज मैिथली गजल : एक नजिरमे गजल एकटा एहन सश/ॱध70त िवधाक नाम िथक , जकरा मा/ॱधठ7यमसँ अनेक सामािजक /ॱध6धि/ॱडठ9याक जिटलताक/ॱड70 थोड़ श/ॱध9धदमे सहजतासँ अिभ/ॱड01यि/ॱध70त /ॱध6धदान कएल जाइत अिछ। सहजता एवं भाव -चम/ॱधठ4कार एकर मु/ॱध71य ल/ॱध5धण िथक। अपन सहजता एवं भाव -चम/ॱधठ4कारक कारण एकरामे एकटा अ/ॱडधधुत आकष/ॱड61ण छैक। एही आकष/ॱड61णक कारण/ॱड70 फारसीसँ उदू/ॱड61 एकरा हपिसक ' अपन कोरामे लेलक। िह/ॱधठठदी सेहो ओकर नजिर अपना िद स िघचबाक /ॱध6धयास कएलक। सफलता सेहो भेटलैक। मुदा उदू/ॱड61क कोरामे जेहन छलैक , तेहने /ॱध6धा/ॱध90त भेलैक। कहबाक ता/ॱधठ4पय/ॱड61 जे उदू/ॱड61 मे गजल एक खासे मानिसकताबला
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 36 लोकक बीच अपन आकष/ॱड61णक भाभट पसारने छल आ िह/ॱधठठदीमे सेहो ओहने ि/ॱड04थित रहलैक -- बहुत िदन धिर। ओना स/ॱध94/ॱध6धित ओतहु (िह/ॱधठठदीमे सेहो) इितहास-दृि/ॱ416 आ सामािजक /ॱडध5/ॱधठठ/ॱडध5बोधक /ॱध5डानसँ पिरपूण/ॱड61 गजलकारलोकिन साव/ॱड61भौिमक अनुभूितक/ॱड70 अिभ/ॱड01यि/ॱध70त देबाक मा/ॱधठ7यम नीक जक/ॱड6ड बनओने छिथ। गजलक एिह सहजता एवं भाव-चम/ॱधठ4कारक आकष/ॱड61णक कारण/ॱड70 आइ /ॱध6धाय : सभ भारतीय भाषामे एकरा दुल/ॱध64आ बनाक ' राखल गेल छैक। ई दुल/ॱध64आ सुकुमार छैक, मुदा कमजोर निह। कखनो िकछु क' सकैए। केहनो िव/ॱड04फोट। मैिथलीमे सेहो गजल आएल -- ओिहना -- सुकुमार, मुदा कमजोर निह। कखनो िकछु क' सकैबला। कोनो िव/ॱड04फोट। त/ॱड70 सुरे/ॱधठठ/ॱ406 नाथ कहैत छिथ -- 'गजल हमर हिथयार िथक'। तारान/ॱधठठद िवयोगी एकरा 'अपन यु/ॱडध0क सा/ॱड50य ' मानैत आिग जनमा रहल छिथ --- दद/ॱड61 जँ हदसँ टपल जाए तँ आिग जनमै अिछ बफ/ॱड61 अंगार बनल जाए तँ आिग जनमै अिछ /ॱध6धेमच/ॱधठठ/ॱ406 पंकज गजलक /ॱध6धसंग कहैत छिथ --- ढोिढ़या निञ असली नाग छी गजल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 37 म/ॱड04तीमे गरजैत बाघ छी गजल /ॱध6धेिमकाक आँचर निह , /ॱध6धीतमक बोल निह चेतनामे बरकल िमजाज छी गजल गजलक/ॱड70 पािरभािषक /ॱध65पसँ बुझबाक लेल एकर /ॱध64ा◌ोत -भाषा अरबी- फारसीक पर/ॱध94पराक सू/ॱध55क/ॱड70 पकड़ब आव/ॱड0धयक भ ' जाइत अिछ। ओतए एकर पिरभाषा देल गेल छैक -- 'सुखन अज जनान (अथवा अज माशूक) गु/ॱध91तन ' तथा 'बाजनान गु/ॱध91तन करदैन '। एकर अथ/ॱड61 िथक /ॱड04/ॱध55ीगणक िवषयमे वात/ॱड65लाप िकंवा /ॱध6धेमी-/ॱध6धेिमकाक संवाद। आइ ई पिरभाषा िव/ॱड04तार पािब सभ /ॱध6धकारक संवाद -/ॱध6धेषण -/ॱड04थापन करबामे स/ॱध5धम अिछ -- जँ एिह पिरभाषाक/ॱड70 संकुिचत /ॱध65पसँ निह देखल जाए। /ॱध6धेम साव/ॱड61भौिमक अिछ , साव/ॱड61/ॱड04थािनक अिछ , साव/ॱड61कािलक अिछ। जँ /ॱध6धेमक अथ/ॱड61 िव/ॱड04तृत अिछ , /ॱध6धेम /ॱड04वयं एतेक िव/ॱड04तारमे पसरल अिछ तँ ने /ॱध6धेमी-/ॱध6धेिमका संकुिचत भए सकैत अिछ आ ने /ॱध6धेमी-/ॱध6धिमकाक वात/ॱड65लाप िवषय िवशेष पर सीिमत रिह सकैत अिछ। त/ॱड70 आइओ सभ भाषाक गजलमे उ/ॱध70त पिरभाषाक/ॱड70 घिटत देखल जा सकैत अिछ। गजलक अपन िभ/ॱडठध /ॱड01याकरण छैक आ ई /ॱड01याकरण देखबामे जतबा सरल छैक, व/ॱड04तुत : ओिहसँ कइएक गुना जिटल छैक। ओना ऊपरसँ लगैत अिछ जे ई मतला, शेर आ म/ॱध70ताक चौकिठमे ठोकल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 38 एकटा का/ॱड01य -िवधा िथक। मुदा एकर बहरक िनब/ॱड65ह करबामे मगज दुहा जाइत छैक। /ॱधठ7यान देबाक बात िथक जे गजल िलखल निह जाइत छैक, कहल जाइत छैक। /ॱड04प/ॱ416 अिछ , जे एकर बहर (छ/ॱधठठद )क संरचनामे व/ॱध76न (मा/ॱध55ा)क गणना श/ॱध9धदक उ/ॱध74चारणक अनुसार कएल जाइत अिछ, जािहमे अनेक गजलकार (तथाकिथत) हरदा बािज जाइत छिथ। गजल िकछु शेरक माला िथक। पार/ॱध94पिरक /ॱध65पसँ गजलक /ॱध6ध/ॱधठ4येक शेरक िवषय िभ/ॱडठध -िभ/ॱडठध होइत छैक, पर/ॱधठठतु एक गजलक /ॱध6ध/ॱधठ4येक शेरमे रदीफ आ कािफया एके रहैत छैक। गजलक पिहल शेर मतला कहबैत अिछ, जकर दुनू प/ॱड6डतू (िमसरा) सानु/ॱध6धािसक होइत अिछ , अथ/ॱड65त् रदीफ आ कािफयासँ सामन /ॱध65प/ॱड70 यु/ॱध70त रहैत अिछ। एकर अि/ॱधठठतम शेर म/ॱध70ता कहबैत अिछ तखन, जखन ओिहमे रचनाकारक नाम अथवा उपनामक /ॱध6धयोग होइत अिछ , अ/ॱधठठयथा सामा/ॱधठठय शेर भ ' क' रिह जाइत अिछ। बीचबला शेरक उपरका प/ॱड6डती, जकरा िम/ॱध64ा◌ाउला कहल जाइछ, केर रदीफसँ मेल रहब आव/ॱड0धयक निह। िक/ॱधठठतु िनचला प/ॱड6डती, जे िम/ॱध64ा◌ासानी कहबैत अिछ , क/ॱड70 रदीफसँ मेल अथ/ॱड65त् सानु/ॱध6धािसक होएब अिनवाय/ॱड61 छैक। शेरक लेल आव/ॱड0धयक छैक जे ओ कोनो छ/ॱधठठद िवशेषमे रहए, जे िनि/ॱध56त कएल गेल छैक। ई छ/ॱधठठद िवशेष बहर कहबैत अिछ। अ/ॱड04तु, मैिथली गजलक इितहास पर एक नजिर फेकबाक /ॱध6धयास कएल जाए तँ मैिथलीक पिहल गजल बीसम शता/ॱध9धदीक /ॱध6धार/ॱध94भमे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 39 िलखल गेल आ मैिथलीक पिहल गजलकार भेलाह प. जीवन झा। जीवन झाक गजलमे एकर मु/ॱध71य गुण -- सहजता एवं भाव-चम/ॱधठ4कार /ॱड04प/ॱ416 देखबामे अबैत अिछ , जे एिह बातक/ॱड70 /ॱडध4ोितत करैत अिछ जे ओ गजलक/ॱड70 कतेक लगीचसँ बुझबाक चे/ॱ416ा कएने छलाह , बुझने छलाह। हुनक एक गजलक मतला देखल जाए -- पड़ैए बूिझ िकछु ने /ॱधठ7यानमे हम भेल पागल छी चलै छी ठाढ़ छी बैसल छी सूतल छी िक जागल छी जीवन झा /ॱडध5ारा रोपल गजलक एिह िपपहीक/ॱड70 समय -समय पर भुवने/ॱध5ठर िसंह 'भुवन', या/ॱध55ी, आरसी /ॱध6धसाद िसंह , डॉ. व/ॱड6धजशोर वम/ॱड65 'मिणप/ॱडधड ' आिद खाद-पािन दैत रहलाह आ ई वत/ॱड61मान रहल। बादमे केदारनाथ लाभ, सुध/ॱड64शु 'शेखर' चौधरी, रवी/ॱधठठ/ॱ406नाथ ठाकुर , िवभूित आन/ॱधठठद , कलान/ॱधठठद भ/ॱडध6 , िसयाराम झा 'सरस', माक/ॱड61/ॱधठडडेय /ॱध6धवासी, बुि/ॱडध0नाथ िम/ॱध57 , राजे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धसाद िवमल , तारान/ॱधठठद िवयोगी, नरे/ॱधठठ/ॱ406 , देवशंकर नवीन आिदक सेवासँ ई एकटा झमटगर गाछक /ॱध65प धारण कए लेने अिछ। मैिथलीक गजलकारक जँ सूची बनाओल जाए तँ आ/ॱड04व/ॱड04त करत।िक/ॱधठठतु मैिथलीमे गजल -सं/ॱड91हक सव/ॱड61था अिछ -- जकरा अंगुरी पर गानल जा सकैत अिछ। मैिथली गजलक पिहल सं/ॱड91ह िथक िवभूित आन/ॱधठठदक 'उठा रहल घोघ ितिमर'। एकर /ॱध6धकाशन जून , 81 मे भेल। फेर कलान/ॱधठठद भ/ॱडध6क 'का/ॱधठठह पर लहास हमर' , िसयाराम झा 'सरस'क 'शोिणताएल पैरक िनशान', तारान/ॱधठठद
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 40 िवयोगीक 'अपन यु/ॱडध0क सा/ॱड50य ', रमेशक 'नागफेनी' आएल। िसयाराम झा 'सरस' क स/ॱध94पादनमे बारह गोटेक कुल चौरासीटा गजलक संकलन 'लोकवेद आ लालिकला' /ॱध6धकािशत भेल। 'थोड़े आिग थोड़े पािन' ससरजीक एहन गजल सं/ॱड91ह िथक जे एिह िवधाक/ॱड70 आओर मजगूती /ॱध6धदान करैत अिछ। सुरे/ॱधठठ/ॱ406 नाथक 'गजल हमर हिथयार िथक' िनि/ॱध56त /ॱध65पसँ /ॱड04वागत यो/ॱध7धय अिछ। गजल-सं/ॱड91हक एहन अभाव थोड़ेक िनरास अव/ॱड0धय करैत अिछ , मुदा स/ॱध94/ॱध6धित मैिथलीमे धुड़झाड़ गजलक रचना भए रहल अिछ – अनेक बाधाक अछैतो। मैिथली गजल बहुत िदन धिर गजल बनाम गीतलक ओझराहिटमे पड़ल रहल। िक/ॱधठठतु कोनो /ॱ410ममे निह पड़ल। सब तक/ॱड61क जवाब दैत रहल। आग/ॱड6ड बढ़ैत रहल। आइ मैिथली गजलक ि/ॱड04थित ई अिछ जे अनेक नव -पुरान रचनाकार अपन अिभि/ॱड01/ॱध95तक मा/ॱधठ7यम एक रा बनओने छिथ, अपन /ॱड04वर गजलक/ॱड70 द ' रहल छिथ। डॉ. गंगेश गुंजन, डॉ. अरिव/ॱधठठद अ/ॱड1धू, अरिव/ॱधठठद ठाकुर , डॉ. नरेश कुमार िवकल, अिजत आजाद, फूलच/ॱधठठ/ॱ406 झा '/ॱध6धवीण ' आिद अपन अिभ/ॱड01यि/ॱध70तक मा/ॱधठ7यम गजलक/ॱड70 बनाए एकरा एकटा सश/ॱध70त िवधाक स/ॱध65पमे /ॱध6धिति/ॱ417त क ' रहल छिथ। /ॱध6धस/ॱडठधताक िवषय ईहो अिछ जे आशीष अनिच/ॱधठठहार 'अनिच/ॱधठठहार आखर ' नामसँ गजलक लेल एकटा फराकसँ वेवसाइट तैयार कएने छिथ जकरा मा/ॱधठ7यमसँ अनेक नव-पुरान गजलकारलोकिनक गजल -रचना लगातार सोझ/ॱड6ड आिब रहल अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 41 कितपय /ॱड01यि/ॱध70त एकटा राग अलािप रहल छिथ जे मैिथलीमे गजलक सुदीघ/ॱड61 पर/ॱध94परा रिहतहु एकरा मा/ॱधठठयता निह भेिट रहल छैक। एहन बात /ॱध6धाय : एिह कारणे उठैत अिछ जे मैिथली गजलक/ॱड70 कोनो मा/ॱधठठय समी/ॱध5धक -समालोचक एखन धिर अछूत मािनक' ए/ॱध94हर ताकब सेहो अपन मय/ॱड65दाक /ॱध6धितकूल बुझैत छिथ। एिह स/ॱध94ब/ॱधठठधमे हमर /ॱड01यि/ॱध70तगत िवचार ई अिछ , जे एकरा ओहने समालोचक- समी/ॱध5धक अछूत बुझैत छिथ जिनकामे गजलक सू/ॱड50मताक/ॱड70 बुझबाक अवगितक सव/ॱड61था अभाव छिन। गजलक संरचना, िमजाज आिदक/ॱड70 बुझबाक लेल हुनकालोकिनक/ॱड70 /ॱड04वयं /ॱध6धयास कर ' पड़तिन, कोनो गजलकार बैिसक' भ/ॱडध7ा निह धरओतिन। हँ, एतबा िन/ॱध56य , जे गजल धुड़झाड़ िलखल जा रहल अिछ आ पसिर रहल अिछ आ अपन साम/ॱधठ5/ॱड6धयक बल पर समी/ॱध5धक -समालोचकलोकिनक/ॱड70 अपना िदस आकिष/ॱड61त कइए क ' छोड़त। हमरासभक/ॱड70 मन पाड़बाक चाही जे एकटा एहनो समय छलैक जिहआ नव-किवताक /ॱध6धित समी/ॱध5धक - समालोचकलोकिनक रबैया एहने छलिन। मुदा आइ ? आइ की ि/ॱड04थित छैक ? सएह होएतैक गजलोक संग। िन/ॱध56य होएतैक। व/ॱड04तुत : मैिथली गजल आइ ओिह ठाम ठाढ़ अिछ जतएसँ ओकरा एकसू/ॱध55ताधारी िवचार , दश/ॱड61न , समाज-संिहताक अितिर/ॱध70त राजनैितक , सा/ॱड04कृितक , सामािजक आ रा/ॱड0ड/ॱड99ीय -अ/ॱधठठतर/ॱड65/ॱड0ड/ॱड99 ◌ीय संवेदनाक/ॱड70 अिभ/ॱड01य/ॱध70त करबाक /ॱध64ा◌ोत सहजिहं भेिट जाइत छैक। स/ॱध94भावनासँ पिरपूण/ॱड61 एिह िवधाक /ॱडठ9िमक िवकासक लेल आव/ॱड0धयक अिछ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 42 /ॱध6धितब/ॱडध0तापूव/ॱड61क गजलक िनर/ॱधठठतर रचना होएब। से भए रहल अिछ - - एिह /ॱध65पमे भए रहल अिछ जे एकर भिव/ॱड0डय लेल आ/ॱध5ठ/ॱड04त करैत अिछ, िनि/ॱध56त /ॱध65पसँ।
४
राजे/ॱधठठ/ॱ406 िबमल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 43 मु/ॱडठधाजी:मैिथली सािह/ॱधठ4य म/ॱधठ7य वत/ॱड61मान समयमे गजलक की दशा अिछ, एकर भिव/ॱड0डयक की िदशा देखाइछ ? राजे/ॱधठठ/ॱ406 िबमल : गजल अ/ॱधठ4य/ॱधठठत लोकि/ॱध6धय िवधा िथक । मैिथलीमे से हो खूब लीखल जा रहल अिछ आ पढलो जा रहल अिछ । बहुत गजलकार एकर /ॱड01याकरणसँ कम पिरिचत छिथ । मुदा भ िव/ॱड0डय उ/ॱध76जवल छैक । मैिथली गजलमे अपन िनजा/ॱधठ4मकताक िवकास शुभ संकेत िथक ।
मु/ॱडठधाजी:मैिथलीक /ॱध6धकािशत गजलक संगोर (कतेको गजल सं/ॱड91ह ) आ मायान/ॱधठठद िम/ॱध57क गजलक/ॱध4ड गीतल किह /ॱध6धका/ॱड0धयक माद/ॱध4ड गजे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर एकरा अि/ॱड04त/ॱधठ4वहीन किह अपन स/ॱध94पादकीय आलेख मा/ॱधठ7यमे अवधारणा /ॱड04प/ॱ416 केलिन।अह/ॱड6डक ऐपर अपन /ॱड04वतं/ॱध55 िवचार की अिछ? राजे/ॱधठठ/ॱ406 िबमल: संगोर सभ निह देखल अिछ । आदरणीय मायाबाबूक गीतल (गीत-गजल) एक गोट /ॱध6धयोग िथक । हम कोनो सृजनक/ॱध4ड िनरथ/ॱड61क निह बूझैत छी आ लेखन /ॱड04वतं/ॱध55तामे िव/ॱध5ठास रखैत छी । ५
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 44 मंजर सुलेमान
जखन एिह िमिथलामे अमीर खुशरो (१२२५-१३२५) सन िव/ॱडध5ान एलाह तऽ ओहो एिह भाषाक मधुरता सँ मु/ॱध7धध भऽ फारसी, मैिथली आ उदू/ॱड61क सिम/ॱध57ण सँ कहलिन -
िह/ॱधठठदु ब/ॱध74चा है िक अजब हु/ॱड04न रै छै। बर ब/ॱध70ते सुखन गु/ॱध91तम मुख फूल झरै छै॥ गु/ॱध91तम ज लबे लाल/ॱड70 तऽ यक बोसा बगीरम। गु/ॱध91ता के अरे राम तुक/ॱड61 का ई करै छै। (मंजर सुलेमान - /ॱधठ4याग -बिलदानक पिव/ॱध55 पव/ॱड61 मुहर/ॱड61म (िमिथला दश/ॱड61न नव/ॱध94बर -िदस/ॱध94बर २०१०)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 45 ६ शेफािल का वम/g3ंअ आदरणीय मु/ॱडठधाजी, अपनेक िवषय 'गजल' पर बड नीक लागल.. मुदा, मैिथलीक /ॱध6धोफेसर हम नै छी, त/ॱड7ड एकर जानकारी देनाय हमरा लेल सु/ॱध64ज के दीपक देखेनाइ अिछ... हँ हम एतवे जनैत छी जे पिहने िछटपुट गजल िलखल जाइत छल , हमहूँ पढैत रही, कखनो हमरो नीक लागल छल... मुदा आशीष अनिच/ॱधठठहारक कारण िवदेहक प/ॱडठधा पर गजलक जेना बािढ़ आिब गेल अिछ... गजल हमर सब सँ ि/ॱध6धये िवधा हमरा लेल अिछ , /ॱध90यार ,रोम/ॱड64स सँ भरल भावातीत भ' हृदयक उ/ॱधठठमेष मे िजवैत उदू/ॱड61 गजल , शेरो शायरी सब...
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 46 हम तँ गजलमाने /ॱध90यार मुह/ॱध9धब ते टा बूझैत छलॱ जे शु/ॱडध0 /ॱध6धेम भाव पर आधािरत छल...एखनो हमर पुरना डायरीमे गजल सबक अंश िलखल अिछ, कोमलका/ॱधठठत पदावलीसँ पिरपूण/ॱड61... .., मुदा मैिथलीमे एकर नाना अथ/ॱड71 /ॱध6धयोग होइत देखलॱ..., कखनो नीक लगैत छल तँ कखनो कचोटी...मुदा, जमाना कतऽ सँ कतऽ चिल गेल.. सब ठाम िवकास भऽ रहल छैक तँ मैिथली गजल केर सेहो नव पिरभाषा उ/ॱध9ठलेखनीय रहत..स/ॱड6डच पुछू तँ /ॱध6धायः सब टा गजल हम अव /ॱड0धय पढैत छी, एिह लेल आशीष जी क/ॱध4ड अशेष बधाइ....मैिथली सािह/ॱधठ4यमे गजलिवधा नूतन मु/ॱड04की ल ऽ सबहक /ॱड60दयक/ॱध4ड अलोक लोक सँ भिर देत, संगिह िवदेह पिर वारक/ॱध4ड जे नाना /ॱध64पे म/ॱड6ड मैिथलीक /ॱध57ी वृि/ॱडध0 क ऽ रहल छिथ.... ७
िमिहर झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 47 गजल मूलतः अरबी भाषा केर का/ॱड01य िवधा छैक | गजल श/ॱध9धदक अरबी मे माने छैक /ॱड04/ॱध55ीसँ वा /ॱड04/ॱध55ीक बारेमे बात केनाइ | गजल जेखन अरबी सँ फारसी मे आयल तँ एकर िश/ॱध9ठप िवधाक तँ पालन भेल लेिकन एकर िवषय व/ॱड04तु भौितक वा दै◌ेिहक रखैत एकर मम/ॱड61 मे अ/ॱधठ7याि/ॱधठ4मक /ॱध6धेमक अनुभूित आिन देलक | एिह मम/ॱड61क/ॱध4ड रखैत फारसी सूफी किव सभ गजलक /ॱध6धसारमे मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 योगदान केलि/ॱधठठह | सूफी साधनामे िवरहक बेशी मह/ॱधठ4व छैक , तािह कारणे, फारसी गजलमे िव रह /ॱध6धेम केर बेशी उ/ॱध9ठलेख अिछ | गजल जखन फारसी सँ उदू/ॱड61 मे /ॱध6धवेश केलक तँ एकर िश/ॱध9ठप िवधा तँ ओिहना रहलैक लेिकन क/ॱधठ5य एकदम भारतीय भऽ गेल | म/ॱधठ7य काल मे उदू/ॱड61 फारसीसँ बहुत /ॱध6धभािवत छलैक आ एकर /ॱड01याकरण ओ श/ॱध9धद जिटल फारसी होइत छलैक | भारत क/ॱध4ड /ॱड04वतं/ॱध55 भेलाक बाद उदू/ॱड61 धीरे धीरे फारसीक /ॱध6धभावसँ िनकलल आ गजलमे बोल चालक श/ॱध9धद /ॱध6धयोगमे आबय लागल | संगिह एकर मम/ॱड61 अपन परंपरागत मम/ॱड61 "/ॱड04/ॱध55ीसँ वा /ॱड04/ॱध55ी संबंिधत " क/ॱध4ड कात छोडैत नव नव आयाम अपनामे सि/ॱध94मिलत केलक | /ॱधठ7यान देबाक गप ई अिछ जे गजल केर िश/ॱध9ठप िवधामे कोनो बदलाओ निह आयल , केवल एक र मम/ॱड61मे पिरवत/ॱड61न आयल | जे गजल अरबीमे मा/ॱध55 /ॱध6धेम तक सीिमत छल से आब अपना मे सभ टा िवषय व/ॱड04तु समेट लेलक |
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 48 िह/ॱधठठदीक बाद गजल मराठी, अँ/ॱड91ेजी होइत आब मैिथली मे /ॱध6धवेश केलक आ धीरे धीरे मैिथली सािह/ॱधठ4य मे अपन /ॱड04थान बना लेलक | मैिथली मे सेहो गजलक िश/ॱध9ठप िवधा मे पिरवत/ॱड61न निह भेलैक , हँ एकर मम/ॱड61 आ श/ॱध9धदकोष पूण/ॱड61 मैिथल भऽ गेल | भाव भि/ॱध70त , /ॱध6धेम , वीर, िवरहक होइक वा सामािजक, राजनीितक वा /ॱड01यि/ॱध70तक कटा/ॱध5ध पर, सभ िवधा मे मैिथली मे गजल देखबा मे आिब रहल अिछ | संगिह िमिथलाक सं/ॱड04कार ओ पिरवेशक छाप लैत मैिथली गजल आब पूण/ॱड61तः मैिथल भऽ चुकल अिछ | गजलक मैिथली िश/ॱध9ठप िवधाक लेखन िव/ॱड04तारमे "अि/ॱधठठच/ॱधठठहार आखर " मे आलेिखत अिछ| बहुत रास मैिथली गजलकारक मैिथली गजलकारी मे /ॱध6धवेश एिह बातक /ॱडध4ोतक अिछ जे ई मैिथलीक पोर पोर मे समा चुकल अिछ आ कोनो एक िवशेष /ॱड04तरक लोकक बदला मे ई जन का/ॱड01य बिन चुकल अिछ |
"मैिथली गजलक उ/ॱधठ4पि/ॱध54 आ िवकास (/ॱड04व/ॱध65प एवं संभावना सिहत )" िवषय पर अपन भावना हम गजलक /ॱध65प मे देबाक /ॱध6धयास कऽ रहल छी ---
बैसलहुँ आइ करै ले मैिथली गजलक बखान हम
डूिब गेलहुँ उदगार मे केलहुँ निह िकछु /ॱधठ7यान हम
गजल होइत छैक /ॱध6धेम , मिहमा एकर महान छैक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 49 दू प/ॱड6डित मे समेटा देलहँ◌ु ई /ॱध6धेम गाथा क बखान हम
बहर रफीद और कािफया शेरक होइ छैक /ॱध6धाण यौ
मतला मकता जोिड़ एिह मे बढेलं◌ौ शेरक शान हम
फारसी उदू/ॱड61 अं/ॱड91ेजी सँ होइत ई आयल िमिथला धाम
तघ/ॱध76जुल अपन बनाबी, लऽ माछ, मखान ओ पान हम
शा/ॱड04/ॱध55ीय कहू वा आधुिनक वा पकड़ू◌ु अ -गजलक कान
समय संग बदलबै आब एिह गजलक /ॱध6धाण हम
/ॱध6धेम िवरह सूफी आ भि/ॱध70तमे कऽ चुकल ई नाम अिमट
जन जीवन सँ जोड़बै, लऽ आधुिनकताक नाम हम
मुर/ॱड19फ होइक वा गैर मुर/ॱड19फ पबै छै◌े एके शान
"शौकीन" क ई कथा अमोल राखब सिदखन /ॱधठ7यान हम
८
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 50
ओम/g2ं2काश झा
मैिथली गजल पर पिरचच/g3ंअ मैिथली गजलक उ/ॱडधधव आ िवकास िवषय पर कोनो िवचार /ॱध6धकट करबाक बहुत यो/ॱध7धय तँ हम अपनाक/ॱध4ड नै मानै छी, मुदा ई िवषय देिख िकछु कहै सँ अपना क/ॱध4ड रोिक नै पािब रहल छी। मैिथली गजलक इितहास ओना तँ ब/ॱडठ6ड पुरान नै अिछ। मुदा गीत आ किवता लेखनक काय/ॱड61 बहुत िदन सँ मैिथली मे चिल रहल अिछ। गीत आ किवता मे मैिथलीक ब/ॱडठ6ड धिनक इितहास छै। भारतवष/ॱड61क आय/ॱड61 भाषा सभमे यिद देखल जाय , तँ ई अपने बुझा जाइत छै जे उ/ॱधठ4पि/ॱध54क बादे सँ मैिथली मे नीक गीत आ किवता िलखेनाइ शु/ॱध65 भऽ गेल छल। ग जल िलखबाक कोनो पर/ॱध94परा मैिथली मे नै छल। २० म शता/ॱध9धदी मे गजल िलखबाक शु/ॱध65आत भेल आ २०म शता/ॱध9धदीक उतरा/ॱडध0/ॱड61 मे एिह मे तेजी आयल। हम अपने िकछु िदन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 51 पूव/ॱड61 धिर गजलसँ अनजान छलॱ। आशीष अनिच/ॱधठठहार जी आ गजे/ॱधठठ/ॱ406 जीक स/ॱध94पक/ॱड61 मे आिब मैिथली गजलक िवषय मे िकछु /ॱध5डान /ॱध6धा/ॱध90त भेल। अनिच/ॱधठठहार आखर /ॱध9धलाग पूण/ॱड61 /ॱध65प सँ गजलक लेल समिप/ॱड61त अिछ आ गजलक शा/ॱड04/ॱध55ीयताक/ॱध4ड नीक जक/ॱड6ड एिह /ॱध9धलाग पर बुझाओल गेल अिछ। यएह /ॱध9धलाग पिढ कऽ हम थोड़ बहुत सरल वािण/ॱड61क बहरक गजल िलखबाक /ॱध6धयास करैत रहै छी। एखन मैिथली मे गजल बहुत तँ नै िलखल गेल अिछ, मुदा गजलक अकालो नै बुझाइत अिछ। एकटा नीक गप जे हमरा नोिटस मे आयल जे आब मैिथली प/ॱध55 पि/ॱध55का मे सेहो मैिथली गजल िनयिमत /ॱध65प/ॱध4ड छिप रहल अिछ। उ/ॱधठ4कृ/ॱ416ता पर हम िकछु बाजबा यो/ॱध7धय नै छी। मुदा एतबा कहब जे जेना जेना नव नव गजलकार सभ एता आ गजल पढबाक /ॱध65िच बढल जेतै, तेना तेना नव /ॱध6धयोगक संग नीक नीक रचना केर बािढ आिब जेतै। हमरा बूझने मैिथली गजल एखन जवान भऽ रहल अिछ आ समयक संग एकर जवानी मैिथली गजल क/ॱध4ड बहुत ऊँच /ॱड04थान पर लऽ जएत।
९
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 52
धीरे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धेमिष/ॱड61 मैिथलीमे गजल आ एकर संरचना (पूव/g3ब1मे िवदेहक अंक २१ मे /gणबणकािशत )
/ॱध65प -र/ॱड15 एवं चािल -/ॱध6धकृित देखलापर गीत आ गजल दुनू सहोदरे बुझाइत छैक। मुदा मैिथलीमे गीत अित /ॱध6धाचीन का/ॱड01यशैलीक /ॱध65पमे चलैत आएल अिछ, जखन िक गजल अपे/ॱध5धाकृत अ/ॱधठ4य/ॱधठठत नवीन /ॱध65पमे। एखन दुनूक/ॱध4ड एकठाम देखलापर एना लगैत छैक जेना गीत- गजल कोनो कु/ॱध94भक मेलामे एक -दोसरासँ िबछुिड़ गेल छल। मेलामे भोितआइत-भासैत गजल अरब िदस पहुँिच गेल। गजल ओ/ॱध94हरे पलल-बढ़ल आ जखन बेस जुआन भऽ गेल तँ अपन िबछुड़ल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 53 सहोदरक/ॱध4ड तकैत गीतक गाम िमिथला धिर सेहो पहुँिच गेल। जखन दुनूक भेट भेलैक तँ िकछु समय दुनूमे अपिरचयक अव/ॱड04था बनल रहलैक। िमिथलाक मािटमे पोसाएल गीत एकरा अपन जगह क/ॱध9धजा करऽ आएल /ॱध6धित/ॱडध5/ॱधठठदीक /ॱध65पमे सेहो देखलक। मुदा जखन दुनू एक-दोसराक/ॱध4ड लगसँ िहया कऽ देखलक तखन बुझबामे अएलैक -आिह रे बा, हमरा सभमे एना बैर िकएक, हम दुनू तँ सहोदरे छी! तकरा बाद िमिथलाक धरतीपर डेगसँ डेग िमला दुनू पूण/ॱड61 /ॱ410ातृ/ॱधठ4व भाव/ॱध4ड िनर/ॱधठठतर आग/ॱड6ड बढ़ैत रहल अिछ। गीत आ गजलक /ॱड04व/ॱध65प देखलापर दुनूक /ॱड04वभावमे अपन पोसुआ जगहक /ॱड04थानीयताक असिर पूरापूर देखबामे अबैत अिछ। गीत एना लगैत छैक जेना र/ॱड15िबर/ॱड15ी फूलक/ॱध4ड सैँित कऽ सजाओल सेजौट हो। िमिथलाक गीतमे क/ॱड6डटोसन बात जँ कहल जाइछ तँ फूलेसन मोलायम भावमे। एकरा हम एहू तरह/ॱध4ड किह सकैत छी जे गीत फूलक लतमारापर चलबैत लोकक/ॱध4ड भावक ऊँचाइ धिर पहुँचबैत अिछ। एिहमे िमिथलाक लोक/ॱड01यवहार एवं मानवीय भाव /ॱध6धमुख भूिमका िनव/ॱड65ह करैत आएल अिछ। जािह भाषाक गािरयोमे िरदम आ मधुरता होइत छैक, ओिह भूिमपर पोसाएल गीतक /ॱड04व/ॱध65प कटाह - धराह भइए निह सकैत अिछ। कही जे गीतमे तँ लालीगुर/ॱड6डसक फूल जक/ॱड6ड ओ ताकत िव/ॱडध4मान छैक जे माछ खाइत काल जँ गऽरमे क/ॱड6डट अटिक गेल तँ तकरो गलाकऽ समा/ॱध90त कऽ दैत छैक।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 54 गजलक बगय-बािन देखबामे भलिह गीते जक/ॱड6ड सुरेबगर लगैक , एिहमे गीतसन नरमाहिट निह होइत छैक। उसराह म/ॱध64भूिममे पोसाएल भेलाक कारणे गजलक /ॱड04वभाव िकछु उ/ॱड04सठ होइत छैक। ई क/ॱडध6र इ/ॱड04लामी सभक स/ॱड15ितमे बेसी रहल अिछ , त/ॱध4ड एकर /ॱड04वभावमे “जब कुछ न चलेगी तो ये तलवार चलेगा” सन तेज तेवर बेसी देखबामे अबैत छैक। य/ॱडध4िप गजलक/ॱध4ड /ॱध6धेमक अिभ/ॱड01यि/ॱध70तक सश/ॱध70त मा/ॱधठ7य म मानल जाइत छैक। गजल किह तँ िहँदेरी लोकक मन-मि/ॱड04त/ॱड0डकमे /ॱध6धेममय माहौल नािच उठैत छैक , एिह बातसँ हम कतहु असहमत निह छी। मुदा गजलमे /ॱध6धेमक बात सेहो बेस धरगर अ/ॱधठठदाजमे कहल जाइत छैक। कहबाक ता/ॱधठ4पय/ॱड61 जे गजल त/ॱध64आिर जक/ॱड6ड सीधे बेध दैत छैक ल/ॱड50यक/ॱध4ड। लाइ -लपटमे बेसी निह रहैत छैक गजल। िमिथलाक स/ॱधठठदभ/ॱड61मे गीत आ गजलक ए/ॱड1धिह तरह/ॱध4ड जँ अ/ॱधठठतर देखबऽ चाही तँ ई कहल जा सकैत अिछ जे गजल फूलक /ॱध6ध/ॱध5धेपण पय/ॱड61/ॱधठठत त/ॱध64आिर जक/ॱड6ड करैत अिछ , जखन िक गीत त/ॱध64आिर सेहो फूल जक/ॱड6ड भँजैत अिछ। मैिथलीमे सं/ॱध71या/ॱधठ4मक /ॱध65प/ॱध4ड गजल आनिह िवधा जक/ॱड6ड भलिह कम िलखल जाइत रहल हो, मुदा गुणव/ॱध54ाक दृि/ॱ416एँ ई िह/ॱधठठदी वा नेपाली गजलसँ कतहु कनेको झूस निह देखबामे अबैत अिछ। एकर कारण इहो भऽ सकैत छैक जे िह/ॱधठठदी, नेपाली आ मैिथली तीनू भाषामे गजलक /ॱध6धवेश ए/ॱड1धिह मुहू/ॱध54/ॱड61मे भेल छैक। गजलक /ॱध57ीगणेश
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 55 करौिनहार िह/ॱधठठदीक भारते/ॱधठठदु, नेपालीक मोतीराम भ/ॱडध6 आ मैिथलीक पं. जीवन झा ए/ॱड1धिह कालख/ॱधठडडक /ॱध6ड/ॱ416ा सभ छिथ। मैिथलीयोमे गजल आब एतबा िलखल जा चुकल अिछ जे एकर संरचनाक मादे िकछु कहनाइ िदनिहमे िडिबया बारब जक/ॱड6ड लगैत अिछ। एहनोमे यदाकदा गजलक नामपर िकछु एहनो प/ॱड6डित सभ प/ॱध55 -पि/ॱध55कामे अभिर जाइत अिछ , जकरा देखलापर मोन िकछु झुझुआन भइए जाइत छैक। कतेको गोटेक रचना देखलापर एहनो बुझाइत अिछ, जेना ओ लोकिन दू-दू प/ॱड6डितबला तुकब/ॱधठठदीक एकटा समूहक/ॱध4ड गजल बूझैत छिथ। हमरा जनैत ओ लोकिन गजलक/ॱध4ड दूरेसँ देिखकऽ ओिहमे अपन पाि/ॱधठडड/ॱधठ4य छ/ॱड6डटब शु/ॱध65 कऽ दैत छिथ। जँ मैिथली सािह/ॱधठ4यक गुणधम/ॱड61क/ॱध4ड आ/ॱधठ4मसात कऽ चलैत कोनो /ॱड01यि/ॱध70त एक बेर दू-चािरटा गजल ढ/ॱड15सँ देिख िलअए , तँ हमरा जनैत ओकरामे गजलक संरचना /ॱध6धित कोनो तरहक ि/ॱडध5िवधा निह रिह जएतैक। त/ॱध4ड सामा/ॱधठठयतः गजलक स/ॱध94ब/ॱधठठधमे नव िज/ॱध5डासुक लेल जँ िकछु कहल जाए तँ िबना कोनो पािरभािषक श/ॱध9धदक /ॱध6धयोग कएने हम एिह तरह/ॱध4ड अपन िवचार राखऽ चाहैत छी- गजलक पिहल दू प/ॱड6डितक अ/ॱधठठ/ॱधठ4यानु/ॱध6धास िमलल रहैत छैक। अि/ॱधठठतम एक , दू वा अिधक श/ॱध9धद सभ प/ॱड6डितमे सिझया रहलहुपर साझी श/ॱध9धदसँ पिहनुक श/ॱध9धदमे अनु/ॱध6धास वा कही तुकब/ॱधठठदी िमलल रहबाक चाही। अ/ॱधठठय दू-दू प/ॱड6डितमे पिहल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 56 प/ॱड6डित अनु/ॱध6धासक दृि/ॱ416एँ /ॱड04व/ॱध74छ/ॱधठठद रहैत अिछ। मुदा दोसर प/ॱड6डित वा कही जे पिछला प/ॱड6डित /ॱड04थायीबला अनु/ॱध6धासक/ॱध4ड पछुअबैत चलैत छैक। ई तँ भेल गजलक मँ◌ुह-कानक संरचना स/ॱध94ब/ॱधठठधी बात। मुदा खाली मुहे-कानपर /ॱधठ7यान देल जाए आ ओकर क/ॱधठ5य जँ गोिड़आइत वा बौआइत रिह जाए तँ देखबामे गजल लिगतो यथाथ/ॱड61मे ओ गीजल भऽ जाइत अिछ। त/ॱध4ड /ॱध6ध/ॱड04तुितकरणमे िकछु रह/ॱड04य , िकछु रोमा/ॱध7ठचक स/ॱड15 समधानल चोट जक/ॱड6ड गजलक श/ॱध9धद सभ ताल -मा/ॱध55ाक /ॱध6धवाहमय स/ॱड6डचमे खचाखच बैसैत चिल जएबाक चाही। गजलक प/ॱड6डितक/ॱध4ड अथ/ॱड61व/ॱध54ाक िहसाब/ॱध4ड जँ देखल जाए तँ किह सकैत छी जे हऽरक िसराउर जक/ॱड6ड ई चलैत चिल जाइत छैक। हऽरक पिहल िसराउर जािह तरह/ॱध4ड धर तीक छाती चीिरकऽ ओिहमे कोनो चीज जनमाओल जा सकबाक आधार /ॱध6धदान करैत छैक , तिहना गजलक पिहल प/ॱड6डित क/ॱध9ठपना वा िवषय व/ॱड04तुक उठान करैत अिछ , दोसर प/ॱड6डित हऽरक दोसर िसराउरक काय/ॱड61शैलीक अनुकरण करैत पिहलमे खसाओल बीजक/ॱध4ड आव/ॱड0धयक मा/ॱध55मे तोपन दऽ कऽ पुनः आगू बढ़बाक माग/ॱड61 /ॱध6धश/ॱड04त करैत अिछ। गजलक /ॱध6ध/ॱधठ4येक दू-प/ॱड6डित अपनहुमे /ॱड04वत/ॱधठठ/ॱध55 रहैत अिछ आ एक-दोसराक स/ॱड15 तादा/ॱधठ4/ॱध94य /ॱड04थािपत करैत सम/ॱड91मे सेहो एकटा िविश/ॱ416 अथ/ॱड61 दैत अिछ। एकरा दोसर तरह/ॱध4ड एहुना कहल जा सकैत अिछ जे गजलक पिहल प/ॱड6डित कनसारसँ िनकालल लालोलाल लोह रहैत अिछ, दोसर प/ॱड6डित ओकरा िनिद/ॱड61/ॱ416
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 57 आकार िदस बढ़एबाक लेल पड़ऽबला घनक समधानल चोट भेल करैत अिछ। गीतक सृजनमे िस/ॱडध0ह/ॱड04त मैिथल सभ थोड़े बगय -बािन बुिझतिहँ आसानीसँ गजलक सृजन करऽ लगैत छिथ। स/ॱध94भवतः त/ॱध4ड आरसी /ॱध6धसाद िसंह , रवी/ॱधठठ/ॱ406नाथ ठाकुर , डॉ महे/ॱधठठ/ॱ406 , माक/ॱड61/ॱधठडडेय /ॱध6धवासी, डॉ. ग/ॱड15ेश गु/ॱड17न , डॉ. बुि/ॱडध0नाथ िम/ॱध57 आिद मूलतः गीत /ॱध5धे/ॱध55क /ॱड01यि/ॱध70त/ॱधठ4व रिहतहु गजलमे सेहो कलम चलौलिन। ओहन िस/ॱडध0ह/ॱड04त /ॱड01यि/ॱध70त सभक लेल हमर ई गजल िलखबाक तौर-तरीकाक मादे िकछु कहब हा/ॱड04या/ॱड04पद भऽ सकैत अिछ , मुदा नविसखुआ सभक/ॱध4ड भिरसक ई िकछु सहज बुझाइक। मैिथलीमे कलम चलौिनहार सभ म/ॱधठ7य /ॱध6धायः सभ एक -आध हाथ गजलोमे अजमबैत पाओल गेलाह अिछ। जनकिव वै/ॱडध4नाथ िम/ॱध57 “या/ॱध55ी” सेहो “भगवान हमर ई िमिथला” शीष/ॱड61क किवता पूण/ॱड61तः गजलक संरचनामे िलखने छिथ। मुदा िसयाराम झा “सरस”, /ॱड04व . कलान/ॱधठठद भ/ॱडध6 , डॉ.राजे/ॱधठठ/ॱ406 िवमल सन िकछु सािह/ॱधठ4यकार ख/ॱड6डटी गज लकारक /ॱध65पमे िच/ॱधठठहल जाइत छिथ। ओना सोमदेव , डॉ.केदारनाथ लाभ, डॉ.तारान/ॱधठठद िवयोगी, डॉ.रामचैत/ॱधठठय धीरज , बाबा वै/ॱडध4नाथ , डॉ. िवभूित आन/ॱधठठद , डा.धीरे/ॱधठठ/ॱ406 धीर , फजलुर/ॱड61हमान हाशमी, रमेश, बैकु/ॱधठडठ िवदेह , डा.रामदेव झा, रोशन जनकपुरी, पं. िन/ॱधठ4यान/ॱधठठद िम/ॱध57 , देवश/ॱड1डर नवीन , /ॱड0धयामसु/ॱधठठदर शिश , जनाद/ॱड61न ललन ,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 58 िजयाउर/ॱड61रहमान जाफरी, अिजत कुमार आजाद, अशोक द/ॱध54 आिद समेत कतेको /ॱध6ड/ॱ416ाक गजल मैिथली गजल -संसारक/ॱध4ड िव/ॱड04तृित दैत आएल अिछ। गजलमे मिहला ह/ॱड04ता/ॱध5धर बहुत कम देखल जाइत अिछ। मैिथली िवकास म/ॱध7ठच /ॱडध5ारा बहराइत प/ॱध9ठलवक पूण/ॱड65/ॱड1ड १५, २०५१ चैतक अ/ॱड1ड गजल अ/ॱड1डक /ॱध65पमे बहराएल अिछ। स/ॱध94भवतः ३४ गोट अलग-अलग गजलकारक एकठाम भेल समायोजनक ई पिहल वानगी हएत। एिह अ/ॱड1डमे डा. शेफािलका वम/ॱड65 एक मा/ॱध55 मिहला ह/ॱड04ता/ॱध5धरक /ॱध65पमे गजलक स/ॱड15 /ॱध6ध/ॱड04तुत भेलीह अिछ। एही अ/ॱड1डक आधारपर नेपालीमे मैिथली गजल स/ॱध94ब/ॱधठठधी दू गोट समालोचना/ॱधठ4म क आलेख सेहो िलखाएल अिछ। पिहल मनु /ॱ409ाजाकी /ॱडध5ारा काि/ॱधठठतपुर २०५२ जेठ २७ गतेक अ/ॱड1डमे आ दोसर डा. रामदयाल राकेश /ॱडध5ारा गोरखाप/ॱध55 २०५२ फागुन २६ गतेक अ/ॱड1डमे। िछटफुट आनहु गजल स/ॱड1डलन बहराएल होएत , मुदा तकर जानकारी एिह लेखकक/ॱध4ड निह छैक। हँ, िसयाराम झा “सरस”क स/ॱध94पादन मे बहराएल “लोकवेद आ लालिकला” मैिथली गजलक ग/ॱधठठत/ॱड01य आ /ॱड04व/ॱध65प दऽ बहुत िकछु फिरछा कऽ कहैत पाओल गेल अिछ। एिहमे सरस सिहत तारान/ॱधठठद िवयोगी आ देवश/ॱड1डर नवीन /ॱडध5ारा /ॱध6ध/ॱड04तुत गजल स/ॱध94ब/ॱधठठधी आलेख सेहो मैिथली गजलक त/ॱधठ4कालीन अव/ॱड04था धिरक सा/ॱड15ोपा/ॱड15 िच/ॱध55 /ॱध6ध/ॱड04तुत करबामे सफल भेल अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 59 सम/ॱड91मे मैिथली गजलक िवषयमे ई किह सकैत छी जे मैिथली गीतक खेतसँ /ॱध6धा/ॱध90त हलगर मािटमे गुणव/ॱध54ाक दृि/ॱ416एँ मैिथली गजल िनर/ॱधठठतर बिढ़ रहल अिछ , बिढ़ए रहल अिछ। १० आशीष अनिच।g2चचहार मैिथली गजलक वत/g3ंधनमान अनिच/ॱधठठहार आखरक ज/ॱधठठमसँ पिहने (इंटरनेट पर) िकछु गजलकार, समालोचक सभपर आरोप लगबैत छिथ जे ओ गजलक/ॱध4ड बुिझ नै सकलाह। मुदा हमरा बुझने आलोचक सही छिथ आ गजलकार गलत। कारण मैिथलीक िकछु तथाकिथत गजलकार सभ अपने गजलक/ॱध4ड नै बूिझ सकलाह। जकर पिरणित अबूझ शेर सबहक /ॱध65पमे भेल। आ /ॱड04वाभािवक छै जे एहन -एहन गजलक/ॱध4ड आलोचक नकारबे करतिथ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 60 वत/ॱड61मान गजल -- अ.आ. (अनिच/ॱधठठहार आखर ) क बाद गजल अबूझ नै रहल। से हम िकछु शेरक उदाहरणसँ देब। 1) चाहे अ/ॱडठधा हो की राजनीितक पाट/ॱड6ठ दूनूक ि/ॱड04थितक/ॱध4ड परखैत िमिहर झा कहैत छिथ--- छोिड़ िदऔ हाथ देिखऔ के/ॱध94हर जाइ छै जेतै तँ ओ उ/ॱध94हरे सब जे/ॱध94हर खाइ छै 2) तँ जगदानंद झा "मनु" िव/ॱड04थािपत लोकक वेदना देखार करैत कहैत छिथ--- सोन सनक घर-आँगन, /ॱड04वग/ॱड61 सन हमर पिरवार छोिड़ एलहुँ देस अपन दू-चािर टकाक बेपार पर 3) ग/ॱध90प जँ आधुिनक िश/ॱध5धा पर होइ आ ताहू मे किपल िस/ॱध9धबलक/ॱध4ड धेआन रखैत तँ ताहूमे गजल पाछ/ॱड6ड नै रहल। अभय दीपराज जी कहैत छिथ---
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 61 परी/ॱध5धाक जखन हम नाम सुनैत छी तँ कँपैत छी, लगैत अिछ- सबटा िबसरल रहैत छी, जे की पढल अिछ 4) संसार बदिल गेल मुदा नै बदलल तँ िमिथला एकरे ल/ॱड50य करैत दीप नारायण "िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठ" कहैत छिथ--- जाित-पाितक भेद निह बदलल समाजक आधार निह बदलल कोसीक धार बदिल गेल िमत! जीवन धार निह बदलल 5) एही िमिथलाक सभसँ ल/ॱध76जाजनक पहलू दहेज पर सुनील कुमार झा एना िट/ॱध90पणी करैत छिथ ----- बेटीक िबयाहमे िबकल अंगा-नुआ लड़काक सूट त/ॱध4ड कहले नै जाइ-ए 6) एही समाजक एकटा आर पहलू पर उमेश मंडल कहैत छिथ-- - िक यो ककरो निह देखैए ऐ समाजमे मोने मन झगड़ाइए चलू घुिर चली
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 62 7) आधुिनक मीिडआपर /ॱडठ9ूरतम /ॱध6धहार करैत मैिथलीक दोसर मुदा स/ॱध5धम मिहला गजलकार /ॱध57ीमती श/ॱड64ितल/ॱड50मी चौधरी कहैत छिथ --- पापक पराका/ॱ417ामे ज/ॱधठठमै /ॱध57ीकृ/ॱड0डण मीिडआ छिथ जागल कंसक भेषमे आ एतबिह पर नै ।g26आकैत छिथ। आ फेरो कहैत छिथ --- सोसल साइट पर करैत छै स/ॱड70सर के दाबी रे भाय अिभ/ॱड01यि/ॱध70तक /ॱड04व/ॱध74छंद स/ॱड6डढ़ मुँह ब/ॱधठठहबै की जाबी रे भाय 8) मुदा एहन पिरि/ॱड04थित बेसी िदन बरदा/ॱड04त नै कएल जा सकैए आ तँए ओम /ॱध6धकाश जी कहैत छिथ--- मान-अपमान दुनू भेटै छै, ई मायाक थीक लीला, अ/ॱधठठयाय क/ॱध4ड सिदखन दी मोचािड़, यैह थीक िजनगी। 9) /ॱध6धेम आ /ॱध6धेम जिनत वेदना गजलक /ॱध6धमुख अंग िथक। िबना एकरा गजल झुझुआन लागत। वत/ॱड61मान गजलमे इहो भेटत। रिव िम/ॱध57ा "भार/ॱडध5ाज " कहैत छिथ----
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 63 मोन हमर बहुत चंचल तािह पर ई यौवन एना जे नैना चलेबै तँ हमर ईमान झुिक जेतै आ इएह ।g262ेम जँ पिरप।g2ष0व भ ऽ जाए तखन ि।g255पुरारी कुमार शम।g365 जीक शेर ज।g2चचमैए --- आँिख िमला कऽ हमरा सँ राह पकड़ लेिल अह/ॱड6ड कोना कटै अिछ िदन आब रचना गवाह अिछ हमर िमिहर झा जीक।g2आ3 बूझल छि।g2चचह जे ई वेदना िकएक छै तँए ओ कहैत छथ ि◌--- हमरा अ ह/ॱड6ड तोड़लहुँ सपना बुिझ कऽ हमरा अ ह/ॱड6ड छोडलहुँ अपना बुिझ कऽ मुदा एतबो भेलाक बादो मैिथली ओ भाषा िथक जािहमे िव/ॱडध4ापित सन किव भेलाह। िव/ॱडध4ापित आशावादक सभसँ बड़का किव छिथ। आ हमर ओम /ॱध6धकाश जी एही आशाक/ॱध4ड पकिड़ क हैत छिथ--- झ/ॱड6डपै लेल भिसयैल िजनगीक टूटल धरातल ,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 64 सपनाक नबका टाट भिर िदन बुनैत रहै छी। कुल िमला मैिथली गजल एखन िवकासक दोसर चरणमे चिल रहल अिछ जकर बानगी उपरक उदाहरण सभमे देखल जा सकैए। मैिथली गजलक भिव/ॱड0डय पर हमर कोनो िट/ॱध90पणी नै रहत कारण हम कोनो /ॱध76योितषी नै छी। आ अतीतो पर नै कहब कारण ई सभक/ॱध4ड बूझल छैक। ओना मंजर सुलेमानक आलेखक बाद मैिथली गजल िनि/ॱध56त /ॱध65पे पाछ/ॱड6ड गेल (जीवन झासँ पाछ/ॱड6ड) जे /ॱड04वागत यो/ॱध7धय अिछ। ११ गजे।g2चच।gआ06 ठाकुर गजल, /ॱध64बाइ , कता, हाइकू, शेनयू/ॱड61, टनका, हैबून, कु/ॱधठडडिलया, दोहा, रोला ई सभ एकटा /ॱड04थािपत िवधा अिछ। /ॱड04थािपत िवधा माने जकर िलखबाक िविध जइ भाषा सभक ई मूल खोज अिछ, ओइ भाषामे /ॱड04थािपत भऽ गेल अिछ। जँ हाइकू िलखबा काल कोनो िनअम पालन नै करी तँ ओकर नाम /ॱध5धिणका पिड़ गेलासँ ओ हाइकू
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 65 दोषिवहीन नै भऽ जाएत। जँ कोनो भाषासँ हम गजल/ /ॱध64बाइ / कता मैिथलीमे /ॱध6धयोग लेल सोचै छी तँ ऐ कारणसँ जे ओ ओइ भाषाक चम/ॱधठ4कािरक चीज अ िछ, मैिथलीक छॱक लगलासँ कोनो आर चम/ॱधठ4कारक हम आशा राखै छी। सएह हाइकू, शेनयू/ॱड61, टनका आ हैबून लेल सेहो लागू अिछ। आब एतऽ ई देखबाक अिछ जे कोनो िवधाक आयात सतक/ॱड61तासँ हुअए, ओइ िवधाक सै/ॱडध0ाि/ॱधठठतक प/ॱध5ध सुदृढ़ छै। से जेना तेना आयात कऽ हाथपर हाथ धिर सए बख/ॱड61 आर इ/ॱधठठतजार करी ई सोिच जे तकर बाद एकर मैिथली छॱकबला अलग िस/ॱडध0ा/ॱधठठत बनत, तँ तइ लेल /ॱड04थािपत िवधाक आयातक कोन बेगरता? एतेक समएमे तँ एकटा आर नव िवधा बिन जाएत!
हँ, मा/ॱध55 िल/ॱध90य/ॱड64तरण कऽ देलासँ उदू/ॱड61क सभ गजल िनअम िह/ॱधठठदीक भऽ जाइत अिछ, मुदा ओतहु वत/ॱड61नीक िभ/ॱडठधता मारते रास कािफयाक उपिनअमक िनम/ॱड65णक बा/ॱधठ7यता उ/ॱधठ4प/ॱडठध करैत अिछ। मैिथली तँ साफे अलग भाषा अिछ त/ॱध4ड एकर कािफयाक िनअम सोझे आयाितत नै भऽ सकैए। बहरमे वण/ॱड61/ मा/ॱध55ाक गणना प/ॱडध0ित सेहो िह/ॱधठठदी-उदू/ॱड61मे मा/ॱध55 कोनो खास श/ॱध9धदक वत/ॱड61नीक िभ/ॱडठधताक कारण कखनो काल उपिनअम बनेबाक खगता अनुभूत करबैए, मुदा से मैिथलीमे सोझे आयाितत नै भऽ सकैए कारण ई साफे अलग भाषा िथक। तँ की कािफया आ बहरक वण/ॱड61/ मा/ॱध55ा गणना प/ॱडध0ित मैिथलीमे साफे छोिड़ देल जाए? आिक ओइ मे ततेक ढील दऽ देल जाए जे ओकर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 66 कोनो मतलबे नै रहए? आ तखन जे बहरमे िलखिथ वा कािफयाक शु/ॱडध0 /ॱध6धयोग करिथ से भेलिथ क/ॱडध6 र आिक जे एकर िवरोध करिथ से भेला क/ॱडध6र ? आ जँ िबन कािफया आ बहरक गजलक/ॱध4ड गजल नै कहल जाए तँ ओ रचना मह/ॱधठ4वहीन भऽ गेल ? ओ गजल नै भेल, वा जीवन युगक मैिथली गजल भेल, मुदा गीत/ किवता तँ भेबे कएल। कोनो गजल मा/ॱध55 कािफया आ बहरक शु/ॱडध0ता मा/ॱध55 रहने उ/ॱधठ4कृ/ॱ416 तँ निहए हएत , मुदा उ/ॱधठ4कृ/ॱ416 हेबाक स/ॱध94भावनाक /ॱध6धितशतता कएक गुणा बढ़त। तिहना कोनो गजल सन रचना जँ अशु/ॱडध0 कािफयामे आ बे-बहर अिछ तँ सएह मा/ॱध55 ओकर उ/ॱधठ4कृ/ॱ416ताक /ॱध6धमाण भऽ जाएत? एकर िवपरीत हम ई कहए चाहब जे ओहनो रचना उ/ॱधठ4कृ/ॱ416 भऽ सकैए, मुदा तकर स/ॱध94भावनाक /ॱध6धितशतता भयंकर /ॱध65प/ॱध4ड घिट जाएत। गजल, /ॱध64बाइ , कता, हाइकू, शेनयू/ॱड61, टनका, हैबून, कु/ॱधठडडिलया, दोहा आ रोला िनअमब/ॱडध0 रचना अिछ। एकरा अकिवता, ग/ॱडध4 -किवता आ गीतक /ॱड04व/ॱध65प देलासँ अह/ॱड6ड भाषाक कोन उपकार कऽ सकब , कारण अकिवता, ग/ॱडध4 -किवता आ गीत तँ /ॱड04वयं /ॱड04थािपत िवधाक /ॱड04व/ॱध65प लऽ लेने अिछ। छोट किवता /ॱध5धिणका भऽ सकत, हाइकू नै। कु/ॱधठडडिलया, दोहा आ रोलाक िनअम मैिथलीमे बनेबामे कोनो असोकज/ॱड61 नै भेल कारण ई सोझे आयाितत भऽ गेल मुदा गजल, /ॱध64बाइ , कता, हाइकू, शेनयू/ॱड61, टनका, हैबूनमे वण/ॱड61/ मा/ॱध55ा गणना प/ॱडध0ित जापानी आ उदू/ॱड61-फारसीसँ अह/ॱड6ड लइए नै सकै छी। जापानक लेखन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 67 प/ॱडध0ित अ/ॱध9ठफाबेट (वण/ॱड61) आधािरत अिछये नै, तखन अह/ॱड6ड ओकर गणना प/ॱडध0ित कोना आयात कऽ सकब। ओकर तरीका छै, पा/ॱध56ा/ॱधठ4य तरीका आ िसलेबल आधािरत लेखन प/ॱडध0ित सेहो जापानी भाषामे होइ छै, से तकर /ॱध6धयोग कऽ ओइ िच/ॱध55ा/ॱधठ4मक लेखनक िसलेबल आधािरत शैलीक िमलान सं/ॱड04कृतक वािण/ॱड61क छ/ॱधठठद गणना प/ॱडध0ितसँ कएल गेल आ ओकरा हाइकू, शेनयू/ॱड61 आ टनका लेल /ॱध6धयोग कएल गेल। तिहना गजल, कता आ /ॱध64बाइमे वै/ॱध5डािनक आधारपर मैिथली भाषाक सापे/ॱध5ध िनअम बनाओल गेल जइसँ गजल , कता आ /ॱध64बाइ मैिथलीमे दोसर भाषासँ एलाक उपरा/ॱधठठतो अपन मूल िवशेषता बना कऽ रािख सकल। आ तकर बाद जे मैिथली गजल आ गजलकारक सं/ॱध71यामे पिरणामा/ॱधठ4क आ गुणा/ॱधठ4मक वृि/ॱडध0 भेल अिछ , से दुिनय/ॱड6डक सोझ/ॱड6ड अिछ।
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 68 १. राम भरोस कापरी /ॱ410मर , नेपाल- िबराटनगरमे िब/ॱडध4ापित /ॱड04मृित पव/ॱड61/ २. नव/ॱड70दु कुमार झा-िबहार सरकार जानकी नवमीक/ॱध4ड अवकाशक घोषणा केलक/ उ/ॱडध4मी सभके सवयं कज देत सरकार जीिवत होयत िव/ॱध54 िनगम / 15 जनवरी के कोसी महासेतूक उ/ॱड1ठाटनक संभावना एक होयत िमिथल/ॱड64चल , मजगूत होयत संबंध/ 20-21 िदस/ॱध94बर के होयत िश/ॱध5धक पा/ॱध55ता परी/ॱध5धा, बिढ़ रहल /ॱध6धवेश प/ॱध55 / िवधानमंडलक शीतकालीन स/ॱध55 समा/ॱध90त , पास भेल कतेको िवधेयक मधुबनी मे खुजत िमिथला िच/ॱध55कला सं/ॱड04थान सह सं/ॱड91हालय ३ उमेश म/ॱधठडडल -75 म कथा गो/ॱड0ड ठीमे 39 टा कथापाठ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 69 १. राम भरोस कापरी /ॱ410मर , नेपाल- िब राटनगरमे िब/g32ृापित /g3चृमृित पव/g3ंध/
२०११ िदस/ॱध94बर ९-१० क/ॱध4ड िबराटनगरमे िब/ॱडध4ापित /ॱड04मृित पव/ॱड61 मनोल गेल। उ/ॱड1ठाटन उपरा/ॱड0ड/ॱड99प ित परमान/ॱधठठद झा केलैन। समारोहमे /ॱध6धा/ॱध5ड राम भरोस कापरी /ॱ410मर , डॉ. देवे/ॱधठठ/ॱ406 झा , गीतकार िसयाराम झा सरस िबशेष /ॱध64प/ॱड70 आमंि/ॱध55त छलाह।९ ता. क/ॱध4ड /ॱध6धभात फेरी भेलै जइमे उप रा/ॱड0ड/ॱड99 पित सेहो भाग लेलैन । काय/ॱड61/ॱडठ9 ममे किव गो/ॱ417ी ,िवचार गो/ॱ417ी आ भ/ॱड01य स/ॱड64/ॱड04कृितक काय/ॱड61/ॱडठ9म छल। जनकपुरसँ गेल /ॱध6धितिब/ॱध94ब टोली राम भरोस कापरी /ॱ410मर िलिखत लोक ना/ॱडठ4य जट- जिटनक सुंदर /ॱध6ध/ॱड04तुित केलक।-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 70
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 71
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 72
२
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 73
नव/ॱड70दु कुमार झा १ िबहार सरकार जानकी नवमीक/g2ृ3 अवकाशक घोषणा केलक। िबहार गीतमे िमिथलाक अवहेलनाक लेल आलोचनाक ई एकटा /ॱध5धितपूित/ॱड61क /ॱध6धयासक /ॱध65पमे देखल जा रहल अिछ। िबहारक कैिबनेट २०१२ क कैले/ॱधठडडरक/ॱध4ड मंजूरी देल अिछ। अिगला साल ३० अ/ॱध6धैल २०१२ क/ॱध4ड सोम िदन िमिथला पंचागक िहसाब/ॱध4ड जानकी नवमी अिछ , ३० अ/ॱध6धैल २०१२ क/ॱध4ड रहत छु/ॱडध6ी । २ उ/g32ृमी सभक/g2ृ3 /g3चृवयं कज/g3ंध देत सरकार - जीिवत होयत िव/g2अृ िनगम
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 74 /ॱध6धदेशक उ/ॱडध4मी सभके कज/ॱड61 देबाक /ॱध6धित ब/ॱड7डक सभक उदासीनताक/ॱध4ड देखैत िबहार सरकार /ॱड04वयं कज/ॱड61 देबाक िनण/ॱड61य लेलक अिछ। एिह वा/ॱड04ते सरकार िबहार रा/ॱध76य िव/ॱध54 िनगमक/ॱध4ड मजगूत कऽ अपन /ॱध5धमता बढ़ाओत । िव/ॱध54 िनगम अिगला वष/ॱड61सॅ काज करय लागत। उपमु/ॱध71यमं/ॱध55ी सुशील कुमार मोदी जनतब देलिन अिछ जे अ/ॱड01यव/ॱड04थाक कारण पिछला 25 वष/ॱड61 सॅ िनगम मर/ॱडठधासन हाल मे छल। एकरा फेर सॅ सि/ॱडठ9य करबाक /ॱध6धयास /ॱध6धार/ॱध94भ कऽ देल गेल अिछ। सरकार एकर सभ कज/ॱड61क भुगतान कऽ देत। /ॱध57ी मोदीक आ अिगला िव/ॱध54ीय वष/ॱड61 सॅ ई िनगम उ/ॱडध4मी सभक/ॱध4ड कज/ॱड61 देब /ॱध6धारंभ कऽ देत। /ॱध57ी मोदीक मोतािबक पिछला िकछु वष/ॱड61सॅ ब/ॱड7डक सभ /ॱध6धदेश मे कज/ॱड61 देबाक गित बढ़ौल अिछ मुदा एखनो ई संतोषजनक निह अिछ। त/ॱड70 सरकार /ॱड04वयं अपन /ॱध5धमता बढ़ैबाक िनण/ॱड61य लैत िव/ॱध54 िनगमक/ॱध4ड फेर सॅ चालू करय जा रहल अिछ। उपमु/ॱध71यमं/ॱध55ीक अनुसार सरकारक मु/ॱध71य जोर /ॱध6धदेश मे म/ॱधठ7यम आ छोट उ/ॱडध4ोगक िवकास पर अिछ। जतेक तेजी सॅ एिह /ॱध57ेणीक उ/ॱडध4ोगक िवकास होयत ओतबा तेजी सॅ /ॱध6धदेशक िवकास होयत आ रोजगारक अवसर सेहो बढ़त। असल मे एिह तरहक उ/ॱडध4ोग मे /ॱध57मक बेसी सॅ बेसी उपयोग होइत अिछ त/ॱड70 रोजगार सेहो बेसी लोकक/ॱध4ड भेटबाक संभावना रहैत अिछ। उ/ॱडध4ोग िवभाग सिचव सी.के. िम/ॱध57ा जनौलिन अिछ जे /ॱध6धदेश मे वत/ॱड61मान मे 19 लाख म/ॱधठ7यम आ छोट उ/ॱडध4ोग अिछ जािह मे सॅ आधा ब/ॱधठठद अिछ। बंद आ िबमार उ/ॱडध4ोगक सोझा सभ सॅ पैघ सम/ॱड04या कज/ॱड61क अिछ। ब/ॱड7डक एिह मािमला मे सरकारक बेसी मदित
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 75 निह कऽ रहल अिछ त/ॱड70 सरकारक/ॱध4ड /ॱड04वयं अपन /ॱध5धमता बढ़ाएब आव/ॱड0धयक अिछ।
३ 15 जनवरी क/g2ृ3 कोसी महासेतूक उ/g3धैाटनक संभावना - एक होयत िमिथल/g3ंृचल , मजगूत होयत संबंध
कतेको वष/ॱड61 सॅ दू भाग मे बॅटल िमिथल/ॱड64चल आब ज/ॱध9ठदीए एक भऽ जायत। अिगला वष/ॱड61 मे दूनू भाग क/ॱध4ड एक होयबाक समाद सॅ स/ॱध94पूण/ॱड61 िमिथल/ॱड64चल मे खुशीक लहिर पसरल अिछ। सू/ॱध55 सॅ भेटल जनतबक अनुसार कोसी नदी पर िनम/ॱड61ली आ भपिटयाहीक म/ॱधठ7य कोसी महासेतू बिन कऽ तैयार भऽ गेल अिछ आ एकर उ/ॱड1ठाटन 15 जनवरी 2012 क/ॱध4ड होयबाक संभावना अिछ। एिह महासेतूक उ/ॱड1ठाटन /ॱध6धधान मं/ॱध55ीक हाथे करैबाक /ॱध6धयास कयल जा रहल अिछ। कोसी नदी पर बनल रेल पूल वष/ॱड61 1934 मे आयल भूक/ॱध94प सँ /ॱधठ7व/ॱड04त भऽ गेल छल आ िमिथल/ॱड64चल दू भाग मे बिट गेल छल। दरभंगा आ मधुबनी सॅ कोसी /ॱध5धे/ॱध55 जायब दु/ॱध65ह भऽ गेल छल। वष/ॱड61 2000 मे के/ॱधठठ/ॱ406 मे अटल िबहारी वाजपेयीक नेतृ/ॱधठ4व वाला रा/ॱड0ड/ॱड99ीय जनत/ॱड64ि/ॱध55क गठबंधन सरकार नीतीश कुमारक रेलमं/ॱध55ी/ॱधठ4व काल मे एिह ठाम रेल सह सड़क पूल बनैबाक काजक िशला/ॱधठठयास अटल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 76 िबहारी वाजपेयीक हाथे भेल छल। नीतीश कुमारक मु/ॱध71यमं/ॱध55ी/ॱधठ4व मे ई साकार /ॱध65प लऽ लेलक अिछ ज/ॱध9ठदीए एिह महासेतू पर आवाजाही /ॱध6धार/ॱध94भ भऽ जायत। एिह महासेतूक चालू भेलाक िनम/ॱड61ली सॅ सुपौल क दूरी मा/ॱध55 आधा घंटा मे तय कयल जा सकत। दरभंगा आ मधुबनी सॅ पूिण/ॱड61या पहूँचब सेहो आसान भऽ जायत आ एकर दूरी वत/ॱड61मान मे गोटेक 237 िकलोमीटर सॅ घिट कऽ 142 िकलोमीटर भऽ जायत। एिह सॅ िमिथल/ॱड64चल एक सू/ॱध55 मे जूिड़ जायत आ बंद भेल िवयाह-दानक /ॱध6धि/ॱडठ9या एक बेर फेर सॅ /ॱध6धारंभ होयत। एकर गोटेक ऊंचाई 12 मीटर अिछ। एकर िनम/ॱड65ण गेमन इंिडया कयलक अिछ। एिह महासेतूक 17 वष/ॱड61 धिर रख रखाबक िज/ॱध94मेवारी सेहो िनम/ॱड65ण करय वाला क/ॱध94पनी पर अिछ। िमिथल/ॱड64चल एकीकरणक एिह /ॱध5धणक/ॱध4ड यादगार बनैबाक लेल िमिथलावासी उ/ॱधठ4साह सॅ लागल छिथ। िमिथल/ॱड64चलक आन /ॱध5धे/ॱध55 सॅ कोसी /ॱध5धे/ॱध55 मे िवयाह -दानक कम भेल गित मे तेजी अनबाक लेल /ॱध6धतीक /ॱड04व/ॱध65प उ/ॱड1ठाटनक िदन उ/ॱड1ठाटन /ॱड04थल पर एगारहटा वर - क/ॱधठठयाक सामुिहक िवआह योजना सेहो बनल अिछ। पटनाक /ॱध6धमुख मैिथल समाज सेवी धी/ॱध65 जी उ/ॱड1ठाटनक अवसर पर एगारहटा जोड़ाक िववाह करैबाक घोषणा कयलिन अिछ। एिह लेल मधुबनी आ दरभंगा िजला आ कोसी /ॱध5धे/ॱध55क इ/ॱध74छुक वरागत आ क/ॱधठठयागत क/ॱध4ड आमंि/ॱध55त कयलिन अिछ। एिह िदस हुनका सफलता सेहो भेटल अिछ। िकछु वरागत आ क/ॱधठठयागत एिह पर अपन सहमित सेहो देलिन अिछ जे कोसी /ॱध5धे/ॱध55 आ दरभंगा-मधुबनी िजलाक छिथ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 77 /ॱध6धतीकक /ॱध65प मे कयल जा रहल एिह आयोजन सॅ एक बेर फेर िमिथल/ॱड64चलक मे संबंधक /ॱध5धे/ॱध55 बढ़त आ कोसीक घाट सॅ बटल िदल फेर सॅ एक होयत।
४
20-21 िदस/g2थृबर क/g2ृ3 होयत िश/g2अ2क पा/g2अअता परी/g2अ2ा, बिढ़ रहल /g2ं2वेश प/g2अअ
/ॱध6धदेश मे िश/ॱध5धक पा/ॱध55ता परी/ॱध5धा 20 आ 21 िदस/ॱध94बर क/ॱध4ड िजला आ अनुमंडल मु/ॱध71यालयक 1380 परी/ॱध5धा के/ॱधठठ/ॱ406 मे आयोिजत कयल जायत। एिह परी/ॱध5धा मे गोटेक 28 लाख परी/ॱध5धाथ/ॱड6ठ सि/ॱध94मिलत होयताह। एिह परी/ॱध5धाक लेल /ॱध6धवेश प/ॱध55 बँटबाक काज चिल रहल अिछ। आवेदन प/ॱध55 गलती भरलाक कारण दू लाखसॅ बेसी आवेदन प/ॱध55 िविभ/ॱडठध कारण र/ॱड19 कऽ देल गेल छल जािहसॅ आवेदक सभक आ/ॱडठ9ोश सोझ/ॱड6ड आिब रहल छल। आवेदक सभक एिह आ/ॱडठ9ोश पर त/ॱधठ4काल डेग उठबैत सरकार आवेदन र/ॱड19 भेल उ/ॱध94मीदवार सभक/ॱध4ड राहत दैत सभ आवेदक क/ॱध4ड परी/ॱध5धा मे सि/ॱध94मिलत करैबाक िनण/ॱड61य लेलक अिछ। िश/ॱध5धा मं/ॱध55ी पी.के. शाही घोषणा कयलिन अिछ जे जािह आवेदकक आवेदन र/ॱड19 कऽ देल गेल अिछ हुनका सेहो परी/ॱध5धा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 78 मे बैसबाक अवसर देल जायत। सरकारक एिह िनण/ॱड61य सॅ आवेदन र/ॱड19 भेल उ/ॱध94मीदवारक िश/ॱध5धक बनबाक बाट खूिज गेल अिछ।
५ िवधानमंडलक शीतकालीन स/g2अअ समा/g2थचत , पास भेल कतेको िवधेयक मधुबनी मे खुजत िमिथला िच/g2अअकला सं/g3चृथान सह सं/g3थधहालय
िबहार िवधानमंडलक शीतकालीन स/ॱध55 समा/ॱध90त भऽ गेल। 2 िदस/ॱध94बर सॅ 9 िदस/ॱध94बर धिर चल एिह स/ॱध55क दरिमयान िबहार िवधान सभा आ िबहार िवधान पिरष/ॱडठठक प/ॱड64च -प/ॱड64च बैसक भेल। स/ॱध55क दरिमयान सरकार कतेको मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 काजक िनपटाराक संगिह कतेको मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 िवधेयक पास करौलक। ऐितहािसक िबहार लोकायु/ॱध70त िवधेयक पर सदन सेहो अपन मोहर लगौलक। सदन मे स/ॱध54ा/ॱध65ढ़ दलक अपार बहुमतक म/ॱधठ7य िवप/ॱध5ध धानक खरीद आ चारा घोटाला मे मु/ॱध71यमं/ॱध55ीक भूिमकाक लऽकऽ सदन क/ॱध4ड गम/ॱड61 रखबाक /ॱध6धयास कऽ अपन उपि/ॱड04थितक दज/ॱड61 करैबाक /ॱध6धयास कयलक। छोट स/ॱध55क बावजूद एिह स/ॱध55 मे लोकायु/ॱध70त िवधेयकक अलावा िबहार भूिम दािखल खािरज िवधेयक, िबहार अपाट/ॱड61म/ॱड70ट /ॱड04वािम/ॱधठ4व (संशोधन) िवधेयक, िबहार नगरपािलका संशोधन िवधेयक, िबहार सहकारी सोसायटी संशोधन िवधेयक, भू-सव/ॱड71/ॱध5धण आ बंदोव/ॱड04ती िवधेयक ,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 79 िबहार िव/ॱड0ध/ॱड01विव/ॱडध4ालय (संशोधन) िवधेयक आ पटना िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय संशोधन िवधेयक सिहत एगारहटा िवधेयक पास कयल गेल। िबहार िवधानसभाक भेल प/ॱड64च बैसक मे कुल 936 /ॱध6ध/ॱड11क सूचना भेटल छल जािह मे 682 /ॱध6ध/ॱड11 एकीकृत कयल गेल एिह मे 484 तार/ॱड64िकत , 176 अतार/ॱड64िकत आ 24 अपसूिचत /ॱध6ध/ॱड11 छल। /ॱड04वीकृत /ॱध6ध/ॱड11 सॅ 70 /ॱध6ध/ॱड11क उ/ॱध54र देल गेल आ 90 /ॱध6ध/ॱड11 क/ॱध4ड सभा पटल पर राखल गेल। कुल 113 /ॱधठ7यानाकष/ॱड61ण /ॱध6ध/ॱड11 मे से 91 क उ/ॱध54रक लेल संबंिधत िवभाग क/ॱध4ड पठा देल गेल। दोसर िदस िबहार िवधान पिरष/ॱडठठक 169म बेसक मे 471 /ॱध6ध/ॱड11क सूचना भेटल जािह मे 429 /ॱध6ध/ॱड11 /ॱड04वीकृत कयल गेल। /ॱड04वीकृत /ॱध6ध/ॱड11 मे 115 /ॱध6ध/ॱड11क उ/ॱध54र देल गेल आ शेष बचल /ॱध6ध/ॱड11क उतर अिगला स/ॱध55 मे सदनक पटल पर राखल जायत। दूनू सदनक िविभ/ॱडठध सिमितक कतेको /ॱध6धितवेदन सदन पटल पर राखल गेल। स/ॱध55क दरिमयान मधुबनी िजलाक लौकहा िवधानसभा उपचुनाव मे िवजयी भेल जदयूक सतीश कुमार साह सदनक सद/ॱड04यता /ॱड91हण कयलिन तऽ लोक जनशि/ॱध70त पाट/ॱड6ठ डा. /ॱध6धमोद कुमार आ नौशाद आलम के जदयू सद/ॱड04यक /ॱध65प मे मा/ॱधठठयता देल गेल। दूनू सद/ॱड04य लोजपा सॅ इ/ॱड04तीफा दऽ जदयू मे सि/ॱध94मिलत भेल छलाह। स/ॱध55क दरिमयान िवधान पिरषद् मे कला सं/ॱड04कृित आ युवा िवभागक मं/ॱध55ी डा. सुखदा पा/ॱधठडडेय जनतब देलिन जे मधुबनी मे िमिथलािच/ॱध55 कला सं/ॱड04थान सह सं/ॱड91हालयक /ॱड04थापनाक लेल सै/ॱडध0/ॱड64ितक /ॱध65प सॅ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 80 सहमित बिन गेल अिछ। एिह सं/ॱड04थान मे /ॱध6धिश/ॱध5धण , /ॱध6धदश/ॱड61नी आ सं/ॱड91हालयक /ॱड01यव/ॱड04था रहत। एिह ठाम /ॱध6धिश/ॱध5धण /ॱध6धा/ॱध90त करय वालाक/ॱध4ड िड/ॱड91ी सेहो देल जायत। एिह सॅ पिहने पिरषद मे िश/ॱध5धा मं/ॱध55ी पी.के. शाही /ॱडध5ारा संजय झाक /ॱध6ध/ॱड11क उ/ॱध54र देबाक /ॱडठ9म मे पिरषदक सभापित ताराक/ॱड64त झा ह/ॱड04त/ॱध5धेप करैत सािह/ॱधठ4य आ सं/ॱड04कृित क/ॱध4ड बचैबाक िदशा मे काज करबाक िनद/ॱड71श देलिन। /ॱध57ी झा कहलिन जे िमिथला सं/ॱड04कृत शोध सं/ॱड04थान दरभंगा मे साढ़े बारह हजार पा/ॱधठडडुिलिप सिड़ रहल अिछ जकरा बचैबाक आव/ॱड0धयकता अिछ। ओ कहलिन जे सरकार दुल/ॱड61भ पा/ॱधठडडुिलिप सभक संर/ॱध5धण मे /ॱध65िच देखब। पिरषद सद/ॱड04य संजय झा अपन /ॱधठ7यानाकष/ॱड61णक मा/ॱधठ7यम सॅ सरकारक /ॱधठ7यान आकृ/ॱ416 करबैत कहलिन जे िमिथला/ॱध5धर िलिप अित /ॱध6धाचीन अिछ। हालिह मे पटना मे उपे/ॱधठठ/ॱ406 महारथी िश/ॱध9ठप सं/ॱड04थानक सफाईक दरिमयान िमिथल/ॱड64/ॱध5धर मे ह/ॱड04तिलिखत रामायण , महाभारत आ िमिथला दश/ॱड61न नामक पा/ॱधठडडुिलिप भेटल अिछ। िमिथल/ॱड64/ॱध5धर मे होएबाक कारण िकछु िवशेष पता निह चिल रहल अिछ। मुदा देवनागरी िलिप मे िकछु सूचना होयबा सॅ पता चलैत अिछ जे ई पा/ॱधठडडुिलिप अिछ जे पहचानक मोहताज अिछ। अपन उ/ॱध54र मे िश/ॱध5धा मं/ॱध55ी कहलिन जे िमिथला सं/ॱड04कृत शोध सं/ॱड04थान एिह िदशा मे काज कऽ रहल अिछ। आठ दशक पिहने पंिडत जीवनाथ रायक िमिथला/ॱध5धर िलिप मे िलिखत पोथीक /ॱध6धकाशन कराओल जा रहल अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 81
३ उमेश म/ॱधठडडल
75 म कथा गो/g3च3 ठीमे 39 टा कथापाठ
10 िद स/ॱध94 ब र 2011 क/ॱध4ड ‘सगर राित दीप जरय’क 75म कथा गो/ॱड0ड ठीक आयोजन िब हार को-ऑपरेिट व फेडरेशन हॉल, बु/ॱडध0माग/ॱड61 पटनामे कएल गेल। स/ॱड6डझ 5:30 बजेसँ िभ नसर 8 बजे धिर गो/ॱड0ड ठी जमल रहल। संयोजक /ॱडध5य अशोक आ कमल मोहन ‘चु/ॱडठधू’ जीक ऐ आयोजनमे 39 गोट कथा/ लघुकथाक पाठ भेल आ तइपर दूट/ॱध90 पी समी/ॱध5धा सेहो कएल गेल। ऐ अवसरपर िव िभ /ॱडठध िव धाक दज/ॱड61न भिर पोथी लोकाप/ॱड61णक संग 16 म िव देह मैिथ ली पोथी /ॱध6धदश/ॱड61नी आ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 82 िव देहक सहायक संपादक मु/ॱडठधाजी /ॱडध5ारा मैिथलीक पिहल िवहिन कथा पो/ॱड04टर /ॱध6धदश/ॱड61नी सेहो रहए।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 83
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 84
/ॱध57ीमती /ॱध6धीित ठाकुरक पोथी “िम िथ लाक लोक देवता” आ िव देह समाना/ॱधठठ त र सािह /ॱधठ4 य अकादेमी मूल पुर/ॱड04 कारसँ पुर/ॱड04 कृत पोथी “गामक िज नगी” (जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठड डलक कथा सं/ॱड91ह ) , ऐ दुनू पोथीक एकहक सए /ॱध6धितक िव तरण /ॱध57ुित /ॱध6धकाशन केलक।
मैिथ ली कथा लेखनक /ॱध5धे/ॱध55मे शा/ॱधठठ त /ॱडठ9ाि/ॱधठठ त क ऐ 75 म गो/ॱड0ड ठीक दीप /ॱध6ध/ॱध76 व िल त कऽ िव िध वत् उ/ॱड1ठाटन केलिन /ॱध57ी राजमोहन झा। /ॱड04 वागत
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 85 केलिन /ॱध57ी अशोक। अ/ॱधठ7 य/ॱध5धता केलिन /ॱध57ी उ/ॱड91नारायण िम /ॱध57 ‘कनक’, संचालन डॉ. तारान/ॱधठठ द िव योगी। मु/ॱध71 य अित िथ /ॱध57ी /ॱड0ध यामान/ॱधठठ द चौधरीक उपि/ॱड04 थ ित मे काय/ॱड61/ॱडठ9मक/ॱध4ड आग/ॱड6ड बढ़ाओल गेल पोथी लोकाप/ॱड61ण स/ॱध55सँ जइमे 12 गोट पोथीक लोकाप/ॱड61ण /ॱडठ9 मश: ऐ तरह/ॱध4ड भेल - 1. िन बंध सुधा (िन बंध सं/ॱड91ह , सुधा कुमारी) लोकाप/ॱड61ण /ॱध57ी मोहन भार/ॱडध5ाज। 2. जखन तखन पि/ॱध55 का (/ॱध6धेम िव शेष/ॱड64क , संपादक िव भूित आनंद, अशोक मेहता) लोकाप/ॱड61ण डॉ. वासुकीनाथ झा। 3. कोसी कातक गंगा (सं/ॱड04 म रण, साकेतान/ॱधठठ द ) /ॱध57ीमती उषा िक रण ख/ॱड6ड। 4. ऐ अकावोनमे (किव ता सं/ॱड91ह , राज) लोकाप/ॱड61ण - डॉ. रामान/ॱधठठ द झा ‘रमण’ 5. जुबैदा (कथा सं/ॱड91ह , उ/ॱड91नारायण िम /ॱध57 ‘कनक’) लोकाप/ॱड61ण केलिन /ॱध57ी राजमोहन झा। 6. समय सा/ॱध5धी िथ क (लघुकथा सं/ॱड91ह , अनमोल झा)- डॉ. देवशंकर नवीन आ /ॱध57ी उ/ॱड91नारायण िम /ॱध57 ‘कनक’। 7. गंग नहौन (किव ता सं/ॱड91ह , िन शाकर) डॉ. तारानंद िव योगी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 86 8. बेटीक अपमान आ छीनरदेवी (नाटक, बेचन ठाकुर)- /ॱध57ी राजमोहन झा। 9. अनिच /ॱधठठ हार आखर (गजल सं/ॱड91ह , आशीष अनिच /ॱधठठ हार)- लोकाप/ॱड61ण - /ॱध57ी जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठड ड ल, /ॱध57ी /ॱड0धयाम दिरहरे, /ॱध57ी अनमोल झा। 10. जेना जनिल यिन (सं/ॱड04 म रण, महे/ॱधठठ /ॱ406 नारायण राम ‘नीलकमल’)- लोकाप/ॱड61ण /ॱध57ी म/ॱधठठ /ॱध55े/ॱध5ठर झा। 11. सीतावतरण (ख/ॱधठड डका/ॱड01 य , संपा. योगानंद झा) लोकाप/ॱड61ण /ॱध57ी मोहन भार/ॱडध5ाज। 12. गाममे (नेपाली भाषाक किव ता सं/ॱड91ह ‘गाओंमे ह/ॱध65 ’ मूल किव य/ॱध55ी रेमीका थापा केर मैिथ ली अनुवाद, /ॱध6धदीप िब हारी) लोकाप/ॱड61ण /ॱध57ी अशोक।
लोकाप/ॱड61ण स/ॱध55क पछाित कथा स/ॱध55क शुभार/ॱध94 भ भेल जइमे नवोिद त कथाकारक संग /ॱड04 थािप त कथाकार लोकिन अपन-अपन नूतन कथा/लघुकथाक पाठ केलिन जेकर सुची /ॱडठ9मश : ऐ तरह/ॱध4ड अिछ - /ॱध6धदीप िब हारी- कोदािर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 87 तारानंद िव योगी- वैिद क िह◌ ंसा म/ॱधठठ /ॱध55े/ॱध5ठर झा दूटा लघुकथा- जगरनाथ, उजािर प/ॱडठधा झा- /ॱध6धवोधन मधुकर भार/ॱडध5ाज - रीमोट शिश का/ॱधठठ त झा- चोरबा वंश लछमीदास- भरमे-सरम बेचन ठाकुर दूटा लघुकथा- भुखाएल आ अबाम उमेश म/ॱधठड ड ल दूटा लघुकथा- चा◌ेर-िस पाही आ काि/ॱडड4 िद न अनमोल झा- समाङ आ अ/ॱधठठ हार रघुनाथ मुिख या- /ॱध6धलोभ न आ िन चेन समयमे दुगान/ॱधठठ द म/ॱधठड ड ल- पो/ॱड04 टमाट/ॱड61म आ /ॱध6धदूषन अजय कुमार िम /ॱध57- उठह हौ विन य/ॱड6ड हाट -बजार मेनका िब हारी- घरारी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 88 अ/ॱध65ाणा चौधरी- अिभ /ॱडठध िन /ॱड1धी ि/ॱध6ध यदश/ॱड61नी- पलायन धीरे/ॱधठठ /ॱ406 कुमार- मरिर या चेतल कमलका/ॱधठठ त झा- मँहत/ॱड1धी जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठड ड ल- पिर वारक /ॱध6धित /ॱड0ड ठा हीरे/ॱधठठ /ॱ406 - हा/ॱड0ड यपर /ॱड01 यंग /ॱध60ी अ/ॱडध0/ॱड61नारी/ॱध5ठर - घोड़ा घास िद लीप झा- रामिव लास साहु- /ॱड04 वग/ॱड61क सुख िश वकुमार िम /ॱध57- /ॱध90 लेटफाम/ॱड61 न/ॱधठठ द िव लास राय- जाित पंकज स/ॱधठ4 य म्- महानता िद लीप कुमार- पुर/ॱड04 कार
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 89 उमेश नारायण कण/ॱड61- अ/ॱधठठ ध िव /ॱध5ठास सुरेश पासवान- बगुलाक सरदार जगदीश कुमार भारती- धुरफ/ॱधठठ दीलाल रामनारायणजी- िस नुिर या ऋृिष बिश /ॱड0ड ठ - देश /ॱध6धेम पंकज कुमार- ि/ॱध6ध य/ॱड64सु मु/ॱडठधाजी- िव क/ॱध9ठ प धनाकर ठाकुर- ओ /ॱड0ध याम दिर हरे- जौहर िव भूित आन/ॱधठठ द - वन-वे /ॱड99ेिफ क देवशंकर नवीन- मोटर साइिक ल भवनाथ झा- मंडनक मनोभाव (650-670 ऐित हािस क घटना)।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 90
अिध क कथाकारक जमघट भेने पठीत कथा सभपर समी/ॱध5धामे थोड़ेक कंजुशी कएल गेल। जे /ॱड04 व भािव क छल। मुदा तैयो िक छु कथापर िक छु िव शेष िट /ॱध90 प णी अ◌ाएल जेना तारानंद िव योगीक पिठ त कथा- वैिद क िह◌ ंसा’पर जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठड ड ल कहलिन - यथाथ/ॱड61वादी कथा पूण/ॱड61तामे कंजूसी। स/ॱध94 /ॱध6ध दाय, धम/ॱड61 आ अ/ॱधठ7 या/ॱधठ4 म , तीनू तीन। कथा एक अंगक, मा/ॱध55 सम/ॱड04 याक। सम/ॱड04 याक कारण आ िन दान सेहो होय।
तिह ना कोदािर कथापर दुगानंद म/ॱधठड ड ल कहलिन - शीष/ॱड61कक साथ/ॱड61कताक अभाव। अही तरह/ॱध4ड भवनाथ झाक पिठत - म/ॱधठड ड नक मनोभाव’ कथापर धनाकार ठाकुर कहलिन - ऐ कथाक मादे वेदक िन◌ ंदा कऽ म/ॱधठड ड न िम /ॱध57क/ॱध4ड गैर /ॱ409ा/ॱडडधण िव रोधी बताओल गेलह/ॱध4ड। जे गलत अिछ । जेकर कोनो /ॱध6धमाण नै। तइ लेल हम एकरा विह/ॱड0ड कार करैत छी। कहैत डॉ. धनाकर ठाकुर गो/ॱड0ड ठीसँ बाहर िन किल गेलाह! चिल गेलाह!!
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 91 अंतमे, अिग ला गो/ॱड0ड ठीक आयोजन हेतु /ॱध6ध/ॱड04 ताव लेल घोषणा कएल गेल। पूव/ॱड61 /ॱध6ध/ॱड04 तावमे हजािर ये बागसँ दूटा छल जे /ॱडठ9मश : अ/ॱडध0/ॱड61नारी/ॱध5ठर आ /ॱध6धदीप िब हारीक छलिन । एकटा नव /ॱध6ध/ॱड04 ताव डॉ. देवशंकार नवीन जीक आएल। ऐ तीनू /ॱध6ध/ॱड04 तावमे अ/ॱडध0/ॱड61नारी/ॱध5ठरक /ॱध6ध/ॱड04 ताव रहिन बोकारोमे हुअए। जे 74 म कथा गो/ॱड0ड ठी हजािर ये बागसँ /ॱध6ध/ॱड04 तावक छलाह। मुदा /ॱध6धदीप िब हारी /ॱध6ध/ॱड04 तावक तँ अहुठाम बनलाह जे अिग ला गो/ॱड0ड ठी बेगुसरायमे हुअए मुदा जिह ना हजारीबागक गो/ॱड0ड ठीमे पटना भेने चूप भऽ समथ/ॱड61के बिन गेल छलाह तिह ना अहुठाम 76म गो/ॱड0ड ठी बेगुसरायमे हुअए तकर /ॱध6ध/ॱड04 तावक बनलाह मुदा देवशंकर नवीनक /ॱध6ध/ॱड04 ताव िद /ॱध9ठ ली लेल एने चूप भऽ समथ/ॱड61क बिन गेलाह। अ/ॱडध0/ॱड61नारी/ॱध5ठरक बातपर कोनो िव चार नै कएल गेल। अ/ॱडध0/ॱड61नारी/ॱध5ठर एक बेर बजेत सुनल गेलाह- ‘अज/ॱड6ठ ककरो मज/ॱड6ठ ककरो’।
ि◌ नण/ॱड61ए भेल जे अिग ला गो/ॱड0ड ठी िद /ॱध9ठ लीमे डॉ. देवशंकर नवीनजी संयोजक/ॱधठ4 वमे कएल जाएत। उपि/ॱड04 थ ित पुि/ॱड04 त का आ दीप डॉ. देवशंकर नवीन जीक/ॱध4ड सॱपैत गो/ॱड0ड ठी शेष भेल।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 92 {ऐ स।g2चचदभ।g36उमे ।g25षी परमे।g25चर कापिड़ जीक भूतकालमे देल सुझाव: मैिथली कथाक पिरवेश आ ।g262वृित िवमश।g36उ
आजुक अपिरहाय।g36उ आव।g302यकता अिछ — नेपालक मैिथली कथाक ।g262भाव आ ।g262भु।g2चआवपर , एकर िव।g30आतृत पिरिध आ पहुँचके स।g2चचदभ।g36उमे, एकर पिरवेश आ ।g262कृितपर जिमक ’, जुिटक’ िवमश।g36उ करब । मैिथली कथाक ऐितहािसकता आ रचनाधिम।g36उताक सम।g39उ आयाम बहुत िव।g30आतृत आ परम ऐितहािसक रहनहुँ, एकर — पाठकीय सम।g30आया तथा समी।g252ा।g2चआमक मू।g29चय।g363कनक संकट , — बदलैत पिर।g262े।g350यमे, मोह भंगक ि।g30आथितवोध , — आधुिनक, उ।g25आर –आधुिनकताक चुनौती आ मू।g29चय सं।g3च9मणक ि।g30आथित , — युग पिरव।g353तन आ पिरवि।g353तत पिर।g262े।g350यमे मू।g29चय संघष।g36उक िदशा , — ।g262मािणक पिरवेश आ लोकसरोकारी आवाजक आवेग , — समयसंग सा।g252ा।g2चआकार आ सृजना।g2चआमक रचना ।g262ि।g3च9यापर , खुिलक’ बात करब ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 93 ०००
एिह कथा–गो।gआउषीक उ।g3उ9े।g302यक आवेग मह।g2चआवाक।g363।g252ी रहल अिछ आ बहुत िकछु उपल।g30उधीमूलक पाबए चाहैत अिछ । एहनमे बड़ नीक रहत जे मैिथली कथाक
— सामािजक स।g2चचदभ।g36उ — - Social Context _
— स।g36आ।g30आकृितक स।g2चचदभ।g36उ — -Cultural '' _
— राजनैितक स।g2चचदभ।g36उ — { -Political '' _
— वैचािरक स।g2चचदभ।g36उ - Ideologicla '' _ — समसामियक स।g2चचदभ।g36उ - Contemporaneous context _ — ।g262ा◌ायोिगक स।g2चचदभ।g36उ - Experimental context _ पर
ठाठस’ ठिठक’, जिमक’ ज।g363घ जोिड़क ’ एकठौहरी एकमुहरी भ’ एकर सम।g39उ मु।g3उ9ा आ िवषय–पिरदृशयके एहन सािन–मिथक’ िन।g303कष।g36उपर पहुँची जे एकर रचनाधिम।g36उता आ लेखन–।g262ि।g3च9याके समेिकत ऊज।g365 आ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 94 उ।g2चआसाह दैक आ एकटा ठोस िदशािनद।g3षउश ई पाबए । समकालीन मैिथली कथालेखनक अवलोकन आ पिठत कथाके ।g262िति।g3च9या।g2चआमक िट।g290पणीस ’ कथाकारके रचना।g2चआमक ऊज।g365 आ िव।g25चास ।g262दान करबाक हेतुए अपन धारणा सिहत , अपन िवचारा।g2चआमक िनद।g3षउशकीय भूिमकास ’ उ।g2चआसाहजनक ि।g30आथ ित–पिरि।g30आतिथ िनमाण।g36उ करैत , गो।gआउषीके ऐितहािसकता ।g262दान कएल जाय !
/gणबणा .परमे/gणए8र कापिड़ २०६८/८/०४ गो।gआउषी संयोजक ।g25षीरामान।g2चचद युवा ।g2ष0लव , जनकपुरधाम }
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 95
डॉ . अ /g2ंृ ण
कु मा र
िसं ह
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 96 भा र ती य
भा षा क
भा षा वै /ॱध5डा िन क
स/ॱड64 ि/ॱध71य की
सं
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 97 का य भा र ती य
भा षा
सं /ॱड04था न ,
मै सू र
मैिथले/g2अृर भाषी /g2ं2देशमे मैिथली स ीखबा -सीखैबामे कँ/g2थचयूटर आओर भाषा िव/g2अ3ानक भूिमका
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 98
भूिमका भारत एकटा बहुभाषी देश अिछ। एतय भारोपीय, /ॱ406िवड़ , आ/ॱड04/ॱड99ो-एिशयािटक आओर चीनी-ित/ॱध9धबती चािर भाषा पिरवारक लगभग 1650क ऊपर भाषा बाजल जाइत अिछ। एक मतक अनुसार लगभग 1455 भाषा एहन अिछ जकरा 10 हजारसँ कमे लोक बजैत अिछ। ‘स/ॱड70सस डाटा 2001’क अनुसार-मैिथली बाज’ वलाक सं/ॱध71या 12,179,122 बताओल गेल अिछ। आइ संिवधान मा/ॱधठठयता /ॱध6धा/ॱध90त 22 भाषा (मैिथली, िहंदी, सं/ॱड04कृत , मलयालम, तेलगु, तिमल, क/ॱडठधड़ , मराठी, बंगला, पंजाबी, गुजराती, क/ॱड0धमीरी, उदू/ॱड61, उिड़या, असिमया, बोडो, संथाली, िसंधी, डोगरी, कॲकणी, मिणपुरी,नेपाली) अिछ। तथा 100सँ बेिसए एहन भाषा अिछ जे आठवॴ अनुसूचीमे निह अिछ। भारतक एहन बहुसं/ॱध71यक भाषाई पिरदृ/ॱड0धय पर बाज’वलाक सं/ॱध71या आओर भौगोिलक दृि/ॱ416 सँ जखन िवचार कएल जाइछ त/ॱड70 पता चलैछ जे मैिथलीक मह/ॱधठ4/ॱधठ4वक/ॱध4ड नजरअंदाज निह कएल जा’ सकैछ; िकयाक तँ ई देशक एकटा पैध भू-भागक भाषा िथक। ई िबहारक /ॱध6धमुख भाषा अिछ, तथा कतोक /ॱध6धदेशमे गौण भाषाक /ॱध65पमे सेहो /ॱड01यवहृत अिछ। िव/ॱध5ठ/ॱ410ामक संक/ॱध9ठपना तँ तकनीकी (Technology) क/ॱध4ड चरण पर पहुँचा देल अिछ। आधुिनक तकनीकीक िवकासमे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 99 कँ/ॱध94/ॱध90यूटरक आिव/ॱड0डकार एकटा युग/ॱड64तकारी घटना अिछ। क/ॱध94/ॱध90यूटर आइ जीवनक लगभग /ॱध5धे/ॱध55मे अपन जगह बनाए लेल अिछ। चूँिक भाषा जीवनक अिभ/ॱडठध अंग अिछ त/ॱध4ड ओ क/ॱध94/ॱध90यूटरसँ कोना अस/ॱध94पृ/ॱध70त रिह सकैछ। आइ भािषक अ/ॱधठ7ययन आओर िव/ॱड0धलेषणक लेल कँ/ॱध94/ॱध90यूटरक उपयोग बहु अिनवाय/ॱड61 भ’ गेल अिछ। अतः मैिथली भाषाक समृि/ॱडध0 एवं /ॱध6धचार - /ॱध6धसारक लेल कँ/ॱध94/ॱध90यूटरीकरण िनत/ॱड64त आव/ॱड0धयक भ’ गेल अिछ। /ॱध6ध/ॱड04तुत आलेखमे ि/ॱडध5ती भाषाक /ॱध64पमे मैिथली िसखैबामे कं/ॱध90यूटर आओर भाषा िव/ॱध5डानक भूिमका पर िवचार करबाक /ॱध6धयास कएल गेल अिछ।
भाषा िश/g2अ2ण एवं भाषा िव/g2अ3ान मानव-उ/ॱध74चराण अवयव /ॱडध5ारा उ/ॱध74चिरत यादृि/ॱध74छक /ॱधठ7विन /ॱध6धतीकक ओिह /ॱड01यव/ॱड04थाक/ॱध4ड जकर मा/ॱधठ7यमसँ मानव समुदाय-िवशेषक लोक पर/ॱड04पर िवचार-िविनमय करैत अिछ, ओकरा बाजब, पढब, िलखब एवं सुनब तथा समझबाक िश/ॱध5धाक/ॱध4ड भाषा-िश/ॱध5धण कहल जाइत अिछ। ई झ/ॱड6डच अिछ जे मैिथले/ॱध54रभाषी लोकक अपन मातृभाषा होइछ एवं ओकरा संगिह ओकर पिहल भाषा सेहो होइछ एिहलेल मैिथलीक/ॱध4ड ि/ॱडध5तीय भाषाक /ॱध65पमे सीखबामे की-की किठनाई अबैछ एवं ओिह किठनाईक/ॱध4ड भाषा-िव/ॱध5डान आओर कं/ॱध94/ॱध90यूटर कत’ धिर समाधान क’ सकैछ एिह पर िवचार करब समीचीन होएत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 100 /ॱध6धाचीने कालसँ जीिवकोपाज/ॱड61न एवं /ॱध5डानाज/ॱड61न आिदक लेल अिधक/ॱड64श लोकक/ॱध4ड मातृभाषाक संगे-संग दोसर भाषा सीखबाक आव/ॱड0धयकता पड़ैत आिब रहल अिछ। एिह दोसर भाषाक/ॱध4ड ि/ॱडध5तीय भाषा कहल जाइछ। एिह ि/ॱडध5तीय भाषाक/ॱध4ड सीखबाक लोकक/ॱध4ड भाषाज/ॱड61नक जिटल /ॱध6धि/ॱडठ9यासँ बैस सतक/ॱड61तापूव/ॱड61क गूजर’ पड़ैछ। भाषा िव/ॱध5डान तथा िश/ॱध5धा शा/ॱड04/ॱध55क दृि/ॱ416सँ पिहल भाषासँ हँिटक’ सीखल जायवला सभ देशी बा िवदेशी भाषा ि/ॱडध5तीय भाषाक /ॱध57ेणीमे अबैछ। आधुिनक युगमे ि/ॱडध5तीय भाषा-िश/ॱध5धणक/ॱध4ड गंभीरतापूव/ॱड61क लेल जा रहल अिछ आओर एिह बातक पूरजोर /ॱध6धयास कएल जा’ रहल अिछ जे िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठ कमसँ कम समयमे भाषाक/ॱध4ड ठीक ढंग सँ सीखए आओर सुगमतापूव/ॱड61क /ॱध6धयोग करबामे स/ॱध5धम भ’ सकए। एिह संबंधमे चािर /ॱध6धारंिभक भाषा कौशल (Language Skills) सुनब, बाजब, पढ़ब आओर िलखबक/ॱध4ड /ॱधठ7यानमे रािख भाषा-िश/ॱध5धणक/ॱध4ड अंजाम देल जा’ रहल अिछ। एिहमे पिहल दुई भाषाक उ/ॱध74चिरत /ॱध65पसँ स/ॱध94ब/ॱडध0 अिछ जखनिक अि/ॱधठठतम दुई भाषाक िलिखत /ॱध65पसँ। उ/ॱध74चिरत भाषासँ संबंिधत कौशलमे भाषाक बोलीगत /ॱध65पसँ स/ॱध94बि/ॱधठठधत दुई /ॱध6धमुख कौशल-सुनबाक तथा बोलबाक अ/ॱधठठतग/ॱड61त िन/ॱड09िलिखत भािषक प/ॱध5ध लेल जाइत अिछ—1. /ॱधठ7वनीमे भेद करबाक यो/ॱध7धयता, 2. उ/ॱध74चारणमे अनुकरणक साम/ॱधठ5य/ॱड61, 3. उपका/ॱड01य संरचना, 4. वा/ॱध70य संरचनाक िनयमक /ॱध5डान , 5. मु/ॱध70त भाषण, 6. पदब/ॱधठठध , 7. श/ॱध9धदावली, 8.
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 101 /ॱध57वण बोधन, 9. मु/ॱध70त बोधन, 10. गप-सप। व/ॱड04तुतः पिहल दुई सुनबासँ संबंिधत अिछ आओर शेष बाजबासँ। िलिखत भाषासँ स/ॱध94बि/ॱधठठधत /ॱध6धमुख कौशल-पढ़बाक आओर िलखबाक अ/ॱधठठतग/ॱड61त िन/ॱड09िलिखत भािषक प/ॱध5ध अबैत अिछ—1. िलिप िच/ॱ4ध9क पिहचान, 2. िलिप िच/ॱ4ध9क लेखन, 3. संकेतक सहायतासँ लेखन, 4. स/ॱधठठदभ/ॱड61 /ॱड01याकरण , 5. मु/ॱध70त लेखन, 6. मु/ॱध70त पठन 7. स/ॱधठठदभ/ॱड61क पिहचान 8. प/ॱध55ाचार , 9. वण/ॱड61 बोधन, 10. कोश देखबाक अ/ॱध9डयास। भाषा-िश/ॱध5धणमे बहुत रास प/ॱडध0ित (Methods) /ॱध6धाचीन कालेसँ उपयोगमे लाबल जा’ रहल अिछ। एिहमे /ॱध6धमुख िन/ॱड09वत अिछ
/g3चधयाकरण -अनुवाद प/g32चित (Grammar translation Method) ई प/ॱडध0ित बहुत बेसी /ॱध6धचिलत रहल अिछ िकयाकतँ एकरे मा/ॱधठ7यमे िश/ॱध5धक अनुवादसँ भाषाक िश/ॱध5धण /ॱध6धदान करैत छलाह। िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक/ॱध4ड अनुवादक मा/ॱधठ7यमसँ ि/ॱडध5तीय भाषाक ओ सभ आव/ॱड0धयक जानकारी देल जाइत छल जे भाषा िसखबाक लेल मह/ॱधठ4/ॱधठ4वपूण/ॱड61 अिछ। परंच
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 102 /ॱड01याकरण -अनुवाद प/ॱडध0ितक /ॱध55ुट ई छल जे छा/ॱध55 निह तँ भाषाक जीवंत त/ॱधठ4/ॱधठ4वसँ पिरिचत भ’ पबैत छल आओर निह तँ /ॱड01यावहािरक /ॱध5डान/ॱड70 /ॱध6धा/ॱध90त करबामे समथ/ॱड61 िस/ॱडध0 होइत छलाह। हुनक /ॱध5डान , भाषाक केवल सै/ॱडध0ाि/ॱधठठतक प/ॱध5धे धिर सीिमत रहैत छल, जािह कारण/ॱध4ड िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठ ल/ॱड50य भाषा (Target Language) क/ॱध4ड बाजबाक /ॱध5धमता कतोक वष/ॱड61क /ॱध6धयासक बादो निह /ॱध6धा/ॱध90त क’ पाबैत छल। एकर मूल कारण ई अिछ जे िश/ॱध5धक /ॱध6धार/ॱध94भेसँ िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक/ॱध4ड मा/ॱध55 ि/ॱडध5तीय भाषामे अनुवाद करबाक आओर /ॱड01याकरणक/ॱध4ड रटबाक िश/ॱध5धा दैत रहैत छलाह। कखनहुँ िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक/ॱध4ड ल/ॱड50य भाषाक/ॱध4ड बाजबाक अवसर क/ॱध5धा वा क/ॱध5धासँ बाहर निह भेिट पबैत छल। जे आधुिनक दौरमे कोनो भाषाक/ॱध4ड िसखबाक लेल अित आव/ॱड0धयक अिछ। /ॱड01याकरण -अनुवाद प/ॱडध0ित आइयो देशक िविभ/ॱडठध पाठशाला, मदरसा, महािव/ॱडध4ालय , िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयमे /ॱध6धचिलत अिछ। जकर मा/ॱधठ7यमसँ िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक/ॱध4ड ल/ॱड50यभाषा (Target Language)क तँ /ॱध5डान /ॱध6धा/ॱध90त भ’ जाइत अिछ, परंच ओकरामे ल/ॱड50यभाषाक/ॱध4ड सू/ॱड50मतासँ बाजबाक वा /ॱड01यवहारमे लाबक /ॱध5धमता िवकिसत निह भ’ पबैछ। िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठ अपन समय मा/ॱध55 भाषाक अनुवादेमे खपा दैत अिछ। आइ हमसब भलीभ/ॱड6डित जनैत छी जे /ॱड01याकरणक िनयमक /ॱध5डान आओर अनुवादक यो/ॱध7धयाक/ॱध4ड कोनो /ॱध6धकार/ॱध4ड हम ओिह भाषामे बाजबाक, पढ़बाक आओर िलखबाक स/ॱध5धमताक/ॱध4ड उिचत मानक /ॱड04तर पर निह रािख सकैत छी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 103 /g2ं2/g2ैृय/g2अ2 प/g32चित ( Direct Methods) ई प/ॱडध0ित व/ॱध54/ॱड61मान समयमे /ॱध6धभावशाली मानल जा रहल अिछ। एिह प/ॱडध0ितक मूलभूत िस/ॱडध0ा/ॱधठठत ई अिछ जे मातृभाषे सदृश दोसरो भाषा सीखल वा सीखाओल जाय। य/ॱडध4िप एिहमे मातृभाषाक उपयोग निह होइछ। परंच ल/ॱड50य भाषाक/ॱध4ड सुनब, बोलब, िलखब, पढ़ब िसखाओल जाइत अिछ। एिह प/ॱडध0ितक मा/ॱधठ7यमे िश/ॱध5धण देलासँ िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठमे भाषाक/ॱध4ड बाजबाक /ॱध5धमताक िवकास अ/ॱधठ4य/ॱधठठत तीव/ॱड6धगितसँ होइत अिछ। इएह कारण अिछ जे आइ अं/ॱड91ेजी मा/ॱधठ7यम िव/ॱडध4ालयमे /ॱध6ध/ॱधठ4य/ॱध5ध प/ॱडध0ितक/ॱध4ड पूण/ॱड61/ॱध65पसँ अपनाओल जा’ चुकल अिछ, आओर एकर पूरा फाइदा िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठसभक/ॱध4ड िमिल रहल अिछ। ओ एिह प/ॱडध0ितसँ ि/ॱडध5तीय भाषा (Secondary Language) क/ॱध4ड सरलतासँ सीिख जाइत अिछ आओर हुनक उ/ॱध74चारण सेहो ब/ॱडठ6ड बेसी संतोषजनक रहैत अिछ। परंच एकरा संग दोसर िवकिसत प/ॱडध0ित सेहो सहारा लेल जाय त/ॱध4ड िश/ॱध5धण आओर अिधगम (Learning) दुनू काज सरल भ’ जाइत अिछ। /ॱध6ध/ॱधठ4य/ॱध5ध प/ॱडध0िकक अितिर/ॱध70त जे दोसर प/ॱडध0ित अिछ ओिहमे /ॱड04वाभािवक प/ॱडध0ित , मनोवै/ॱध5डािनक प/ॱडध0ित , अनुकरणा/ॱधठ4मक प/ॱडध0ित , वात/ॱड65लाप प/ॱडध0ित , भाषा /ॱध6धयोगशाला प/ॱडध0ित ऑिडयो िलं/ॱध7धवल मेथड, चलिच/ॱध55 प/ॱडध0ित आओर क/ॱध94/ॱध90यूटर -प/ॱडध0ित आिद /ॱध6धचिलत अिछ। एिहमे ऑिडयो िल/ॱध7धवल मेथड (Audio Lingual Method) एवं भाषा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 104 /ॱध6धयोगशाला प/ॱडध0ित (Language Laboratory Method) बहुत बेसी /ॱध6धचिलत अिछ। परंच एिह प/ॱडध0ितक िकछु सीमा अिछ; एिह कारण/ॱध4ड िव/ॱडध4ालय तथा शै/ॱध5धिणक सं/ॱड04थामे ई प/ॱडध0ित बहुत कमे देखबामे अबैत अिछ। एकर मूलकारण ई अिछ जे भाषा /ॱध6धयोगशाला प/ॱडध0ित बहुत बेसी खच/ॱड65वला अिछ। एकरा कोनो साधारण सं/ॱड04था वहन निह क’ सकैछ। जािह सं/ॱड04थामे एिह प/ॱडध0ितक /ॱध6धचलन अिछ, ओिह सं/ॱड04थामे भाषा सीिख रहल िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक /ॱध5धमता एवं द/ॱध5धता /ॱड01याकरण -अनुवाद प/ॱडध0ित आओर /ॱध6ध/ॱधठ4य/ॱध5ध प/ॱडध0ित सँ ि/ॱडध5तीय भाषा सीिख रहल िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक तुलनामे बेसी बिढ़य/ॱड6ड अिछ। भारतीय भाषा सं/ॱड04थान , मैसूरक सात /ॱध5धे/ॱध55ीय भाषा-के/ॱधठठ/ॱ406 मैसूर, भुवने/ॱध5ठर , गुवाहटी, लखनऊ, पिटयाला, पुणे, आओर सोलेनमे मैिथली, तिमल, तेलगू, क/ॱडठधड़ , मलयालम, बंगाली, डोगरी, क/ॱड0धमीरी, पंजाबी, उिड़या, संथाली, उदू/ॱड61, गुजराती, कॲकणी, मराठी, िसंधी, असिमया, बोडो, मिणपुरी आओर नेपाली भाषा ि/ॱडध5तीय भाषाक /ॱध65पमे पढ़ाओल जाइत अिछ। ओिहमे ‘/ॱध6ध/ॱधठ4य/ॱध5ध प/ॱडध0ित ’ आओर ‘ऑिडयो िलं/ॱध7धवल मेथड’क मा/ॱधठ7यमेक/ॱध4ड अपनाओल जा रहल अिछ आओर िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक बाजबाक /ॱध5धमताक िवकासक लेल स/ॱध94बि/ॱधठठधत भािषक /ॱध5धे/ॱध55मे प/ॱधठठ/ॱ406ह िदनक टूर सेहो कराओल जाइत अिछ। जकर नीक पिरणाम देखबाक लेल भेटैछ। जािहसँ /ॱध6धिश/ॱध5धुक भािषक /ॱध5धमता दस महीनामे एतबा िवकिसत भ’ जाइछ जे ओ ल/ॱड50यभाषाक पठन-पाठनमे पूण/ॱड61
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 105 /ॱध65पसँ समथ/ॱड61 भ’ जाइछ। आइकाि/ॱडड4 ‘ऑन लाइन िश/ॱध5धण ’ (Internet Learning) सेहो एिह िदशामे एक नव /ॱध6धयास अिछ। उपरो/ॱध70त प/ॱडध0ितक स/ॱधठठदभ/ॱड61मे ईहो बात उ/ॱध9ठलेखनीय अिछ जे जत’ एिह प/ॱडध0ितसँ भाषा-िश/ॱध5धणमे लाभ अिछ, ओतिह एिह प/ॱडध0ितक िकछु सीमा सेहो अिछ। आधुिनक युगमे /ॱधठ7विन िव/ॱध5डानक बड़ पैघ मह/ॱध54ा अिछ। /ॱधठ7विन िव/ॱध5डानक /ॱडध5ारा िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठमे ल/ॱड50य भाषा (target language) क/ॱध4ड शालीनता आओर शु/ॱडध0तासँ बाजबाक /ॱध5धमता िवकिसत होइत अिछ। /ॱधठ7विन िव/ॱध5डानक मह/ॱधठ4/ॱधठ4व इहो लेल बिढ़ जाइछ जे जखन िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठ कोनो दोसर भाषाक/ॱध4ड सीखैत अिछ तँ ओ भाषा ओकर मातृभाषासँ कतोक तरह/ॱध4ड िभ/ॱडठध होइत अिछ। अथ/ॱड65त् जखन ओ ि/ॱडध5तीय भाषा सीखैत अिछतँ सीखबाक /ॱडठ9ममे िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक/ॱध4ड ि/ॱडध5तीय भाषाक कतोक नव /ॱधठ7विनक सामना कर’ पड़ैछ। जकर उ/ॱध74चारणमे िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक/ॱध4ड बहुत बेसी सम/ॱड04या होइछ। िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठ ि/ॱडध5तीय भाषाक श/ॱध9धदक/ॱध4ड सुचा/ॱध65 /ॱध65पसँ उ/ॱध74चारण निह क’ पबैछ। भाषािश/ॱध5धणमे उ/ॱध74चारणक मह/ॱधठ4वक/ॱध4ड कोनो /ॱध6धकार/ॱध4ड नकारल निह जा’ सकैछ; उ/ॱध74चारणक मह/ॱधठ4व रीढ़क ह/ॱडठ6डीक समान होइत अिछ। एकर सिह ढंगसँ /ॱध6धयोग कयलासँ निह केवल भाषा अपन /ॱध6धारकृितक दशा एवं सुगमताक संग /ॱध6धभािवत करैछ, अिपतु श/ॱध9धदक उिचत अथ/ॱड61 एवं भाव सेहो /ॱध6धकट होइछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 106 ‘भाषा िव/ॱध5डान ’ ि/ॱडध5तीय भाषा-िश/ॱध5धण आओर /ॱध6धिश/ॱध5धणमे उ/ॱधठ4प/ॱडठध हुअ’ वला सम/ॱड04याक िनराकरणमे मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 भूिमका िनबाहल अिछ। जँ िश/ॱध5धक भाषािव/ॱध5डानसँ सभ तरह/ॱध4ड पिरिचत अिछ तँ ओ उ/ॱध74चारण सदृश सम/ॱड04याक समाधान सहजतापूव/ॱड61क क’ सकैत अिछ। भाषाक एहने सब सम/ॱड04याक/ॱध4ड देखैत /ॱड01यितरेकी भाषा िव/ॱध5डान (Contrastive Linguistics) अि/ॱड04त/ॱधठ4वमे आयल। जकरा /ॱडध5ारा िश/ॱध5धक िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक मातृभाषाक संरचना (Structure)क ि/ॱडध5तीय भाषाक संरचनासँ तुलना/ॱधठ4मक अ/ॱधठ7ययन (Comparative study) कएल अिछ आओर त/ॱधठ4प/ॱध56ात् एिह बातक पता लगैबाक /ॱध6धयास कएल जे ल/ॱड50य भाषाक कोन एहन /ॱधठ7विन अिछ जे िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठक मातृभाषामे निह अिछ। ओहन /ॱधठ7विन जे दुनू भाषामे पाओल जाइत अिछ, ओ छा/ॱध55क/ॱध4ड कोनो /ॱध6धकारक सम/ॱड04या उ/ॱधठ4प/ॱडठध निह करत। परंच ओ /ॱधठ7विन जे ि/ॱडध5तीय भाषामे तँ अिछ मुदा मातृभाषामे निह अिछ एहन /ॱधठ7विन सम/ॱड04या/ॱधठ4मक /ॱधठ7विन (Problematic Sounds) कहाऔत आओर भाषा सीखबामे सम/ॱड04या उ/ॱधठ4प/ॱडठध करत। िश/ॱध5धकक/ॱध4ड एिह /ॱधठ7विनक उ/ॱध74चारणमे पूण/ॱड61तः साबधानी बरत’ पड़त आओर एिह /ॱधठ7विनक उ/ॱध74चारण /ॱध6धारंिभक म/ॱधठ7य आओर अि/ॱधठठतम अव/ॱड04थ आमे छा/ॱध55सँ कराब’ पड़त। एिह तरह/ॱध4ड बेर-बेर उ/ॱध50चारण करौलासँ छा/ॱध55क उ/ॱध74चारण ठीक होएत। अ/ॱध9डयासक मा/ॱध55ा मातृभाषा तथा ि/ॱडध5तीय भाषा-िश/ॱध5धणक उ/ॱड19े/ॱड0धय , िश/ॱध5धाथ/ॱड6ठक अव/ॱड04था, अ/ॱधठ7ययन -अ/ॱधठ7यापनक लेल उपल/ॱध9धध समय आिद पर िनभ/ॱड61र करैछ। सै/ॱडध0ाि/ॱधठठतक तथा /ॱड01यावहािहक दृि/ॱ416सँ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 107 मातृभाषा तथा ि/ॱडध5तीय भाषाक िश/ॱध5धण -/ॱध6धि/ॱडठ9या तथा तकनीकमे िकछु अ/ॱधठठतर हैब /ॱड04वाभािवक अिछ। भाषा कौशलक अ/ॱध9डयास -मा/ॱध55ा तथा ओकर /ॱध6धायोिगक प/ॱध5धमे जे अंतर देखार दैत अिछ, तकर मातृभाषा तथा ि/ॱडध5तीय भाषाक िश/ॱध5धण -/ॱध6धि/ॱडठ9यासँ पय/ॱड65/ॱध90त संबंध अिछ। भाषा िश/ॱध5धक/ॱध4ड एिह िभ/ॱडठधताक/ॱध4ड दृि/ॱ416मे रािख भाषा अ/ॱधठ7यापन करबाक चाही, जे भाषा िश/ॱध5धाथ/ॱड6ठक लेल सरल ओ बोधग/ॱध94य भ’ सकए। भाषा िश/g2अ2णमे कॉप/g3ंधस (Corpus in La nguag e Teaching) भाषािव/ॱध5डानमे कॉप/ॱड61स (कॉप/ॱड76राक बहुवचन) पाठसभक एकगोट पैध आओर संरचना/ॱधठ4मक सं/ॱड91ह अिछ जािहमे कोनो भाषाक श/ॱध9धद तथा वा/ॱध70यक/ॱध4ड सं/ॱड91िहत क’ /ॱड91ा/ॱडडड एवं पढ़बायोगय /ॱध65पमे राखल जाइत अिछ। कॉप/ॱड61स एके भाषा (एकभाषी कॉप/ॱड61स ) वा एकसँ बैसी भाषा (बहुभाषी कॉप/ॱड61स )मे पाठक/ॱध4ड सं/ॱड91िहत करैत अिछ। बहुभाषी कॉप/ॱड61सक/ॱध4ड /ॱध6धा/ॱध65िपत क’ क/ॱध4ड तुलना/ॱधठ4मक दृि/ॱ416सँ संरेिखत समान/ॱड64तर कॉप/ॱड61स सेहो कहल जाइत अिछ। कॉप/ॱड61स दुई /ॱध6धकारक होइछ। िलिखत कॉप/g3ंधस ( Written Corpus) एिहमे भाषाक िलिखत /ॱध65प जेना, सािह/ॱधठ4य , समाचारप/ॱध55 , कहानी, नाटक, उप/ॱधठठयास , आलोचना आिदमे /ॱध6धयोग हुअ’ वला भाषाक/ॱध4ड रखैत छी। वािचक कॉप/g3ंधस (Speech Corpus) एिहमे सामा/ॱधठठय लोकक बीच सामा/ॱधठठय बोलचालक भाषाक/ॱध4ड िरकाड/ॱड61 क’ सं/ॱड91िहत कयल जाइछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 108 कॉप/ॱड61सक /ॱध6धयोग /ॱध6धमुख /ॱध65पसँ कोशकािरता, मशीनी अनुवाद, वत/ॱड61नी संशोधक, भाषा िश/ॱध5धण , भािषक अनुसंधान इ/ॱधठ4यािद काजक लेल कयल जाइत अिछ। कॉप/ॱड61समे िलिखत तथा वािचक डेटा /ॱडध5ारा उपकरण बनाओल जाइत अिछ जे बेसी साथ/ॱड61क तथा उपयोगी होइत अिछ। एिहमे एकि/ॱध55त कयल गेल डेटामे सामा/ॱधठठय लोकक ग/ॱध90प -स/ॱध90प तथा फराक-फराक समय पर एक लोक /ॱडध5ारा /ॱध6धयोगमे लाबल जायवला भाषा एवं श/ॱध9धदाबलीमे बदलाव आिदक जानकारी होइत अिछ। मैिथली िश/ॱध5धणमे समाना/ॱधठठतर कॉप/ॱड61स , तुलना/ॱधठ4मक कॉप/ॱड61स , डोमेन /ॱड04पेिशिफक कॉप/ॱड61सक योगदान बैस मह/ॱधठ4/ॱधठ4वपूण/ॱड61 होयत। सूचना /g2ं2/g2ैृयानयन (Information Retrieval) आजुक समय भूम/ॱधठडडलीकरणक /ॱध6धभावसँ मानवक पिरवि/ॱध54/ॱड61त जीवन-शैलीमे कमसँ कम समयमे बेसीसँ बेसी सूचनाक आव/ॱड0धयकता भ’ सकैछ। एहने संक/ॱध9ठपना पर आधािरत /ॱध6धि/ॱडठ9या क/ॱध4ड सूचना- /ॱध6ध/ॱधठ4यानयन कहैत छी। एिहमे कोनॲ पैध पाठ वा द/ॱड04तावेजसँ िनि/ॱध56 त सूचनाक/ॱध4ड /ॱध6धा/ॱध90त कयल जा’ सकैत अिछ। बि/ॱध9ठक एकर स/ॱध94पूण/ॱड61 /ॱध6धि/ॱडठ9या संगणक पर आधािरत होइत अिछ अतः समयक कम लागब /ॱड04वाभािवके अिछ; जेहन िक एिहमे होइतो अिछ। एिहमे वेबमे मैिथलीक लेल ‘सच/ॱड61इंजन ’क िनम/ॱड65ण तथा कोशमे खोजबाक काज सरल भ’ सकैछ। खोज इंजनमे गूगल (Google), याहू (Yahoo), अ/ॱध9ठतािव/ॱड04ता (Altavista), गु/ॱध65जी (Guruji.com),
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 109 वेबखोज (Webkhoj), र/ॱध91तार (Raftar) आिद उपल/ॱध9धध अिछ। जािहमे िनरंतर नव-नव वज/ॱड61न ल/ॱड64च भ’ रहल अिछ। गूगल हािलहमे ‘/ॱडठ9ोम ’ नामक नव वज/ॱड61न ल/ॱड64च कयल अिछ। भाषा सीखबामे एिहसँ बहुत बेसी सहयोग लेल जा’ सकैछ अिछ। की वड/g3ंध इन का/g2ैैटे/g27च/g3चृट ए/g2ै3ड की वड/g3ंध इन अदर का/g2ैैटे/g27च/g3चृट /g2ं2/g2ैृयानयन (KWIC and KWOC Retriever) एिह टूलक सहायतासँ भाषा िश/ॱध5धणमे सेहो सहायता लेल जा सकैत अिछ। कोनो श/ॱध9धद कोन-कोन संदभ/ॱड61मे /ॱध6धयु/ॱध70त भ’ सकैत अिछ, एकर जानकारी कमसँ कम समयमे /ॱध6धा/ॱध90त कयल जा सकैत अिछ। ई टूल कॉप/ॱड61स पर आधािरत होइत अिछ। जेना-कॉप/ॱड61सँ एिह टूलक सहायतासँ ई /ॱध5डात क ’ सकैत छी जे—बहब ि/ॱडठ9या कोन-कोन संदभ/ॱड61मे आिब सकैत अिछ। उदाहरण – खून बहब, पानी बहब, धाम बहब इ/ॱधठ4यािद। वत/g3ंधनी संशोधक (Spell checker) ई संगणकक मा/ॱधठ7यमसँ मैिथली भाषाक मानक /ॱध65पक/ॱध4ड संरि/ॱध5धत एवं िनध/ॱड65िरत क’ सकैत अिछ, संगिह वत/ॱड61नी स/ॱध94ब/ॱधठठधी /ॱध55ुिटक/ॱध4ड िचि/ॱ4ध9त क’ सकैत अिच। ई संगणक आधािरत भाषा- िश/ॱध5धणमे सेहो मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 योगदगान द’ सकैत अिछ। एकर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 110 सहायतासँ मैिथली भाषाक वत/ॱड61नीक शु/ॱडध0ताक/ॱध4ड सुधारल जा’ सकैत अिछ। संगिह शु/ॱडध0 लेखनमे सहायक भ’ सकैत अिछ। /g2ंअिपिमक िव/g3च2लेषक (Morpholo gical Ana lyzer) मैिथलीक मूल धातु /ॱध65प (Root Form)क डाटाबेस बनाक’ एिहमे /ॱध6धयोगक समय जुड़ल अितिर/ॱध70त संरचकक /ॱध65पमे /ॱध6धितपादकक/ॱध4ड छ/ॱड6डिट क’ एकर भाषा-सापे/ॱध5ध िव/ॱड0धलेषण /ॱडठ9मशः करैत अिछ। एकर बाद उपसग/ॱड61 एवं /ॱध6ध/ॱधठ4ययक सं/ॱड91िहत सूचनाक आधार पर अपन िव/ॱड0धलेषणक/ॱध4ड आगू बढ़बैत अिछ। िल/g2थचयंतरण (Transliteration) एक िलिपसँ दोसर िलिपमे अंतरणक /ॱध6धि/ॱडठ9या िल/ॱध90यंतरण कहबैछ। िल/ॱध90यंतरणक /ॱडध5ारा सेहो कोनो भाषाक/ॱध4ड सीखबामे बहुत बेसी सहायता िमलैत अिछ। कन/ॱड65टकमे सं/ॱड04कृतक बहुत रास टे/ॱध70/ॱड04ट क/ॱडठधड़ िलिपमे िल/ॱध90यंतिरत अिछ। जेना-रामायण, महाभारत, पंचतं/ॱध55 , दुग/ॱड65श/ॱध90तसती आिद। एत’ धिर जे /ॱड04नातको/ॱध54र सं/ॱड04कृतक उपािध सेहो लोक क/ॱडठधड़ िलिपमे िलिखक’ /ॱध6धा/ॱध90त क’ रहल अिछ। Mozila FireFox’s Girgit add-onक /ॱडध5ारा सेहो भारतीय भाषासँ सीधे दोसर भारतीय भाषामे िल/ॱध90यंतरण क’ सकैत छी। LDC-IL, CIIL सेहो िल/ॱध90यंतरण टूलक िवकास कएल अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 111 ऑनलाईन मैिथल ी श/g2थ2दकोश ( Online Maithi li Diction ary) भाषा सीखबाये ऑनलाईन मैिथली श/ॱध9धदकोशक भूिमका सेहो मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 अिछ। जकर अवलोकन https://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/
िलंक पर कयल जा’ सकैत अिछ। िकछु /ॱध6धमुख ऑनलाईन श/ॱध9धदकोश िन/ॱड09 िवतान /ॱड04थली पर उपल/ॱध9धध अिछ http://www.shabdkosh.com www.tdil.gov.in http://tdil.mithov.in/download/bharatiyabhasha.’htm ’ आवृि/g2अृ श/g2थ2दकोश (Frequency Dictionary) भारतीय भाषा सं/ॱड04थान , मैसूरमे एकगोट मह/ॱधठ4/ॱधठ4वाक/ॱड64/ॱध5धी पिरयोजना ‘भारतीय भाषाक भाषावै/ॱध5डािनक स/ॱड64ि/ॱध71य की संकाय’ (LDC-IL)क अंतग/ॱड61त मैिथली कॉप/ॱड61स पर आधािरत दस हजार श/ॱध9धदक आवृि/ॱध54 श/ॱध9धदकोश लगभग पूण/ॱड61ताक/ॱध4ड /ॱध6धा/ॱध90त क’ रहल अिछ। एिहये समािव/ॱ416 श/ॱध9धद एहन अिछ जे सभसँ बेसी /ॱध6धयोगमे अबैछ। ई पूण/ॱड61/ॱध65पसँ कॉप/ॱड61स पर आधािरत अिछ। LDC-IL अखन धिर क/ॱडठधड़ , बंगाली एवं िह/ॱधठठदी मे आवृि/ॱध54 श/ॱध9धदकोशक िनम/ॱड65ण क’ चूकल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 112 अिछ। एवं अ/ॱ416म् अनुसूिचक भारतीय भाषामे काज चिल रहल अिछ। उ/g27ृचारण श/g2थ2दकोश ( Pronunciation Dictio nary) (LDC-IL)क अ/ॱधठठतग/ॱड61त मैिथली कॉप/ॱड61स पर आधािरत उ/ॱध74चारण श/ॱध9धदकोश बनयबाक िदशामे साथ/ॱड61क /ॱध6धयास भ’ रहल अिछ। एिहमे /ॱध6धयु/ॱध70त श/ॱध9धद जे सबसँ बेसी /ॱध6धयोगमे अबैत अिछ तकरा /ॱड04थान भेिट रहल अिछ। एकर उ/ॱध74चारण अह/ॱड6ड सुगमतासँ सुिन सकैत छी आओर सीख’बलाक/ॱध4ड अ/ॱध9डयास कराओल जा’ सकैत अिछ। LDC-IL अखन घिट क/ॱडठधड़ , बंगाली, एवं िह/ॱधठठदीमे उ/ॱध74चारण श/ॱध9धदकोशक िनम/ॱड65ण क’ लेल अिछ एवं अ/ॱ416म अनुसूिचक भारतीय भाषामे काज चिल रहल अिछ। उपसंहार भूम/ॱधठडडलीकरणक एिह दौरमे भारत एक पैध बाजारक /ॱध65पमे उभिर रहल अिछ एवं मैिथली बाज’ वलाक सं/ॱध71या भारत एवं भारतसँ बाहर देिख एहन संभावना लािग रहल अिछ जे मैिथलीक/ॱध4ड कमोवेश स/ॱध94पक/ॱड61 भाषाक /ॱध65पमे /ॱध6धयु/ॱध70त कयल जा’ सकैछ। मनिह एकर एक िनध/ॱड65िरत सीमा िकयैक निह हो। मैिथली रा/ॱड0ड/ॱड99क स/ॱड64/ॱड04कृितक चेतनासँ जुड़ल अिछ। मैिथलीमे सं/ॱड04कृत श/ॱध9धदावलीक समावेशक कारण/ॱध4ड मैिथले/ॱध54र भाषी लोक सेहो थोड़ /ॱध6धयासक बाद
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 113 एकरा बुिझ जाइत अिछ। एकर कारण अिछ जे दोसर भारतीय भाषामे सं/ॱड04कृतक श/ॱध9धदक पिहनेसँ समावेश अिछ, चलन अिछ। एिह कारण/ॱध4ड श/ॱध9धदावली पिरचयक /ॱड04तर पर सा/ॱध94यक ि/ॱड04थित बिन जाइत अिछ आओर दुई /ॱड01यि/ॱध70तक बीच संवाद /ॱड04थािपत करैब’ मे मैिथली सेहो स/ॱध5धम भ’ सकैछ। सहायक /g3थधंथ सूची 1. /ॱध57ीवा/ॱड04तव , रिव/ॱधठठ/ॱ406नाथ , ‘भाषा िश/ॱध5धण ’, वाणी /ॱध6धकाशन , नई िद/ॱध9ठली, 1992 2. /ॱध57ीवा/ॱड04तव , रिव/ॱधठठ/ॱ406नाथ , ितवारी भोलानाथ, गो/ॱड04वामी कृ/ॱड0डणकुमार , ‘अनु/ॱध6धयु/ॱध70त भाषा िव/ॱध5डान ’, आलेख /ॱध6धकाशन , िद/ॱध9ठली 1980 3. भािटया कैलाशच/ॱधठठ/ॱ406 , ‘आधुिनक भाषा-िश/ॱध5धण ’, त/ॱध5धिशला /ॱध6धकाशन , नई िद/ॱध9ठली, 2001 4. Subbia, Pon, ‘Tests of Language Proficiency’, Central Institute of Indian Languages, Mysore, 2005 5. अनुवादपि/ॱध55का (कं/ॱध90यूटर -अनुवाद िवशेष/ॱड64क -2), भारतीय अनुवाद पिरषद, नई िद/ॱध9ठली, Apr-Jun 2007
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 114 6. गवेषणा (सूचना /ॱध6धौ/ॱडध4ोिगकी िवशेष/ॱड64क ), क/ॱड70/ॱ406ीय िहंदी सं/ॱड04थान , आगरा, Oct-Dec 2007 7. जैन, वृषभ /ॱध6धसाद , ‘अनुवाद और मशीनी अनुवाद’, सार/ॱड64श /ॱध6धकाशन , नई िद/ॱध9ठली, 1995 8. म/ॱडड4ो/ॱध55ा, िवजय कुमार, ‘क/ॱध94/ॱध90यूटर के भािषक /ॱध6धयोग ’, वाणी /ॱध6धकाशन , नई िद/ॱध9ठली, 2002
Website www.ldcil.org www.tdil.mit.gov.in www.cdac.in www.indic-computing.sourceforge.net www.ciil.org http://censusindia.gov.in/census-dat-2001/census-data- online/language/statetment1.htm
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 115 ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ। जगदीश /g2ं2साद म/g2ै3 ड ल कथा - पिर वारक /g2ं2ित /g3च3 ठा
समाजमे सभक/ॱध4ड छगु/ॱधठठ ता लगैत जे होइत िभ नसर सॱसे गाम हड़-हड़- खट-खट शु/ॱध65 भऽ जाइए मुदा कमलाकाकाक पिर वारमे एको िद न नै सुनै छी, तेकर की कारण? जिह ना रंग-िव रंगक लोक समाजमे रहैए तिह ना ने रंग-िव रंगक रोगो-िव यािध आ ि/ॱडठ9 यो-कलाप रहैए। मुदा लंकाक िव भीषण जक/ॱड6ड यमुनाकाकी आ कमलाकाकाक पिर वार केहेन हलसैत-फुलसैत, कलसैत अिछ !
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 116
बहुत आँट-पेटक पिर वार कमलाक/ॱड1धाक नै। आने पिर वार जक/ॱड6ड अपन दसे क/ॱडध7ा जमीन। मुदा पनरह क/ॱडध7ा बटाइयो करै छिथ । जइसँ सिह -मिर कहुना साल लिग जाइ छि/ॱधठठ ह । ओना आन पिर वार जक/ॱड6ड धीया-पुता झमटगर नै, ि◌ सफ/ॱड61 चािर ये गोटेक पिर वार। दू परानी अपने आ बेटा-पुतोहू। डोरामे ग/ॱड6डिथ जिह ना फूलक माला बनैत तिह ना पिर वारोक डोरा स/ॱड1धत। अपन -अपन सीमाक बीच चा/ॱध65 गोटे को/ॱडड4ुक बड़द जक/ॱड6ड चौबीसो घंटा चलैत रहैत। ओना गामक अ◌ाधासँ बेसी पिर वारक सम/ॱड64ग गाम -सँ-बाहर धिर रिह पिर वार चलबैत, मुदा कमलाका/ॱड1धाक पिर वारमे के बाहर जाएत तेकर अॅटाबेशे ने होइत। काकाक मनमे रहिन जे ए/ॱड1धेटा सम/ॱड64ग अिछ जँ ओ बाहरे चिल जाएत तँ बेर-कुबेरमे एक लोटा पािन यो के देत? मौका-कुमौकामे कोटो-कचहरी के करत? ततबे नै, जँ कहॴ िक सकारक समए बेमारे भऽ जाएब तँ खेती-पथारी के स/ॱध94 हारत? जिन जाित तँ जिन जाित ये होइत, खेत केना जोतएत? जँ खेते नै जोताएत तँ खेती केना हएत? जँ खेित ये नै हएत तँ पिर वार केना चलत? अपनो ि◌ क आब ओ समरथाइ रहल जे बलधकेलो िक छु कऽ लेब।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 117 जिह ना कमलाकाकाक मनमे अपन काजक ओझरी लगिन तिह ना यमुनोकाकीक मन ओझराएल। मनमे उठिन जे मुँह-झािड़ पित क/ॱध4ड िक छु तँ निह ये किह सकै िछ यिन मुदा पुतोहू लगा बेटाक/ॱध4ड तँ किह सकै छी। जखने बेटाक/ॱध4ड कहबै तखने ओहो ने सुनताह। कोनो की कानमे ठेकी थोड़े रहतिन । रधवाक मनमे तेसरे बात उठैत। िग रह/ॱड04 ती काज बेसी बरसातमे होइए। िम रिग सरा-अ/ॱ406ाक पािन तेहेन ने होइए जे हाथ-पएर सड़ा दइए। एक तँ हाथ-पएर घबाह भऽ जाइए तइपर सँ काजो बिढ़ जाइए। तइसँ नीक जे परदेशे खटब। मुदा िव चार लगले रधवाक मनक/ॱध4ड बदिल दइ। /ॱ409/ॱडडध /ॱड04 थानक भागवत कथा मन पिड़ जाइ। ओना पनरहो िद न सुनने रहए मुदा ए/ॱड1धेटा बात मन रहलै। ओ ई जे ‘माए-बापक सेवा करब बेटाक सभसँ पैघ धम/ॱड61 छी। ’ पुतोहू लेल धैन-सन। ‘कोउ नृत होउ हमे का हानी।’ एकटा गारजनक/ॱध4ड के कहए जे तीन -तीनटा गारजनक तरमे छी। जेहने िद न तेहने राित ।
िप ताक पीठपोहू बिन रधवा कमलाकाकाक संग खेती-बाड़ीमे पूरैत। एते बात रधवा बूिझ गेल रहए जे खेतीक भिर गर काजमे हरबािह , कोदरबािह आ किर नबािह अिछ । ओना धनरोपनीमे सेहो डॉड़ दुखाइ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 118 छै। तँए िप ताक/ॱध4ड ऐ सभ काजसँ फारकती दऽ देने रहिन । िग रह/ॱड04 तीयो तँ अमरल/ॱध54ी जक/ॱड6ड सघन होइए। काजक इ/ॱध54ा नै। कलमसँ कोदािर धिर क काज। जते समए तते काज पसािर िल अ। ततबे नै, िक छु काज एहनो हा◌ेइए जइमे कम तर/ॱड19ुत होइत आ िक छु एहनो होइत जे तीन-तीन बेर केलोपर गड़बड़ाएले रहैत। तइपर सँ मेठिन यो बेसी। भिर गरकाज रधवा स/ॱध94 हािर यो लि/ॱधठठ ह तैयो कमलाकाकाक/ॱध4ड सोहरी लागल काज रहबे करिन । जते हाथ-पएरसँ करिथ तइसँ कम बुिध योक नै। महीना, /ॱड91ह , न/ॱध5ध/ॱध55क काज सेहो रहबे करिन । कोन न/ॱध5ध/ॱध55क धानक बीआ िन रोग होइए आ कोनमे पाड़ने कलल/ॱध7ध गु भऽ जाएत? कोन न/ॱध5ध/ॱध55मे कोन चीजक बीआ पाड़ल जाएत आ कोन चीज रोपल जाएत। बारहो मासक िह साब कंठ/ॱड04 थ रखने छिथ । जेकर खगता अखन धिर रधवाक/ॱध4ड भेबे ने कएल। जते काल काजमे लगल रहैत ततबे बुझैत। बाकी समए ने मारी माछ ने उपछी ख/ॱध54ा। िब ना धैन-िफ िक रक बीतरागी जक/ॱड6ड चैनसँ रहैत। कमेनाइ-खेनाइ आ सुतनाइयेक िज नगी। तीनूक गित यो एकरंगाहे!
आंगनसँ बहराक काज जिह ना दुनू बापूत कमलाकाकाक बीच अिड़ आएल चलैत रहिन तिह ना अंगनाक भीतरक काज दुनू सासु- पुतोहूक बीच । चूि/ॱडड4 -चीनमार बाहरब-नीपब, घर-अंगना बहारबसँ लऽ कऽ थारी-लोटा धुअब, भनसा-भात करब धिर क भार पुतोहूक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 119 ऊपर। जे पुतोहुओ आ सासुओ बुझैत, तँए ने ककरो चिड़यबैक ज/ॱध65रत आ ने िक यो अढ़बैक आशा करैत। तिह ना यमुनोकाकीक काज रहिन । कोठीक अ/ॱडठध केना सुरि/ॱध5ध त रहत, तइठामसँ लऽ कऽ माल-जालक थैर-गोबर केनाइ घास लौनाइ धिर क। ओना िक सकारोक समैमे आ कटिन योक समैमे िग रहि/ॱड04 त योमे हाथ-बटबैत। चीनी िम लमे जिह ना एकठाम कुिश यार बोिझ ते, रेलबे िट कट लेिन हारक धारी जेना रसे-रसे आगू बढ़ैत, तिह ना कमलाकाकाक पिर वार। ने मुँहा-ठुठी करैक कोनो जगह आ ने होइत।
ओना गाम नीचरस जमीनमे बसल तँए ऊँचरस जमीनक बारहो- िव रिह णीक खेती नै होइत। भीठ जमीन नै रहने भीठक उपजो निह ये! जइसँ गाममे बेख-बुिन यािद सेहो कम आ गािछ यो-खरहोिर । तीन हीसमे बास आ एक हीसमे बािड़ यो-झाड़ी। ओना तँ छह ऋृतु होइत अिछ मुदा िग रह/ॱड04 तीक लेल मूलत: तीन मौसम होइत। ऋृतु दुइये मासपर बदलैत, जखन िक फिस ल तीन मासक उपरा/ॱधठठ ते बदलैत। िक छु-िक छु तीन माससँ क/ॱध94मो समैमे होइत मुदा बेसी तीन माससँ बेिस येमे। तँए मोटा-मोटी जाड़, गड़मी वरसाती फिस ल होइत। तहूमे डंडी-तराजू जक/ॱड6ड बरसात डंडी पकड़ने अिछ । तराजूक पलरा जक/ॱड6ड जाड़ -गरमी। एक-दोसराक दु/ॱड0ध म नो। कोनो ए/ॱड1धेटा रहत। स/ॱधठठ यासी जक/ॱड6ड दोसर नै सोहाइत। मुदा बीचमे जँ पंच नै रहत तँ झगड़ेमे दुनू लिग जाएत, आगू की बढ़त। सालक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 120 बरसाते मौसम एहेन होइत जे सालो-भिर क भाग-तकदीर ि◌ नध/ॱड65िर त करैत। जिह ना बेसी बख/ॱड65 भेने दहार होइए तिह ना नै भेने रौदी! जे दुनू िग रह/ॱड04 तीक/ॱध4ड जान मारैए। हँ एहनो होइए जे, जइ साल समगम बख/ॱड65 भेल तइ साल सु/ॱध9ड य/ॱड04 त समए भेल। जइसँ नीचा ऊपर एक रंग फिस ल उपजल। जिह ना कृ/ॱड0ड ण अजु/ॱड61नक/ॱध4ड कहने रहिथ न तिह ना मौसमो होइए। जइ धरतीपर गंगा, सर/ॱड04 व ती, यमुना सन धार एकठाम िम िल कु/ॱध94 भ सजबैत अिछ तइठाम िद न-दहार ह/ॱधठ4 या, बला/ॱधठ4 कार अपहरण हुअए, िब नु बुि/ॱडध0 क लोकक भरमार लागल रहए, मनुखक/ॱध4ड मनुख नै बुझल जाए, तइठाम तीनू संगमक कोन उपकार? नमगर-चौड़गर ऑट- पेटक तीनू धार जे हँसैत-िझ लहोिर खेलैत समु/ॱ406मे समािह त होइत, तइठाम......? हमरा सभक/ॱध4ड इहो नै ओझल रखक चाही जे एकैसमी सदीक /ॱड04 वतं/ॱध55 /ॱध6धजातं/ॱध55क बीच बास करै छी। अखन धिर क इित हासमे एते स/ॱध5धम मनुख ऐ धरतीपर नै भेल छल। तखन दािय /ॱधठ4 व बनैए जे युगक संग पकिड़ युग-युगा/ॱधठठ तरक धाराक/ॱध4ड /ॱड04 व/ॱध74 छ बना चलए िद ऐ। काल मनु/ॱध70 खेटा क/ॱध4ड नै सभ िक छुक/ॱध4ड /ॱध6धभािव त करैत अिछ । जखने सभ िक छु /ॱध6धभािव त हएत तखने जीवन-प/ॱडध0ित मे ध/ॱड1धा लगत। ओइ ध/ॱड1धाक/ॱध4ड ि◌ नि/ॱड0ड /ॱडठ9 य करए लेल जीवन-शैलीमे बदलाव आनए पड़त! बीतल युग तिह ना बदलल। स/ॱधठ4 युगमे जे ि/ॱडठ9 या-कलाप छल ओ /ॱध55ेतामे आिब
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 121 सुधरल, जइसँ बदलाव आएल। युग-पिर व/ॱध54/ॱड61न भेल। तिह ना /ॱध55ेतासँ /ॱडध5ापर भेल। तँए ज/ॱध65री भऽ गेल अिछ जे समय/ॱड64कन इमानदारीसँ हुअए।
कहैले तँ कमलाकाका पिर वारक गारजन छिथ मुदा अंगनाक सीमासँ अपनाक/ॱध4ड बाहरे रखने छिथ । खेतक उपजा-बाड़ी बाधसँ आिन प/ॱध79ीक/ॱध4ड सुमझा दैत छिथ न। यमुनोकाकी की आब नव-नौतािड़ छिथ जे पिर वारक ध/ॱड1धा-पंजा नै बुझिथ न। िज नगीक ध/ॱड1धा-पंजा जीबैक बहुत िक छु लूिर िस खा देने छि/ॱधठठ ह । सु/ॱध9ड य/ॱड04 त समए भेने काकीक मनमे खुशीक कोढ़ी शु/ॱध65हे अ◌ा/ॱ406ा न/ॱध5ध/ॱध55मे जे पकड़लकिन से बढ़ैत-बढ़ैत अगहनमे भकरार भऽ फुला गेलिन ।
धान दौन होइते, आने साल जक/ॱड6ड यमुनाकाकी उस िन य/ॱड6ड करैसँ पिह निह उपजाक िह साब बेटो-पुतोहू आ पित योक कानमे दऽ देब, आने साल जक/ॱड6ड नीक बुझलिन । मने-मन बुदबुदेलीह- “कते धान भेल, तेकर कते चाउर हएत आ कते िद न चलत?” कते िद न चलतमे ओझरी लिग गेलिन । लोकक पेटक कोनो िह साब अिछ । देखैमे ने बीत भिर क बूिझ पड़ैए मुदा हािथ यो खा-पी कऽ पचा लैत अिछ । फेर मन घुमलिन । जखन अपने पिर वारक बात
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 122 अिछ तखन एना अ/ॱध7ध ग ह-िव /ॱध7ध ग ह िक अए सोचै छी। देखले पिर वार नपले िस दहा। मुदा लगले मन आगू घुसुिक गेलिन । आन-आन पिर वार जक/ॱड6ड तँ अपन पिर वार नै अिछ । आन-आनमे आनो-आनो उपाए छै अपना तँ से नै अिछ । लऽ दऽ कऽ खेित येक आशा अिछ । तहूमे एते िद न घटबी पुड़बैले गाम-गाम महाजनो छलए मुदा आब तँ ओहो ने अिछ । ने ओ देवी आ ने ओ कराह। महाजनी मरैक कारणो भेल। राजे रोग जक/ॱड6ड ने बािढ़ यो-रौदी छी। जे जेहन तेकरा तही /ॱध65पे पकड़ैत अिछ । जे जते कम आँट-पेटक ओकरा ओते कम आ जे जते नमहर ओकरा ओते बेसी नोकसान करैत। तइ संग इहो भेल जे गामक लोक बाहरसँ सेहो कमा-कमा अनए लगल। जइसँ महाजनीक बीच रोड़ा अँटकल। ओना बहरबैयो बाहरक बहुत बात तँ निह ये बुझैत मुदा िज नगीक िक छु बात तँ ज/ॱध65र बुझए लगल। नै बुझैक कारण रहए जे पढ़ल - िल खल नै रहने एको गोटेक/ॱध4ड ने ब/ॱड7डकक नोकरी रहै आ ने करख/ॱडठधाक ऑिड टरी। जइठाम धनक ककरोरबा िब आन होइत से िक यो ने बुझैत! मुदा िर /ॱध70 शा चलौिन हार, ठेला ठेिल िन हार, गोदाममे बोरा उठौिन हारक/ॱध4ड लगक महाजनसँ भ/ॱध4डट ज/ॱध65र भेलै। जिह ना छोट ब/ॱध74 चा हाथक आङुर मुँहमे लैत-लैत बािह यो पकड़ए लगैत, तिह ना खुदरा महाजन लग एने भेल। ओना छोट महाजनी रहने साले भिर क लेन-देन चलैत मुदा प/ॱध74 चीस हजारक सहयोगी तँ भेटल। बेटा-बेटीक िब याह, घर-घरहट आ बर-बेमारीक आशा तँ भेटल।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 123 गामक महाजनीसँ सूिद यो छोट। जतए आसीन-काित कक कज/ॱड61 ए/ॱड1धे- दुइये मासमे सवैया-डेिढ़ या वृि/ॱडध0 करैत तइठाम दस /ॱध6धित शत /ॱड01 याजक बदला प/ॱध74 चीस /ॱध6धित शत िद अए पड़त, ततबे ने। मुदा तैयो तँ असाने भेल। दोसर इहो भेल जे आध-मन, एक-मन कज/ॱड61 लेल जे भिर - भिर िद न साबेक जौड़ी खड़/ॱड61ए पड़ैत छल सेहो ब/ॱडठध भेल।
दुनू बापूत -कमलोकाका आ रधवो-क/ॱध4ड यमुनाकाकी बुझबैत कहलिख न- “एते धान भेल। एकर एते चाउर हएत। एते िद नक पछाित फेर अिग ला अ/ॱडठध हएत। एते िद नमे एते स/ॱड6डझ भेल , एतेटा आ/ॱध57म अिछ । िद नमे एते िस दहा लगैए।”
यमुनाकाकीक िह साव सुिन कमलाकाका िव चारक दुिन य/ॱड6डमे बौआ गेलाह। जेहो सुनलिन सेहो रसे-रसे िब सरए लगलाह आ जे नै सुनलिन से तँ निह ये सुनलिन । अपन /ॱध6ध/ॱड04 तावक अनुमोदनक लेल यमुनाकाकी आँिख नचबए लगलीह। कखनो पित पर तँ कखनो बेटापर दिथ । उनिट कऽ पाछू तकिथ तँ टाटक अढ़मे बैसल पुतोहूक/ॱध4ड देखिथ । सभ अपने-अपने दुिन य/ॱड6डमे बौआइत। अपन /ॱध6ध/ॱड04 तावक उ/ॱध54र नै पािब यमुनाकाकी पुन: दोहरौलिन - “अखन सोचै-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 124 िव चारैक समए अिछ तँ िक यो कान-बात नै दइ िछ ऐ, आ जखन बेर पड़त तखन थु/ॱड1धम -थु/ॱड1धा करैत िघ नमा-घीन करब?” यमुनाकाकीक कड़ुआएल बात सुिन कमलाक/ॱड1धाक भ/ॱड1ध खुजलिन । मनमे उठलिन जे मुँहो चोरौराइ नीक नै। िक छु तँ बजबे उिच त। बजलाह- “खेतसँ खिर हान आिन तैयार कऽ आंगन पहुँचा देलॱ आबो हमरे काज अिछ । आिक ओकरा उसनब, रौद लगा कोठीमे राखब, की सेहो पु/ॱध65खे भरोसे छी। ” काकाक उ/ॱध54रसँ यमुनाकाकीक/ॱध4ड घरक लछमी मन पड़लिन । खुशीसँ मन नािच उठलिन । मुदा लगले, जना घुरमी लगैए तिह ना लिग गेलिन । बजलीह- “जोड़ भिर धोती आिक जोड़ भिर साड़ी तँ िक यो साले भिर ने पिह रत। साल भिर क पछाित ओ थोड़े पिह रै जोकर रहै छै। एकर अथ/ॱड61 ई नै ने भेल जे व/ॱड04 /ॱध55क ज/ॱध65रत मेटा गेल, साल भिर लेल मेटाएल, तोहूमे कते िब हंगरा अिछ । कहॴ चोिर ये भऽ जाए की हराइये जाए, की कु/ॱध54े िब लाइ दकैड़ दै आिक आिग ये-छाइक /ॱध6धकोप भऽ जाए। ” यमुनाकाकीक बात सुिन यो कऽ कमलाकाका अनठा देलिन । चुपे रहलाह! मुदा मनमे ओंढ़ मारए लगलिन जे माए-बाप अछैत बेटा- पुतोहूक/ॱध4ड पिर वारक िच /ॱधठठ ताक उ/ॱध54री पिह राएब उिच न नै। ओना काजक ढंग ओहन िस खा देब नीक, जइसँ िज नगीमे किह यो िच /ॱधठठ ता नै सतबै। आगूमे बैसल रधवा, जना सं/ॱड04 कृत आिक अं/ॱड91ेजी सुिन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 125 कोनो ब/ॱध74 चाक/ॱध4ड होइत , तिह ना सुनबे ने केलक। मुदा तैयो मनमे घुिर आइ जे जे-गित सबहक हेतै से हमरो हएत। तइले अनेरे माथ- कपार पीटब आिक धूनब नीक नै। रमरिट यासँ खढ़किट ये नीक! भरमे-सरम चुपे रहल।
अढ़मे बैसल पुतोहूक मन बजैले लुस-फुस करैत। लुस-फुस करैक कारण जे के नै घर आिक गामक मुि/ॱध71 य यारी चाहैए? मुदा बेचारीक/ॱध4ड कोनो एहन गरे ने भेटैत जे िक छु बजैत। एक तँ नव-नौतुक किन य/ॱड6ड, दोसर नैहरोमे माए भानसे-भात करैक लूिर टा िस खौने। घरक जुित -भ/ॱड6डित क कोनो लुिर िस खौनिह नै। केना िस खेबो किर तिथ ? सभ गाम आ सभ पिर वारमे िक छु-ने-िक छु िभ /ॱडठधता होइते छै। जिह ना कोनो नट ओहने बो/ॱध9ठ टमे नीकसँ लगैत जे समतु/ॱध9ठ य होइत। तिह ना तँ पिर वारो ने होइत अिछ । माइये-बापक पिर वार जक/ॱड6ड सासुओ -ससुरक पिर वार हएत, से कोनो ज/ॱध65री नै। चािह यो कऽ वेचारी िक छु ने बािज सकल।
ओना धानक ढेरी देख कमलाकाकाक मन उमड़ैत रहिन । जिह ना पािन मे भीजने िक ताबक प/ॱडठधा एक -दोसरमे सिट जाइत तिह ना कमलोकाकाक/ॱध4ड भेलिन । पिर वारक सभ हृदैमे सिट गेलिन । मन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 126 उमिड़ आगू बढ़लिन । पित क/ॱध4ड रहैत जँ प/ॱध79ीक/ॱध4ड वा बाप -माएक रहैत बाल-ब/ॱध74 चाक/ॱध4ड कोनो तरहक िच /ॱधठठ ता-िफ िक र हुअए तँ ज/ॱध65र कतौ-ने- कतौ माए-बापक दोख िछ पल अिछ । दोखक कारण मनमे एबे ने करिन । ओछाइनपर जिह ना नीन नै एने कछमछी लगैत तिह ना मन कछमछाइत रहिन । मुदा लगले, जिह ना सुतली राित मे ओछाइनपर सुतल माएक/ॱध4ड देख जागल ब/ॱध74 चा सूित रहैत तिह ना कमलोकाका केलिन ।
काकाक/ॱध4ड शा/ॱधठठ त देख यमुनोकाकी असिथ र भऽ गेलीह। मनमे उठलिन जे चािर गोटेक आ/ॱध57ममे तीन गोटे तँ ए/ॱड1धे पिर वारक छी, खाली किन येटा ने अखन दस-आना छह-आनामे छिथ । ओहो दू- चािर सालमे िर ताइत-िर ताइत िर ता जेती। मुदा अखन तँ नैहरेक चाि◌ ल-ढािल छि/ॱधठठ ह । अखन थोड़े ऐ घरक तीत-मीठ पचा◌ैतीह। नैहर गेलापर जखन सखी-बिह िन य/ॱड6ड वा माए -िप ित आइन पुछतिन जे बु/ॱध74 ची अ/ॱडठध -व/ॱड04 /ॱध55 क ने तँ दुख-तकलीफ होइ छह, तखन ओ थोड़े आगू- पाछू तािक बजतीह। ओ तँ पिर वारेक बचौने बॅचत। वएह ने पिर वारक /ॱध6धित /ॱड0ड ठा छी। जािन य/ॱध4ड कऽ तँ हमरा सभक घरक छ/ॱध90 प र भगवानक डंगेलहा छी, तेहीमे ने बॅिच -खुिच कऽ घरक मय/ॱड65दाक/ॱध4ड संगे लऽ कऽ चलैक अिछ । अहीमे ने अपन इमान-धरम बचबैत पिर वार चलाएब तखन ने समाजक संग कुटुमो-पिर वारक /ॱध6धित /ॱड0ड ठा ठाढ़ रहत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 127
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ। गजे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर
उ/g2थैकामुख (मैिथली नाटक)
चािरम क/g2थैलोल (नेप।g2च5।g295सँ गीत अबैत अिछ ) कमला मैया बसत बड़ी दूर गमक लागे ग/ॱड70दा फूल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 128 कथी डािल लोरहब बेली-चमेली कथी डािल लोरहब अरहूल हे गमक लागे ग/ॱड70दा फूल कमला मैया..... िक नका चढ़ाएब बेली-चमेली िक नका चढ़ाएब अरहूल गमक लागे ग/ॱड70दा फूल गमक लागे ग/ॱड70दा फूल
कमला चढ़ाएब बेली-चमेली कोयला चढ़ाएब अरहूल, गमक लागे ग/ॱड70दा फूल हे कमला...िक नका सँ म/ॱड64गब अन -धन सोनमा िक नकासँ म/ॱड64गब सोहाग गे सोहाग गे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 129 मलिह नय/ॱड6ड देखै मे फूल वर लाल हे सिस या सँ म/ॱड64गब अन -धन सोनमा मातैर सँ म/ॱड64गब सोहाग गे मलिह नय/ॱड6ड देखै मे फूल वर लाल ....।
(एक िदस म।g25आवण।g36चपर दीना आ दोसर िदस म।g25आवण।g36च पर भदरी छिथ। एक िदस रंगशीष।g36उपर उदयन आ दोसर िदस रंगशीष।g36उपर व।g320।g36उमान छिथ दीना भातढाला पोखिर आ भदरी सागढाला पोखिरक कातमे छिथ। रंगपीठ खाली अिछ।)
व/g32च/g3ंधमान : धारक कातमे घर बनेने छी हम आ स/ॱड6डपबला घरमे रहै छी अह/ॱड6ड आचाय/ॱड61 उदयन ? उदयन :: धारक कातमे िनवास केिनहार आ आ स/ॱड6डपबला घरमे िनवास केिनहारक/ॱध4ड चैन कतऽ ? व/ॱडध0/ॱड61मान , भातढाला पोखिर आ सागढाला पोखिर जाए पड़त त/ॱधठ4काल।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 130 दीना : (िचकिड़ कऽ) भातढाला पोखिरपर, जतए भीम भात रखैत रहिथ? हम छी दीना, एतऽ भातढाला पोखिरपर। भदरी : (िचकिड़ कऽ) सागढाला पोखिर, जतए भीम साग रखैत रहिथ। हम छी भदरी, एतऽ सागढाला पोखिरक कातमे। उदयन : हँ, आ िसमलवन सेहो जाए पड़त ककरो, ओतऽ क/ॱध9धजा छि/ॱधठठह आचाय/ॱड61 सरभक। भदरी : हँ वएह सेमापुर छी िसमलवन जतए अजु/ॱड61न अपन अ/ॱड04/ॱध55 - श/ॱड04/ॱध55 अ/ॱध5डातवास कालमे नुकेने रहिथ ? उदयन : हँ, एक टा आर यु/ॱडध0 शु/ॱध65 भऽ गेल अिछ। व/g32च/g3ंधमान : मुदा ई यु/ॱडध0 शा/ॱड04/ॱध55ाथ/ॱड61सँ नै जीतल जा सकैए आचाय/ॱड61 उदयन। (रंगपीठ िदस इशारा करैत।) देखू ओतऽ सभ िकछु लािग रहल अिछ खाली खाली, मुदा अिछ नुकाएल श/ॱड04/ॱध55 , घृणा आ.. उदयन : आ आचाय/ॱड61 सरभ। (रंगपीठक दूर भाग िदस इशारा करैत।) ओऽऽऽऽऽ छी ठाकुरगंज, भीम ठाकुर माने भनिसया बिन समै कटने रहिथ, ओतै ओ कीचक वध केने रहिथ। भदरी : घृणाक वध हएत आब..
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 131 दीना : अव/ॱड0धय भदरी… भदरी : अगड़म बगड़म काठ कठ/ॱध94 ब र दीना : िदनमे कौआ देिख कऽ डेराइ, राितमे नदी हेिल जाइ। भदरी : (रंगपीठक लग भाग िदस आंगुर देखबैत) ओतए मिनहारीमे /ॱध57ीकृ/ॱड0डणक औंठीक मिण हेरा गेल छलि/ॱधठठह। उदयन : आचाय/ॱड61 /ॱड01या/ॱड9ध आ आचाय/ॱड61 िसंह। अह/ॱड6ड सभक/ॱध4ड कागचक /ॱड01या/ॱड9ध आ िसंह बनाबैबला आचाय/ॱड61 सरभक काट आब जा कऽ भेटल अिछ.. (नेप/ॱधठ5यसँ गीत अबैत अिछ। ) कटबै मे सोना सुतिर या िब नबै झुमिर जाल हे जाल फिर -फिर कमला एलिख न सन-झुन लागै गोहबिर या कह/ॱड6ड गेली परलोिभ या सेवक सुन लगै गोहबिर या हेऽऽ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 132 कटबै...... जाल फिर -फिर ग/ॱड64गो एलिख न /ॱध65न -झुन लगै गोहबिर या हे कह/ॱड6ड गेली परलोिभ या सेवक, सुन लगै गोहबिर या हे सुन लगै गोहबिर या हे
कटबै......... जाल फिर -फिर मातैर एलिख न /ॱध65न -झुन लगै गोहबिर या हे कह/ॱड6ड गेली परलोिभ या सेवक सुन लगै गोहबिर या हे कटबै.....
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 133 िब नबै झुमिर जाल हे। (अ/ॱधठठहार पसिर जाइत अिछ।फेर इजोत होइत अिछ आ आचाय/ॱड61 सरभ िवि/ॱध5ध/ॱध90त अव/ॱड04थामे मु/ॱध71य मंचपर अबै छिथ। )
आचाय/g3ंध सरभ : (मंचसँ बाहर पाछू कात बोन िदस इशारा करैत।) ई बँसिब/ॱडध6ी एतेक पातर िकए भऽ गेल अिछ। ऐमे सँ कोनो अबाज नै अबै छलै, मुदा आब ई गीत पिहल बेर एकरा चीिड़ कऽ आिब रहल अिछ। ई कोना रोिक सकत उ/ॱध9ठकामुखक/ॱध4ड..कोना रोिक सकत..(ठमिक कऽ पाछू िदस तािक कऽ) िश/ॱड0डय ..(फेर ठमिक कऽ) मुदा ई िश/ॱड0डय सभ तँ कोनो जोकरक अिछये नै। ई सभ कोना कऽ रोिक सकत उ/ॱध9ठकामुखक/ॱध4ड? ई सभ तँ रट/ॱधठठत िव/ॱडध4ाक पालक सभ अिछ..आ /ॱड04/ॱध55ीक /ॱध6धितब/ॱधठठध चौपािड़ आ टोलमे कऽ देने िछऐ पिहनिहयेसँ..जे ओ सभ उ/ॱध9ठकामुख िबसिर जाइ जािथ .. ई सभ तँ उ/ॱध9ठकामुख बुझबे गुनबे नै करत तँ कोना कऽ रोिक सकत। (आचाय/ॱड61 /ॱड01या/ॱड9ध आ आचाय/ॱड61 िसंहक /ॱध6धवेश। ) आचाय/g3ंध /g3चधया/g3थ2 : आचाय/ॱड61 सरभ , बहुत भेल क/ॱध9ठपना, थािक गेल छी हम।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 134 आचाय/g3ंध िसंह : आचाय/ॱड61 सरभ , क/ॱध9ठपना खतम। ई जादू खतम , ई बँसिब/ॱडध6ीक बेढ़ खतम भेने आब निहये हमर , निहये आचाय/ॱड61 /ॱड01या/ॱड9धक , निहये अह/ॱड6डक , निहये गंगेशक, निहये व/ॱध9ठलभाक , निह ये व/ॱडध0/ॱड61मानक , निहये उदयनक, निहये दीनाक आ निहये भदरीक अि/ॱड04त/ॱधठ4व ब/ॱड6डचल। आचाय/g3ंध /g3चधया/g3थ2 : वृ/ॱधठठदावन बोन बिन गेल ई बँसिब/ॱडध6ी। (बाट िदस इशारा करैत) एतऽ आबैबला र/ॱड04ता ई बाटो बिहन मदित केनाइ शु/ॱध65 कऽ देने अिछ व/ॱध9ठलभाक। काछुक खोपड़ीमे सिरसवक तेलमे बाती रािख िबयाहक दीप ब नाओल गेल छलै व/ॱध9ठलभा लेल। कपोत /ॱध65पमे िबध-िबधाता आिब गेल छिथ। (नेप/ॱधठ5यसँ स/ॱड6डइ -स/ॱड6डइ करैत अबाज अबैए। आचाय/ॱड61 /ॱड01या/ॱड9ध कान पािथ सुनै छिथ। ) सुनू ई /ॱड04वर। /ॱड04व/ॱध96लोकमे िवचरणक िदन खतम भेल। आचाय/g3ंध िसंह : (अकास िदस इशारा करैत) हिरयर प/ॱड6डिख आ लाल ठोरबला ई सु/ॱध7धगाक जोड़ी, लटपिट या सु/ॱध7धगाक/ॱध4ड देखू, ऐ /ॱध6धेम सखा मोरक जोड़ी देखू, िबदा भऽ गेल अिछ ऐ वृ/ॱधठठदावनमे। आचाय/g3ंध सरभ : िछ/ॱडठधम/ॱड04ताक कटल मूड़ीबला धड़क िबचका मोटका धार ओकर नीच/ॱड6ड खसल मूड़ी पीबै छै आचाय/ॱड61 िसंह, ओ खसल मूड़ी हम बिन गेल छी..
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 135 आचाय/g3ंध /g3चधया/g3थ2 : आ दूटा आर धार दूटा दुनू कातमे ठाढ़ जोिगन पीबै छै आचाय/ॱड61 सरभ। दीना, भदरी, उदयन आ व/ॱडध0/ॱड61मान ओइ जोिगनक/ॱध4ड मोिह लेलि/ॱधठठह। आचाय/g3ंध िसंह : इ/ॱध74छा एकटा मशीन छी। स/ॱधठ4यक आ इितहासक स/ॱधठ4यता मा/ॱध55 आभासी आचाय/g3ंध /g3चधया/g3थ2 : स/ॱधठ4य आ आभासीक बीच भेद मेटा देने रहए ई बँसिब/ॱडध6ी। आचाय/g3ंध िसंह : अचेतनता चेतना बिन गेल। ओकर भाषा अिछ उ/ॱध9ठकामुख। आचाय/g3ंध /g3चधया/g3थ2 : आचाय/ॱड61 सरभ , अह/ॱड6डक िश/ॱध5धा प/ॱडध0ितमे िकछु भाव आ सोच वंिचत रहए। आचाय/g3ंध िसंह : िनर/ॱधठठतरताक िवरोध करैए उ/ॱध9ठकामुख। आचाय/g3ंध सरभ : समताक लगक श/ॱध9धद असमता, /ॱधठठयायक लगक श/ॱध9धद अिछ अ/ॱधठठयाय आ वंिचतक लगक श/ॱध9धद अिछ /ॱध6धाि/ॱध90त। आचाय/g3ंध /g3चधया/g3थ2 : नै आचाय/ॱड61, ई अह/ॱड6डक दिमत करैबला िश/ॱध5धा प/ॱडध0ित अिछ, एकर िवरोध करैत अिछ उ/ॱध9ठकामुख।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 136 आचाय/g3ंध सरभ : ऊँच /ॱड04थान लोक क क/ॱध4ड ह/ॱड6ड सभ नीच/ॱड6ड आनऽ चाहै छी आ िनचुलकाक/ॱध4ड ऊपर। आचाय/g3ंध िसंह : अह/ॱड6डक िश/ॱध5धा प/ॱडध0ितक भाग अिछ ई ऊँच आ नीँच , एकर िवरोध करैत अिछ उ/ॱध9ठकामुख। आचाय/g3ंध सरभ : (आचाय/ॱड61 िसंह िदस तकैत। ) एकल वा/ॱडध4क/ॱध4ड मेटा कऽ अह/ॱड6ड जन कोलाहल आनऽ चाहै छी। आचाय/g3ंध िसंह : जन गाथापर िलखल नाराशंसीपर नाचत लोक आ ओकरे संगे नाच ग/ॱधठठधव/ॱड61। /ॱड04/ॱध94वेत /ॱड04वरक नाद अिछ उ/ॱध9ठकामुख। आचाय/g3ंध सरभ : (हाथसँ वीभ।g2चआस इशारा करैत। ) मुदा रचनाकार तँ मिर गेल। के मानत जे के अिछ िलखने ई उ/ॱध9ठकामुख ? आचाय/g3ंध /g3चधया/g3थ2 : रचनाकारसँ बेशी मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 अिछ ई रचना, एकर स/ॱधठठदेश , आ ओ रचना आ संदेश अिछ उ/ॱध9ठकामुख। आचाय/g3ंध िसंह : राितक राजा छल चोर, िदनमे मािलक मािलक करै छल । चोरक /ॱध65प थोड़े होइ छै आब … आब तँ चोिरयो सभ करऽ लागल अिछ। पिहने ओकर /ॱध6धिश/ॱध5धण होइत रहए , खेतक आिरपर। िसंह कोना काटल जाय से आिरक/ॱध4ड कािट कए देखाओल जाइत रहए। भोर भेने जे लोक सभ खेत जाइत छल तँ देखैत छल।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 137 देखैत छल आिरमे काटल िसंघ… भिर गाम ह/ॱध9ठला..। रौ, सतक/ॱड61 रहै जाइ जो। कोनो पैघ चोिरक योजनामे अिछ ई सभ। मुदा फेर वएह सभ िदनमे सामा/ॱधठठय मनु/ॱध70ख। ..... आचाय/g3ंध /g3चधया/g3थ2 : दू िदनसँ फुटहा खा कऽ गुजर कऽ रहल छी। आइ चोिर लेल जाए पड़त। ब/ॱध74चा सभक लेल। देहमे तेल लगा कऽ , मुँहमे भसम लगा कऽ। /ॱध70यो पकड़ए चाहत तँ छछिल कऽ भािग जएब। हे /ॱध70यो चोरक/ॱध4ड राितमे चीि/ॱधठठह लेलहुँ तँ बरनी रहए देबैक । नाम निह बिक देबैक। निह तँ मािर देत...कारण िदनमे तँ अह/ॱड6ड मािलक भऽ जएबैक। से डर छैक रातुक राजाक/ॱध4ड। आचाय/g3ंध सरभ : की कथा सुना रहल छी..ओइ..की कहिलऐ..उ/ॱध9ठकामुखक .. आचाय/g3ंध िसंह : मुँह िबचकेलहुँ तँ लोक सभ बुझलक जे /ॱध6धस/ॱडठध छी, भॱहपर जोर देने बुझलक जे िच/ॱधठठतनशील छी। मुदा हृदय रहैए सिदखन कनैत। से हम जनैत छी आचाय/ॱड61 सरभ .. आचाय/g3ंध िसंह : (बाहर अकासमे एकटा िकरण चमकैते रहैत अिछ।) आ देखू, वनदेवी सेहो आिब गेलीह ऐ वृ/ॱधठठदावन , आ वनदेवीक सखी वनस/ॱध90तो, प/ॱड6डिखयु/ॱध70त ममातामयी गाय। आिब गेलीह वनस/ॱध90तो बोनमे हेराएल उ/ॱध9ठकामुखक/ॱध4ड र/ॱड04ता देखबै लेल ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 138 (तीनू गोटे तेना अिभनय करै छिथ जेना हबामे उिड़या रहल होिथ। नेप/ॱधठ5यसँ स/ॱड6डइ -स/ॱड6डइ करैत अबाज बिढ़ते जा रहल अिछ। ) तीनी गोटे स/g2थृवेत : क/ॱध9ठपनाक पएर उखिड़ रहल अिछ …आिब रहल अिछ उ/ॱध9ठकामुख।
अगड़म बगड़म काठ कठ/ॱध94 ब र अगड़म बगड़म काठ कठ/ॱध94 ब र अगड़म बगड़म काठ कठ/ॱध94 ब र आिब गेल ई उ/ॱध9ठकामुख (उिड़याइत तीनू गोटे खसबाक अिभनय करैत छिथ आ सगरे अ।g2चचहार पसिर जाइत अिछ।) (फेर /ॱध6धकाश होइत अिछ आ मंचपर घनक /ॱड04थान गोलाकार िप/ॱधठडड लऽ लैत अिछ।)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 139 भगता : घूिम रहल अिछ ई पृ/ॱधठ5वी। (गोलाक/ॱध4ड पिर/ॱध57मसँ हाथमे उठबैत छिथ।) लटकल अिछ ई अकासमे। एकर नीच/ॱड6डमे कोनो आधार नै छै। एतेक भारी अिछ तैयो कोनो भार नै छै एकरामे। अगरम बगड़म काठ कठ/ॱध94बर (गोलाक/ॱध4ड नीच/ॱड6डमे रािख दै छिथ आ घसिक कऽ पाछ/ॱड6ड आिब जाइ छिथ- दि/ॱध5धण िदशामे। हुनकर िश/ॱड0डय अबैत छिथ आ गोलाक/ॱध4ड घुमबऽ लगै छिथ।) भगता : देखू। ई घड़ी िवपरीत िदशामे घूिम रहल अिछ ई पृ/ॱधठ5वी, मुदा जँ उ/ॱध54र िदश देखबै तखन। दि/ॱध5धण िदस तकबै तँ घड़ीक िदशामे घुमैत देखाएत ई। आ हम अह/ॱड6ड जे ऐ पृ/ॱधठ5वीपर छी ओकरामे भार छै। आ ई पृ/ॱधठ5वी अिछ िबन भारक , अकासमे लटिक रहल। (हुनकर िश/ॱड0डय पृ/ॱधठ5वीक/ॱध4ड उठा लै छिथ।) अगरम बगड़म काठ कठ/ॱध94बर (भगता उकासी करऽ लगै छिथ। िश ।g303य गोलाक।g2आ3 नीच।g363 रािख कऽ भगताक छाती ससारऽ लगै छिथ।) भगताक िश/g3च3य : दि/ॱध5धण िदशासँ आएल छिथ गु/ॱध64जी िख/ॱड04सा सुिन कऽ..(मोन पाड़ैत) बासवे/ॱध5ठरक। कहै छिथ जे िमिथलामे सेहो हेतै
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 140 ई सभ। हजार सालक बाद पुरनका गप घिटत हेतै। (मु/ॱड04की दैत ) मुदा गु/ॱध64 छै हमर िस/ॱडध0 , केहेन केहेन गप बाजै छै नै सुनै िछऐ। (भगता बेसी जोरसँ उकासी करऽ लगै छिथ। िश।g303य भगताक छाती ससारऽ लगै छिथ। सगरे अ।g2चचहार पसिर जाइत अिछ। )
प/ॱड6डचम क/ॱध9ठलोल पिहलसँ चािरम क।g29चलोल धिर मंचपर शतरंजक िडजाइन बनाएल घन राखल छल, आब प।g363चम अंकसँ भूत आ क।g29चपनाक ।g262तीक ओइ संकेतक बदला वा।g30आतिवकताक ।g262तीक गोला राखल रहत। [सोहागो (गंगाधरक माता), िश/ॱड0डय साही बिन गेल हरपित (गंगाधरक िपता), गंगेश बिन जाइ छिथ गंगाधर, व/ॱध9ठलभा बिन जाइ छिथ कुमरसुता (गंगाधरक प/ॱध79ी), भगता बिन गेल जटा, भगताक िश/ॱड0डय बिन गेल दिलत गायक ही/ॱध65 , आचाय/ॱड61 /ॱड01या/ॱड9ध बिन जाइ छिथ मनसुख (जीवेक िपता), आचाय/ॱड61 िसंह बिन जाइ छिथ हिरकर -सेनापित (मेधाक िपता), आचाय/ॱड61 सरभ बिन जाइ छिथ कीित/ॱड61 िसंह (राजा), व/ॱडध0/ॱड61मान बिन जाइ छिथ िमतू (गंगाधरक बिहनोइ), आन/ॱधठठदा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 141 (गंगाधरक बिहन), मेधा (हिरकर- सेनापितक बेटी), देवद/ॱध54 बिन जाइ छिथ जीवे (मनसुखक बेटा), िश/ॱड0डय िखिखर बिन गेल राजाक अथ/ॱड61मं/ॱध55ी नारायण, िश/ॱड0डय निढ़या बिन गेल दरबारी-१, िश/ॱड0डय िब/ॱध76जी बिन गेल दरबारी-२, उदयन बिन गेल माधव (अनुभव म/ॱधठडडलक सद/ॱड04य आ दरबारी), दीना बिन गेलाह माधवक सहयोगी-१, भदरी बिन गेलाह माधवक सहयोगी-२ , /ॱध64/ॱ406मित (माधवक माए)] (नेप/gण8एयसँ गीत आिब रहल अिछ।) पिह ल मास चढ़ु अगहन, देवकी गरम संओ रे ललना रे.... मूंगक दाल निह सोहाय, केहन गरम संओ रे ललना रे.... दोसर मास चढ़ु पूस, देवकी गरम संओ रे ललना रे..... पूसक माछी ने सोहाय, िक देवकी गरम संओ रे ललना रे.....
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 142 तेसर मास चढ़ु माघ, देवकी गरम संओ रे ललना रे..... पौरल खीर ने सोहाय, िक केहन गरम संओ रे ललना रे.... चािर म मास चढ़ु फागुन, देवकी गरम संओ रे ललना रे.... फगुआक पूआ ने सोहाय, िक देवकी गरम संओ रे ललना रे..... प/ॱड6डचम मास चढ़ु चैत , देवकी गरम संओ रे चैत के माछ ने सोहाय, िक केहन गरम संओ रे छठम मास चढ़ु वैशाक, देवकी गरम संओ रे ललना रे..... आम के िट कोला ने सोहाय, िक केहन गरम सेओ रे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 143 सातम मास चढ़ु जेठ, देवकी गरम संओ रे ललना रे..... खुजल केश ने सोहाय, िक केहन गरम संओ रे आठम मास चढ़ु अखाढ़, देवकी गरम संओ रे ललना रे..... पाकल आम ने सोहाय, िक केहन गरम संओ रे नवम मास चढ़ु साओन, देवकी गरम संओ रे ललना रे.... िप या के सेज ने सोहाय, िक केहन गरम संओ रे दसम मास चढ़ु भादव, िक देवकी गरम संओ रे ललना रे.... देवकी दरदे बेयाकुल दगिर न बजायब रे जब जनमल जदुन/ॱधठठ द न, खुिज गेल बंधन रे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 144 ललना रे..... खुिज गेल ब/ॱड96 केबार पह/ॱध65 सभ सूतल रे। (गीत खतम होइते एकटा ब/ॱध74चाक/ॱध4ड कोरामे लेने हरपित आ सोहागो /ॱध6धवेश करै छिथ। ) हरपित : ( सोहागोक/ॱध4ड स/ॱध94बोिधत करैत ) सोहागो, गंगा माएक /ॱध6धताप/ॱध4ड ई िदन हमरा सभक/ॱध4ड देखबामे आएल अिछ त/ॱध4ड ए/ॱडठ9 नाम गंगाधर रािख दैत िछऐ। सोहागो : अब/ॱड04से िकने। (बेटाक/ॱध4ड कोरामे दुलार -मलार करऽ लगै छिथ।)
(तखने अगरम बगड़म काठ कठ।g29आबर बजैत ऋिष जटा आ हुनकर दिलत गबै/ॱध95या िश/ॱड0डय ही/ॱध65 /ॱध6धवेश करैत छिथ। ) ऋिष जटा : अगरम बगड़म काठ कठ/ॱध94बर। अ/ॱडधधुत , अ/ॱडधधुत , अ/ॱडधधुत ..ई ब/ॱध74चा अ/ॱडधधुत .. िश/g3च3य ही/g2ंअ :
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 145 कौने मास मेघबा गरिज गेल कोने मास ब/ॱड70गवा बाजू रे ललना रे कोने मासे होिर ला जनम लेल िक गोित नक िह या सालू रे। सावन मेघवा गरिज गेल, भादव ब/ॱड70ग बाजू रे। आिस न होिर ला जनम लेल िक गोित नक िह या सालू रे। कोने तेल देव सासु के कोने ननिद जी के रे। ललना रे, क/ॱध65 तेल देबैन सासु जी के गरी ननिद जी के रे। ललना रे अमला देबैन गोित न के
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 146 हुनकर प/ॱड7डच हेतिन रे। ऋिष जटा : ( गरामे सरभ खिचत एकटा ताबीज गंगाधरक/ॱध4ड पिहराबैत छिथ।) ई ब/ॱध74चा अ/ॱडधधुत ..अ/ॱडधधुत ..अ/ॱडधधुत ..अिछ.. सामा/ॱधठठय ब/ॱध74चा नै अिछ ई..त/ॱध4ड ई असामा/ॱधठठय भ/ॱड70ट .. िश /g3च3य ही/g2ंअ : धधरा फेकैत ई गीदर..की छी ऋिष जटा.. ऋिष जटा : उ/ॱध9ठकामुख …. (चा/ॱध65 गोटे एक दोसराक मुँह ताकऽ लागै छिथ।) िश/g3च3य ही/g2ंअ : ( आ/ॱध56य/ॱड61 करैत ) उ/ॱध9ठकामुख ? ऋिष जटा : ( आ/ॱध56य/ॱड61 करैत ) उ/ॱध9ठकामुख ? िश/g3च3य ही/g2ंअ : ( आ/ॱध56य/ॱड61 करैत ) हँ, अहॴ तँ कहलॱ, उ/ॱध9ठकामुख। ऋिष जटा : (आ/ॱध56य/ॱड61 करैत ) हमहॴ कहलॱ? हरपित : हँ, अहॴ तँ कहलॱ, उ/ॱध9ठकामुख ऋिष जटा। ऋिष जटा : ( आ/ॱध56य/ॱड61 करैत ) स/ॱध54े, हमहॴ कहलॱ? सोहागो : हँ, ऋिष जटा, अहॴ तँ कहलॱ, की कोनो अिन/ॱ416 अिछ ..
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 147 ऋिष जटा : नै, कोनो अिन/ॱ416 नै.. की नाम रखने छी एकर.. हरपित : गंगाधर..
ऋिष जटा : ई ताबीज एकर गरामे चिल गेल, हमर गु/ॱध65क/ॱध4ड हुनकर गु/ॱध65 देने रहिथ , आ हुनका हुनकर गु/ॱध65 आ …हम नाम िबसिर गेल रही ऐ ताबीजक..उ/ॱध9ठकामुख ..हँ यएह हमर गु/ॱध65 कहने रहिथ हमरा आ हुनका कहने रहि/ॱधठठह हुनकर गु/ॱध64 आ ..िद/ॱड01य ..िद/ॱड01य ..ई ब/ॱध74चा िद/ॱड01य .. (ऋिष जटा जोरसँ उकासी करऽ लगै छिथ। िश/g3च3य ही/g2ंअ हुनकर छाती ससारऽ लगै छिथ। सगरे अ।g2चचहार पसिर जाइत अिछ। ) (बालक गंगाधर आठ बख/ॱड61क भऽ गेल छिथ। माए -बापसँ हुनकर बहस चिल रहल छि/ॱधठठह। लगैए कोनो ग/ॱध94भीर िववाद छि/ॱधठठह। )
हरपित: एहनो भेल छै किहयो, य/ॱध5डोपवीत नै कराएब। कोनो रोक - टोक हम केलॱ, /ॱ409ा/ॱडडधणक ब/ॱध74चा भऽ कऽ ही/ॱध65क टोल अह/ॱड6ड गीत सुनैले, िसखैले जाइत रही, किहयो रोकटोक केलौ?
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 148 गंगाधर : ( अपन उ/ॱध9ठकामुख ताबीज देखबैत ) हम एकरा धारण कऽ लेने छी िपता/ॱध57ी। आ ही/ॱध65 कहै छिथ जे उ/ॱध9ठकामुख धारण केिनहारक/ॱध4ड कोनो सं/ॱड04कार करेबाक आव/ॱड0धयकता नै होइ छै। (हिरपित /ॱडठ9ोिधत भऽ जाइ छिथ। )
सोहागो : (गंगाधर िदस ताकैत) एना नै बाजू गंगाधर, एहेन आइ धिर नै भेल अिछ, लोक की कहत, पि/ॱधठडडत सभ की बाजत ?
गंगाधर : माते, ई हमर अि/ॱधठठतम िनण/ॱड61य अिछ ..ही/ॱध65 कहै छिथ जे पि/ॱधठडडत लोकिन शा/ॱड04/ॱध55क गलत /ॱड01या/ॱध71या करै छिथ …धम/ॱड61क/ॱध4ड छागरक बिल धिर सीिमत कऽ देल गेल अिछ..
हरपित: (बीचमे /ॱडठ9ोिधत भऽ गंगाधरक/ॱध4ड काटै छिथ ) ही/ॱध65 कहै छिथ..सभ गपमे ही/ॱध65 कहै छिथ ..आ ही/ॱध65क/ॱध4डक/ॱध4ड ई सभ कहलकि/ॱधठठह ..
गंगाधर: हुनका ऋिष जटा ई गप कहलिख/ॱधठठह।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 149
हरपित: (आर /ॱडठ9ोिधत भऽ ) आ ऋिष जटाक/ॱध4डक/ॱध4ड कहलकि/ॱधठठह ?
गंगाधर: ऋिष जटाक/ॱध4ड हुनकर गु/ॱध64 कहलिख/ॱधठठह ..आ हुनकर गु/ॱध65क/ॱध4ड हुनकर गु/ॱध65 …आ ..आ…कोनो रह/ॱड04य छै जे ऐ उ/ॱध9ठकामुखमे छै..आ जे छै सभक िव/ॱड04मरणमे..
हरपित: माने ककरो बुझले नै छै..आ ओइ गपपर अह/ॱड6ड अपन ई अि/ॱधठठतम िनण/ॱड61य लेलौ..
गंगाधर: (गप काटैत) मुदा जिटल कम/ॱड61का/ॱधठडड अह/ॱड6डक/ॱध4ड नीक लगैए ? हमरा तँ ही/ॱध65क गीतमे बेशी त/ॱधठ4/ॱधठ4व बुझाइए ..आ हँ हमर अि/ॱधठठतम िनण/ॱड61य तँ अह/ॱड6ड बुिझए गेिलऐ..
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 150 हरपित: आ अह/ॱड6ड अि/ॱधठठतम िनण/ॱड61य कऽ लेब , आ तकर बादो ऐ घरमे रहब, आ अह/ॱड6ड ऐ घरमे रहब आ गौँआ सभ हमरा ऐ गाममे रहऽ देत..की ई सभ स/ॱध94भव छै?
(तखने िमतू- गंगाधरक बिहनोइ आ आन।g2चचदा - गंगाधरक बिहन ।g262वेश करै छिथ।)
आन/g2ैैदा: म/ॱड6ड- िपताजी। हमरा नै लगैए जे गंगाधर अपन बातसँ िडगत। गंगाधरक/ॱध4ड अ/ॱध6ध/ॱधठ4य/ॱध5ध /ॱध65पमे घर छोड़बाक लेल िववश नै क/ॱध65।
सोहागो : ( आन/ॱधठठदा िदस स/ॱध94मुख होइत ) मुदा एतु/ॱड1धा हाल नै देखै छहक।
हरपित: एतु/ॱड1धा हाल छोड़ू, ई हमरो /ॱड04वीकाय/ॱड61 नै अिछ ..गंगाधर..हमर अि/ॱधठठतम िनण/ॱड61य अिछ जे हम सभ ई गाम नै छोड़ब।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 151 सोहागो: अह/ॱड6डक/ॱध4ड के कहैए गाम छोड़ैले।
गंगाधर: माते। िहनकर कहबाक अथ/ॱड61 छि/ॱधठठह जे जँ हम घर नै छोड़ब तँ िहनका गाम छोड़ए पड़ति/ॱधठठह। िपता/ॱध57ी..हम आइये स/ॱध90तरीक बोन िदस िबदा भऽ रहल छी..हमर अि/ॱधठठतम िनण/ॱड61य आ अह/ॱड6डक अि/ॱधठठतम िनण/ॱड61यमे कोनो सा/ॱध94य नै अिछ।
सोहागो: गंगाधर, अह/ॱड6ड आठ बख/ॱड61क छी..आ अह/ॱड6ड असगरे…
िमतू: नै..गंगाधरक/ॱध4ड हम सभ ओिहना नै छोिड़ सकै िछयि/ॱधठठह। हमहू सभ संगे जाएब..की आन/ॱधठठदा..
आन/g2ैैदा: हँ, हम सभ नै छोिड़ सकै िछयि/ॱधठठह हुनका। म/ॱड6ड, अह/ॱड6ड िपताजी लग रहू..हम वचन दै छी जे गंगाधर अपन अ/ॱधठ7ययन पूण/ॱड61 करत..आ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 152 गंगाधर: आ ई उ/ॱध9ठकामुख ओकरा संग छैहे…
(सोहागो िवचिलत भऽ जाइ छिथ, हरपित पाथर बिन जाइ छिथ। आ सगरे अ/ॱधठठहार पसिर जाइत अिछ। फेर जखन इजोत होइत अिछ तँ गंगाधर, आन/ॱधठठदा, िमतू, ऋिष जटा आ ही/ॱध65 देखा पड़ै छिथ। सभक मुँहपर ल/ॱड50य पािब जेबाक /ॱध6धस/ॱडठधता /ॱड04प/ॱ416 देखा पिड़ रहल छि/ॱधठठह। )
ऋिष जटा : हमर मोनमे आब संतुि/ॱ416 अिछ गंगाधर , अह/ॱड6ड सन िश/ॱड0डय हमरा भेटल। ई सौभा/ॱध7धय हमर गु/ॱध64 , हुनकर गु/ॱध64 आिक हुनकर गु/ॱध64क/ॱध4ड नै भेटल छलि/ॱधठठह। अह/ॱड6डक/ॱध4ड पढ़बैकालमे जे आ/ॱधठ4म संतुि/ॱ416 हमरा भेटल से अ/ॱडधधुत। रट/ॱधठठत िव/ॱडध4ाक अखुनका वातावरणमे अह/ॱड6डक िवषयक/ॱध4ड बुझबाक /ॱध6धवृि/ॱध54 अजगुत लागल। स/ॱधठठतु/ॱ416 छी हम ..ई उ/ॱध9ठकामुखक /ॱध6धभाव छी आिक अह/ॱड6डक /ॱध6धभाव ऐ उ/ॱध9ठकामुखक/ॱध4ड िस/ॱडध0 बना देने अिछ नै जािन की गप अिछ। जाउ..जाउ अह/ॱड6ड कीित/ॱड61 िसंहक राजदरबार। देखू की करबैत अिछ ई उ/ॱध9ठकामुख …..
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 153
छठम क/g2थैलोल
(कीित।g36उ िसंहक राजदरबार। दरबारी -१ आ दरबारी-२ सेहो छिथ। गंगाधर आ राजाक अथ।g36उमं।g255ी नारायणक ।g262वेश दू िदशासँ होइत अिछ।)
कीित/g3ंध िसंह : (नारायण िदस तकैत) अथ/ॱड61मं/ॱध55ी नारायण , की भेल िहसाब-िकताब िमलल आिक नै।
दरबारी -१: कोना िमलति/ॱधठठह , सभ रट/ॱधठठत िव/ॱडध4ाबला िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठ सभ पाठशालासँ बहार होइत अिछ जे नव गिणतक /ॱध6ध/ॱड11क ओझराहिटमे ओझरा जाइत अिछ।
कीित/g3ंध िसंह : ( गरजैत) अथ/ॱड61मं/ॱध55ी नारायण।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 154
अथ/g3ंधमं/g2अअी नारायण : (हड़बराइत) हँ, हँ सएह तँ जोड़बा रहल छलहुँ अपन एकटा िश/ॱड0डयसँ एक जोड़ दू जोड़ तीन…एक सए धिर..माने माने एकसँ एक सए धिर जोड़..कहने छल जे एक घ/ॱधठडटामे जोिड़ देब..तावत ई (दरबारी-२ िदस इशारा करैत) घीिच कऽ लऽ अनलि/ॱधठठह।
दरबारी -२(दमसाइत): अथ/ॱड61मं/ॱध55ी, काि/ॱडड4यो अह/ॱड6ड बुते जोड़ िमलाओल नै भेल, जोड़पर जोड़..औ जी…कतेक घाटा आिक नफामे अह/ॱड6डक खाता-खेसरा अिछ ई तँ साल भिरसँ पता चिलये नै रहल अिछ।
गंगाधर : महराज जँ आदेश हुअए तँ हम िकछु कही।
(राजा इशारासँ आदेश दै छिथ।)
गंगाधर : ( अथ/ॱड61मं/ॱध55ी नारायण िदस स/ॱध94मुख होइत ) एकसँ सए जोड़बा लेल पिहने ई बुझू जे सं/ॱध71या कएक टा अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 155
अथ/g3ंधमं/g2अअी नारायण : (िबहुँसैत) सए टा आर कतेक।
गंगाधर : एक सँ सए आ सइया िननानबे ऐमे आब काज आएत। एक आ सए, दू आ िननानबे, तीन आ अनठानबे..ई सभ जोड़ाक कतेक पिरणाम आएत।
अथ/g3ंधमं/g2अअी नारायण : (िबहुँसैत) एल सए एक आर कतेक?
गंगाधर : दू दू टा जोड़ा अिछ, तँ सए टामे कतेक जोड़ा भेल।
अथ/g3ंधमं/g2अअी नारायण : (िबहुँसैत) पचासटा आर कतेक?
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 156 गंगाधर : एक सए एक केर पचास टा जोड़ा अिछ। तँ एक सए एक क/ॱध4ड पचाससँ गुणा क/ॱध65। वा पचासक/ॱध4ड सएसँ गुणा क/ॱध65 आ ओइमे पचास जोड़ू..कतेक भेल।
अथ/g3ंधमं/g2अअी नारायण : ( आ/g2अंय/g3ंधसँ आँिख फािड़ बजैत ) पचासक/ॱध4ड सएसँ गुणा भेल प/ॱड6डच हजार …प/ॱड6डच हजार पचास। प/ॱड6डच हजार पचास भेल महाराज। हँ ठीके तँ..
कीित/g3ंध िसंह : अह/ॱड6डक िश/ॱड0डय तँ बड कािबल अिछ। (गंगाधर िदस तकैत) की नाम अ िछ अह/ॱड6डक व/ॱधठ4स ..
अथ/g3ंधमं/g2अअी नारायण : (लि/ॱध76जत होइत ) नै महराज, ई हमर िश/ॱड0डय नै छिथ। ई तँ हमरासँ नोकरी म/ॱड6डगऽ आएल रहिथ। मुदा जखन पुछिलयि/ॱधठठह जे कोन पाठाशालासँ छी तँ कहलि/ॱधठठह जे सपतरीसँ ऋिष जटा आ हुनकर िश/ॱड0डय ही/ॱध65सँ पढ़ल छिथ , कोनो पाठशालामे नै पढ़ने छिथ। त/ॱध4ड हम नोकरीपर नै रखिलयि/ॱधठठह। हम लि/ॱध76जत छी महराज। िहनकर नाम िछयि/ॱधठठह गंगाधर ..
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 157 कीित/g3ंध िसंह : आ/ॱध56य/ॱड61। मुदा कोनो बात नै.. (दरबारी १-२ िदस इशारा करैत) जाउ आ हिरकर- सेनापितक/ॱध4ड बजाउ।
(दरबारी १ एक िदशासँ आ दरबारी-२ दोसर िदशासँ बहराइ छिथ आ फेर संगे हिरकर सेनापितक संग /ॱध5धणमे अबै छिथ।)
कीित/g3ंध िसंह : हम गंगाधरक/ॱध4ड अपन धम/ॱड61 बिहन कुमरसुतासँ िववाह करबा कऽ ऐ रा/ॱध76यक /ॱध6धाधानमं/ॱध55ी बनबैत िछयि/ॱधठठह। सेनापित हिरकर..सभ /ॱध6धब/ॱधठठध कएल जाए।
सेनापित हिरकर : अव/ॱड0धय महराज ..अव/ॱड0धय ..शी/ॱड9ध सभ इ/ॱधठठतजाम भऽ जाएत।
(सगरे अ।g2चचहार पसिर जाइत अिछ। फेर जखन इजो त होइत अिछ तँ लगैत अिछ जे राजदरबारसँ बेशी मह।g2चआवपूण।g36उ गंगाधरक काय।g365लय भऽ गेल अिछ। ओ एकटा अनुभव म।g2च3डलक ।g30आथापना केने छिथ जइमे ने कोनो जाितक भेद छै आ ने ।g30आ।g255ी -पु।g26आषक भेद। गंगाधर,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 158 मनसुख, हिरकर, िमतू, आन।g2चचदा , मेधा, जीवे, ऋिष जटा, ही।g265 , माधव, माधवक सहयोगी-१ आ माधवक सहयोगी-२ मंचपर आिब जाइ छिथ, तखने ।g262काश होइत अिछ। सभक गरामे उ।g29चकामुख ताबीज लटकल छि।g2चचह। )
गंगाधर : नव पाठशाला सभमे िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठ सभ सोिच रहल छिथ, कऽ रहल छिथ अपना हाथसँ काज। /ॱड04/ॱध55ी-िश/ॱध5धा फेरसँ शु/ॱध65 भऽ गेल अिछ। जाित-पाित खतम कऽ देल गेल अिछ, िश/ॱध5धा सभक लेल।
ऋिष जटा : आ सेहो रट/ॱधठठत नै बुझ/ॱधठठत ..जे हमर गु/ॱध65 व हुनकर गु/ॱध65 वा हुनकर गु/ॱध64क कालमे नै छलै…रटल िव/ॱडध4ा तँ बुझू गदहाक ऊपर राखल बोझ िथक।
मनसुख : बेटा जीवे, सभ अ/ॱध9डयागत लेल जलखैक /ॱड01यव/ॱड04था क/ॱध65।
हिरकर : पु/ॱध55ी मेधा अह/ॱड6डक जीवेक सहयोग क/ॱध65 गऽ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 159
(जीवे आ मेधा बहरा जाइ छिथ।)
गंगाधर : अनुभव म/ॱधठडडल पिर/ॱध57मक स/ॱधठ4कार करैत अिछ धिनकक नै। धिनकक धन कुकुड़क दूध सन अिछ, जइसँ कुकुड़क ब/ॱध74चा मा/ॱध55क पोषण होइ छै, िम/ॱ416ा/ॱडठध नै बनै छै। स/ॱड6डपक काटल आ भूत - /ॱध6धेतक िशकारसँ अह/ॱड6ड िकछु पूिछ सकै िछऐ मुदा धन /ॱध65पी भूतसँ जे /ॱड91/ॱड04त अिछ ओकरासँ की पुछबै?
मनसुख : सही कहलॱ गंगाधर हमर बेटाक/ॱध4ड किहयो अनुभव म/ॱधठडडलक पाठशालामे अनुभव नै भेलै जे ओ सभ किहयो अछूत छल।
िमतू: अछूत नै किहयौ मनसुख, अनुभव म/ॱधठडडल ओकरा उ।g29चकामुखी नाम देने अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 160 माधव : हँ उ/ॱध9ठकामुखी। (माधव अपन सहयोगी-१ आ सहयोगी-२ िदस तकैत बजैत छिथ।) अह/ॱड6ड दुनू गोटे जाउ आ उ/ॱध9ठकामुखी पाठशाला सभक बैसकीमे जे िकछु आिथ/ॱड61क ज/ॱध65रित सोझ/ॱड6ड आबै ओकरा पूरा क/ॱध65।
आन/g2ैैदा: तखन सभा खतम कएल जाए।
हिरकर: नै हमरा एकटा गप कहबाक अिछ।
माधव : कोन गप सेनापित हिरकर।
हिरकर: माधव, गंगाधर अखन बाहर जा रहल छिथ, स/ॱध90तरी। से अहॴक/ॱध4ड ई काज करऽ पड़त। हमर इ/ॱध74छा अिछ जे हमर पु/ॱध55ी मेधाक िबयाह जीवेसँ भऽ जाइ। हम िबयाहक इ/ॱधठठतजाममे लागब , आ िकएक तँ अह/ॱड6ड आ हम दुनू गोटे राजाक दरबारमे छी से एकटा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 161 औपचािरक अनुमित हम सभ राजासँ ऐ लेल लै छी। तँ ई भार अहॴपर।
गंगाधर : ई तँ हष/ॱड61क िवषय अिछ। (उिठ कऽ ठाढ़ भऽ जाइ छिथ। सभ उिठ जाइ छिथ आ मनसुख आ हिरकरक/ॱध4ड बधाइ देबऽ लगै छिथ। अ/ॱधठठहार पसिर जाइत अिछ। )
(राजा कीित/ॱड61 िसंहक दरबार। राजा, अथ/ॱड61मं/ॱध55ी नारायण, दरबारी-१, दरबारी-२ आ माधव आ हुनकर दुनू सहयोगी दरबारमे छिथ। राजा तमसाएल सन छिथ।)
राजा कीित/g3ंध िसंह : जखन हम जीवे आ मेधाक िववाहक अनुमित नै देने रही तखन ओ िववाह भेल कोना।
माधव : महराज, ओ तँ औपचािरक अनुमित छल, अनुभव म/ॱधठडडलमे ओइ िववाहक कोनो िवरोध नै भेल रहए।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 162
राजा कीित/g3ंध िसंह : अनुभव म/ॱधठडडल , अनुभव म/ॱधठडडल। ई रजदरबारसँ पैघ भऽ गेल अनुभव म/ॱधठडडल ?
अथ/g3ंधमं/g2अअी नारायण : हम सेहो आंगुर उठेने रही महराज। ई अनुभव म/ॱधठडडल की की सदावत/ॱड61 बँटने िफरैए , राजकोषक /ॱध5धित करैए।
माधव : अनुभव म/ॱधठडडलमे सभ पिर/ॱध57मक खेनाइ खाइए अथ/ॱड61मं/ॱध55ी नारायण। अह/ॱड6ड बीच -बीचमे गंगाधरपर ई आरोप लगबैत रहै िछयि/ॱधठठह मुदा ओ एकर नीक जक/ॱड6ड उ/ॱध54र दऽ देने छिथ , आ अह/ॱड6ड संतु/ॱ416 सेहो भऽ गेल रही। दरबारी -१: संतु/ॱ416 की हेता, हुनकर घुमौआ िहसाब िहनका बुझैमे अिबते नै छि/ॱधठठह।
दरबारी -२: मुदा ओ सभ तँ छोट मोट गप छल, ऐबेर तँ राजाक आदेशक िनरादर भेल अिछ। अनुभव म/ॱधठडडलक कोनो काजपर राजा /ॱध6धितब/ॱधठठध नै लगेने रहिथ। रट/ॱधठठत िव/ॱडध4ा खतम क/ॱध65 , खतम भेल..
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 163 दरबारी -१: मुदा रट/ॱधठठत िव/ॱडध4ासँ िहसाब जे नै िमलै छलि/ॱधठठह अथ/ॱड61मं/ॱध55ीक।
अथ/g3ंधमं/g2अअी नारायण : मुदा रट/ॱधठठत िव/ॱडध4ा खतम भेने लोक िदमागसँ सोचऽ लागल। ई तँ /ॱध6धार/ॱध94भ अिछ महराज। मनसुख चम/ॱड61कारक बेटा आ /ॱ409ा/ॱडडधण सेनापित हिरकरक पु/ॱध55ीक िववाह /ॱडठ9ाि/ॱधठठत आिन देत..की कहै छै ओकरा..(सोचैत)
माधवक िश/g3च3य -१ आ २ : उ/ॱध9ठकामुखी…
कीित/g3ंध िसंह : माधव, अह/ॱड6ड सभ जाउ आ हिरकरक/ॱध4ड किह िदय/ॱधठठहु जे आब ओ ऐ राजक सेनापित नै रहलाह। आ गंगाधर ऐ रा/ॱध76यक /ॱध6धधानमं/ॱध55ी नै रहलाह सेहो अनुभवम/ॱधठडडल -हुँह- अनुभवम/ॱधठडडलक/ॱध4ड जानकारी दऽ िदयौ। आब ई दुनू भार स/ॱध94हारताह नारायण। माधव, अह/ॱड6ड सभ शी/ॱड9ध जाउ।
(माधव आ हुनकर दुनू िश।g303यक ।g262।g30आथान। )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 164
राजा कीित/ॱड61 िसंह : सेनापित नारायण, हमरा चािरटा आँिख चाही, दूटा मेधाक आ दूटा जीवेक। ऐ दुनू गोटेक आँिख िनकाललाक बाद दुनूक/ॱध4ड पागल ऐरावतक सम/ॱध5ध धऽ िदयौ। िपचरा कऽ िदयौ दुनूक/ॱध4ड, मुदा पिहने हमरा चाही चािरटा आँिख।
(अ/ॱधठठहार पसिर जाइत अिछ आ नेप/ॱधठ5यसँ जीवे आ मेधाक कनबाक अबाज अबैत अिछ। फेर हाथीक िचघारसँ अकासमे िबजली कड़कऽ लगै छै। पु/ॱध64ष , मिहला आ हाथीक अबाज पर/ॱड04पर िम/ॱध76झर भऽ जाइ छै। इजोत अबैत अिछ आ अनुभवम/ॱधठडडल बैसकी देखा पड़ैत अिछ जइमे गंगाधर, मनसुख, हिरकर, िमतू, आन।g2चचदा , ऋिष जटा, ही।g265 , माधव, माधवक सहयोगी-१ आ माधवक सहयोगी-२ सभ छिथ मुदा जीवे आ मेधा नै।)
गंगाधर : की ई अह/ॱड6ड सभक अि/ॱधठठतम िनण/ॱड61य अिछ ?
सभ स/g2थृवेत /g3चृवरमे: हँ, हँ, अि/ॱधठठतम िनण/ॱड61य , गंगाधर, अह/ॱड6ड मानी नै मान॥
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 165
गंगाधर : अनुभव म/ॱधठडडलमे सव/ॱड61दा बहुमतक स/ॱध94मान कएल गेल छै। ठीक छै, तँ एकर भार ककरापर देल जाए।
माधव : हम ई भार लै छी गंगाधर, सहष/ॱड61…सहष/ॱड61…(अपन दुनू िश/ॱड0डयक संग माधव मंचपरसँ बहरा जाइ छिथ।)
गंगाधर : ठीक छै तँ सएह हुअए। अनुभव म/ॱधठडडलक सभ सद/ॱड04य पुनः स/ॱध90तरी /ॱध6ध/ॱड04थान करिथ। तँ सएह हुअए।
(अ/ॱधठठहार पसिर जाइत अिछ आ जखन इजोत होइत अिछ तँ /ॱध64/ॱ406मित - माधवक माए, माधव आ माधवक दुनू िश/ॱड0डय मंचप छिथ। खेनाइक बासन बगलमे राखल छै। /ॱध64/ॱ406मित तमसाएल छिथ। )
/g2ंृ/gृचंमित : ( बत/ॱड61नसँ भात नीच/ॱड6ड जमीनपर फेकैत ) अनुभवम/ॱधठडडलक िनण/ॱड61यक िबनु पालन केने अह/ॱड6ड घरमे कोना /ॱध6धवेश कऽ गेलॱ पु/ॱध55
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 166 माधव। जाबे अह/ॱड6ड अनुभवम/ॱधठडडलक िनण/ॱड61यक पालन नै करब ताबे अह/ॱड6ड कुकुड़क योिनमे रहब , आ कुकुड़क/ॱध4ड थारीमे खेनाइ खेबाक अिधकार नै छै। खाउ, ई नीच/ॱड6डमे फेकल भात खाउ।
(माधव भुकैत छिथ आ िछिड़आएल भाय खाए लगैत छिथ। अ।g2चचहार पसिर जाइत अिछ। फेर जखन इजोत होइत अिछ तँ राजदरबारमे राजा, दुनू दरबारी आ नारायणक संग माधव आ हुनकर दुनू िश।g303यमे यु।g320 होइत अिछ। माधवक दुनू िश।g303य दुनू दरबारी आ नारायणक।g2आ3 गछाड़ने छिथ आ हुनका ऊपरसँ तड़िप कऽ माधव एकटा च।g3उ2ू लेने राजाक छातीपर चिढ़ जाइए आ ओकरा पेटमे च।g3उ2ू भॲिक दैत अिछ। तावत राजाक सैिनक सभ आिब जाइत अिछ मुदा माधव अपन पेटमे सेहो छूरा भॲिक लै छिथ। माधवक दुनू िश।g303यक।g2आ3 राजाक सैिनक मािर दै छिथ। तीनू गोटेक गरासँ उ।g29चकामुख ताबीज नारायण िनकालैत छिथ, आ सभक।g2आ3 देखबैत छिथ। अ।g2चचहार फेरसँ पसिर जाइत अिछ।)
(फेर मंचपर ।g262काश होइत अिछ। मंच खाली अिछ। अनुभवम।g2च3डलक सद।g30आय मंचपर अबैत छिथ जइमे गंगाधर , मनसुख, हिरकर, िमतू, आन।g2चचदा , ऋिष जटा आ ही।g265 छिथ मुदा जीवे, मेधा,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 167 माधव आ माधवक दुनू सहयोगी नै छिथ। गंगाढर छड़ी धेने छिथ, आ शा।g2चचत छिथ। सभ बैस जाइ छिथ। )
गंगाधर : िवदा लेबाक समए आिब गील िम/ॱध55वर। अनुभवम/ॱधठडडल सभ जाितक/ॱध4ड िनकट आनलक, जाित खतम केलक, मुदा एकेटा डर.. ऋिष जटा : कोन डर गंगाधर। गंगाधर : यएह जे बदला भावक ई आिग अनुभवम/ॱधठडडलक/ॱध4ड एकटा उ/ॱध9ठकामुखी जाित नै बना दै ऋिष जटा। यएह एकटा डर… यएह एकटा डर…
(आ/ॱड04ते-आ/ॱड04ते गंगाधर /ॱध6धाण/ॱधठ4याग करैत छिथ। अ/ॱधठठहार पसरऽ लगैए आ नेप/ॱधठ5यसँ अबाज अबैए.. डर लगैए हे डेराओन लगैए तोर अंगना, भयाओन लगैए हे अजगर के स/ॱध94 हा पर धािम न के बरेिड़ या
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 168 गहुमन के कोरो फुफकार मारैए, डर लगैए हे डेराओन लगैए तोर अंगना, भयाओन लगैए कड़ेत के ब/ॱध54ी पर स/ॱड64खड़ के ब/ॱधठठ ह नमा िब ढ़नी के खोता घनघन करैए। डर लगैए हे डेराओन लगैए तोर अंगना, भयाओन लगैए सुगबा के पािढ़ पर ढोरबा के ढोलनमा पिन या के जीभ हनहन करैए डर लगैए हे डेराओन लगैए तोर अंगना, भयाओन लगैए िब छुआ के कु/ॱधठड ड ल सनसन करैए।)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 169 -समा/ॱध90त -
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ। १. डॉ. श/gणझ4भु कुमार िसंहमैिथलीमे अनुवाद पर अिभिव/gण88यास काय/g3ब1शाला समप/g38ण २. अतुले/ॱध5ठर - िव/g32ृापित समारोह , िबहार गीत आ मैिथल / पूव/g3ंै भारतीय भाषाक सेिमनार क बह /g3ै2े/ िव/ॱड0ध व क डॉ. इि/ॱधठठदरा गो/ॱड04वामी आ असिमया लोकक मामोनी बाइदेउ
१
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 170 डॉ. श/gणझ4भु कुमार िसंह मैिथलीमे अनुवाद पर अिभिव/gण88यास काय/g3ब1शाला समप/g38ण रा/ॱड0ड/ॱड99ीय अनुवाद िमशन, मैसूर /ॱडध5ारा अनुवाद सािह/ॱधठ4यमे /ॱध6धिश/ॱध5धण देबाक उ/ॱड19े/ॱड0धयक तहत /ॱड04थानीय डी. बी. महािव/ॱडध4ालय , जयनगर, मधुबनीक संयु/ॱध70त त/ॱधठ4वाधानमे अनुवाद पर प/ॱड6डच िदवसीय अिभिव/ॱधठठयास काय/ॱड61शालाक उ/ॱडध0ाटन िदन/ॱड64क 25 नव/ॱध94बर ,2011 क/ॱध4ड /ॱड04थानीय िवधायक /ॱध57ी अ/ॱध65ण शंकर /ॱध6धसाद /ॱडध5ारा कएल गेल। 25 सँ 30, नव/ॱध94बर ,2011 धिर समप/ॱडठध भेल एिह काय/ॱड61शालामे िवषय िवशेष/ॱध5डक /ॱध65पमे /ॱध6धो. कमलका/ॱधठठत झा, /ॱध6धो. िवजय कुमार िम/ॱध57 , /ॱध6धो. /ॱध57ुतधारी िसंह , डॉ. योगे/ॱधठठ/ॱ406 पाठक ‘िवयोगी’ आ डॉ. टी. पी. िसंह, लगभग 43 टा /ॱध6धितभागीक/ॱध4ड िविभ/ॱडठध िवषयक मैिथली भाषामे अनुवादक गुर िसखौलिन। प/ॱड6डचो िदन /ॱडठ9मशः दू स/ॱध55मे संचािलत एिह काय/ॱड61शालाक /ॱध6धथम स/ॱध55मे जतय िविभ/ॱडठध िवशेष/ॱध5ड /ॱडध5ारा /ॱध5डान -पा/ॱडठ5यक अनुवादमे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 171 आबए वला सम/ॱड04या आ ओकर समाधान , अनुवादक /ॱध6धकार /िस/ॱडध0ा/ॱधठठत पर /ॱड01या/ॱध71यान देल गेल ओतिह दोसर स/ॱध55मे /ॱध6धायोिगक /ॱध65पमे रा/ॱड0ड/ॱड99ीय अनुवाद िमशन /ॱडध5ारा अं/ॱड91ेजीसँ मैिथलीमे अनुवादक हेतु चयिनत /ॱध5डान -पा/ॱडठ5य /ॱडठ9मशः ‘द इंिडयन क।g2चचटी।g2षआयूशन : अ कॉन।g36उर।g30आटोन ऑफ द नेशन , /ॱड91ेनिवल ’ ‘हीट ।g399ा।g2चचसफर , होलमैन’ ‘िफिजकल कैिम।g30आ।g399ी , वॉ/ॱध9ठटर ’ ‘आउटलाइ।g2चचस ऑफ इंिडयन िफलॉसॉफी , एम. िहिरय/ॱडठधा’ क पोथीसँ दू-दूटा अनु/ॱध74छेदक अं/ॱड91ेजीसँ मैिथलीमे अनुवाद कएल गेल , पछाित िवशेष/ॱध5ड लोकिन /ॱडध5ारा ओिह अनूिदत अनु/ॱध74छेदक वी/ॱध5धण कए संबंिधत िवषय पर पिरचय/ॱड65 कएल गेल।
काय/ॱड61/ॱडठ9मक आरंिभक संबोधन स/ॱध55मे िमशनक /ॱध6धितिनिध डॉ. शंभु कुमार िसंह िमशनक गितिविध आ उ /ॱड19े/ॱड0धय पर चच/ॱड65 करैत कहलिन जे रा/ॱड0ड/ॱड99ीय अनुवाद िमशन , अनुवादक /ॱध5धे/ॱध55मे भारत सरकारक एकटा पहल िथक जकर उ/ॱड19े/ॱड0धय छैक िविभ/ॱडठध िवषयक अं/ॱड91ेजीमे उपल/ॱध9धध उ/ॱध74च /ॱड04तरीय /ॱध5डान -पा/ॱडठ5य पु/ॱड04तकक भारतीय संिवधानक आठम अनुसूचीमे सि/ॱध94मिलत सभटा अठारहो भाषामे अनूिदत सं/ॱड04करण उपल/ॱध9धध कराएब। एिह महती उ/ॱड19े/ॱड0धय पूित/ॱड61 करबाक हेतु िदन/ॱड64क 01 जुलाई,2008 क/ॱध4ड एिह िमशनक /ॱड04थापना भारतवष/ॱड61क /ॱध6ध/ॱध71यात भाषािवद्, किव, लेखक /ॱध6धो. उदय नारायण िसंह ‘निचकेता’(त/ॱधठ4कालीन िनदेशक , भारतीय भाषा सं/ॱड04थान , मैसूर)क स/ॱधठ4/ॱध6धयास/ॱध4ड भेल छल। एिह अवसर पर िमशनक आन /ॱध6धितिनिध /ॱध57ी पवन कुमार चौधरी एिह िवषय पर /ॱध6धकाश देलिन जे वत/ॱड61मान
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 172 पिरि/ॱड04थितमे मैिथलीमे एिह तरहक अिभिव/ॱधठठयास काय/ॱड61शालाक औिच/ॱधठ4य िकएक अिछ? काय/ॱड61शालाक संचालन , आग/ॱधठठतुक अितिथक /ॱड04वागत आ ध/ॱधठठयवाद /ॱध5डापन िमशनक /ॱध6धमुख /ॱध6धितिनिध डॉ. अजीत िम/ॱध57 /ॱडध5ारा कएल गेल।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 173
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 174
२
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 175 अतुले/ॱध5ठर - िव/g32ृापित समारोह , िबहार गीत आ मैिथल / पूव/g3ंै भारतीय भाषाक सेिमनार क बह/g3ै2े/ िव/ॱड0ध व क डॉ. इि/ॱधठठदरा गो/ॱड04वामी आ असिमया लोकक मामोनी बाइदेउ
१. िव/g32ृापित समारोह , िबहार गीत आ मैिथल बा बा िव/ॱडध4ापितक /ॱध6धित जे सहानुभूित छलि/ॱधठठह ओ तं तीनिदनुका समारोहमे पूरा भ गेल। िजनकर मोनमे जे छल सभ िकछु किह देलि/ॱधठठह अपन -अपन िव/ॱडध5ता आ योगदानक चच/ॱड65 जतेक करबाक छलि/ॱधठठह से भ गेल। सभ अपन -अपन धारणा बाबा िमिथला आ मैिथलीक /ॱध6धित देखाओल ,िकछु गोट/ॱड70 बरसाती ब/ॱड70ग जेक/ॱड64 टरटरेलाह आ िकछु गोटे ब/ॱडठ6ड ग/ॱध94भीर भ िकछु बात उठाओल। ओना ओकर सं/ॱध71या क/ॱध94मे अिछ , ओना ई एकटा स/ॱधठ4य छैक जे उिचत आ ग/ॱध94भीर ग/ॱध90प कहिनहार कम होइत छैक । एिह पिरपे/ॱड50यमे एक जन कहलि/ॱधठठह जे चेतना सिमितक काय/ॱड61/ॱडठ9ममे आमलोकक सं/ॱध71या कम छल ओकर कारण अिछ जे चेतना सिमित आमलोकसँ जुड़ल निह
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 176 अिछ । बात ठीक/ॱड70,मैिथलीक सभसँ पैघ सं/ॱड04था मुदा काय/ॱड61 िकछु लोकक हेतु। राजधानीमे सं/ॱड04था मुदा राजधानी मे मैिथलीक िव/ॱध65/ॱडध0 होइत कोनो षडयं/ॱध55 सँ अनिभ/ॱध5ड। ओना सभसं बेशी सकारा/ॱधठ4मक िच/ॱधठठतन आयल धीरे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धेमिष/ॱड61क जे िव/ॱडध4ापितक/ॱड70 रा/ॱड0ड/ॱड99ीय िवभूित घोिषत कयल जाए तेकरा लेल माहौल आ जनसमथ/ॱड61न पर काज कएल जाए, िच/ॱधठठतन ब/ॱडठ6ड नीक। हेमिनमे िव/ॱडध4ापित पव/ॱड61 समारोहमे स/ॱध54ाशील पाट/ॱड6ठक नेताक लोकिन लेल नीक ि/ॱड04थित निह छल , कारण ओ लोकिन अपन पुरना राग जे हम सभ मैिथलीक/ॱड70 अ/ॱ416मअनुसूची मे /ॱड04थान देबाक लेल कोना कोना की की कएलहुं से बेशी जोर सँ निह किह सकलाह। कारण सुशासन बाबु तँ हुनकर लोकिनक एिह रागक/ॱड70 रोिक देलि/ॱधठठह अपन कृित सँ । िबहार गीत मे िमिथलाक चच/ॱड61 निह। हम तँ कहब जे भेल से ठीके भेल । हमरा लोकिन हाथउठाइ ल ल ततेक ने ककरो गुणगान करए लगैत छी जे सभ िकछु िबसिर जाइत छी। यिद एक िदश िमिथला रा/ॱध76यक म/ॱड64ग क रहल छी तँ दोसर िदश मैिथली आ िमिथलाक संग अ/ॱधठठयाय कएिनहारक/ॱड70 स/ॱध94मान। ( कारण पूव/ॱड61 मु/ॱध71यमं/ॱध55ी डा. जगरनाथ िम/ॱध57 िमिथला रा/ॱध76यक िवरोध करैत छिथ दोसर िदश िमिथलाक सं/ॱड04था हुनका स/ॱध94मािनत करैत अिछ ) हमरा जनैत सुशासन बाबू हमरा सभक/ॱड70 जगबाक लेल किह रहल छिथ यौजी हाथउठाइ जूिन िलय , संघष/ॱड61 क/ॱध65 तखिन मेवा भेटत निह तं इएह स/ॱधठ4यनारायण भगवानक /ॱध6धसाद। (ओना की भ रहल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 177 अिछ आठम अनुसूची मे मैिथली अयला सँ एिह पर ब/ॱडठ6ड नीक िच/ॱधठठतन कएलि/ॱधठठह अिछ आदरणीय पं.गोिव/ॱधठठद झा जी िमिथला दश/ॱड61न मे समीपेषु म/ॱधठ7य । ) सुशासन बाबू बुझैत छिथ जे िमिथला सँ आयल जन/ॱध6धितिनिध िमिथला आ मैिथली लेल कतेक साक/ॱड64/ॱध5ध छिथ,यिद ओ सभ कहताह जे निह हम सभ साक/ॱड64/ॱध5ध छी तँ ई कोना भेल । कोन कारण सँ िमिथलाक संग अ/ॱधठठयाय कयल गेल िक ओकर सं/ॱड04कार , सं/ॱड04कृित आ भाषा सुदृढ़ छैक त/ॱड7डए , एकर एक मा/ॱध55 कारण छल हमर सभक छोट मानिसकता । यिद अपन अि/ॱड04मता आ /ॱड04वाय/ॱध54 चाहैत छी तँ लड़य पड़त , आ संगिह अपन चिर/ॱध55क/ॱड70 सेहो बदलय पड़त। कारण हमरा लोकिन घर मे खूब कूदब जखने बाहर जायब तँ समझौता पर/ॱड04त भ जायब आ ई चिर/ॱध55क/ॱड70 बदललाक बाद/ॱड70 हम सभ ओिह िमिथला आ मैिथलीक अि/ॱड04मताक िवषयमे सोिच सकैत छी किहयो स/ॱध94पूण/ॱड61 भारतवष/ॱड61क मान छल िमिथला। हमरा लोकिन कखनो सोचलहुं जे हमर सभक स/ॱड64/ॱड04कृितक आ भाषाई संबंध िह/ॱधठठदी प/ॱडध6ी सँ निह पूव/ॱड76/ॱध54र आ नेपाल सँ अिछ तखिन हमरा लोकिन िकयाक निह हुनके लोकिन जेक/ॱड64 अपन भाषा , अपन अि/ॱड04मताक लड़ाई कोना लड़ल जाइत अिछ एिह पर सोिच । ओना हमरा लोकिन िह/ॱधठठदी दा क/ॱड70 निह छोड़बि/ॱधठठह आ तखिन भेटत िक से श/ॱध9धद निह िलिख सकैत छी हमरालोकिन /ॱड04वयं सोिच। हमर सभक मानिसकताक िवषय मे यैह धारणा अिछ जे हम सभ मैिथली बजबा सं िक मैिथली आ िमिथलाक कथा कहबा सं लाज करैत छी, हमर एकटा िम/ॱध55 छिथ हुनका हम
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 178 कहिलयिन जे अपने पोथी मैिथली भाषामे िलखु भाषाक सेहो सेवा होयत आ अह/ॱड64क ई काज सं बहुत गोटा /ॱध6धभािवत हेताह एिह सं मैिथली आ िमिथला के लाभ हेतैक,हुनका /ॱध7धलािन भेलि/ॱधठठह ,तखिन हमरालोकिन सोिच सकैत छी जे िमिथलामे केहन लोक छिथ । िव/ॱडध4ापित समारोहक समाचार पढ़ल जािह म/ॱधठ7य एकटा महानुभाव कहने छलाह जे मैिथली रोजी-रोटीक भाषा भ गेल अिछ आब एकर िवकास िकयो निह रोिक सकत । हमरा महाशय सं पूिछयिन कत। िवदेश मे िक देश मे। एतेक झूठ िकयाक । जे भाषा अपन /ॱध5धे/ॱध55मे िश/ॱध5धाक मा/ॱधठ7यम वा कोनो सं/ॱड04था मे काय/ॱड65लयक भाषाक धिर निह भ सकल अिछ ओ रोजी कत स देत। कारण िमिथलाक भाषा मैिथली भेल आ ओ मैिथलीक ई दशा छैक जे ओकर िवकास लेल एकगोट सं/ॱड04था धिर निह छैक जखिन िक िमिथलाक अपन स/ॱध94पित छलैक अपन शासन छलैक । तखिन रोजी रोटीक सं एतेक ज/ॱध9ठदी जोड़ब कनेक अनसोह/ॱड64त लागल ,एिहना िकयो बजने छलाह जे हम सभ आ/ॱधठठदोलनक लेल तैयार छी,ई कथा हुनक हम /ॱध6ध/ॱधठ4येक िव/ॱडध4ापित समारोह मे सुनैत िछयै/ॱधठठह आ लगैत अिछ भिव/ॱड0डयमे आरो सुनब। एिह पिरपे/ॱड50यमे िबहार गीतक हंगामा उठल बेचारे स/ॱधठ4यनारायण िमिथला निह देखलि/ॱधठठह आ एकटा बचकौन गीत िलिख बैसलाह आ तेकर िवरोधमे /ॱड04वर उठल जे िबहार गीतमे िमिथलाक चच/ॱड61 निह करबाक लेल हमरा लोकिन िवरोध क रहल छी औजी िवरोध कत कोठरीमे ,कने आगू बढ़ू( ई िट/ॱध90पणी एकगोट यश/ॱड04वी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 179 सािह/ॱधठ4यकारक सं/ॱड04था देने छल हुनका लेल , कारण िमिथलाक जनता घर सं बाहर भेल टा निह अिछ ओ सब एकर /ॱध6धितरोध क रहल अिछ) । कारण िकनको मोन मे िमिथला आ मैिथलीक /ॱध6धित सनेह रहतिन,तं मैिथली आ िमिथलाक/ॱड70 दुद/ॱड61शा िकयाक केने रिहतिथ। सुका/ॱधठठत सोम िमिथला दश/ॱड61न मे एकटा लेख िलखने छिथ जे ‘मैिथली हाथउठाइ पर कते िदन’, जािहमे जे-जे िव/ॱधठठदु पर ओ चच/ॱड61 कएलि/ॱधठठह से िच/ॱधठठतनशील आ ग/ॱध94भीर अिछ । ब/ॱड64की हम मैिथल , िक करैए छी से समय बताओत। २ पूव/g3ंै भारतीय भाषाक सेिमनार क बह/g3ै2ेः - हेमिनमे गोहाटीमे एकटा सेिम नार आ काय/ॱड61शाला मे गेल छलहुं । सेिमनारक िवषय छल ल/ॱड50मीनाथ बेजब/ॱध64आः - समकालीन पूव/ॱड6ठ भारतीय सािह/ॱधठ4य आ काय/ॱड61शाला छल ल/ॱड50मीनाथ बेजब/ॱध64आक ग/ॱध9ठपक पूव/ॱड6ठय भारतीय भाषामे अनुवाद। ओतऽ जतेक लोक अपन -अपन आलेख पाठ कएलि/ॱधठठह ओकर म/ॱधठ7य यैह देखबामे आयल जे स/ॱध94पूण/ॱड61 पूव/ॱड6ठ भाषा ल/ॱड50मीनाथ बेजब/ॱध64आक समयमे अपन -अपन अि/ॱड04मताक लेल लड़ाई लिड़ रहल छल जािहमे असिमया आ उिड़या अपन /ॱड04वतं/ॱध55 ि/ॱड04थित /ॱड04थािपत क लेलक मुदा मैिथली िह/ॱधठठदीक प/ॱड6डजमे बहुत िदन धिर िक अखनो दबायल अिछ आ ओ भाषाई /ॱड04वतं/ॱध55ता भेलाक प/ॱध56ातॲ अखिन धिर /ॱड04वतं/ॱध55 निह भ सकल अिछ ओकर कारण
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 180 राजनीित,सामािजक,आ आिथ/ॱड61क अिछ । हमरा लोकिनक राजनीित जाितगत सं भड़ल अिछ राजनीित िमिथलाक अि/ॱड04मताक लेल निह होइत अिछ मा/ॱध55 अपन /ॱड04वाथ/ॱड61क लेल। ओिहना सामािजक ि/ॱड04थितक अिछ समाज जाितगत भेदभाव ,पर/ॱध94परावादी मानिसकता आ एक दोसराक /ॱध6धित /ॱडध5ैष सँ भड़ल अिछ आ ताहू सँ बेशी ि/ॱड04थित दयनीय अिछ आिथ/ॱड61क । /ॱड04वतं/ॱध55ता एतेक वष/ॱड61 भेलाक बावजूदो िमिथला भारतक अ/ॱधठठय /ॱध6ध/ॱड64त सँ िपछड़ल अिछ लोकक खेती-बारी चौपट छैक तँ रोजी-रोटीक लेल अ/ॱधठठय /ॱध6ध/ॱड64त जयबाक लेल मजबूर होइत अिछ आ पलायन ओकर सं/ॱड04कृित , भाषा आ /ॱड04वतं/ॱध55ताक/ॱड70 िछिन रहल अिछ ,जेकर कारण सं/ॱड04कृित आ भाषा एक ठाम सँ दोसर ठाम जाइत आ दहशत मे रहैत जीवन जािह कारण दबायल जा रहल
अिछ।जेकर कारण हम सभ मैिथली भाषी सं बेशी िह/ॱधठठदी भाषीक /ॱध65प मे जानल जाइत छी आ हम सब अपन /ॱड04वतं/ॱध55 अि/ॱड04त/ॱधठ4व निह /ॱड04थािपत क पबैत छी ।मुदा ई अस/ॱध94भव निह छैक एिह चेतनाक जगएबाक आव/ॱड0धयकता छैक यिद अपन अि/ॱड04त/ॱधठ4वक लेल चेतनशील रहब अपन /ॱड04वतं/ॱध55 अि/ॱड04त/ॱधठ4व पािब सकैत छी मुदा हमरा लोकिन मे एकर पूण/ॱड61तः अभाव अिछ जेकर कारण हम सभ िपछड़ल छी। अपने देिख सकैत छी असमक चाह बगान मे काज करबाक लेल आनल गेल चाह बागानक मजूर अपन सं/ॱड04कृित आ भाषाक आधार पर अपन /ॱड04वतं/ॱध55 अि/ॱड04त/ॱधठ4वक िनम/ॱड65ण मे लागल छिथ आ /ॱड04वतं/ॱध55 अि/ॱड04त/ॱधठ4व /ॱड04थािपत करबामे सफल सेहो भ रहल छिथ कारण ओकर मूलमे अिछ हुनक स/ॱड64/ॱड04कृितक एकजूटता आ भाषाई चेतना। मुदा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 181 हम सभ जाितगत सं/ॱड04कृित , जाितगत भाषाक कारण एखिन धिर अपन /ॱड04वतं/ॱध55 अि/ॱड04त/ॱधठ4वक निह िनम/ॱड65ण क पािब रहल छी ओकर मूल मे अिछ हमर सभक एकजूटताक कमी। निह तं िमिथलामे कोनो सािह/ॱधठ4यकारक देहा/ॱधठठत होइत छिन तँ िमिथलामे िकनको शोकाकुल निह देखल जाइत अिछ (जं िकनको शोकाकुल देखल जाइत अिछ ओ हुनक औपचािरकता छी) जखिन िक मैिथली सािह/ॱधठ4यकारॲ िमिथलाक लोकक जीवनक/ॱड70 अपन लेखनीक मा/ॱधठ7यम सं िव/ॱध5ठ पिरदृ/ॱड0धयक/ॱड70 पिरिचत करबैत छिथ आ एिह साधना मे िलन रहैत छिथ तािह बावजूदो मैिथली सािह/ॱधठ4यकारक/ॱड70 िमिथलाक समाज आ लोक अपनासं निह जोिड़ पबैत अिछ , मुदा 29 नव/ॱध94बरक भोर मे असिमया सािह/ॱधठ4य आ ओतु/ॱड1धा लोकक मामोनी बाईदेउ (डॉ. इि/ॱधठठदरा गो/ॱड04वामीक ) िनधन हुनका /ॱध6धित संवेदना देिख लािग रहल छल जे असिमया लोकक पिरवार अपन िकयो हुनका सभक/ॱड70 छोिड़क/ॱड70 चल गेल होिथ आ ई संवेदना देिख लोकक /ॱध6धित जे भावनाक संचार होइत अिछ ओिह सँ बेशी अपना उपर लाज होइत अिछ जे ए/ॱड1धे देह मुदा संवेदना आ भावनामे एतेक अ/ॱधठठतर िकयाक। असमक धरती बाजारवाद सं ब/ॱड64चल अिछ आ /ॱध5डानक धरती िमिथला संवेदनहीन भेल जा रहल अिछ िकयाक एिह िवषय पर सोच पड़त ।
३
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 182 िव/ॱड0ध व क डॉ. इि/ॱधठठदरा गो/ॱड04वामी आ असिमया लोकक मामोनी बाइदेउ यथाथ/ॱड61 मे ई स/ॱधठ4य छैक जे संघष/ॱड61 एकटा नव जीवनक ज/ॱधठठम दैत छैक आ जे /ॱड01यि/ॱध70त संघष/ॱड61क/ॱड70 अपन भा/ॱध7धयक दोष निह मािन ओकरा कम/ॱड61 पथक सार थी मािन िलअए तं बुझु ओ कतेक माननीय अिछ । ई उदाहरण असिमया सािह/ॱधठ4यक मिहला लेिखका , समाजसेवी आ शाि/ॱधठठतक लेल लड़ैत डॉ. इि/ॱधठठदरा गो/ॱड04वामीक मादे किह रहल छी। असिमया भाषा सािह/ॱधठ4य , असिमया समाज आ लोकसं हुनका जे लगाव आ /ॱड04नेह छलि/ॱधठठह ओकर उदाहरण देखल जा सकैत अिछ हुनका देहावसान आ हुनका /ॱध6धित लोकक लगाव। स/ॱध94पूण/ॱड61 शहरे टा निह स/ॱध94पूण/ॱड61 असम अपन बाईदेउक िनधन सं आहत। मुदा /ॱध6ध/ॱड11 उठैत अिछ ई आ/ॱधठ4मीयता आ संवेदना कोना /ॱध6धा/ॱध90 त भेलि/ॱधठठह एिह िवदुषीक/ॱड70। तं अपनेक/ॱड70 भेटत संघष/ॱड61 आ संघष/ॱड61 सं उपजल एक -एक टा बूंदक/ॱड70 अपन जीवनमे आ/ॱधठ4मसात करब। कहल जाइत अिछ जखिन बाइदेउक ज/ॱधठठम भेलिन तं /ॱध76योितषक अनुसार ई अभागली हेतीह आ िहनका मािर देल जाए मुदा से निह भेल , मुदा ककरो अभा/ॱध7धयक अ/ॱधठठत निह होइत छैक /ॱध76योितष /ॱडध5ारा मािर देबा सं ब/ॱड64िच जीवन तं भेटलि/ॱधठठह मुदा दुभ/ॱड65/ॱध7धय बाइदेउक/ॱड70 निह छोड़लक िपता दुिनया सं छोिड़ देलि/ॱधठठह आ ओकर प/ॱध56ात् पितक सड़क दुघ/ॱड61टनामे िनधन। ई सभ घटना बाइदेउक/ॱड70 एक िदश असगर क रहल छल तं दोसर िदश संघष/ॱड61क ज/ॱधठठम द रहल छल। मुदा बाइदेउ हारैत निह छिथ जखिन कोनो पु/ॱध64षक जीवनक आर/ॱध94भ होइत छैक तखिन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 183 बाइदेउक जीवन अ/ॱधठठत होइत अिछ मुदा बाइदेउक जीिजिवषा एतेक मजगूत छल जे बाइ देउ एिह चुनौतीक/ॱड70 अपन जीवनसं आ/ॱधठ4मसात् करैत छिथ आ तेरह वष/ॱड61क अव/ॱड04था सं लेखनी /ॱध6धार/ॱध94भ कएिनहार बाइदेउ पुनः लेखनीसं जोिड़ लैत छिथ । बाइदेउ मा/ॱध55 अपन लेखनी मे निह /ॱडठ9ाि/ॱधठठत निह अनैत छिथ ओ तं अपन जीवन मे सेहो /ॱडठ9ाि/ॱधठठत अनैत छिथ। कहल जाइत अिछ जीवनक एिह उकस - पाकसक /ॱध5ध णमे बाइदेउ जखिन वृंदावन, काशी मे बास करैत छिथ तं बाइदेउ अपन जीवनमे एक नव पिरवत/ॱड61न अनैत छिथ तं दोसर िदश बाइदेउ िवधवाक जीवनक/ॱड70 अपन लेखनीसं कैनवास करैत छिथ, कहल जाइत अिछ बाइदेउ ओतऽ सं अयलाक बाद सधवाक /ॱध65पमे उपि/ॱड04थत होइत छिथ आ जीवनक अ/ॱधठठत धिर ओिहना रहैत छिथ। बाइदेउक अपन जीवन मा/ॱध55 लेखनी धिर सीिमत निह रािख ओ असमक शाि/ॱधठठतक लेल /ॱध6धयास करैत रहैत छलीह आ एिह कारण हुनका बहुत /ॱध6धकारक ल/ॱड64छना सेहो लगाओल गेल। मुदा जीवनक अ/ॱधठठत धिर ओ एिह लागल रहलीह िक/ॱधठठतु दुखद जे जखिन ओ असमक ओिह सं/ॱध55ासक/ॱड70 कैनवास करबाक सोचलि/ॱधठठह तावत धिर ओ दुिन या छोिड़ देलि/ॱधठठह । एिह तरह/ॱड70 देखैत छी जे बाइदेउक जीवनमे जे जीिजिवषा छल ओ मा/ॱध55 असम आ असिमया सािह/ॱधठ4य लेल निह ओ स/ॱध94पूण/ॱड61 नारीक /ॱध6धितक अिछ जिहना िमिथलाक सीता स/ॱध94पूण/ॱड61 नारीक /ॱध6धितक छिथ ओिहना बाइदेउ स/ॱध94पूण/ॱड61 नारीक माग/ॱड61दश/ॱड61क ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 184 ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ। १. ओम/ॱध6धकाश झा -बुिढया म/g373या दुग/ॱड65नंद म/ॱधठड ड ल-२ टा िवहिन कथा
१ ओम/ॱध6धकाश झा
बुिढया म/g373या )कथा(
मोबाईल पर बाबूजीक फोन आयल। हम उठेलॱ त' कुशल /ॱध5धेमक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 185 बाद बाबूजी कहलैथ" -बुिढया म/ॱड7डया /ॱड04वग/ॱड61वासी भ ' गेलीह। "हम धक् रिह गेलॱ। एखने दू मास पिहने गाम गेल छलॱ, त' बुिढया म/ॱड7डया /ॱड04व/ॱड04थ छलीह। ओना हुनकर अव/ॱड04था ९५ बख/ॱड61 छलैि/ॱधठठह। पता चलल जे हट/ॱड61 अटैक आिब गेल छलैि/ॱधठठह आ दिरभंगा ल ' जैत बाटे मे हुनकर देहा/ॱधठठत भ ' गेलैि/ॱधठठह। बाबूजीक िनद/ॱड71शानुसार हम तुरत गाम चिल देिलयै। राित मे गाम पहुँचलॱ, त' पता चलल जे दाह सं/ॱड04कार लेल किठयारी गेल छैथ सब। माताजीक िनद/ॱड71शक मोतािबक काठी चढेबा लेल हमहुँ किठयारी भागलॱ। बुिढया म/ॱड7डयाक िद/ॱड01य आ शा/ॱधठठत मुख देिख एना लागल जे ओ आब उिठ बैसतीह। हुनका सािन/ॱधठ7य मे िबताओल समय मोन मे घूिरया लागल। एक िदन सब एहीना श/ॱड64त भ ' जैत। बुिढया म/ॱड7डया कखनो क/ॱध4ड कहैथ रहिथन जे बौउआ, आब कते िदन बुिढया म/ॱड7डया, हमर जे पाट/ॱड61 छल से हम खेला लेलॱ, आब अह/ॱड6ड सभ अपन पाट/ॱड61 खेलाइ जाइ जाउ। ठीके कहै छलिख/ॱधठठह ओ। अपन पाट/ॱड61 खेला क/ॱध4ड कते िदन सँ हमरा सबहक पूव/ॱड61ज एहीना श/ॱड64त होइत रहलाह आ नबका पा/ॱध55 सब मनु/ॱध70ख आ मनु/ॱध70खता क/ॱध4ड आगू बढबैत रहलाह। इ खेल सतत चलैत रहत। नब नब पौध आंगन मे आबैत रहत आ पुरान गाछ सब एहीना धाराशायी होइत रहत। मायाक जंजाल मे बा/ॱधठठहल हम सब एहीना मुँह ताकैत रहब। कतेक असहाय भ' जाइ छै मनु/ॱध70ख , जखन िकयो अपन सामने सँ चिल जाइ छै आ ओ िकछ करबा मे असमथ/ॱड61 रहैत छै। एहने िवचार सब मोन मे आबैत रहल आ हुनकर िचता जरैत रहलैि/ॱधठठह। जखन दाह सं/ॱड04कार पूण/ॱड61 भ ' गेलै त'
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 186 हिरदेव क/ॱड1धा कहलैथ " -कोन िवचार मे हरायल छी ओम बौउआ। चलू आब नहा क/ॱध4ड गाम पर चली। ओिहनो भोर भ ' गेल। नहा- सोना क/ॱध4ड कनी सुतब, रितज /ॱध7धगा भ ' गेल। " हम कहिलयैि/ॱधठठह " -क/ॱड1धा, बुिढया म/ॱड7डया ब/ॱडठ6ड मोन पडै छैथ। " हिरदेव क/ॱड1धा बजलाह " -छोडू ने इ सब गप, हमरा की नै मोन पडै छैथ। ऐ लेल गाम नै जैब की। मोन खराप क' ली िबना सुतने। अरे भेलै चलू, ९५ बरख केर पाकल उमैर मे गेलैथ, कते शोक मनायब। "हम चुपचाप चिल देिलयै गाम िदस। आिब क/ॱध4ड नहा -सोना क/ॱध4ड सुतै लेल गेलॱ। ओतय आँिख मुइन सुतबाक उप/ॱडठ9म कर ' लागलॱ। आँिख मुनैत देरी बुिढया म/ॱड7डया सामने ठाढ भ ' गेलीह। हमरा िदस िसनेह सँ ताकैत वैह पुरना सवाल पूछ' लागली जे बौउआ खेलॱ। हम हुनका एकटक ताकैत रिह गेलॱ। बुिढ या म/ॱड7डया हमर बाबाक काकी छलीह। हमर /ॱध6धिपतामही लागैत छलीह। पूरा आंगन मे सब सँ जेठ आ आब त' ब/ॱध74चा सभक संग सब गोटे हुनका बुिढया म/ॱड7डया कह ' लागल रहैि/ॱधठठह। पूरा आंगनक ब/ॱध74चा सभक स/ॱध94पूण/ॱड61 भार हुनके पर रहै छलैि/ॱधठठह आ ओ एकरा पिस/ॱडठध करै छलिख/ॱधठठह। ब/ॱध74चा सभ सँ खूब िसनेह रहै छलैि/ॱधठठह हुनका। हमरा सभ क/ॱध4ड खुएनाई हुनके िज/ॱध94मा रहै छलैि/ॱधठठह। जखने हम सब खाई मे एको र/ॱध54ी िहचिकचाइ छिलयै की ओ तुरते तोता कौर आ मैना कौर बना क/ॱध4ड खुआब ' लागै छलीह। माताजी गाम पर पहुँचैत देरी हमरा सब क/ॱध4ड हुनकर संग लगा दैत छलीह। जेना हमरा बूझल ए, बुिढया म/ॱड7डया ३५ बरखक आयु मे वै/ॱधठ7वय /ॱध6धा/ॱध90त केने
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 187 छलैथ। हुनका तीन गोट पु/ॱध55 /ॱध57ीदेव , रामदेव आ िव/ॱड0डणुदेव छलिख/ॱधठठह। िव/ॱड0डणुदेव बाबाक पु/ॱध55 हिरदेव क/ॱड1धा छलाह िजनका सँ हमरा ब/ॱडठ6ड पटै छल। /ॱध57ीदेव बाबा खेती पथारी करै छलाह। रामदेव बाबा आ िव/ॱड0डणुदेव बाबा नौकरी करै छलाह आ आब िरटायर भ' क/ॱध4ड गामे मे रहै छलाह। बुिढया म/ॱड7डयाक तीनू पु/ॱध55 आ तीनू पुतौह जीबते छलिख/ॱधठठह। हम नौकरी भ/ॱड70टलाक बाद कखनो काल गाम जाइत छलॱ त' बुिढया म/ॱड7डया कहैथ जे भगवान हमरा उठबै मे िकया देरी लगा रहल छैथ, हम चाहै छी जे तीनू पु/ॱध55क सामने आँिख मुनी। पूरा आंगनक ब/ॱध74चा ब/ॱध74चा बुिढया म/ॱड7डयाक चेला छल। हमहुँ छलॱ। िकयाक नै रिहतॱ, ओ िन/ॱड0धछल /ॱध6धेम , ओ देखभाल, सब गोटे क/ॱध4ड हुनका िदस आकिष/ॱड61त करै छलै। सब पुतौह हुनका लग नतम/ॱड04तक रहैत छलीह। बुिढया म/ॱड7डयाक हुकुमक अवहेलना िकयो नै करैत छल। सबहक लेल हुनका मोन मे नीक भावना छलैि/ॱधठठह। हम त' हुनकर जाउतक पोता छलॱ, मुदा किहयो आन नै बूझलैथ। एहेन बुिढया म/ॱड7डयाक पौ/ॱध55 हिरदेव क/ॱड1धा केर गप सँ हमरा ब/ॱडठ6ड छगुनता लागल छल। हम सोचैत रही जे एखन चौबीसो घ/ॱधठडटा नै भेल हुनका मरल आ इ सब हुनका िबसरै मे लािग गेलाह। िकयाक एना िकयाक। ठीक छै ज/ॱधठठम मरण पर अपन बस ककरो नै छै, मुदा जे ए तेक बख/ॱड61 धिर हमर धेआन राखलक , की हम ओकरा लेल िकछो िदन, िकछो बख/ॱड61 धिर नै सोची। यैह सब सोचैत कखनो आँिख लािग गेल। एकाएक हंगामा सँ िन/ॱडठध टूटल। ज/ॱध9ठदी कोठली सँ बहरेलॱ। आँगन मे बुिढया म/ॱड7डयाक तीनू
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 188 पुतौह वाक् यु/ॱडध0 मे लीन छलैथ। पता चलल जे बुिढया म/ॱड7डयाक गहना गुिडया पर बहस होइत छल। /ॱध57ीदेव बाबाक किनय/ॱड6ड एक िदस छलिख/ॱधठठह आ रामदेव बाबा आ िव/ॱड0डणुदेव बाबा केर किनय/ॱड6ड एक िदस। बहसक िवषय व/ॱड04तु छल एकटा अशफ/ॱड6ठ। बुिढया म/ॱड7डयाक पेटी मे १६ गोट अशफ/ॱड6ठ छलै। तीनू पुतौह ५-५ टा िह/ॱड04सा लेलाक बाद सोलहम अशफ/ॱड6ठ पर भीडल छलीह। पिहने कहा सुनी भेल आओर बाद मे /ॱड01यं/ॱध7धय आ गािरक समायोजन सेहो भेल। हम ज/ॱध9ठदी सँ आँगन सँ बाहर दलान पर चिल एलहुँ। ओतु/ॱड1धा दृ/ॱड0धय कोनो नीक नै छल। बुिढया म/ॱड7डयाक तीनू पु/ॱध55 हुनकर कोठलीक अिधकार एिह िवषय पर धुरझार वाक् यु/ॱडध0 मे लागल छलाह। हमरा इ सीन िकछ िकछ संसद आ िवधान सभाक सीन जक/ॱड6ड लागै छल। तीनू भाई अपन अपन क/ॱधठडठक उ/ॱध74च /ॱड04वर /ॱध6धवाह सँ लाउड/ॱड04पीकर क/ॱध4ड मात देने रहिथ/ॱधठठह। एना लागै छल जे एकटा लहाश आइ खिसये पडतै। हम ब/ॱडठ6ड डिर गेलॱ आ बाबू क/ॱध4ड फोन लगेिलयेि/ॱधठठह " -बाबूजी, एतय त' मारा मारीक भयंकर दृ/ॱड0धय उपि/ॱड04थत भेल अिछ। आब की हेतै। "बाबूजी कहलाह" -अह/ॱड6ड नै िकछ बाजब। यौ िदयादी झगडा एहीना होइ छै। फेर मेल भ' जेतैि/ॱधठठह। " मुदा हमरा नै रहल गेल आ झगडाक /ॱड04थान पर जा क/ॱध4ड हम कहिलयैि/ॱधठठह जे बाबा अह/ॱड6ड सब ि/ॱडठ9या-कम/ॱड61 हुए िदयौ, तकर बाद एिह मु/ॱड19ाक समाधान क ' लेब। िव/ॱड0डणुदेव बाबा बजलैथ " -समाधान त' आइये हेतै। हमहुँ तैयारे छी। "हम बजलॱ" -एना नै भ' सकै ए जे ओिह कोठली क/ॱध4ड बुिढया म/ॱड7डयाक /ॱड04मृित बनाओल जाइ। "एिह बेर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 189 /ॱध57ीदेव बाबा बजलाह " -बडका ने एला /ॱड04मृित बनबाबै वाला। बुिढया की कोनो चीफ िमिन/ॱड04टर छलै आ की कतौक /ॱध6धेसीडे/ॱधठडट। "हम गॲिगयाइत बजलॱ" -मुदा बाबा ओ हमरा सभक एकटा /ॱड04त/ॱध94भ छलीह। मजबूत /ॱड04त/ॱध94भ। "रामदेव बाबा मु/ॱड04की दैत हमरा िदस ताकैत बजलाह" -इ छॱडा चािर लाईन बेसी पिढ क/ॱध4ड भिसया गेलै हौ। इ नै बूझै छै जे पुरना घर खसैत रहै छै आ नबका घर उठैत रहै छै। बुिढया ब/ॱडठ6ड िदन राज केलकै नूनू, आब हमर सबहक राज भेल, हम सब फिरछा लेब। "तीनू गोटे हमरे पर िभड गेलाह। हम तुरत ओिहठाम सँ गाछी िदस िनकिल गेलॱ, जतय बुिढया म/ॱड7डया क/ॱध4ड जराओल गेल छलैि/ॱधठठह। साराझपी नै भेल छल। ओिह /ॱड04थान पर छाउर छल , जतय हुनका जराओल गेल छल। हमरा लागल जेना बुिढया म/ॱड7डया ओिह छाउर मे सँ िनकिल हमरा सामने ठाढ भ' गेलीह आ कह' लागलीह" -बउआ अही मािट सँ एकिदन हम िनकलल छलॱ आ अही मािट मे फेर सँ चिल एलहुँ। अह/ॱड6ड कथी लेल िचि/ॱधठठतत होइ छी। हमर /ॱड04मृित अह/ॱड6डक मोन मे अिछ, सैह हमर पैघ /ॱड04मृित अिछ। जखन पुरना घर खसै छै ने, त' ओकर मलबा एिहना कात क' देल जाइ छै। ओिह जगह पर नबका घर बनाओल जाइत अिछ। हम पुरान घर छलहुँ, खिस परलॱ, अह/ॱड6ड सब नब घर छी, जाउ उठै जाउ आ नाम क/ॱध65। एिह सँ हमरो आ/ॱधठ4मा तृ/ॱध90त रहत। िबसिर गेलॱ, ब/ॱध74चा मे अह/ॱड6ड सब क/ॱध4ड घुआँ मुआँ खेलबैत छलॱ त' की कहै छलॱ नब घर उठै, पुरान घर खसै। "हमरा अपन नेनपनक खेल मोन पडय लागल। बुिढया म/ॱड7डया
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 190 अपन ठेहुँन पर चढा क/ॱध4ड घुआँ मुआँ खेलबै छलीह। की इ संसार एकटा घुआँ मुआँक खेल थीक। एिह मे एिहना पुरना घर खसा क/ॱध4ड िबसिर देल जाइ ए आ नबका घर सभ अपन चमक देखबैत रहै ए। हम ओिहठाम सँ सोझे बाजार िदस िवदा भ' गेलॱ इ बडबडाईत जे नब घर उठै, पुरान घर खसै। २ दुग/ॱड65नंद म/ॱधठड ड ल २ टा िवहिन कथा १ पो/g3चृ टमाट/g3ंधम
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 191 रामे/ॱध5ठरबाबू गामक ल/ॱध9ध ध/ॱध6धित ि/ॱड0ड ठ त /ॱड01 यि/ॱध70 त , सभ तरह/ॱध4ड सुखी-समप/ॱडठध , कथुक कमी नै। किन य/ॱड6ड गामक /ॱध6धाइमरी /ॱड04 कूलमे िश ि/ॱध5ध का। छठम बेतन भेने दरमोहो बिढ़ य/ॱड6ड। अपने एकटा उ/ॱध74च िव /ॱडध4ालयमे /ॱध6धधाना/ॱधठ7 यापक पदपर वत/ॱड61मान काय/ॱड61रत। कुल िम ला कऽ मािस क आमदनी लाखोसँ ऊपर! लहना-पातीसँ आमदनी अलगे। /ॱड04 व यं जतए- कतौ रहलाह। /ॱध6धधाना/ॱधठ7 यापक रहबाक कारण/ॱध4ड औटी आमदनीक जोगार सिद खन लगौने रहैत छलाह। आन-आन काज करबाक लेल आरो िश /ॱध5धकगण। मुदा आरम -फारम भत/ॱड6ठ-काल शु/ॱध9ठ कािद सँ उपरी आदमनी अपनिह जेबीमे। सहयोगी िश /ॱध5धक आ छा/ॱध55ो सभसँ बनिन नै। ह/ॱध90 ता दस िद नपर िक छु-ने-िक छु रमन-चमन होइते रहैत छलिन । तखने हुनकर मन ठीक-ठाक रहैत छलिन । कएक बेर कौमन/ॱध65म , शौचालय, बोड आिद क लेल तोड़फोर भेल, मुदा हुनका लेल धैनसन! एक िद नक समए छल। समैसँ घंटी लागल, /ॱध6धाथ/ॱड61ना भेल , िश /ॱध5धक लोकिन अपन-अपन वग/ॱड61मे गेला।
रामे/ॱध5ठरबाबूक सेहो क/ॱध5धा दसमे वग/ॱड61 छलिन । ब/ॱध74 चा सबहक आ/ॱड91होपर वग/ॱड61 दसमे जेबाक लेल तैयार नै भेलाह तँ सभ ब/ॱध74 चा वग/ॱड61सँ िन किल िह नका ऑिफ ससँ खीिच बाहर आिन कहा-सुनीक बाद, लाते-मु/ॱड1धे ग/ॱध55 -ग/ॱध55 फोिड़ देलकिन । आब कहबी पिर ...... ‘अपने करनी, गै मुसहरनी’ भऽ गेलिन ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 192
/ॱध6धात भने गारिज यन सभ बजाओल गेलाह। /ॱड04 कूलपर बैसार भेल। मनधनबाबा मा/ॱड04 सैबसँ पुछलिख न- “मा/ॱड04 सैब, िक एक हमरा लोकिन क/ॱध4ड बैसौलॱ अिछ ?” रामे/ॱध5ठरबाबू सभ बात कहलकिन । मनधनबाबा आँिख मुनने िन चेनसँ सुिन उ/ॱध54र देलकिन - “अह/ॱड6ड अपने गु/ॱध65 छी ब/ॱध74 चासँ समाज धिर िश /ॱध5धा देबक अिध कारी छी ओहो मा/ॱध55 समाजे निह सरकारोक नजिर मे। तखन....?”
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 193
२
/g2ं2दूषण
आजुक भैित कवादी युगमे िव िभ /ॱडठध /ॱध6धकारक संसाधनािद क उपभोगसँ मानव जीवन /ॱध55/ॱड04 त अइ। कतौ िम नटो भिर क लेल चैन नै। बढ़ैत जनसं/ॱध71 या, गाड़ी-घोड़ा, िर /ॱध70 शा-त/ॱड64गा, जर-जनरेटरक आवाजसँ कान बहीर! श/ॱड64ित पूण/ॱड61 ढंगसँ कम मीठ आवाजमे बाजब , /ॱड04 व/ॱध74 छ हवा लेब किठ न! फल/ॱड04 व/ॱध65प नाना /ॱध6धकारक रोग -/ॱड01 यािध क सा/ॱ411ा/ॱध76 य पसरल अिछ । घरे-घर नेना-भुटका सभ कोनो-ने-कोनो /ॱध6धकारक रोग -/ॱड01 यािध सँ /ॱड91िस त अिछ । ता/ॱधठ4 पय/ॱड61, सुख लेल एतेक संसाधन होइतो िक यो सुख-चैनसँ जीब नै रहल छिथ । दोसर िद स सहोदर होइतो सहोदराक संग भैयारी नै िन भा दु/ॱड0ध म नी राखब, /ॱध6धेमसँ नै रिह झ/ॱध7ध ग र-झाटीमे फिस जाएब। ने सुखसँ अपने रहब आ ने दोसरक/ॱध4ड रहए देब।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 194 रोगहु पुछलक मो/ॱडड4ुसँ- “भाय, तॲ तँ पढ़ल िल खल लोक छह। एकटा बात कहह औझका मनुखमे एतेक अलगाउ िक एक?” मो/ॱडड4ु बाजलाह - “से नै बुझहक, ऐ सबहक जिड़ बाहरी /ॱध6धदूषण नै, अिप तु मनुखक िभ तरी /ॱध6धदूषण िथ क।”
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ।
डॉ॰ शिशधर कुमर, एम॰डी॰(आयु॰) – कायिचिक/ॱधठ4सा, कॉलेज ऑफ आयुव/ॱड71द ए/ॱधठडड िरसच/ॱड61 से/ॱधठडटर , िनगडी – /ॱध6धािधकरण , पूणा (महारा/ॱड0ड/ॱड99 ) – ४११०४४
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 195 पोथी समी /g2अ2ा : गामक िजनगी
हम कोनो /ॱड01यावसाियक आलोचक , समालोचक वा समी/ॱध5धक निञ छी, पर मैिथली पढ़ब – िलखब नेनपने सँ नीक लगैत छल त/ॱध4ड आइ एक गोट पोथीक समी/ॱध5धा लीिख रहल छी । पोथी िथक /g2अ7ी जगदीश /g2ं2साद म/g2ै3डल जी रिचत कथा सं/ॱड91ह “गामक िजनगी ” - ओना कोनो पोथीक ई हमर पिहलिह समी/ॱध5धा छी । एिह पोथीक सिम/ॱध5धा पिहनहु िकछु जगह /ॱध9धलॉग वा पि/ॱध55का आिद मे /ॱध6धकािशत भऽ चुकल अिछ जे पिढ़ हम /ॱड04वयं पुण/ॱड61 /ॱध65पेण संतु/ॱ416 निञ भऽ सकलहुँ आ पोथीक पुनस/ॱड61िम/ॱध5धा करबाक इ/ॱध74छा भेल । बहुधा देखल जाइत अिछ िक कथा सं/ॱड91हक न/ॱड6डव कोनो एक गोट मह/ॱधठ4/ॱधठ4वपुण/ॱड61 कथा वा घटना वा अंश पर रािख देल जाइत अिछ, पर एिह बेर से निह । एिह सं/ॱड91ह मे १९ गोट कथाक समावेश भेल अिछ आ सं/ॱड91हक हरेक कथा /ॱड04वतं/ॱध55 /ॱध65प/ॱध4ड व सम/ॱड91 /ॱध65प/ॱध4ड सं/ॱड91हक न/ॱड6डव क/ॱध4ड /ॱध6धितिबि/ॱध94बत करैछ । हर कथा मे गामक िजनगीक एक अलगिह /ॱड04व/ॱध64प देखबा मे अबैछ । आमुख मे /ॱध57ी सुभाष च/ॱधठठ/ॱ406 यादव जी बहुत सटीक िलखने छिथ - "एिह सं/ॱड91हक कथा सभ मे औप/ॱधठठयािसक िव/ॱड04तार अिछ । व/ॱध54/ॱड61मान समए मे /ॱध6धचिलत आ मा/ॱधठठय कथा सँ ई कथा सभ िभ/ॱडठध अिछ । हर कथा घटना बहुलता आ ऋजु सँ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 196 यु/ॱध70त अिछ । " पर एिह औप/ॱधठठयािसक िव/ॱड04तार आ ऋजु सँ यु/ॱध70त होयबाक बादो हरेक कथा /ॱध64िचकर , लयब/ॱडध0 आ सुस/ॱध94ब/ॱडध0 अिछ । आधुिनक टी॰भी॰ धारावािहकक सदृश भँिसयाइत निञ अिछ, िदशाहीन सन निञ बूिझ पड़ैत अिछ । कथा केर /ॱध6धवाह िद/ॱध7ध/ॱ410िमत निञ होइत अिछ । कथाक हर घटना अ/ॱध90पन ऋजु वा व/ॱडठ9ताक बावजूदो कथाक मु/ॱध71य भावनाक वा िवषयव/ॱड04तुक अनुपूरक व स/ॱध94वाहक अिछ । जेना िक “डा/ॱध70टर हेम/ॱधठठत ” नामक कथा मे गामक जमीनक िदयादी बँटवाड़ा, सरकारी नोकरीक झंझिट आ ि/ॱध70लिनकक झंझिट आ बािढ़क संघष/ॱड61 िचि/ॱध55त अिछ पर तइयो कथा मे कोनो िवरोधाभास निञ अबैछ, कथा एक लय मे शा/ॱधठठत अख/ॱधठडड /ॱध6धवाह जेना आगू बढ़ैत रहैत अिछ ।
रौदी – दाही िमिथलाक सभ िदन सँ /ॱध6धमुख सम/ॱड04या – त/ॱध4ड गामक िजनगी मे ओ समािव/ॱ416 निञ हो से कोना । कथा सं/ॱड91हक आर/ॱध94भ “भैँटक लावा” आ “िबस/ॱड6डढ़ ” नामक कथा सभ सँ होइत अिछ जािह मे /ॱडठ9मशः दाही (बािढ़) आ रौदी (अकाल) केर बहुतिह सटीक व सजीव वण/ॱड61न भेटैछ । ओना िमिथलाक अिभ/ॱडठध अंग होयबाक कारण/ॱध4ड एिह िबभीिषका सभक िविभ/ॱडठध /ॱध65पक दश/ॱड61न आनो कथा सभ मे भेटैछ – पर हर बेर नऽव /ॱड04व/ॱध65प मे, पुन/ॱध64ि/ॱध70त कतहु निह । 1967 ई॰ केर अकाल मे भारतक त/ॱधठ4कालीन /ॱध6धधानम/ॱधठड/ॱध55ी क/ॱध4ड देखाओल गेल छल जे कोना मुसहर लोकिन िबस/ॱड6डढ़ खा कऽ अपन जीवनक र/ॱध5धा कएलि/ॱधठठह – तकरे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 197 अधार बना कऽ “िबस/ॱड6डढ़ ” नामक कथा िलखल गेल अिछ । य/ॱडध4िप ई एिह /ॱध6धकारक कथा मैिथली सािह/ॱधठ4य मे बहुत पिहनिह अयबाक चाहैत छल – पर निह आिब सकल, एखन आयल अिछ – मैिथली सािह/ॱधठ4यक धरोहिड़ कथा बनत । िजनगी वा/ॱड04तव मे एकटा संघष/ॱड61 िथक , पर जे िह/ॱध94मत निञ हारैत अिछ , पिरि/ॱड04थितक सामना करैत अिछ आ आग/ॱड6ड बढ़ैत अिछ सएह जीतैत अिछ । ई एिह सं/ॱड91हक पुव/ॱड65ध/ॱड61क हरेक कथाक मूल म/ॱधठड/ॱध55 अिछ तथािप पढ़बा मे उपदेशा/ॱधठ4मक कथा सिन बोिझल कथमिप निञ बूिझ पड़त । हर कथा मैिथल समाजक िविभ/ॱडठध सामािजक , आिथ/ॱड61क वा /ॱड01यावसाियक वग/ॱड61क जीवन संघष/ॱड61 क/ॱध4ड सजीव /ॱध65प/ॱध4ड िचि/ॱध55त करैछ चाहे ओ बोिनहािरन “मरनी” हो, ठेलाबला हो, चूनवाली हो, दू पाइ कमयबाक इ/ॱध74छा सँ िद/ॱध9ठली जायबला “फेकुआ” हो, पीरारक फऽड़ बेिच गुजर कएिनहार “िपचकुन आ धिनया” हो वा जीिवकाक लेल संघष/ॱड61रत “शोभाका/ॱधठठत व उमाका/ॱधठठत ” हो । चाहे ओ जीवनक उ/ॱध54राध/ॱड61 मे गाम आयल “/ॱध57ीका/ॱधठठत आ मुकु/ॱधठठद ” होिथ, नऽव युगक जीवनक अिभलाषी “कुसुमलाल” हो, माए बाप क/ॱध4ड एकसिर छोिड़ अमेिरका ब सिनहार “रघुनाथ” हो अथवा अ/ॱध90पन िनिज िजनगी आ ऑिफसक बीच ओझड़ायल “डॉ/ॱध70टर हेम/ॱधठठत ” हो ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 198 िकनको मोन मे भऽ सकैत छि/ॱधठठह जे िजनगी तऽ ओिहना संघष/ॱड61 िथक - ओिह मे ई संघष/ॱड61क िख/ॱड04सा – िपहानी के पढ़त ? पर से निह, लेखक क/ॱध4ड मनोिव/ॱध5डान पर एतेक जबद/ॱड61/ॱड04त पकिड़ छ ि/ॱधठठह जे ओ िजनगीक संघष/ॱड61क एिह कथा सभ क/ॱध4ड सेहो अ/ॱधठ4य/ॱधठठत सहज ओ /ॱध64िचकर ढंग सँ /ॱध6ध/ॱड04तुत करबा मे स/ॱध5धम भेलाह अिछ । कोनो कथा क/ॱध54हु िन/ॱडठधक गोली सिन निञ बुझना जायत । पा/ॱध55 सभक न/ॱड6डव – ग/ॱड6डव भले जे हो पर कथा पढ़बाक काल हर वग/ॱड61क पाठक लोकिन क/ॱध4ड कथा अपनिह वा अपनिह कोनो स र – स/ॱध94ब/ॱधठठधीक बुिझ पड़ति/ॱधठठह । बहुतेक कथा िजनगीक संघष/ॱड61 वा दुख सँ /ॱध6धार/ॱध94भ होइत अिछ पर सुखा/ॱधठठत अिछ – ई पाठक क/ॱध4ड एक मनः/ॱड04फुित/ॱड61 दैछ । िकछु कथा िकछु वग/ॱड61 व ओिह वग/ॱड61 सँ जुड़ल /ॱड01यवसायक सैकड़ो वष/ॱड61क उतार चढ़ाव व संघष/ॱड61 क/ॱध4ड िचि/ॱध55 त करैछ, जेना िक कु/ॱध94हार (हािर – जीत) , चूनवाली आिद । वा/ॱड04तव मे ठेलावला, िर/ॱध70सावला, चूनवाली, बोिनहािरन, कु/ॱध94हार आिद सभ तऽ अपनिह मैिथल समाजक अंग छिथ पर मैिथली सािह/ॱधठ4य शायदे कखनहु अपन एिह अिभ/ॱडठध अंग सभक सुिध लेलक आ त/ॱध4ड एिह वग/ॱड61क लोक सभ अपना क/ॱध4ड िमिथला - मैिथली सँ पृथक बुझैत रहलाह । ई कथा सं/ॱड91ह हुिनका लोकिनक मन मे िव/ॱध5ठास आ ढाढ़स दैछ िक ओहो सभ एिह मैिथल समाजक अिवभा/ॱध76य अंग छिथ । य/ॱडध4िप पुव/ॱड61 मे िकछु सािह/ॱधठ4यकार लोकिन एिह आिथ/ॱड61क वा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 199 सामािजक /ॱध65प सँ िपछड़ल , संघष/ॱड61रत समुदाय पर िलखबाक /ॱध6धयास कयलि/ॱधठठह अिछ पर या तऽ ओ कृि/ॱध55म बुझाइत अिछ अथवा यथाथ/ॱड61परक रिहतहु पाठकक लेल ओ बोिझल सन बुझना जाइछ । एिह िवषय सभ पर यथाथ/ॱड61परक नीक व /ॱध64िचकर कथा सभक मैिथली सािह/ॱधठ4य मे बहुधा अभाव रहल अिछ । हमरा िवचार/ॱध4ड एिह कथा सं/ॱड91ह मे ई दोष निञ – कथा सं/ॱड91ह केर हरेक कथा िविभ/ॱडठध समािजक वा आिथ/ॱड61क वग/ॱड61क जीवन संघष/ॱड61 क/ॱध4ड िचि/ॱध55त तऽ करैछ पर संगिह संग पढ़बा मे /ॱध64िचकर सेहो लगैछ । एकर अितिर/ॱध70त िकछु कथा – जेना िक “अने/ॱध64आ बेटा” आ “कािमनी” - अ/ॱधठठत मे एक गोट /ॱध6ध/ॱड11 छोिड़ समा/ॱध90त होइत अिछ । कथा लेखनक ई शैली मैिथलीक /ॱध6धिश/ॱडध0 कथाकार /ॱड04व॰ राजकमल चौधरीजीक कथालेखनक शैली सँ सा/ॱध94य रखैत अिछ जखन िक आन कथा िकछु हद तक /ॱड04व॰ हिरमोहन झाजीक कथाशैली सँ सा/ॱध94य /ॱध6धदिश/ॱड61त करैछ । पर शैली मे एिह /ॱध6धकारक सा/ॱध94य कथमिप कोनो कथाक मौिलकता क/ॱध4ड /ॱध6धभािवत निञ करैछ ।
िकछु लोकिनक कहब छि/ॱधठठह जे लेखकक कथा संघष/ॱड61परक छि/ॱधठठह , सौ/ॱधठठदय/ॱड61परक निह । पर हमरा जनैत लेखक िजनगीक संघष/ॱड61क संग – संग िजनगीक सौ/ॱधठठदय/ॱड61क सफल ओ सकारा/ॱधठ4मक िच/ॱध55ण कयलि/ॱधठठह अिछ । लेखकक सौ/ॱधठठदय/ॱड61बोध मा/ॱध55 दैिहक निञ भऽ कऽ बहुत /ॱड01यापक अिछ आ काियक सौ/ॱधठठदय/ॱड61क
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 200 अितिर/ॱध70त जगह – जगह पर मानिसक ओ /ॱध6धाकृितक सौ/ॱधठठदय/ॱड61क अजगुत िच/ॱध55ण भेटैछ । लेखक जिहना मैिथल समाजक िविभ/ॱडठध सामािजक , आिथ/ॱड61क वा /ॱड01यावसाियक /ॱध65पेण दिलत (िपछड़ल) वग/ॱड61क जीवन संघष/ॱड61 क/ॱध4ड अपन लेखनी मे उताड़बा मे सफल रहलाह अिछ तिहना ि/ॱड04/ॱध55गणक मनोवै/ॱध5डािनक िच/ॱध55ण करबा मे सेहो । हरेक वयसक व वग/ॱड61क /ॱड04/ॱध55ीक मनोदशाक सजीव िच/ॱध55ण एिह कथा सं/ॱड91ह मे य/ॱध55 – त/ॱध55 भड़ल पड़ल अिछ । चाहे ओ भैँटक लावा मे “िजबछी” हो, िबस/ॱड6डढ़ मे “सुिगया” हो, पीरारक फऽड़ बेचिनहािर “धिनया” हो, फेकुआक माए “रामसुनिर” होिथ, पजेबा फोड़िनहािर वृ/ॱडध0ा “मरनी” होिथ वा मरनीक संग लबलब कएिनहािर /ॱड04व/ॱध74छ/ॱधठठद बाला “सुिगया” । चाहे पित सँ दू घड़ी बात करबाक लेल तरसैत “रािगनी” हो, चून बेचिनहािर “मखनी”, ओकर पुतोहु “फुिलया” वा ओकर पोती “कबुतरी” हो, मसोमात “लुिखया” होिथ, आधुिनक नऽव पिरवेशक बाला “सुनएना” हो अथवा कोशी कछेड़क िन/ॱड0धछल बाला “सुलोचना” हो ।
एकर अितिर/ॱध70त लेखक िकछु आनो सामािजक सम/ॱड04या सभ िदिश इशारा कएलि/ॱधठठह अिछ यथा /ॱड04/ॱध55ी – /ॱ410ुण ह/ॱधठ4या (ठेलाबला), शराबक सम/ॱड04या व नऽव जीवन शैलीक लापरवाह अनुकरण (भैयारी), नऽव जीवन शैलीक मह/ॱधठ4/ॱधठ4वाक/ॱड64/ॱध5धा आ टूटैत
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 201 स/ॱध94ब/ॱधठठध (बहीन, पछताबा व कािमनी), /ॱध6धितभा पलायन (पछताबा), सा/ॱध94/ॱध6धदाियक िहंसा (बहीन) आ /ॱध64पै/ॱध95याक जोड़/ॱध4ड बेमेल िबयाह (कािमनी) आिद ।
पोथीक भाषा शैली सव/ॱड61सामा/ॱधठठयक िवशु/ॱडध0 मानक मैिथली िथक । ओना कतहु कतहु ि/ॱडठ9या आिदक /ॱध6धयोग मे मानक मैिथली सँ थोड़ेक फड़ाक बुिझ पड़ैत अिछ (यथा “लागल” केर /ॱड04थान पर “लगल”) पर/ॱध7ठच ओ कथाक पा/ॱध55 आ पिरवेशक अनु/ॱध65पिह िथक त/ॱध4ड ओ मानक मैिथली सँ पृथक निञ िथक । भाषा िव/ॱधठठयास बहुतिह सहज व /ॱड04वभािवक अिछ त/ॱध4ड बुझबा मे दु/ॱध65ह निञ । “िकछु” केर जगह हमेशा “कुछ” वा “कछु” केर /ॱध6धयोग भेल अिछ जे बहुशः कथानकक अनु/ॱध65प सही अिछ पर कतहु - कतहु मानक मैिथली मे भऽ रहल स/ॱध94वाद मे अचानक “कुछ” या “अइठीन” केर /ॱध6धवेश अखरैत अिछ । ए/ॱड1धिह श/ॱध9धद , पा/ॱध55 व पिरवेशक अनुसार/ॱध4ड सािह/ॱधठ4य मे एक /ॱड04थान पर मानक भऽ सकैछ तऽ दोसर /ॱड04थान पर निञ – यथा “कुछ” या “अइठीन” – जँ कथा मे कोनो गामक सव/ॱड61सामा/ॱधठठय लोकक वा/ॱध54/ॱड65लाप िथक तऽ ओिह ठाम मातृभाषा होयबाक कारण/ॱध4ड ओ मानक मानल जायत , पर ओएह श/ॱध9धद जँ कथा मे कोनो मैिथलीक िव/ॱडध5ान बजैत अिछ वा आन लोक - जकर मातृभाषा मैिथली निञ िथक - से बजैत अिछ तऽ ओिह ठाम ओ मानक सँ िवचिलत बूझल जायत । पोथी मे श/ॱध9धदक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 202 वैिव/ॱधठ7य आ ख/ॱड6डटी मैिथलीक िवलोिपत होइत श/ॱध9धद सभक /ॱध6धयोग /ॱड04व॰ हिरमोहन झा जीक रचना सभक याद करा दैत अिछ । ख/ॱड6डटी मैिथलीक िवलोिपत होइत श/ॱध9धद सभक ई कथा सभ एक अनमोल सं/ॱड91ह िथक । इितहासक िकछु एहनो बातक इशारा एिह कथा सभ मे भेटैछ जे शायद एखनुका पीढ़ीक िधया पुता क/ॱध4ड निञ बूझल होि/ॱधठठह – यथा चून पिहने डोका सँ बनैत छल (चूनवाली) , कोना छतौनी सन सन मैिथल /ॱध5धे/ॱध55 मे अपनिह गलती सँ आन भाषा - भाषीक आिधप/ॱधठ4य भेल (बोिनहािरन मरनी) आिद । अ/ॱधठठत मे हम /ॱध57ी गजे/ॱधठठ/ॱ406 जीक प/ॱड6डती (पोथीक प/ॱध56 मुखपृ/ॱ417 पर देल) क/ॱध4ड दोहड़ाबए चाहब जे /ॱध57ी जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठडडल जी केर कथा सभ मैिथली कथा धाराक या/ॱध55ा क/ॱध4ड एकभगाह होयबा सँ बचा लैत अिछ । एिह सं/ॱड91हक सभटा कथा उ/ॱधठ4कृ/ॱ416 अिछ , मैिथली सािह/ॱधठ4यक िर/ॱध70त /ॱड04थानक पुित/ॱड61 करैत अिछ आ मैिथली सािह/ॱधठ4यक पुनज/ॱड65गरणक /ॱध6धमाण उपल/ॱध9धध करबैत अिछ ।
ओना तऽ कोनो पोथी क/ॱध4ड पा/ॱडठ5य/ॱडठ9म मे शािमल करबाक की /ॱध6धि/ॱडठ9या छै से हमरा निञ बूझल पर अपन िवषयव/ॱड04तु, मौिलकता आ भाषािव/ॱधठठयासक आधार पर एिह कथा सभ क/ॱध4ड पा/ॱडठ5य/ॱडठ9म मे सि/ॱध94मिलत करबाक चाही । केवल एक – आध कथा क/ॱध4ड निह अिपतु स/ॱध94पुण/ॱड61 कथा – सं/ॱड91ह /ॱड04नातक वा उ/ॱध74चतर मैिथलीक पा/ॱडठ5य/ॱडठ9म मे शािमल करबा जोग अिछ । बहुत स/ॱध94भव अिछ जे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 203 हमर ई बात आइ अितशयोि/ॱध70त लागए पर भिव/ॱड0डय मे ई ज/ॱध65र मैिथली पा/ॱडठ5य/ॱडठ9म मे अपन /ॱड04थान बनाओत ।
पोथीक न/ॱड6डव – गामक िजनगी लेखक – /ॱध57ी जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठडडल /ॱध6धकाशक – /ॱध57ुित /ॱध6धकाशन , 8/ 12, /ॱधठठयू राजे/ॱधठठ/ॱ406 नगर , िद/ॱध9ठली - 110008 दाम (अिज/ॱध9ठद / साधारण सं/ॱड04करण ) - भारतीय /ॱध64॰ 200/ मा/ॱध55 , वा US $ 60
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggajendra@videha.com पर पठाउ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 204 ३. प/g32ृ ३.१.१. कािमनी कामायनी - /gृचंौपदी २. भावना नवीन- गजल
३.२.१. ओम/ॱध6धकाश झा- सातटा गजल २. जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठडडल - किवता- संघष/ॱड61
३.३.१. जगदीश च/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर ’अिनल’ २. िमिहर झा ३. जगदानंद झा 'मनु'
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 205
३.४.१. शाि/g2ैैतल/g3अचमी चौधरी २ रिव िम/ॱध57ा’भार/ॱडध5ाज ’
३.५.१. अिनल मि/ॱध9ठलक २. झा हेम/ॱधठठत बापी
३.६. िनश/g3ंृत झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 206
३.७.१. डॉ॰ शिशधर कुमर २ नवीन कुमार "आशा"
३.८.१ जवाहर लाल क/g3च2यप - कािट िलय कोना दुनू पॉिख २. नवीन ठाकुर १. कािमनी कामायनी - /gृचंौपदी २. भावना नवीन- गजल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 207 १ कािमनी कामायन ी /gृचंौपदी सखा कहू रह/ॱड04य िजनगीक हमरा िकछु नै सुझैए आग/ॱड6ड आग/ॱड6ड दू डेग फराक हतभा/ॱध7धय हमर चलैए । संकट बाधा िव/ॱधठध बहुल धेने पछोर िकए ह/ॱध94मर सुख चैनसॅ भरल िजनगी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 208 िलखल िकएक निह िगरधर जिहना चलल जनमक िख/ॱड04सा तिहना सकल यौवनक कहै लेल रानी, महल नसीब नै देखल भटिक कऽ वनमे सूरज अिहना उगिथ पु/ॱध65बमे पि/ॱध74छम अ/ॱड04त होबैत छल । दा/ॱध65ण दुख िवपदाक संग कहुना िदवस हमर कटै छल । भोर स/ॱड6डझ िनत देव िपतरक हमहूँ /ॱधठ7यान करैत छी । मानव तन एक बेर खसैत अिछ हम िनत रोज मरै छी ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 209 /ॱध65प गुणसँ सजल बहादुर हमरे पित कहाबिथ बाट बाट पर खतरा िजनका हरदम घेरय आबै । कहू सखा हम कोना कऽ िजबतॱ जॱ संग अ ह/ॱड6ड नै दैतॱ मनक तार तरंिगत किर कऽ बुि/ॱडध5 बल निह भिरतॱ । मोन पडै छै एखनो ओ िदन रोम रोम िसहरैत अिछ । कोना /ॱडध4ुतमे दाव लगा क ऽ हमरो सभ हारैत अिछ । आएल जखन भवनमे ह/ॱध94मर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 210 दूत सुनाबए िख/ॱड04सा कहने छलहुँ तमिक कऽ हमहूँ हारल के कोन िह/ॱड04सा हािर चुकल जे अपने पिहनिह हमरा की द/ॱड6डव लगाओत पूछू जा कए गु/ॱध65वृ/ॱधठठद सॅ ई अिधकार के पाओत । /ॱधठठयायक गप सुिन दुय/ॱड76धन कड़िक गरिज कऽ बाजल झॲट पकिड़ दासी ला ज/ॱध9ठदी जॱ नै होइ छै आएल अ/ॱधठठतःपुर सॅ दरबार धिर सौ जोजनक छल दूरी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 211 मुदा दूत राजा के आएल देखबैत िकछु मजबूरी भरल सभामे जेठ /ॱध57े/ॱ417 लग कऽल जोिर कऽ कानैत कातर दृि/ॱ416 तािक रहल अिछ गु/ॱध65जनसॅ िकछु म/ॱड64गैत। िवदुर धृतक वाक् ब/ॱडठध छल प/ॱड64डव मू◌ॅह लटकौने । कहै बहुिरया जे /ॱध6धजा गण ितनको िकछु नै फुरैल ि/ॱधठठह ।
२
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 212 भावना नवीन गजल
अह/ॱड6डक मु/ॱड04की हमरा नीक लागल लजा गेलॲ अह/ॱड6ड हमरा नीक लागल
जाने किहया अह/ॱड6डसँ हेतीऐ िमलनाइ अच/ॱड1धे एनाइ अह/ॱड6डक हमरा नीक लागल
रही तँ हमरा लेल अह/ॱड6ड अनिच/ॱधठठहार अह/ॱड6डसँ बितयेनाइ हमरा नीक लागल
चिल गेलॱ अह/ॱड6ड "भावना" मे बिह कऽहमर अह/ॱड6डक यािदमे कननाइ हमरा नीक लागल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 213
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ। १. ओम/ॱध6धकाश झा- सातटा गजल २. जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठडडल - किवता- संघष/ॱड61
१ संघष/g3ंध ओम/ॱध6धकाश झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 214
गजल १ सब कहै ए पंचत/ॱधठ4व मे आइ अह/ॱड6ड िवलीन भ ' गेलॱ। हम िनश/ॱध9धद भेल ठाढ छी, देिखयौ वाणी-हीन भ' गेलॱ।
नब व/ॱड04/ॱध55 पहीिर अह/ॱड6ड कोन जतरा पर िनकललॱ, बाट जोहैत छी एखनो, अप/ॱड04य/ॱड6डत राित -िदन भ' गेलॱ।
अंगुरी अह/ॱड6डक पकिड बाध -बोन हम घूमैत छलॱ, आब कह/ॱड6ड ओ अंगुरी, हम बाट नािप अमीन भ' गेलॱ।
जेनाई छल िनि/ॱध56त , यौ िदन तकेने अजुके छिलयै,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 215 बंधन कोना क/ॱध4ड तोडिलयै, कानैत आब बीन भ' गेलॱ।
िचंितत "ओम"क त/ॱडठधुक क/ॱधठठहा आब कोना बोझ उठेतै, गेल आब अह/ॱड6डक छाहिर , हम छत-िवहीन भ' गेलॱ। (१३.१२.२०११ केर राित हमर छोटका बाबा(हमर िपतामहक अनुज) 88 बरखक अव/ॱड04था मे /ॱड04वग/ॱड61वासी भ ' गेलाह। हुनकर /ॱड04मृित मे हम अपन भाव/ॱड64जिल ऐ गजलक मा/ॱधठ7यमे /ॱध6धकट भेल। िदवंगत आ/ॱधठ4माक श/ॱड64ित भेटैि/ॱधठठह , येह परमा/ॱधठ4मा सँ /ॱध6धाथ/ॱड61ना अिछ।
२
अपने खोज मे अपन मोन हम धुनैत रहै छी। िछिडयैल मोती आ/ॱधठ4माक सिदखन चुनैत रहै छी।
आनक की बनब, एखन धिर अपनहुँ नै भेलॱ,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 216 मोन मािर क/ॱध4ड सब गप पर आँिख मुनैत रहै छी।
किहयो भ/ॱड70टबे करतै आ/ॱधठ4माक गीत एिह /ॱध6धाण मे, छाउर भेल िजनगी क/ॱध4ड यैह सोिच खुनैत रहै छी।
झ/ॱड6डपै लेल भिसयैल िजनगीक टूटल धरातल , सपनाक नबका टाट भिर िदन बुनैत रहै छी।
बूिझ सोहर-समदाउन िजनगीक सभ गीत क/ॱध4ड, मोन-मगन भेल अपने मे, हम सुनैत रहै छी। ---------------- वण/ॱड61 १९ ----------------
३
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 217 हेतै की आब बूझाय नै एिह देश मे। देश फँसल अिछ घोटाला आ केसमे।
कोना क/ॱध4ड बचायब आब घर चोरी सँ, िफरै छै चोर सगरो साधुक भेष मे।
जरै छै गाम, तखनो बंसी बजाबै ओ, बूझै नै िलखल देबालक सनेस मे।
िशकारी मनु/ॱध70खक बनल छै मनु/ॱध70खे, गॲतै छै सब बाट आ घरो कलेश मे।
बेईमानीक पताका फहरै आकाश,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 218 पाकै ईमान आब पसरल /ॱडध5ेष मे। ---------- वण/ॱड61 १४ ------------
४
हम त' केने बहाना राम केर, अहॴक नाम लैत छी। बिन गेलॱ हम चच/ॱड65 गाम केर , अहॴक नाम लैत छी।
रखने छी करेज सँ सटा क/ॱध4ड यािद अह/ॱड6डक सिदखन , हमरा काज की ताम-झाम केर, अहॴक नाम लैत छी।
तािक िदितये कनी नजिर सँ मु/ॱड04कीया क/ॱध4ड जे एक िदन , काज पिडतै नै कोनो जाम केर, अहॴक नाम लैत छी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 219 हमर काशी, मथुरा, काबा सब अहॴ मे अिछ बसल, जतरा भ' गेल चा/ॱध65 धाम केर , अहॴक नाम लैत छी।
रोिक सकतै नै जमाना इ मोन सँ मोनक िमलनाई, मोन कह/ॱड6ड छै कोनो लगाम केर, अहॴक नाम लैत छी। --------------------- वण/ॱड61 २० --------------------
५
देिख हुनकर असल रंग, भक हमर टूिट गेल। पोखिर मे सब नंग-धडंग, भक हमर टूिट गेल।
सभ आँिखक नोर सुखायल, आिग एहेन छै लागल,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 220 देिख क/ॱध4ड कानैत यमुना-गंग, भक हमर टूिट गेल।
बूझलॱ अपना क/ॱध4ड कपरगर , एकटा संगी भ/ॱड70टल , छोिड देलक ओ जखन संग, भक हमर टूिट गेल।
कते िबयॲत लगाबै छलॱ अह/ॱड6ड क/ॱध4ड अंग लगाबै लेल , जखन लगेलॱ अंग सँ अंग, भक हमर टूिट गेल।
म/ॱड04तीक नाव भिसया गेल छै समयक ऐ /ॱध6धवाह मे, छलॱ यौ हमहुँ म/ॱड04त -मलंग, भक हमर टूिट गेल। ----------------- वण/ॱड61 २० --------------------
६
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 221 हमरा सँ की नै करेलक िसह/ॱधठठता हमर। सिदखन खाली कनेलक िसह/ॱधठठता हमर।
अह/ॱड6ड भ/ॱड70टतॱ, से हमर कह/ॱड6ड इ भा/ॱध7धय छलै, मुदा अहॴ िदस बढेलक िसह/ॱधठठता हमर।
सु/ॱध65जक आिग सँ बचू, यैह जमाना कहै, बाट सु/ॱध65जक धरेलक िसह/ॱधठठता हमर।
चान मु/ॱडध7ी मे ब/ॱडठध कैल ककरो सँ नै भेलै, हमरा यैह नै िसखेलक िसह/ॱधठठता हमर।
"ओम"क िसह/ॱधठठता जेना कतौ मिर -हिर गेलै,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 222 सबटा िसह/ॱधठठता जरेलक िसह/ॱधठठता हमर। --------------- वण/ॱड61 १६ ---------------
७ आउ मजा िलय' शु/ॱध65 फेर खेल भ ' गेलै। देखू खेलिनहार सब मे मेल भ' गेलै।
कोनो िनयम-िन/ॱ417ाक ज/ॱध65रित नै एत ', कोनो दोग सँ ढुकु, ठेलम-ठेल भ' गेलै।
जकरा िकछ लागल नै हाथ, ह/ॱध9ठला करै, जे लेलक मजा ओकरा त' जेल भ' गेलै।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 223 िटकट ब/ॱड6डटै आ काटै केर कब/ॱडठ6डी शु/ॱध65 , चुनाव भेलै नै जेना कोनो रेल भ' गेलै।
जीतला पर सु/ॱडठधर कोठा-गाडी भ/ॱड70टत , बाटक इ धूिर जनताक लेल भ' गेलै। -------------- वण/ॱड61 १५ ------------
२ जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठडडल संघष/g3ंध
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 224 पएर पंज पिब ते पबैत पैजिन चाह करैए। तिह ना चािह चेत कुंड धारण िज नगी करैए। काया-माया संग सदए िम िल संग िज नगी पबैए िश व सदृ/ॱड0धय सीमा िस रैज राित -िद न /ॱध65प धड़ैए। बीच कृ/ॱड0ड ण घन-/ॱड0ध याम जना महाभारत /ॱडध5ापर रचैए। संग िम िल तिह ना सदए िव परीत िद शा धड़ैए। एक कौरब एक प/ॱड64डव बिन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 225 शरीर-शरीरी खेल करैए। गीता गािब स/ॱध94 हािर शा/ॱड04 /ॱध55 लीला िज नगीक रचैए। भरल हाथ एक, एक िन ह/ॱध54ा उतिड़ भूिम वंश कु/ॱध65/ॱध5धे/ॱध55। हािर -जीत संगे िस रैज संगे-संग र/ॱध70 छो करैत।
ि◌ नज/ॱड6ठव दूध िन किल सजीव आिग चिढ़ आरो ि◌ नज/ॱड6ठव बनैए। किह दही मटकुर सिज दूध-दही कहबैए। होइते ठािढ़ बिन ते दही
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 226 /ॱध6धेमी चाह करैए। पािब /ॱध6धेमी /ॱध6धेम पकिड़ पपीहा नाच करैए। पकिड़ संग संगी बना मत/ॱड61 सग/ॱड61 सज सजैए। किह -किह जीवन-मरण स/ॱड6डझ -भोर डहकैए। अदय-अ/ॱड04 त निच ते-नचैत भू-भूलोक भुलबैए। बिर स बादल गरैज -गरैज मन मगन करबैए। आशा-आस सिट ते-सटैत आँिख धार धारण करैए।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 227 पकिड़ /ॱध6धेम पिड़ पएर राहीक राह रचैए। सीिच जल शीतल बन मन चलए संग कहैए। िब नु िस रक राही रिच भवसागर टपए कहैए।
अज/ॱध6ड धार भवसार सजल छै। नाओं एक खाली पड़ल छै। डेग-डेगी डेिग ते डगै छै डगमग-डगमग पएर करै छै। डोर-डोर पकिड़ डािर बिन -बिन सुत िघ चै छै।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 228 बनल सूत राही जेना तिह ना सगरो पसरल छै। िप छिड़ -िप छिड़ दीन-हीन /ॱध65प सिज सटै छै। िक यो सटए झूलैत दिह ना वामा िक यो सटै छै। िक यो सटै कोनो कोनचर िक यो बीचे-बीच उड़ै छै।
सदएसँ होइते एलैए होइते रहतै आगूओ िद न। अ/ॱधठठ हार-इजोत बीच सदए िद न-राित बीच दुिद/ॱड61न
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 229 िद न-दुिद/ॱड61न बिन ते बनैत अकास बीच उड़ैए। सुिद न-कुिद न सीमा पकिड़ िन हािड़ नजिर नचबैए। िड म सतमी भगवती जेना िस रजए सदैत /ॱध76 योित शि/ॱध70 त क। राित -महाराित बैस बीच दश/ॱड61न िद शा दैत भि/ॱध70 त क। श/ॱध70 त -शि/ॱध70 त क संग सदए िज नगीक होइत संघष/ॱड61। सीमा बीच जखन अबैत मचबए लगैत दुर-घष/ॱड61। घष/ॱड61-दुरघष/ॱड61 बीच जखन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 230 िज नगी करए र/ॱड04 सा-क/ॱड04 सी। बीच समु/ॱ406 िस रैज मथान पकड़ए लगैत अपन-अपन म/ॱड04 सी। आँिख िम चैनी खेल अजीब कखन सुर-असुर बनैत। असुर-सुर बिन ते, बिन कम/ॱड61-अकम/ॱड61 एकब/ॱडध6 करैत।
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 231 १. जगदीश च/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर ’अिनल’ २. िमिहर झा ३. जगदानंद झा 'मनु'
१
जगदीश च/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर ’अिनल’
गजल १ टूटल छी त/ॱड70 गजल कहै छी भूखल छी त/ॱड70 गजल कहै छी.
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 232 ऑिफस-ऑिफस हमहूं गेलहुं लूटल छी त/ॱड70 गजल कहै छी.
घरमे बैसल दुिनया देखू गूगल छी त/ॱड70 गजल कहै छी.
खापिड़ सं पिरचय अिछ हमरो भूजल छी त/ॱड70 गजल कहै छी.
उखिड़ आओर समाठ जनैए कूटल छी त/ॱड70 गजल कहै छी.
या/ॱध55ीजीक अह/ॱड64 ‘बलचनमा’ सूतल छी त/ॱड70 गजल कहै छी.
हम ‘ख/ॱडध6र क/ॱड1धा’ केर तबला फूटल छी त/ॱड70 गजल कहै छी.
२
नदी छोिड़ क’ नहरमे एलहुं
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 233 गाम छोिड क’ शहरमे एलहुं.
कहलक लोक शराब ने पीबू हम निह ककरहु कहलमे एलहुं.
तीन साल धिर रहलहुं मं/ॱध55ी चािरम साल जहलमे एलहुं.
जय हो जय हो के बी सी जी खोपड़ी छोिड़ महलमे एलहुं.
बाट तकैत छलहुं फगुआमे आिखर जूड़शीतलमे एलहुं.
आइ राित भिर क/ॱध65 तप/ॱड04या आइ कथी ले’ सहलमे एलहुं.
/ॱध65सल रहलहुं अह/ॱड64 कते िदन आइ हमर एिह गजलमे एलहुं.
२
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 234 िमिहर झा जमाना आब निह सोहाइये अपना से गॅप करै मे डर लगैये िवचार सब मोन से िनकिल मुह मे अिछ ओकरा मुह से बजै मे डर लगैये |
जमाना छल खूब िठथीयायत छलहु सभ से खूब गिपयायत छलहु मोन रहैत छल /ॱध6धस/ॱडठध अनको /ॱध6धस/ॱडठध रखैत छलहु |
धीरे धीरे चु/ॱध90पी आयल अपन लोक सब िछिरयाल बजेलो पर आब कोई नई अबेयै जमाना आब निह सोहाइये | ३
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 235 जगदानंद झा 'मनु', िपता- /ॱध57ी राज कुमार झा, ज/ॱधठठम /ॱड04थान आ पैि/ॱध55क गाम : हिरपुर िडहटोल ,िजला मधुबनी, िश/ॱध5धा :/ॱध6धाथिमक -/ॱड91ाम हिरपुर िडहटोल मे, मा/ॱधठ7यिमक आ उ/ॱध74च मा/ॱधठ7यिमक -सी बी एस ई, िद/ॱध9ठली, /ॱड04नातक -देशबंधु कालेज ,िद/ॱध9ठली िब/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय
गजल भाइ आब हमहूँ िलखब अपन फुटल कपार पर जेना इ भात-दािल तीमन ओकर उपर अचार पर
सोन सनक घर-आँगन,/ॱड04वग/ॱड61 सन हमर पिरवार छोिड़ एलहुँ देस अपन दू-चािर टकाक बेपार पर
किनयॲ आटा निह एगो ज/ॱड6डता निह करछु कराही निह नून-िमरचाइ आिन लेलहुँ सभटा प/ॱड7डच -उधार पर
िच/ॱधठठहलक ने केओ ने जानलक टु/ॱध7धगर बिन रहलहुँ गेलहुँ इ अपन मािट-पािन छोिड़ दोसरक /ॱडध5ार पर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 236
हम कमेलहुँ धन ओ भिर लेलक हमर घर खािलए आब बैसल हम कनै छी अपन फुटल कपार पर २ सुगँधसँ सराबोर सुगि/ॱधठठधत सुंदर सजनी सुगंधा हमर /ॱड60दय ओ जा बसली अदभुत सुंदरी सुगंधा
िजनक सुगंध चहुिदस नभ-थल कए कण-कण मे रोम-रोम मे हमर ओ बसल छिथ /ॱध6धाणे/ॱध5ठरी सुगंधा
सुर कए /ॱड0धयाम जेना राधाक/ॱध4ड नटवर मुरली वजैया /ॱध5ठ/ॱड6डस -/ॱध5ठास मे ओ छिथ समायल हमर सजनी सुगंधा
िजनक नशा मे ई र चलॱह/ॱध4ड हम सुर-सुगि/ॱधठठधत सुगंधा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 237 ओ छिथ हमर /ॱड60दयक रानी /ॱध6धाण सँ /ॱध90यारी सुगंधा
/ॱधठ7यानमे मानमे िजनकर आनमे अिप/ॱड61त अिछ 'सुगंधा' भूल हुअए त मािनयो जाएब 'मनु' मनके रानी सुगंधा ३ िकनका किहयौ/ॱधठठह पितयौता कए हमर मोनक /ॱड01यथा बुझता कए
िदन ि/ॱ410 हम फर-फराइत छी बुझु जेन/ॱड6ड पंछी बंद िपंजरा कए
हम मकड़ा जाल मे ओझरैल छी ने बुझहु हम नारी िमिथला कए
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 238
दुिनय/ॱड6ड कए तँ बात निहये पूछू लोक-/ॱड01यवहार केलक कोना कए
मुनलएन केबार िवधाता सेहो अिबतए कोइखमे ममता कए ४
पु/ॱध55 अहॴ कए हमहूँ छी हे म/ॱड6ड नजिर िकएक फेरैत छी हे म/ॱड6ड
अह/ॱड6ड ज गत जननी छी भवानी अह/ॱड6ड सँ िछपल िकछु नै छी हे म/ॱड6ड
िदन-िहन् हम बालक अ/ॱध5डानी अह/ॱड6ड क/ॱध4ड सुमिर कऽ कनै छी हे म/ॱड6ड
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 239 सरधा भाव छी अह/ॱड6ड वस देने अिप/ॱड61त ओकरे कएने छी हे म/ॱड6ड
निह हम जानै छी पूजा-अच/ॱड61ना जप तप िकछु निह जानी हे म/ॱड6ड
माया मे हम घेरावल भवानी /ॱधठ7यान लगावए निह जानी हे म/ॱड6ड
अह/ॱड6ड मैया हम पु/ॱध55 अहॴ कए वस एतबे तँ हम जानी हे म/ॱड6ड
किवता १ िमिथलाक गुणगान
सुनु िमिथलाक गुणगान अह/ॱड6ड, हम की कहु अपन मोनेसँ सभ िकछु तँ अह/ॱड6ड ज िनते छी मुदा, हम कहैत छी ओरे सँ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 240 उिदतमान ई अिछ अित /ॱध6धाचीन , /ॱध5डानक अित भंडार अिछ ऋिष-मुिनक पावन धरती, मिहमा एकर अपार अिछ
/ॱडठ6यौढ़ी-/ॱडठ6यौढ़ी फुलबारी, आँगनमे तुलसी सोभती कोसी-कमला म/ॱधठ7य वसल ई , भारतक सुंदर मोती
भि/ॱध70त -रस सँ कण-कण डुबल, अिछ मिहमा एकर अपार िशव जतए एला चाकर बिन कऽ, सुिन भ/ॱध70तक क/ॱध64ण पुकार
किल िव/ॱड0डणु पूजल जाइ छिथ, िमिथलाक एके आंगनमे छैक कतौ आन ई सामथ/ॱड61 क हू, होइ जइ आँिखक देखनेमे
एिह धरतीसँ जानकी जनमिल, सृि/ॱ416क करै लेल क/ॱध9ठयाण /ॱध57ीराम संग /ॱड01याहल गेिल , पितवत/ॱड65क देल िन उदाहरण महान
आजुक-काइ/ॱडड4ुक बात जुिन पुछू, /ॱ410/ॱ416 बनल अिछ दुिनय/ॱड6ड मुदा िमिथलाम/ॱड70 एखनो देखू, सुरि/ॱध5धत घरमे छिथ किनय/ॱड6ड
माए-बाप क/ॱध4ड आदर दै छिथ, एखनो तक िमिथले वासी पू/ॱध76य मानी पूजा करैत छिथ , घर आबैत जँ िकयो स/ॱधठठयासी
आजुक युगमे धम/ॱड61 बचल अिछ , जँ िकछु एखनो िमिथलेमे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 241 आँिखक पािन बचल अिछ देखू, जँ िकछु एखनो िमिथलेमे
की कहु आब िमिथलाक मिहमा,समावल जाएत ने लेखनीमे हमरामे ओ सामथ/ॱड61 निह अिछ , बाि/ॱधठठह सकी जँ पंि/ॱध70तमे २ मैिथलीक िवकासक बाधा
मैिथलीक िवकासक बाधा िथक आजुक युवाशि/ॱध70त िमिथलाक पिढ िलख कऽ बिन जाइ छिथ डा/ॱध70टर आ कल/ॱध70टर मुदा निह पिढ-िलख सकैत छिथ िमिथलाक दू अ/ॱध5धर घर सँ िनकलैत ओ कहिथन "चलो /ॱड04टेशन " लागैत छिन संकोच कहै मे की "चलु /ॱड04टेशन " जेता जखन गामक चौक पर लागत जेना बैस रहला मैिथलीक कोइख पर सिदखन दुगोट समभाषी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 242 बाजत अपने भाषा परंच दूगोट मैिथल जतबै लेल अपन पश/ॱड61ने/ॱध9ठटी मैिथली ितयािग कऽ बाजए लगता िसस/ॱधठ4मेती अपन मायक भाषा सँ /ॱध6धे/ॱड04टीज पर लागैत छ िन ब/ॱडध6ा लोक की कहतिन सं/ॱड04कारी सँ भ ऽ गेला मच/ॱड61/ॱध54ा सं/ॱड04कारी सँ भए गेला मच/ॱड61/ॱध54ा |
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ। १. शाि/g2ैैतल/g3अचमी चौधरी २ रिव िम/ॱध57ा’भार/ॱडध5ाज ’
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 243 १. शाि/g2ैैतल/g3अचमी चौधरी गज़ल १
गुनगुनाइत /ॱध6धेमक गीत ल s कंठ भेल सधुन िसतार िपया िसनेह खेल काल िकयैक ऐना देखबैत छी लटमझार िपया
काटु जुिन एहन जोर सँ ब/ॱडठ6ड दुखाइत अिछ ई लहरचु/ॱडध6ी देखु स/ॱध94हैर चलु सुकुमार आंगुर नै आिब जाय मोचार िपया
कचोर हिरयर गभाइत धान सन ग/ॱध94हरैत ई /ॱड04/ॱध55ी-यौवन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 244 एहन तन त/ॱध64ण केर भुखायल छैक सगर संसार िपया
सुमधुर अह/ॱड6डक /ॱध6धीत संग गमकैत अिछ हमर सुबदन /ॱध6धेम -पाशक बा/ॱधठठहु जुिन छान खसब हम धड़मबजार िपया
अनुराग-िबराग आितपाित खेिल कतैक /ॱड04नेह -कलह करब उढ़ैर रहल आब मोन मे उठल सभ मधुरस शृंगार िपया
"श/ॱड64ितल/ॱड50मी" कहैत छिथ ऐना जुिन िवचिलत मोन हौउ हे सिख भिर आँिख सु/ॱध6धीतरस ल s मु/ॱड04कैत भाव/ॱड7ड भ s गेलाह देखार िपया
................ वण/ॱड61 २४............. गज़ल २
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 245
धधकलै सॱसे घरक लोकवेद िडिवया लु/ॱड1धा भ s गेलय फेरो बेटीये भेलय सुिनते अिगलि/ॱध7धगक धु/ॱड1धा भ s गेलय
सौस ससुर दुनु/ॱध6धािणक मुँह िबधुयैल बकोर लागल अधकच/ॱध64स तमाकु सन धुयैन मुँह हु/ॱड1धा भ s गेलय
बर हुनकर ओ/ॱध94हर तामस सँ बोतलैल घुरै सगरे लागय घरमे एखने चोरी चपाटी घरढु/ॱड1धा भ s गेलय
परसौतीक बाप माय क/ॱध4ड सभ िदस सँ हुरकुचैन पड़ै म/ॱड6डझघऱ लितयाित गरकैत लितकु/ॱध74च चु/ॱड1धा भ s गेलय
दर दु/ॱड0धमनक करेज जुरैले त/ॱध4ड ते हँ/ॱड04सै-बाजै मुि/ॱड04कयावै
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 246 मुँह लाल िसनुिरया आम ड/ॱध94हकैत देखनु/ॱड1धा भ s गेलय
अपना बेचारी /ॱध6धसवक पीड़ो सँ बेशी मोनक बेथै मरै मुँह फूल मौलायल वा फुिलक/ॱध4ड-चुटकल फु/ॱड1धा भ s गेलय
’श/ॱड64ितल/ॱड50मी’ त/ॱध4ड समाजक आचार देिख भालिर सन क/ॱड6डपय कलपैत छाित पर दनदन बरसैत मु/ॱड1धा भ s गेलय
......................... वण/ॱड61 २२.........................
गज़ल ३
लोकपाल! लोकपाल! जनलोकपाल! जनलोकपाल! देसधम/ॱड61 र/ॱध5धा लेल घुिर आउ हे गोिव/ॱधठठद ! हे गोपाल!
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 247
कु/ॱध64/ॱध5धे/ॱध55 मे ता बाकयु/ॱडध0 केर घमासान मचल छै अधम/ॱड61 कपटी-भूप जनताक/ॱध4ड पटकवा मे बेहाल
गॲिगयाइत राजाक बेल/ॱध76ज /ॱध90यादा फुच -फुच उछलै राज-मोहक आ/ॱधठठहर धृ/ॱ416रा/ॱड0ड/ॱड99क िघचिपच घॱचाल
दुय/ॱड76धन -दुसाशन रा/ॱड0ड/ॱड99क चीरहरण ल s आतुर राजल/ॱड50मी क/ॱध4ड न/ॱध7धन नचेताह मातृभुिमयेक भुपाल
भी/ॱड0डम /ॱ406ोण कण/ॱड61 पद/ॱधठ4यािग क/ॱध4ड धम/ॱड61क संग ठाढ़ भेल लs लोकतं/ॱध55क अ/ॱड04/ॱध55 , स/ॱधठ4य -अिहंसा उपासक सुढ़ाल
"श/ॱड64ितल/ॱड50मी" कलजोिड़ अनुनय सुिवनय करै अिछ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 248 हौइयौ आबो /ॱध6धगट हे कृपाल ! हे /ॱध6धभु दीन -दयाल!
................. वण/ॱड61 २०.............
गज़ल ४
सोसल साइट पर करैत छै स/ॱड70सर के दाबी रे भाय अिभ/ॱड01यि/ॱध70तक /ॱड04व/ॱध74छंद स/ॱड6डढ़ मुँह ब/ॱधठठहबै की जाबी रे भाय
जखन चु/ॱडध6ी क/ॱध4ड घरघरावै मौत िनकैल आबै छै प/ॱड6डिख आिक निढ़याक पैइर जे शहर िदस पराबी रे भाय
राखै देने िछयौ बंदुक तँ देखवै छै हवलदारी रौव पदक िनंशा मे एना भँगेरी जक/ॱड6ड जुिन बौराबी रे भाय
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 249
नागिरक अिधकार मान क/ॱध4ड मरद/ॱड70 भ s गेल छै िहंसक हमरे पोसल िबलाय हमरे िमआँऊ सुनाबी रे भाय
देसक दिहण क/ॱध65आरी ध s तुँ हमरे /ॱध6धताप/ॱध4ड बैसल हमरे िकचिकचावै की फ़ुरलौ जे म/ॱडड4ार गाबी रे भाय
"श/ॱड64ितल/ॱड50मी" अहुँ नै करी अमोघ अ/ॱड04/ॱध55क अभ/ॱ406 /ॱध6धयोग पािक/ॱड04तानक हाथ जेना अणुशि/ॱध70त शालाक चाबी रे भाय
................ वण/ॱड61 २१...........
२
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 250 रिव िम/ॱध57ा’भार/ॱडध5ाज ’ /ॱड91ाम : ननौर िजला : मधुबनी
'गजल'
१
सजबै अह/ॱड6ड एना त िदन मे चान उिग जेतै देखी अह/ॱड6ड के हमर करेजा मे उफान उिठ जेतै
अह/ॱड6डक झलक पावक लेल बैसै िछ जे दलान पर लोक कहॴ बुिझ गेलै त ऒ दलान छुिट जेतै
मोन हमर बहुत चंचल तािह पर ई यौवन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 251 एना जे नैना चलेवै त हमर ईमान झुकी जेतै
हमर जान जुरल जा रहल या अह/ॱड6डक जान सँ ज अह/ॱड6ड आब रोकबै त इ नादान /ॱध64िठ जेतै २ अह/g3ं3क चौवनीया मु/g3चृकी केलक घायल मोन हरौलक अह/g3ं3क छमछमायत पायल
केलक एहेन जादु अह/g3ं3क नैना के तीर यै देखलौव बहुत मुद िकय ो दोसर नै भायल
कतय चुरौलौ अह/g3ं3 हमर मोन यै कने कहु कतय अिछ हमर मोन हरायल
आँिख सँ चुरा क नुकौलौ करेजा मे फसल एना ककरो िघचनौ ने बहरायल
किवता
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 252
नवकी बहुरीया शहर सँ एिल नवकी बहुरीया पुरनकी देख काटे अहुरीया
पिह रने िजंस तािह पर टँ/ॱध90स गजवे घुमे सौसे चौक चौबिटया पुरनकी देख काटे अहुरीया
जेहने ढीठ तेहने िनल/ॱड61ज टुकुर टुकुर देख ह/ॱड6डसे बुिढया पुरनकी देख काटे अहुरीया
के जान आर के अ/ॱधठठजान लागे जेना सब हुनक संगतुरीया पुरनकी देख काटे अहुरीया
कतेक करब गुनगान हुनक मुँह मे राखैत हैदखन पुरीया पुरनकी देख काटे अहुरीया
बुढ सास सँ काज कराबैथ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 253 ठोकने रहैत िदनो के केविरया पुरनकी देख काटे अहुरीया
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ। १. अिनल मि/ॱध9ठलक २. झा हेम/ॱधठठत बापी
१ अिनल मि/ॱध9ठलक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 254 हम किह दैत छी
आइयो सजल छी पुतरी जेहन हम, लऽ कऽ जेबै/ॱधठठह हम फेरो चाय लाख मना केलहुँ हम फेरो, चलल हमर नै कोनो उपाय
फेर अओलिथ देखबा लेल हमरा, पु/ॱध55 ,िपता आ संगे माय बजता, भुकता, देखता, सुनता फेर िनकलता किहते बाय
फेर असमंजसमे कटत समय िकछु, िच ि/ॱधठठत त रहता बाबु, भाय भोर मि/ॱधठठदरमे स/ॱड64झे चौरा, सिदखन /ॱध6धाथ/ॱड61ना करती माय
रंग,/ॱध64प ,गुण चाही िव ल/ॱध5धण , संगे जथगर जोगार भऽ जाए िमन-मेख हमरेमे िनकालिथ, अपन पु/ॱध55क खुब ब ड़ाइ
हमरा देखता एना की कहिथ, चलु /ॱध6धोड/ॱध70टक िड/ॱड04/ॱध90ले भऽ जाए सोिच बुिझ कऽ ने जाइ छी कतहु यौ, बेर बेरक झमेला िकए भाइ?
किहया धिर एहन सहब हम, आब करब हम ठोस उपाय कलम बनल अिछ श/ॱड04/ॱध55 हमर , आ म/ॱड6ड शारदे छ िथ सहाय
यश, कीित/ॱड61, धन, मान, /ॱध6धित/ॱ417ा, सभक/ॱध4ड लेब हम आब िरझाय
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 255 पीड़ा की होइ छै तखन ओ बुझता, जखन हुनका हम देब घुमाय
आजुक बाद ने सजब एना हम, ने लऽ कऽ आब जाएब हम चाय िकछु िदन बाद ओ चाहता "अपोइ/ॱधठठटमे/ॱधठठट ", हमरा संग िपबै के चाय !!
२ झा हेम/ॱधठठत बापी ओझौल दरभंगा
१ माधुरी (एक नारी)
म/ॱड04टर साहेबक असगरे बेटी छल िथ माधुरी। संगे सतबा भाइ, भाउज रहै छलिथ माधुरी। आ/ॱधठठहर म/ॱड04टर साहेबक इजोत छलिथ माधुरी। खाइलै माधुरी,िन/ॱधठ4यि/ॱडठ9या ले माधुरी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 256 चलैले माधुरी, िफरैले माधुरी। हुनकर बुढ़ाड़ीक ठ/ॱड70गा , बनल छलिथ माधुरी। तइयो हुनकर जानक जपाल छलिथ माधुरी। सिदखन हुनकर मूह/ॱध4ड, अपश/ॱध9धद सुनै छल िथ माधुरी। तखनो खुशीसँ रहै छलिथ माधुरी। हसै छलिथ माधुरी, गाबैत छलिथ माधुरी, खेलाइत छलिथ माधुरी।
मैटूअर तँ छलैथे, एक िदन बपटुअरो भेलिथ माधुरी। भाइ भाउज कहलिथ माथ बथायल माधुरी। सिदखन घरक काजमे अढ़ल रहै छलिथ माधुरी। दुनु गोटेक/ॱध4ड खुश करएमे िभड़ल रहै छलिथ माधुरी। तखनो भाइक आँिखमे गड़इ छलिथ माधुरी।
एक िदन कहुना िबयाइिह कऽ सासुर गेलिथ माधुरी। िपय/ॱड1धड़ पितक संग उसनाइत छल िथ माधुरी। स/ॱड6डझ, भोरे, िदन, राइत मािर खाइ छलिथ माधुरी। साउस ससुर वरक सेवामे, िमझाइत छलिथ माधुरी। मोनक सपना मोनेमे िपस कऽ, औनाइत छलिथ माधुरी।
समय िबतल एक बेटाक माय भेिल माधुरी। सोचलिथ आब िनक सँ, समय िबतायब माधुरी। शराब बनोउलक हुनका मशोमात ,कानैत छलिथ माधुरी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 257 साउस ससुरसँ आब िध/ॱड1धारल जाइ छल िथ माधुरी। तखनहु आँिखक तारा बनै के परयास करै छलिथ माधुरी। किहयो िदन िफरत सोचैत छलिथ माधुरी। चौदह बरख टकटकी लगा कऽ ,िनमािह लेलिथ माधुरी।
बेटा भेल सयान तँ आश केल ि/ॱधठठह माधुरी। बहुरल िद न मोनमे बास कएलि/ॱधठठह माधुरी। साउस ससुर क/ॱध4ड बहकेलासँ बेटासँ गािर सुनल माधुरी। फुइट फुइट कऽ कानए लगिल देख िवपदा माधुरी। िक एिहना जनमे िबतत िवधाता, सोिच पड़ेली माधुरी।
अखन राहे, बाटे घुमै िफरै छिथ माधुरी। पिहनिहसॅ बेसी हसै, गबै छिथ माधुरी। बुिधयार लोक सभ कहै छिथ "बतािह" भऽ गेल माधुरी। मुदा "बापी" क आँइखक नोर बनल छिथ माधुरी। जे सभ ठाम खिस रहल अिछ बिन एगो माधुरी।
की नािरक इएह पिरभाषा िथक
२
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 258 दोषी
छिथ सोिच मे ल/ॱध9ठलन बाबू, धऽ माथापर हाथ। सौसे ग/ॱड6डवसँ घुिर कऽ एलाह , नै टाका भेलिन हाथ। काि/ॱडड4 बुिचया केर सगुन उठत, पूरा पाइ नै पास। बाप पुते सभ /ॱध6धािण घर , बैसल भेल उदास। माल जाल खेती बाड़ी बेच , िकछु तँ पाइ जोगेलिथ। गहना गुिड़या बेच घरक , दहेजक सामान जुटेलिथ। सोचलिन पाग रािख पएर पर, वर पछ क/ॱध4ड बुझेबिन। होइते पाइक /ॱड01यव/ॱड04था हम , िकछुए िदनमे पहुँचेबिन। घरक भीतर केवाड़ पाछूसॅ , सहमल बुिचया ताकै अिछ। कोइस रहल खुदक/ॱध4ड िवधाताक/ॱध4ड, अ/ॱध90पन भा/ॱध7धयपर कानै अिछ। पहुँच लड़काक घरपर, भेल सभ िबध बेबहार। मुदा ल/ॱध9ठलन बाबुक/ॱध4ड आँइ खक आग/ॱड6ड बुझल अ/ॱधठठहार। देबु बाबू कहला बजा कए , समिध कनी इ/ॱध94हर अिब यौ। लेन देनक बात तँ अह/ॱड6ड , पिहने तँ फिरछिबयउ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 259 हाथ जोिड़ बजला ल/ॱध9ठलन बाबू , नै भेल अखन जुगाड़। िकछु बेरक समय देल जाउ , सधा देब सभ उधार। हम /ॱड01यापारी नै छी, सभ टा चाही एखने। पूरा पाइ जे देब तँ सगुन, सगुन उठत आब तखने। हाथ जोिड़ कऽ पएर धिर कऽ, ल/ॱध9ठलन बाबू गोहरैला। आरो सभ लोग बुझेलकिन, देबु टससॅ मस नै भेला। हािर थािक कऽ गमा कऽ इ/ॱध76ज ित, ल/ॱध9ठलन बाबु अएला घर। व/ॱड96पात भेल सभक उपर सुिन कए ई खबर। कानैत बजलाह ल/ॱध9ठलन बाबु, एकरा कारणे इ/ॱध76जैत गेल । किथलै जनमल घर ई छौड़ी, जनैमते िकए नै मिर गेल। सुिन बापक ब/ॱध76जर सन बोल , बुिचया नै सिह पौलक। चु/ॱध90पे चाप अपन कोठरीक , केवाड़ ब/ॱधठठद क ए लेलक। बोझ बिन बापक उपर, िजयब हम कथी ला। लगा कऽ फस री बुिचया अ/ॱध90पन शेष केलक इह लीला। जतए शुभक गान होइत छल, मचल ओतए कोहराम। बिल चढ़ल एक और नािर के , लऽ कऽ दहेजक नाम।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 260 "बापी" ए/ॱड1धर के अिछ "दोषी", केकरा फ/ॱड6डसी चढ़ायब। लड़का या लड़काक बाप, या पुरा समाजपर दोष लगायब।
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ। िनश/g3ंृत झा , म/ॱड6ड /ॱध57ीमती मंदािकनी देवी (/ॱध6धधाना/ॱधठ7यािपका म . िव.) (सािह/ॱधठ4याचाय/ॱड61), िपता /ॱध57ी /ॱध6ध/ॱडध4ु/ॱड09 नाथ झा (समाजसेवी), घर िसंिगयौन, /ॱध6धखंड राजनगर , िजला मधुबनी,
१
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 261 म/ॱध64/ॱड04थल /ॱध65पी हृदयमे तृ/ॱड0डणा गम/ॱड61 दहकैत बालू अिछ की कखनो हिरयरीक लेल नेह /ॱध65पी जल भेटत ? या की मृगतृ/ॱड0डणामे भटिक जाएत जीवन मोन आर आँिख दुनु टा आकाशक/ॱध4ड तकैत जलधरक /ॱध6धती/ॱध5धामे पुलिकत होइत मा/ॱध55 िज/ॱधठठदगी एकटा उ/ॱध74/ॱध50वास बिन कऽ रिह जाएत ... २ काि/ॱडड4 जे गला िमलैत छल... आइ गला कािट रहल अिछ.. काि/ॱडड4 जे साथ मुसिकयाइ छलए ... आइ नोर ब/ॱड6डिट रहल अिछ.......
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 262 देखू , समयक रचना केहेन .. सभ िकयो ब/ॱड6डिट रहल अिछ अ/ॱध5डान ... कतेक बदिल गेल इ/ॱधठठसान ...
बदलाव अिछ आदित एकर.. तर/ॱड1धीक नशामे चूर सभ ... कनी कागतक टुकड़ा जतए... सोचैक देरी /ॱध64कत ओतए... काि/ॱडड4 तक जे डराइत छल .. आइ बुराइ अिछ सबहक ईमान ... कतेक बदिल गेल इ/ॱधठठसान ...
पएरमे म/ॱड6ड क /ॱड04वग/ॱड61 अिछ .. सुनाउ, िसखने छलॱ कखनो यएह.. आउ देखू कनैत बूढ आँइख क/ॱध4ड .. जमाना आएल अिछ .. हे भगवन केहेन... जे पािल-पोिस कऽ बड़का केलक.. बिन कऽ रिह गेल घरमे मेहमान ... कतेक बदिल गेल इ/ॱधठठसान ...
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 263 नारीक अिछ /ॱध65प कतेक ... श/ॱध9धद मे के एकर बयान करए........ अिछ पल पल पूजनीय एकर .. एक जीवनमे .. सातटा, बिलदान करए. .. (सात ज/ॱधठठमक ) सरे आम िबकैत अिछ .. लाज शम/ॱड61क गहना आब .. देखू केना खुलल अिछ ई दोकान .. कतेक बदिल गेल इ/ॱधठठसान ......
अिछ आतंक चा/ॱध65 िदश ....नदी अिछ खूनक .. िदन दहाड़े -बाजार अिछ आइ .. बौछार गािरक .. बंद कर ई खेल लाशक ...आब तँ .. म/ॱड64ग सु/ॱडठध भऽ रहल छै ...कतेक डोलीक... काि/ॱडड4 धिर जे पूजैत छल ... गीता आ कुरआन आइ पुजाए हैवान.. कतेक बदिल गेल इ/ॱधठठसान ...... देखू .. कतेक बदिल गेल ...... ३
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 264 सभटा यादक बुिनयाद अिछ ई झूठ .. आदमीक स/ॱध74चा औकाित अिछ ई झूठ .. सच कहैत अिछ .. िदल .. सचाई भरम अिछ .. सबहक ठोरपर घर बनेने अिछ ई झूठ .. भूखैलक लेल तृ/ॱध90त भेनाइ अिछ ई झूठ आनहरक लेल आँइख भेनाइ अिछ ई झूठ... मोन बहलाबै के बात अिछ ई झूठ .. फकीरा जे घुमैत अिछ डगर डगर ... स/ॱधठ4यक दश/ॱड61न नै हुअए मगर ... भगवानक/ॱध4ड पेबाक कोिशशो अिछ झूठ.. आइ हवामे गम/ॱड6ठ अिछ .. आँइखमे बेशम/ॱड6ठ अिछ .. मुरदा अिछ एतऽ सभटा िजनगी जे चिल रहल अिछ .. खुश छी हम... हर पल अपनासँ कहैत छी ई झूठ .. काि/ॱडड4 हमर होएत ... एकटा नवका सवेरा होएत ... सपनामे जंजीर आ ... नॴद मे पहरा नै होएत ... रोज सुतऽ सँ पिहने दौगाबैत अिछ ई झूठ ... ककरो दुखी करै लेल तँ.. ककरो सुखी करै लेल ..
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 265 सभ िदन पता नै कतेक बाजल जाइत अिछ झूठ... हमहुँ झू/ॱडध7ा छी.. हमरा ऐ बातक िव/ॱध5ठास अिछ ... ओ एिथन भेट करैले एक िदन ... जखन याद आबए तँ करेजसँ कहबेलॱ यएह झूठ.... सभटा यादक बुिनयाद अिछ ई झूठ ..
आदमीक स/ॱध74चा औकाित अिछ ई झूठ ....
४ भीजल कागतक जक/ॱड6ड अिछ िजनगी हमर िकयो िलखतो नै अिछ आ िकयो जरिबतो अिछ नै
ऐ तर ह/ॱध4ड अकेला भऽ गेल छी हम आइ-काि/ॱडड4 िकयो सतिबतो नै अिछ आ िकयो मनिबतो अिछ नै
सुखैल फूल जक/ॱड6ड आब हम भ ऽ जे गेलॱ .. िकयो तानक महिफलमे हमरा सजिबतो अिछ नै
सभ िदन भोर अबैए एकटा स/ॱड6डझक बाद
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 266 िकयो अपन बनाकऽ िनंदसँ जगिबतो अिछ नै
त/ॱधठठहा अकेला र/ॱड04तामे चलैत च लल जा रहल छी .. िकयो रोिकतो नै आ अंत अिबतो अिछ नै..
डराइत छी हम ..अिह भीड़मे कतौ हरा नै जाउ हे भगवान अह/ॱड6डक घरक पता िकयो ब तिबतो अिछ नै…
त/ॱधठठहाइक ई अ/ॱधठठहार स भ िकछु िबसरा देलक िकयो बतिबतो अिछ नै…,आ िकछु मोन पड़ैत अिछ नै…
भीजल कागत जक/ॱड6ड अिछ िजनगी हमर िकयो िलखतो नै अिछ आ िकयो जरिबतो अिछ नै ५ आइ भऽ जाए िसफ/ॱड61 एक बेर िददार अह/ॱड6डक हमरा , ऐ र/ॱड04मंजी मे आ इ िबना िपने आब तँ बहकैक अिछ
कनी आइ तँ ओ तान तँ छे/ॱध65 ह/ॱध94मर /ॱध6धीत केर अह/ॱड6ड ह/ॱध94मर मोनक य एह धुन पर आइ मोन भिर कऽ िथरकनाइ अिछ
िज नगी ह/ॱध94मर /ॱध64कल अ िछ िस फ/ॱड61 अह/ॱड6डक एबाक इ/ॱधठठत जारमे,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 267 िकछु दया तँ किरयौ करेजपर; ऐ िदलक/ॱध4ड आब िनि/ॱध56ंतसँ ध ड़कनाइ अिछ
बुझल अिछ हमरा अखन बहूत व /ॱध70त छै अह/ॱड6डक एबामे िदलक/ॱध4ड अहॴक यादक सहारे आब मचलैक अिछ
अह/ॱड6डक िबना ह/ॱध94मर डेग डगमगाइत अिछ महिफलमे "अहॴक सहारे" िनश/ॱड64तक/ॱध4ड ऐ महिफ लमे स/ॱध94हारमे र हैक अिछ
अहॴक यादमे िजबैत छी अहॴक यादमे मिरयो जाएब अहॴक याद कऽकऽ ह/ॱध94मर ई नयन क/ॱध4ड आब डुबबाक अिछ
ह/ॱध94मर ई आँिख तरािश रहल अिछ आब अह/ॱड6डक/ॱध4ड देखऽ लेल एक बेर देखा जाए बस आब ई पपनीक/ॱध4ड झपककने अिछ
हम अह/ॱड6डक/ॱध4ड भेटी या नै भेटी िजनगीमे किहयो , बस खुश रही अह/ॱड6ड, यएह ह/ॱध94मर दुआ य एह ह/ॱध94मर सपना अ िछ ६
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 268 कखनो /ॱध65 िस रहलॱ , कखनो िछिरऐ लगलॱ... हम अह/ॱड6डक/ॱध4ड ई चािल बुिझ गेलॱ ... अह/ॱड6ड िनभायब ..िरत /ॱध6धीत क/ॱध4ड .. ि/ॱध6धये हम अह/ॱड6डक/ॱध4ड पहचािन गेलॱ ...
नैनमे छुरी रखबाक, अह/ॱड6डक/ॱध4ड शौख अिछ ई मा/ॱध65ख नयनपर नै बुझिल ऐ ... हमरा जेना कतेक बब/ॱड65द भेलै
अहूँ िनभायब ..रीत /ॱध6धीत केर .. ि/ॱध6धये हम अह/ॱड6डक/ॱध4ड चीि/ॱधठठह गेलॱ ...
ई गुिल/ॱड0धता नै एहन गुलबदन .. ई नाज ई चािल अिछ िदलफरेब अपन दुप/ॱडध6ाक झालरीसँ.. अह/ॱड64 टा जमानाक हु/ॱड11 छािन लेलॱ ..
अहूँ िनभायब ..रीत /ॱध6धीत केर .. ि/ॱध6धये हम अह/ॱड6डक/ॱध4ड चीि/ॱधठठह गेलॱ ...
हमहूँ किहयो ठोस छलॱ पाथरसँ .. नै एते किहयो /ॱध90यारमे पुिछ िलअ करेजसँ.
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 269 लेिकन अह/ॱड6ड िनकललॱ एक डेग आगू हमरासँ .. वाह ! की इ/ॱध74छा अह/ॱड6डक/ॱध4ड /ॱध65प हम ई मिर गेलॱ ..
...अहूँ िनभायब ..रीत /ॱध6धीत केर .. ि/ॱध6धये हम अह/ॱड6डक/ॱध4ड चीि/ॱधठठह गेलॱ ..
कखनो /ॱध65 इस रहलॱ, कखनो िछिरऐ लगलॱ... हम अह/ॱड6डक/ॱध4ड ई चािल बुिझ गेलॱ ... अहूँ िनभायब ..रीत /ॱध6धीत केर .. ि/ॱध6धये हम अह/ॱड6डक/ॱध4ड चीि/ॱधठठह गेलॱ... ७ आजुक िदनो बीतल छा गेल अिछ स/ॱड6डझ फेर राित गहराए लागत
तकर बाद भोर होएत ओहो धीरे-धीरे दुपहिरया , स/ॱड64झ आ राितमे बदिल जाएत अिह तरह/ॱध4ड
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 270 िद न पर िद न कैले/ॱधठड ड रपर तारीख बदलैत रहत अिहमेसँ कोनो एक ह/ॱध94मर अंित म तारीख हएत आ दीवारपर हम एकटा त/ॱड04 वीर बिन टंिग जाएब आबऽ बला सभटा तारीखक लेल।
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ। १. डॉ॰ शिशधर कुमर २ नवीन कुमार "आशा"
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 271 १.
डॉ॰ शिशधर कुमर, एम॰डी॰(आयु॰) – कायिचिक/ॱधठ4सा, कॉलेज ऑफ आयुव/ॱड71द ए/ॱधठडड िरसच/ॱड61 से/ॱधठडटर , िनगडी – /ॱध6धािधकरण , पूणा (महारा/ॱड0ड/ॱड99 ) – ४११०४४
।। /g2ं2थम् पु/g27ंय िमिथला हमर शत् - शत् /g2ं2णाम ।। (िमिथला व/g2ैैदन गीत )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 272 /ॱड04वग/ॱड61हु सँ सु/ॱडठधर पावन जे धाम । /ॱध6धथम् पु/ॱध76य िमिथला हमर शत् - शत् /ॱध6धणाम ।। *
म/ॱधठडडन - अयाची - उ/ॱडध4ाना केर नगरी । किव कोिकल िव/ॱडध4ापित केर गाम एतए िवसफी । आिब एतए भेलाह शंकर िन/ॱध65/ॱध54र , कम/ॱड61भूिम जनकक, ओ सीता केर गाम । /ॱध6धथम् पु/ॱध76य िमिथला हमर शत् - शत् /ॱध6धणाम ।।
गोबर सँ नीपल /ॱडध5ािर , पाड़ल अिरपन । /ॱड04व/ॱध74छ - सुग/ॱध94य बाट - घाट लागय मनोरम । गाछ जतऽ फूल, बेलपात आ अशोक केर , खल – खल हँसैत, भरल खिरहान ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 273 /ॱध6धथम् पु/ॱध76य िमिथला हमर शत् - शत् /ॱध6धणाम ।।
नामी जतऽ केर अिछ भोजन सचार । चुड़ा - दऽही - िचनी आ आमक अचार । नामी अिछ िव/ॱध5ठ भिर पेि/ॱधठडट/ॱड15 जतऽ केर , नामी जतऽ केर अिछ पान आ मखान । /ॱध6धथम् पु/ॱध76य िमिथला हमर शत् - शत् /ॱध6धणाम ।।
गीत िव/ॱडध4ापित केर गूँजय हर अ/ॱड15ना । बाजय राधा केर पायल आ क/ॱड15ना । गूँजय य/ॱध55 – त/ॱध55 गीत भगवान केर, हर – हर महादेव, जय राम – घन/ॱड0धयाम । /ॱध6धथम् पु/ॱध76य िमिथला हमर शत् - शत् /ॱध6धणाम ।।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 274
* ई हमर बहुत पुराण गीत सभ मे सँ िथक, जे िक १९९० - १९९७ केर बीच िकछु लोकिन /ॱडध5ारा “जे॰ एन॰ कॉलेज मधुबनी”, “आर॰ के॰ कॉलेज मधुबनी” तथा “भगवती /ॱड04थान कोइलख मधुबनी” आिदक म/ॱध7ठच सभ सँ गाओल जा चुकल अिछ ।
नवकी किनञा
हिरहर झा* केर आ/ॱड15न मे, अएलिख/ॱधठठह आइ नवकी किनञा । जिनका कारण चुटकी लै छि/ॱधठठह , हुिनकर सगरो दुिनञा । ठोिक बैसल छिथ अपन कपार, सोचैत िकछु अ/ॱड15ना मे । हिरहर झा केर आ/ॱड15न मे ............................................... ।।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 275
कोन ज/ॱधठठम केर पाप हमर छल , भा/ॱध7धय हमर एहेन भेल । कुल खानदानक मान मय/ॱड65दा, मािट मे सभ मीिल गेल । हाय रेऽ जऽरल हमर कपार, सोचै छिथ बैिस अ/ॱड15ना मे । हिरहर झा केर आ/ॱड15न मे ................................................ ।।
मोबाइल पर बितयाए हमेशा, जी/ॱधठठस पै/ॱधठडट पिहरए छै । /ॱध9धयुटी पाल/ॱड61र जाय दिड़भंगा, केश सेट करबए छै ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 276 पहीिर कऽ पएर मे सैि/ॱधठडड ल लाल, घुमै छै कोना अ/ॱड15ना मे । हिरहर झा केर आ/ॱड15न मे ................................................... . ।।
आठ बजे ओ सूित कऽ उठती, काज ने िकछुओ करती । लाज शम/ॱड61 केर छुित ने किनञो, भिर िदन िसनेमा देखती । कोना चलतै एिह घऽरक काज, सोचै छित बैिस अ/ॱड15ना मे । हिरहर झा केर आ/ॱड15न मे ................................................ ।।
* हिरहर झा नामक /ॱड01यि/ॱध70त का/ॱध9ठपिनक छिथ ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 277 वा/ॱड04तिवक दुिनञाक कोनो हिरहर झा सँ एिह गीतक कोनो स/ॱध94ब/ॱधठठध निञ िथक ।
क/g2थैपनाक यान सँ (गीत)
क/ॱध9ठपनाक यान सँ, मोनक उड़ान सँ, घुिर िफिर आबैत छी, /ॱध6धेयसीक गाम सँ ।।
कोनटा केर कात सँ, /ॱड91िसत लोक लाज सँ, /ॱड04वागत ओ कयिल , अपन म/ॱधठठद - म/ॱधठठद हास सँ ।।
अधीर सिन गात सँ, िवरहक /ॱध6धताप सँ, सोझ/ॱड6ड भेलीह ओ िमलनक उसास सँ ।।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 278 कोमल सिन हाथ सँ, ितलकोरिह पात सँ,* आँजुर दुइ नेह देल पुव/ॱड61िह /ॱध6धभात सँ ।।
कागक अवाज सँ, आभासिह /ॱध6धात सँ, टूटल जे िन/ॱडठध , /ॱड04व/ॱध96 डूबल स/ॱधठठताप सँ ।।
* ितलकोरिह पात = /ॱध6धेयषीक पातर – पातर ठोरक लेल उपमा = ितलकोरक पात सन पातर ठोर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 279 २. नवीन कुमार "आशा" की फुराएल ने जािन
की फुराएल ने जािन कोना फुराएल ई आइ कोना जागल सूतल /ॱध6धाण कोना आएल िमिथला याद जेकर केने छलॱ /ॱधठ4याग कोना याद आएल हुनक बिलदान
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 280 जे देलिथ भारतीयक पहचान की फुराएल ने जािन।
कोना फुराएल हमरा ई आइ माए बाबूक कोना आएल याद जे हमरा लेल केलिथ अपन /ॱधठ4याग हुनक याद कोना सताएल कोना मोन भेल घुिर जाइ गाम ने जािन की हमरा फुराएल।
कोना याद आएल अपन िमिथला राजा जनकक ओ िमिथला जतऽ क अिछ म/ॱधठडडन अयाची
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 281 सर गंगानाथ सन लोकसँ जुड़ल पहचान की फुराएल ने जािन कोना फुराएल ई आइ।
की फुराएल हमरा ई आइ घुिर चिल आब अपन देश छोिड़ दी आब ई परदेश नै जािन हृदयमे आइ ई की भेल की फुराएल ने जािन कोना फुराएल हमरा ई आइ
िमिथलाक माछक आएल याद जेकर अिछ िकछु अलगे /ॱड04वाद
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 282 गामक भोजक अलगे मान ओइमे लोकसँ होए पहचान कोना याद आएल ओ िमिथला याद कोना एला िमिथलावासी ने जािन ई कोना भेल कोना फुराएल हमरा ई आइ।
भाइ बिहनक आएल याद िजनकासँ िमिल करी हुड़दंग सभ िकयोक/ॱध4ड करै छलॱ तंग याद आएल ओ पुरान /ॱध5धण कोना ने ई जािन की फुराएल ने जािन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 283 कोना फुराएल हमरा ई आइ।
अंतमे “आशा” बस एतबा चाहए सभ िकयोक जँ हुअए ईएह िवचार िमिथलापर की होए अ/ॱधठ4याचार की फुराएल ने जािन कोना फुराएल हमरा ई आइ।
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 284 १ जवाहर लाल क/g3च2यप - कािट िलय कोना दुनू पॉिख २. नवीन ठाकुर
१ जवाहर लाल क/g3च2यप कािट िलय कोना दुनू पॉिख अहॉके सॱदय/ॱड61 मे, ओझरा क हम अ/ॱध90पन ऑिख / कािट िलय कोना दुनू पॉिख , कािट िलय कोना दुनू पॉिख / च/ॱधठठ/ॱ406 रािश के तिज क हम, केश रािश मे कोना भटिक जाउ /
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 285 संसारक हम गुढ /ॱध6ध/ॱड11 तिज ,बाहुपाश मे कोना अटिक जाउ / और-और अ/ॱधठठया/ॱधठठय स/ॱधठ4य के अपना स हम दूर हॉिक / कािट िलय कोना दुनू पॉिख , कािट िलय कोना दुनू पॉिख / हम छलहुँ उ/ॱधठठमु/ॱध70त , तन-मन ह/ॱध94मर िनब/ॱड61ंध छल / उडैत पवन संग उडैत छलहुँ , आ गित नीर सन चंचल /ॱध50ल / /ॱड01य/ॱड04त छलहुँ हम म/ॱड04त छलहुँ हम, वेकारी के धुल फॉिक / कािट िलय कोना दुनू पॉिख, कािट िलय कोना दुनू पॉिख / दुल/ॱड61भ मानव तन अिछ भेटल , गुढ रह/ॱड04य खोजबा लेल / /ॱधठ7वंश क िवगलीत् /ॱड01यव/ॱड04था नव िनम/ॱड65ण करवा लेल / अहॉ कहै छी ठि/ॱध94ह जाउ, मुदा बैस कोना जाउ, हािर-थािक / कािट िलय कोना दुनू पॉिख, कािट िलय कोना दुनू पॉिख /
२
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 286 नवीन ठाकुर १ गंगा
कल.कल ..करैत बहैत नीर चुबैत ममता होइत अधीर
पितत पावनी िनम/ॱड61ल गंगा ज/ॱधठठभूिमक बहैत /ॱध64िधर
तारैत सब िन/ॱड04कंट पापक/ॱध4ड एिह सँ जीवन आ शरीर
छुबैते /ॱड60दय /ॱ406िवत भ ऽ जाएत गगन नयन भिर जायत नीर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 287
एहन पिव/ॱध55 जल नै कोनो जिहना िव/ॱड0डणु सागर /ॱध5धीर
दश/ॱड61न कऽअह/ॱड6डक मैया पुलिकत भऽ उठल शरीर
क/ॱध9ठपना नै िबन गंगा क लागत भूिम हमर पूण/ॱड61 िबिहर !!
२ गुटखा माने मावा --
गली गली आ ग/ॱड6डव ग/ॱड6डवमे एहन देखेलक झटका , मतवाला भऽ िकनऽ लागल रंग िबरंगक गुटखा !
रंग िबरंगक प/ॱडठधीमे जहरीला अिछ पान मस/ॱध9ठला क/ॱड70सरक /ॱध6धयोगशाला बिन गेल एही कऽ सेवन करऽवला
भेल लाचार युवा पीढ़ी, मुँह क क/ॱड70सर केलक अ/ॱडध6हास द/ॱड64तॲ सबहक भेल कबाड़ा, सेहत केलक स/ॱधठ4यानास
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 288
तबाह, यमराज, कफन -दफन, काल पसंदी एकर नाम जािहमे जतेक बेसी जहर , सभसँ कम ओकर दाम
हँिस कऽकहल गुटका सभसँ , हम छी कतेक सव/ॱड61/ॱड01यापी सुन रे मुख/ॱड61बा खा वला, हम छी यमराजक काब/ॱड61न कापी
कहत जवाहर सुन भाइ /ॱड04वादु धूम मचा -रंग जमा , चिलते -िफरते कऽअथ/ॱड6ठ उठा!
अ/ॱध70लक आ/ॱधठठहर खाइ वला , जहर िकिन कऽखाइए जेकरा पास अ/ॱध70ल अ िछ , जहरो सँ माल कमाइए
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggaj endra@vide ha.com पर पठाउ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 289 िवदेह नूतन अंक िमिथला कला संगीत
१. /ॱध76योित सुनीत चौधरी २. /ॱध5ठेता झा (िसंगापुर) ३.गुंजन कण/ॱड61 ४. राजनाथ िम/ॱध57 (िच/ॱध55मय िमिथला) ५. उमेश म/ॱधठडडल (िमिथलाक वन/ॱड04पित / िमिथलाक जीव-ज/ॱधठठतु/ िमिथलाक िजनगी) १. /ॱध76योित सुनीत चौधरी ज/ॱधठठम /ॱड04थान -बे/ॱडड4वार , मधुबनी। /ॱध76योित िमिथला िच/ॱध55कलामे सेहो पारंगत छिथ आ िहनकर िमिथला िच/ॱध55कलाक /ॱध6धदश/ॱड61नी ईिलंग आट/ॱड61 /ॱड91ुप केर अंतग/ॱड61त ईिलंग /ॱ409ॊडवे, लंडनमे /ॱध6धदिश/ॱड61त कएल गेल अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 290 किवता सं/ॱड91ह ’अिच/ॱड61स्’ /ॱध6धकािशत। /ॱध76योित स/ॱध94/ॱध6धित ल/ॱधठठदनमे रहै छिथ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 291
२. /ॱध5ठेता झा (िसंगापुर)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 292 ३.गुंजन कण/ॱड61 र/ॱड6डटी मधुबनी, स/ॱध94/ॱध6धित यू.के.मे रहै छिथ। www.madhubaniarts.co.uk पर हुनकर कलाकृित देिख सकै छी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 293 ४. राजनाथ िम/ॱध57 िच/ॱध55मय िमिथला /ॱड04लाइड शो िच/ॱध55मय िमिथला (https://sites.google.com/a/videha.com/videha- paintings-photos/ )
५. उमेश म/ॱधठडडल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 294
िमिथलाक वन/ॱड04पित /ॱड04लाइड शो िमिथलाक जीव-ज/ॱधठठतु /ॱड04लाइड शो िमिथलाक िजनगी /ॱड04लाइड शो िमिथलाक वन/ॱड04पित / िमिथलाक जीव ज/ॱधठठतु/ िमिथलाक िजनगी (https://sites.google.com/a/videha.com/videha- paintings-photos/ )
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggajendra@vide ha.com पर पठाउ।
िवदेह नूतन अंक ग/ॱडध4 -प/ॱडध4 भारती १. मोहनदास (दीघ/g3ंधकथा): लेखक: उदय /gणबणकाश (मूल िह/gण88दीसँ मैिथलीमे अनुवाद िवनीत उ/gण84पल )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 295 मोहनदास (मैिथली -देवनागरी) मोहनदास (मैिथली -िमिथला/g2अ2र ) मोहनदास (मैिथली -/gृचथेल ) २.िछ/g3ै2म/g3चृता- /g2ं2भा खेतानक िह/g2ैैदी उप/g2ैैयासक सुशीला झा /g32अारा मैिथली अनुवाद िछ/g3ै2म/g3चृता ३.कनकमिण दीि/g2अ2त (मूल नेपालीसँ मैिथली अनुवाद धीरे/g2ैै/gृचं /g2ं2ेमिष/g3ंध) भगता बेङक देश-/gृधचमण
४. िबिपन कुमार झा कण/ॱड61भारम्-महाकिव भास (मैिथली अनुवाद िबिपन कुमार झा)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 296
अनुवादकत/ॱड65 एवं /ॱड91/ॱधठठथ पिरचय :- अनुवादक िबिपन कुमार झा, राि/ॱड0ड/ॱड99य सं/ॱड04कृत सं/ॱड04थान , मािनत िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय , /ॱध57ी सदािशव पिरसर पुरी, ओिडशा केर सािह/ॱधठ4य िवभागमे अ/ॱधठ7यापनरत छिथ। सं/ॱड04कृत केर /ॱध6धमुख /ॱड91/ॱधठठथक अनुवाद मैिथलीमे करब अनुवादकक सहज /ॱध64िच मा/ॱध55 छि/ॱधठठह। यिद अनुवाद केर कोनो अंश समुिचत निह लालगए तँ अव/ॱड0धय सूिचत करी। एतय /ॱध6धा/ॱध90त /ॱड0धलोकक भावानुवाद ग/ॱडध4ेमे देल गेल अिछ । ई /ॱड91/ॱधठठथ चौख/ॱध94भा पि/ॱध9धलशस/ॱड61, वाराणसीसँ /ॱध6धा/ॱध90त क एल जा सकैत अिछ। ’कण/ॱड61भारम्’ महाकिव भास रिचत एकटा एक/ॱड64की अिछ। जतय कण/ॱड61क उदा/ॱध54 िच/ॱध55ण क एल गेल अिछ। कोनो /ॱध6धकारक िट/ॱध90पणी kumarvipin.jha@gmail.com पर दऽ सकैत छी।
नाटकक पा/ॱध55 केर पिरचय
पु/ॱध64ष पा/ॱध55 कण/ॱड61- कौरव केर सेनापित (अ/ॱड15देश केर राजा)।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 297 श/ॱध9ठय - कण/ॱड61 केर सारथी (म/ॱ406 देश केर राजा)। भट- िसपाही इ/ॱधठठ/ॱ406 - /ॱ409ा/ॱडडधण/ॱध65पधारी इ/ॱधठठ/ॱ406 देवदूत- इ/ॱधठठ/ॱ406क /ॱ409ा/ॱडडधण/ॱध65पधारी दूत।
(ना/ॱधठठदीपाठक अ/ॱधठठत म/ॱड70 सू/ॱध55धारक /ॱध6धवेश। )
सू/ॱध55धार - जािह भगवान िव/ॱड0डणुक नरिसंह अवतारक शरीर के देिख के नर - नारी, रा/ॱध5धस , देवतालोकिन और पाताललोक सेहो आ/ॱध56य/ॱड61 मे पिड गेलाह। जे अपन व/ॱड96क समान कठोर नहक अ/ॱड91भाग सँऽ दै/ॱधठ4यराज िहर/ॱधठडयक/ॱड0धयप केर छाती िवदीण/ॱड61 कयलिथ। एहेन रा/ॱध5धसी सेनाक िवनाश करयबला भगवान /ॱध57ीधर अह/ॱड6ड सभ क/ॱड70 क/ॱध9ठयाण करथु।।१॥
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 298 एिह तरह/ॱड70 हम अपने सभ क/ॱड70 सूिचत करैत छी जे (घूिम क/ॱड70 आ कान द क/ॱड70 सुनैक अिभनय करैत ) अरे ! सूचना देबा मे /ॱड01य/ॱड04त हमरा ई कोन तरहक आवाज सुनाई दरहल अिछ। ठीक! देिखयै तऽ!
(नेप/ॱधठ5य म/ॱड70)
महाराज अ/ॱड15राज कण/ॱड61 सँ िनवेदन कयल जाय ; िनवेदन कयल जाय। सू/ॱध55धार - ठीक अिछ। बुिझ गेलहुँ। भयंकर लडाई शु/ॱध65 भय गेला पर ; /ॱड01याकुल आ हाथ जोडैत पिरचारक, दुय/ॱड76धनक आ/ॱध5डा सँ कण/ॱड61 के समाद दय रहल अिछ॥ २॥
(सब चिल जाइत अिछ।)
॥/ॱध6ध/ॱड04तावना ख/ॱधठ4म भेल॥
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 299 /ॱडठ9मशः (... तीन भाग मे समा/ॱध90त होयत। )
ऐ रचनापर अपन मंत/ॱड01य ggajendra@videha.com पर पठाउ।
बालान/ॱड64 कृते १. अिनल मि/ॱध9ठलक २. डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह ” १. अिनल मि/ॱध9ठलक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 300 ने/ॱधठठहपनक हरेक भोर होइत छल दादीक मधुर /ॱड04वरमे गावोल ई गीत सॱ, तिहया िदवाल घडी नै छल, ने कोनो अलाम/ॱड61…. दादीक गीत सुिन पड़ोसी बसीर अहमद बुझैत छलाह जे भोर भेल आ ओ अपन मवेशी भोरका पहर चराब'क बा/ॱड04ते खोलैत छलाह ! मॉ, चाची, बाबुजी, क/ॱड1धाजी बुिझ जाइत छलिथ जे भोर भ' गेल आ उिठ जाइत छलाह ! जुग िबतल….. दादी अपने संगे ल' गेली….. ई गीत….. एकर मधुर लय आ भाव सेहो ! रिह गेल दादी /ॱडध5ारा िलिप ब/ॱडध0 ऐ लोक गीतक मा/ॱध55 आखर आखर ….. श/ॱड01द श/ॱड01द ….. अथ/ॱड61हीन….. मम/ॱड61हीन ! रिह गेल एकटा अ/ॱधठठत हीन /ॱध6ध ती/ॱध5धा….. की दादी फेर औती….. कोनो ने कोनो /ॱध64पमे.... िमिथलाक घर घरमे….. फेर पिहले जेहन भोर होएत, ई गीतक बोल संगे आँिख खुलत सभक, आ िजब/ॱधठठत होएत सं/ॱड04कृित फेर एक बेर…..!
सादर ई गीत :
ऊठू हे फूलकुमैर रानी, झा/ॱध64 िदय अॅगना ऊठता जे कृ्/ॱड0डण बलदाउ , बासी छीक अॅगना ऊठू हे फूलकुमैर रानी ,झा/ॱध64 िदय अॅगना
कथी के'र झा/ॱध64 झु/ॱध64 ,कथी के'र ब/ॱधठठहना कोना हम झा/ॱध64 दे'ब ,ससुरजी'त अॅगना कोना हम झा/ॱध64 दे'ब ,भ/ॱड7डसुरजी'त अॅगना
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 301
सोनाके'र झा/ॱध64 झु/ॱध64 , /ॱध64पा के'र ब/ॱधठठहना िलहुरी िलहुरी झा/ॱध64 िदयौ ,न/ॱधठठदजी के'र अॅगना ऊठता जे कृ्/ॱड0डण बलदाउ , खेलैथ दुनु अॅगना
ऊठू हे फूलकुमैर रानी, झा/ॱध64 िदय अॅगना !!
२. डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह” एम॰डी॰(आयु॰) – कायिचिक /g2ैृसा कॉलेज ऑफ आयुव/g37धद ए/g2ै3ड िरसच/g3ंध से/g2ै3टर , िनगडी – /g2ं2ािधकरण , पूणा (महारा/g3च3/g3थथ ) – ४११०४४,
नोर बहओने िकछु निञ होयत
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 302
नोर बहओने िकछु निञ होयत, भेटत निञ स/ॱधठठमान । पएबा लेऽ िकछु पड़त गमाबए, करए पड़त सं/ॱड91ाम ।।
भलिह िसंह हो वीर कतेको, पर रहतइ जँ सूतल । मृगा ने कहतै खा ले हमरा, मिर जायत ओ भूखल । करब पिर/ॱध57म , तखनिह िजउब, ब/ॱड6डचत तखनिह /ॱध6धाण । पएबा लेऽ िकछु पड़त गमाबए, करए पड़त सं/ॱड91ाम ।।
िनज अिधकार ओ /ॱध6धाणक र/ॱध5धा, सभहक अिछ क/ॱध54/ॱड61/ॱड01य ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 303 /ॱध57े/ॱ417 परम जननी केर सेवा, एतबा हो /ॱध5डात/ॱड01य । परम/ॱध57े/ॱ417 ई कम/ॱड61 मनु/ॱध70खक , कहलि/ॱधठठह /ॱध57ी भगवान * । पएबा लेऽ िकछु पड़त गमाबए, करए पड़त सं/ॱड91ाम ।।
/ॱड04मरणीय शोिणत केर बदला, जतऽ नोर बहइत अिछ । ओिहठ/ॱड6ड जनता शोिषत , पीिड़त, पराधीन रहइत अिछ । हर पल मरबा सँ उ/ॱध54म अिछ , देशक लेल बिलदान । पएबा लेऽ िकछु पड़त गमाबए, करए पड़त सं/ॱड91ाम ।।
* /ॱध57ी भगवान = /ॱध57ी कृ/ॱड0डणक गीताक उपदेश
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 304
ऐ रचनापर अपन मंत/g3चधय ggajendra@videha.com पर पठाउ।
ब/g27ृचा लोकिन /g32अारा /g3चृमरणीय /g3च2लोक १./ॱध6धातः काल /ॱ409/ॱडडधमुहू/ॱध54/ॱड61 (सूय/ॱड76दयक एक घंटा प िहने) सव/ॱड61/ॱध6धथम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही, आ’ ई /ॱड0धलोक बजबाक चाही। करा/ॱड91े वसते ल/ॱड50मीः करम/ॱधठ7ये सर/ॱड04वती। करमूले ि/ॱड04थतो /ॱ409/ॱडडधा /ॱध6धभाते करदश/ॱड61नम्॥ करक आग/ॱड6ड ल/ॱड50मी बसैत छिथ , करक म/ॱधठ7यमे सर/ॱड04वती, करक मूलमे /ॱ409/ॱडडधा ि/ॱड04थत छिथ। भोरमे तािह /ॱडध5ारे करक दश/ॱड61न करबाक थीक। २.सं/ॱधठ7या काल दीप लेसबाक काल - दीपमूले ि/ॱड04थतो /ॱ409/ॱडडधा दीपम/ॱधठ7ये जनाद/ॱड61नः। दीपा/ॱड91े श/ॱड1डरः /ॱध6धो/ॱध70/ॱध54ः स/ॱधठठ/ॱधठ7या/ॱध76योितन/ॱड61मोऽ/ॱड04तुते॥
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 305 दीपक मूल भागमे /ॱ409/ॱडडधा, दीपक म/ॱधठ7यभागमे जनाद/ॱड61न (िव/ॱड0डणु) आऽ दीपक अ/ॱड91 भागमे श/ॱड1डर ि/ॱड04थत छिथ। हे सं/ॱधठ7या/ॱध76योित ! अह/ॱड6डक/ॱध4ड नम/ॱड04कार। ३.सुतबाक काल- रामं /ॱड04क/ॱधठठदं हनूम/ॱधठठतं वैनतेयं वृकोदरम्। शयने यः /ॱड04मरेि/ॱडठध/ॱधठ4यं दुः/ॱड04व/ॱध96/ॱड04त/ॱड04य न/ॱड0धयित॥ जे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमार/ॱड04वामी, हनूमान्, ग/ॱध64ड़ आऽ भीमक /ॱड04मरण करैत छिथ , हुनकर दुः/ॱड04व/ॱध96 न/ॱ416 भऽ जाइत छि/ॱधठठह। ४. नहेबाक समय- ग/ॱड15े च यमुने चैव गोदाविर सर/ॱड04वित। नम/ॱड61दे िस/ॱधठठधु कावेिर जलेऽि/ॱड04मन् सि/ॱडठधिधं कु/ॱध65॥ हे गंगा, यमुना, गोदावरी, सर/ॱड04वती, नम/ॱड61दा, िस/ॱधठठधु आऽ कावेरी धार। एिह जलमे अपन साि/ॱडठध/ॱधठ7य िदअ। ५.उ/ॱध54रं य/ॱधठ4समु/ॱ406/ॱड04य िहमा/ॱ406े/ॱध56ैव दि/ॱध5धणम्। वष/ॱड61ं तत् भारतं नाम भारती य/ॱध55 स/ॱधठठतितः॥
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 306 समु/ॱ406क उ/ॱध54रमे आऽ िहमालयक दि/ॱध5धणमे भारत अिछ आऽ ओतुका स/ॱधठठतित भारती कहबैत छिथ। ६.अह/ॱध9ठया /ॱ406ौपदी सीता तारा म/ॱधठडडोदरी तथा। प/ॱध7ठचकं ना /ॱड04मरेि/ॱडठध/ॱधठ4यं महापातकनाशकम्॥ जे सभ िदन अह/ॱध9ठया, /ॱ406ौपदी, सीता, तारा आऽ म/ॱधठडदोदरी, एिह प/ॱड6डच सा/ॱधठ7वी-/ॱड04/ॱध55ीक /ॱड04मरण करैत छिथ , हुनकर सभ पाप न/ॱ416 भऽ जाइत छि/ॱधठठह । ७.अ/ॱध5ठ/ॱधठ4थामा बिल/ॱड01य/ॱड65सो हनूम/ॱड64/ॱध56 िवभीषणः। कृपः परशुराम/ॱध56 स/ॱध90तैते िचर/ॱड17ीिवनः॥ अ/ॱध5ठ/ॱधठ4थामा, बिल, /ॱड01यास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचाय/ॱड61 आऽ परशुराम - ई सात टा िचर/ॱड17ीवी कहबैत छिथ। ८.साते भवतु सु/ॱध6धीता देवी िशखर वािसनी उ/ॱड91ेन तपसा ल/ॱध9धधो यया पशुपितः पितः। िसि/ॱडध0ः सा/ॱधठ7ये सताम/ॱड04तु /ॱध6धसादा/ॱधठठत/ॱड04य धूज/ॱड61टेः जा/ॱ4ध9वीफेनलेखेव य/ॱधठठयूिध शिशनः कला॥
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 307 ९. बालोऽहं जगदान/ॱधठठद न मे बाला सर/ॱड04वती। अपूण/ॱड71 पंचमे वष/ॱड71 वण/ॱड61यािम जग/ॱधठ4/ॱध55यम् ॥ १०. दूव।g365।g252त मं।g255 (शु/ॱध70ल यजुव/ॱड71द अ/ॱधठ7याय २२, मं/ॱध55 २२) आ /ॱ409/ॱडडधि/ॱडठध/ॱधठ4य/ॱड04य /ॱध6धजापितॠ/ॱड61िषः। िलंभो/ॱध70/ॱध54ा देवताः। /ॱड04वराडु/ॱधठ4कृित/ॱड0धछ/ॱधठठदः। ष/ॱडठ6जः /ॱड04वरः॥ आ /ॱ409/ॱडडध॑न् /ॱ409ा/ॱडडध॒णो /ॱ409॑/ॱडडधवच/ॱड61॒सी जा॑यता॒मा रा॒/ॱड0ड/ॱड99े रा॑ज॒/ॱधठठयः शुरे॑ऽइष/ॱड01यो॒ऽित/ॱड01या॒धी म॑हार॒थो जा॑यत/ॱड64॒ दो/ॱध7ध/ॱ407ॴ धे॒नुव/ॱड76ढा॑न॒/ॱडठ6वाना॒शुः सि/ॱध90तः॒ पुर॑ि/ॱधठठध॒य/ॱड76वा॑ िज॒/ॱड0डणू र॑थे॒/ॱ417ाः स॒भेयो॒ युवा/ॱड04य यज॑मान/ॱड04य वी॒रो जा॒यत/ॱड64 िनका॒मे-िन॑कामे नः प॒ज/ॱड61/ॱधठठयॲ वष/ॱड61तु॒ फल॑व/ॱधठ4यो न॒ऽओष॑धयः प/ॱध74य/ॱधठठत/ॱड64 योगे/ॱध5ध॒मो नः॑ क/ॱध9ठपताम्॥ २२॥ म/ॱधठठ/ॱध55ाथ/ॱड65ः िस/ॱडध0यः स/ॱधठठतु पूण/ॱड65ः स/ॱधठठतु मनोरथाः। श/ॱध55ूण/ॱड64 बुि/ॱडध0नाशोऽ/ॱड04तु िम/ॱध55ाणामुदय/ॱड04तव। ॐ दीघ/ॱड65युभ/ॱड61व। ॐ सौभा/ॱध7धयवती भव। हे भगवान्। अपन देशमे सुयो/ॱध7धय आ ’ सव/ॱड61/ॱध5ड िव/ॱडध4ाथ/ॱड6ठ उ/ॱधठ4प/ॱडठध होिथ , आ’ शु/ॱध55ुक/ॱध4ड नाश कएिनहार सैिनक उ/ॱधठ4प/ॱडठध होिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे स/ॱध5धम होिथ आ ’ घोड़ा /ॱधठ4विरत /ॱध65प/ॱध4ड दौगय बला होए। /ॱड04/ॱध55ीगण नगरक नेतृ/ॱधठ4व करबामे स/ॱध5धम होिथ आ’ युवक सभामे ओजपूण/ॱड61 भाषण देबयबला आ’ नेतृ/ॱधठ4व देबामे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 308 स/ॱध5धम होिथ। अपन देशमे जखन आव/ॱड0धयक होय वष/ॱड65 होए आ ’ औषिधक-बूटी सव/ॱड61दा पिरप/ॱध70व होइत रहए। एवं /ॱडठ9मे सभ तरह/ॱध4ड हमरा सभक क/ॱध9ठयाण होए। श/ॱध55ुक बुि/ॱडध0क नाश होए आ ’ िम/ॱध55क उदय होए॥ मनु/ॱड0डयक/ॱड70 कोन व/ॱड04तुक इ/ॱध74छा करबाक चाही तकर वण/ॱड61न एिह मं/ॱध55मे कएल गेल अिछ। एिहमे वाचकलु/ॱध90तोपमाल/ॱ4ड7कार अिछ। अ/ॱधठठवय - /ॱ409/ॱडडध॑न् - िव/ॱडध4ा आिद गुणसँ पिरपूण/ॱड61 /ॱ409/ॱडडध रा॒/ॱड0ड/ॱड99े - देशमे /ॱ409॑/ॱडडधवच/ॱड61॒सी-/ॱ409/ॱडडध िव/ॱडध4ाक तेजसँ यु/ॱध70/ॱध54 आ जा॑यत/ॱड64॒- उ/ॱधठ4प/ॱडठध होए रा॑ज॒/ॱधठठयः -राजा शुरे॑ऽ–िबना डर बला इष/ॱड01यो॒- बाण चलेबामे िनपुण
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 309 ऽित/ॱड01या॒धी-श/ॱध55ुक/ॱध4ड तारण दय बला म॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर दो/ॱध7ध/ॱ407ॴ-कामना(दूध पूण/ॱड61 करए बाली) धे॒नुव/ॱड76ढा॑न॒/ॱडठ6वाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी व/ॱड76ढा॑न॒/ॱडठ6वा- पैघ बरद ना॒शुः- आशुः-/ॱधठ4विरत सि/ॱध90तः॒-घोड़ा पुर॑ि/ॱधठठध॒य/ॱड76वा॑- पुर॑ि/ॱधठठध॒- /ॱड01यवहारक/ॱध4ड धारण करए बाली य/ॱड76वा॑-/ॱड04/ॱध55ी िज॒/ॱड0डणू-श/ॱध55ुक/ॱध4ड जीतए बला र॑थे॒/ॱ417ाः -रथ पर ि/ॱड04थर स॒भेयो॒-उ/ॱध54म सभामे युवा/ॱड04य -युवा जेहन यज॑मान/ॱड04य -राजाक रा/ॱध76यमे वी॒रो-श/ॱध55ुक/ॱध4ड परािजत करएबला िनका॒मे-िन॑कामे-िन/ॱध56ययु/ॱध70/ॱध54 काय/ॱड61मे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 310 नः-हमर सभक प॒ज/ॱड61/ॱधठठयॲ-मेघ वष/ॱड61तु॒-वष/ॱड65 होए फल॑व/ॱधठ4यो-उ/ॱध54म फल बला ओष॑धयः-औषिधः प/ॱध74य/ॱधठठत/ॱड64- पाकए योगे/ॱध5ध॒मो-अल/ॱध9डय ल/ॱध9डय करेबाक हेतु कएल गेल योगक र/ॱध5धा नः॑-हमरा सभक हेतु क/ॱध9ठपताम्-समथ/ॱड61 होए ि/ॱड91िफथक अनुवाद - हे /ॱ409/ॱडडधण , हमर रा/ॱध76यमे /ॱ409ा/ॱडडधण नीक धािम/ॱड61क िव/ॱडध4ा बला, राज/ॱधठठय -वीर,तीरंदाज, दूध दए बाली गाय, दौगय बला ज/ॱधठठतु, उ/ॱडध4मी नारी होिथ। पाज/ॱड61/ॱधठठय आव/ॱड0धयकता पड़ला पर वष/ॱड65 देिथ, फल देय बला गाछ पाकए, हम सभ संपि/ॱध54 अिज/ॱड61त /संरि/ॱध5धत करी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 311 8. VIDEHA FOR NON RESIDENTS 8.1 to 8.3 MAITHILI LITERATURE IN ENGLISH 8.1.1.The Comet -GAJENDRA THAKUR translated by Jyoti Jha chaudhary 8.1.2.The_Science_of_Words- GAJENDRA THAKUR translated by the author himself 8.1.3.On_the_dice-board_of_the_millennium- GAJENDRA THAKUR translated by Jyoti Jha chaudhary 8.1.4.NAAGPHANS (IN ENGLISH)- SHEFALIKA VERMA translated by Dr. Rajiv Kumar Verma and Dr. Jaya Verma
1.
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 312 Episodes Of The Life - ("Kist-Kist Jeevan" by Smt. shefalika Varma translated into English by Smt. Jyoti Jha Chaud hary ) 2.Origina l Poem in Maithili by Kalikant Jha "Buch" Translated into English by Jyoti Jha Chau dhary
१
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 313 Episodes Of The Life - ("Kist-Kist Jeevan" by Smt. shefalika Varma translated into English by Smt. Jyoti Jha Chaudhary ) Shefalika Verma has written two outstanding books in Maithili; one a book of poems titled “BHAVANJALI”, and the other, a book of short stories titled “YAYAVARI”. Her Maithili Books have been translated into many languages including Hindi, English, Oriya, Gujarati, Dogri and others. She is frequently invited to the India Poetry Recital Festivals as her fans and friends are important people.
Translator:Jyoti Jha Chaudhary, Place of Birth- Belhvar (Madhubani District), Her Mithila Paintings have been displayed by Ealing Art Group at Ealing Broadway, London. published
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 314 work: "ARCHIS"- COLLECTION OF MAITHILI HAIKUS AND POEMS. She currently lives in London. Episodes Of The Life :
I was surprised when it was time to go to England in 1999. He became ready to go within one minute to respect the invitation by Vandana Pahun (Vandana’s husband).Well, this was a different story that Sanjeev had recently resigned his job and started practicing advocacy under his father because, he couldn’t neglect his clients and cases at any cost. He was writing book on human rights while travelling in England. He couldn’t survive without law. We had been there for only two months. It was exactly two months over when we were to return India when the calamity attacked us. Pinki was employed in Conventry during that time. K P was there in Omskark hospital. Pritu and Ani was studying there so we were in Omskark. Varmaji had
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 315 prepared very good salad, ‘does only Pahun know the style of making salad? See, how I make the stylist salad. Pahun was laughing a lot. We three had meal together then we sent Pahun to Hospital. We both watched TV for some time and he asked to go to the bedroom to take rest. Both children were in the school. We both went upstairs to take rest. We were talking about general things and suddenly he started complaining chest pain. I asked him whether I should call the pahun but he stopped me by reminding ‘don’t you remember I had the similar pain in Saharsa station. I got relieved after eating valium. I will eat Valium again and the pain will vanish.’ But his pain increased. I phoned pahun(son in law). He came in his dress of operation theatre. After seeing him he took some medicine and called ambulance from different room. ‘Mummy, we have to take papa to the hospital immediately’. He asked Vermaji whether he would be able to go downstairs himself. Vermaji had strong will power so he said
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 316 yes why not. He went downstairs and I started changing dress. When I came downstairs I saw him lying on the sofa and struggling with pain on the sofa like a bird injured by arrow. Pahun stopped waiting for the ambulance and took him on his car. Quarter was in the hospital campus but before reaching there he fell on the car floor. I kept on shouting ‘Pahun, papa has fallen down’ but Pahut continued driving with speed and horn and reached the emergency finally. He was brought out of the car. He was numb and senseless. Pahun couldn’t lift him alone so four ward boys came in a second. I was crying. All sisters took me to the other room. I was repeating a couple of words like a tape recorder- save him- save him, and they all were consoling me.
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 317 २ Kalikant Jha "Buch" 1934-2009, Birth place- village Karian, District- Samastipur (Karian is birth place of famous Indian Nyaiyyayik philosopher Udayanacharya), Father Late Pt. Rajkishor Jha was first headmaster of village middle school. Mother Late Kala Devi was housewife. After completing Intermediate education started job block office of Govt. of Bihar.published in Mithila Mihir, Mati-pani, Bhakha, and Maithili Akademi magazine. Translator:Jyoti Jha Chaudhary, Place of Birth- Belhvar (Madhubani District), Her Mithila Paintings have been displayed by Ealing Art Group at Ealing Broadway, London. published work: "ARCHIS"- COLLECTION OF MAITHILI
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 318 HAIKUS AND POEMS. She currently lives in London.
The Dream Girl Dream girl, you are my life partner Come in dream as usual for a moment I have enjoyed up to my imagination Now I am abstracted by my mind I am a human and you are a divine angel Come in dream as usual for a moment One the only flaming spring Now turned into anguish cloud of Asharh The dried spined branches of rose
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 319 Come in dream as usual for a moment You immortalized me by showering the nectar of your beauty Why have you given the venom of separation there after The life at home is linked to death Come in dream as usual for a moment Your repeated arrival again Is welcomed cordially The two eyes are cups of tea and heart is the saucer Come in dream as usual for a moment.
Send your comments to ggajendr a@videha.com
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 320
िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना-लेखन
Input: (को/ॱ417कमे देवनागरी, िमिथला/ॱध5धर िकंवा फोनेिटक -रोमनमे टाइप क/ॱध65। Input in Devanagari, Mithilakshara or Phonetic-Roman.) Output: (पिरणाम देवनागरी, िमिथला/ॱध5धर आ फोनेिटक -रोमन/ रोमनमे। Result in Devanagari, Mithilakshara and Phonetic-Roman/ Roman.) English to Maithili Maithili to English
इंि/ॱध7धलश -मैिथली-कोष / मैिथली-इंि/ॱध7धलश -कोष /ॱध6धोजे/ॱध70टक/ॱध4ड आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल /ॱडध5ारा ggajendra@videha.com पर पठाऊ। िवदेहक मैिथली-अं/ॱड91ेजी आ अं/ॱड91ेजी मैिथली कोष (इंटरनेटपर पिहल बेर सच/ॱड61-िड/ॱध70शनरी) एम.एस. एस./ॱध70यू.एल. सव/ॱड61र आधािरत -Based
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 321 on ms-sql server Maithili-English and English- Maithili Dictionary. १.भारत आ नेपालक मैिथल ी भाषा -वै/g2अ3ािनक लोकिन /g32अारा बनाओल मानक शैली आ २.मैिथलीमे भाष ा स/g2थृपादन पा/g3ैअय/g3ैथम
१.नेपाल आ भारतक मैिथल ी भाषा -वै/g2अ3ािनक लोकिन /g32अारा बनाओल मानक शैली
१.१. नेपालक मैिथली भाषा वै/gणए3ािनक लोकिन ।g325ारा बनाओल मानक
उ।g2षआचारण आ लेखन शैली (भाषाशा/ॱड04/ॱध55ी डा. रामावतार यादवक धारणाक/ॱध4ड पूण/ॱड61 /ॱध65पसँ स/ॱड15 लऽ िनध/ॱड65िरत ) मैिथलीमे उ/g27ृचारण तथा लेखन
१.प।g2षचचमा।g252र आ अनु।g30आवार : प/ॱध7ठचमा/ॱध5धरा/ॱधठठतग/ॱड61त ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। सं/ॱड04कृत भाषाक अनुसार श/ॱध9धदक अ/ॱधठठतमे जािह वग/ॱड61क अ/ॱध5धर रहैत अिछ ओही वग/ॱड61क प/ॱध7ठचमा/ॱध5धर अबैत अिछ। जेना- अ/ॱड1ड (क वग/ॱड61क रहबाक कारणे अ/ॱधठठतमे ङ् आएल अिछ। ) प/ॱध7ठच (च वग/ॱड61क रहबाक कारणे अ/ॱधठठतमे ञ् आएल अिछ। ) ख/ॱधठडड (ट वग/ॱड61क रहबाक कारणे अ/ॱधठठतमे ण् आएल अिछ। ) सि/ॱधठठध (त वग/ॱड61क रहबाक कारणे अ/ॱधठठतमे न् आएल अिछ। ) ख/ॱध94भ (प वग/ॱड61क रहबाक कारणे अ/ॱधठठतमे म् आएल अिछ। )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 322 उपयु/ॱड61/ॱध70त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। प/ॱध7ठचमा/ॱध5धरक बदलामे अिधक/ॱड64श जगहपर अनु/ॱड04वारक /ॱध6धयोग देखल जाइछ। जेना- अंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। /ॱड01याकरणिवद पि/ॱधठडडत गोिव/ॱधठठद झाक कहब छिन जे कवग/ॱड61, चवग/ॱड61 आ टवग/ॱड61सँ पूव/ॱड61 अनु/ॱड04वार िलखल जाए तथा तवग/ॱड61 आ पवग/ॱड61सँ पूव/ॱड61 प/ॱध7ठचमा/ॱध5धरे िलखल जाए। जेना- अंक, चंचल, अंडा, अ/ॱधठठत तथा क/ॱध94पन। मुदा िह/ॱधठठदीक िनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बात क/ॱध4ड निह मानैत छिथ। ओ लोकिन अ/ॱधठठत आ क/ॱध94पनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत देखल जाइत छिथ। नवीन प/ॱडध0ित िकछु सुिवधाजनक अव/ॱड0धय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ /ॱड04थानक बचत होइत छैक। मुदा कतोक बेर ह/ॱड04तलेखन वा मु/ॱ406णमे अनु/ॱड04वारक छोट सन िब/ॱधठठदु /ॱड04प/ॱ416 निह भेलासँ अथ/ॱड61क अनथ/ॱड61 होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनु/ॱड04वारक /ॱध6धयोगमे उ/ॱध74चारण -दोषक स/ॱध94भावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथ/ॱड61 कसँ लऽ कऽ पवग/ॱड61 धिर प/ॱध7ठचमा/ॱध5धरेक /ॱध6धयोग करब उिचत अिछ। यसँ लऽ कऽ /ॱध5ड धिरक अ/ॱध5धरक स/ॱड15 अनु/ॱड04वारक /ॱध6धयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।
२.ढ आ ढ़ : ढ़क उ/ॱध74चारण “र् ह”जक/ॱड6ड होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उ/ॱध74चारण हो ओतऽ मा/ॱध55 ढ़ िलखल जाए। आन ठाम खाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- ढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढ/ॱड15 , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 323 ढ़ = पढ़ाइ, बढ़ब, गढ़ब, मढ़ब, बुढ़बा, स/ॱड6डढ़ , गाढ़, रीढ़, च/ॱड6डढ़ , सीढ़ी, पीढ़ी आिद। उपयु/ॱड61/ॱध70त श/ॱध9धद सभक/ॱध4ड देखलासँ ई /ॱड04प/ॱ416 होइत अिछ जे साधारणतया श/ॱध9धदक शु/ॱध65मे ढ आ म/ॱधठ7य तथा अ/ॱधठठतमे ढ़ अबैत अिछ। इएह िनयम ड आ ड़क स/ॱधठठदभ/ॱड61 सेहो लागू होइत अिछ।
३.व आ ब : मैिथलीमे “व”क उ/ॱध74चारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब /ॱध65पमे निह िलखल जएबाक चाही। जेना- उ/ॱध74चारण : बै/ॱडध4नाथ , िब/ॱडध4ा, नब, देबता, िब/ॱड0डणु, बंश, ब/ॱधठठदना आिद। एिह सभक /ॱड04थानपर /ॱडठ9मशः वै/ॱडध4नाथ , िव/ॱडध4ा, नव, देवता, िव/ॱड0डणु, वंश, व/ॱधठठदना िलखबाक चाही। सामा/ॱधठठयतया व उ/ॱध74चारणक लेल ओ /ॱध6धयोग कएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद।
४.य आ ज : कतहु-कतहु “य”क उ/ॱध74चारण “ज”जक/ॱड6ड करैत देखल जाइत अिछ, मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। उ/ॱध74चारणमे य/ॱध5ड , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला श/ॱध9धद सभक/ॱध4ड /ॱडठ9मशः य/ॱध5ड , यिद, यमुना, युग, यावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही।
५.ए आ य : मैिथलीक वत/ॱड61नीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ। /ॱध6धाचीन वत/ॱड61नी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। नवीन वत/ॱड61नी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 324 सामा/ॱधठठयतया श/ॱध9धदक शु/ॱध65मे ए मा/ॱध55 अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह श/ॱध9धद सभक /ॱड04थानपर यिह , यना, यकर, यहन आिदक /ॱध6धयोग निह करबाक चाही। य/ॱडध4िप मैिथलीभाषी था/ॱध65 सिहत िकछु जाितमे श/ॱध9धदक आर/ॱध94भोमे “ए”क/ॱध4ड य किह उ/ॱध74चारण कएल जाइत अिछ। ए आ “य”क /ॱध6धयोगक स/ॱधठठदभ/ॱड61मे /ॱध6धाचीने प/ॱडध0ितक अनुसरण करब उपयु/ॱध70त मािन एिह पु/ॱड04तकमे ओकरे /ॱध6धयोग कएल गेल अिछ। िकएक तँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दु/ॱध65हताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक सव/ॱड61साधारणक उ/ॱध74चारण -शैली यक अपे/ॱध5धा एसँ बेसी िनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय श/ॱध9धदक/ॱध4ड कैल, हैब आिद /ॱध65पमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क /ॱध6धयोगक/ॱध4ड बेसी समीचीन /ॱध6धमािणत करैत अिछ।
६.िह, हु तथा एकार, ओकार : मैिथलीक /ॱध6धाचीन लेखन -पर/ॱध94परामे कोनो बातपर बल दैत काल श/ॱध9धदक पाछ/ॱड6ड िह , हु लगाओल जाइत छैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, त/ॱधठ4कालिह , चो/ॱडध6िह , आनहु आिद। मुदा आधुिनक लेखनमे िहक /ॱड04थानपर एकार एवं हुक /ॱड04थानपर ओकारक /ॱध6धयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- हुनके, अपनो, त/ॱधठ4काले, चो/ॱडध6े, आनो आिद।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 325 ७.ष तथा ख : मैिथली भाषामे अिधक/ॱड64शतः षक उ/ॱध74चारण ख होइत अिछ। जेना- ष/ॱडठ6य/ॱधठठ/ॱध55 (खड़य /ॱधठठ/ॱध55 ), षोडशी (खोड़शी), ष/ॱडठ4कोण (खटकोण), वृषेश (वृखेश), स/ॱधठठतोष (स/ॱधठठतोख ) आिद।
८.।g2चषविन -लोप : िन/ॱड09िलिखत अव/ॱड04थामे श/ॱध9धदसँ /ॱधठ7विन -लोप भऽ जाइत अिछ: (क) ि/ॱडठ9या/ॱधठठवयी /ॱध6ध/ॱधठ4यय अयमे य वा ए लु/ॱध90त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उ/ॱध74चारण दीघ/ॱड61 भऽ जाइत अिछ। ओकर आग/ॱड6ड लोप -सूचक िच/ॱ4ध9 वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- पूण/ॱड61 /ॱध65प : पढ़ए (पढ़य) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पड़तौक। अपूण/ॱड61 /ॱध65प : पढ़’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पड़तौक। पढ़ऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पड़तौक। (ख) पूव/ॱड61कािलक कृत आय (आए) /ॱध6ध/ॱधठ4ययमे य (ए) लु/ॱध90त भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- पूण/ॱड61 /ॱध65प : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। अपूण/ॱड61 /ॱध65प : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। (ग) /ॱड04/ॱध55ी /ॱध6ध/ॱधठ4यय इक उ/ॱध74चारण ि/ॱडठ9यापद , सं/ॱध5डा, ओ िवशेषण तीनूमे लु/ॱध90त भऽ जाइत अिछ। जेना- पूण/ॱड61 /ॱध65प : दोसिर मािलिन चिल गेिल। अपूण/ॱड61 /ॱध65प : दोसर मािलन चिल गेल।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 326 (घ) वत/ॱड61मान कृद/ॱधठठतक अि/ॱधठठतम त लु/ॱध90त भऽ जाइत अिछ। जेना- पूण/ॱड61 /ॱध65प : पढ़ैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। अपूण/ॱड61 /ॱध65प : पढ़ै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। (ङ) ि/ॱडठ9यापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लु/ॱध90त भऽ जाइत अिछ। जेना- पूण/ॱड61 /ॱध65प : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। अपूण/ॱड61 /ॱध65प : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। (च) ि/ॱडठ9यापदीय /ॱध6ध/ॱधठ4यय /ॱधठठह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- पूण/ॱड61 /ॱध65प : छि/ॱधठठह , कहलि/ॱधठठह , कहलहुँ, गेलह, निह। अपूण/ॱड61 /ॱध65प : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै।
९.।g2चषविन ।g30आथाना।g2चचतरण : कोनो-कोनो /ॱड04वर -/ॱधठ7विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास कऽ /ॱड60/ॱड04व इ आ उक स/ॱध94ब/ॱधठठधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल श/ॱध9धदक म/ॱधठ7य वा अ/ॱधठठतमे जँ /ॱड60/ॱड04व इ वा उ आबए तँ ओकर /ॱधठ7विन /ॱड04थाना/ॱधठठतिरत भऽ एक अ/ॱध5धर आग/ॱड6ड आिब जाइत अिछ। जेना- शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु (काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा त/ॱधठ4सम श/ॱध9धद सभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रि/ॱड0धमक/ॱध4ड रइ/ॱड0धम आ सुध/ॱड64शुक/ॱध4ड सुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 327 १०.हल।g2चचत (◌्)क ।g262योग : मैिथली भाषामे सामा/ॱधठठयतया हल/ॱधठठत (◌्)क आव/ॱड0धयकता निह होइत अिछ। कारण जे श/ॱध9धदक अ/ॱधठठतमे अ उ/ॱध74चारण निह होइत अिछ। मुदा सं/ॱड04कृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (त/ॱधठ4सम ) श/ॱध9धद सभमे हल/ॱधठठत /ॱध6धयोग कएल जाइत अिछ। एिह पोथीमे सामा/ॱधठठयतया स/ॱध94पूण/ॱड61 श/ॱध9धदक/ॱध4ड मैिथली भाषा स/ॱध94ब/ॱधठठधी िनअम अनुसार हल/ॱधठठतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा /ॱड01याकरण स/ॱध94ब/ॱधठठधी /ॱध6धयोजनक लेल अ/ॱधठ4याव/ॱड0धयक /ॱड04थानपर कतहु-कतहु हल/ॱधठठत देल गेल अिछ। /ॱध6ध/ॱड04तुत पोथीमे मिथली लेखनक /ॱध6धाचीन आ नवीन दुनू शैलीक सरल आ समीचीन प/ॱध5ध सभक/ॱध4ड समेिट कऽ वण/ॱड61- िव/ॱधठठयास कएल गेल अिछ। /ॱड04थान आ समयमे बचतक स/ॱड15िह ह/ॱड04त - लेखन तथा तकनीकी दृि/ॱ416सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वण/ॱड61- िव/ॱधठठयास िमलाओल गेल अिछ। वत/ॱड61मान समयमे मैिथली मातृभाषी पय/ॱड61/ॱधठठतक/ॱध4ड आन भाषाक मा/ॱधठ7यमसँ मैिथलीक /ॱध5डान लेबऽ पिड़ रहल पिर/ॱध6धे/ॱड50यमे लेखनमे सहजता तथा एक/ॱध65पतापर /ॱधठ7यान देल गेल अिछ। तखन मैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुि/ॱधठडठत निह होइक, ताहू िदस लेखक-म/ॱधठडडल सचेत अिछ। /ॱध6धिस/ॱडध0 भाषाशा/ॱड04/ॱध55ी डा. रामावतार यादवक कहब छिन जे सरलताक अनुस/ॱधठठधानमे एहन अव/ॱड04था िक/ॱडठधहु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छ/ॱड6डहमे पिड जाए। -(भाषाशा/ॱड04/ॱध55ी डा. रामावतार यादवक धारणाक/ॱध4ड पूण/ॱड61 /ॱध65पसँ स/ॱड15 लऽ िनध/ॱड65िरत )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 328 १.२. मैिथली अकादमी, पटना /g3णएारा िनध/g3बएिरत मैिथली लेखन-शैली
१. जे श/ॱध9धद मैिथली-सािह/ॱधठ4यक /ॱध6धाचीन कालसँ आइ धिर जािह व/ॱध54/ॱड61नीमे /ॱध6धचिलत अिछ , से सामा/ॱधठठयतः तािह व/ॱध54/ॱड61नीमे िलखल जाय - उदाहरणाथ/ॱड61-
/g3थधा/g333
एखन ठाम जकर, तकर तिनकर अिछ
अ/g3थधा/g333 अखन, अखिन, एखेन, अखनी िठमा, िठना, ठमा जेकर, तेकर ितनकर। (वैकि/ॱध9ठपक /ॱध65प/ॱध4ड /ॱड91ा/ॱडडड ) ऐछ, अिह, ए।
२. िन/ॱड09िलिखत तीन /ॱध6धकारक /ॱध65प वैकि/ॱध9ठपकतया अपनाओल जाय :
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 329 भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल अिछ, जाय रहल अिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।
३. /ॱध6धाचीन मैिथलीक ‘/ॱधठठह ’ /ॱधठ7विनक /ॱड04थानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलि/ॱधठठह।
४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ /ॱड04प/ॱ416तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उ/ॱध74चारण इ/ॱ416 हो। यथा- देखैत, छलैक, बौआ, छौक इ/ॱधठ4यािद।
५. मैिथलीक िन/ॱड09िलिखत श/ॱध9धद एिह /ॱध65पे /ॱध6धयु/ॱध70त होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।
६. /ॱड05/ॱड6ध/ॱड04व इकार/ॱड64त श/ॱध9धदमे ‘इ’ के लु/ॱध90त करब सामा/ॱधठठयतः अ/ॱड91ा/ॱडडड िथक। यथा- /ॱड91ा/ॱडडड देिख आबह , मािलिन गेिल (मनु/ॱड0डय मा/ॱध55मे)।
७. /ॱड04वतं/ॱध55 /ॱड60/ॱड04व ‘ए’ वा ‘य’ /ॱध6धाचीन मैिथलीक उ/ॱडध0रण आिदमे तँ यथावत राखल जाय, िकंतु आधुिनक /ॱध6धयोगमे वैकि/ॱध9ठपक /ॱध65प/ॱध4ड ‘ए’ वा ‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए इ/ॱधठ4यािद।
८. उ/ॱध74चारणमे दू /ॱड04वरक बीच जे ‘य’ /ॱधठ7विन /ॱड04वतः आिब जाइत
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 330 अिछ तकरा लेखमे /ॱड04थान वैकि/ॱध9ठपक /ॱध65प/ॱध4ड देल जाय। यथा- धीआ, अढ़ैआ, िवआह, वा धीया, अढ़ैया, िबयाह।
९. सानुनािसक /ॱड04वतं/ॱध55 /ॱड04वरक /ॱड04थान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक /ॱड04वर। यथा:- मैञा, किनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, किनआँ, िकरतिनआँ।
१०. कारकक िवभि/ॱध70/ॱध54क िन/ॱड09िलिखत /ॱध65प /ॱड91ा/ॱडडड :- हाथक/ॱध4ड, हाथसँ, हाथ/ॱध4ड, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनु/ॱड04वार सव/ॱड61था /ॱधठ4या/ॱध76य िथक। ‘क’ क वैकि/ॱध9ठपक /ॱध65प ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।
११. पूव/ॱड61कािलक ि/ॱडठ9यापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अ/ॱड01यय वैकि/ॱध9ठपक /ॱध65प/ॱध4ड लगाओल जा सकैत अिछ। यथा:- देिख कय वा देिख कए।
१२. म/ॱड6डग , भ/ॱड6डग आिदक /ॱड04थानमे माङ , भाङ इ/ॱधठ4यािद िलखल जाय।
१३. अ/ॱडध0/ॱड61 ‘न’ ओ अ/ॱडध0/ॱड61 ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथ/ॱड61 अ/ॱडध0/ॱड61 ‘ङ’ , ‘ञ’, तथा ‘ण’ क बदला अनु/ॱड04वारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा:- अ/ॱड1ड , वा अंक, अ/ॱध7ठचल वा अंचल, क/ॱधठडठ वा कंठ।
१४. हलंत िच/ॱ4ध9 िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभि/ॱध70तक संग
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 331 अकार/ॱड64त /ॱध6धयोग कएल जाय। यथा:- /ॱध57ीमान्, िकंतु /ॱध57ीमानक।
१५. सभ एकल कारक िच/ॱ4ध9 श/ॱध9धदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयु/ॱध70त िवभि/ॱध70तक हेतु फराक िलखल जाय , यथा घर परक।
१६. अनुनािसकक/ॱध4ड च/ॱधठठ/ॱ406िब/ॱधठठदु /ॱडध5ारा /ॱड01य/ॱध70त कयल जाय। परंतु मु/ॱ406णक सुिवधाथ/ॱड61 िह समान जिटल मा/ॱध55ापर अनु/ॱड04वारक /ॱध6धयोग च/ॱधठठ/ॱ406िब/ॱधठठदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा- िहँ केर बदला िहं।
१७. पूण/ॱड61 िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।
१८. सम/ॱड04त पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड़ क’ , हटा क’ निह।
१९. िलअ तथा िदअ श/ॱध9धदमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।
२०. अंक देवनागरी /ॱध65पमे राखल जाय।
२१.िकछु /ॱधठ7विनक लेल नवीन िच/ॱधठठह बनबाओल जाय। जा' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू /ॱधठ7विनक बदला पूव/ॱड61वत् अय / आय/ अए/
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 332 आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ /ॱड01य/ॱध70त कएल जाय।
ह./- गोिव/ॱधठठद झा ११/८/७६ /ॱध57ीका/ॱधठठत ठाकुर ११/८/७६ सुरे/ॱधठठ/ॱ406 झा "सुमन" ११/०८/७६
२. मैिथलीमे भाषा स/gणझ4पादन पा/g38एय/g38झम २.१. उ/gणइ4चारण िनद/g3इ1श : ( बो।g29चड कएल ।g265प ।g39उा।g333 ):- द।g2चचत न क उ।g2षआचारणमे द।g363तमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उ।g2षआचारणमे जीह मूध।g365मे सटत (नै सटैए तँ उ।g2षआचारण दोष अिछ )- जेना बाजू गणेश। ताल।g30उय शमे जीह तालुसँ , षमे मूध।g365सँ आ द।g2चचत समे द।g363तसँ सटत। िनश।g363 , सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष क।g2आ3 वैिदक सं।g30आकृत जक।g363 ख सेहो उ।g2षआचिरत कएल जाइत अिछ, जेना वष।g365 , दोष। य अनेको ।g30आथानपर ज जक।g363 उ।g2षआचिरत होइत अिछ आ ण ड़ जक।g363 (यथा संयोग आ गणेश संजोग आ गड़ेस उ।g2षआचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उ।g2षआचारण ब , श क उ।g2षआचारण स आ य क उ।g2षआचारण ज सेहो होइत अिछ। ओिहना ।g360।g30आव इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथला।g252रमे ।g360।g30आव इ अ।g252रक पिहने िल खलो जाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िह।g2चचदीमे एकर दोषपूण।g36उ उ।g2षआचारण होइत अिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 333 बादमे जाइत अिछ), से िश।g252ा प।g320ितक दोषक कारण हम सभ ओकर उ।g2षआचारण दोषपूण।g36उ ढंगसँ कऽ रहल छी। अिछ- अ इ छ ऐछ (उ/gणइ4चारण ) छिथ- छ इ थ – छैथ (उ/gणइ4चारण ) पहुँिच- प हुँ इ च (उ/gणइ4चारण ) आब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल मा।g255ा सेहो अिछ, मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ क।g2आ3 संयु।g2ष0ता।g252र ।g265पमे गलत ।g265पमे ।g262यु।g2ष0त आ उ।g2षआचिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ क।g2आ3 री ।g265पमे उ।g2षआचिरत करब। आ देिखयौ - ऐ लेल देिखऔ क ।g262योग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ ।g2आच धिर अ सि।g29आमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उ।g2षआचारण काल हल।g2चचत यु।g2ष0त श।g292दक अ।g2चचतक उ।g2षआचारणक ।g262वृि।g25आ बढ़ल अिछ , मुदा हम जखन मनोजमे ज् अ।g2चचतमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोकक।g2आ3 बजैत सुनबि।g2चचह - मनोजऽ, वा।g30आतवमे ओ अ यु।g2ष0त ज् = ज बजै छिथ। फेर ।g253 अिछ ज् आ ञ क संयु।g2ष0त मुदा गलत उ।g2षआचारण होइत अिछ- ।g2ष2य। ओिहना ।g252 अिछ क् आ ष क संयु।g2ष0त मुदा उ।g2षआचारण होइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयु।g2ष0त अिछ ।g25ष ( जेना ।g25षिमक ) आ स् आ र क संयु।g2ष0त अिछ ।g263 (जेना िम।g263 )। ।g255 भेल त+र । उ।g2षआचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आक।g365इव http://www.videha.co.in/ पर उपल।g292ध अिछ। फेर क/gण43 / सँ / पर पूव।g36उ अ।g252रसँ सटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ हटा कऽ। ऐमे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 334 सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला हटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा कऽ मुदा अ।g2चचय ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना छहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली ।g262यु।g2ष0त क।g265। रहए- रहै मुदा सकैए (उ।g2षआचारण सकै-ए)। मुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथ।g36उ िभ।g3च2ता सेहो , जेना से क।g29आमो जगहमे पािक।g36उंग करबाक अ।g293यास रहै ओकरा। पुछलापर पता लागल जे ढुनढुन ना।g309ा ई ।gआ0उाइवर कनाट ।g290लेसक पािक।g36उंगमे काज करैत रहए । छलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उ।g2षआचारण छल -ए सेहो। संयोगने- (उ।g2षआचारण संजोगने) क/gण43/ कऽ केर- क ( केर क ।g262योग ग।g32आमे नै क।g265 , प।g32आमे कऽ सकै छी। ) क (जेना रामक) –रामक आ संगे (उ।g2षआचारण राम के / राम कऽ सेहो) सँ- सऽ (उ/gणइ4चारण ) च।g2चच।gआ06िब।g2चचदु आ अनु।g30आवार - अनु।g30आवारमे कंठ धिरक ।g262योग होइत अिछ मुदा च।g2चच।gआ06िब।g2चचदुमे नै। च।g2चच।gआ06िब।g2चचदुमे कनेक एकारक सेहो उ।g2षआचारण
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 335 होइत अिछ- जेना रामसँ- (उ।g2षआचारण राम सऽ ) रामक।g2आ3- (उ।g2षआचारण राम कऽ/ राम के सेहो)।
क।g2आ3 जेना रामक।g2आ3 भेल िह।g2चचदीक को (राम को)- राम को= रामक।g2आ3 क जेना रामक भेल िह।g2चचदीक का ( राम का) राम का= रामक कऽ जेना जा कऽ भेल िह।g2चचदीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ सँ भेल िह।g2चचदीक से (राम से) राम से= रामसँ सऽ , तऽ , त , केर (ग।g32आमे) ए◌े चा।g265 श।g292द सबहक ।g262योग अव।g36आिछत। के दोसर अथ।g3षउँ ।g262यु।g2ष0त भऽ सकैए- जेना, के कहलक? िवभि।g2ष0त “क”क बदला एकर ।g262योग अव।g36आिछत। निञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उ।g2षआचारण आ लेखन - नै
।g2चआ।g2चआव क बदलामे ।g2चआव जेना मह।g2चआवपूण।g36उ (मह।g2चआ।g2चआवपूण।g36उ नै) जतए अथ।g36उ बदिल जाए ओतिह मा।g255 तीन अ।g252रक संयु।g2ष0ता।g252रक ।g262योग उिचत। स।g29आपित - उ।g2षआचारण स ।g29आप इ त (स।g29आपि।g25आ नै- कारण सही उ।g2षआचारण आसानीसँ स।g29आभव नै)। मुदा सव।g3ष6।g25आम (सव।g3ष6तम नै)। राि।g303।g399य (रा।g303।g399ीय नै) सकैए/ सकै (अथ।g36उ पिरवत।g36उन ) पोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 336 पोछैए/ पोछए/ (अथ।g36उ पिरवत।g36उन ) पोछए/ पोछै ओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) ओइ / ओिह ओिहले/ ओिह लेल/ ओही लऽ जएब/gण43/ बैसब/gण43 पँचभइय/g3ब3 देिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे ।g360।g30आव आ दीघ।g36उक मा।g255ाक ।g262योग अनुिचत ) जक/g3ब3 / जेक।g363 तँइ/ तैँ/ होएत / हएत निञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै सौँसे/ सॱसे बड़ / बड़ी (झोराओल) गाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) रहल/gण43/ पिहरतैँ हमहॴ/ अहॴ सब - सभ सबहक - सभहक धिर - तक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 337 गप - बात बूझब - समझब बुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ हमरा आर - हम सभ आिक - आ िक सकैछ/ करैछ (ग।g32आमे ।g262योगक आव।g302यकता नै) होइन / होिन जाइन (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथ।g36उ पिर।g30उ।g362तन ) पइठ/ जाइठ आउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ मे, क।g2आ3, सँ, पर (श।g292दसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (श।g292दसँ हटा कऽ) मुदा दूटा वा बेसी िवभि।g2ष0त संग रहलापर पिहल िवभि।g2ष0त टाक।g2आ3 सटाऊ। जेना ऐमे सँ । एकटा , दूटा (मुदा कए टा) िबकारीक ।g262योग श।g292दक अ।g2चचतमे, बीचमे अनाव।g302यक ।g265प।g2आ3 नै। आकारा।g2चचत आ अ।g2चचतमे अ क बाद िबकारीक ।g262योग नै (जेना िदअ , आ/ िदय’ , आ’, आ नै ) अपो।g30आ।g399ोफीक ।g262योग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ मा।g255 फॉ।g2चचटक तकनीकी ।g2चचयूनताक पिरचायक )- ओना िबकारीक सं।g30आकृत ।g265प ऽ अव।g39उह कहल जाइत अिछ आ वत।g36उनी आ उ।g2षआचारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ/ रिह सकैत अिछ (उ।g2षआचारणमे लो प रिहते अिछ)। मुदा अपो।g30आ।g399ोफी सेहो अं।g39उेजीमे पसेिसव केसमे होइत अिछ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 338 आ ।g260।g3ष0चमे श।g292दमे जतए एकर ।g262योग होइत अिछ जेना raison d’etre एतए सेहो एकर उ।g2षआचारण रैजौन डेटर होइत अिछ , माने अपो।g30आ।g399ॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जोड़ैत अिछ , से एकर ।g262योग िबकारीक बदला देनाइ तकनीकी ।g265प।g2आ3 सेहो अनुिचत )। अइमे, एिहमे/ ऐमे जइमे, जािहमे एखन/ अखन/ अइखन
क/gण43 (के निह) मे (अनु।g30आवार रिहत ) भऽ मे दऽ तँ (तऽ, त नै) सँ ( सऽ स नै) गाछ तर गाछ लग स/g3ब3झ खन जो (जो go, करै जो do) तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले जै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले ऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास ।g262योग - लालित कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 339 लै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे लहँ/ लॱ
गेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ जइ / जािह / जै जिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम एिह / अिह / अइ (वा/gणइ0यक अंतमे /g3झ1ा/g333 ) / ऐ अइछ/ अिछ / ऐछ तइ / तिह / तै/ तािह ओिह / ओइ सीिख / सीख जीिव / जीवी/ जीब
भलेहॴ/ भलिह◌ ं त/g3इ3/ तँइ/ तँए जाएब / जएब लइ/ लै छइ/ छै निह / नै/ नइ गइ/ गै छिन / छि/gण88 ह ...
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 340 समए श।g292 द क संग जखन कोनो िव भि।g2ष0 त जुटै छै तखन समै जना समैपर इ।g2चआ या िद । असगरमे हृदए आ िव भि।g2ष0 त जुटने हृदे जना हृदेसँ, हृदेमे इ।g2चआ या िद । जइ / जािह / जै जिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम एिह / अिह / अइ/ ऐ अइछ/ अिछ / ऐछ तइ/ तिह / तै/ तािह ओिह / ओइ सीिख / सीख जीिव / जीवी/ जीब
भले/ भलेहॴ/ भलिह◌ ं त/g3इ3/ तँइ/ तँए जाएब / जएब लइ/ लै छइ/ छै निह / नै/ नइ गइ/ गै
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 341 छिन / छि/gण88 ह चुकल अिछ / गेल गिछ २.२. मैिथलीमे भाषा स/gणझ4पादन पा/g38एय/g38झम नीच।g363क सूचीमे देल िवक।g29चपमेसँ ल।g3ष3गुएज एडीटर ।g325ारा कोन ।g265प चुनल जेबाक चाही: बो।g29चड कएल ।g265प ।g39उा।g333 :
१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक २. आ’/आऽ आ ३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/ लऽ /लय/लए ४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए गेल ५. कर’ गेलाह/करऽ गेल ह/करए गेलाह /करय गेलाह ६. िलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/ ७. कर’ बला/करऽ बला/ करय बला करैबला/क’र’ बला / करैवाली ८. बला वला (पु।g265ष ), वाली (।g30आ ।g255ी ) ९ . आ/g383ल आं/gणइणल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 342 १०. /gणबणायः ।g262ायह ११. दुःख दुख १ २. चिल गेल चल गेल /चैल गेल १३. देलिख/gण88ह देलिक।g2चचह , देलिखन १४. देखलि/gण88ह देखलिन / देखलै।g2चचह १५. छिथ/gण88ह / छलि।g2चचह छिथन / छलैन/ छलिन १६. चलैत /दैत चलित/दैित १७. एखनो अखनो १८. बढ़िन बढ़इन बढ़ि/gण88ह १९. ओ’/ओऽ(सव।g36उनाम ) ओ २० . ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ २१. फ/g3ब3िग /फाि।g3उ5 फाइंग /फाइङ २२. जे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर २४. केलि/gण88ह /केलिन /कयलि।g2चचह २५. तखनतँ/ तखन तँ २६. जा रहल /जाय रहल/जाए रहल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 343 २७. िनकलय/िनकलए लागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल २८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/ जतए/ ओतए २९. की फूरल जे िक फूरल जे ३०. जे जे’/जेऽ ३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/ यािद (मोन) ३२. इहो/ ओहो ३३. हँसए/ हँसय हँसऽ ३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस ३५. सासु-ससुर सास-ससुर ३६. छह/ सात छ/छः/सात ३७. की की’/ कीऽ (दीघ।g36चकारा।g2चचतमे ऽ विज।g36उत ) ३८. जबाब जवाब ३९. करएताह/ करेताह करयताह ४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस ४१ . गेलाह गएलाह/गयलाह ४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 344 ४३. जाइ छल/ जाइत छल जाित छल/जैत छल ४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए पहुँच/ भेिट जाइत छल ४५. जबान (युवा)/ जवान (फौजी) ४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए / लऽ कऽ / लऽ कए ४७. ल’/ लऽ कय/ कए ४८. एखन / एखने / अखन / अखने ४९. अहॴक/gण43 अहीँक।g2आ3 ५०. गहॴर गहीँर ५१. धार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए ५२. जेक।g363 ज।g2आ3क।g363 / जक/g3ब3 ५३. तिहना तेिहना ५४. एकर अकर ५५. बिहनउ बहनोइ ५६. बिहन बिहिन ५७. बिहन-बिहनोइ बिहन-बहनउ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 345 ५८. निह/ नै ५९. करबा / करबाय/ करबाए ६०. तँ/ त ऽ तय/तए ६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ , ६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भ/g3ब3इ ६३. ई पोथी दू भाइक/ भ।g363इ / भाए/ लेल। यावत जावत ६४. माय मै / माए मुदा माइक ममता ६५. देि/gण88ह / दइन दिन / दएि।g2चचह / दयि।g2चचह दि/gण88ह / दैि।g2चचह ६६. द’/ दऽ / दए ६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सव।g36उनाम ) ६८. तका कए तकाय तकाए ६९. पैरे (on foot) पएरे कएक / कैक ७०. ताहुमे/ ताहूमे ७१. पु/gणएएीक ७२. बजा कय/ कए / कऽ ७३. बननाय/बननाइ ७४. कोला ७५. िदनुका िदनका
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 346 ७६. ततिहसँ ७७. गरबओलि।g2चचह / गरबौलिन / गरबेलि।g2चचह / गरबेलिन ७८. बालु बालू ७९. चे/gण88ह िच।g2चचह (अशु।g320 ) ८०. जे जे’ ८१ . से/ के से’/के’ ८२. एखुनका अखनुका ८३. भुिमहार भूिमहार ८४. सु/gणइणगर / सुगरक/ सूगर ८५. झठहाक झटहाक ८६. छूिब ८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ ८८. पुबािर पुबाइ ८९. झगड़ा-झ।g363टी झगड़ा-झ/g3ब3िट ९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 347 ९१. खेलएबाक ९२. खेलेबाक ९३. लगा ९४. होए- हो – होअए ९५. बुझल बूझल ९६. बूझल (संबोधन अथ।g36उमे) ९७. यैह यएह / इएह/ सैह / सएह ९८. ताितल ९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ १००. िन/g38ण - िन।g2चचद १०१. िबनु िबन १०२. जाए जाइ १०३. जाइ (in different sense)-last word of sentence १०४. छत पर आिब जाइ १०५. ने १०६. खेलाए (play) –खेलाइ १०७. िशकाइत - िशकायत १०८.
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 348 ढप- ढ़प १०९ . पढ़- पढ ११० . किनए/ किनये किनञे १११. राकस - राकश ११२. होए / होय होइ ११३. अउरदा- औरदा ११४. बुझेलि/gण88ह (different meaning- got understand) ११५. बुझएलि।g2चचह /बुझेलिन / बुझयलि।g2चचह (understood himself) ११६. चिल- चल/ चिल गेल ११७. खधाइ - खधाय ११८. मोन पाड़लिख/gण88ह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिख।g2चचह ११९. कैक- कएक- कइएक १२०. लग ल’ग
१२१. जरेनाइ १२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ जरेनाइ १२३. होइत १२४.
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 349 गरबेलि/gण88ह / गरबेलिन गरबौलि।g2चचह / गरबौलिन १२५. िचखैत- (to test)िचखइत १२६. करइयो (willing to do) करैयो १२७. जेकरा- जकरा १२८. तकरा- तेकरा १२९. िबदेसर /g304थानेमे/ िबदेसरे /g304थानमे १३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ १३१. हािरक (उ।g2षआचारण हाइरक ) १३२. ओजन वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज १३३. आधे भाग / आध-भागे १३४. िपचा / िपचाय/िपचाए १३५. नञ/ ने १३६. ब/gणइ4चा नञ (ने) िपचा जाय १३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ। कहै/ सुनै/ देखै छल मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत १३८. कतेक गोटे/ कताक गोटे १३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 350 १४० . लग ल’ग १४१. खेलाइ (for playing) १४२. छिथ/gण88ह / छिथन १४३. होइत होइ १४४. ।g2ष0यो िकयो / केओ १४५. केश (hair) १४६. केस (court-case) १४७ . बननाइ/ बननाय/ बननाए १४८. जरेनाइ १४९. कुरसी कुस।g36च १५०. चरचा चच।g365 १५१. कम/g3ब1 करम १५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए १५३. एखुनका/ अखुनका १५४. लए/ िलअए (वा।g2ष0यक अंितम श।g292द )- लऽ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 351 १५५. कएलक/ केलक १५६. गरमी गम।g36च १५७ . वरदी वद।g36च १५८. सुना गेलाह सुना’/सुनाऽ १५९. एनाइ-गेनाइ १६०. तेना ने घेरलि/gण88ह / तेना ने घेरलिन १६१. निञ / नै १६२. डरो ड’रो १६३. कतहु/ कतौ कहॴ १६४. उमिरगर -उमेरगर उमरगर १६५. भिरगर १६६. धोल/धोअल धोएल १६७. गप/ग/gणझ0प १६८. के के’ १६९. दरब/gणइबजा / दरबजा १७०. ठाम १७१.
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 352 धिर तक १७२. घूिर लौिट १७३. थोरबेक १७४. ब/g38बड १७५. त/gण44 / तू◌ँ १७६. त।g2आआिह ( प।g32आमे ।g39उा।g333 ) १७७. त/gण44ही / त/gण44िह १७८. करबाइए करबाइये १७९. एकेटा १८०. किरतिथ /करतिथ १८१. पहुँिच/ पहुँच १८२. राखलि।g2चचह रखलि/gण88ह / रखलिन १८३. लगलि/gण88ह / लगलिन लागलि।g2चचह १८४. सुिन (उ।g2षआचार ण सुइन) १८५. अिछ (उ।g2षआचारण अइछ ) १८६. एलिथ गेलिथ १८७. िबतओने/ िब तौने/
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 353 िबतेने १८८. करबओलि।g2चचह / करबौलिन / करेलिख/gण88ह / करेलिख न १८९. करएलि।g2चचह / करेलिन १९०. आिक/ िक १९१. पहुँिच/ पहुँच १९२. ब।g25आी जराय / जराए जरा (आिग लगा) १९३. से से’ १९४. ह/g3ब3 मे ह/g3ब3 (ह।g363मे ह।g363 िवभि।g2ष0।g25आमे हटा कए ) १९५. फेल फैल १९६. फइल (spacious) फैल १९७. होयति।g2चचह / होएति।g2चचह / होएतिन /हेतिन / हेति/gण88ह १९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब १९९. फेका फ।g3ष0का २००. देखाए देखा २०१. देखाबए २०२. स/gणए4िर स।g25आर २०३.
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 354 साहेब साहब २०४.गेलै।g2चचह / गेलि/gण88ह / गेलिन २०५. हेबाक / होएबाक २०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ २०७. िकछु न िकछु/ िकछु ने िकछु २०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ २०९. एलाक / अएलाक २१०. अः / अह २११.लय/ लए (अथ।g36उ-पिरव।g25आ।g36उन ) २१२.कनीक/ कनेक २१३.सबहक/ सभक २१४.िमलाऽ/ िमला २१५.कऽ / क २१६.जाऽ/ जा २१७.आऽ/ आ २१८.भऽ /भ’ (’ फॉ।g2चचटक कमीक ।g32आोतक ) २१९.िनअम / िनयम २२० .हे/gणइ0टेअर / हे।g2ष0टेयर २२१.पिहल अ/gणएणर ढ / बादक/ बीचक ढ़
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 355 २२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ त/g3इ3 २२३.किहं/ कहॴ २२४.तँइ / त/g3इ3 / तइँ २२५.नँइ/ नइँ/ निञ/ निह /नै २२६.है/ हए / एलीह/gण43/ २२७.छिञ/ छै/ छैक /छइ २२८.दृि/g41बएँ/ दृि।gआउ6य।g2आ3 २२९.आ (come)/ आऽ(conjunction) २३०. आ (conjunction)/ आऽ(come) २३१.कुनो/ कोनो, कोना/केना २३२.गेलै।g2चचह -गेलि/gण88ह -गेलिन २३३.हेबाक - होएबाक २३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ २३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु २३६.केहेन- केहन २३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/ आ। आब'-आब' /आबह-आबह २३८. हएत -हैत २३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं २४०.एलाक - अएलाक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 356 २४१.होिन- होइन/ होि/gण88ह / २४२.ओ-राम ओ ।g302यामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ ओ २४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ २४४.दृि/g41बएँ/ दृि।gआउ6य।g2आ3 २४५ .शािमल / सामेल २४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं २४७.जॱ / /gणइबय/gण44 / जँ/ २४८.सभ / सब २४९ .सभक/ सबहक २५०.किहं/ कहॴ २५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ २५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल २५३.कोना/ केना/ क।g2चच ना /कना २५४.अः / अह २५५.जनै/ जनञ २५६.गेलिन / गेलाह (अथ।g36उ पिरवत।g36उन ) २५७.केलि।g2चचह / कएलि।g2चचह / केलिन / २५८.लय/ लए/ लएह (अथ।g36उ पिरवत।g36उन )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 357 २५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी २६०.पठेलि/gण88ह पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलि।g2चचह / पठबौलिन / २६१.िनअम/ िनयम २६२.हे/gणइ0टेअर / हे।g2ष0टेयर २६३.पिहल अ/gणएणर रहने ढ / बीचमे रहने ढ़ २६४.आकारा।g2चचतमे िबकारीक ।g262योग उिचत नै/ अपो।g30आ।g399ोफीक ।g262यो ग फा।g2चचटक तकनीकी ।g2चचयूनताक पिरचायक ओकर बदला अव।g39उह (िबकारी) क ।g262योग उिचत २६५.केर (प/g3ण4मे /g3झ1ा/g333 ) / -क/ कऽ/ के २६६.छैि।g2चचह - छि/gण88ह २६७.लगैए/ लगैये २६८.होएत/ हएत २६९.जाएत / जएत/ २७०.आएत/ अएत/ आओत २७१ .खाएत / खएत/ खैत २७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक २७३.शु/gणब4 / शु/gणब4 ह २७४.शु/gणब4हे/ शु/gणब4ए २७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह २७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ २७७.जाइत / जैतए/ जइतए
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 358 २७८.आएल / अएल २७९.कैक/ कएक २८०.आयल/ अएल/ आएल २८१. जाए / जअए/ जए (लालित जाए लगलीह।) २८२. नुकएल/ नुकाएल २८३. कठुआएल / कठुअएल २८४. तािह/ तै/ तइ २८५. गायब/ गाएब / गएब २८६. सकै/ सकए / सकय २८७.सेरा/सरा/ सराए (भात सरा गेल) २८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढ़ैत (पढ़ै-पढ़ैत अथ/g3ब1 कखनो काल पिरवित/g3ब1त ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। करैत/ करै। दै/ दैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ बुझैत केर अपन-अपन जगहपर /gणबणयोग समीचीन अिछ । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी। २८९. दुआरे/ /g3णएारे २९०.भेिट/ भेट/ भ/gण43ट २९१. खन/ खीन/ खुना (भोर खन/ भोर खीन) २९२.तक/ धिर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 359 २९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) २९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) २९५.।g2चआ।g2चआव ,( तीन अ।g252रक मेल बदला पुन।g26आि।g2ष0तक एक आ एकटा दोसरक उपयोग) आिदक बदला ।g2चआव आिद। मह।g2चआ।g2चआव / मह/gण84व / कत/g3बए / क।g25आ।g365 आिदमे ।g25आ संयु।g2ष0तक कोनो आव।g302यकता मैिथलीमे नै अिछ। व/gणइ0त/g301य २९६.बेसी/ बेशी २९७.बाला/वाला बला/ वला (रहैबला) २९८ .वाली/ (बदलैवाली) २९९.वा।g25आ।g365 / वात/g3बए ३००. अ/gण88तर/g3बएि/g303/g3झझय / अ।g2चचतर।g365।g303।g399ीय ३०१. लेमए / लेबए ३०२.लमछुरका, नमछुरका ३०२.लागै/ लगै ( भेटैत/ भेटै) ३०३.लागल / लगल ३०४.हबा/ हवा ३०५.राखलक / रखलक ३०६.आ (come)/ आ (and) ३०७. प/gणएबाताप / प।g256ा।g25आाप ३०८. ऽ केर ।g30उयवहार श।g292दक अ।g2चचतमे मा।g255 , यथासंभव बीचमे नै।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 360 ३०९.कहैत / कहै ३१०. रहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different) ३११.तागित / ताकित ३१२.खराप / खराब ३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन ३१४.जािठ/ जाइठ ३१५.कागज/ कागच/ कागत ३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए (खसए) ३१७.राि/g303/g3झझय / रा।g303।g399ीय
Festivals of Mithila DATE-LIST (year- 2011-12) (१४१९ साल) Marriage Days : Nov.2011- 20,21,23,25,27,30 Dec.2011- 1,5,9
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 361 January 2012- 18,19,20,23,25,27,29 Feb.2012- 2,3,8,9,10,16,17,19,23,24,29 March 2012- 1,8,9,12 April 2012- 15,16,18,25,26 June 2012- 8,13,24,25,28,29 Upanayana Days : February 2012- 2,3,24,26 March 2012- 4 April 2012- 1,2,26 June 2012- 22 Dviragaman Din : November 2011- 27,30 December 2011- 1,2,5,7,9,12
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 362 February 2012- 22,23,24,26,27,29 March 2012- 1,2,4,5,9,11,12 April 2012- 23,25,26,29 May 2012- 2,3,4,6,7 Mundan Din: December 2011- 1,5 January 201225,26,30 March 2012- 12 April 2012- 26 May 2012- 23,25,31 June 2012- 8,21,22,29
FESTIVALS OF MITHILA
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 363 Mauna Panchami-20 July Madhushravani- 2 August Nag Panchami- 4 August Raksha Bandhan- 13 Aug Krishnastami- 21 August Kushi Amavasya / Somvari Vrat- 29 August Hartalika Teej- 31 August ChauthChandra-1 September Karma Dharma Ekadashi-8 September Indra Pooja Aarambh- 9 September Anant Caturdashi- 11 Sep Agastyarghadaan- 12 Sep Pitri Paksha begins- 13 Sep
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 364 Mahalaya Aarambh- 13 September Vishwakarma Pooja- 17 September Jimootavahan Vrata/ Jitia-20 September Matri Navami- 21September Kalashsthapan- 28 September Belnauti- 2 October Patrika Pravesh- 3 October Mahastami- 4 October Maha Navami - 5 October Vijaya Dashami- 6 October Kojagara- 11 Oct Dhanteras- 24 October Diyabati, shyama pooja-26 October
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 365 Annakoota/ Govardhana Pooja-27 October Bhratridwitiya/ Chitragupta Pooja-28 October Chhathi-kharna -31 October Chhathi- sayankalik arghya - 1 November Devotthan Ekadashi- 17 November Sama poojarambh- 2 November Kartik Poornima/ Sama Bisarjan- 10 Nov ravivratarambh- 27 November Navanna parvan- 29 November Vivaha Panchmi- 29 November Makara/ Teela Sankranti-15 Jan Naraknivaran chaturdashi- 21 January Basant Panchami/ Saraswati Pooja- 28 January
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 366 Achla Saptmi- 30 January Mahashivaratri-20 February Holikadahan-Fagua-7 March Holi-9 Mar Varuni Yoga-20 March Chaiti navaratrarambh- 23 March Chaiti Chhathi vrata-29 March Ram Navami- 1 April Mesha Sankranti-Satuani-13 April Jurishital-14 April Akshaya Tritiya-24 April Ravi Brat Ant- 29 April Janaki Navami- 30 April
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 367 Vat Savitri-barasait- 20 May Ganga Dashhara-30 May Somavati Amavasya Vrata- 18 June Jagannath Rath Yatra- 21 June Hari Sayan Ekadashi- 30 June Aashadhi Guru Poornima-3 Jul VIDEHA ARCHIVE १.िवदेह ई-पि/ॱध55काक सभटा पुरान अंक /ॱ409ेल , ितरहुता आ देवनागरी /ॱध65पमे Videha e journal's all old issues in Braille Tirhuta and Devanagari versions िवदेह ई-पि/ॱध55काक पिहल ५० अंक
िवदेह ई-पि/ॱध55काक ५० म सँ आग/ॱड6डक अंक
२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 368 ३.मैिथली ऑिडयो संकलन Maithili Audio Downloads ४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos ५.िमिथला िच/ॱध55कला/ आधुिनक िच/ॱध55कला आ िच/ॱध55 Mithila Painting/ Modern Art and Photos
"िवदेह"क एिह सभ सहयोग ी िलंकपर सेहो एक बेर जाऊ।
६.िवदेह मैिथली ि/ॱध70वज : http://videhaquiz.blogspot.com/ ७.िवदेह मैिथली जालवृ/ॱध54 ए/ॱड91ीगेटर : http://videha-aggregator.blogspot.com/ ८.िवदेह मैिथली सािह/ॱधठ4य अं/ॱड91ेजीमे अनूिदत http://madhubani-art.blogspot.com/ ९.िवदेहक पूव/ॱड61-/ॱध65प "भालसिरक गाछ" :
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 369 http://gajendrathakur.blogspot.com/ १०.िवदेह इंडे/ॱध70स : http://videha123.blogspot.com/ ११.िवदेह फाइल : http://videha123.wordpress.com/ १२. िवदेह: सदेह : पिहल ितरहुता (िमिथला़/ॱध5धर) जालवृ/ॱध54 (/ॱध9धलॉग ) http://videha-sadeha.blogspot.com/ १३. िवदेह:/ॱ409ेल : मैिथली /ॱ409ेलमे: पिहल बेर िवदेह /ॱडध5ारा http://videha-braille.blogspot.com/ १४.VIDEHA IST MAITHILI FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE http://videha-archive.blogspot.com/
१५. िवदेह /ॱध6धथम मैिथली पाि/ॱध5धक ई पि/ॱध55का मैिथली पोथीक आक/ॱड65इव http://videha-pothi.blogspot.com/
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 370
१६. िवदेह /ॱध6धथम मैिथली पाि/ॱध5धक ई पि/ॱध55का ऑिडयो आक/ॱड65इव http://videha-audio.blogspot.com/ १७. िवदेह /ॱध6धथम मैिथली पाि/ॱध5धक ई पि/ॱध55का वीिडयो आक/ॱड65इव http://videha-video.blogspot.com/ १८. िवदेह /ॱध6धथम मैिथली पाि/ॱध5धक ई पि/ॱध55का िमिथला िच/ॱध55कला, आधुिनक कला आ िच/ॱध55कला http://videha-paintings-photos.blogspot.com/ १९. मैिथल आर िमिथला (मैिथलीक सभसँ लोकि/ॱध6धय जालवृ/ॱध54 ) http://maithilaurmithila.blogspot.com/ २०./ॱध57ुित /ॱध6धकाशन http://www.shruti-publication.com/ २१.http://groups.google.com/group/videha
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 371
VIDEHA केर सद/ॱड04यता िलअ
ईमेल : ? ? ? ?? ? ??
एिह समूहपर जाऊ
२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/ Subscribe to VIDEHA enter email address
Powered by us.groups.yahoo.com
२३.गजे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर इ डे/ॱध70स
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 372 http://gajendrathakur123.blogspot.com २४. नेना भुटका http://mangan-khabas.blogspot.com/ २५.िवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/ॱड04ट साइट http://videha123radio.wordpress.com/
२६. Videha Radio २७. Join official Videha facebook group. २८. िवदेह मैिथली ना/ॱडठ4य उ/ॱधठ4सव http://maithili-drama.blogspot.com/ २९.समिदया http://esamaad.blogspot.com/
३०. मैिथली िफ/ॱध9ठ/ॱध94स
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 373 http://maithilifilms.blogspot.com/ ३१.अनिच/ॱधठठहार आखर http://anchinharakharkolkata.blogspot.com/ ३२. मैिथली हाइकू http://maithili-haiku.blogspot.com/
३३. मानक मैिथली http://manak-maithili.blogspot.com/
मह/g2ैृ/g2ैृवपूण/g3ंध सूचना:(१) 'िवदेह ' /g32अारा धारावािहक /g2ंअपे ई -/g2ं2कािशत कएल गेल गजे/g2ैै/gृचं ठाकुरक िनब/g2ैैध -/g2ं2ब/g2ैैध -समी/g2अ2ा, उप/g2ैैयास (सह/g2ं3बाढ़िन ) , प/g32ृ -सं/g3थधह (सह/g2ं3ा/g2थ2दीक चौपड़पर ), कथा -ग/g2थैप (ग/g2थैप -गु/g27ृछ ), नाटक(संकष/g3ंधण ), महाक ा /g3चधय (/g2ैृव/g27ैचाह/g27ैच आ अस/g3ध7ाित मन) आ बाल-िकशोर सािह/g2ैृय िवदेहमे संपूण/g3ंध ई -/g2ं2काशनक बाद ि/g2ं2ंट फॉम/g3ंधमे। कु/g2ंृ/g2अ2े/g2अअम्–अ/g2ैैतम/g3ंधनक ख/g2ै3ड -१ सँ ७ Combined ISBN No.978-81-90 7729- 7-6 िववरण एिह पृ/gृध7पर नीच/g3ं3मे आ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 374 /g2ं2काशकक साइट http://www.shruti-publicati on.com/ पर । मह/g2ैृ/g2ैृवपूण/g3ंध सूचना (२):सूचना: िवदेहक मैिथल ी -अं/g3थधेजी आ अं/g3थधेजी मैिथली कोष (इंटरनेटपर पिहल बेर सच/g3ंध-िड/g27चशनरी) एम.एस. एस./g27चयू.एल. सव/g3ंधर आधािरत -Based on ms-sql server Maithili-Eng lish and Engl ish-Maithi li Dictionary . िवदेहक भाष ाप ाक - रचनालेखन /g3चृतंभमे। कु/g2ंृ/g2अ2े/g2अअम् अ/g2ैैतम/g3ंधनक - गजे/g2ैै/gृचं ठाकुर
गजे/g2ैै/gृचं ठाकुरक िनब/g2ैैध -/g2ं2ब/g2ैैध -समी/g2अ2ा, उप/g2ैैयास (सह/g2ं3बाढ़िन ) , प/g32ृ -सं/g3थधह (सह/g2ं3ा/g2थ2दीक चौपड़पर ), कथा -ग/g2थैप (ग/g2थैप गु/g27ृछ ), नाटक(संकष/g3ंधण ), महाका/g3चधय (/g2ैृव/g27ैचाह/g27ैच आ अस/g3ध7ाित मन ) आ बालमंडली -िकशोरजगत िवदेहमे संपूण/g3ंध ई -/g2ं2काशनक बाद ि/g2ं2ंट फॉम/g3ंधमे। कु/g2ंृ/g2अ2े/g2अअम्–अ/g2ैैतम/g3ंधनक , ख/g2ै3ड -१ सँ ७ Ist edition 2009 of Gajendra Thakur’s KuruKshetram-Antarmanak (Vol. I to VII)- essay-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 375 paper-criticism, novel, poems, story, play, epics and Childr en-grow n-ups literature in sing le bindin g: Langua ge:Maithili ६९२ पृ/gृध7 : मू/g2थैय भा. /g2ंृ. 100/-(for indivi dual buy ers inside ind ia) (add courier charges Rs.50/-per copy for Delhi/NCR an d Rs.100/- per copy for outside Delhi)
For Librari es and overseas buyers $40 US (includi ng postage)
The book is AVAILABLE FOR PDF DOWNLOAD AT
https://sites.google.com/a/videha.com/videha/
http://videha123.wordpress.com/
Details for purchase availa ble at print-version publish ers's site
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 376 website: http://www.shruti-publication.com/ or you may write to e-mail :shruti.publication@shruti-publication.com
िवदेह: सदेह : १: २: ३: ४ ितरहुता : देवनागरी "िवदेह" क, ि/g2ं2ंट सं/g3चृकरण :िवदेह -ई-पि/g2अअका (http://www.videha.co.in/) क चुनल रचना सि/g2थृमिलत।
िवदेह:सदेह:१: २: ३: ४ स/g2थृपादक : गजे/g2ैै/gृचं ठाकुर। Details for purchase available at print-version publishers's site http://www.shruti-publication.com
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 377 or you may write to shruti.publication@shruti- publication.com
२. संदेश - [ िव देह ई -पि/g2अअका, िव देह:सदेह िमिथला/g2अ2र आ देवनागरी आ गजे/g2ैै/gृचं ठाकुरक सात ख/g2ै3डक - िनब/g2ैैध -/g2ं2ब/g2ैैध -समी/g2अ2ा,उप/g2ैैयास (सह/g2ं3बाढ़िन ) , प/g32ृ -सं/g3थधह (सह/g2ं3ा/g2थ2दीक चौपड़पर ) , क था -ग/g2थैप (ग/g2थैप गु/g27ृछ ) , ना टक (संकष/g3ंधण ) , महाका/g3चधय (/g2ैृव/g27ैचाह/g27ैच आ अस/g3ध7ाित मन ) आ बा ल - मंड ली -िक शो र ज ग त - सं/g3थधह कु/gणब4/gणएणे/gणएएम् अंतम/g3ब1नक माद/g2ृ3। ] १./ॱध57ी गोिव/ॱधठठद झा- िवदेहक/ॱध4ड तरंगजालपर उतािर िव/ॱध5ठभिरमे मातृभाषा मैिथलीक लहिर जगाओल, खेद जे अपनेक एिह महािभयानमे हम एखन धिर संग निह दए सकलहुँ। सुनैत छी अपनेक/ॱध4ड सुझाओ आ रचना/ॱधठ4मक आलोचना ि/ॱध6धय लगैत अिछ त/ॱध4ड िकछु िलखक मोन भेल। हमर सहायता आ सहयोग अपनेक/ॱध4ड सदा उपल/ॱध9धध रहत। २./ॱध57ी रमान/ॱधठठद रेणु- मैिथलीमे ई-पि/ॱध55का पाि/ॱध5धक /ॱध65प/ॱध4ड चला कऽ जे अपन मातृभाषाक /ॱध6धचार कऽ रहल छी, से ध/ॱधठठयवाद । आग/ॱड6ड अपनेक सम/ॱड04त मैिथलीक काय/ॱड61क हेतु हम हृदयसँ शुभकामना दऽ रहल छी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 378 ३./ॱध57ी िव/ॱडध4ानाथ झा "िविदत"- संचार आ /ॱध6धौ/ॱडध4ोिगकीक एिह /ॱध6धित/ॱड04पध/ॱड6ठ /ॱध7धलोबल युगमे अपन मिहमामय "िवदेह"क/ॱध4ड अपना देहमे /ॱध6धकट देिख जतबा /ॱध6धस/ॱडठधता आ संतोष भेल , तकरा कोनो उपल/ॱध9धध "मीटर"सँ निह नापल जा सकैछ? ..एकर ऐितहािसक मू/ॱध9ठय/ॱड64कन आ स/ॱड64/ॱड04कृितक /ॱध6धितफलन एिह शता/ॱध9धदीक अंत धिर लोकक नजिरमे आ/ॱध56य/ॱड61जनक /ॱध65पसँ /ॱध6धकट हैत। ४. /ॱध6धो. उदय नारायण िसंह "निचकेता"- जे काज अह/ॱड6ड कए रहल छी तकर चरचा एक िदन मैिथली भाषाक इितहासमे होएत। आन/ॱधठठद भए रहल अिछ, ई जािन कए जे एतेक गोट मैिथल "िवदेह" ई जन/ॱड61लक/ॱध4ड पिढ़ रहल छिथ। ...िवदेहक चालीसम अंक पुरबाक लेल अिभन/ॱधठठदन।
५. डॉ. गंगेश गुंजन- एिह िवदेह-कम/ॱड61मे लािग रहल अह/ॱड6डक स/ॱध94वेदनशील मन , मैिथलीक /ॱध6धित समिप/ॱड61त मेहनितक अमृत रंग , इितहास मे एक टा िविश/ॱ416 फराक अ/ॱधठ7याय आरंभ करत , हमरा िव/ॱध5ठास अिछ। अशेष शुभकामना आ बधाइक स/ॱड15 , स/ॱड04नेह ...अह/ॱड6डक पोथी कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक /ॱध6धथम दृ/ॱ416या बहुत भ/ॱड01य तथा उपयोगी बुझाइछ। मैिथलीमे तँ अपना /ॱड04व/ॱध65पक /ॱध6धायः ई पिहले एहन भ/ॱड01य अवतारक पोथी िथक। हष/ॱड61पूण/ॱड61 हमर हािद/ॱड61क बधाई /ॱड04वीकार करी। ६. /ॱध57ी रामा/ॱध57य झा "रामरंग"( आब /ॱड04वग/ॱड6ठय )- "अपना" िमिथलासँ संबंिधत...िवषय व/ॱड04तुसँ अवगत भेलहुँ। ...शेष सभ कुशल अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 379 ७. /ॱध57ी /ॱ409जे/ॱधठठ/ॱ406 ि/ॱध55पाठी- सािह/ॱधठ4य अकादमी- इंटरनेट पर /ॱध6धथम मैिथली पाि/ॱध5धक पि/ॱध55का "िवदेह" केर लेल बधाई आ शुभकामना /ॱड04वीकार क/ॱध65। ८. /ॱध57ी /ॱध6धफु/ॱध9ठलकुमार िसंह "मौन"- /ॱध6धथम मैिथली पाि/ॱध5धक पि/ॱध55का "िवदेह" क /ॱध6धकाशनक समाचार जािन कनेक चिकत मुदा बेसी आ/ॱ4ध6ािदत भेलहुँ। कालच/ॱडठ9क/ॱध4ड पकिड़ जािह दूरदृि/ॱ416क पिरचय देलहुँ, ओिह लेल हमर मंगलकामना। ९.डॉ. िशव/ॱध6धसाद यादव - ई जािन अपार हष/ॱड61 भए रहल अिछ , जे नव सूचना-/ॱडठ9ाि/ॱधठठतक /ॱध5धे/ॱध55मे मैिथली प/ॱध55कािरताक/ॱध4ड /ॱध6धवेश िदअएबाक साहिस क कदम उठाओल अिछ। प/ॱध55कािरतामे एिह /ॱध6धकारक नव /ॱध6धयोगक हम /ॱड04वागत करैत छी, संगिह "िवदेह"क सफलताक शुभकामना। १०. /ॱध57ी आ/ॱडध4ाचरण झा- कोनो प/ॱध55 -पि/ॱध55काक /ॱध6धकाशन - ताहूमे मैिथली पि/ॱध55काक /ॱध6धकाशनमे के कतेक सहयोग करताह - ई तऽ भिव/ॱड0डय कहत। ई हमर ८८ वष/ॱड61मे ७५ वष/ॱड61क अनुभव रहल। एतेक पैघ महान य/ॱध5डमे हमर /ॱध57/ॱडध0ापूण/ॱड61 आहुित /ॱध6धा/ॱध90त होयत - यावत ठीक- ठाक छी/ रहब।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 380 ११. /ॱध57ी िवजय ठाकुर - िमिशगन िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय - "िवदेह" पि/ॱध55काक अंक देखलहुँ, स/ॱध94पूण/ॱड61 टीम बधाईक पा/ॱध55 अिछ। पि/ॱध55काक मंगल भिव/ॱड0डय हेतु हमर शुभकामना /ॱड04वीकार कएल जाओ। १२. /ॱध57ी सुभाषच/ॱधठठ/ॱ406 यादव - ई-पि/ॱध55का "िवदेह" क बारेमे जािन /ॱध6धस/ॱडठधता भेल। ’िवदेह’ िनर/ॱधठठतर प/ॱध9ठलिवत -पुि/ॱड0डपत हो आ चतुिद/ॱड61क अपन सुगंध पसारय से कामना अिछ। १३. /ॱध57ी मैिथलीपु/ॱध55 /ॱध6धदीप - ई-पि/ॱध55का "िवदेह" केर सफलताक भगवतीसँ कामना। हमर पूण/ॱड61 सहयोग रहत। १४. डॉ. /ॱध57ी भीमनाथ झा- "िवदेह" इ/ॱधठठटरनेट पर अिछ त/ॱध4ड "िवदेह" नाम उिचत आर कतेक /ॱध65प/ॱध4ड एकर िववरण भए सकैत अिछ। आइ - काि/ॱडड4 मोनमे उ/ॱडध5ेग रहैत अिछ , मुदा शी/ॱड9ध पूण/ॱड61 सहयोग देब। कु।g26आ।g252े।g255म् अ।g2चचतम।g36उनक देिख अित /ॱध6धस/ॱडठधता भेल। मैिथलीक लेल ई घटना छी। १५. /ॱध57ी रामभरोस कापिड़ "/ॱ410मर "- जनकपुरधाम- "िवदेह" ऑनलाइन देिख रहल छी। मैिथलीक/ॱध4ड अ/ॱधठठतर/ॱड65/ॱड0ड/ॱड99ीय जगतमे पहुँचेलहुँ तकरा लेल हािद/ॱड61क बधाई। िमिथला र/ॱध79 सभक संकलन अपूव/ॱड61। नेपालोक सहयोग भेटत, से िव/ॱध5ठास करी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 381 १६. /ॱध57ी राजन/ॱधठठदन लालदास - "िवदेह" ई-पि/ॱध55काक मा/ॱधठ7यमसँ बड़ नीक काज कए रहल छी, नाितक अिहठाम देखलहुँ। एकर वािष/ॱड61क अ ◌ंक जखन ि/ॱध6धं ट िनकालब तँ हमरा पठायब। कलक/ॱध54ामे बहुत गोटेक/ॱध4ड हम साइटक पता िलखाए देने िछयि/ॱधठठह। मोन तँ होइत अिछ जे िद/ॱध9ठली आिब कए आशीव/ॱड65द दैतहुँ, मुदा उमर आब बेशी भए गेल। शुभकामना देश-िवदेशक मैिथलक/ॱध4ड जोड़बाक लेल। .. उ/ॱधठ4कृ/ॱ416 /ॱध6धकाशन कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक लेल बधाइ। अ/ॱडधधुत काज कएल अिछ, नीक /ॱध6ध/ॱड04तुित अिछ सात ख/ॱधठडडमे। मुदा अह/ॱड6डक सेवा आ से िनः/ॱड04वाथ/ॱड61 तखन बूझल जाइत जँ अह/ॱड6ड /ॱडध5ारा /ॱध6धकािशत पोथी सभपर दाम िलखल निह रिहतैक। ओिहना सभक/ॱध4ड िवलिह देल जइतैक। (/ॱड04प/ॱ416ीकरण - /ॱध57ीमान्, अह/ॱड6डक सूचनाथ/ॱड61 िवदेह /ॱडध5ारा ई-/ॱध6धकािशत कएल सभटा साम/ॱड91ी आक/ॱड65इवमे https://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/
पर िबना मू/ॱध9ठयक डाउनलोड लेल उपल/ॱध9धध छै आ भिव/ॱड0डयमे सेहो रहतैक। एिह आक/ॱड65इवक/ॱध4ड जे िकयो /ॱध6धकाशक अनुमित लऽ कऽ ि/ॱध6धंट /ॱध65पमे /ॱध6धकािशत कएने छिथ आ तकर ओ दाम रखने छिथ तािहपर हमर कोनो िनयं/ॱध55ण निह अिछ। - गजे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर )... अह/ॱड6डक /ॱध6धित अशेष शुभकामनाक संग। १७. डॉ. /ॱध6धेमशंकर िसंह - अह/ॱड6ड मैिथलीमे इंटरनेटपर पिहल पि/ॱध55का "िवदेह" /ॱध6धकािशत कए अपन अ/ॱडधधुत मातृभाषानुरागक पिरचय देल अिछ, अह/ॱड6डक िनः/ॱड04वाथ/ॱड61 मातृभाषानुरागसँ /ॱध6धेिरत छी, एकर िनिम/ॱध54 जे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 382 हमर सेवाक /ॱध6धयोजन हो, तँ सूिचत करी। इंटरनेटपर आ/ॱडध4ोप/ॱड64त पि/ॱध55का देखल , मन /ॱध6धफुि/ॱध9ठलत भऽ गेल। १८./ॱध57ीमती शेफािलका वम/ॱड65- िवदेह ई-पि/ॱध55का देिख मोन उ/ॱध9ठलाससँ भिर गेल। िव/ॱध5डान कतेक /ॱध6ध गित कऽ रहल अिछ...अह/ॱड6ड सभ अन/ॱधठठत आकाशक/ॱध4ड भेिद िदयौ, सम/ॱड04त िव/ॱड04तारक रह/ॱड04यक/ॱध4ड तार -तार कऽ िदयौक...। अपनेक अ/ॱडधधुत पु/ॱड04तक कु/ॱध64/ॱध5धे/ॱध55म् अंतम/ॱड61नक िवषयव/ॱड04तुक दृि/ॱ416सँ गागरमे सागर अिछ। बधाई। १९./ॱध57ी हेतुकर झा, पटना-जािह समप/ॱड61ण भावसँ अपने िमिथला- मैिथलीक सेवामे त/ॱधठ4पर छी से /ॱड04तु/ॱधठ4य अिछ। देशक राजधानीसँ भय रहल मैिथलीक शंखनाद िमिथलाक गाम-गाममे मैिथली चेतनाक िवकास अव/ॱड0धय करत। २०. /ॱध57ी योगान/ॱधठठद झा, किबलपुर, लहेिरयासराय- कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक पोथीक/ॱध4ड िनकटसँ देखबाक अवसर भेटल अिछ आ मैिथली जगतक एकटा उ/ॱडधधट ओ समसामियक दृि/ॱ416स/ॱध94प/ॱडठध ह/ॱड04ता/ॱध5धरक कलमब/ॱधठठद पिरचयसँ आ/ॱ4ध6ािदत छी। "िवदेह"क देवनागरी सँ/ॱड04करण पटनामे /ॱध64 . 80/- मे उपल/ॱध9धध भऽ सकल जे िविभ/ॱडठध लेखक लोकिनक छायािच/ॱध55 , पिरचय प/ॱध55क ओ रचनावलीक स/ॱध94यक /ॱध6धकाशनसँ ऐितहािसक कहल जा सकैछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 383 २१. /ॱध57ी िकशोरीका/ॱधठठत िम/ॱध57 - कोलकाता- जय मैिथली, िवदेहमे बहुत रास किवता, कथा, िरपोट/ॱड61 आिदक सिच/ॱध55 सं/ॱड91ह देिख आ आर अिधक /ॱध6धस/ॱडठधता िमिथला/ॱध5धर देिख - बधाई /ॱड04वीकार कएल जाओ। २२./ॱध57ी जीवका/ॱधठठत - िवदेहक मुि/ॱ406त अंक पढ़ल - अ/ॱडधधुत मेहनित। चाबस-चाबस। िकछु समालोचना मरखाह..मुदा स/ॱधठ4य। २३. /ॱध57ी भालच/ॱधठठ/ॱ406 झा- अपनेक कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक देिख बुझाएल जेना हम अपने छपलहुँ अिछ। एकर िवशालकाय आकृित अपनेक सव/ॱड61समावेशताक पिरचायक अिछ। अपनेक रचना साम/ॱधठ5य/ॱड61मे उ/ॱध54रो/ॱध54र वृि/ॱडध0 हो, एिह शुभकामनाक संग हािद/ॱड61क बधाई।
२४./ॱध57ीमती डॉ नीता झा- अह/ॱड6डक कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक पढ़लहुँ। /ॱध76योितरी/ॱध5ठर श/ॱध9धदावली, कृिष म/ॱधठ4/ॱड04य श/ॱध9धदावली आ सीत बस/ॱधठठत आ सभ कथा, किवता, उप/ॱधठठयास , बाल-िकशोर सािह/ॱधठ4य सभ उ/ॱध54म छल। मैिथलीक उ/ॱध54रो/ॱध54र िवकासक ल/ॱड50य दृि/ॱ416गोचर होइत अिछ। २५./ॱध57ी मायान/ॱधठठद िम/ॱध57 - कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक मे हमर उप/ॱधठठयास ।g30आ।g255ीधन क जे िवरोध कएल गेल अिछ तकर हम िवरोध करैत छी।... कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक पोथीक लेल शुभकामना।(/ॱध57ीमान् समालोचनाक/ॱध4ड िवरोधक /ॱध65पमे निह लेल जाए। -गजे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 384 २६./ॱध57ी महे/ॱधठठ/ॱ406 हजारी- स/ॱध94पादक ।g25षीिमिथला - कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक पिढ़ मोन हिष/ॱड61त भऽ गेल ..एखन पूरा पढ़यमे बहुत समय लागत, मुदा जतेक पढ़लहुँ से आ/ॱ4ध6ािद त कएलक। २७./ॱध57ी केदारनाथ चौधरी- कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक अ/ॱडधधुत लागल , मैिथली सािह/ॱधठ4य लेल ई पोथी एकटा /ॱध6धितमान बनत। २८./ॱध57ी स/ॱधठ4यान/ॱधठठद पाठक - िवदेहक हम िनयिमत पाठक छी। ओकर /ॱड04व/ॱध65पक /ॱध6धशंसक छलहुँ। ए/ॱध94हर अह/ॱड6डक िलखल - कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक देखलहुँ। मोन आ/ॱ4ध6ािदत भऽ उठल। कोनो रचना तरा- उपरी। २९./ॱध57ीमती रमा झा-स/ॱध94पादक िमिथला दप/ॱड61ण। कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक ि/ॱध6धंट फॉम/ॱड61 पिढ़ आ एकर गुणव/ॱध54ा देिख मोन /ॱध6धस/ॱडठध भऽ गेल , अ/ॱडधधुत श/ॱध9धद एकरा लेल /ॱध6धयु/ॱध70त कऽ रहल छी। िवदेहक उ/ॱध54रो/ॱध54र /ॱध6धगितक शुभकामना। ३०./ॱध57ी नरे/ॱधठठ/ॱ406 झा, पटना- िवदेह िनयिमत देखैत रहैत छी। मैिथली लेल अ/ॱडधधुत काज कऽ रहल छी। ३१./ॱध57ी रामलोचन ठाकुर - कोलकाता- िमिथला/ॱध5धर िवदेह देिख मोन /ॱध6धस/ॱडठधतासँ भिर उठल , अंकक िवशाल पिरदृ/ॱड0धय आ/ॱड04व/ॱड04तकारी अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 385 ३२./ॱध57ी तारान/ॱधठठद िवयोगी- िवदेह आ कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक देिख चकिबदोर लािग गेल। आ/ॱध56य/ॱड61। शुभकामना आ बधाई। ३३./ॱध57ीमती /ॱध6धेमलता िम/ॱध57 “/ॱध6धेम ”- कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक पढ़लहुँ। सभ रचना उ/ॱध74चकोिटक लागल। बधाई। ३४./ॱध57ी कीित/ॱड61नारायण िम/ॱध57 - बेगूसराय- कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक ब/ॱडठ6ड नीक लागल, आग/ॱड64क सभ काज लेल बधाई। ३५./ॱध57ी महा/ॱध6धकाश -सहरसा- कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक नीक लागल, िवशालकाय संगिह उ/ॱध54मकोिटक। ३६./ॱध57ी अि/ॱध7धनपु/ॱड0डप - िमिथला/ॱध5धर आ देवा/ॱध5धर िवदेह पढ़ल ..ई /ॱध6धथम तँ अिछ एकरा /ॱध6धशंसामे मुदा हम एकरा दु/ॱड04साहिसक कहब। िमिथला िच/ॱध55कलाक /ॱड04त/ॱध94भक/ॱध4ड मुदा अिगला अंकमे आर िव/ॱड04तृत बनाऊ। ३७./ॱध57ी मंजर सुलेमान -दरभंगा- िवदेहक जतेक /ॱध6धशंसा कएल जाए कम होएत। सभ चीज उ/ॱध54म। ३८./ॱध57ीमती /ॱध6धोफेसर वीणा ठाकुर - कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक उ/ॱध54म , पठनीय, िवचारनीय। जे /ॱध70यो देखैत छिथ पोथी /ॱध6धा/ॱध90त करबाक उपाय पुछैत छिथ। शुभकामना।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 386 ३९./ॱध57ी छ/ॱध55ान/ॱधठठद िसंह झा- कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक पढ़लहुँ, ब/ॱडठ6ड नीक सभ तरह/ॱध4ड। ४०./ॱध57ी ताराका/ॱधठठत झा- स/ॱध94पादक मैिथली दैिनक िमिथला समाद - िवदेह तँ क/ॱधठठटे/ॱधठठट /ॱध6धोवाइडरक काज कऽ रहल अिछ। कु/ॱध64/ॱध5धे/ॱध55म् अंतम/ॱड61नक अ/ॱडधधुत लागल। ४१.डॉ रवी/ॱधठठ/ॱ406 कुमार चौधरी- कु/ॱध64/ॱध5धे/ॱध55म् अंतम/ॱड61नक बहुत नीक , बहुत मेहनितक पिरणाम। बधाई। ४२./ॱध57ी अमरनाथ - कु/ॱध64/ॱध5धे/ॱध55म् अंतम/ॱड61नक आ िवदेह दुनू /ॱड04मरणीय घटना अिछ, मैिथली सािह/ॱधठ4य म/ॱधठ7य। ४३./ॱध57ी पंचानन िम/ॱध57 - िवदेहक वैिव/ॱधठ7य आ िनर/ॱधठठतरता /ॱध6धभािवत करैत अिछ, शुभकामना। ४४./ॱध57ी केदार कानन - कु/ॱध64/ॱध5धे/ॱध55म् अ/ॱधठठतम/ॱड61नक लेल अनेक ध/ॱधठठयवाद , शुभकामना आ बधाइ /ॱड04वीकार करी। आ निचकेताक भूिमका पढ़लहुँ। शु/ॱध65मे तँ लागल जेना कोनो उप/ॱधठठयास अह/ॱड6ड /ॱडध5ारा सृिजत भेल अिछ मुदा पोथी उनटौला पर /ॱध5डात भेल जे एिहमे तँ सभ िवधा समािहत अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 387 ४५./ॱध57ी धनाकर ठाकुर - अह/ॱड6ड नीक काज कऽ रहल छी। फोटो गैलरीमे िच/ॱध55 एिह शता/ॱध9धदीक ज/ॱधठठमितिथक अनुसार रहैत तऽ नीक। ४६./ॱध57ी आशीष झा- अह/ॱड6डक पु/ॱड04तकक संबंधमे एतबा िलखबा सँ अपना कए निह रोिक सकलहुँ जे ई िकताब मा/ॱध55 िकताब निह थीक, ई एकटा उ/ॱध94मीद छी जे मैिथली अह/ॱड6ड सन पु/ॱध55क सेवा सँ िनरंतर समृ/ॱडध0 होइत िचरजीवन कए /ॱध6धा/ॱध90त करत। ४७./ॱध57ी श/ॱध94भु कुमार िसंह - िवदेहक त/ॱधठ4परता आ ि/ॱडठ9याशीलता देिख आ/ॱ4ध6ािदत भऽ रहल छी। िनि/ॱध56त/ॱध65पेण कहल जा सकैछ जे समकालीन मैिथली पि/ॱध55काक इितहासमे िवदेहक नाम /ॱड04वण/ॱड65/ॱध5धरमे िलखल जाएत। ओिह कु/ॱध64/ॱध5धे/ॱध55क घटना सभ तँ अठारहे िदनमे खतम भऽ गेल रहए मुदा अह/ॱड6डक कु।g26आ।g252े।g255म् तँ अशेष अिछ। ४८.डॉ. अजीत िम/ॱध57 - अपनेक /ॱध6धयासक कतबो /ॱध6धश ंसा कएल जाए कमे होएतैक। मैिथली सािह/ॱधठ4यमे अह/ॱड6ड /ॱडध5ारा कएल गेल काज युग - युगा/ॱधठठतर धिर पूजनीय रहत। ४९./ॱध57ी बीरे/ॱधठठ/ॱ406 मि/ॱध9ठलक - अह/ॱड6डक कु।g26आ।g252े।g255म् अ।g2चचतम।g36उनक आ िवदेह:सदेह पिढ़ अित /ॱध6धस/ॱडठधता भेल। अह/ॱड6डक /ॱड04वा/ॱड04/ॱधठ5य ठीक रहए आ उ/ॱधठ4साह बनल रहए से कामना।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 388 ५०./ॱध57ी कुमार राधारमण - अह/ॱड6डक िदशा-िन द/ॱड71शमे िवदेह पिहल मैिथली ई-जन/ॱड61ल देिख अित /ॱध6धस/ॱडठधता भेल। हमर शुभकामना। ५१./ॱध57ी फूलच/ॱधठठ/ॱ406 झा ।g262वीण -िवदेह:सदेह पढ़ने रही मुदा कु।g26आ।g252े।g255म् अ।g2चचतम।g36उनक देिख बढ़ाई देबा लेल बा/ॱधठ7य भऽ गेलहुँ। आब िव/ॱध5ठास भऽ गेल जे मैिथली निह मरत। अशेष शुभकामना। ५२./ॱध57ी िवभूित आन/ॱधठठद - िवदेह:सदेह देिख, ओकर िव/ॱड04तार देिख अित /ॱध6धस/ॱडठधता भेल। ५३./ॱध57ी माने/ॱध5ठर मनुज -कु।g26आ।g252े।g255म् अ।g2चचतम।g36उनक एकर भ/ॱड01यता देिख अित /ॱध6धस/ॱडठधता भेल , एतेक िवशाल /ॱड91/ॱधठठथ मैिथलीमे आइ धिर निह देखने रही। एिहना भिव/ॱड0डयमे काज करैत रही, शुभकामना। ५४./ॱध57ी िव/ॱडध4ान/ॱधठठद झा- आइ.आइ.एम.कोलकाता- कु/ॱध64/ॱध5धे/ॱध55म् अ/ॱधठठतम/ॱड61नक िव/ॱड04तार , छपाईक संग गुणव/ॱध54ा देिख अित /ॱध6धस/ॱडठधता भेल। अह/ॱड6डक अनेक ध/ॱधठठयवाद ; कतेक बरखसँ हम नेयारैत छलहुँ जे सभ पैघ शहरमे मैिथली लाइ/ॱ409ेरीक /ॱड04थापना होअए , अह/ॱड6ड ओकरा वेबपर कऽ रहल छी, अनेक ध/ॱधठठयवाद।
५५./ॱध57ी अरिव/ॱधठठद ठाकुर -कु।g26आ।g252े।g255म् अ।g2चचतम।g36उनक मैिथली सािह/ॱधठ4यमे कएल गेल एिह तरहक पिहल /ॱध6धयोग अिछ , शुभकामना।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 389 ५६./ॱध57ी कुमार पवन -कु।g26आ।g252े।g255म् अ।g2चचतम।g36उनक पिढ़ रहल छी। िकछु लघुकथा पढ़ल अिछ, बहुत मािम/ॱड61क छल। ५७. /ॱध57ी /ॱध6धदीप िबहारी-कु।g26आ।g252े।g255म् अ।g2चचतम।g36उनक देखल, बधाई। ५८.डॉ मिणका/ॱधठठत ठाकुर -कैिलफोिन/ॱड61या- अपन िवल/ॱध5धण िनयिमत सेवासँ हमरा लोकिनक हृदयमे िवदेह सदेह भऽ गेल अिछ। ५९./ॱध57ी धीरे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धेमिष/ॱड61- अह/ॱड6डक सम/ॱड04त /ॱध6धयास सराहनीय। दुख होइत अिछ जखन अह/ॱड6डक /ॱध6धयासमे अपेि/ॱध5धत सहयोग निह कऽ पबैत छी। ६०./ॱध57ी देवशंकर नवीन - िवदेहक िनर/ॱधठठतरता आ िवशाल /ॱड04व/ॱध65प - िवशाल पाठक वग/ॱड61, एकरा ऐितहािसक बनबैत अिछ। ६१./ॱध57ी मोहन भार/ॱडध5ाज - अह/ॱड6डक सम/ॱड04त काय/ॱड61 देखल , बहुत नीक। एखन िकछु परेशानीमे छी, मुदा शी/ॱड9ध सहयोग देब। ६२./ॱध57ी फजलुर रहमान हाशमी-कु।g26आ।g252े।g255म् अ।g2चचतम।g36उनक मे एतेक मेहनतक लेल अह/ॱड6ड साधुवादक अिधकारी छी। ६३./ॱध57ी ल/ॱड50मण झा "सागर"- मैिथलीमे चम/ॱधठ4कािरक /ॱध65प/ॱध4ड अह/ॱड6डक /ॱध6धवेश आ/ॱ4ध6ादकारी अिछ। ..अह/ॱड6डक/ॱध4ड एखन आर ..दूर..बहुत दूरधिर जेबाक अिछ। /ॱड04व/ॱड04थ आ /ॱध6धस/ॱडठध रही।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 390 ६४./ॱध57ी जगदीश /ॱध6धसाद मंडल -कु।g26आ।g252े।g255म् अ।g2चचतम।g36उनक पढ़लहुँ । कथा सभ आ उप/ॱधठठयास सह।g263बाढ़िन पूण/ॱड61/ॱध65प/ॱध4ड पिढ़ गेल छी। गाम -घरक भौगोिलक िववर णक जे सू/ॱड50म वण/ॱड61न सह/ॱध6डबाढ़िनमे अिछ , से चिकत कएलक, एिह सं/ॱड91हक कथा-उप/ॱधठठयास मैिथली लेखनमे िविवधता अनलक अिछ। समालोचना शा/ॱड04/ॱध55मे अह/ॱड6डक दृि/ॱ416 वैयि/ॱध70तक निह वरन् सामािजक आ क/ॱध9ठयाणकारी अिछ , से /ॱध6धशंसनीय। ६५./ॱध57ी अशोक झा-अ/ॱधठ7य/ॱध5ध िमिथला िवकास पिरषद - कु।g26आ।g252े।g255म् अ।g2चचतम।g36उनक लेल बधाई आ आग/ॱड6ड लेल शुभकामना। ६६./ॱध57ी ठाकुर /ॱध6धसाद मुमु/ॱड61- अ/ॱडधधुत /ॱध6धयास। ध/ॱधठठयवादक संग /ॱध6धाथ/ॱड61ना जे अपन मािट-पािनक/ॱध4ड /ॱधठ7यानमे रािख अंकक समायोजन कएल जाए। नव अंक धिर /ॱध6धयास सराहनीय। िवदेहक/ॱध4ड बहुत -बहुत ध/ॱधठठयवाद जे एहेन सु/ॱधठठदर -सु/ॱधठठदर सचार (आलेख) लगा रहल छिथ। सभटा /ॱड91हणीय - पठनीय। ६७.बुि/ॱडध0नाथ िम/ॱध57 - ि/ॱध6धय गजे/ॱधठठ/ॱ406 जी,अह/ॱड6डक स/ॱध94पादन मे /ॱध6धकािशत ‘िवदेह’आ ‘कु/ॱध64/ॱध5धे/ॱध55म् अंतम/ॱड61नक ’ िवल/ॱध5धण पि/ॱध55का आ िवल/ॱध5धण पोथी! की निह अिछ अह/ॱड6डक स/ॱध94पादनमे? एिह /ॱध6धय/ॱध79 सँ मैिथली क िवकास होयत,िन/ॱड04संदेह।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 391 ६८./ॱध57ी बृखेश च/ॱधठठ/ॱ406 लाल- गजे/ॱधठठ/ॱ406जी, अपनेक पु/ॱड04तक कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक पिढ़ मोन गदगद भय गेल , हृदयसँ अनुगृिहत छी । हािद/ॱड61क शुभकामना । ६९./ॱध57ी परमे/ॱध5ठर कापिड़ - /ॱध57ी गजे/ॱधठठ/ॱ406 जी । कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक पिढ़ गदगद आ नेहाल भेलहुँ। ७०./ॱध57ी रवी/ॱधठठ/ॱ406नाथ ठाकुर - िवदेह पढ़ैत रहैत छी। धीरे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धेमिष/ॱड61क मैिथली गजलपर आलेख पढ़लहुँ। मैिथली गजल क/ॱध54ऽ सँ क/ॱध54ऽ चिल गेलैक आ ओ अपन आलेखमे मा/ॱध55 अपन जानल -पिहचानल लोकक चच/ॱड61 कएने छिथ। जेना मैिथलीमे मठक पर/ॱध94परा रहल अिछ। (/ॱड04प/ॱ416ीकरण - /ॱध57ीमान्, /ॱध6धेमिष/ॱड61 जी ओिह आलेखमे ई /ॱड04प/ॱ416 िलखने छिथ जे िकनको नाम जे छुिट गेल छि/ॱधठठह तँ से मा/ॱध55 आलेखक लेखकक जानकारी निह रहबाक /ॱडध5ारे, एिहमे आन कोनो कारण निह देखल जाय। अह/ॱड6डसँ एिह िवषयपर िव/ॱड04तृत आलेख सादर आमंि/ॱध55त अिछ। -स/ॱध94पादक ) ७१./ॱध57ी मं/ॱध55े/ॱध5ठर झा- िवदेह पढ़ल आ संगिह अह/ॱड6डक मैगनम ओपस कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक सेहो, अित उ/ॱध54म। मैिथलीक लेल कएल जा रहल अह/ॱड6डक सम/ॱड04त काय/ॱड61 अतुलनीय अिछ। ७२. /ॱध57ी हरेकृ/ॱड0डण झा- कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक मैिथलीमे अपन तरहक एकमा/ॱध55 /ॱड91/ॱधठठथ अिछ , एिहमे लेखकक सम/ॱड91 दृि/ॱ416 आ रचना कौशल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 392 देखबामे आएल जे लेखकक फी/ॱध9ठडवक/ॱड61सँ जुड़ल रहबाक कारणसँ अिछ। ७३./ॱध57ी सुका/ॱधठठत सोम - कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक मे समाजक इितहास आ वत/ॱड61मानसँ अह/ॱड6डक जुड़ाव ब/ॱडठ6ड नीक लागल, अह/ॱड6ड एिह /ॱध5धे/ॱध55मे आर आग/ॱड6ड काज करब से आशा अिछ। ७४./ॱध6धोफेसर मदन िम/ॱध57 - कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक सन िकताब मैिथलीमे पिहले अिछ आ एतेक िवशाल सं/ॱड91हपर शोध कएल जा सकैत अिछ। भिव/ॱड0डयक लेल शुभ कामना। ७५./ॱध6धोफेसर कमला चौधरी- मैिथलीमे कु।g26आ।g252े।g255म् अंतम।g36उनक सन पोथी आबए जे गुण आ /ॱध65प दुनूमे िन/ॱड04सन होअए , से बहुत िदनसँ आक/ॱड64/ॱध5धा छल , ओ आब जा कऽ पूण/ॱड61 भेल। पोथी एक हाथसँ दोसर हाथ घुिम रहल अिछ, एिहना आग/ॱड6ड सेहो अह/ॱड6डसँ आशा अिछ। ७६./ॱध57ी उदय च/ॱधठठ/ॱ406 झा "िवनोद": गजे/ॱधठठ/ॱ406जी, अह/ॱड6ड जतेक काज कएलहुँ अिछ से मैिथलीमे आइ धिर िकयो निह कएने छल। शुभकामना। अह/ॱड6डक/ॱध4ड एखन बहुत काज आर करबाक अिछ। ७७./ॱध57ी कृ/ॱड0डण कुमार क/ॱड0धयप : गजे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुरजी, अह/ॱड6डसँ भ/ॱध4डट एकटा /ॱड04मरणीय /ॱध5धण बिन गेल। अह/ॱड6ड जतेक काज एिह बएसमे कऽ गेल छी तािहसँ हजार गुणा आर बेशीक आशा अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 393 ७८./ॱध57ी मिणका/ॱधठठत दास : अह/ॱड6डक मैिथलीक काय/ॱड61क /ॱध6धशंसा लेल श/ॱध9धद निह भेटैत अिछ। अह/ॱड6डक कु/ॱध64/ॱध5धे/ॱध55म् अ/ॱधठठतम/ॱड61नक स/ॱध94पूण/ॱड61 /ॱध65प/ॱध4ड पिढ़ गेलहुँ। /ॱधठ4व/ॱध7ठचाह/ॱध7ठच ब/ॱडठ6ड नीक लागल। ७९. /ॱध57ी हीरे/ॱधठठ/ॱ406 कुमार झा- िवदेह ई-पि/ॱध55काक सभ अंक ई -प/ॱध55सँ भेटैत रहैत अिछ। मैिथलीक ई-पि/ॱध55का छैक एिह बातक गव/ॱड61 होइत अिछ। अह/ॱड6ड आ अह/ॱड6डक सभ सहयोगीक/ॱध4ड हािद/ॱड61क शुभकामना। /ॱध6ध/ॱड04तुत अिछ िवदेह , िमिथला, तीरभुि/ॱध70त आ ितरहुतक नामसँ िव/ॱध71यात व/ॱध54/ॱड61मान भारत आ नेपालमे पसरल मािटक /ॱध6धाचीन आ नव /ॱड04थाप/ॱधठ4य , िच/ॱध55/ॱड64िकत अिभलेख आ मूि/ॱध54/ॱड61कलाक एकटा छोट सं/ॱड91ह। एिह सं/ॱड91हक/ॱध4ड पूण/ॱड61 करबाक हेतु अपन बहुमू/ॱध9ठय सं/ॱड91ह ggajendra@videha.com क/ॱध4ड पठाऊ। आक/ॱड65इवक सव/ॱड65िधकार रचनाकार, स/ॱध94बि/ॱधठठधत फोटो/ॱड91ाफर आ सं/ॱड91हक/ॱध54/ॱड65क लगमे छि/ॱधठठह। फोटो सभ पठएबाक लेल ध/ॱधठठयवाद पाठकगण। साभार। पूण/ॱड61तः अ/ॱड01यवसाियक उ/ॱड19े/ॱड0धय आ मा/ॱध55 एकेडिमक /ॱध6धयोग लेल।
गौरीशंकर, जमथिर,
गौरीशंकर, जमथिर,
गौरीशंकर, जमथिर,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 394 ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
गौरीशंकर, जमथिर, ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
गौरीशंकर, जमथिर, ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
गौरीशंकर, जमथिर, ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
गौरीशंकर, जमथिर, ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
गौरीशंकर, जमथिर, ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
गौरीशंकर, जमथिर, ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 395 गौरीशंकर, जमथिर, ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
गौरीशंकर, जमथिर, ह/ॱड7डठी बाली, मधुबनी
बाइसी-बसैटी, अरिरया िमिथला/ॱध5धर ता/ॱ411लेख
बाइसी-बसैटी, अरिरया िमिथला/ॱध5धर ता/ॱ411लेख
बाइसी-बसैटी, अरिरया िमिथला/ॱध5धर ता/ॱ411लेख
बाइसी-बसैटी, अरिरया िमिथला/ॱध5धर ता/ॱ411लेख
धरहरा, बनमनखी, पूिण/ॱड61य/ॱड6ड, नरिसंह अवतार
धरहरा, बनमनखी, पूिण/ॱड61य/ॱड6ड, नरिसंह अवतार
पूरणदेवी, पूिण/ॱड61य/ॱड6ड
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 396
िबदे/ॱध5ठर /ॱड04थान अिभलेख, मधुबनी
अ/ॱधठठ/ॱ407ाठाढी अिभलेख , मधुबनी
बु/ॱडध0 अ/ॱ416धातु, िससव बसंतपुर, बगहा
12 शता/ॱध9धदी, कोइलख, मधुबनी
अि/ॱध7धन िबदे/ॱध5ठर /ॱड04थान , मधुबनी बु/ॱडध0 , मुंगेर
अिह/ॱध9ठया /ॱड04थान
अ/ॱधठठ/ॱ407ाठाढी, मधुबनी
अशोक /ॱड04तंभ ,
बु/ॱडध0
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 397 बसाढ, वैशाली
अवलोिकते/ॱध5ठर तारा, भागलपुर
बसाढ, वैशाली
बु/ॱडध0 भूिम/ॱड04पश/ॱड61
बु/ॱडध0 , ता/ॱ411
बु/ॱडध0 म/ॱड04तक , सुलतानगंज
वैशाली मूि/ॱध54/ॱड61
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 398 चामु/ॱधठडडा नाग-नािगनी, मुंगेर
मुकुटधारी बु/ॱडध0 , अंतीचक, भागलपुर
नाचैत गणेश, 10म शता/ॱध9धदी, दरभंगा
दरभंगा /ॱध94युिजयम
दरभंगा /ॱध94युिजयम
दुग/ॱड65, काि/ॱध54/ॱड61केय
10म शता/ॱध9धदी, भीट भगवानपुर, अ/ॱधठठ/ॱ407ा ठाढी
गणेश बु/ॱडध0
गौतम बु/ॱडध0 , वैशाली
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 399 हिरहर बु/ॱडध0
िचड़ैक/ॱध4ड खुआबैत मिहला, राजमहल
लौिरया न/ॱधठठदनगढ , अशोक /ॱड04तंभ
लोमश सुदामा गुफा
मुंगेर
नागराज तीथ/ॱड61ंकर
कुमािरल भटट फेकेलाह, नाल/ॱधठठदा
िव/ॱडठ9मिशला िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय , भागलपुर
ठाढ बु/ॱडध0
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 400 पाव/ॱड61ती
रामायण
रामपुरवा वृषभ
रामपुरवा
बु/ॱडध0क अवशेष
संिकसा
स/ॱध90तमातृका
सव/ॱड61तो भ/ॱ406 म/ॱधठडडल
सूय/ॱड61
सूय/ॱड61
सूय/ॱड61क संगी
सूय/ॱड61, मधुबनी आ भागलपुर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 401
मूि/ॱध54/ॱड61
मूि/ॱध54/ॱड61
मूि/ॱध54/ॱड61, वैशाली
उमा माहे/ॱध5ठर , क/ॱध9ठयाणसु/ॱधठठदर
वैशाली वृषभ शीष/ॱड61
वैशाली, शालभंिजका भागलपुर
नाओक /ॱध6धकार
िव/ॱड0डणु बु/ॱडध0ा
प/ॱड6डिखयु/ॱध70/ॱध54 मिहला
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 402
अिह/ॱध9ठया
अ/ॱ416योिगनी मि/ॱधठठदर , सहरसा
बनगंगा
दरभंगा
दरभंगा नगर, 1934
दरभंगा मेिडकल कॉलेज
दु/ॱडड4दुि/ॱडड4न मि/ॱधठठदर , जनकपुर
/ॱध57ी यं/ॱध55
ग/ॱधठडडी/ॱध5ठर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 403
गंगासागर पोखिर, मधुबनी
हनुमान मि/ॱधठठदर , मधुबनी
हिरहर/ॱड04थान
मधुबनी हॉ/ॱड04पीटल
जनकपुर जानकी मि/ॱधठठदर
जानकी मि/ॱधठठदर
जानकी मि/ॱधठठदर ,
जानकी मि/ॱधठठदर ,
िजला /ॱड04वा/ॱड04/ॱधठ5य
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 404 सीतामढी
सीतामढी
काय/ॱड65लय राजिबराज , नेपाल
कलने/ॱध5ठर बाबा
किपले/ॱध5ठर
कोषलेखाकाय/ॱड65लय , राजिबराज, नेपाल
िमिथला िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय , दरभंगा
ल/ॱड50मी/ॱध5ठर पैलेस, 1934
मा/ॱधठ7यिमकिव/ॱडध4ालय , जनकपुर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 405 महे/ॱधठठ/ॱ406 चौक, जनकपुर
जनकपुर मंडप
िमिथला, 1988 भूक/ॱध94प
पगलाबाबा धम/ॱड61शाला, जनकपुर, नेपाल
पंडौल अह/ॱध9ठया
मधुबनी बस /ॱड04ट/ॱड7डड
राज हेड ऑिफस, 1934
राज हॉ/ॱड04पीटल , दरभंगा, 1934
सौराठ सभा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 406 िशव मि/ॱधठठदर , 1934
िशवशंकर िसनेमा, मधुबनी
/ॱड0धयामा मि/ॱधठठदर
िव/ॱडध4ापित मूि/ॱध54/ॱड61, िब/ॱड04फी
उ/ॱड91तारा, तारा/ॱड04थान , मिहषी, सहरसा
िव/ॱडध4ापित /ॱड04मारक , िब/ॱड04फी
िव/ॱड04फी, उदना महादेव
िब/ॱड04फी, िव/ॱध5ठे/ॱध5ठरी भगवती
अह/ॱध9ठया मि/ॱधठठदर , अिहयारी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 407 अशोक /ॱड04तंभ , वैशाली
/ॱड04तूप अशोक /ॱड04तंभ , वैशाली
बिलराजपुर िकला पूव/ॱड6ठ गेट
बिलराजपुर िकला मीनार
च/ॱधठडडी /ॱड04थान, िबराटपुर, सहरसा
ग/ॱड6डधी पोखिर, ढाका, मोितहारी
ग/ॱड6डधी िव/ॱडध4ालय , ढाका, मोितहारी
िगिरजा /ॱड04थान , मधुबनी
हिरहर मि/ॱधठठदर , सोनपुर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 408 जैन मि/ॱधठठदर , भागलपुर
जैन मि/ॱधठठदर , वैशाली
कमलािद/ॱधठ4य /ॱड04थान
किपले/ॱध5ठर िशव मि/ॱधठठदर
लौिरया न/ॱधठठदनगढ
मदने/ॱध5ठर िशव मि/ॱधठठदर
म/ॱधठठदार पव/ॱड61त , ब/ॱड6डका
मोितहारी स/ॱधठ4या/ॱड91ह /ॱड04मारक
परमे/ॱध5ठरी मि/ॱधठठदर , ठाढी, मधुबनी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 409 रामजानकी मि/ॱधठठदर , सीतामढी
स/ॱधठ4या/ॱड91ह /ॱड04मारक , सीतामढी
श/ॱड64ित /ॱड04तूप , वैशाली
उ/ॱध74चैठ भगवती
उ/ॱध74चैठ मि/ॱधठठदर
िसंघे/ॱध5ठर /ॱड04थान , मधेपुरा
सूय/ॱड61धाम , परसा
उ/ॱड91तारा मि/ॱधठठदर , मिहषी, सहरसा
वैशाली /ॱड04तूप
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 410 िव/ॱडठ9मिशला िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय , भागलपुर
िवराटपुर मि/ॱधठठदर , मधेपुरा
वृषभ शीष/ॱड61, रामपुरवा
िसंह शीष/ॱड61, रामपुरवा
शरभ, नेपाल
प/ॱड6डिखयु/ॱध70/ॱध54 देवी, वैशाली
बाबा बडे/ॱध5ठर , देवना, बनग/ॱड6डव
वट वृ/ॱध5ध , बनग/ॱड6डव
भगवान िव/ॱड0डणु, देवना, बनग/ॱड6डव
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 411 शा/ॱड04/ॱध55ाथ/ॱड61 /ॱड04थल ,तारा/ॱड04थान मिहषी
शा/ॱड04/ॱध55ाथ/ॱड61 /ॱड04थल ,तारा/ॱड04थान मिहषी
तारा/ॱड04थान मिहषी
माता तारा, तारा/ॱड04थान मिहषी
उ/ॱड91तारा (खादर वाणी तारा) मूित/ॱड61, मिहषी
विश/ॱ417 मुिन, तारा/ॱड04थान मिहषी
आविध/ॱड61त काली उ/ॱध74चैठ
बौ/ॱडध0देवी तारा वारी सम/ॱड04तीपुर
भगवती देकुली
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 412
भगवती िगिरजा फु/ॱडड4र
भगवती मृणमूित/ॱड61 ग/ॱधठठधबािर
भगवती वारी सम/ॱड04तीपुर
भुवने/ॱध5ठरी कोथ/ॱड61
देवीकाली कोथ/ॱड61
गंगामूित/ॱड61 नगरडीह दरभंगा
गोसाउिन मि/ॱधठठदर कोथ/ॱड61
हैह/ॱडध6 देवी हाबीडीह
काली उ/ॱध74चैठ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 413
मिहषासुरमिद/ॱड61नी बहेरी दरभंगा
मिहषासुरमिद/ॱड61नी हाबीडीह
मिहषासुरमिद/ॱड61नी नाहर-भगवतीपुर
उमा /ॱध94ले/ॱध74छमिद/ॱड61नी िमज/ॱड65पुर दरभंगा
यमुना भैरव बिलया मधुबनी
अ/ॱ416भुज गणेश,कोथ/ॱड61
भैरव, भैरव-बिलया
नटराज, तारालाही
िशव-पाव/ॱड61ती मि/ॱधठठदर ,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 414 किपले/ॱध5ठर/ॱड04थान
िशव-पाव/ॱड61ती मि/ॱधठठदर , किपले/ॱध5ठर/ॱड04थान
िशव मि/ॱधठठदर , िसंिगया, िव/ॱड04पी
उमामाहे/ॱध5ठर , महादेवमठ
उमामाहे/ॱध5ठर , ितरहुत
िव/ॱड0डणु, भवानीपुर
िव/ॱड0डणु, भीठ भगवानपुर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 415 िव/ॱड0डणु, जयनगर
िव/ॱड0डणु, लदहो
िव/ॱड0डणु, साहो-पररी, हाबीडीह
शेषशायी िव/ॱड0डणु, सवास, मुज/ॱध91फरपुर
वराह मूित/ॱड61, ितलके/ॱध5ठर/ॱड04थान
िमिथला/ॱध5धर अिभलेख, िव/ॱड0डणु बु/ॱडध0 मूित/ॱड61
भगवती उ/ॱध74चैठ , बेनीप/ॱडध6ी
भगवती वाणे/ॱध5ठरी, भंडारीसम
चामु/ॱधठडडा मि/ॱधठठदर , कटरा, मुज/ॱध91फरपुर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 416 अ/ॱ416भुज गणेश, हाबीडीह
अ/ॱ416भुज गणेश, कोथ/ॱड61
गंगा, आ/ॱधठठ/ॱ407ा-ठाढ़ी
मिहषासुरमिद/ॱड61नी, दुग/ॱड65
/ॱध94ले/ॱध74छमिद/ॱड61नी मि/ॱधठठदर , िमज/ॱड65पुर , दरभंगा
नटराज
राममि/ॱधठठदर , अिह/ॱध9ठया/ॱड04थान
सेहनी, वैशाली, िव/ॱड0डणु ितलक- य/ॱध5डोपवीतधारी
/ॱध65पनगर िशव मि/ॱधठठदर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 417 सूय/ॱड61, देकुली
सूय/ॱड61 मूित/ॱड61, िडलाही
सूय/ॱड61 मूित/ॱड61, िव/ॱड0डणु, ब/ॱध64आर
उमामाहे/ॱध5ठर
यमुना, आ/ॱधठठ/ॱ407ा-ठाढ़ी
िसमरौनागढ़ मूित/ॱड61
आिद काली, चैनपुर सहरसा चैनपुर सहरसा- िमिथलाक एकमा/ॱध55 नीलकंठ मि/ॱधठठदर , संगमे आिदकालीन भ/ॱड01य काली-मि/ॱधठठदर
/ॱधठ4योथागढ़क /ॱड04वामी मा/ॱधठ7वान/ॱधठठद कौलाचाय/ॱड61 काली मि/ॱधठठदर /ॱधठ4योथा गढ़ लग। पुरान गढ़। एकर पूबमे /ॱ409/ॱडडधपुराक बाबा हिरहरनाथ महादेव
/ॱधठ4योथागढ़क दसमुखी काली /ॱधठ4योथा गढ़ लग। पुरान गढ़। एकर पूबमे /ॱ409/ॱडडधपुराक बाबा हिरहरनाथ महादेव मि/ॱधठठदर आ दि/ॱध5धणमे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 418 सेहो एिह गाममे अिछ। महािशवराि/ॱध55 आ कालीपूजा बड़ धूमधामसँ चैनपुरमे होइत अिछ।
मि/ॱधठठदर आ दि/ॱध5धणमे उ/ॱध74चैठ भगवती छिथ।
उ/ॱध74चैठ भगवती छिथ।
कोइलख (मधुबनी) देवीक मि/ॱधठठदर
अकौर, बेनीप/ॱडध6ी, भगवती दुग/ॱड65, भगवतीपीठ
अकौर, बेनीप/ॱडध6ी, भगवती दुग/ॱड65, भगवतीपीठ
िमिथलाक खोज ई आलेख हमर दशकसँ ऊपरक िमिथलाक या/ॱध55ाक उपरा/ॱधठठतक सू/ॱध55 - वृ/ॱध54ा/ॱधठठत अिछ आ एिहमे एिह सभ /ॱड04थानक /ॱड04थानीय िनवासी आ गाइड सभक अकथनीय योगदान छि/ॱधठठह । कखनो कालतँ भाड़ाक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 419 गाड़ीक /ॱ401ाइवर लोकिन सेहो नीक गाइड िस/ॱडध0 भेलाह । -गजे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर १.गौरी-शंकर /ॱड04थान - मधुबनी िजलाक जमथिर गाम आ ह/ॱड7डठी बाली गामक बीच ई /ॱड04थान गौरी आ श/ॱड1डरक सि/ॱध94मिलत मूि/ॱध54/ॱड61 आ एिह पर िमिथला/ॱध5धरमे िलखल पालवंशीय अिभलेखक कारणसँ िवशेष /ॱध65पसँ उ/ॱध9ठलेखनीय अिछ। ई /ॱड04थल एकमा/ॱध55 पुरातन /ॱड04थल अिछ जे पूण/ॱड61 /ॱध65पसँ गामक उ/ॱधठ4साही काय/ॱड61क/ॱध54/ॱड65 लोकिनक सहयोगसँ पूण/ॱड61 /ॱध65पसँ िवकिसत अिछ। िशवराि/ॱध55मे एिह /ॱड04थलक चुहचुही देखबा यो/ॱध7धय रहैत अिछ। िबदे/ॱध5ठर/ॱड04थानसँ २-३ िकलोमीटर उ/ॱध54र िदशामे ई /ॱड04थान अिछ। २.भीठ-भगवानपुर अिभलेख- राजा ना/ॱधठठयदेवक पु/ॱध55 म/ॱध9ठलदेवसँ संबंिधत अिभलेख एतए अिछ। मधुबनी िजलाक मधेपुर थानामे ई /ॱड04थल अिछ। ३.हुलासप/ॱडध6ी- मधुबनी िजलाक फुलपरास थानाक जागे/ॱध5ठर /ॱड04थान लग हुलासप/ॱडध6ी गाम अिछ। कारी पाथरक िव/ॱड0डणु भगवानक मूि/ॱध54/ॱड61 एतए अिछ। ४.िपपराही-लौकहा थानाक िपपराही गाममे िव/ॱड0डणुक मूि/ॱध54/ॱड61क चा/ॱध65 हाथ भ/ॱध7धन भए गेल अिछ। ५.मधुबन- िपपराहीसँ १० िकलोमीटर उ/ॱध54र नेपालक मधुबन गाममे चतुभु/ॱड61ज िव/ॱड0डणुक मूि/ॱध54/ॱड61 अिछ। ६.अंधरा-ठाढ़ीक /ॱड04थानीय वाच/ॱड04पित सं/ॱड91हालय - गौड़ गामक यि/ॱध5धणीक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 420 भ/ॱड01य मूि/ॱध54/ॱड61 एतए राखल अिछ। ७.कमलािद/ॱधठ4य /ॱड04थान - अंधरा ठाढ़ी गामक लगमे कमलािद/ॱधठ4य /ॱड04थानक िव/ॱड0डणु मंिदर कण/ॱड65ट राजा ना/ॱधठठयदेवक मं/ॱध55ी /ॱध57ीधर दास /ॱडध5ारा /ॱड04थािपत भेल। ८.झंझारपुर अनुम/ॱधठडडलक रखबारी गाममे वृ/ॱध5धक नीच/ॱड6ड राखल िव/ॱड0डणु मूि/ॱध54/ॱड61, ग/ॱड64धारशैली मे बनाओल गेल अिछ। ९.पजेबागढ़ वनही टोल- एतए एकटा बु/ॱडध0 मूि/ॱध54/ॱड61 भेटल छल , मुदा ओकर आब कोनो पता निह अिछ। ई /ॱड04थल सेहो रखबारी गाम लग अिछ। १०.मुसहरिनय/ॱड64 डीह - अंधरा ठाढ़ीसँ ३ िकलोमीटर पि/ॱध56म प/ॱड04टन गाम लग एकटा ऊंच डीह अिछ।बु/ॱडध0कालीन एकजिनय/ॱड6ड कोठली, बौ/ॱडध0कालीन मूि/ॱध54/ॱड61, पाइ, ब/ॱध54/ॱड61नक टुकड़ी आ पजेबाक अवशेष एतए अिछ। ११.भगीरथपुर- प/ॱधठडडौल लग भगीरथपुर गाममे अिभलेख अिछ जािहसँ ओइनवार वंशक अंितम दुनू शासक रामभ/ॱ406देव आ ल/ॱड50मीनाथक /ॱध6धशासनक िवषयमे सूचना भेटैत अिछ। १२.अकौर- मधुबनीसँ २० िकलोमीटर पि/ॱध56म आ उ/ॱध54रमे अकौर गाममे एकटा ऊँच डीह अिछ, जतए बौ/ॱडध0कालक मूि/ॱध54/ॱड61 अिछ। १३.बिलराजपुर िकला- मधुबनी िजलाक बाबूबरही /ॱध6धख/ॱधठडडसँ ५ िकलोमीटर पूब बिलराजपुर गाम अिछ। एकर दि/ॱध5धण िदशामे एकटा पुरान िकलाक अवशेष अिछ। िकला चािर िकलोमीटर नमगर आ एक िकलोमीटर चाकर अिछ। दस फीटक मोट देबालसँ ई घेरल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 421 अिछ। १४.असुरगढ़ िकला- िमिथलाक दोसर िकला मधुबनी िजलाक पूब आ उ/ॱध54र सीमा पर ितलयुगा धारक कातमे महादेव मठ लग ५० एकड़मे पसरल अिछ। १५.जयनगर िकला- िमिथलाक तेसर िकला अिछ भारत नेपाल सीमा पर /ॱध6धाचीन जयपुर आ व/ॱध54/ॱड61मान ज यनगर नगर लग। दरभंगा लग पंचोभ गामसँ /ॱध6धा/ॱध90त ता/ॱ411 अिभलेख पर जयपुर केर वण/ॱड61न अिछ। १६.न/ॱधठठदनगढ़ - बेितयासँ १२ मील पि/ॱध56म -उ/ॱध54रमे ई िकला अिछ। तीन पंि/ॱध70/ॱध54मे १५ टा ऊँच डीह अिछ। १७.लौिरया-न/ॱधठठदनगढ़ - न/ॱधठठदनगढ़सँ उ/ॱध54र ि/ॱड04थत अिछ , एतए अशोक /ॱड04तंभ आ बौ/ॱडध0 /ॱड04तूप अिछ। १८.देकुलीगढ़- िशवहर िजलासँ तीन िकलोमीटर पूब हाइवे केर कातमे दू टा िकलाक अवशेष अिछ। चा/ॱध65 िदिश खधाइ अिछ। १९.कटरागढ़- मुज/ॱध91फरपुरमे कटरा गाममे िवशाल गढ़ अिछ , देकुली गढ़ जेक/ॱड6ड चा/ॱध65 कात खधाइ खुनल अिछ। २०.नौलागढ़-बेगुसरायसँ २५ िकलोमीटर उ/ॱध54र ३५० एकड़मे पसरल ई गढ़ अिछ। २१.जयमंगलगढ़-बेगूसरायमे बिरयारपुर थानामे काबर झीलक म/ॱधठ7य एकटा ऊँच डीह अिछ। एतए ई गढ़ अिछ। नाओकोठी (मझौल) गाम लग ई गढ़ अिछ। २१ अ.मंगलगढ़- सम/ॱड04तीपुर िजलामे दुधपुरा बजार लग देओढ गाम
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 422 लग। २२.अलौलीगढ़-खगिड़यासँ १५ िकलोमीटर उ/ॱध54र अलौली गाम लग १०० एकड़मे पसरल ई गढ़ अिछ। २३.कीचकगढ़-पूिण/ॱड61या िजलामे ड/ॱड70गरघाटसँ १० िकलोमीटर उ/ॱध54र महान/ॱधठठदा नदीक पूबमे ई गढ़ अिछ। २४.बेनूगढ़-टेढ़गाछ थानामे कवल धारक कातमे ई गढ़ अिछ। २५.विरजनगढ़-बहादुरगंजसँ छह िकलोमीटर दि/ॱध5धणमे लोनसवरी धारक कातमे ई गढ़ अिछ। २६.गौतम तीथ/ॱड61- कमतौल /ॱड04टेशनसँ ६ िकलोमीटर पि/ॱध56म /ॱ409/ॱडडधपुर गाम लग एकटा गौतम कु/ॱधठडड पु/ॱड0डकिरणी अिछ। २७.हलाव/ॱध54/ॱड61- जनकपुरसँ ३५ िकलोमीटर दि/ॱध5धण पि/ॱध56ममे सीतामढ़ी नगरमे हलवे/ॱध5ठर िशव मि/ॱधठठदर आ जानकी मि/ॱधठठदर अिछ। एतएसँ डेढ़ िकलोमीटर पर पु/ॱधठडडरीक /ॱध5धे/ॱध55मे सीताकु/ॱधठडड अिछ। हलाव/ॱध54/ॱड61मे जनक /ॱडध5ार हर चलएबा काल सीता भेटिल छलीह। राम नवमी (चै/ॱध55 शु/ॱध70ल नवमी) आ जानकी नवमी (वैशाख शु/ॱध70ल नवमी) पर एतए मेला लगैत अिछ। २८.फुलहर-मधुबनी िजलाक हरलाखी थानामे फुलहर गाममे जनकक पु/ॱड0डपवािटका छल जतए सीता फूल लोढ़ैत छलीह। २९.जनकपुर-बृहद् िव/ॱड0डणुपुराणमे िमिथलामाहा/ॱधठ4/ॱध94यमे जनकपुर /ॱध5धे/ॱध55क वण/ॱड61न अिछ। स/ॱध55हम शता/ॱध9धदीमे संत सूर िकशोरक/ॱध4ड अयो/ॱधठ7यामे सरयू धारमे राम आ जानकीक दू टा भ/ॱड01य मूि/ॱध54/ॱड61 भेटलि/ॱधठठह , जकरा ओ जानकी मि/ॱधठठदर , जनकपुरमे /ॱड04थािपत कए देलि/ॱधठठह। व/ॱध54/ॱड61मान मि/ॱधठठदरक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 423 /ॱड04थापना टीकमगढ़क महारानी /ॱडध5ारा १९११ ई. मे भेल। नगरक चा/ॱध65कात यमुनी, गे/ॱध64खा आ दु/ॱध7धधवती धार अिछ। राम न वमी (चै/ॱध55 शु/ॱध70ल नवमी),जानकी नवमी (वैशाख शु/ॱध70ल नवमी) आ िववाह पंचमी (अगहन शु/ॱध70ल पंचमी) पर एतए मेला लगैत अिछ। ३०.धनुषा- जनकपुरसँ १५ िकलोमीटर उ/ॱध54र धनुषा /ॱड04थानमे पीपरक गाछक नीच/ॱड6ड एकटा धनुषाकार ख/ॱधठडड पड़ल अिछ। रामक तोड़ल ई धनुष अिछ। एिहसँ पूब वाणगंगा धार बहैत अिछ जे ल/ॱड50मण /ॱडध5ारा वाणसँ उ/ॱड1ठािटत भेल छल। ३१.सु/ॱध7धगा-जनकपुर लग जले/ॱध5ठर िशवधामक समीप सु/ॱध7धगा /ॱड91ाममे शुकदेवजीक आ/ॱध57म अिछ। शुकदेवजी जनकसँ िश/ॱध5धा लेबाक हेतु िमिथला आएल छलाह- एिह ठाम हुनकर ठहरेबाक /ॱड01यव/ॱड04था भेल छल। ३२.िसंहे/ॱध5ठर - मधेपुरासँ ५ िकलोमीटरपर गौरीपुर गाम लग िसंहे/ॱध5ठर िशवधाम अिछ। ३३.किपले/ॱध5ठर -किपल मुिन /ॱडध5ार /ॱड04थािपत महादेव मधुबनीसँ ६ िकलोमीटर पि/ॱध56ममे अिछ। ३४.कुशे/ॱध5ठर - सम/ॱड04तीपुरसँ उ/ॱध54र -पूब, लहेिरयासरायसँ 60 िकलोमीटर दि/ॱध5धण -पूब आ सहरसासँ २५ िकलोमीटर पि/ॱध56म ई एकटा /ॱध6धिस/ॱडध0 िशव/ॱड04थान अिछ। एतए िचड़ै-अ/ॱध9डयार/ॱधठडय सेहो अिछ जतए उ/ॱध76जर आ कारी गैबर, लालसर, िदघौछ, मैल, नकटा, गैरी, गगन, िस/ॱध9ठली, अधानी, हिरअल, चाहा, करन, रतबा िचड़ै सभ अनायासिह नव/ॱध94बरसँ माच/ॱड61 धिर देखबामे आएत ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 424 ३५.िसमरदह-थलवारा /ॱड04टेशन लग िशविसंह /ॱडध5ारा बसाओल िशविसंहपुर गाम लग ई िशवमि/ॱधठठदर अिछ। ३६.सोमनाथ- मधुबनी िजलाक सौराठ गाममे सभागाछी लग सोमदेव महादेव छिथ। ३७.मदने/ॱध5ठर - मधुबनी िजलाक अंधरा ठाढ़ीसँ ४ िकलोमीटर पूब मदने/ॱध5ठर िशव /ॱड04थान अिछ। ३८.कु/ॱधठठद/ॱड91ाम :हाजीपुरसँ ब/ॱध54ीस िकलोमीटर उ/ॱध54र -पूव/ॱड61मे बसाध -वैशाली आ लगमे वासोकु/ॱधठडड लग गाम गढ़ -टीलासँ २ िक.मी. उ/ॱध54र -पूव/ॱड61 अिछ कु/ॱधठठद/ॱड91ाम , जतए जैनक २४ म तीथ/ॱड61ंकर महावीरक ज/ॱधठठम भेल छलि/ॱधठठह। एतए बु/ॱडध0क छाउर , अिभषेक पुषकरणी (राजा अिभषेकसँ पूव/ॱड61 एतए नहाइत रहिथ ), अशोक /ॱड04त/ॱध94भ आ संसद -भवन (राजा िवशालक गढ़) अिछ। ३९.च/ॱधठडडे/ॱध5ठर - झंझारपुरमे हरड़ी गाम लग च/ॱधठडडे/ॱध5ठर ठाकुर /ॱडध5ारा /ॱड04थािपत च/ॱधठडडे/ॱध5ठर िशव/ॱड04थान अिछ। ४०.िबदे/ॱध5ठर -मधुबनी िजलामे लोहनारोड /ॱड04टेशन लग ि/ॱड04थत िशवधामक /ॱड04थापना महाराज माधविसंह कएलि/ॱधठठह। तािह युगक िमिथला/ॱध5धरक अिभलेख सेहो एतए अिछ। ४१.िशलानाथ- जयनगर लग कमला धारक कातमे िशलानाथ महादेव छिथ। ४२.उ/ॱड91नाथ -मधुबनीसँ दि/ॱध5धण प/ॱधठडडौल /ॱड04टेशन लग भवानीपुर गाममे उगना महादेवक िशविलंग अिछ। िव/ॱडध4ापितक/ॱध4ड /ॱध90यास लगलि/ॱधठठह तँ उगना/ॱध65पी महादेव जटासँ गंगाजल िनकािल जल िपएलिख/ॱधठठह।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 425 िव/ॱडध4ापितक हठ कएला पर एिह /ॱड04थान पर उगना हुनका अपन असल िशव/ॱध65पक दश/ॱड61न देलिख/ॱधठठह। ४३.उ/ॱध74चैठ िछ/ॱडठधमि/ॱड04तका भगवती- कमतौल /ॱड04टेशनसँ १६ िकलोमीटर पूव/ॱड76/ॱध54र उ/ॱध74चैठमे कािलदास भगवतीक पूजा करैत छलाह। भगवतीक मौिलक मूि/ॱध54/ॱड61 म/ॱड04तक िवहीन अिछ। ४४.उ/ॱड91तारा- म/ॱधठडडन िम/ॱध57क ज/ॱधठठमभूिम मिहषीमे म/ॱधठडडनक गोसाउिन उ/ॱड91तारा छिथ। ४५.भ/ॱ406कािलका- मधुबनी िजलाक कोइलख गाममे भ/ॱ406कािलका मंिदर अिछ। ४६.चामु/ॱधठडडा- मुज/ॱध91फरपुर िजलामे कटरागढ़ लग ल/ॱड50म णा वा लखनदेइ धार लग दुग/ॱड65 /ॱडध5ारा च/ॱधठडड -मु/ॱधठडडक वध कएल गेल। ओिह /ॱड04थान पर ई मि/ॱधठठदर अिछ। ४७.परसा सूय/ॱड61 मि/ॱधठठदर - झंझारपुरमे स/ॱड91ामसँ प/ॱड6डच िकलोमीटर पूव/ॱड61 परसा गाममे साढ़े चािर फीटक भ/ॱड01य सूय/ॱड61 मूि/ॱध54/ॱड61 भेटल अिछ। ४८.िबसफी- मधुबनी िजलाक बेनीप/ॱडध6ी थानामे कमतौल रेलवे /ॱड04टेशनसँ ६ िकलोमीटर पूब आ किपले/ॱध5ठर /ॱड04थानसँ ४ िकलोमीटर पि/ॱध56म िबसफी गाम अिछ। िव/ॱडध4ापितक ज/ॱधठठम -/ॱड04थान ई गाम अिछ। एतए िव/ॱडध4ापितक /ॱड04मारक सेहो अिछ। ४९.मंदार पव/ॱड61त -ब/ॱड64का ि/ॱड04थत /ॱड04थलमे िमिथला/ॱध5धरक गु/ॱध90तवंशीय ७म् शता/ॱध9धदीक अिभलेख अिछ। समु/ॱ406 मंथनक हेतु मंदारक /ॱध6धयोग भेल छल। िनकटमे बॱसीमे जैनक बारहम तीथ/ॱड61ंकर वासुपू/ॱध76य नाथक दूटा मूि/ॱध54/ॱड61 अिछ , पैघ मूित/ॱड61 लाल पाथरक अिछ तँ दोसर क/ॱड6डसाक जकर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 426 सोझ/ॱड6ड दूटा पदिच/ॱधठठह अिछ। जैनक बारहम तीथ/ॱड61ंकर वासुपू/ॱध76य नाथक ज/ॱधठठम च/ॱध94पानगरमे आ िनव/ॱड65ण एतिह भेल छलि/ॱधठठह। ५०.िव/ॱडठ9मिशला-भागलपुरमे ि/ॱड04थत /ॱध6धाचीन िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय। भागलपुर िजलाक अंतीचक गाममे राजा धम/ॱड61पालक बनाओल बु/ॱडध0 िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय अिछ। १०८ /ॱड01या/ॱध71याता लेल रहबाक /ॱड04थान आ बाहरसँ पढ़ए बला लेल सेहो /ॱड04थान एतए िनिम/ॱड61त अिछ ५१. िमिथलाक बीस टा िस/ॱडध0 पीठ - १.िगिरजा/ॱड04थान (फुलहर, मधुबनी), २.दुग/ॱड65/ॱड04थान (उचैठ, मधुबनी), ३.रहे/ॱध5ठरी (दोखर, मधुबनी), ४.भुवने/ॱध5ठरी/ॱड04थान (भगवतीपुर, मधुबनी), ५.भ/ॱ406कािलका(कोइलख, मधुबनी), ६.चमु/ॱधठडडा /ॱड04थान (पचाही, मधुबनी), ७.सोनामाइ(जनकपुर, नेपाल), ८.योगिन/ॱ406ा(जनकपुर, नेपाल), ९.कािलका /ॱड04थान (जनकपुर /ॱड04थान ), १०.राजे/ॱध5ठरी देवी(जनकपुर, नेपाल), ११.िछनम /ॱड04ता देवी(उजान, मधुबनी), १२.बनदुग/ॱड65(खररख, मधुबनी), १३.िसधे/ॱध5ठरी देवी(सिरसव, मधुबनी), १४.देवी-/ॱड04थान (अंधरा ठाढ़ी, मधुबनी),१५.कंकाली देवी (भारत नेपाल सीमा आ रामबाग /ॱध90लेस , दरभंगा), १६.उ/ॱड91तारा (मिहषी, सहरसा), १७.का/ॱधठ4यानी देवी(बदलाघाट, सहरसा), १८.पुरन देवी(पूिण/ॱड61य/ॱड6ड), १९.काली /ॱड04थान (दरभंगा), २०.जैमंगला/ॱड04थान (मुंगेर), ५२. जनकपुर पिर/ॱडठ9माक १५ /ॱड04थल आ ओतु/ॱड1धा मु/ॱध71य देवता १. हनुमाननगर- हनुमानजी, २.क/ॱध9ठयाणे/ॱध5ठर - िशविलंग, ३.िगिरजा-/ॱड04थान - शि/ॱध70त , ४.मिटहानी- िव/ॱड0डणु मि/ॱधठठदर , ५.जाले/ॱध5ठर - िशविलंग, ६.मनाई- मा/ॱधठडडव ऋिष , ७. /ॱध57ुव कु/ॱधठडड - /ॱ407ुव मि/ॱधठठदर , ८.कंचन वन- कोनो मि/ॱधठठदर निञ मा/ॱध55 मनोरम
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 427 दृ/ॱड0धय , ९.पव/ॱड61त - प/ॱड6डच टा पव/ॱड61त , १०.धनुषा- िशवधनुषक टुकड़ी, ११.सतोखड़ी- स/ॱध90तिष/ॱड61क सात टा कु/ॱधठडड , १२.ह/ॱध64षाहा- िवमलागंगा, १३. क/ॱध64णा- कोनो मि/ॱधठठदर निह मा/ॱध55 मनोरम दृ/ॱड0धय , १४. िबसौल- िव/ॱध5ठािम/ॱध55 मि/ॱधठठदर , १५.जनकपुर।“िमिथलायदय/ॱध56 म/ॱधठ7यंते िरपवो इित िमिथला नगरी” - िमिथला जतए श/ॱध55ुक/ॱध4ड मथल जाइत अिछ - पािणनीक िववरण ।
५३. चैनपुर सहरसा- िमिथलाक एकमा/ॱध55 नीलकंठ मि/ॱधठठदर , संगमे आिदकालीन भ/ॱड01य काली-मि/ॱधठठदर सेहो एिह गाममे अिछ। महािशवराि/ॱध55 आ कालीपूजा बड़ धूमधामसँ चैनपुरमे होइत अिछ। ५४.धरहरा, बनमनखी, पूिण/ॱड61य/ॱड6डमे नरिसंह अवतारक /ॱड04थान अिछ , एकटा खोह जेक/ॱड6ड पैघ पाया अिछ जािहमे जे िकछु फेकबैक तँ बड़ी काल धिर गॲ-ग/ॱध44 अबाज होइत रहत। ई /ॱड04थान आब नरिसंह भगवानक मूित/ॱड61 आ मि/ॱधठठदरक कारणसँ बेश िवकिसत भए गेल अिछ। ५५.नेऊरी: दरभंगाक िबरौल /ॱध6धख/ॱधठडडसँ १३.िकलोमीटर पि/ॱध56ममे एकटा गढ़ अिछ जे लोिरकक मानल जाइत अिछ। ५६.दरभंगा कैथोिलक चच/ॱड61: १८९१ मे /ॱड04थािपत ई चच/ॱड61 १८९७ केर भूक/ॱध94पमे /ॱध5धित/ॱड91/ॱड04त भए गेल। एकरा होली रोजेरी चच/ॱड61 सेहो कहल जाइत अिछ। ५७.स/ॱड70ट फ/ॱड64िसस ऑिससी चच/ॱड61 मुज/ॱध91फरपुरमे अिछ। ५८.िभखा सलामी मजार: गंगासागर पोखिर दरभंगाक महारपर ई मजार अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 428 ५९.दरभंगा टावर मि/ॱड04जद इ/ॱड04लाम मतावल/ॱध94बीक एकटा भ/ॱड01य मि/ॱड04जद आ धािम/ॱड61क /ॱड04थल अिछ। ६०. मकदूम बाबाक मजार:लिलत नारायण िमिथला िव/ॱध5ठविव/ॱडध4ालय आ कामे/ॱध5ठर िसंह सं/ॱड04कृत िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय दरभंगाक बीच ि/ॱड04थत ई मजार िह/ॱधठठदू आ मुि/ॱड04लम मतावल/ॱध94बीक एकटा पावन /ॱड04थान अिछ। ६१.च/ॱध94पानगर :भागलपुरक पि/ॱध56ममे, आब नगरसँ सिट गेल अिछ। ई जैन लोकिनक एकटा पिव/ॱध55/ॱड04थल अिछ , एतए महावीर तीनटा ब/ॱड04सावास कएने रहिथ। दू टा जैन मि/ॱधठठदर एतए अिछ , जे जैनक बारहम तीथ/ॱड61ंकर वासुपू/ॱध76य नाथक/ॱध4ड समिप/ॱड61त अिछ। ६२.बसैटी अिभलेख- पूिणय/ॱड6डमे /ॱध57ीनगर लग िमिथला/ॱध5धरक ई अिभलेख िमिथलाक पिहल मिहला शासक रानी इ/ॱ406ावतीक रा/ॱध76यकालक वण/ॱड61न करैत अिछ। एकर आधार पर मदने/ॱध5ठर िम/ॱध57 ’एक छलीह महारानी’ उप/ॱधठठयास सेहो िलखने छिथ। बाइसी-बसैटी, अरिरया िमिथला/ॱध5धर िशलालेख - रानी इ/ॱधठठ/ॱ406ावती (१७८४-१८०२) जे फूड-फॉर-वक/ॱड61 आ अ/ॱधठठय क/ॱध9ठयाणकारी काय/ॱड61क /ॱध6धार/ॱध94भ कएलि/ॱधठठह केर िमिथला/ॱध5धर अिभलेख एतए एकटा मि/ॱधठठदरक ऊपरमे ता/ॱ411 -प/ॱध55पर कीिलत अिछ जे िन/ॱड09 /ॱध6धकारसँ अिछ :- बसैटी (अरिरया) िबहार, िशव मि/ॱधठठदरक िमिथला/ॱध5धर िशलालेखक देवनागरी /ॱध65पा/ॱधठठतरण।
वंशे सभा समाने सुरगन िबिदते भू सूर/ॱड04यावितन/ॱड65। राजाभूतकृ/ॱड0डणदेवोनृपित समरिसंहा िमध/ॱड04या/ॱधठ4मजातः॥
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 429 यि/ॱड04मन् रा/ॱध76यािभषेकं फलियतु िमवत/ॱडधधि/ॱध70ततु/ॱ416ोमहेशः। कैलाशाद् भूगते/ॱडध4ो/ॱध90यिधन सिततरा वै/ॱडध4नाथेन ना/ॱड09ाः॥ त/ॱड04य तनुजः सुकृितनृपवरौ िव/ॱध5ठनाथ राजा भूत। िवरनारायण राज/ॱड04त/ॱड04या/ॱध90यासीद् सुत/ॱड04य॥ नरनारायण राजो नरपित कुल मौिल भूषणम् पुनः। अिथ/ॱड61नक/ॱध9ठप/ॱ406ूमदूव सुरगन वंसावतंसो/ॱधठ4भूत॥ २॥ त/ॱड04मािद वैिरकुल सूदन रामच/ॱधठठ/ॱ406 नारायणो नरपित/ॱड04तनयो वभूक। संमोिदता दश िदशो िनज कीित/ॱड61 च/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध76योित/ॱड04नेहािभराथ/ॱड61 िनवहः सुिरवत/ॱध56येण॥ ३।। य/ॱड19ानवािर पिरवि/ॱडध0/ॱड61त वािर रािश स/ॱध70ता/ॱधठठत कीित/ॱड61 िवमले/ॱधठठदु मिरिचकािभः। /ॱध6धो/ॱडध4ोितता दशिदशः सतनुज इ/ॱधठठ/ॱ406नारायणो/ॱड04य कुलभूषण राजराजः॥४॥ तेनच स/ॱधठ4कुल जाता तनया मनबोध शझिणः कृितनः। पिरणीता ब/ॱधठठधु य/ॱध79ैि/ॱड04/ॱध55लोचननाि/ॱ406 पु/ॱध55ीव॥ ५॥ य/ॱड04या /ॱध6धतापतरणावुिदतेऽिपिचते िच/ॱधठठतारजिव/ॱधठठद वनमालभते िवकासम सौहृदय हृदय मकर/ॱधठठद च उ/ॱडध4ेन त/ॱध55ैव यद् गुणगणा मधुपि/ॱधठठत योगात्॥ ६॥ य/ॱध5डेवद/ॱड71व गणो ि/ॱडध5जाित िनवहः स/ॱड04तायन/ॱधठ4यादरैः। दद/ॱड65नैपूण/ॱड61ः मनोरथोऽथ/ॱड61परन सि/ॱधठठतितिनः स/ॱध76जना॥ ७॥ ग/ॱध76ज/ॱड61द वैिर मदा/ॱधठठधवारण चप/ॱध56/ॱध7ठचःपेताप/ॱड64कुरौ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 430 व/ॱड61/ॱड04याः सव/ॱड61दृशेकृतागुण चमेम/ॱड61/ॱड04या/ॱध56 भूमीतने॥ ८॥ /ॱध57ी /ॱध57ी इ/ॱधठठदुमित सतीमितमती देवी महाराि/ॱध5डका जाता मैिथल मा/ॱधठडडराऽिमछकुलात् मोधोसरी जानयाः। दानै क/ॱध9ठपलता मधः कृतवती /ॱध57ी िव/ॱड0डणु सेवा परा पाितव/ॱड6ध/ॱधठ4य परायणाच सततं गंगेर स/ॱध94पारणी॥ ९॥ शाके/ॱधठठदु नवच/ॱधठठ/ॱ406 शैलधरणी संलि/ॱध5धत फा/ॱध9ठगुने मािस /ॱध57े/ॱ417तरे िसताहिन िशतेप/ॱध5धे ि/ॱडध5तीयाय/ॱड64 ितथौ। भूदेवैव/ॱड61र वैिदके/ॱध94म/ॱड61ठमयं िनभ/ॱड65रय सि/ॱध74चिनिमः त/ॱध55े से/ॱधठठदुमित सुर/ॱड04य िविध/ॱध55 /ॱध6धाण /ॱध6धित/ॱ417ा/ॱड01यधात्॥ १०॥ सोदरपुर स/ॱध94भव राजानुक/ॱध94पापिजविनकृितनः। /ॱध57ी शुभनाय/ॱड04य कृितिम/ॱड61दं िव/ॱध5डे/ॱध5धं स/ॱ40ठ/ॱधठठतताम्॥ ११॥ भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /ॱध6धाचीन कालिहसँ महान पु/ॱध64ष ओ मिहला लोकिनक कम/ॱड61भूिम रहल अिछ। /ॱध6ध/ॱड04तुत अिछ िमिथला र/ॱध79क एकटा छोट सं/ॱड91ह। एिह सं/ॱड91हक/ॱध4ड पूण/ॱड61 करबाक हेतु अपन बहुमू/ॱध9ठय सं/ॱड91हक/ॱध4ड ggajendra@videha.com क/ॱध4ड पठाऊ। आक/ॱड65इवक सव/ॱड65िधकार रचनाकार , स/ॱध94बि/ॱधठठधत फोटो/ॱड91ाफर आ सं/ॱड91हक/ॱध54/ॱड65क लगमे छि/ॱधठठह। फोटो सभ पठएबाक लेल ध/ॱधठठयवाद पाठकगण। साभार। पूण/ॱड61तः अ/ॱड01यवसाियक उ/ॱड19े/ॱड0धय आ मा/ॱध55 एकेडिमक /ॱध6धयोग लेल।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 431
वैिदक जनक 'वैदेह राजा' ऋगवेिदक कालक नमी स/ॱध90याक नामसँ छलाह, य/ॱध5ड करैत सदेह /ॱड04वग/ॱड61 गेलाह, ऋगवेदमे वण/ॱड61न अिछ। ओ इ/ॱधठठ/ॱ406क संग देलि/ॱधठठह असुर नमुचीक िव/ॱध64/ॱडध0 आ तािहमे इ/ॱधठठ/ॱ406 हुनका बचओलि/ॱधठठह।शतपथ /ॱ409ा/ॱडडधण क िवदेघमाथव
आ पुराणक िनिम
वा/ॱध9ठमीिक
सीतापित राम
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 432 दुनू गोटेक पुरोिहत गौतम छिथ से दुनू एके छिथ आ एतएसँ
िवदेह रा/ॱध76यक /ॱध6धार/ॱध94भ। माथवक पुरिहत गौतम िम/ॱध55िव/ॱधठठद य/ॱध5डक / बिलक /ॱध6धार/ॱध94भ कएलि/ॱधठठह आ पुनः एकर पुनः/ॱड04थापना भेल महाजनक-२ क
समयमे या/ॱध5डव/ॱध9ठ/ॱध70य /ॱडध5ारा। िनिम गौतमक आ/ॱध57मक लग जय/g2ैैत आ िमिथ -िजनका िमिथला नामसँ सेहो सोर कएल जाइत छि/ॱधठठह , िमिथल ा नगरक िनम/ॱड65ण कएलि/ॱधठठह। िनमीक जय/ॱधठठतपुर वत/ॱड61मान जनकपुरमे छल,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 433 िमथीक िमिथलानगरीक /ॱड04थान एखन धिर िनध/ॱड65िरत निह भए सकल अिछ, अनुमािनत अिछ जनकपुरक लग । ’सीर/ॱधठ7वज जनक’ सीताक िपता छिथ आ एतयसँ िमिथलाक राजाक सुदृढ़ पर/ॱध94परा देखबामे अबैत अिछ। ’कृित जनक’ सीर/ॱधठ7वजक बादक 18म पु/ॱड04तमे भेल छलाह। कृित िहर/ॱधठडयनाभक पु/ॱध55 छलाह आ जनक बहुला/ॱध5ठक पु/ॱध55 छलाह। या/ॱध5डवल/ॱध70य िहर/ॱधठडयाभक िश/ॱड0डय
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 434 छलाह, हुनकासँ योगक िश/ॱध5धा लेने छलाह। कराल जनक /ॱडध5ारा एकटा /ॱ409ा/ॱडडधण युवतीक शील-अपहरणक /ॱध6धयास भेल आ जनक राजवंश समा/ॱध90त भए गेल (संदभ/ॱड61 अ/ॱध5ठघोष - बु/ॱडध0चिरत आ कौिट/ॱध9ठय - अथ/ॱड61शा/ॱड04/ॱध55 )।
वैदेही सीता
लव कुश
िवदेघमाथव शतपथ /ॱ409ा/ॱडडधण क िवदेघमाथव आ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 435 पुराणक िनिम दुनू गोटेक पुरोिहत गौतम छिथ से दुनू एके छिथ आ एतएसँ
िवदेह रा/ॱध76यक /ॱध6धार/ॱध94भ।
वाजसनेयी या/ॱध5डव/ॱध9ठ/ॱध70य या/ॱध5डव/ॱध9ठ/ॱध70य िमिथलाक
दाश/ॱड61िनक राजा कृित जनकक दरबारमे छलाह। हुनकर माताक वा िपताक नाम स/ॱध94भवतः वाजसनी छलि/ॱधठठह।
या/ॱध5डव/ॱध9ठ/ॱध70य प/ॱध79ी मै/ॱध55ेयी या/ॱध5डव/ॱध9ठ/ॱध70यक दू टा प/ॱध79ी छलिथ/ॱधठठह पिहल का/ॱधठ4यायनी आ दोसर मै/ॱध55ेयी। मै/ॱध55ेयी /ॱ409/ॱडडधवािदनी छलीह। का/ॱधठ4यायनीसँ हुनका तीनटा पु/ॱध55 छलि/ॱधठठह -
अंगराज कण/ॱड61
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 436 ओना हुनकर िपता देवरातक/ॱध4ड मानल जाइत छि/ॱधठठह। या/ॱध5डव/ॱध9ठ/ॱध70य १. शु/ॱध70ल
यजुरवेद, २. शतपथ /ॱ409ा/ॱडडधण , ३.बृहदार/ॱधठडयक उपिनषद आ ४.या/ॱध5डव/ॱध9ठ/ॱध70य /ॱड04मृितक दृ/ॱ416ा/लेखक
छिथ।
च/ॱधठठ/ॱ406का/ॱधठठता, महामेघ आ िवजय।
वैशेिषक दश/ॱड61न कणाद
महावीर जैन 599- 527 महावीर िवदेहमे छह
गौतम बु/ॱडध0 BC 563-483 ओना तँ महावीर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 437 टा ब/ॱड04सावास िबतेलि/ॱधठठह।
िवदेहमे छह टा ब/ॱड04सावास िबतेलि/ॱधठठह मुदा बु/ॱडध0 एकोटा नै मुदा िमिथलामे बौ/ॱडध0 धम/ॱड61क /ॱध6धभाव पछाित बढ़ल। बु/ॱडध0 वैशाली नगरीमे आ/ॱ411पालीक उ/ॱडध4ानमे िल/ॱध74छवीगणक/ॱध4ड स/ॱधठठदेश
देने छलाह।
चाण/ॱध70य BC 350-283 धम/ॱड61 आ िविधक /ॱध5धे/ॱध55मे कौिट/ॱध9ठयक अथ/ॱड61शा/ॱड04/ॱध55 आ या/ॱध5डव/ॱध9ठ/ॱध70य /ॱड04मृितमे ब/ॱडठ6ड समानता अिछ जे चाण/ॱध70य क
च/ॱधठठ/ॱ406गु/ॱध90त मौय/ॱड61 चाण/ॱध70यक िश/ॱड0डय BC 340-293
आय/ॱड61भ/ॱडध6 वै/ॱध5डािनक 476-550 प/ॱड17ीमे आय/ॱड61भ/ॱडध6क िववरण- (२७) (३४/०८) मिहपितय :
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 438 िमिथलावासी होयबाक /ॱध6धमाण अिछ।
अथ/ॱड61शा/ॱड04/ॱध55मे(१.६ िवनयािधकािरके
/ॱध6धथमािधकरणे षडोऽ/ॱधठ7यायः इि/ॱधठठ/ॱ406यजये अिरष/ॱडठ6वग/ॱड61/ॱधठ4यागः ) कराल जनकक पतनक सेहो चच/ॱड65 अिछ।
ति/ॱडध5/ॱध64/ॱडध0वृि/ॱध54रव/ॱड0धयेि/ॱधठठ/ॱ406य/ॱध56ातुर/ॱधठठतोऽिप
राजा स/ॱडध4ो िवन/ॱड0धयित - यथा दा/ॱधठडड/ॱध70यो नाम भोजः कामाद् /ॱ409ा/ॱडडधण क/ॱधठठयायमिभम/ॱधठठयमानः सब/ॱधठठधरा/ॱड0ड/ॱड99ो िवननाश कराल/ॱध56 वैदेहः,...।
मंगरौनी मा/ॱधठडडैर सै पीता/ॱध94ब र सुत दामू दौ मा/ॱधठड/ॱ401 सै वीजी ि/ॱध55नयनभ/ॱडध6 : ए सुतो आय/g3ब1भ/g3णब : ए सुतो उदयभ/ॱडध6 : ए सुतो िवजयभ/ॱडध6 ए सुतो सुलोचनभट (सुनयनभ/ॱडध6 ) ए सुतो
भ/ॱडध6 ए सुतो धम/ॱड61जटीिम/ॱध57 ए सुतो धाराजटी िम/ॱध57 ए सुतो/ॱ409/ॱडडधजरी िम/ॱध57 ए सुतो ि/ॱध55पुरजटी िम/ॱध57 ए सुत िवघुजटी िम/ॱध57 ए सुतो अजयिसंह: ए सुतो िवजयिसंह: ए सुतो ए सुतो आिदवराह: ए सुतो महोवराह: ए
सुतो दुय/ॱड76धन िसंह: ए सुतो सोढ़र
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 439 जयिसंहक/ॱड65चाय/ॱड65/ॱड04/ॱध55स महा/ॱड04/ॱध55 िव/ॱडध4ा पारङगत महामहोपा/ॱधठ7या य: नरिसंह:।।
िस/ॱडध0 सरहपाद 700-780 सरहपाद -“िसि/g32चर/g2ैृथु मइ पढ़मे पिढ़अउ ,म/g2ै3ड िपब/g2ैैत/g2ृृ िबसरउ एमइउ”।िमिथलामे अ/ॱध5धरार/ॱध94भ िसि/ॱडध0र/ॱड04तु जकर पूव/ॱड61मे िसि/ॱडध0र/ॱड04तु,
आिद शंकराचाय/ॱड61 788-820 मंडन िम/ॱध57सँ शा/ॱड04/ॱध55ाथ/ॱड61
म.म.गोनू झा 1050-1150 करमहे सोनकिरयाम गोनू झाक वण/ॱड61न प/ॱड17ीमे अिछ- महामहोपा/ॱधठ7याय धूत/ॱड61राज गोनू। प/ॱड17ीक अनुसार पीढ़ीक गणना कएलासँ गोनूक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 440 गणेशजीक अंकुश आँजी, िलखल जाइत अिछ। िमिथलामे ई धारणा जे म/ॱड6डड़ िपलासँ /ॱड04मरण शि/ॱध70त /ॱध5धीण होइत अिछ; ई सरहपादक िमिथलावासी होएबाक /ॱध6धमाण अिछ।
ज/ॱधठठम ( गोनूक सोनकिरयाम करमहे- व/ॱधठ4समे २४म पीढ़ी चिल रहल अिछ) आय।g36उभ।g326क बाद (आय।g36उभ।g326क मा।g2च3डर - का।g302यपमे ३९ म पीढ़ी चिल रहल अिछ) आ िव।g32आापितक पिहने ( िव।g32आापितक िवषएवार िब।g30आफी -का।g302यपमे १४म पीढ़ी चिल रहल अिछ) लगभग १०५० ई.मे िस/ॱडध0 होइत अिछ। कारण एिह तरह/ॱध4ड एक पीढ़ीक/ॱध4ड ४० सँ गुणा केला सँ आय/ॱड61भ/ॱडध6क ज/ॱधठठम लगभग ४७६ ई. आ िव/ॱडध4ापितक ज/ॱधठठम लगभग १३५०
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 441 ई. अबैत अिछ जे इितहासस/ॱध94मत अिछ।
कृ/ॱड0डणाराम आ हाथी सुबरन िमिथलाक यादव (गुआर) जाितक लोकदेवता कृ/ॱड0डणाराम अपन हाथी सुबरनपर सवार।
वंशीधर /ॱ409ा/ॱडडधण
छेछन महराज िमिथलाक डोम जाितक लोकदेवता
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 442 दीना- भदरी िमिथलाक मुसहर जाितक लोकदेवता
/ॱध76योित पँिजयार
मोतीदाइ िमिथलाक रजक (धोिब) जाितक लोकदेवता
राजा सलहेस िमिथलाक दूधवंशी (दुसाध) जाितक लोकदेवता
दुलरा दयाल गोनू झाक गाम भरौड़ाक राजकुमार, " बहुरा गोिढन नटुआ दयाल" लोककथाक मलाह कथानायक। भरौड़ामे एखनो िहनकर गहबर छि/ॱधठठह।
कािलदास
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 443
बोिध काय/ॱड04थ
राधाकृ/ॱड0डण आ करताराम मि/ॱध9ठलक िमिथलाक अमता घरेनक /ॱध6धारि/ॱध94भक गबै/ॱध95या
महाराज ना/ॱधठठयदेव िमिथलाक कण/ॱड65ट वंशक 1097 ई. मे
/ॱड04थापना। 1147 ई. मे मृ/ॱधठ4यु।
म/ॱध9ठलदेव िमिथलाक कण/ॱड65ट वंशक सं/ॱड04थापक ना/ॱधठठयदेवक पु/ॱध55। िमिथलाक गंधविरया
महाराज हरिसंहदेव िमिथलाक कण/ॱड65ट वंशक। /ॱध76योितरी/ॱध5ठर ठाकुरक वण/ॱड61- र/ॱध79ाकरमे हरिसंहदेव
मं/ॱध55ी गणे/ॱध5ठर िमिथलाक कण/ॱड65ट वंशक नरेश हरिसंहदेवक मं/ॱध55ी। सुगितसोपान मे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 444 राजपूत म/ॱध9ठलदेवक/ॱध4ड अपन बीजीपु/ॱध64ष मानैत छिथ।
नायक आिक राजा छलाह। 1294 ई. मे ज/ॱधठठम आ 1307 ई. मे राजिसंहासन। िघयासु/ॱड19ीन तुगलकसँ 1324-25 ई. मे हािरक बाद नेपाल पलायन। िमिथलाक प/ॱड17ी-/ॱध6धब/ॱधठठधक /ॱ409ा/ॱडडधण , काय/ॱड04थ आ /ॱध5धि/ॱध55य म/ॱधठ7य आिधकािरक /ॱड04थापक , मैिथल /ॱ409ा/ॱडडधणक हेतु गुणाकर झा, कण/ॱड61 काय/ॱड04थक लेल शंकरद/ॱध54 , आ /ॱध5धि/ॱध55यक हेतु िवजयद/ॱध54 एिह हेतु /ॱध6धथमतया िनयु/ॱध70/ॱध54 भेलाह। हरिसंहदेवक /ॱध6धेरणासँ- आ ई हरिसंहदेव ना/ॱधठठयदेवक िमिथलाक स/ॱड64वैधािनक इितहासक वण/ॱड61न।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 445 वंशज छलाह, जे ना/ॱधठठयदेव काण/ॱड65ट वंशक १००९ शाकेमे /ॱड04थापना केने रहिथ- न/ॱधठठदैद शु/ॱधठठयं शिश शाक वष/ॱड71 (१०१९ शाके)... िमिथलाक पि/ॱधठडडत लोकिन शाके १२४८ तदनुसार १३२६ ई. मे प/ॱड17ी- /ॱध6धब/ॱधठठधक वत/ॱड61मान /ॱड04व/ॱध65पक /ॱध6धार/ॱध94भक िनण/ॱड61य कएलि/ॱधठठह। पुनः वत/ॱड61मान /ॱड04 व/ॱध65पमे थोडे बुि/ॱडध0 िवलासी लोकिन िमिथलेश महाराज माधव िसंहसँ १७६० ई. मे आदेश करबाए प/ॱड17ीकारसँ शाखा पु/ॱड04तकक /ॱध6धणयन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 446 करबओलि/ॱधठठह। ओकर बाद प/ॱड6डिजमे ( कखनो काल विण/ॱड61त १६०० शाके माने १६७८ ई. वा/ॱड04तवमे माधव िसंहक बादमे १८०० ई.क आसपास) ।g25षोि।g255य नामक एकटा नव /ॱ409ा/ॱडडधण उपजाितक िमिथलामे उ/ॱधठ4पि/ॱध54 भेल।
िबहुला च/ॱध94पानगरक िबहुला।
ग/ॱड64गो देवी िमिथलाक मलाह जाितक लोकदेवता। ग/ॱड64गोदेवीक भगता
मीर/ॱड64 साहेब िमिथलाक मुि/ॱड04लम लोकिनक बीच /ॱध6धिस/ॱडध0 लोकगाथाक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 447 अखनो िमिथलाक मलाह लोकिनमे /ॱध6धचिलत अिछ।
नायक।
अमर बाबा िमिथलाक मलाह जाितक लोकदेवता।
गरीबन बाबा िमिथलाक धोिब जाितक लोकदेवता।
लालबन बाबा िमिथलाक चम/ॱड61कार जाितक लोकदेवता।
मोरंगक मोतीसायर
अयाची िम/ॱध57 प/ॱधठठ/ॱ406हम शता/ॱध9धदीक भवनाथ िम/ॱध57 बड
शंकर िम/ॱध57 "बालोऽहं जगदान/ॱधठठद न मे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 448 पैघ नै/ॱध95याियक छलाह आ किहयो ककरोसँ कोनो व/ॱड04तुक याचना निह कएलि/ॱधठठह , तािह लेल सभ हुनका अयाची िम/ॱध57 कहए लगलि/ॱधठठह।
बाला सर/ॱड04वती। अपूण/ॱड71 पंचमे वष/ॱड71 वण/ॱड61यािम जग/ॱधठ4/ॱध55यम् ॥" क व/ॱध70ता। प/ॱधठठ/ॱ406हम शता/ॱध9धदीमे भवनाथ िम/ॱध57क घरमे मधुबनी िजलाक सिरसव /ॱड91ाममे शंकर िम/ॱध57क ज/ॱधठठम भेल।शंकर िम/ॱध57 महाराज भैरव िसंहक किन/ॱ417 पु/ॱध55 राजा पु/ॱध64षो/ॱध54मदेवक आि/ॱध57त छलाह। एकर वण/ॱड61न रसाण/ॱड61व /ॱड91ंथमे भेटैत अिछ। शंकर िम/ॱध57 किव, नाटककार, धम/ॱड61शा/ॱड04/ॱध55ी आ /ॱधठठयाय -वैशेिषकक /ॱड01या/ॱध71याकार रहिथ।शंकर िम/ॱध57 /ॱड91ंथावली- १.गौरी िदग/ॱध94बर /ॱध6धहसन २.कृ/ॱड0डण िवनोद नाटक ३.मनोभवपराभव नाटक४.रसाण/ॱड61व ५.दुग/ॱड65-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 449 टीका६.वािदिवनोद७.वैशेिषक सू/ॱध55 पर उप/ॱड04कार ८.कुसुम/ॱड64जिल पर आमोद९.ख/ॱधठडडनख/ॱधठडड -खा/ॱडध4 टीका १०.छ/ॱधठठदोगाि/ॱ4ध9को/ॱडध0ार ११./ॱध57ा/ॱडध0 /ॱध6धदीप १२./ॱध6धायि/ॱध56त /ॱध6धदीप।
प/ॱध5धधर िम/ॱध57 िव/ॱडध4ापितक समकालीन जयदेव िम/ॱध57 , जे अपन अका/ॱडठ4य तक/ॱड61क कारण प/ॱध5धधर िम/ॱध57क नामसँ जानल गेलाह।
महाराज िशव िसंह िमिथला नरेश िव/ॱडध4ापितक आ/ॱध57यदाता ओइनवार वंशक महाराज िशव िसंह।
उगना महादेव माहादेव िव/ॱडध4ापितक अिहठाम गीत सुनबा लेल उगना नोकर बिन रहैत छलाह।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 450
महाकिव िव/ॱडध4ापित ठाकुर 1350- 1450 मैिथली भाषाक आिद किव। अनेक ग/ॱडध4/ॱड91/ॱधठठथहुक /ॱध6धणेता । कालजयी पद रचनाक अमर किव । कीित/ॱड61लता, कीित/ॱड61पताका, पु/ॱध64ष परी/ॱध5धा, गोर/ॱध5धिवजय , िलखनावली आिद /ॱड91ंथ समेत िवपुल सं/ॱध71यामे कालजयी मैिथली पदक रचियता ।
शंकरदेव 1449- 1569
ल/ॱड50मीनाथ गोसाई 1793-1872
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 451
किव च/ॱधठठदा झा 1831-1907 मूलनाम च/ॱधठठ/ॱ406नाथ झा, /ॱड91ाम - िप/ॱधठडडा/ॱध64छ , दरभंगा। कवी/ॱध5ठर , किवच/ॱधठठ/ॱ406 नामसँ िवभूिषत। ि/ॱड91एस/ॱड61नक/ॱध4ड मैिथलीक /ॱध6धसंगमे मु/ॱध71य सहायता केिनहार।
कृित- िमिथला भाषा रामायण, गीित-सुधा , महेशवाणी सं/ॱड91ह , च/ॱधठठ/ॱ406 पदावली, ल/ॱड50मी/ॱध5ठर िवलास,
सर जी. ए. ि/ॱड91यस/ॱड61न मैिथली /ॱध6धेमी 1851- 1941
महाकिव लालदास 1856-1921 िहनक ज/ॱधठठम खड़ौआ /ॱड91ाममे १८५६ ई. मे तथा मृ/ॱधठ4यु १९२१ ई. मे भेलि/ॱधठठह । िहनक अनेक रचना उपल/ॱध9धध होइत अिछ , यथा—रमे/ॱध5ठर चिरत रामायाण,’ /ॱड04/ॱध55ी िश/ॱध5धा,’ ’सािव/ॱध55ी- स/ॱधठ4यवान ,’ ’च/ॱधठडडी चिरत,’ ’िव/ॱध64दावली,’ ’दुग/ॱड65 स/ॱध90तशती,’ त/ॱधठठ/ॱध55ो/ॱध70त िमिथला माहा/ॱधठ4/ॱध94य ’ आिद ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 452 अिह/ॱध9ठयाचिरत आऽ िव/ॱडध4ापित रिचत सं/ॱड04कृत पु/ॱध64ष - परी/ॱध5धाक ग/ॱडध4 -प/ॱडध4मय अनुवाद।
मैिथलीक अितिर/ॱध70त ई सं/ॱड04कृत , िह/ॱधठठदी तथा फारसीक /ॱध5डाता छलाह । किवताक अितिर/ॱध70त ग/ॱडध4मे सेहो ई रचना कएल । रमे/ॱध5ठर चिरत रामायण िहनक सभसँ िविश/ॱ416 /ॱड91/ॱधठठथ अिछ । राम- कथाक उ/ॱध9ठलेखमे सीताक मिहमाक मह/ॱधठ4/ॱधठ4व दए िमिथला तथा मैिथलीक /ॱध6धित ई अपन /ॱध57/ॱडध0ा तथा भि/ॱध70तक/ॱध4ड /ॱड01य/ॱध70त कएल अिछ ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 453 म. म. परमे/ॱध5ठर झा 1856-1924 ज/ॱधठठम 1856 ई. मे तरौनी /ॱड91ाम (दरभंगा ) िजलामे भेल छलि/ॱधठठह तथा िनधन 1924 ई. मे । सं/ॱड04कृत /ॱड01याकरणक ई िद/ॱध7धगज िव/ॱडध5ान् छलाह तथा ‘वैयाकरण केशरी’ क उपािधसँ िवभूिषत छलाह । मैिथली सािह/ॱधठ4यमे अपन कृित ‘िमिथलात/ॱधठ4/ॱधठ4व िवमश/ॱड61 ’ तथा ‘सीमंितनी आ/ॱध71याियका’क कारणे मह/ॱधठ4/ॱधठ4वपूण/ॱड61 /ॱड04थान रखैत छिथ । ई महाराज रमे/ॱध5ठर िसंहक अवधिबहारी /ॱध6धसाद शाही 1859-1929
सव/ॱड61तं/ॱध55 /ॱड04वतं/ॱध55 ब/ॱध74चा झा 1860-1921 मधुबनी िजल/ॱड64तग/ॱड61त लवाणी(नवानी) गाममे
िहनकर ज/ॱधठठम भेलि/ॱधठठह।िहनक कृित सभ अिछ। 1. सुलोचन-माधव च/ॱध94पू का/ॱड01य , 2./ॱधठठयायवाि/ॱध54/ॱड61क ता/ॱधठ4पय/ॱड61 /ॱड01या/ॱध71यान , 3.गूढ़ाथ/ॱड61 त/ॱधठ4/ॱधठ4वलोक (/ॱध57ी मदभागवतगीता /ॱड01या/ॱध71याभूत मधुसूदनी
टीका पर) 4./ॱड01याि/ॱध90तपंचक टीका
5. अव/ॱध74छदक/ॱधठ4व िन/ॱध64ि/ॱध70/ॱध54 िववेचन 6.स/ॱड01यिभचार िट/ॱध90पण 7.सत/ॱध6धितप/ॱध5ध िट/ॱध90पण
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 454 दरवारमे राज- पंिडतक पदपर अनेको वष/ॱड61 धिर सु/ॱध6धिति/ॱ417त छलाह ।
8. /ॱड01या/ॱध90तनुगन िववेचन 9.िस/ॱडध0/ॱड64त ल/ॱध5धण िववेक 10. /ॱड01यु/ॱधठ4पि/ॱध54वाद गूढाथ/ॱड61 त/ॱधठ4वालोक 11.शि/ॱध70/ॱध54वाद िट/ॱध90पण 12.ख/ॱधठडडन - ख़/ॱधठडड खा/ॱडध4 िट/ॱध90पण 13. अ/ॱडध5ैत िसि/ॱडध0 चि/ॱधठठ/ॱ406का िट/ॱध90पण 14.कुकुका/ॱड17िल /ॱध6धकाश िट/ॱध90पण।
म. म. शिशनाथ झा 1860-1930
मुंशी रघुन/ॱधठठदन दास 1860-1945 गाम-सखबार, िज़ला- मधुबनी। "िमिथला
डॉ. सर आशुतोष मुखज/ॱड6ठ मैिथली /ॱध6धेमी 1864-1924
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 455 नाटक" आ "दूत/ॱड64गद /ॱड01यायोग "क लेखक।
मधुसूदन ओझा 1866-1939
म.म. मुरलीधर झा १८६८-१९२९ ज/ॱधठठम - गाम- भराम (िजला मधुबनी), अपन मातृक /ॱड0धयामसीधपमे बिस गेलाह। काशीसँ १९०६ ई. मे ई "िमिथलामोद" नामक मािसक मैिथली पि/ॱध55काक /ॱध6धकाशन शु/ॱध64 केलि/ॱधठठह। िहतोपदेश (अनुवाद) ,
मुकु/ॱधठठद झा "ब/ॱध71शी" 1869-1936 ज/ॱधठठम हिरपुर ब/ॱध71शी टोल /ॱड91ाम (मधुबनी िजला) मे 1869 ई . मे भेल तथा िहनक िनधन काशीमे 1937 ई. मे भेलि/ॱधठठह । िहनक िलखल सं/ॱड04कृत मे अनेक /ॱड91ंथ अिछ । मैिथलीमे िहनक मह/ॱधठ4/ॱधठ4वपूण/ॱड61 कृित
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 456 मैिथली /ॱड01याकरण , "अजु/ॱड61न तप/ॱड04या" (उप/ॱधठठयास ) /ॱध6धकािशत।
अिछ ‘िमिथला भाषामय इितहास’ ।
एकर अितिर/ॱध70त मैिथलीमे िहनक /ॱड04फुट िनब/ॱधठठध सभ सेहो /ॱध6धकािशत भेल । िमिथलाक ऐितहािसक वण/ॱड61न सभसँ पिहने िहनके /ॱध6धकािशत भेल । एिह इितहासमे िमिथलाक सव/ॱड61तोमुखी पिरचय /ॱध6ध/ॱड04तुत कएल गेल अिछ ।
डॉ. सर गंगानाथ झा 1871-1941
अरिव/ॱधठठद घोष मैिथली /ॱध6धेमी 1872-
जनाद/ॱड61न झा जनसीदन 1872-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 457 ज/ॱधठठम मधुबनी िजलाक सिरसब- पाही /ॱड91ाममे 1871 ई. मे भेल तथा िनधन /ॱध6धयागमे 1941 ई. मे । ई अपना समयक सं/ॱड04कृतक /ॱध6धका/ॱधठडड िव/ॱडध5ान म. म. िच/ॱध55धर िम/ॱध57 , म. म. जयदेव िम/ॱध57 तथा म. म. िशवकुमार शा/ॱड04/ॱध79ीसँ मीम/ॱड64सा एवं दश/ॱड61नक अ/ॱधठ7ययन कएलि/ॱधठठह तथा दश/ॱड61नक िविभ/ॱध55 दु/ॱध65ह /ॱड91ंथक अङरेजीमे अनुवाद कए पा/ॱध56ा/ॱधठ4य संसारक /ॱधठ7यान आकृ/ॱ416 कएलि/ॱधठठह । ई गवन/ॱड61मे/ॱधठठट सं/ॱड04कृत 1950
1951
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 458 कॉलेज बनारसमे 1917 सँ 1923 धिर ि/ॱध6धिस पल छलाह तथा एलाहाबाद िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयक 1923 सँ 1932 पय/ॱड61/ॱधठठत कुलपित रहलाह । मैिथलीमे िहनक स/ॱध94पािदत च/ॱधठठदा झाक ‘महेशवाणी सं/ॱड91ह ’ तथा ‘गणनाथ- िव/ॱधठठ/ॱधठ7यनाथ पदावली’ /ॱध6धकािशत अिछ । मैिथली सािह/ॱधठ4य पिरषद् /ॱडध5ारा /ॱध6धकािशत िहनक ‘वेदा/ॱधठठत दीपक ’ (दश/ॱड61न ) िवषयक अपूव/ॱड61 /ॱड91ंथ अिछ । एिहसँ िभ/ॱडठध िहनक िनबंध सभ सामियक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 459 मैिथली प/ॱध79 -पि/ॱध79कामे /ॱध6धकािशत अिछ ।
रासिबहारी लालदास 1872-1940 "िमिथला दप/ॱड61ण " क लेखक।
रामच/ॱधठठ/ॱ406 िम/ॱध57 "च/ॱधठठ/ॱ406 " 1873-1937 मैिथल /ॱध6धभा
महावै/ॱध95याकरणाचाय/ॱड61 पं दीनब/ॱधठठधु झा 1878- 1955
भवनाथ िम/ॱध57 1879-1933 मैिथली श/ॱध9धदकोष
की/ॱधठ4य/ॱड65न/ॱधठठद िसंह
टंकनाथ चौधरी 1884-1928
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 460 "िमिथला श/ॱध9धद /ॱध6धकाश "क लेखक।
भव/ॱध6धीतान/ॱधठठद ओझा 1886-1970
किपले/ॱध5ठर िम/ॱध57 1887-1987 गाम सलेमपुर, थाना- उिजयारपुर, िजला सम/ॱड04तीपुर। “सीतादाइ” पु/ॱड04तक भंडारसँ /ॱध6धकािशत।
बालकृ/ॱड0डण िम/ॱध57 1888-1948
सुनीित कुमार
बलदेव िम/ॱध57 1890-
आचाय/ॱड61 रामलोचन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 461 चटज/ॱड6ठ मैिथली /ॱध6धेमी 1890-1977
1975 िहनक ज/ॱधठठम सहरसा िजलाक वनग/ॱड6डव /ॱड91ाममे 1890 ई. मे एवं िनधन फरवरी, 1975 मे भेलि/ॱधठठह । /ॱध6धार/ॱध94भमे पं. गेनालाल चौधरीसँ /ॱध76यौितष पिढ़ ई काशीमे पं. सुधाकर ि/ॱडध5वेदीजीक िश/ॱड0डय भेलाह । बहुत वष/ॱड61 धिर सर/ॱड04वती भवन (वाराणसी) मे ह/ॱड04तिलिखत िवभागमे काय/ॱड61 कएल । प/ॱध56ात् पटनाक काशी/ॱध6धसाद जयसवाल िरसच/ॱड61 सं/ॱड04थानमे अनेक /ॱध6धाचीन ित/ॱध9धबती शरण 1889-1971 सीतामढ़ीमे ज/ॱधठठम आ दरभंगामे मृ/ॱधठ4यु। "मैिथली रामचिरत मानस" सिहत तुलसीदासक सम/ॱड04त
रचनाक मैिथलीमे लेखन। िमिथला/ॱध5धरमे
मैिथलीक /ॱध6धकाशनक /ॱध6धार/ॱध94भ केिनहार। /ॱध6धकाशन सं/ॱड04था "पु/ॱड04तक भ/ॱधठडडार ", लहेिरयासराय, पटनाक सं/ॱड04थापक।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 462 ह/ॱड04तिलिपक/ॱध4ड देवनारीमे िल/ॱध90य/ॱधठठतिरत कएल। ’िमिथलामोद ’ /ॱध6धकाशन एवं म .म. मुरलीधर झाक /ॱध6धो/ॱधठ4साहनसँ /ॱध76यौितषीजी १९१० ई.सँ ’मोद’मे िलखए लगलाह। िहनक /ॱध6धकािशत रचना अिछ—’रामायण िश/ॱध5धा’, ’च/ॱधठठदा झा’, ’सं/ॱड04कृित ’, ’भारत िश/ॱध5धा’, ’ग/ॱध90प -स/ॱध90प िववेक’, ’समाज’ आिद । पि/ॱधठडडतजी यावत् धिर पटना रहलाह बराबिर ’िमिहर’मे िलखैत रहलाह ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 463
सीताराम झा 1891-1975 ज/ॱधठठम चौगामा /ॱड91ाममे १८९१ ई.मे तथा िनधन १९७५ ई. मे भेलि/ॱधठठह । सं/ॱड04कृतमे /ॱध76योितष शा/ॱड04/ॱध55क अनेक रचनाक .अितिर/ॱध70त मैिथलीमे िहनक ’अ/ॱध94ब चिरत ’ (महाका/ॱड01य ), ’सूि/ॱध70त सुधा,’ लोक ल/ॱध5धण ,’ ’पढ़ुआचिरत,’ ’पूव/ॱड65पर /ॱड01यवहार ,’ उनटा बसात,’ ’अलंकार दप/ॱड61ण ’,
ताराचरण झा 1892-1928
ब/ॱ406ीनाथ झा 1893- 1973 ज/ॱधठठम मधुबनी िजलाक सिरसव /ॱड91ाममे १८९३ ई. मे भेलि/ॱधठठह तथा १९१४ ई. मे ई काशी लाभ कएिल/ॱधठठह । बहुत िदन धिर ई मुज/ॱध91फरपुरक ध/ॱध94म/ॱड61 समाज सं/ॱड04कृत कॉलेजमे सािह/ॱधठ4यक अ/ॱधठ7यापक छलाह । मैिथलीक िव/ॱध71यात किव लोकिन यथा सुमनजी, मधुपजी,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 464 ’भूक/ॱध94प वण/ॱड61न ’, ’का/ॱड01य षट -रस’, ’मैिथली का/ॱड01योपवन ’, आिद /ॱड91/ॱधठठथ उपल/ॱध9धध अिछ । िहनक गीताक मैिथली अनुवाद सेहो उपल/ॱध9धध अिछ । िमिथला मोदक स/ॱध94पादन १९२० ई.सँ १९२७ ई. धिर ई कएल ।
मोहनजी आिद िहनक िश/ॱड0डय छिथ/ॱधठठह । सं/ॱड04कृत सािह/ॱधठ4यमे िहनक अनेक रचना अिछ । जािहमे राधा पिरणय’ (महाका/ॱड01य ) क /ॱड04थान िविश/ॱ416 अिछ । मैिथलीमे िहनक ’एकावली पिरणय’ (महाका/ॱड01य ) एक नवीन कीित/ॱड61मान /ॱड04थािपत कएलक। कोनो अलंकारक दृ/ॱ416ा/ॱधठठत तकबाक हेतु ’एकावली पिरणय’ पय/ॱड65/ॱध90त अिछ ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 465
जीवनाथ राय 1893-1964
उमेश िम/ॱध57 1895- 1967 ज/ॱधठठम मधुबनी िजलाक गजहरा /ॱड91ाममे 1895 ई. मे भेल छलि/ॱधठठह । ई एकहतिर वष/ॱड61क आयुमे १९६७ ई. मे /ॱध6धयागमे /ॱड04वग/ॱड61वासी भेलाह । ई अपन /ॱड04वनाम -ध/ॱधठठय िपता म. म. जयदेव िम/ॱध57 तथा म. म. डा. गंगानाथ झाक साि/ॱडठध/ॱधठ7यमे िव/ॱडध4ाज/ॱड61न कएल। १९२३ सँ
बाबू धनुषधारी लाल दास 1895-1965 मैिथलीमे िबहारी किवक अनुवाद /ॱध6धकािशत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 466 १९५९ धिर िम/ॱध57जी एलाहाबाद िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयमे सं/ॱड04कृतक /ॱध6धा/ॱधठ7यापक छलाह । दरभंगा ’िमिथला शोध सं/ॱड04थान ’क िनदेशक पदपर िकछु समय काय/ॱड61 कए १९६२ सँ ६५ धिर कामे/ॱध5ठर िसंह सं/ॱड04कृत िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयक कुलपित रहलाह ।म. म. मुरलीधर झासँ /ॱध6धभािवत भए ’िमिथलामोद’मे ई िलखब /ॱध6धार/ॱध94भ कएलि/ॱधठठह तथा अपन िविवध /ॱध6धकारक रचनासँ मैिथलीक ग/ॱडध4क/ॱध4ड समृ/ॱडध0् कएलि/ॱधठठह ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 467 मैिथलीमे िहनक /ॱध6धिस/ॱडध0 /ॱड91/ॱधठठथ अिछ — ’कमला’ (शे/ॱध70सपीयरक ’टे/ॱध94पे/ॱड04ट ’क भावानुवाद), ’नलोपा/ॱध71यान ’, ‘मैिथली-सं/ॱड04कृित ’ तथा अनेक वण/ॱड61ना/ॱधठ4मक एवं आलोचना/ॱधठ4मक िनब/ॱधठठध ; मनबोधक कृ/ॱड0डणज/ॱधठठमक स/ॱध94पादन , िव/ॱडध4ापितक कीित/ॱड61लता, कीित/ॱड61पताका, गोर/ॱध5ध िवजय आिदक अनुवाद-स/ॱध94पादन सेहो कएल।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 468
अमरनाथ झा 1897-1955 सिरसब पाहीटोल /ॱड91ाममे १८९७ ई. मे भेल । िहनक िनधन पटनामे जखन ई िबहार लोक सेवा आयोगक अ/ॱधठ7य/ॱध5ध छलाह, १९५५ मे भेलि/ॱधठठह । ई एलाहाबाद िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयक नओ वष/ॱड61 धिर कुलपित रिह प/ॱध56ात् िह/ॱधठठदू िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयक सेहो कुलपितक पदक/ॱध4ड
भोलालाल दास 1897-1977 िहनक ज/ॱधठठम दरभंगा िजलाक कसरौर मे भेलि/ॱधठठह । सािह/ॱधठ4य सज/ॱड61नाक अितिर/ॱध70त अपन संगठन /ॱध5धमता तथा मैिथली सािह/ॱधठ4यक सव/ॱड61तोमुखी िवकासक हेतु सतत त/ॱधठ4पर रहबाक कारण/ॱध4ड भोला बाबू मैिथली संसारक एक /ॱड04त/ॱध94भक /ॱध65पमे रहलाह । िहनक िनधन 1977 ई. मे
कुमार गंगान/ॱधठठद िसंह 1898-1971 ज/ॱधठठम —बनैली राजपिरवारमे 24-9- 1898, मृ/ॱधठ4यु:- /ॱध57ीनगर पूिण/ॱड61ञा 17- 1-1970 । भूतपूव/ॱड61
िश/ॱध5धामं/ॱध79ी, िबहार एबं कुलपित, कामे/ॱध5ठर िसंह दरभंगा सं/ॱड04कृत िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय ।रचना—अिगलही (अपूण/ॱड61 उप/ॱधठठयास ) तथा अनेक कथा एवं एक/ॱड64की । युगक अनु/ॱध65प
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 469 सुशोिभत कएलि/ॱधठठह । ई अंगरेजीक /ॱध6धका/ॱधठडड िव/ॱडध5ान् छलाह, तािह संग िह/ॱधठठदी, उदू/ॱड61, फारसी , सं/ॱड04कृत , बङला एवं मैिथलीक सेहो अ/ॱडधधुत िव/ॱडध5ान् छलाह ।मैिथलीमे िहनका /ॱडध5ारा स/ॱध94पािदत ‘हष/ॱड61नाथ का/ॱड01य /ॱड91/ॱधठठथावली’ तथा ‘गोिव /ॱधठठददासक /ॱध57ृ/ॱध7धङारभजन ’ मह/ॱधठ4/ॱधठ4वपूण/ॱड61 अिछ । एिहसँ िभ/ॱडठध िहनक मैिथली सािह/ॱधठ4य पिरषदक अ/ॱधठ7य/ॱध5धीय भाषण तथा अ/ॱधठठय लेख /ॱध6धकािशत अिछ ।
भेल । मैिथलीक /ॱध6धचार -/ॱध6धसारमे ई अपन जीवन समिपत कएने छलाह। पा/ॱडठ5य/ॱडठ9ममे मैिथलीक/ॱध4ड /ॱड04थान हो तािह हेतु ई बीड़ा उठओलि/ॱधठठह । िव/ॱडध4ालय /ॱड04तरक अनेक पोथीक िनम/ॱड65ण कएल । मैिथली सािह/ॱधठ4य पिरषदक ई सं/ॱड04थापक म/ॱधठडडलक सद/ॱड04य छलाह । 1931 सँ 1940 ई. पय/ॱड61/ॱधठठत ओकर /ॱध6धधान म/ॱधठठ/ॱध79ी रहलाह । िहनक मि/ॱधठठ/ॱध79/ॱधठ4वकालमे ’भारती’ नामक मािसक प/ॱध79क /ॱध6धकाशन भेल । सामािजक कुरीित आिदक/ॱध4ड आधार बनाए सुधारवादी दृि/ॱ416एँ कथा सभिहक रचना ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 470 एिहसँ पूव/ॱड61 (१९२९- ३१) कुशे/ॱध5ठर कुमरजीक संग संयु/ॱध70त स/ॱध94पादनमे ’िमिथला’ नामक प/ॱध79
चलाओल । ई नवीन एवं /ॱध6धगितशील िवचारक लोक छलाह । ननव लेखकक/ॱध4ड /ॱध6धो/ॱधठ4सािहत करब, शैलीमे एक/ॱध65पता आनब , नव /ॱध6धकाशनसँ मैिथलीक सािह/ॱधठ4य भंडारक पूि/ॱध54/ॱड61 करब िहनक क/ॱध54/ॱड61/ॱड01य बिन गेल छल । िहनक िलखल ‘मैिथली /ॱड01याकरण ’ तथा िहनकिह /ॱडध5ारा स/ॱध94पािदत ‘ ग/ॱडध4कुसुम/ॱड64जिल बहुत
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 471 िदन धिर िव/ॱडध4ालयमे पढ़ाओल जाइत रहल । िहनक िलखल अनेक िनब/ॱधठठध समालोचना, किवता, सं/ॱड04मरण , जीवनी-सािह/ॱधठ4य मैिथलीक प/ॱध55 - पि/ॱध79कामे िछिड़आएल अिछ ।
/ॱ409जमोहन ठाकुर 1899-1977
रामवृ/ॱध5ध बेनीपुरी 1899-1967
भुवने/ॱध5ठर /ॱध6धसाद 1902- दरभंगा िजलाक बनौली गाम, िनवास रायसाहेब पोखिर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 472 लहेिरयासराय। सर/ॱड04वती /ॱड04कूल लहेिरयासरायमे १९३०-१९६४ ई. धिर अ/ॱधठ7यापन। मैिथलीमे "बाल रामायण” /ॱध6धकािशत।
जयनारायण झा 'िवनीत' 1902- 1991
सुधाकर झा "शा/ॱड04/ॱध55ी" 1904- 1974
दामोदर लाल दास िवशारद 1904- 1981
बबुआजी झा
/ॱध57ीव/ॱध9ठलभ झा हाटी
रमानाथ झा 1906-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 473 'अ/ॱध5डात ' 1904- 1996 २००१- बबुआजी झा “अ/ॱध5डात ” (/ॱध6धित/ॱध5डा पा/ॱधठडडव , महाका/ॱड01य )लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार।
1905-1940
1971 ज/ॱधठठम दरभंगा िजलाक उजान (धम/ॱड61पुर ) /ॱड91ाममे 1906 ई. मे एवं िहनक िनधन दरभंगामे १९७१ ई . मे भेलि/ॱधठठह । 1930 ई. मे अङरेजीमे एम. ए. कएलाक बाद ई कतोक वष/ॱड61 धिर मधेपुर उ/ॱध74च िव/ॱडध4ालयक /ॱध6धधाना/ॱधठ7यापक छलाह , तकरा बाद दरभ/ॱध7धङा- राज-लाइ/ॱ409ेरीक पु/ॱड04तकालया/ॱधठ7य/ॱध5धक /ॱध65पमे 1936 सँ अि/ॱधठठतम समय धिर रहलाह । 1952
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 474 सँ 62 च/ॱधठठ/ॱ406धारी िमिथला कॉलेजमे /ॱध6धो. झा अङरेजीक /ॱध6धा/ॱधठ7यापक /ॱध65प/ॱध4ड काजka प/ॱध56ात् ओही कॉलेजमे मैिथली िवभागा/ॱधठ7य/ॱध5ध बनाओल गेलाह । 1965 मे रमानाथ बाबू सािह/ॱधठ4य अकादमीक मैिथलीक /ॱध6धितिनिध िनव/ॱड65िचत भेलाह जािह पद पर ओ जीवनक अ/ॱधठठत समय तक रहलाह । िहनक रचनाक /ॱध5धे/ॱध79 बहुत /ॱड01यापक छल । िहनक अनुसंधाना/ॱधठ4मक िनबंक दू गोट सं/ॱड91ह
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 475 ‘िनब/ॱधठठधमाला’ तथा ‘/ॱध6धबंध सं/ॱड91ह ’ /ॱध6धकािशत अिछ । संकिलत स/ॱध94पािदत पु/ॱड04तक सभमे ‘मैिथली प/ॱडध4 -सं/ॱड91ह ’, ‘मैिथली ग/ॱडध4 -सं/ॱड91ह ’, ‘/ॱध6धाचीन गीत ’, ‘ कथा का/ॱड01य ’, ‘नवीन गीत ’, ‘किवता कुसुम’, ‘कथा सं/ॱड91ह ’ आिद अिछ । ‘कथासिर/ॱधठ4सागर ’क आधार पर /ॱध6धा/ॱड17ल ग/ॱडध4 शैलीमे िहनक ‘उदयन-कथा’ तथा ‘बर/ॱध64िच -कथा’ बेश /ॱध71याित पओलक । /ॱड01याकरणक ‘िमिथला भाषा /ॱध6धकाश ’, ‘अल/ॱध70ङार/ॱध6धवेश ’ आिद अनेक /ॱड91/ॱधठठथ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 476 /ॱध6धकािशत अिछ । ‘मैिथली सािह/ॱधठ4य प/ॱध55 ’ /ॱध79ैमािसक पि/ॱध55काक संपादक।
काशीका/ॱधठठत िम/ॱध57 "मधुप" 1906- 1987 १९७०- काशीका/ॱधठठत िम/ॱध57 “मधुप” (राधा िवरह, महाका/ॱड01य ) पर सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार /ॱध6धा/ॱध90त मैिथलीक /ॱध6धश/ॱड04त किव आ मैिथलीक /ॱध6धचार -/ॱध6धसारक समिप/ॱड61त काय/ॱड61कत/ॱड65
क/ॱड64/ॱध7ठचीनाथ झा "िकरण" 1906- 1988 ज/ॱधठठम /ॱड04थान - धम/ॱड61पुर ,लोहना रोड, दरभंगा िबहार । मैिथली भाषा आंदोलनमे मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 भूिमका। ’पराशर’ महाका/ॱड01य लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी ओ ’कथा िकरण’
/ॱड0धयामान/ॱधठठद झा 1906-1949
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 477 ’झंकार’ किवतासँ /ॱडठ9ाि/ॱधठठत गीतक आ/ॱ4ध7ान कएलिन । /ॱध6धकृित /ॱध6धेमक िवल/ॱध5धण किव । ’घसल अठ/ॱडठधी किवताक लेल क/ॱधठ5य आ िश/ॱध9ठप -संवेदना— दुहू /ॱड04तर पर चरम लोकि/ॱध6धयता भेटलिन।
लेल वैदेही पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत । /ॱध6धकािशत कृित : चं/ॱ406/ॱड91हण (उप/ॱधठठयास ), वीर-/ॱध6धसून (बालकथा), जय ज/ॱधठठमभूिम (एक/ॱड64की), िवजेता िव /ॱडध4ापित (नाटक), कथा- िकरण (कथा-सं/ॱड91ह ) , िकरण-किवतावली, कतेक िदनक बाद (किवता-सं/ॱड91ह ), पराशर (महाका/ॱड01य ) ओ िकरण- िनबंधावली (िनबंध-सं/ॱड91ह ) आिद।१९८९- का/ॱध7ठचीनाथ झा “िकरण” (पराशर, महाका/ॱड01य )पर मैिथली
मे सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कारसँ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 478 स/ॱध94मािनत।
रमाक/ॱड64त झा, नेपाल 1907-1971
ईशनाथ झा 1907- 1965 बहुमुखी /ॱध6धितभाक किव । /ॱध6धाचीन आ नवीन प/ॱडध0ितक का/ॱड01य -रचनाक िवल/ॱध5धण संयोग िहनकर किवतामे भेटैत अिछ । दिलत वग/ॱड61, शोषणक सम/ॱड04या, /ॱड04वदेश /ॱध6धेमक यथाथ/ॱड61वादी रचनाक संग संग /ॱड01यि/ॱध70तिन/ॱ417 क/ॱध9ठपनाक अनेक
भुवने/ॱध5ठर िसंह 'भुवन ' 1907-1944 अपन खाढ़ीक बहुमुखी /ॱध6धितभाक किव । /ॱध6धाचीन आ नवीन रीितक किवताक रचना िवपुल सं/ॱध71यामे कएलिन । ’भुवन भारती’ किवता संकलन /ॱध6धकाशनसँ मैिथली ओज आ नव चेतनाक शंख फुकलिन।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 479 िविश/ॱ416 किवता मैिथलीमे िलखलिन ।
हिरमोहन झा 1908- 1984 िहनकर मैिथली कृित
१९३३ मे “क/ॱधठठयादान ” (उप/ॱधठठयास ), १९४३ मे "ि/ॱडध5रागमन ”(उप/ॱधठठयास ), १९४५ मे “/ॱध6धण/ॱध94य देवता” (कथा-सं/ॱड91ह ), १९४९ मे “रंगशाला”(कथा-
रामधारी िसंह 'िदनकर' िमिथला र/ॱध79 1908-1974
म/ॱड6डग िन खबास 1908-1943 संगीत/ॱध5ड पचगिछयामे ज/ॱधठठम आ
अ/ॱध9ठप बएसमे मृ/ॱधठ4यु। पचगिछयाक रायबहादुर ल/ॱड50मीनारायण िसंहक िश/ॱड0डय।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 480 सं/ॱड91ह ), १९६० मे “चच/ॱड61री”(कथा-सं/ॱड91ह ) आऽ १९४८ ई. मे “ख/ॱडध6र ककाक तरंग” (/ॱड01यं/ॱध7धय ) अिछ। मृ/ॱधठ4योपर/ॱड64त १९८५मे (जीवन या/ॱध55ा, आ/ॱधठ4मकथा)पर मैिथलीक सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत।
सुभ/ॱ406 झा 1909- 2000 "फॉम/ॱड71शन ऑफ मैिथली ल/ॱड7डगुएज "क लेखक। १९८६-
/ॱड04नेहलता 1909- 1993 गाम- डरोड़ी, सम/ॱड04तीपुर। पूण/ॱड61 नाम- किपलदेव
कालीका/ॱधठठत झा 1909- मूल गाम ढंगा (हिरपुर), मधुबनी। फेर मातृक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 481 सुभ/ॱ406 झा (नाितक प/ॱध55क उ/ॱध54र , िनब/ॱधठठध )पर मैिथलीक सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत।
ठाकुर "/ॱड04नेहलता"। रामा/ॱध57यी रिसक स/ॱध94/ॱध6धदायक संत। िहनकर रिचत वैदेही िववाह संकीत/ॱड61न , िवनय पदावली, िशववाणी, चेतावनी, झूला-संकीत/ॱड61न , सीतावतरण /ॱध6धब/ॱधठठधका/ॱड01य आ /ॱड04नेहशतक - दोहावली-किव/ॱध54 आिद िमिथलाक मिहला वग/ॱड61 आ संकीत/ॱड61नकार लोकिनक कंठमे पिर/ॱड01या/ॱध90त अिछ आ लोकमंगलक अनु/ॱ417ानमे /ॱड01यापक /ॱध65प/ॱध4ड /ॱड01यवहृत अिछ। िहनक "वैदेही िववाह" िमिथलाक बरदब/ॱडध6ा,पो. उरलाहा, भाया- मदनपुर, िजला- पूिण/ॱड61यामे बिस गेलाह। सतघरा (मधुबनी), मदनपुर आ काशीमे पािणनी /ॱड01याकरणक अ/ॱधठ7ययन। "हनुमान चिरत"क लेखक।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 482 कीत/ॱड61िनया ना/ॱडठ4य पर/ॱध94पराक/ॱध4ड लोक/ॱध64िचक अनुकूल बनौने अिछ।
तं/ॱध55नाथ झा 1909- 1984 ज/ॱधठठम १९०९ ई मे दरभंगा िजलाक धम/ॱड61पुर /ॱड91ाममे भेलि/ॱधठठह मु/ॱधठ4यु ४-५- ’८४,च/ॱधठठ/ॱ406धारी िमिथला कॉलेजमे अथ/ॱड61शा/ॱड04/ॱध79क /ॱध6धा/ॱधठ7यापक छलाह । अवकाश /ॱड91हण क का/ॱड01य साधनामे
जीवनाथ झा 1910-1977
सुरे/ॱधठठ/ॱ406 झा 'सुमन' 1910-2002 ज/ॱधठठम : /ॱड91ाम : ब/ॱध9ठलीपुर , िजला- सम/ॱड04तीपुर । /ॱध6धकािशत कृित : /ॱध6धितपदा, अच/ॱड61ना,साओन- भादव,अंकावली, अ/ॱधठठतन/ॱड65द , पयि/ॱड04वनी , उ/ॱध54रा आिद तीससँ अिधक मौिलक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 483 लागल रहलाह । महाका/ॱड01य , मु/ॱध70तक , एक/ॱड64की सभ िवधामे ई िस/ॱडध0 ह/ॱड04त छलाह । िहनक ’कीचक वंध’ महाका/ॱड01य अङरेजीक ‘/ॱध9धलै/ॱध70ङ भस/ॱड61’ ( अिम/ॱध79ा/ॱध5धर छ/ॱधठठद ) म िलखल अिछ । मैिथलीमे ’सौनेट’ एवं /ॱध9धलै/ॱध70ङ भस/ॱड61’क ई /ॱध6धथम /ॱध6धयो/ॱध70ता िथकाह । सं/ॱड04कृत पर/ॱध94परामे का/ॱड01य रचना किरतहुँ पा/ॱध56ा/ॱधठ4य शैलीक नवीनता िहनका रचनामे भेल । िहनक ’कीचक वध’ ओ ’कृ/ॱड0डण चिरत ’ महाका/ॱड01य —‘म/ॱड15ल - प/ॱध7ठचािशका’ एवं किवता-पु/ॱड04तक ;पु/ॱध64ष - परी/ॱध5धा, अनुगीत/ॱड64जिल , ऋतु /ॱध57ृंगार तथा वण/ॱड61र/ॱध79ाकर , पािरजात-हरण, कृ/ॱड0डणज/ॱधठठम , आन/ॱधठठद - िवजय आिद कितपय /ॱड91/ॱधठठथक अनुवाद- संपादन; ’मैिथली का/ॱड01य पर सं/ॱड04कृतक /ॱध6धभाव ’ नामक समी/ॱध5धा-/ॱड91ंथ। ’पयि/ॱड04वनी’ लेल १९७१ मे सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार तथा ’उ/ॱध54रा’ पर १९१८ मे मैिथली अकादेमीक िव/ॱडध4ापित पुर/ॱड04कार /ॱध6धा/ॱध90त । मैिथलीक /ॱध6धथम दैिनक प/ॱध55
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 484 ‘नम/ॱड04या’ मैिथली सािह/ॱधठ4यमे अपन िविश/ॱ416 /ॱड04थान रखैछ । तकर अितिर/ॱध70त मु/ॱध70तक का/ॱड01यमे िवषय व/ॱड04तुक /ॱड01यापकता एवं िश/ॱध9ठप शैिलक /ॱध6धचुरता अबैत अिछ । एक िदश यिद /ॱध6धाचीन ढंगक ई/ॱड0धबर व/ॱधठठदनाक रचना कएलि/ॱधठठह तँ दोसर िदस ‘सौनेट’ (चतुद/ॱड61शपदी) ‘बैलेड ’ आिद िलखबामे पूण/ॱड61 सफलता /ॱध6धा/ॱध90त कएलि/ॱधठठह । ‘कृ/ॱड0डण चिरत’ महाका/ॱड01य पर िहनका 1979 ई क सािह/ॱधठ4यक अकादमी पुर/ॱड04कार भेटलि/ॱधठठह ’/ॱड04वदेश ’क ल/ॱध9धध/ॱध6धित/ॱ417 स/ॱध94पादक। १९९५- सुरे/ॱधठठ/ॱ406 झा “सुमन” (रवी/ॱधठठ/ॱ406 नाटकावली- रवी/ॱधठठ/ॱ406नाथ टैगोर, ब/ॱड64/ॱध7धला)लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार। २००० ई.- पं.सुरे/ॱधठठ/ॱ406
झा “सुमन”, दरभंगा;या/ॱध55ी-चेतना पुर/ॱड04कार।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 485 । 1980 ई. मे िहनका अिभन/ॱधठठदन /ॱड91/ॱधठठथसमिप/ॱड61त कएल गेलि/ॱधठठह ।
पं. रामच/ॱधठठ/ॱ406 झा 1910- गाम तरौनी। काशी िमिथला /ॱड91/ॱधठठथमालाक स/ॱध94पादक।
'नागाजु/ॱड61न ' वै/ॱडध4नाथ िम/ॱध57 'या/ॱध55ी' 1911- 1998 ज/ॱधठठम अपन मामागाम
सतलखामे भेलि/ॱधठठह , जे हुनकर गाम तरौनीक समीपिहमे अिछ, िजला-दर/ॱध9डगा । मूल नाम: वै/ॱडध4नाथ िम/ॱध57 । िह/ॱधठठदीमे नागाजु/ॱड61न
आरसी/ॱध6धसाद िसंह 1911-1996 ज/ॱधठठम : /ॱड91ाम -एरौत, िजला-सम/ॱड04तीपुर । /ॱध6धकािशत कृित : मािटक दीप, पूजाक
फूल, सूय/ॱड61मुखी (किवता-सं/ॱड91ह ), मेघदूत (अनुवाद), आरसी, न/ॱधठठददास , संजीवनी (िह/ॱधठठदी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 486 नामे /ॱध6ध/ॱध71यात । /ॱध6धकािशत कृित : िच/ॱध55ा, प/ॱध55हीन न/ॱध7धन गाछ (मैिथली किवता-सं/ॱड91ह ); पारो , बलचनमा, नवतुिरया (मैिथली उप/ॱधठठयास ); युगधारा, सतरंगे पंखॲवाली, /ॱध90यासी पथराई आंख/ॱड70, िखचड़ी िव/ॱध90लव देखा हमने, तुमने कहा था, हजार हजार बाहो वाली, पुरानी जूितयो का कोरस, र/ॱध79गभ/ॱड65, ऐसे भी हम /ॱध70या ! ऐसे भी तुम /ॱध70या ! (िह/ॱधठठदी किवता-सं/ॱड91ह ); रितनाथ की चाची, बलचनमा, नई पौध, बाबा बटेसरनाथ, का/ॱड01य सं/ॱड91ह )। ’सूय/ॱड61मुखी’ लेल १९८४ मे सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार /ॱध6धा/ॱध90त ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 487 व/ॱध64ण के बेटे, दुखमोचन, कु/ॱध94भीपाक , अिभन/ॱधठठदन , उ/ॱड91तारा , इमरितया (िह/ॱधठठदी उप/ॱधठठयास ); आसमान म/ॱड70 च/ॱधठठदा तैरे (कहानी सं/ॱड91ह ); भ/ॱड04म/ॱड64कुर (िह/ॱधठठदी ख/ॱधठडड का/ॱड01य ); अ/ॱडठधहीनम् ि/ॱडठ9 याहीनम् (िनब/ॱधठठध -सं/ॱड91ह ); गीत गोिव/ॱधठठद ; मेघदूत; िव/ॱडध4ापित के गीत , िव/ॱडध4ापित की कहािनय/ॱड64 (अनुवाद) । ’प/ॱध55हीन न/ॱध7धन गाछ’ लेल १९६८ मे सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार /ॱध6धा/ॱध90त । यायावरी जीवन । मैिथली /ॱध6धितिनिधक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 488 /ॱध65पमे /ॱध65स /ॱ410मण । नागाजु/ॱड61न (/g3चृव . /g2अ7ी वै/g32ृनाथ िम/g2अ7 “या/g2अअी” ) , िह/ॱधठठदी आ मैिथली किव, १९९४ ई.मे सािह/g2ैृय अकादेमीक फेलो (भारत देशक सव/ॱड76/ॱध74च सािह/ॱधठ4यक पुर/ॱड04कार )।
गु/ॱध64 जयदेव िम/ॱध57 1911-1991 िश/ॱड0डय गंगानाथ झा
यशोधर झा िमिथला वैभव, दश/ॱड61न
मैिथली पोथीपर 1966 मे पिहल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार मैिथली
वै/ॱडध4नाथ मि/ॱध9ठलक 'िवधु' 1912-1987 १९७६- वै/ॱडध4नाथ मि/ॱध9ठलक “िवधु” (सीतायन, महाका/ॱड01य ) लेल मैिथलीक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 489 लेल /ॱध6धा/ॱध90त।
सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार।
भीम झा 1912- पूिण/ॱड61या िजलाक मदनपुर गामक। ज/ॱधठठम ५ नव/ॱध94बर १९१२ ई.। बनैलीक /ॱध57ी /ॱड0धयामान/ॱधठठद िसंहक अ/ॱधठ7य/ॱध5धतामे “ नारायण संकीत/ॱड61न महाम/ॱधठडडली”क /ॱड04थापना।
राधानाथ दास १९१२-
उपे/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर 'मोहन' 1913-1980 ज/ॱधठठम १९१३ ई. मे दरभंगा िजलाक चतिरया /ॱड91ाममे भेलि/ॱधठठह । मृ/ॱधठ4यु २४-५-१९८० । सं/ॱड04कृत िश/ॱध5धामे सािह/ॱधठ4याचाय/ॱड61 ओ बड़ौदा राजक िव/ॱडध5त्-परी/ॱध5धासँ ‘सािह/ॱधठ4य -र/ॱध79 ’क उपािधसँ िवभूिषत
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 490 भेलाह । दैिनक आय/ॱड65वत/ॱड61मे आिदअिहसँ, प/ॱध56ात् १९६० सँ िमिथला िमिहरक उप- स/ॱध94पादक एवं सह - स/ॱध94पादक /ॱध65प/ॱध4ड काय/ॱड61 करैत १९७७ मे सेवा िनवृत भेलाह ।मोहनजी करीब पचास वष/ॱड61 सािह/ॱधठ4य साधनामे लागल रहलाह । िवजयान/ॱधठठद , कुंजरंजन, सुदश/ॱड61न , पु/ॱधठडडरीक , शा/ॱड04/ॱध79ी, बामन आिद छ/ॱडधड नामसँ प/ॱध79 -पि/ॱध79कामे िविवध िवषयपर िहनक लेख सभ /ॱध6धकािशत भेल अिछ ।मोहन जीक ‘बािज
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 491 उठल मुरली’मे १०१ गोट किवताक संकलन अिछ जािहमे िहनक सुदीघ/ॱड61 का/ॱड01य -आराधनाक िविभ/ॱध55 िव चारधाराक ओ िविभ/ॱध55 अनुभूितक साम/ॱड91ी उपल/ॱध9धध अिछ । एिह पु/ॱड04तकपर मोहन’जीक/ॱध4ड १९७८ मे सािह/ॱधठ4य अकादम् पुर/ॱड04कार भेटलि/ॱधठठह। एिहसँ बहुत पूव/ॱड61 िहनक ’फुलडाली’ नामक किवता सं/ॱड91ह सेहो /ॱध6धकािशत भेल छल ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 492
जयनाथ िम/ॱध57 1913-1985
/ॱध57ीक/ॱड64त ठाकुर "िव/ॱडध4ालंकार "
प/ॱड17ीकार मोदान/ॱधठठद झा 1914-1998 ल/ॱध9धध धौत प/ॱड17ीशा/ॱड04/ॱध55 मा/ॱध54/ॱड61/ॱधठडड प/ॱड17ीकार मोदान/ॱधठठद झा, िशवनगर, अरिरया, पूिण/ॱड61या। िपता-/ॱड04व . /ॱध57ी
िभिखया झा। गु/ॱध64 - प/ॱड17ीकार िभिखया झा। पूिण/ॱड61या िजलाक बनैली लगक िशवनगर गामक। ज/ॱधठठम २२ िसत/ॱध94बर १९१४ ई.।सौराठमे अपन मौसा /ॱड04व . लूटनझा सँ पंजीशा/ॱड04/ॱध55क
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 493 अ/ॱधठ7ययन। १९४८- १९५१ ई. धिर दरभंगामे रिह आचाय/ॱड61 रमानाथ झाक/ॱध4ड प/ॱड6डिज पढ़ओलिन।शा/ॱड04/ॱध55ाथ/ॱड61 परी/ॱध5धा- दरभंगा महाराज कुमार जीवे/ॱध5ठर िसंहक य/ॱध5डोपवीत सं/ॱड04कारक अवसर पर महाराजािधराज(दरभंगा ) कामे/ॱध5ठर िसंह /ॱडध5ारा आयोिजत परी/ॱध5धा- 1937 ई. जािहमे मौिखक परी/ॱध5धाक मु/ॱध71य
परी/ॱध5धक म.म. डॉ. सर गंगानाथ झा छलाह।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 494
आन/ॱधठठद झा 1914- 1988
बाबू साहेब चौधरी 1916-1998 दरभंगा िजलाक दुलारपुर गामक। १९४३ ई. मे जीिवकाथ/ॱड61 कलक/ॱध54ा अएलाह। नवम क/ॱध5धामे /ॱड04वरा/ॱध76य आ/ॱधठठदोलनमे बािझ कए िश/ॱध5धाक इित/ॱध57ी। कलक/ॱध54ामे /ॱड04थानीत मैिथल संघमे /ॱध6धवेश। कलक/ॱध70तामे मैिथली आट/ॱड61 /ॱध6धेस . ९/१, िखलात घोष लेन,
ल/ॱड50मण झा 1916- 2000
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 495 कलक/ॱध54ा-७००००६ सँ मैिथली-िमिथला आ/ॱधठठदोलनमे सि/ॱडठ9य। “कुहेस” आ “चाण/ॱध70य ” दूटा नाटक। १९७१- ७९ धिर “िमिथला दश/ॱड61न ” आ “मैिथली दश/ॱड61न ” मैिथली मािसकक स/ॱध94पादन।
शु/ॱडध0देव झा 'उ/ॱधठ4पल ' 1916- गो/ॱडठ6डा िजलाक अलखद/ॱध54 -महेनपुरक िनवासी। ज/ॱधठठम १६
संगीत भा/ॱड0डकर राजकुमार /ॱड0धयामान/ॱधठठद िसंह १९१६-१९९४
रामचिर/ॱध55 पा/ॱधठडडेय "अणु" १९१७- २०१०
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 496 अ/ॱध70टूबर १९१६ ई.।
ल/ॱड50मीनाथ झा िमिथला िच/ॱध55कला 1917-1990
उपे/ॱधठठ/ॱ406 नाथ झा '/ॱड01यास ' 1917- 2002 ज/ॱधठठम /ॱड04थान -हिरपुर वकशीटोल, मधुबनी , िबहार । १९६९- उपे/ॱधठठ/ॱ406नाथ झा “/ॱड01यास ” ( दू प/ॱध55 , उप/ॱधठठयास ) लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत । सािह/ॱधठ4य
मनमोहन झा 1918-2009 ज/ॱधठठम सिरसबमे, अ/ॱध57ुकण , वीरभो/ॱध7धया, िमिथलाक िनशापुरमे।२००९- /ॱड04व .मनमोहन झा (गंगापु/ॱध55 , कथासं/ॱड91ह )पर मृ/ॱधठ4योपर/ॱड64त सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 497 अकादेमीक अनुवाद पुर/ॱड04कार /ॱध6धा/ॱध90त । /ॱध6धकािशत कृित : कुमार, दू प/ॱध55 (उप/ॱधठठयास ), िवडंबना , भजना भजले (कथा-सं/ॱड91ह ), पतन सं/ॱधठठयासी, /ॱध6धतीक (का/ॱड01य ), महाभारत (पिहल दू पव/ॱड61) आिद।
/ॱ409जिकशोर वम/ॱड65 'मिणप/ॱडधड ' 1918- 1986 ज/ॱधठठम /ॱड04थान -बहेड़ा,
पं. सहदेव झा १९१९- "िमिथला की धरोहर" पोथी
/ॱड04वग/ॱड6ठय िव/ॱधठठ/ॱधठ7ये/ॱध5ठरी /ॱध6धसाद मंडल, राजनेता 1919- 1982
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 498 दरभंगा िबहार । १९७३- /ॱ409जिकशोर वम/ॱड65 “मिणप/ॱडधड ” (नैका बिनजारा, उप/ॱधठठयास ) लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत । उप/ॱधठठयासकार , कथाकार ओ किव । /ॱध6धकािशत कृित : को/ॱ409ागल/ॱड61, कनकी, अ/ॱडध0/ॱड61नारी/ॱध5ठर , लोिरक िवजय, नैका- बिनजारा, लवहिर- कुशहिर, राय रणपाल, आिदम गुलाम आिद उप/ॱधठठयास ओ कंठहार (नाटक) आिद।
/ॱध6धकािशत।
ज/ॱधठठम २५ अग/ॱड04त १९१९, मृ/ॱधठ4यु १३ अ/ॱध6धैल १९८२
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 499
बुि/ॱडध0धारी िसंह रमाकर 1919- 1991 ज/ॱधठठम मधुबनीमे 1919 ई. मे भेल । अपन िपता /ॱड04व . /ॱध5धेमधारी िसंहसँ िविभ/ॱध55 िवषयक िश/ॱध5धा /ॱड91हण कएलि/ॱधठठह । ई रामकृ/ॱड0डण कॉलेज, मधुबनीक मैिथली िवभागा/ॱधठ7य/ॱध5ध छलाह । जतएसँ अवकाश /ॱध6धा/ॱध90त कएलि/ॱधठठह । बा/ॱध9ठया- व/ॱड04थिहसँ ई
/ॱध6धो. रामशरण शम/ॱड65 १९२०-२०११ 1 िसत/ॱध94बर 1920 बरौनी (िबहार) मे ज/ॱधठठम , मृ/ॱधठ4यु 21 अग/ॱड04त 2011 पटनामे। 15 देशी- िवदेशी भाषामे 115 से बेशी िकताब /ॱध6धकािशत , पिहल िकताब "िव/ॱध5ठ इितहास की भूिमका (दू खंडमे) 1949 मे /ॱध6धकािशत , अंितम पु/ॱड04तक "इकोनािमक िह/ॱड04/ॱड99ी आफ अल/ॱड6ठ
आ/ॱडध4ाचरण झा 1920-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 500 किवकाय/ॱड61मे लागल रहलाह अिछ । सं/ॱड04कृत तथा मैिथली दुनू भाषामे िहनक रचना /ॱध6धकािशत अिछ । यथा— मैिथलीमे ‘/ॱध6धयास ’ (कथा-सं/ॱड91ह ), ‘मधुमती’, ‘अमरबापू ’ (किवता-सं/ॱड91ह ), ‘शरश/ॱध95या’ (खंड- का/ॱड01य ) ‘/ॱड04मृित साह/ॱध6डी’ ( महाका/ॱड01य ) आिद ।
इंिडया", भारतीय इितहास अनुसंधान पिरषदक सं/ॱड04थापक अ/ॱधठ7य/ॱध5ध , जवाहरलाल नेह/ॱध65 फेलोिशप, यूजीसी नेशनल फेलोिशप आ वीके राजवाड़े लाइफटाइम
अवाड/ॱड61।
फणी/ॱध5ठर नाथ 'रेणु' िमिथला र/ॱध79 1921-
जयका/ॱधठठत िम/ॱध57 , पु/ॱध55ीक संग आ'
च/ॱधठठ/ॱ406 भानु िसंह 1922-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 501 1977
नेह/ॱध65क संग 1922-2009
२००४- च/ॱधठठ/ॱ406भानु िसंह (शकु/ॱधठठतला, महाका/ॱड01य )लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार।
सुध/ॱड64शु शेखर चौधरी 1922-1990 ज/ॱधठठम दरभंगाक िम/ॱध57टोलामे 1922 ई. मे भेलि/ॱधठठह तथा मृ/ॱधठ4यु 1990 ई. मे भेलि/ॱधठठह । िकछु िदन िविभ/ॱडठध जीिवकामे रिह प/ॱध56ात् सािह/ॱधठ4यकारक जीवन
गोिव/ॱधठठद झा 1923- ज/ॱधठठम/ॱड04थान - इसहपुर , सिरसब पाही, मधुबनी, िबहार । िस/ॱडध0 कथाकार, उप/ॱधठठयासकार , नाटककार, भाषा वै/ॱध5डािनक ओ अनुवादक। सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार ,
योगान/ॱधठठद झा 1923-1986 िहनक ज/ॱधठठम मधुबनी िजलाक कोइलख /ॱड91ाममे 1923 ई. मे भेलि/ॱधठठह । मृ/ॱधठ4यु 1986 मे भेलिन ।
अ/ॱड91ेजीमे एम . ए. कएलाक प/ॱध56ात् ई िकछु िदन च/ॱधठठ/ॱ406धरी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 502 /ॱध6धार/ॱध94भ कएल । िकछु िदन ‘बैदेही’क स/ॱध94पादन /ॱध57ी सुमनजी एवं /ॱध57ी कृ/ॱड0डणका/ॱधठठत िम/ॱध57जीक संग कएल
त/ॱधठ4प/ॱध56ात् 1960 ई. सँ 1982 ई. धिर पटनामे ‘िमिथला िमिहर’’क सफल स/ॱध94पादन कएल ।िहनक दू गोट ना/ॱडठ4यकृित -‘भफाइत चाहक िजनगी’, लेटाइत आँचर’, तथा ‘पिहल स/ॱड6डझ ’ िहनक नाटकक नीक /ॱड01यावहािरक अनुभवक पिरचायक अिछ ।छ/ॱडधडनामसँ िहनक दू गोट उप/ॱधठठयास िमिहर ’ मे /ॱध6धकािशत भेल अिछ सािह/ॱधठ4य अकादेमी अनुवाद पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत। िबहार सरकारसँ कािमल बु/ॱध9ठके पुर/ॱड04कार , ि/ॱड91यस/ॱड61न पुर/ॱड04कार आिदसँ स/ॱध94मािनत । /ॱध6धकािशत कृित: उप/ॱधठठयास , नाटक, कथा, किवता, भाषा िव/ॱध5डान आिद िविभ/ॱडठध िवधामे अड़तीस टा पोथी /ॱध6धकािशत । /ॱध6धकाशन : सामाक पौती,नेपाली सािह/ॱधठ4यक इितहास (अनु) आिद । १९९३- गोिव/ॱधठठद झा (सामाक पौती, कथा)पु/ॱड04तक लेल सिह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत िमिथला कॉलेजमे /ॱध6धा/ॱधठ7यापक रहलाह । िबहार /ॱध6धशासिनक सेवामे 1981 धिर िविभ/ॱडठध पदपर काय/ॱड61 कएल । त/ॱधठ4प/ॱध56ा/ॱधठ4मैिथली अकादमीक िनदेशक ’84 धिर ।यो गान/ॱधठठद झाजी मैिथली सािह/ॱधठ4यमे अपन उप/ॱधठठयास ‘भलमानुस ’ एवं ‘पिव/ॱध79ा’क हेतु /ॱध71यात छिथ । िहनक नाटक ‘मुिनक मित/ॱ410म ’ एवं कथा सं/ॱड91ह ‘उड़ैत वंशी’ यथे/ॱ416 /ॱध6धित/ॱ417ा /ॱध6धा/ॱध90त कएने अिछ । एकर अितिर/ॱध70त ई महा/ॱधठ4मा गा/ॱधठठधीक आ/ॱधठ4मकथाक अनुवाद
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 503 । िहनक उप/ॱधठठयास ई वतहा संसार’ जे मैिथली अकादमी /ॱडध5ारा /ॱध6धकािशत भेल आ जािह पर 1980 क सािह/ॱधठ4य अकादमीक पुर/ॱड04कार देल गेल ।
।१९९३- गोिव/ॱधठठद झा (नेपाली सािह/ॱधठ4यक इितहास- कुमार /ॱध6धधान , अं/ॱड91ेजी) लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार । /ॱध6धबोध स/ॱध94मान 2006 सँ स/ॱध94मािनत। िवदेह स/ॱध94पादकक समाना/ॱधठठतर सािह/ॱधठ4य अकादेमी फेलो पुर/ॱड04कार २०१० (सम/ॱड91 योगदान लेल)
एवं ‘आमक जलखरी’ नामक एक कथा सं/ॱड91हक स/ॱध94पादन सेहो कएने छिथ ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 504 रामकृ/ॱड0डण झा 'िकसुन' 1923- 1970 आधुिनक धाराक िविश/ॱ416 किव , कथाकार, िच/ॱधठठतक । /ॱध6धकािशत कृित : आ/ॱधठ4मनेपद (किवता सं/ॱड91ह ), मैिथली नवकिवता (स/ॱध94पादन )। मृतयुपरा/ॱधठठत ’िकसुन रचनावली’ तीन ख/ॱधठडडमे /ॱध6ध कािशत ।
उमानाथ झा 1923-2009 ज/ॱधठठम :-01-01- 1923, मृ/ॱधठ4यु 07- 12-2009 महरैल, भधुबनी ।भूतपूव/ॱड61 अङरेजी िवभागा/ॱधठ7य/ॱध5ध एवं /ॱध6धित -कुलपित िमिथला िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय , दरभंगा । रचना:-रेखािच/ॱध79 , अतीत (कथा सं/ॱड91ह ); मैिथली नवीन सािह/ॱधठ4य , इ/ॱधठठ/ॱ406 धनुष, िव/ॱडध4ापित गीतशती (स/ॱध94पादन )।१९८७- उमानाथ झा (अतीत, कथा) पर मैिथलीक सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कारसँ ज़टाशंकर दास 1923-2006
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 505 स/ॱध94मािनत।
/ॱध6धबोध नारायण िसंह 1924-2005 िह/ॱधठठदी, सं/ॱड04कृत , मैिथली, पाली एवं फारसीक िव/ॱडध5ान्। िमिथला, मैिथल एवं मैिथलीक ई अन/ॱधठठय भ/ॱध70त छिथ । कलक/ॱध54ा रिह िमिथला दश/ॱड61न ’, मैिथली किवता’, मैिथली रंगमंच’ आिद
पि/ॱध79काक /ॱध6धकाशनक मा/ॱधठ7यमसँ /ॱध57ी
मदने/ॱध5ठर िम/ॱध57 1924-2004
अमोघ नारायण झा "अमोघ" 1924-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 506 /ॱध6धबोधजी मैिथलीक जे सेवा कएल अिछ तकर वण/ॱड61न थोड़मे स/ॱध94भव निह । अनेक बङला कृितक ई अनुवाद सेहो कएल अिछ ।िह/ॱधठठदीमे सेहो िहनक ‘किवता सं/ॱड91ह ’ /ॱध6धकािशत अिछ ।कलक/ॱध54ा िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयमे िह/ॱधठठदीक पूव/ॱड61 अ/ॱधठ7य/ॱध5ध। २००२- डॉ. /ॱध6धबोध नारायण िसंह (पतझड़क /ॱड04वर - कुतु/ॱड61ल ऐन हैदर, उदू/ॱड61) लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 507
मुरलीधर िसंह, /ॱ409जमोहन ठाकुर, शुभंकर झा, मदने/ॱध5ठर िम/ॱध57 1924-2004, लिलत नारायण िम/ॱध57 , देवनाथ राय
मितनाथ िम/ॱध57 मतंग 1924-
आन/ॱधठठद िम/ॱध57 1924- 2007
डॉ. जयम/ॱधठठत िम/ॱध57 १९२५-२०१० ज/ॱधठठम १५-१०- १९२५ मृ/ॱधठ4यु ०७-
च/ॱधठठ/ॱ406नाथ िम/ॱध57 अमर 1925- ज/ॱधठठम : खोजपुर, मधुबनी । विर/ॱ417
मुि/ॱध70तनाथ झा (1926-2009)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 508 ०९-२०१०, गाम- ढंगा-हिरपुर-मजरही। १९९५- जयम/ॱधठठत िम/ॱध57 (किवता कुसुम/ॱड64जिल , प/ॱडध4 ) लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार - मैिथली।
किव, कथाकार- उप/ॱधठठयासकार । हा/ॱड04य -/ॱड01यं/ॱध7धयक किवतामे बेजोड़। मैिथलीक लेल समिप/ॱड61त /ॱड01यि/ॱध70त/ॱधठ4व । प/ॱड64च दज/ॱड61नसं बेसी कथा आ िवदागरी, वीरक/ॱधठठया (उप/ॱधठठयास ) जल समािध (कथा सं/ॱड91ह ) /ॱध6धकािशत ।१९८३- च/ॱधठठ/ॱ406नाथ िम/ॱध57 “अमर” (मैिथली प/ॱध55कािरताक इितहास) लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत। एम . एल. एकेडमी, लहेिरिरयासरायसं िश/ॱध5धकक /ॱध65पमे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 509 अवकाश /ॱध6धा/ॱध90त। आशा िदशा, गुदगुदी, युगच/ॱडठ9 , उनटा पाल आिद किवता सं/ॱड91ह /ॱध6धकािशत। १९९८- च/ॱधठठ/ॱ406नाथ िम/ॱध57 “अमर” (परशुरामक
बीछल बेरायल कथा- राजशेखर बसु, ब/ॱड64/ॱध7धला) लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार। च/ॱधठठ/ॱ406नाथ िम/ॱध57 अमर २०१० मे मैिथली सािह/ॱधठ4य लेल सािह/g2ैृय अकादेमीक फेलो (भारत देशक सव/ॱड76/ॱध74च सािह/ॱधठ4यक पुर/ॱड04कार )।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 510
शुभंकर झा 1926-
डॉ. हिरवंश त/ॱध64ण 1927-2009 ज/ॱधठठम 21 जून 1927 ई.। गाम- चकसलेम, पो.- पटोरी, िजला- सम/ॱड04तीपुर। तीन दज/ॱड61न सँ बेशी िह/ॱधठठदी पोथी जािहमे का/ॱड01य - कथा-/ॱध6धब/ॱधठठध सि/ॱध94मिलत अिछ।
दीनानाथ पाठक 'ब/ॱधठठधु' 1928-1962
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 511 बुचन भगत, संत 1928-1991
अनंत िबहारी लाल दास "इ/ॱधठठदु" 1928- 2010 २००७- अन/ॱधठठत िबहारी लाल दास “इ/ॱधठठदु” (यु/ॱडध0 आ यो/ॱडध0ा-अगम िसंह िगिर, नेपाली)लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
जगदान/ॱधठठद झा 1928-
दुग/ॱड65नाथ झा "/ॱध57ीश " िहनकर ज/ॱधठठम मधुबनी िजलाक िव/ॱडध7ो गाममे १९२९
राजकमल चौधरी 1929-1967 मिहषी, सहरसा। रचना:- आिद कथा,
िव/ॱध5ठनाथ झा "िवषपायी" 1929- 2005 "राम सुयश सागर"
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 512 ई. मे भेलि/ॱधठठह। िह/ॱधठठदी आ मैिथलीमे एम.ए. आ बी.एड. केलाक बाद िकछु िदन /ॱड04कूलमे अ/ॱधठ7यापन , फेर िम/ॱध9ठलत कॉलेज , लहेिरयासरायमे मैिथली आ िह/ॱधठठदी िवभागक अ/ॱधठ7य/ॱध5ध। मैिथली भाषामे पिहल पी.एच. डी.। "/ॱध57ीश " जीक मैिथलीमे /ॱध6धकािशत रचना अिछ- "मैिथली सािह/ॱधठ4यक इितहास", "भुवन भारती" ( स/ॱध94पादन ), "महाम/ॱधठ4/ॱड04य ओ मनु" (किवता), " ना/ॱडठ4य कथा सार"( स/ॱध94पादन ), आ/ॱधठठदोलन , पाथर फूल (उप/ॱधठठयास ), /ॱड04वरगंधा (किवता सं/ॱड91ह ), ललका पाग (कथा सं/ॱड91ह ), कथा पराग (कथा सं/ॱड91ह स/ॱध94पादन )। िह/ॱधठठदीमे अनेक उप/ॱधठठयास , किवताक रचना, चौर/ॱड15ी (बङला उप/ॱधठठयासक िह/ॱधठठदी /ॱध65पा/ॱधठठतर ) अ/ॱधठ4य/ॱधठठत /ॱध6धिस/ॱडध0।
(मैिथली रामायण) १९८० ई. मे /ॱध6धकािशत। २५ जनवरी २००५ क/ॱध4ड मृ/ॱधठ4यु।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 513 "पु/ॱध64षाथ/ॱड61"( प/ॱडध4 नाटक) आ अनेक किवता, एक/ॱड64की आ आलोचना/ॱधठ4मक िनब/ॱधठठध।
जयधारी िसंह 1929-2007 समी/ॱध5धक , किव । /ॱध6धकाशन : बौ/ॱडध0गानमे त/ॱड64ि/ॱध55क िस/ॱडध0/ॱड64त , समी/ॱध5धा शा/ॱड04/ॱध55ा अिद । रामकृ/ॱड0डण कॉलेज , मधुबनीमै मैिथली िवभागक पूव/ॱड61 अ/ॱधठ7य/ॱध5ध ।
शैले/ॱधठठ/ॱ406 मोहन झा 1929-1994 १९९२- शैले/ॱधठठ/ॱ406 मोहन झा (शरतच/ॱधठठ/ॱ406
/ॱड01यि/ॱध70त आ कलाकार-सुबोधच/ॱधठठ/ॱ406 सेन, अं/ॱड91ेजी)लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
िवजयनाथ ठाकुर 1929-2008
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 514
सु/ॱधठठदर झा "शा/ॱड04/ॱध55ी" 1930-1998 जनकपुर, नेपाल, युवाव/ॱड04थाक जेलक दुल/ॱड61भ फोटो।नेपाल /ॱध6ध/ॱध5डा /ॱध6धित/ॱ417ान क मानद सद/ॱड04यता- /ॱड04व . सु/ॱधठठदर झा शा/ॱड04/ॱध55ी।
रमेशच/ॱधठठ/ॱ406 वम/ॱड65 1930-
गणेश चंचल १९३०-२०११
गोपालजी झा 'गोपेश' 1931-
िववेकान/ॱधठठद ठाकुर
ताराक/ॱड64त िम/ॱध57 1931-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 515 2008 ज/ॱधठठम मधुबनी िजलाक मेहथ गाममे
१९३१ ई.मे भेलि/ॱधठठह।िहनकर रिचत “सोन दाइक िच/ॱडध7ी”, “गुम भेल ठाढ़ छी”, “एलबम”
“आब कहू मन केहन लगैए”, "मखानक पात" /ॱध6धकािशत भेल जािहमे सोनदाइक िच/ॱडध7ी बेश लोकि/ॱध6धय भेल।२००६ ई.-/ॱध57ी गोपालजी झा गोपेश , म/ॱड70हथ , मधुबनी;या/ॱध55ी- चेतना पुर/ॱड04कार।
1931- २००५- िववेकान/ॱधठठद ठाकुर (चानन घन गिछया, प/ॱडध4 )मैिथली लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 516
लिलत 1932- 1983 ज/ॱधठठम /ॱड04थान बसैठ चानपुरा मधुबनी, िबहार । /ॱध6धिस/ॱडध0 कथाकार ओ उप/ॱधठठयासकार । /ॱध6धकािशत कृित : /ॱध6धितिनिध , (कथा सं/ॱड91ह ), पृ/ॱधठ5वी-पु/ॱध55 (उप/ॱधठठयास ) आिद।
मुरािर मधुसूदन ठाकुर 1932- ताराशंकर बंदोपा/ॱधठ7यायक बंगला उप/ॱधठठयास "आरो/ॱध7धय िनकेतन"क मैिथली अनुवाद लेल सािह/ॱधठ4य अकादमीक अनुवाद पुर/ॱड04कार 1999 भेटल छि/ॱधठठह।
िव/ॱडध4ानारायण ठाकुर 1933-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 517 धूमकेतु 1932- 2000 ज/ॱधठठम /ॱड04थान कोइलख, मधुबनी, िबहार । /ॱध6धिस/ॱडध0 कथाकार, उप/ॱधठठयासकार ओ किव । /ॱध6धकािशत कृित : दू टा कथा सं/ॱड91ह ओ एक टा उप/ॱधठठयास ।
राजमोहन झा 1934- ज/ॱधठठम /ॱड04थान कुमरबािजतपुर, वैशाली, िबहार । /ॱध6ध/ॱध71यात कथाकार ओ संपादक । आइ
काि/ॱडड4 परसू (कथा- सं/ॱड91ह ) लेल १९९६ मे सािह/ॱधठ4य अकादेमीसँ स/ॱध94मािनत । /ॱध6धकािशत कृित : एक आिद एक/ॱड64त , झूठ स/ॱड6डच , एकटा तेसर, अनुल/ॱध7धनक , आइ काि/ॱडड4 परसू (कथा सं/ॱड91ह ), गलतीनामा, भनिह िव/ॱडध4ापित , टी/ॱध90पणी/ॱधठ4यािद (आलोचना)। डॉ. धीरे/ॱधठठ/ॱ406 1934- 2004 ज/ॱधठठम /ॱड04थान लोहना, मधुबनी, िबहार । /ॱध6धिस/ॱडध0 कथाकार, उप/ॱधठठयासकार ओ किव । /ॱध6धकािशत कृित: कुहेस आ िकरण, पझाइत घूरक आिग, शत/ॱध65पा ओ मनु अपन मि/ॱधठठदर (कथासं/ॱड91ह ) ह/ॱड7डगरमे ट/ॱड6डगल कोट , काि/ॱडड4 ओ आइ (किवता सं/ॱड91ह ) सिहत कैक िवधामे िविभ/ॱडठध पोथी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 518 ’आर/ॱध94भ ’ पि/ॱध55काक संपादन।/ॱध6धबोध स/ॱध94मान 2009 सँ स/ॱध94मािनत।
रमेश नारायण १९३४- २०११ पूरा नाम- रमेश नारायण दास, ज/ॱधठठम १५ माच/ॱड61 १९३४ क/ॱध4ड मधुबनीक बहेरा गाममे। िपता-/ॱध57ी हिरव/ॱध9ठलभ लाल दास। िश/ॱध5धा मधेपुर , मधुबनी आ पटनामे। १९६१ ई.सँ १९९४ ई. धिर ए.एन.
जमािहरलाल जवाहरलाल नेह/ॱध65 जयका/ॱधठठत िम/ॱध57 बै/ॱडध4नाथ चौधरी
हिरमोहन झा, मायान/ॱधठठद िम/ॱध57 , /ॱड04व/ॱध65प दास
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 519 कॉलेज, पटनामे िह/ॱधठठदी िवभागमे अ/ॱधठ7यापन। पाथरक नाव (मैिथली कथा सं/ॱड91ह , १९७२) /ॱध6धकािशत। मृ/ॱधठ4यु १२ जनवरी २०११ क/ॱध4ड पटनामे।
बाबू /ॱध57ी स/ॱधठ4यनारायण िसंह आ राघवाचाय/ॱड61
बाबू /ॱध57ी स/ॱधठ4यनारायण िसंह
मायान/ॱधठठद िम/ॱध57 1934- िहनक ज/ॱधठठम १७ अग/ॱड04त १९३४ ई. क/ॱध4ड सुपौल िजलाक बनैिनय/ॱड6ड गाममे भेलिन।भा/ॱड1ड लोटा,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 520 आिग मोम आ’ पाथर आओर च/ॱधठठ/ॱ406 -िब/ॱधठठदु- िहनकर कथा सं/ॱड91ह सभ छि/ॱधठठह। िबहािड़ पात पाथर , मं/ॱध55 - पु/ॱध55 ,खोता आ’ िचडै आ’ सूय/ॱड65/ॱड04त िहनकर उप/ॱधठठयास सभ अिछ॥ िदश/ॱड64तर िहनकर किवता सं/ॱड91ह अिछ। एकर अितिर/ॱध70त सोने की नै/ॱध95या माटी के लोग , /ॱध6धथमं शैल पु/ॱध55ी च,मं/ॱध55पु/ॱध55 , पुरोिहत आ’ /ॱड04/ॱध55ी-धन िहनकर िह/ॱधठठदीक कृित अिछ।१९८८- मायान/ॱधठठद िम/ॱध57 (मं/ॱध55पु/ॱध55 , उप/ॱधठठयास )पर मैिथलीक सािह/ॱधठ4य
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 521 अकादमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत। /ॱध6धबोध स/ॱध94मान 2007सँ स/ॱध94मािनत।
हिरशंकर /ॱध57ीवा/ॱड04तव "शलभ" 1934-
सोमदेव 1934- उप/ॱधठठयासकार ओ किव । सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत । /ॱध6धकािशत कृित : चानोदाइ, होटल अनारकली (उप/ॱधठठयास ), काल /ॱधठ7विन (किवता सं/ॱड91ह ), चरैवेित
राजन/ॱधठठदन लाल दास 1934- "कण/ॱड65मृतक "क स/ॱध94पादन। "िच/ॱध55ा- िविच/ॱध55ा" /ॱध6धकािशत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 522 (गीित ना/ॱडठ4य ) सोम सतसइ (दोहा)।२००२- सोमदेव (सह/ॱध6डमुखी चौक पर, प/ॱडध4 ) लेल
सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार। २००१ ई. - /ॱध57ी सोमदेव, दरभंगा;या/ॱध55ी-चेतना पुर/ॱड04कार , /ॱध6धबोध सािह/ॱधठ4य स/ॱध94मान २०११।
रमान/ॱधठठद रेणु 1934- 2011 ज/ॱधठठम /ॱड04थान उसमामठ, दरभंगा,
कालीक/ॱड64त झा "बूच " 1934-2009 िहनक ज/ॱधठठम , महान दाश/ॱड61िनक
/ॱड0धयाम च/ॱधठठ/ॱ406 1934- उप/ॱधठठयास "/ॱध65पा दीदी" /ॱध6धकािशत। गाम मलंिगया,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 523 िबहार । विर/ॱ417 किव, कथाकार ओ उप/ॱधठठयासकार। सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत। /ॱध6धकािशत कृित: कचोट, ि/ॱध55कोण , अंतहीन आकाश (कथा- सं/ॱड91ह ), दूधफूल (उप/ॱधठठयास ), अंतत:, ओकरे नाम (किवता- सं/ॱड91ह )। २०००- रमान/ॱधठठद रेणु (कतेक
रास बात, प/ॱडध4 )लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार। िवदेह स/ॱध94पादकक समाना/ॱधठठतर सािह/ॱधठ4य अकादेमी फेलो पुर/ॱड04कार २०११ (सम /ॱड91 योगदान उदयनाचाय/ॱड61क कम/ॱड61भूिम सम/ॱड04तीपुर िजलाक किरयन /ॱड91ाममे 1934 ई. मे भेलिन । िपता /ॱड04व .
पंिडत राजिकशोर झा गामक म/ॱधठ7य िव/ॱडध4ालयक /ॱध6धथम /ॱध6धधाना/ॱधठ7यापक छलाह । माता /ॱड04व . कला देवी गृिहणी छलीह । अंतर/ॱड04नातक सम/ॱड04तीपुर का◌ॅलेज, सम/ॱड04तीपुरसँ कयलाक प/ॱध56ात् िबहार सरकारक /ॱध6धखंड कम/ॱड61चारीक /ॱध65पमे सेवा /ॱध6धारंभ कयलिन । बालिहं कालसँ किवता लेखनमे िवषेश /ॱध65िच छल । मैिथली िजला- मधुबनी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 524 लेल)
पि/ॱध55का - िमिथला िमिहर, मािट - पािन, भाखा तथा मैिथली अकादमी पटना /ॱडध5ारा /ॱध6धकािशत
पि/ॱध55कामे समय - समय पर िहनक रचना /ॱध6धकािशत होइत रहलिन । जीवनक िविवध िवधाक/ॱध4ड अपन किवता एवं गीत /ॱध6ध/ॱड04तुत कयलिन । सािह/ॱधठ4य अकादमी िद/ॱध9ठली /ॱडध5ारा /ॱध6धकािशत मैिथली कथाक िवकास (संपादक डा◌ॅ बासुकीनाथ झा ) मे
हा/ॱड04य कथा कारक सूची मे डा◌ॅ िव/ॱडध4ापित झा िहनक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 525 रचना ‘‘धम/ॱड61 शा/ॱड04/ॱध55ाचाय/ॱड61क उ/ॱध9ठलेख कयलिन । मैिथली अकादमी पटना एवं िमिथला िमिहर /ॱडध5ारा /ॱध6धशंसा प/ॱध55 भेजल जाइत छल ।/ॱध57ृंगाररस एवं हा/ॱड04य रसक संग- संग िवचार मूलक किवताक रचना सेहो
कयलिन । डा◌ॅ दुग/ॱड65नाथ झा /ॱध57ीश संकिलत मैिथली सािह/ॱधठ4यक इितहासमे किवक /ॱध65पमे िहनक
उ/ॱध9ठलेख कएल गेल अिछ । /g2ं2कािशत कृित (मृ/g2ैृयोपर/g3ंृत ) : कलािनिध- किवता- सं/ॱड91ह ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 526
डोरीलाल शम/ॱड65 "/ॱध57ोि/ॱध55य " १९३५- "िमिथला की पाि/ॱधठडड/ॱधठ4य पर/ॱध94परा" पोथी /ॱध6धकािशत।
तारान/ॱधठठद त/ॱध64ण १९३५-२०११
रामभ/ॱ406 , धनुषा, नेपाल 1935- सािह/ॱधठ4य तथा अ/ॱधठठया/ॱधठठय /ॱध5धे/ॱध55क कतोक सफल /ॱड01यि/ॱध70तसभ अपन /ॱध6धेरणा/ॱध6डोत आ पथ - /ॱध6धदश/ॱड61क मानैत छिथ । मैिथली सािह/ॱधठ4य - /ॱध5धे/ॱध55मे िहनक पिरचयक मादे एतबाए कहब पय/ॱड65/ॱध90त
होएत जे मैिथलीक मू/ॱडध0/ॱड61/ॱधठठय सािह/ॱधठ4यकार डा. धीरे/ॱधठठ/ॱ406 िहनका मैिथली सािह/ॱधठ4यक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 527 सव/ॱड61/ॱध57े/ॱ417 कथाकार मानैत छिथ ।िहनक कथामे /ॱध6धतीका/ॱधठ4मकताक अदभुत /ॱध6धयोगिहटा निह, अिपतु एकटा आदश/ॱड61 कथाक सम/ॱड04त वैिश /ॱ416सभिव/ॱडध4मान रहैत अिछ । कथाकारक अितिर/ॱध70त ई उ/ॱधठ4कृ/ॱ416 समालोचक, नाटककार आ किव सेहो छिथ । नेपालमे मैिथलीक पिहल मोनो/ॱ401ामा िलखबाक /ॱध57ेय सेहो िहनका जाइत छिन ।सामािजक कुरीितसभकँ कुशलतासँ िच/ॱध55ण
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 528 करबामे, िच/ॱधठठतनीय बनएबामे आ मन- मि/ॱड04त/ॱड0डकपर अिमट छाप छोड़बामे रामभ/ॱ406 िस/ॱडध0ह/ॱड04त छिथ । धनुषा िजलाक कुथ/ॱड65 गाममे जनमल रामभ/ॱ406क पूण/ॱड61 नाम रामभ/ॱ406 कण/ॱड61 छिन । अ/ॱध7धङरेजी िवषयक अवकाश/ॱध6धा/ॱध90त िश/ॱध5धक
रामभ/ॱ406 /ॱड01याकरण , पाठयपु/ॱड04तक आ सहायक पु/ॱड04तकसभ िलखबाक काजमे िनर/ॱधठठतर सि/ॱडठ9य छिथ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 529
केदारनाथ चौधरी 1936- ज/ॱधठठम 3 जनवरी 1936 ई नेहरा, िजला दरभंगामे। 1958 ई.मे अथ/ॱड61शा/ॱड04/ॱध55मे /ॱड04नातको/ॱध54र , 1959 ई.मे लॉ। 1969 ई.मे कैिलफोिन/ॱड61या िव.िव.सँ अथ/ॱड61/ॱड04था/ॱड04/ॱध55
मे /ॱड04नातको/ॱध54र , 1971 ई.मे सान/ॱध60/ॱड64िस/ॱड04को िव.िव.सँ एम.बी.ए., 1978मे भारत
जीवक/ॱड64त 1936- नाम- जीवका/ॱधठठत झा,िपता-गुणान/ॱधठठद झा, माता-महे/ॱध5ठरी देवी, ज/ॱधठठम - २५.०७.१९३६ अभुआढ़, िजला- सुपौल। नौकरी- िव/ॱध5डान िश/ॱध5धक (उ.िव.खजौली १९५७-८१), िह/ॱधठठदी िश/ॱध5धक (उ.िव.डेओढ़ एवं उ.िव.पोखराम १९८१-९८)।पिहल रचना-इजोिड़या आ िटटही (किवता,
देवक/ॱड64त झा 1936-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 530 आगमन। 1981- 86क बीच तेहरान आ /ॱध6ध/ॱड7डकफुत/ॱड61मे। फेर ब/ॱध94बई , पुणे होइत 2000 सँ लहेिरयासरायमे िनवास। मैिथली िफ/ॱध9ठम 'ममता गाबय गीत'क मदनमोहन दास आ उदयभानु िसंहक संग सह िनम/ॱड65ता। तीन टा उप/ॱधठठयास 2004 मे चमेली रानी, 2006
मे करार, 2008 मे माहुर।
जनवरी १९६५ िमिथला िमिहर)।पिहल छपल
पोथी- दू कुहेसक बाट (उप/ॱधठठयास १९६८)।नूतन पोथी-िखिखरक बीअिर (२००७ बाल
प/ॱडध4 कथा), अठ/ॱडठधी खसलइ वनमे (प/ॱडध4 - कथा सं/ॱड91ह ) आ पंजिर /ॱध6धेम /ॱध6धकािसया (जीवन-वृ/ॱध54क अंश)।पुर/ॱड04कार - सािह/ॱधठ4य अकादेमी 1998 तकै अिछ िचड़ै, प/ॱडध4 , िकरण स/ॱध94मान (१९९८), वैदेही स/ॱध94मान (१९८५)।/ॱध6धकािशत पोथी-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 531 किवता सं/g3थधह :नाचू हे पृ/ॱधठ5वी (७१), धार निह होइछ मु/ॱध70त (९१), तकैत अिछ िचड़ै (९५), ख/ॱड6डड़ो (१९९६), पािनमे जोगने अिछ ब/ॱड04ती (९८), फुनगी नीलाकाशमे (२०००), गाछ झूल-झूल (२००४), छाह सोहाओन (२००६), िखिखिरक
बीअिर (२००७) कथा -सं/g3थधह :एकसिर ठािढ़ कदम तर रे (७२), सूय/ॱड61 गिल रहल अिछ (७५), व/ॱड04तु (८३), करमी झील (९८)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 532 उप/g2ैैयास :दू कुहेसक बाट(६८), पिनपत(७७), निह, कतहु निह (७६), पीयर गुलाब छल (७१), अिगनबान (८१) िह/g2ैैदी अनुवाद - िनशा/ॱधठठत की िचिड़या (तकैत अिछ िचड़ै, सािह/ॱधठ4य अकादमी, िद/ॱध9ठली २००३)। /ॱध6धबोध स/ॱध94मान 2010 सँ स/ॱध94मािनत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 533 डॉ अमरेश पाठक 1936- िहनक ज/ॱधठठम सीतामढ़ी िजलाक अ/ॱधठठतग/ॱड61त सामािर /ॱड91ाममे १९३६ मे भेलि/ॱधठठह । १९५७ मे पटना िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयसँ मैिथलीक एम. ए. परी/ॱध5धामे /ॱध6धथम /ॱध57ेणीमे /ॱध6धथम/ॱड04थान पाओल । १९५७ सँ १९६० धिर रामकृ/ॱड0डण महािव/ॱडध4ालय , मधुबनीमे /ॱड01या/ॱध71याता /ॱध65प/ॱध4ड तकरा बाद पटना िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयमे /ॱड01या/ॱध71याता /ॱध65पमे काय/ॱड61 कर ए लगलाह बलराम 1936- 2008 ज/ॱधठठम /ॱड04थान पचही, मधुबनी, िबहार । िविश/ॱ416 कथाकार । /ॱध6धकािशत कृित : दकचल देबाल (कथा-सं/ॱड91ह )।
मैिथलीपु/ॱध55 /ॱध6धदीप 1936- /ॱड91ाम - कथवार, दरभंगा। /ॱध6धिशि/ॱध5धत एम.ए., सािह/ॱधठ4य र/ॱध79 , नवीन शा/ॱड04/ॱध55ी, पंचाि/ॱध7धन साधक। िहनकर रिचत "जगद/ॱध94ब अहॴ अवल/ॱध94ब हमर" आ "सभक सुिध अह/ॱड6ड लए छी हे अ/ॱध94बे, हमरा िकए िबसरै छी यै" िमिथलामे लेज/ॱड70ड भए गेल अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 534 । पटना िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयमे मैिथली िवभागा/ॱधठ7य/ॱध5ध /ॱध65प/ॱध4ड । मैिथली उप/ॱधठठयासक आलोचना/ॱधठ4मक अ/ॱधठ7ययन ’ शोध /ॱध6धब/ॱधठठधपर िहनका िबहार िव/ॱध5ठ -िव/ॱडध4ालय /ॱडध5ारा िड . िल/ॱडठ4क उपािध भेटलि/ॱधठठह । ई शोध /ॱध6धब/ॱधठठध पु/ॱड04तकाकार /ॱध65प/ॱध4ड सेहो /ॱध6धकािशत भेल अिछ िबहार रा/ॱड0ड/ॱड99भाषा पिरषदक िव/ॱडध4ापित /ॱड91/ॱधठठथावलीक स/ॱध94पादक म/ॱधठडडलक सद/ॱड04य । िहनक अ/ॱधठठय /ॱध6धकािशत रचना अिछ ’िनब/ॱधठठध संकलन’ । एकरा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 535 छोिड़ िविभ/ॱध55 प/ॱध79 - पि/ॱध79कामे िहनक कतेको िनब/ॱधठठध /ॱध6धकािशत छि/ॱधठठह । मैिथली अकादमी /ॱडध5ारा /ॱध6धकािशत कथा- सं/ॱड91हक इहो एक स/ॱध94पादक छिथ । ई
अिधकतर उ/ॱध74च /ॱड04तरीय आलोचना/ॱधठ4मक िनब/ॱधठठध िलखैत छिथ । २०००- डॉ. अमरेश पाठक, (तमस- भी/ॱड0डम साहनी, िह/ॱधठठदी)लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 536
रामदेव झा 1936- कथाकर, समी/ॱध5धक , अनुवादक, /ॱड91ंथ स/ॱध94पादक । सािह/ॱधठ4य अकादेमीक मूल एवं अनुवाद पुर/ॱड04कार /ॱध6धा/ॱध90त क/ॱध54/ॱड65 ल . ना. िमिथला िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय दरभंगाक मैिथली िवभागक पूव/ॱड61 /ॱध6धाचाय/ॱड61 । /ॱध6धकाशन : पिसझैत पाथर, (अनु.) आिद । १९९१- रामदेव झा (पिसझैत पाथर , एक/ॱड64की)लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कारसँ
रवी/ॱधठठ/ॱ406 नाथ ठाकुर 1936- ज/ॱधठठम पूिण/ॱड61ञा िजलाक धमदाहा /ॱड91ाममे 1936 ई. मे भेलि/ॱधठठह । नेने अव/ॱड04थासँ गीत गएबामे एवं किवता िलखबामे िवशेष /ॱध64िच । कोनो मंच पर ठाढ़ भेला पर ई सहजिह /ॱध57ीताक/ॱध4ड आ/ॱ4ध6ािदत करैत छिथ । िहनक सात गोट मैिथलीक गीत सं/ॱड91ह , एक िमनी
िबनोद िबहारी वम/ॱड65 1937-2003 मैिथल करण काय/ॱड04थक प/ॱड6डिजक सव/ॱड71/ॱध5धण , बलानक बोिनहार ओ प/ॱध9ठलवी तथा अ/ॱधठठय कथा (कथा सं/ॱड91ह )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 537 स/ॱध94मािनत । १९९४- रामदेव झा (सगाइ- रािज/ॱधठठदर िसंह बेदी, उदू/ॱड61) लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
महाका/ॱड01य , एक /ॱध6धयोगधम/ॱड6ठ का/ॱड01य , एक उप/ॱधठठयास , एक नाटक ‘एक राित’ एवं एक िह/ॱधठठदी नाटक, /ॱध6धकािशत भेल छि/ॱधठठह ।
ललन कुमार वम/ॱड65 1937-2001 सहरसा िजलाक डुमरा गामक। िपता
/ॱध57ी सूय/ॱड61नारायण लाल दास। पेशासँ वकील ललनजी मैिथली लेल कतेको केस
वीरे/ॱधठठ/ॱ406 मि/ॱध9ठलक 1937- ज/ॱधठठम - 3 जनबरी 1937 ई. परसौनी, मधुबनीमे।किव, स/ॱध94पादक , समी/ॱध5धक । आखर, अगिनप/ॱध55क स/ॱध94पादन
कीित/ॱड61नारायण िम/ॱध57 1937- ज/ॱधठठम १७ जुलाई १९३७ ई. क/ॱध4ड /ॱड91ाम शोकहारा (बरौनी), िजला बेगूसरायमे भेलि/ॱधठठह। हुनकर /ॱध6धकािशत कृित अिछ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 538 सरकारक िव/ॱध64/ॱडध0 लड़लाह।
।अि/ॱध7धन -िशखा (किवता सं/ॱड91ह )।
सीमा/ॱधठठत ,महानगर (दीघ/ॱड61 किवता), हम /ॱड04तवन निह िलखब, /ॱधठ7व/ॱड04त होइत श/ॱड64ित /ॱड04तूप (एिह पोथीपर सािह/ॱधठ4य अकादमी 1997 पुर/ॱड04कार ), आदमीक/ॱध4ड जोहैत (किवता सं/ॱड91ह )। सं/ॱड04मरण -अपन एक/ॱड64तमे, /ॱड04मृित या/ॱध55ा, प/ॱध55क दप/ॱड61णमे। स/ॱध94पादन - आखर मािसक पि/ॱध55का, आधुिनक मैिथली सािह/ॱधठ4य , '63, राजकमल जीवन आ सािह/ॱधठ4य , '68, कथा-संकलन-
काल कोठरी। आलोचना- अथ/ॱड66तर - 2004
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 539
गौरीक/ॱड64त चौधरीक/ॱड64त 1937-2001
युगल िकशोर िम/ॱध57 १९३८-२००७
/ॱध6धफु/ॱध9ठल कुमार िसंह 'मौन' 1938- /ॱड91ाम +पो/ॱड04ट - हसनपुर, िजला - सम/ॱड04तीपुर।मैिथलीमे १.नेपालक मैिथली सािह/ॱधठ4यक इितहास(िवराटनगर,१९७२ई.), २./ॱ409/ॱडडध/ॱड91ाम (िरपोत/ॱड65ज दरभंगा १९७२ ई.), ३.’मैिथली’ /ॱध55ैमािसकक स/ॱध94पादन (िवराटनगर,नेपाल १९७०- ७३ई.), ४.मैिथलीक नेनागीत (पटना, १९८८ ई.), ५.नेपालक आधुिनक मैिथली
सािह/ॱधठ4य (पटना, १९९८ ई.), ६. /ॱध6धेमच/ॱधठठद चयिनत कथा, भाग- १ आऽ २ (अनुवाद ),
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 540 ७. वा/ॱध9ठमीिकक देशमे (महनार, २००५ ई.)।२००४- डॉ. /ॱध6धफु/ॱध9ठल कुमार िसंह “मौन” ( /ॱध6धेमच/ॱधठठद की कहानी-/ॱध6धेमच/ॱधठठद , िह/ॱधठठदी) लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
महे/ॱध5ठरनाथ मि/ॱध9ठलक 1938-
परशुराम झा १९३८- गाम- म/ॱड70हथ (मधुबनी), कृित- डाइमे/ॱधठठश/ॱधठठस ऑफ पीस इन इ/ॱधठठगिलश /ॱ401ामा,ि/ॱडठ9ि/ॱध56यन पोएिटक /ॱ401ामा।
कुलान/ॱधठठद िम/ॱध57 1940-2000 ज/ॱधठठम पकड़ी कोठी, सीतामढ़ी, िबहार। सुिव/ॱध71यात किव ,, संपादक, समालोचक। /ॱध6धकािशत कृित - तावत एतबे, भोरक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 541 /ॱध6धती/ॱध5धामे (किवता सं/ॱड91ह ), भारतक भाषा सव/ॱड71/ॱध5धण , पारो, राजकमल चौधरी की /ॱध7धयारह कहािनय/ॱड6ड
(अनुवाद)।
िबलट पासवान 'िवहंगम' 1940- ज/ॱधठठम मधुबनी िजलाक एकह/ॱधठ4था /ॱड91ाममे १९४० ई. मे भेलि/ॱधठठह।
फजलुर रहमान हासमी 1940- 2011 ज/ॱधठठम -पटना िजलाक बराह गाममे। वृि/ॱध54 अ/ॱधठ7यापक। िह/ॱधठठदी किवता सं/ॱड91ह "रि/ॱड0धम रािश" आ मैिथली किवता सं/ॱड91ह
/ॱध6धभास कुमार चौधरी 1941-1998 गाम- िपंडा/ॱध64छ , िजला- दरभंगा ।/ॱध6ध/ॱध71यात कथाकार ओ उप/ॱधठठयासकार । /ॱध6धभासक /ॱध6धकािशत कृित : कथा-/ॱध6धभास , /ॱध6धभासक कथा, नव
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 542 "िनम/ॱड76ही" /ॱध6धकािशत। १९९६मे अबुलकलाम आजाद-
अ/ॱध9धदुलकवी देसनवी, उदू/ॱड61सँ मैिथली अनुवादपर सािह/ॱधठ4य अकादमीक मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
घर उठय पुरान घर खसय, िददवल (कथासं/ॱड91ह ), अिभश/ॱध90त , युगपु/ॱध64ष , हमरा लग रहब, नवार/ॱध94भ , राजा पोखिरमे कतेक मछरी (उप/ॱधठठयास ) । िविभ/ॱडठध मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 पि/ॱध55काक स/ॱध94पादन । /ॱध55ैमािसक कथा गो/ॱ417ी 'सगर राित दीप जरय' केर /ॱध6धार/ॱध94भ। १९९०- /ॱध6धभास कुमार चौधरी
(/ॱध6धभासक कथा, कथा) लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 543
साकेतान/ॱधठठद 1940- विर/ॱ417 कथाकार , गणनायक (कथा- सं/ॱड91ह ) लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत। /ॱध6धकािशत कृित: मैिथली कथा सािह/ॱधठ4यमे 1962 स ’ सि/ॱडठ9य । गोडेक चािलस_पचास टा कथा, िरपोत/ॱड65ज . सं/ॱड04मरण , या/ॱध55ा_िववरण मैिथलीमे /ॱध6धकािशत अिधक/ॱड64श प/ॱध55 _पि/ॱध55कामे छपल
रामावतार यादव, मैिथली भािषकी, नेपाल 1942- देश-िवदेशक भाषािव/ॱध5डान जन/ॱड61लमे पचासो आलेखक /ॱडध5ारा मैिथलीक िविश/ॱ416ताक/ॱध4ड उजागर केिनहार। मैिथली ।g2चषविनशा।g30आ।g255 1984 ई. मे जम/ॱड61नीसँ आ मैिथलीक स।g2चचदभ।g36उ ।g30उयाकरण 1996 ई. मे बिल/ॱड61न आ /ॱधठठयूयाक/ॱड61सँ /ॱध6धकािशत।
2000 ई..मे लंदनसँ
गंगेश गुंजन 1942- ज/ॱधठठम /ॱड04थान - िपलखबाड़, मधुबनी।/ॱध57ी गंगेश गुंजन मैिथलीक /ॱध6धथम चौबिटया नाटक बुिधबिधयाक लेखक छिथ आ िहनका उिचतव/ॱध70ता (कथा सं/ॱड91ह ) क लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार भेटल छि/ॱधठठह। एकर अितिर/ॱध70/ॱध54 मैिथलीमे हम एकटा िम/ॱधठ5या पिरचय, लोक सुनू
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 544 । पिहल मैिथली कथा “/ॱध7धलेिसयर ” 1962मे ‘िमिथलािमिहर’मे /ॱध6धकािशत । िहि/ॱधठठदयोमे दू दज/ॱड61न कथा आिद /ॱध6धकािशत । सन 99मे छपल पिहल कथा_सं/ॱड91ह “गणनायक’ के ओही वष/ॱड61 ‘सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार। पैघ बा/ॱधठठध ’ स’ अबैबला िवपि/ॱध54के रेख/ॱड64िकत करैत , पय/ॱड65वरण के कथा व/ॱड04तु बना क ’ राजकमल /ॱध6धकाशन स’ /ॱध6धकािशत एवं अ/ॱधठ4यंत चिच/ॱड61त उप/ॱधठठयास (‘डौकूम/ॱड70/ॱड99ी िफ/ॱध70शन ’) /ॱध6धकािशत भारतीय आय।g36उभाषा पु/ॱड04तक मे संकिलत िहनकर मैिथली भाषा संबंधी आलेख िवशेष उ/ॱध9ठलेखनीय। नेपाल राजकीय /ॱध6ध/ॱध5डा- /ॱध6धित/ॱ417ानसँ पासाङ /ॱडड4ामु /ॱध6ध/ॱध5डा-पुर/ॱड04कारसँ
स/ॱध94मािनत।
(किवता सं/ॱड91ह ), अ/ॱधठठहार - इजोत (कथा सं/ॱड91ह ), पिहल लोक (उप/ॱधठठयास), आइ भोर (नाटक)/ॱध6धकािशत। िह/ॱधठठदीमे िमिथल/ॱड64चल की लोक कथाएँ, मिणप/ॱडधडक नैका- बिनजाराक मैिथलीसँ
िह/ॱधठठदी अनुवाद आ श/ॱध9धद तैयार है (किवता सं/ॱड91ह )।१९९४- गंगेश गुंजन (उिचतव/ॱध70ता, कथा)पु/ॱड04तक लेल सिह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 545 “सव/ॱड61/ॱड04व/ॱड64त ” ।आकाशवाणीक रा/ॱड0ड/ॱड99ीय काय/ॱड61/ॱडठ9ममे /ॱध6धसािरत दू टा उ/ॱध9ठलेखनीय वृ/ॱध54 /ॱध65पक _ ‘महान/ॱधठठदा अभयार/ॱधठडय ’ पर आधािरत “जंगल बोलता है” एवं झारखंड के /ॱड91ामीण /ॱध5धे/ॱध55क /ॱध76वलंत डाइनक सम/ॱड04या पर आधािरत वृ/ॱध54/ॱध65पक “ नैना जोगन “ चिच/ॱड61त एवं /ॱध6धिस/ॱडध0 ।
/ॱध6धेमशंकर िसंह
माक/ॱड61/ॱधठडडेय /ॱध6धवासी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 546 1942- /ॱड91ाम +पो/ॱड04ट - जोिगयारा, थाना- जाले, िजला- दरभंगा।मौिलक मैिथली: १.मैिथली नाटक ओ रंगमंच,मैिथली अकादमी, पटना, १९७८ २.मैिथली नाटक पिरचय, मैिथली अकादमी, पटना, १९८१ ३.पु/ॱध64षाथ/ॱड61 ओ िव/ॱडध4ापित , ऋचा /ॱध6धकाशन , भागलपुर, १९८६ ४.िमिथलाक िवभूित जीवन झा, मैिथली अकादमी, पटना, १९८७५.ना/ॱडठ4या/ॱधठठवाचय , 1942-2010 ज/ॱधठठम /ॱड91ाम : ग/ॱध64आर , िजला: सम/ॱड04तीपुर । /ॱध6धकािशत कृित : अग/ॱड04/ॱधठ4याियनी (महाका/ॱड01य ); एतदथ/ॱड61 (किवता सं/ॱड91ह ), अ/ॱध5धर चेतना (का/ॱड01य सं/ॱड91ह )। अिभयान, हम कािलदास (उप/ॱधठठयास )। ’अग/ॱड04/ॱधठ4याियनी’ लेल १९८१ मे सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार /ॱध6धा/ॱध90त।
देवे/ॱधठठ/ॱ406 झा १९४३- गाम- चानपुरा (मधुबनी), कृित- िव/ॱडध4ापितक /ॱध57ृंगािरक पदक का/ॱड01यशा/ॱड04/ॱध55ीय अ/ॱधठ7ययन , लालदास, सुधाकर झा "शा/ॱड04/ॱध55ी", अनुभव, बदिल जाइछ घरे टा।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 547 शेखर /ॱध6धकाशन , पटना २००२ ६.आधुिनक मैिथली सािह/ॱधठ4यमे हा/ॱड04य -/ॱड01यं/ॱध7धय , मैिथली अकादमी, पटना, २००४ ७./ॱध6धपािणका, कण/ॱड61गो/ॱ417ी, कोलकाता २००५, ८.ई/ॱध5धण , ऋचा /ॱध6धकाशन भागलपुर २००८ ९.युगसंिधक /ॱध6धितमान , ऋचा /ॱध6धकाशन , भागलपुर २००८ १०.चेतना सिमित ओ
ना/ॱडठ4यमंच , चेतना सिमित, पटना २००८। २००९ ई.- /ॱध57ी /ॱध6धेमशंकर िसंह, जोिगयारा, दरभंगा या/ॱध55ी-चेतना पुर/ॱड04कार।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 548
डॉ. भीमनाथ झा 1945- ज/ॱधठठम :कोइलख, मधुबनी, िबहार । /ॱध6धखर किव , समालोचक, /ॱध6धा/ॱधठ7यापक । ’िविवधा’िनब/ॱधठठध पु/ॱड04तक लेल सन् १९९२ मे सिह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत । /ॱध6धकािशत कृित : ि/ॱध55धारा, वीणा, की फुरैए की निह, नाम तँ िथक ओएह
महे/ॱधठठ/ॱ406 मलंिगया 1946- गाम- मलंिगया, िजला- मधुबनी । मैिथलीक सुपिरिचत नाटककार, रंग िनद/ॱड71शक एवं मैलोरंगक सं/ॱड04थापक अ/ॱधठ7य/ॱध5ध । लोक सािह/ॱधठ4य पर गंभीर शोध आलेख । मैिथलीमे 13टा नाटक, 19टा एक/ॱड64की, 14टा नु/ॱड1धड़ आ 10टा रेिडयो नाटक
डॉ राम दयाल राकेश, सल/ॱड65ही, नेपाल 1942- मैिथली मातृभाषा, िह/ॱधठठदीक /ॱध6धा/ॱधठ7यापक आ नेपालीक लेखक ई तीनू भाषा ’राकेश’क /ॱड01यि/ॱध70त/ॱधठ4वमे एना ने िमझराएल छैक जे कोनहुसँ िहनका िभ/ॱडठध निह कएल जा सकैत अिछ । ई िवशेषत : नेपालीमे िलखैत छिथ, मुदा लेखनक िवषय मूलत:
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 549 (किवता संकलन), पिरचाियका, सीताराम झा, किव चूड़ामिणक का/ॱड01य साधना, िविवधा (िनबंध, आलोचना),टावर चौकसँ आिद ।
/ॱध6धकािशत आ आकाशवाणी सँ /ॱध6धसािरत । सीिनयर फेलोिशप (भारत सरकार), इंटरनेशनल िथएटर इंि/ॱड04ट/ॱध74यूट (नेपाल), /ॱध6धबोध सािह/ॱधठ4य स/ॱध94मान आिद सँ स/ॱध94मािनत । सं/ॱध6धित /ॱध76योितरी/ॱध5ठर िलिखत मैिथलीक /ॱध6धथम पु/ॱड04तक वण/ॱड61र/ॱध79ाकर पर शोध काय/ॱड61 । /ॱध57ी महे/ॱधठठ/ॱ406 मलिगयाक
ज/ॱधठठम २० जनबरी १९४६ मे मधुबनी िजलाक मलंिगया गाममे भेलि/ॱधठठह। मलंिगयाजी मैिथली िह/ॱधठठदी, अं/ॱड91ेजी आ नेपाली भाषाक मैिथलीए सं/ॱड04कृित रहैत छिन । ओना मैिथली, िह/ॱधठठदी आ अ/ॱध7धङरेजीमे सेहो ई अनेक रचना कएने छिथ ।नेपालक राजकीय-/ॱध6ध/ॱध5डा- /ॱध6धित/ॱ417ानक सद/ॱड04य ’राकेश’ िद/ॱध9ठली िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयसँ पीएचडी आ अमेिरकाि/ॱड04थत इि/ॱधठडडयाना यूिनभिस/ॱड61टीसँ पो/ॱड04ट डा/ॱध70टरल िरसच/ॱड61 कएने छिथ । डा. ’राकेश’क ज/ॱधठठम २५ जुलाइ १९४२ ई. कऽ सल/ॱड65ही िजलाक िससौिटयामे भेल छिन । नेपाली, मैिथली, िह/ॱधठठदी आ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 550 जानकार आ िथयेटर िश/ॱध5धण , पटकथा लेखन आ त/ॱधठ4स/ॱध94ब/ॱधठठधी शोधक /ॱध60ीला/ॱधठठस िश/ॱध5धक छिथ।२००२ ई.- /ॱध57ी महे/ॱधठठ/ॱ406 मलंिगया, मलंिगया;या/ॱध55ी-चेतना पुर/ॱड04कार। /ॱध6धबोध स/ॱध94मान 2005 सँ स/ॱध94मािनत।
अ/ॱध7धङरेजीमे मौिलक , स/ॱध94पािदत आ अनूिदत कऽ करीब दू दज/ॱड61न पोथी /ॱध6धकािशत , दज/ॱड61नभिर देशक /ॱ410मण सेहो कएने छिथ । नेपाल /ॱध6ध/ॱध5डा /ॱध6धित/ॱ417ानक सद/ॱड04यता- /ॱध57ी राम दयाल राकेश (1999)।
उपे/ॱधठठ/ॱ406 दोषी 1943- 2001 ज/ॱधठठम /ॱड04थान रामपुर- कोिरगामा, दरभंगा
उदयच/ॱधठठ/ॱ406 झा "िवनोद" 1943- ज/ॱधठठम 5 अ/ॱध6धैल 1943 ई.। गाम-
रेवती रमण लाल, जनकपुर 1943-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 551 । किव-कथाकार, गीत-गजलकार । /ॱध6धकािशत कृित : यं/ॱध55णाक /ॱध5धणमे (किवता सं/ॱड91ह )। िह/ॱधठठदीमे अनेक पोथी /ॱध6धकािशत। ओिड़यासँ
मैिथली अनुवाद हेतु मृ/ॱधठ4युपरा/ॱधठठत सािह/ॱधठ4य अकादेमीसँ पुर/ॱड04कृत। २००३- उपे/ॱधठठद दोषी (कथा किहनी- मनोज दास , उिड़या) लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
रिहका, मधुबनी । ज/ॱधठठम -/ॱड91ाम - दुलहा, मधुबनी । /ॱध6धकािशत कृित: सं/ॱडठ9ाि/ॱधठठत , मौसम अयला पर, एहना ि/ॱड04थितमे, भिर देह गौरा, एिह जनपदमे, दोहा तीन सय दू, कहलिन प/ॱध79ी, सहरजमीन, अप/ॱध5ध , /ॱध6ध/ॱड11वाचक (किवता-सं/ॱड91ह ), धूरी (सहयोगी किवता सं/ॱड91ह ); ज/ॱड6डत (कथा सं/ॱड91ह ), उदास गाछक वसंत (नाटक)। ’मािट पािन’क वरे/ॱधठडय स/ॱध94पादक। २००५ ई.-/ॱध57ी उदय च/ॱधठठ/ॱ406 झा “िवनोद”, रिहका,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 552 मधुबनी;या/ॱध55ी-चेतना पुर/ॱड04कार।
मं/ॱध55े/ॱध5ठर झा 1944- ज/ॱधठठम ६ जनवरी १९४४ ई./ॱड91ाम - लालगंज, िजला- मधुबनीमे। /ॱध6धकािशत कृित: खािध, अि/ॱधठठचनहार गाम, बहसल राितक इजोत (किवता सं/ॱड91ह ); एक बटे दू (कथा सं/ॱड91ह ), ओझा
लेखे गाम बताह (लिलत िनब/ॱधठठध )। मैिथली कथा
र/ॱध79े/ॱध5ठर िम/ॱध57 1945- अनुवादक, िनबंधकार । /ॱध6धकाशन : तिमल सािह/ॱधठ4यक इितहास,भवभूित ( दुनू अनुवाद)।
जगदीश /ॱध6धसाद मंडल 1947- गाम-बेरमा, तमुिरया, िजला-मधुबनी। एम.ए.।कथाकार (गामक िजनगी- कथा सं/ॱड91ह आ तरेगण - बाल-/ॱध6धेरक लघुकथा सं/ॱड91ह ), नाटककार(िमिथलाक बेटी-नाटक), उप/ॱधठठयासकार (मौलाइल
गाछक फूल, जीवन संघष/ॱड61, जीवन मरण,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 553 सं/ॱड91हक िह/ॱधठठदी अनुवाद “कुंडली” नामसँ /ॱध6धकािशत। िद
फू/ॱध9ठस पैराडाइज (अं/ॱड91ेजीमे लिलत िनब/ॱधठठध )। २००८ ई.-/ॱध57ी मं/ॱध55े/ॱध5ठर झा, लालगंज,मधुबनी या/ॱध55ी-चेतना पुर/ॱड04कार। २००८- मं/ॱध55े/ॱध5ठर झा (कतेक डािर पर, आ/ॱधठ4मकथा) पर सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार।
उ/ॱधठ4थान -पतन, िजनगीक जीत- उप/ॱधठठयास )। मा/ॱध70स/ॱड61वादक गहन अ/ॱधठ7ययन। िहनकर कथामे गामक लोकक िजजीिवषाक वण/ॱड61न आ नव दृि/ॱ416कोण दृि/ॱ416गोचर होइत अिछ। िवदेह स/ॱध94पादकक समाना/ॱधठठतर सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार २०११ मूल पुर/ॱड04कार - /ॱध57ी जगदीश /ॱध6धसाद म/ॱधठडडल (गामक िजनगी, कथा सं/ॱड91ह )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 554
मोहनान/ॱधठठद झा 1955-
अिभराम दास िमिथलाक /ॱध6धिस/ॱडध0 भागवत वाचक।
राज
महाराजािधराज ल/ॱड50मी/ॱध5ठर िसंह 1858-1898
महाराजािधराज रमे/ॱध5ठर िसंह 1860- 1929
महाराजािधराज कामे/ॱध5ठर िसंह 1907-1962
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 555 सर हरगोिव/ॱधठठद िम/ॱध57 , अलीगढ़ आ कामे/ॱध5ठर िसंह
िब नोदान/ॱधठठद झा 1895-1971
लिलत नारायण िम/ॱध57 1922-1975
कपू/ॱड61री ठाकुर 1921-1988
रामिवलास पासवान १९४६- ज/ॱधठठम ५ जुलाइ १९४६, गाम- शहरब/ॱडठधी, िजला खगिड़या। भारतीय राजनीित/ॱध5ड।
राम लषण राम "रमण"
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 556 भोगे/ॱधठठ/ॱ406 झा
चतुरानन िम/ॱध57
/ॱध6धभात झा, राजनीित/ॱध5ड
रमाक/ॱड64त िम/ॱध57
रमानाथ िम/ॱध57 "िमिहर"
गजे/ॱधठठ/ॱ406 नारायण चौधरी, प/ॱध55कार 1929-2008
मोहन भार/ॱडध5ाज 1943- गाम- नवानी, िजला-
मधुबनी । मैिथलीक /ॱध6धखर
योगान/ॱधठठद झा 1955- २००५- डॉ. योगान/ॱधठठद झा (िबहारक लोककथा-
हीरान/ॱधठठद झा "शा/ॱड04/ॱध55ी" ,प/ॱध55कार
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 557 समालोचक।२००७ ई.-/ॱध57ी आन/ॱधठठद मोहन झा, भार/ॱडध5ाज , नवानी, मधुबनी;या/ॱध55ी-चेतना पुर/ॱड04कार। /ॱध6धबोध स/ॱध94मान 2008 सँ स/ॱध94मािनत।
पी.सी.राय चौधरी, अं/ॱड91ेजी)लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार। /g2ं2कािशत कृित : लोकजीवन ओ लोक
सािह/ॱधठ4 य (िनब/ॱधठठ ध ) 1986, पिरणीता (कथाक/ॱड01 य/ॱड64श) 1987, फकीर मोहन सेनापित (अनुवाद) 2000, आलेख स/ॱध7ठचयन (िनब/ॱधठठ ध ) 2002, िबहारक लोककथा (अनुवाद) 2003, /ॱड04 नेहलता (िविनब/ॱधठठध ) 2006, मैिथली प/ॱध55कािरताक/ॱध4ड सौ वष/ॱड61
(िनब/ॱधठठ ध ) 2006, गहबरगीत (िनब/ॱधठठ ध ) 2007, लोक-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 558 सािह/ॱधठ4 य ओ श/ॱध9ध द - स/ॱध94 प दा (िनब/ॱधठठ ध ) 2007, मैिथलीक पार/ॱध94 प िरक जातीय /ॱड01 य वसायक श/ॱध9ध दावली
(शोघ-/ॱड91/ॱधठठ थ ) 2009.
प/ॱडधड नारायण झा "िवरंिच" 1941- ज/ॱधठठम - गाम खोजपुर , िजला-मधुबनीमे । िमिथला िमिहरक /ॱध6धश/ॱड04त /ॱड04तंभकार । 1977 केर जनता आ/ॱधठठदोलनमे अ/ॱड91णी भूिमका, पाट/ॱड6ठक मुखप/ॱध55 "जनता"क
दीनानाथ झा, प/ॱध55कार
नरे/ॱधठठ/ॱ406 झा, अथ/ॱड61शा/ॱड04/ॱध55 -प/ॱध55कार
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 559 स/ॱध94पादक। बादमे लोक दल (ब) मे हेमवतीन/ॱधठठदन बहुगुणाक राजनीितक सलाहकार।
/ॱड04व . दुग/ॱड65नाथ झा,प/ॱध55कार 1946- 2005 प/ॱध55कार। िपता /ॱड04व .रमानाथ झा।
/ॱध6धेमशंकर झा, प/ॱध55कार
सी.पी. झा, प/ॱध55कार
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 560 शरिद/ॱधठठदु चौधरी, प/ॱध55कार
िनिश का/ॱधठठत ठाकुर, प/ॱध55कार
मिणका/ॱधठठत ठाकुर , प/ॱध55कार
राधाकृ/ॱड0डण चौधरी, इितहासकार 1921- 1985
िवजयका/ॱधठठत िम/ॱध57 इितहासकार 1927- 1994 डॉ. िवजयक/ॱड64त िम/ॱध57क ज/ॱधठठम १० अग/ॱड04त १९२७ मंगरौनी गाम - जे न/ॱड01य /ॱधठठयाय आ त/ॱड64ि/ॱध55क साधनाक ज/ॱधठठम -/ॱड04थली अिछ- (िजला मधुबनी) मे भेलि/ॱधठठह। ओ 1948
मे /ॱध6धाचीन भारतीय इितहास आ सं/ॱड04कृित
ि/ॱडध5जे/ॱधठठ/ॱ406 नारायण झा, इितहासकार
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 561 िवषयमे एलाहाबाद िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयसँ सना/ॱध54को/ॱध54र उपािध कएलाक बाद कतेक
बरख धिर िबहार सरकार आ पटना िव/ॱध5ठ/ॱडध4ालयसँ स/ॱध94ब/ॱडध0 रहलाह आ 1957 ई. सँ भारतीय पुरा/ॱध54/ॱधठ4व िवभागमे काज कएलि/ॱधठठह आ ओकर िशशुपालगढ़, कौशा/ॱध94बी, वैशाली, हि/ॱड04तनापुर , कु/ॱध94हरार , पाटिलपु/ॱध55 , किरयन, सोनपुर, िबलावली, नाल/ॱधठठदा, राजगीर, च/ॱधठठ/ॱ406व/ॱध9ठली, आ ह/ॱध94पी खुदाइमे िविभना भूिमकामे भाग लेलि/ॱधठठह।िहनकर िलखल-स/ॱध94पािदत
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 562 पोथी सभमे अिछ: 1.वैशाली,1950 2.कु/ॱध94हरार ए/ॱध70सकेवेशंस : 1950-1957 3.पुरात/ॱधठ4व की दृि/ॱ416मे वैशाली 4.नागेश भ/ॱडध6ाज पािरभाषे/ॱधठठदुशेखर 5.िमिथला आट/ॱड61 ए/ॱधठडड
आिक/ॱड61टे/ॱध70चर (स/ॱध94पािदत ) 6.क/ॱध9ठचरल हेिरटेज ऑफ िमिथला 7./ॱध57ृंगार भजनावली- एक अ/ॱधठ7ययन 8. /ॱध5धे/ॱध55
पुरात/ॱधठ4विव/ॱध5डान - 9.पुरात/ॱधठ4व श/ॱध9धदावली।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 563
सुरे/ॱध5ठर झा, राजनीित िव/ॱध5डान २००१- सुरे/ॱध5ठर झा (अ/ॱधठठतिर/ॱध5धमे िव/ॱड04फोट - जय/ॱधठठत िव/ॱड0डणु नाल/ॱड6ठकर , मराठी)लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
कुमार तारान/ॱधठठद िसंह, संगीत/ॱध5ड
संगीताचाय/ॱड61 रायबहादुर ल/ॱड50मीनारायण िसंह
रामचतुर मि/ॱध9ठलक /ॱ407ुपद संगीत 1905-
रामा/ॱध57य झा 'रामरंग ' अिभनव भातख/ॱधठडडे
अभयनारायण मि/ॱध9ठलक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 564 1990
1928-2009 ज/ॱधठठम ११ अग/ॱड04त १९२८ ई. तदनुसारभा/ॱ406 कृ/ॱड0डणप/ॱध5ध एकादशी ितिथक/ॱध4ड मधुबनी िजला/ॱधठठतग/ॱड61त खजुरा नामक गाममे भेलि/ॱधठठह। अिभनव गीत/ॱड64जिल , हुनकर उ/ॱध74चकोिटक शा/ॱड04/ॱध55 रचना अिछ।िमिथलावासी /ॱध57ी रामरंग राग तीरभुि/ॱध70/ॱध54 , राग वैदेही भैरव, आऽ राग िव/ॱडध4ापित क/ॱध9ठयाण केर रचना सेहो कएने छिथ आऽ मैिथली भाषामे िहनकर खयाल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 565 ’रंजयित इित रागः’ केर अनु/ॱध65प अिछ।
पंिडत परमान/ॱधठठद चौधरी, संगीत/ॱध5ड
िमिथलेश कुमार झा, तबला वादन
हृदयनारायण झा
भागीरथ लाल दास भारतक कएक देशमे राजदूत रहल छिथ आ जी.ए.टी.टी. मे भारतक /ॱध6धितिनिध सेहो छलाह।
ल/ॱड50मीका/ॱधठठत झा िरजव/ॱड61 ब/ॱड7डक गवन/ॱड61र 1913-1988
एन. एन. झा िड/ॱध90लोमेट
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 566
कामे/ॱधठठ/ॱ406नाथ झा "अमल" 1938- ज/ॱधठठम - 4 जनवरी 1938, गाम कोइलख (मधुबनी) । ि/ॱड91भ/ॱड64स (कथासं/ॱड91ह ) /ॱध6धकािशत।
भा/ॱध7धयनारायण झा 1941-
डॉ /ॱड0धयामान/ॱधठठद लाल दास
रमाक/ॱड64त राय "रमा" 1947 ज/ॱधठठ म - भादो पूिण/ॱड61मा
महे/ॱधठठ/ॱ406 1944-2009 ज/ॱधठठम मधुबनी िजलाक जमसम
सुभाषच/ॱधठठ/ॱ406 यादव 1948- ज/ॱधठठम ०५ माच/ॱड61
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 567 स/ॱध94 व त् 2003, /ॱध6धथम रचना- बटुक, बाल मािसक /ॱध6धयाग , कथा िव शेष/ॱड64क ि/ॱडध5 तीय भागमे 1964ई., /ॱध6धकािश त कृित -(क) ती नटा बाबाजी-(/ॱध65सीसँ मैिथ लीमे मैिथ लीमे टा/ॱध9ठ /ॱड04 टायक कथाक अनुवाद-1967ई.मे, (ख) फूलपात, किव ता सं/ॱड91ह 1978, (ग) भ/ॱड64गक गोला (2004 ई.मे) , (घ) कटैत प/ॱड6डिख : हँसैत आँिख , कथा सं/ॱड91ह -2005, शी/ॱड9ध /ॱध6धका/ॱड0ध य - कृ/ॱड0ड णका/ॱधठठ त िम /ॱध57 (िविन ब/ॱधठठ ध ) सािह /ॱधठ4 य अकादेमी नई िद /ॱध9ठ ली। /ॱध6धाय : गाममे। /ॱध6धिस/ॱडध0 मैिथली गीतकार आ गायक।
१९४८, मातृक दीवानगंज, सुपौलमे।
पैतृक /ॱड04थान : बलबा- मेनाही, सुपौल।घरदेिखया (मैिथली कथा- सं/ॱड91ह ), मैिथली अकादमी, पटना, १९८३, हाली (अं/ॱड91ेजीसँ मैिथली अनुवाद), सािह/ॱधठ4य अकादमी, नई िद/ॱध9ठली, १९८८, बीछल कथा (हिरमोहन झाक कथाक चयन एवं भूिमका), सािह/ॱधठ4य अकादमी, नई िद/ॱध9ठली, १९९९, िबहािड़ आउ (बंगला
सँ मैिथली अनुवाद ), िकसुन संक/ॱध9ठप
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 568 डेढ़ सए रचना (कथा-िन ब/ॱधठठ ध किव ता) मैिथ ली िह /ॱधठठ दीक प/ॱध55 -पि/ॱध55 का , आकाशवाणी एवं दूरदश/ॱड61नसँ /ॱध6धकािश त/ /ॱध6धसािर त। सािह /ॱधठ4 य अकादेमी /ॱडध5ारा आयोिज त किव स/ॱध94 मेलनक आयोजनक /ॱडठ9ममे रेलक चपेटमे पिड़ दिह ना पएर छाबा धिर गमा िव कल/ॱड64ग। सेवा िन वृत अ/ॱधठ7 यापक (उ/ॱध74 च िव /ॱडध4ालय ) स/ॱध94 पक/ॱड61- /ॱध57ी रमािन वास, मानाराय टोल पो. नरहन (सम/ॱड04 तीपुर)।
लोक, सुपौल, १९९५, भारत- िवभाजन और िह/ॱधठठदी उप/ॱधठठयास (िह/ॱधठठदी आलोचना), िबहार रा/ॱड0ड/ॱड99भाषा पिरषद्, पटना, २००१, राजकमल चौधरी का सफर (िह/ॱधठठदी जीवनी) सार/ॱड64श /ॱध6धकाशन , नई िद/ॱध9ठली , २००१, बनैत- िबगड़ैत (कथा-सं/ॱड91ह ) २००९। मैिथलीमे करीब स/ॱध54िर टा कथा, तीस टा समी/ॱध5धा आ िह/ॱधठठदी, बंगला तथा अं/ॱड91ेजी मे अनेक अनुवाद /ॱध6धकािशत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 569
योगे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धसाद यादव , भािषकी,िसरहा, नेपाल 1946- 1998 ई. मे जम/ॱड61नीसँ /ॱध6धकािशत इशुज इन मैिथली िसंटै।g2ष0स आ टॉिप।g2ष0स
इन नेपालीज िलि।g2ष2वि।g30आट।g2ष0स , रीिडं।g2ष2स इन मैिथली लंगुएज- िलटरेचर ए।g2च3ड क।g29चच र आ ले।g2ष0सी।g39उाफी इन नेपाल (स/ॱध94पािदत ) /ॱध6धकािशत। नेपाल राजकीय /ॱध6ध/ॱध5डा-
रमान/ॱधठठद झा 'रमण' 1949- ज/ॱधठठम : 02 जनबरी 1949, िश/ॱध5धा- एम.ए., पीएच.डी., आजीिवका-भारतीय िरजव/ॱड61 ब/ॱड7डक , पटना (सेवा िनवृ/ॱध54 )। /g2ं2काशन : 1. नवीन मैिथली किवता,1982, 2. मैिथली नऽव किवता,1993, 3. मैिथली सािह/ॱधठ4य ओ राजनीित, 1994, 4. अिखयासल,
रामलोचन ठाकुर 1949- /ॱध57ी रामलचन ठाकुर , ज/ॱधठठम १८ माच/ॱड61 १९४९ ई.पिलमोहन , मधुबनीमे। विर/ॱ417 किव, रंगकम/ॱड6ठ, स/ॱध94पादक , समी/ॱध5धक। भाषाई आ/ॱधठठदोलनमे सि/ॱडठ9य भागीदारी। /g2ं2कािशत कृित - इितहासह/ॱधठठता, मािटपािनक गीत, देशक नाम छल सोन िचड़ैया, अपूव/ॱड65
(किवता सं/ॱड91ह ),
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 570 /ॱध6धित/ॱ417ानमे भाषा- िवभागक /ॱध6धा/ॱध5ड रिह कतोक मह/ॱधठ4वपूण/ॱड61 काय/ॱड61क स/ॱध94पादन। नेपाल /ॱध6ध/ॱध5डा /ॱध6धित/ॱ417ानक सद/ॱड04यता /ॱध57ी योगे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धसाद यादव (1994)। नेपाल /ॱध6ध/ॱध5डा /ॱध6धित/ॱ417ान आजीवन सद/ॱड04यता /ॱध57ी योगे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धसाद यादव।
1995, 5. बेसाहल,2003, 6. भजारल, 2005., 7. िनय/ॱड65त कैसे शु/ॱध65 कर/ॱड70? िह/ॱधठठदी- िरजव/ॱड61 ब/ॱड7डक , पटनाक
/ॱध6धकाशन स/ॱध94पािदत 8. मैिथलीक आरि/ॱध94भक कथा, 1978 समी/ॱध5धा, 9. /ॱड0धयामान/ॱधठठद रचनावली , 1981, 10. जनाद/ॱड61न झा जनसीदन कृत िनद/ॱड61यीसासु (1914) आ पुनिव/ॱड61वाह (1926), 1984, 11. चेतनाथझाकृत /ॱध57ीजग/ॱडठधाथपुरी या/ॱध55ा (1910), 1994, 12. तेजनाथ झाकृत सुरराजिवजय
बेताल कथा (/ॱड01यं/ॱध7धय ), मैिथली लोक कथा (लोककथा), /ॱध6धित/ॱधठ7विन (अनुिदत किवता), जा सकै छी, िक।g2चचतु िकए जाउ (अनुिदत किवता), लाख /ॱध6ध/ॱड11 अनु/ॱध54िरत (किवता), जादूगर (अनुवाद), /ॱड04मृितक धोखरल रंग
(सं/ॱड04मरणा/ॱधठ4मक िनब/ॱधठठध ), आंिख मुनने: आंिख खोलने (िनब/ॱधठठध )। अनुवाद लेल भाषा -भारती स/g2थृमान 2003-04 (सी.आइ.आइ.एल., मैसूर) जा सकै छी , िक।g2चचतु िकए जाउ - शि/ॱध70त च/ॱडध6ोपा/ॱधठ7यायक ब/ॱड64/ॱध7धला किवता-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 571 नाटक (1919), 1994, 13. रासिबहारीलाल दासकृत सुमित (1918), 1996, 14. जीबछ िम/ॱध57कृत
रामे/ॱध5ठर (1916), 1996, 15. भेटघॉंट (भेटवात/ॱड65), 1998, 16. /ॱध65चय तँ स/ॱधठ4य ने तँ फूिस , 1998, 17. पु/ॱधठडयान/ॱधठठद झाकृत िमिथला दप/ॱड61ण (1925), 2003, 18. यदुवर रचनावली (1888- 1934) 2003, 19. /ॱध57ीव/ॱध9ठलभ झा (1905-1940) कृत िव/ॱडध4ापित िववरण, 2005, सं/ॱड91हक मैिथली अनुवाद लेल /ॱध6धा/ॱध90त। िवदेह स/ॱध94पादकक समाना/ॱधठठतर सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार २०१२ अनुवाद पुर/ॱड04कार - /ॱध57ी रामलोचन ठाकुर- (प/ॱडधडानदीक माझी, ब/ॱड64/ॱध7धलासँ मैिथली अनुवाद, ब/ॱड64/ॱध7धला- उप/ॱधठठयास - मािनक बं/ॱडध4ोपा/ॱधठ7याय )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 572 20. मैिथली उप/ॱधठठयासमे िचि/ॱध55त समाज, 2003। अनुवाद लेल भाषा - भारती स/g2थृमान 2004-05 (सी.आइ.आइ.एल., मैसूर) छओ िबगहा आठ क/ॱडध7ा- फकीर मोहन सेनापितक ओिड़या उप/ॱधठठयासक मैिथली अनुवाद लेल
/ॱध6धा/ॱध90त।
गंगा /ॱध6धसाद मंडल "अकेला", नेपाल 1944-
महे/ॱधठठ/ॱ406नारायण िनिध, धनुषा, नेपाल
परमे/ॱध5ठर कापिड़, धनुषा, नेपाल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 573 पं सु/ॱधठठदर झा शा/ॱड04/ॱध55ी राि/ॱड0ड/ॱड99य /ॱध6धितभा पुर/ॱड04कारसँ स/ॱध94मािनत। िमिथल/ॱड64चलक िकछु लोक कथा (संकलन आ स/ॱध94पादन ) आ िशरीषक फूल (अनुवाद) /ॱध6धकािशत।
जयनारायण झा "िज/ॱध5डासु", नेपाल
सुरेश झा, नेपाल 1920-1995
रोिहणी रमण झा 1950-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 574 डॉ. कमलाका/ॱधठठत भ/ॱधठडडारी 1952-
िवनोद िबहारी लाल 1953- ज/ॱधठठम /ॱड04थान पचही, मधुबनी, िबहार ।चिच/ॱड61त कथाकार । सयसँ ऊपर कथा /ॱध6धकािशत ।
अरिव/ॱधठठद ठाकुर 1954- परती टूिट रहल अिछ (किवता सं/ॱड91ह ), अ/ॱधठठहारक िवरोधमे (कथा सं/ॱड91ह )
/ॱड0धयाम दिरहरे 1954- ज/ॱधठठम /ॱड04थान बरहा, बेनीप/ॱडध6ी मधुबनी, िबहार । किव, कथाकार । /ॱध6धकािशत कृित : सिरसोमे भूत (कथा
िदनेश कुमार झा
अशोक कुमार ठाकुर ज/ॱधठठम 2 जनवरी 1944 ई.। गाम बड़ाग/ॱड6डव (पंडौल)। नागमंडल (नाटक- अनुवाद), िनश/ॱड64त , वसुधाक संसार (उप/ॱधठठयास )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 575 सं/ॱड91ह ) अनूिदत कृित : किनि/ॱध6धया (धम/ॱड61वीर भारती)
/ॱध6धतापनारायण झा, नेपाल
शीतल झा, नेपाल
उ/ॱड91नारायण िम/ॱध57 "कनक"
देवनारायण यादव, िनदेशक िमिथला शोध सं/ॱड04थान
अमरजी, एस. एन. दास, गोिव/ॱधठठद झा, /ॱ409जे/ॱधठठ/ॱ406 ि/ॱध55पाठी
डॉ. श/ॱध94भूनाथ चौधरी 1920-2008
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 576
इ/ॱधठठ/ॱ406क/ॱड64त झा
पंचानन िम/ॱध57
/ॱध6धोफेसर गुरमैता
/ॱध6धोफेसर महे/ॱधठठ/ॱ406 1947- ज/ॱधठठम : भेलाही, सुपौल, िबहार । /ॱध6धिस/ॱडध0 किव , कथाकार, आलोचक । वृि/ॱध54 : भू.ना. िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयक /ॱड04नातको/ॱध54र के/ॱधठठ/ॱ406 , सहरसामे मैिथली
महे/ॱधठठ/ॱ406 नारायण िसंह "मगन"
सूय/ॱड61क/ॱड64त झा, जनकपुर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 577 िवभागा/ॱधठ7य/ॱध5ध। /ॱध6धकािशत कृित सािह/ॱधठ4य अकादेमीसँ /ॱध6धाकािशत मोनो/ॱड91ाफ शैले/ॱधठठ/ॱ406 मोहन झा । सहयोगी संकलन- संक/ॱध9ठप । ’राजकमल जय/ॱधठठती /ॱध6धसंगक संपादन।
/ॱड04व . च/ॱधठठ/ॱ406का/ॱधठठत िम/ॱध57 , आसी, दरभंगा
/ॱड04व . महे/ॱधठठ/ॱ406 नारायण झा, बेलॱजा, मधुबनी
/ॱड04व .राजकुमार मि/ॱध9ठलक , सोहराय (पोखिरभीड़ा), मधुबनी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 578
ल/ॱड50मीपित िसंह
फूलच/ॱधठठ/ॱ406 िम/ॱध57 रमण
िकशोरनाथ झा गाम- िव/ॱडध7ो, पो. सिरसवपाही, मधुबनी। "लोकवेद " पोथी /ॱध6धकािशत।
सूय/ॱड61नारायण झा "सरस" पोथी "मैिथली /ॱध57ी सीतारामचिरतमानस" /ॱध6धकािशत।
भूपे/ॱधठठ/ॱ406 नारायण म/ॱधठडडल
डॉ. अमरे/ॱधठठ/ॱ406
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 579
गोरेलाल मनीषी
कु/ॱधठठदन अिमताभ
शंभु अगेही ज/ॱधठठम ८ जनवरी १९४१, /ॱध6धकािशत कृित: ओझराएल डीह (कथा-का/ॱड01य ) १९९८, सतंजा (कथा सं/ॱड91ह )१९९९ , तेसरी बेिरआ (कथा का/ॱड01य )२००३, बि/ॱध76जका छंद िवभास २००७
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 580 मेही दास धरहरा कोठी_बनमनखी_असली नाम_रामानु/ॱड91हलाल दास_आ/ॱध57म _मायामोह/ॱध9ठला , कु/ॱध90पाघाट , भागलपुर
िव/ॱधठठ/ॱधठ7यवािसनी देवी मैिथली लोकगीत 1920-2006
कामे/ॱध5ठरी देवी 1922- मधुबनी िजलाक नवानी गामक। ज/ॱधठठम १९२२ ई. मे अपन मातृक नाहरमे भेलिन। पित पं मदनमोहन झा। बरौनीवासी /ॱध6धिस/ॱडध0 ताि/ॱधठठ/ॱध55क पि/ॱधठडडत केशव िम/ॱध57 िहनक िपता छलिथन। "िमिथला सं/ॱड04कार गीत" पोथी।
कुसुमलता कण/ॱड61
अिणमा िसंह
िलली रे 1933-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 581 1924- समीि/ॱध5धका, अनुवािदका, स/ॱध94पािदका । /ॱध6धकाशन : मैिथली लोकगीत, वसवे/ॱध5ठर (अनु.) आिद। लेडी
/ॱ409ेबोन/ॱड61 कॉलेज , कलक/ॱध54ामे पूव/ॱड61 /ॱध6धा/ॱधठ7यािपका।
ज/ॱधठठम :२६ जनवरी, १९३३,िपता:भीमनाथ िम/ॱध57 ,पित:डॉ. एच.एन्.रे, दुग/ॱड65गंज , मैिथलीक िविश/ॱ416 कथाकार एवं उप/ॱधठठयासकार । मरीिचका उप/ॱधठठयासपर सािह/ॱधठ4य अकादेमीक १९८२ ई. मे पुर/ॱड04कार । मैिथलीमे लगभग दू सय कथा आ प/ॱड6डच टा उप/ॱधठठयास /ॱध6धकािशत । िवपुल बाल सािह/ॱधठ4यक सृजन। अनेक भारतीय भाषामे कथाक अनुवाद- /ॱध6धकािशत। पिहल /ॱध6धबोध स/ॱध94मान 2004 सँ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 582 स/ॱध94मािनत।
िच/ॱध55लेखा देवी 1935-
मोिहनी झा 1937-
डॉ. सािव/ॱध55ी झा
किवता देवी 1942-
/ॱध6धिमला झा
शाि/ॱधठठत सुमन 1942- ज/ॱधठठम 15 िसत/ॱध94बर 1942, कािसमपुर, सहरसा, िबहार, /ॱध6धकािशत कृित , “ओ
/ॱध6धतीि/ॱध5धत , परछाई
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 583 टूटती, सुलगते पसीने, पसीने के िर/ॱड0धत , मौसम हुआ कबीर, समय चेतावनी नहॴ देता, तप रेहे कचनार, भीतर-भीतर आग, मेघ इ/ॱधठठ/ॱ406नील (मैिथली गीत सं/ॱड91ह ) , शोध /ॱध6धबंध : म/ॱधठ7यवग/ॱड6ठय चेतना और िह/ॱधठठदी का आधुिनक का/ॱड01य , उप/ॱधठठयास : जल झुका िहरन। स/ॱध94मान : सािह/ॱधठ4य सेवा स/ॱध94मान , किव र/ॱध79 स/ॱध94मान , महादेवी वम/ॱड65 स/ॱध94मान। अ/ॱधठ7यापन काय/ॱड61।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 584
/ॱध6धभावती झा 1945- 1999
/ॱड04व . इलारानी िसंह 1945-1993 इलारानी िसंह: ज/ॱधठठम 1 जुलाई, 1945, िनधन : 13 जून, 1993, िपता : /ॱध6धो. /ॱध6धबोध नारायण िसंह स/ॱध94पािदका : िमिथला दश/ॱड61न , िवशेष अ/ॱधठ7ययन : मैिथली, िह/ॱधठठदी, बंगला, अं/ॱड91ेजी, भाषा िव/ॱध5डान एवं लोक सािह/ॱधठ4य । /ॱध6धकािशत कृित : सलोमा (आ/ॱड04कर वाइ/ॱध9ठडक /ॱध60/ॱड70च
उषािकरण खान 1945- ज/ॱधठठम :२४ अ/ॱध70टूबर १९४५,कथा एवं उप/ॱधठठयास लेखनमे /ॱध6ध/ॱध71यात । मैिथली तथा िह/ॱधठठदी दूनू भाषाक चिच/ॱड61त लेिखका ।/ॱध6धकािशत कृित:अनुं/ॱध54िरत /ॱध6ध/ॱड11 , दूव/ॱड65/ॱध5धत , हसीना मंिज़ल, भामती (उप/ॱधठठयास ) । २०१०-/ॱध57ीमित उषािकरण खान (भामती, उप/ॱधठठयास )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 585 नाटकक अनुवाद 1965), /ॱध6धेम एक किवता (1968) बंगला नाटकक अनुवाद, िवषवृ/ॱध5ध (1968) बंगला नाटकक अनुवाद, िव/ॱधठठदंती (1972), /ॱड04वरिचत : मैिथली किवता सं/ॱड91ह (1973), िह/ॱधठठदी सं/ॱड91ह।
लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार - मैिथली।
नीरजा रेणु 1945- ज/ॱधठठम : ११ अ/ॱध70टूबर १९४५,नाम: कामा/ॱध71या
वीणा ठाकुर 1954- ज/ॱधठठम - भवानीपुर, प/ॱधठडडौल (मधुबनी)।
/ॱध5डानसुधा िम/ॱध57 भारतक उ/ॱध74चतम /ॱधठठयायालयक चािरम
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 586 देवी,उपनाम:नीरजा रेणु,ज/ॱधठठम /ॱड04थान :नवटोल, सिरसबपाही ।िश/ॱध5धा: बी.ए. ( आनस/ॱड61) एम.ए., पी-एच.डी.,गृिहणी ।/ॱध6धकािशत रचना : ओसकण (किवता िम.िम., १९६०) लेखन पर पािरवािरक, स/ॱड64/ॱड04कृितक पिरवेशक /ॱध6धभाव । मैिथली कथा धारा सािह/ॱधठ4य अकादेमी नई िद/ॱध9ठलीसँ /ॱड04वात/ॱधठठ/ॱड5डयो/ॱध54र मैिथली कथाक प/ॱधठठ/ॱ406ह टा /ॱध6धितिनिध कथाक स/ॱध94पादन ।सृजन धार िपयासल कथा सं/ॱड91ह ,आगत /ॱध5धण ले किवता सं/ॱड91ह ,ऋत/ॱध94भरा कथा सं/ॱड91ह ,/ॱध6धित/ॱध74छिव िह/ॱधठठदी कथा सं/ॱड91ह , १९६० िपता /ॱध57ी /ॱध57ीमोहन ठाकुर। /ॱध6धकािशत कृित: मैिथली रामका/ॱड01यक पर/ॱध94परा, इितहास-दप/ॱड61ण (समी/ॱध5धा), िव/ॱडध4ापितक उ/ॱधठ4स (समालोचना), भारती
(उप/ॱधठठयास )
मिहला /ॱधठठयायाधीश आ पिहल मैिथलानी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 587 सँ आइधिर सएसँ अिधक कथा, किवता, शोधिनब/ॱधठठध , लिलतिनब/ॱधठठध , आिद अनेक प/ॱध55 -पि/ॱध55का तथा अिभन/ॱधठठदन/ॱड91/ॱधठठथमे /ॱध6धकािशत ।मैिथलीक अितिर/ॱध70त िकछु रचना िह/ॱधठठदी तथा अं/ॱड91ेजीमे सेहो।२००३- नीरजा रेणु (ऋत/ॱध94भरा, कथा)लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार।
जि/ॱड04टस मृदुला िम/ॱध57
वीणा कण/ॱड61 1946- ज/ॱधठठम 3 नव/ॱध94बर
शेफािलका वम/ॱड65 1943-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 588 1946, गाम- पटोरी, पो.पंचगिछया , िजला- सहरसा। सद/ॱड04य , मैिथली सािह/ॱधठ4य अकादेमी परामश/ॱड61दातृ सिमित 1987-1993, सद/ॱड04य , भाषा परामश/ॱड61दातृ सिमित (मैिथली), भारतीय /ॱध5डानपीठ। अवकाश/ॱध6धा/ॱध90त िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय आचाय/ॱड61 आ अ/ॱधठ7य/ॱध5ध , मैिथली िवभाग, पटना िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय। /g2ं2कािशत कृित - अग/ॱड61ला, भावनाक अि/ॱड04थपंजर (मैिथली का/ॱड01य सं/ॱड91ह ), शंखनाद, तु/ॱध9डयमेव समप/ॱड61ये, अनुब/ॱधठठध ज/ॱधठठम :९ अग/ॱड04त , १९४३,ज/ॱधठठम /ॱड04थान : बंगाली टोला, भागलपुर । िश/ॱध5धा:एम., पी- एच.डी. (पटना िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय ), ए. एन. कालेज, पटना मे िह/ॱधठठदीक /ॱध6धा/ॱधठ7यािपका पदसँ सेवािनवृ/ॱध54 । नारी मनक /ॱड91ि/ॱधठठथक/ॱध4ड खोिल:क/ॱध64ण रससँ भरल अिधकतर रचना। /ॱध6धकािशत रचना:झहरैत नोर, िबजुकैत ठोर; िव/ॱध6धल/ॱध9धधा (किवता सं/ॱड91ह ), /ॱड04मृित रेखा (सं/ॱड04मरण सं/ॱड91ह ), एकटा आकाश (कथा सं/ॱड91ह ),
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 589 (िह/ॱधठठदी का/ॱड01य सं/ॱड91ह )। /ॱध6धका/ॱड0धय : स/ॱध90तपदी (मैिथली िनब/ॱधठठध सं/ॱड91ह ), चािरि/ॱध55क पृ/ॱ417भूिममे मैिथलीक /ॱध6धिस/ॱडध0 उप/ॱधठठयास , मैिथली- उप/ॱधठठयासक कथा िकछु कहैत अिछ (मैिथली आलोचना); िज/ॱधठठदगीनामा (िह/ॱधठठदी का/ॱड01य सं/ॱड91ह ), /ॱडठ9मशः (िह/ॱधठठदी आलोचना)।
यायावरी (या/ॱध55ा- वृ/ॱध54ा/ॱधठठत ), भावा/ॱड17िल (का/ॱड01य -/ॱध6धगीत ) , िक/ॱड04त -िक/ॱड04त जीवन (आ/ॱधठ4मकथा)। ठहरे हुए पल (िह/ॱधठठदी) । २००४ ई.- डॉ. /ॱध57ीमती शेफािलका वम/ॱड65, पटना;या/ॱध55ी- चेतना पुर/ॱड04कार।
नीता झा 1953-
सुशीला झा 1945-
आशा िम/ॱध57 1950-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 590 ज/ॱधठठम : २१-०१- १९५३,/ॱड01यवसाय:/ॱध6धा/ॱधठ7यािपका । लेखन पर समाजक पर/ॱध94परा तथा आधुिनकताक सं/ॱड04कार सँ होइत िवसंगितक /ॱध6धभाव।/ॱध6धकािशत कृित : फिर/ॱध74छ , कथा सं/ॱड91ह १९८४, कथानवनीत १९९०,सामािजक अस/ॱधठठतोष ओ मैिथली सािह/ॱधठ4य शोध समी/ॱध5धा ।
ज/ॱधठठम :६-७-१९५० ई.,/ॱध6धकािशत कथा मे मैिथकीक संग िह/ॱधठठदी मे सेहो । सभसँ पैघ िवजय मैिथली कथा सं/ॱड91ह ।
डॉ. सुनीित झा
/ॱध6धेमलता िम/ॱध57 '/ॱध6धेम ' 1948- ज/ॱधठठम/ॱड04थान :रिहका,माता:/ॱध57ीमती वृ/ॱधठठदा देवी,िपता:पं. दीनानाथ झा,िश/ॱध5धा:एम.ए.,
डॉ. इि/ॱधठठदरा झा 1957
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 591 बी.एड.,/ॱध6धिस/ॱडध0 अिभने/ॱध55ी दू सयसँ बेशी नाटकमे भाग लेलिन ।भंिगमा (ना/ॱडठ4यमंच ) क भूतपूव/ॱड61 उपा/ॱधठ7य/ॱध5धा, पि/ॱध55काक स/ॱध94पादन , कथालेखन आिदमे कुशल । ’अिरपन’ आिद अनेक सं/ॱड04था /ॱडध5ारा पुर/ॱड04कृत -स/ॱध94मािनत।
मेनका मि/ॱध9ठलक 1966-
शारदा िस/ॱधठठहा मैिथली लोकगीत 1953-
लालपरी देवी
शकुंतला चौधरी
राजे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धसाद िसंह,
गोदावरी द/ॱध54ा,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 592 िलली रे, शिशका/ॱधठठता चौधरी, गोिव/ॱधठठद झा, िशवशंकर /ॱध57ीिनवास
िमिथला िच/ॱध55कला
उषा वम/ॱड65 1948-
कमला चौधरी 1953- कृित- मैिथलीक वेश-भूषा-/ॱध6धसाधन स/ॱध94ब/ॱधठठधी श/ॱध9धदावली, /ॱध6धकाशनाधीन : बाटे िबलायल पािन ( कथा सं/ॱड91ह ), िपया मधुमास (किवता सं/ॱड91ह ), आशापूण/ॱड65 देवीक बंगला लघु उप/ॱधठठयास मन मंजूषा क मैिथली
सीता देवी, िमिथला िच/ॱध55कला
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 593 अनुवाद। मुज/ॱध91फरपुरसँ /ॱध6धकािशत मैिथली सािहि/ॱधठ4यक पि/ॱध55का /g3चृवातीक स/ॱध94पादन (१९८४-८५)।
सर/ॱड04वती चौधरी, जनकपुर
डॉ. अ/ॱध64णा चौधरी
िवभा रानी 1959- मैिथली के 3 सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार िवजेता लेखकक 4 गोट िकताब "क/ॱधठठयादान " (हिरमोहन झा), "राजा पोखरे म/ॱड70 िकतनी मछिलय/ॱड64"
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 594 (/ॱध6धभास कुमार चाऊधरी), "िबल टेलर की डायरी" व
"पटा/ॱध5धेप " (िलली रे) िह/ॱधठठदीमे अनूिदत छि/ॱधठठह। 2 गोट लोककथाक पु/ॱड04तक "िमिथला की लोक कथाएं" व "गोनू झा
के िक/ॱड04से"। मैिथली कथा सं/ॱड91ह "खोहसँ िनकसैत"।
/ॱध76यो/ॱधठ4सना च/ॱधठठ/ॱ406म 1963-
सुि/ॱड04मता पाठक 1962-
उिम/ॱड61ला देवी, िमिथला िच/ॱध55कला
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 595 ज/ॱधठठमितिथ : १५ िदस/ॱध94बर , १९६३,ज/ॱधठठम/ॱड04थान : म/ॱध65आरा, िसंिधया खुद/ॱड61, सम/ॱड04तीपुर ,िपता : /ॱध57ी माक/ॱड61/ॱधठडडेय /ॱध6धवासी,माता: /ॱध57ीमती सुशीला झा,अ/ॱधठ7यापन ।सुपिरिचत कविय/ॱध55ी, कथाकार । /ॱध6धकािशत कृित : बोनसाई (किवता सं/ॱड91ह ), िझिझरकोना (कथासं/ॱड91ह )।
ज/ॱधठठम : सुपौल, िबहार । पिरिचित किवता सं/ॱड91ह /ॱध6धकािशत । कथावाचक, कथासं/ॱड91ह /ॱध6धकाशनाधीन । राजनीित शा/ॱड04/ॱध55मे एम.ए.। संगीत, प/ॱड70िटंगमे /ॱध64िच । मैिथलीक पोथी पि/ॱध55का पर अनेक रेखािच/ॱध55 /ॱध6धकािशत । समकालीन जीवन, समय, आ तकर /ॱड04पंदनक कविय/ॱध55ी । अनेक भाषामे रचनाक अनुवाद /ॱध6धकािशत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 596
यमुना देवी, िमिथला िच/ॱध55कला
यशोदा देवी, िमिथला िच/ॱध55कला
रमा झा, स/ॱध94पादक िमिथला दप/ॱड61ण
प/ॱडठधा झा
सुधा कण/ॱड61
नूतन दास स/ॱध94पािदका, िमिथल/ॱड64गन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 597 रािधका झा, अं/ॱड91ेजी लेिखका हुनकर अं/ॱड91ेजी उप/ॱधठठयास "/ॱड04मेल " आ
"लै/ॱधठठट/ॱधठठस/ॱड61 ऑन देयर हॉ/ॱधठठस/ॱड61" आ अं/ॱड91ेजी लघु कथा सं/ॱड91ह "द एलीफे/ॱधठठट ए/ॱधठडड द मा/ॱध64ित " /ॱध6धकािशत अिछ। उप/ॱधठठयास "/ॱड04मेल " लेल हुनका "/ॱध60े/ॱधठठच ि/ॱध6ध/ॱध70स गुएरलेन" पुर/ॱड04कार भेटल छि/ॱधठठह आ ई पोथी सोलह भाषामे अनूिदत भेल अिछ।
रािधका "एमह/ॱड04ट/ॱड61 कॉलेज"सँ "ए/ॱधठठ/ॱ405ोपोलोजी" पढ़ने छिथ आ "िशकागो िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय "सँ /ॱड04वयं/ॱध6धभा झा 1970- युवा रचनाकार
/ॱध65पा धी/ॱध65 1973- /ॱध65पा धी/ॱध65 - ज/ॱधठठम/ॱड04थान - मयनाकडेरी, स/ॱध90तरी, /ॱध57ीमती पूनम झा आ /ॱध57ी अ/ॱध65णकुमार झाक पु/ॱध55ी।/ॱड04थायी पता- अ/ॱध7ठचल - सगरमाथा, िज/ॱध9ठला- िसरहा। /ॱध6धथम /ॱध6धकािशत रचना-कोइली कानए, मािटसँ िसनेह (किवता),भगता बेङक देश-/ॱ410मण (कनक दीि/ॱध5धतक पु/ॱड04तकक धीरे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धेमिष/ॱड61सँग मैिथलीमे सहअनुवाद, स/ॱड15ीतस/ॱध94ब/ॱधठठधी कृित- राि/ॱड0ड/ॱड99यगान , भोर , नेहक वएन, चेतना, ि/ॱध6धयतम हमर कमौआ (पिहल मैिथली सीडी), /ॱध6धेम भेल तरघु/ॱड04कीमे,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 598 राजनीित िव/ॱध5डानमे मा/ॱड04टस/ॱड61 िड/ॱड91ी लेने छिथ। ओ "िह/ॱधठठदु/ॱड04तान टाइ/ॱध94स " आ "िबजनेस व/ॱध9ठड/ॱड61"मे काज केने छिथ आ संगमे "राजीव ग/ॱड64धी फाउ/ॱधठठडेशन , िद/ॱध9ठली" मे सेहो, जतए ओ आतंकवादसँ पीिड़त ब/ॱध74चा सभ लेल स/ॱध94पक/ॱड61 काय/ॱड61/ॱडठ9मक /ॱध6धार/ॱध94भ केने रहिथ। आइ काि/ॱडड4 ओ अपन पित आ ब/ॱध74चीक संग टो/ॱध70योमे रहै छिथ।
सुरि/ॱध5धत मातृ/ॱधठ4व गीतमाला, सुखक सनेस। स/ॱध94पादन -प/ॱध9ठलव ,
मैिथली सािहि/ॱधठ4यक मािसक पि/ॱध55का, स/ॱध94पादन -सहयोग,हमर मैिथली पोथी (क/ॱध5धा १, २, ३, ४ आ ५ आ क/ॱध5धा 9-10 क ऐि/ॱध74छक मैिथली िवषय पा/ॱडठ5यपु/ॱड04तकक भाषा स/ॱध94पादन )।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 599
रंजना झा, िव/ॱडध4ापित संगीत गाियका
रि/ॱड0धम द/ॱध54 , गाियका, जनकपुर
कािमनी कामायनी
मु/ॱडठधी झा युवा रचनाकार
/ॱध76योित सुनीत चौधरी ज/ॱधठठम ितिथ -३० िदस/ॱध94बर १९७८; ज/ॱधठठम /ॱड04थान -बे/ॱडड4वार , मधुबनी ; िश/ॱध5धा- /ॱड04वामी िववेकान/ॱधठठद िम िडल /ॱड04कूल़ िट/ॱड04को साकची ग/ॱध9ठस/ॱड61 हाई /ॱड04कूल़, िमसेज के एम पी एम इ/ॱधठठटर कालेज़, इि/ॱधठठदरा गा/ॱधठठधी ओपन यूिनविस/ॱड61टी, आइ सी
कािमनी 1978- युवा किविय/ॱध55ी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 600 डब/ॱध9ठयू ए आइ (कॉ/ॱड04ट एकाउ/ॱधठडटे/ॱधठठसी); िनवास /ॱड04थान - ल/ॱधठठदन , यू.के.; िपता- /ॱध57ी शुभंकर झा, ज़मशेदपुर; माता- /ॱध57ीमती सुधा झा, िशवीप/ॱडध6ी। /ॱध76योितक/ॱध4डwww.poetry.comसँ
संपादकक चॉयस अवाड/ॱड61 (अं/ॱड91ेजी प/ॱडध4क हेतु) भेटल छि/ॱधठठह। हुनकर अं/ॱड91ेजी प/ॱडध4 िकछु िदन धिर www.poetrysoup.com केर मु/ॱध71य पृ/ॱ417 पर सेहो रहल अिछ। /ॱध76योित िमिथला िच/ॱध55कलामे सेहो पारंगत छिथ आ िहनकर िमिथला िच/ॱध55कलाक /ॱध6धदश/ॱड61नी ईिलंग आट/ॱड61 /ॱड91ुप केर अंतग/ॱड61त ईिलंग /ॱ409ॊडवे, लंडनमे /ॱध6धदिश/ॱड61त कएल गेल अिछ। किवता सं/ॱड91ह ’अिच/ॱड61स्’ /ॱध6धकािशत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 601
/ॱध64/ॱध70साना िस/ॱड19ीकी
क/ॱध9ठपना िम/ॱध57 , मैिथली रंगमंच
/ॱध76योित झा, , मैिथली रंगमंच
िकरण झा, मैिथली रंगमंच
ि/ॱध6धयंका झा, मैिथली रंगमंच
ऋतु कण/ॱड61, मैिथली रंगमंच
/ॱध76योित व/ॱधठ4स , रंगमंच
नेहा वम/ॱड65, रंगमंच
सिवता
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 602
अनुि/ॱध6धया
मृदुला /ॱध6धधान
अ/ॱध64ण िम/ॱध57 , मिहला बॉि/ॱध70संग
राखी दास, िमिथला िच/ॱध55कला
बनारसी पंिडत,िमिथला िच/ॱध55कला, धनुषा, नेपाल
देवकला देवी कण/ॱड61,िमिथला िच/ॱध55कला, नेपाल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 603 मदनकला कण/ॱड61,िमिथला िच/ॱध55कला, नेपाल
महासु/ॱधठठदरी देवी,िमिथला िच/ॱध55कला
िनज/ॱड61ला झा, िमिथला िच/ॱध55कला, नेपाल
फुलो साह, िमिथला िच/ॱध55कला, महो/ॱध54री, नेपाल
रजनी प/ॱध9ठलवी
संगीता कुमारी, मैिथली फेडोरा /ॱध6धोजे/ॱध70ट
िव/ॱधठठदे/ॱध5ठरी दास
गौरी सेन
सीमा झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 604
वाणी िम/ॱध57 , किविय/ॱध55ी १९५३- १९९६ कोइलख, मधुबनी। ज/ॱधठठम/ॱड04थान ितलाठी, नेपाल।
मौसमी बनज/ॱड6ठ, किविय/ॱध55ी
शैल झा
शाि/ॱधठठत देवी
शिशबाला िपता /ॱध57ी उ/ॱड91 नारायण लाल, पित /ॱध57ी उमेश कुमार
मु/ॱडठधी कुमारी वम/ॱड65
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 605 क/ॱधठडठ (िबसहथ)। िशवा क/ॱड0धयप आ कृ/ॱड0डण कुमार क/ॱड0धयपक सहयोगसँ "भारती िवकास सं/ॱड04था"क /ॱड04थापना। रचना: कृ/ॱड0डण कुमार क/ॱड0धयपक संग "मेघदूत" आ "गीत- गोिव/ॱधठठद "क मैिथली अनुवाद, माछ-भात, िमिथला िच/ॱध55 -िश/ॱध5धा, भाग-१, िमिथला िच/ॱध55 -कोर, भाग-३।
/ॱध6धेरणा झा
अंशुमाला
/ॱध5ठेता झा चौधरी,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 606 िमिथला लोक कला
मैिथली लोकगीत।
िच/ॱध55कार गाम सिरसव-पाही, लिलत कला आ गृहिव/ॱध5डानमे /ॱड04नातक। िमिथला िच/ॱध55कलामे सिट/ॱड61िफकेट कोस/ॱड61।कला /ॱध6धदिश/ॱड61नी: ए/ॱध70स .एल.आर.आइ., जमशेदपुरक स/ॱड64/ॱड04कृितक काय/ॱड61/ॱडठ9म , /ॱड91ाम -/ॱध57ी मेला जमशेदपुर, कला मि/ॱधठठदर जमशेदपुर ( ए/ॱध70जीवीशन आ वक/ॱड61शॉप )।कला स/ॱध94ब/ॱधठठधी काय/ॱड61: एन.आइ.टी. जमशेदपुरमे कला /ॱध6धितयोिगतामे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 607 िनण/ॱड65यकक /ॱध65पमे सहभािगता, २००२- ०७ धिर बसेरा, जमशेदपुरमे कला- िश/ॱध5धक (िमिथला िच/ॱध55कला), वूमेन कॉलेज पु/ॱड04तकालय आ हॉटेल बूलेवाड/ॱड61 लेल वाल- प/ॱड70िटंग।/ॱध6धिति/ॱ417त /ॱड04पॉ/ॱधठठसर : कॉरपोरेट क/ॱध94युिनकेश/ॱधठठस , िट/ॱड04को; टी.एस.आर.डी.एस, िट/ॱड04को; ए.आइ.ए.डी.ए., /ॱड04टेट ब/ॱड7डक ऑफ इि/ॱधठडडया, जमशेदपुर; िविभ/ॱडठध /ॱड01यि/ॱध70त , हॉटेल, संगठन आ /ॱड01यि/ॱध70तगत कला
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 608 सं/ॱड91ाहक। हॉबी: िमिथला िच/ॱध55कला, लिलत कला, संगीत आ भानस-भात।
/ॱध5ठेता झा िमिथला िच/ॱध55कला, स/ॱध94/ॱध6धित िसंगापुरमे िनवास।
डॉ. जया वम/ॱड65 1964- ज/ॱधठठम १६.०२.१९६४. एसोिसएट /ॱध6धोफेसर , इितहास, िद/ॱध9ठली िव.िव.। “महाका/ॱड01य आ पुराणमे नारी” आ “जे/ॱधठठडर /ॱड04टडीज ”पर िवशेष
रानी झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 609 अ/ॱधठ7ययन। /ॱध57ीमित शेफािलका वम/ॱड65क उप/ॱधठठयास “नागफ/ॱड6डस ”क अं/ॱड91ेजी अनुवाद (िवदेह ई-पि/ॱध55कामे धारावािहक /ॱध65पे)।
/ॱध9धयूटी कुमारी
मोती कण/ॱड61 िमिथला िच/ॱध55कला
क/ॱध9ठपना िम/ॱध57 मु/ॱध94बइसँ /ॱध6धकािशत होइबला मैिथली पि/ॱध55का "िवदेह"क स/ॱध94पादक।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 610
तुिनशा ि/ॱध6धयम म/ॱड6डक नाम- /ॱड04व . िनभा रानी, िपता- डॉ. रमेश कुमार राय, नाना- /ॱध6धो. िशवनाथ मंडार, िवभागा/ॱधठ7य/ॱध5ध भूगोल, बिलराम भगत कॉलेज, सम/ॱड04तीपुर।
नानी- /ॱध57ीमित िन/ॱध64पमा पटेल, /ॱध6धधाना/ॱधठ7यािप का, म.िव.ग/ॱड6डधीपाक/ॱड61, सम/ॱड04तीपुर। ज/ॱधठठमितिथ - २०-१०- १९९८ पैतृक गाम-
िन/ॱड1धी ि/ॱध6धयदिश/ॱड61नी
/ॱध6ध/ॱध5डा झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 611 मँझौिलया, /ॱध6धख/ॱधठडड - बोचहा, िजला मुज/ॱध91फरपुर , मातृक-
/ॱड91ाम -धोिबयाही, पो/ॱड04ट - बहेड़ी, िजला-सम/ॱड04तीपुर। छा/ॱध55ा- क/ॱध5धा- स/ॱध90तम “अ”, डी.ए.वी. /ॱड04कूल , सम/ॱड04तेपुर। आदश/ॱड61- नानाजी। आवास, आिशयाना भवन, रोड नं.०२, आदश/ॱड61नगर , सम/ॱड04तीपुर।
डॉ. निलनी चौधरी
नीलम चौधरी, कथक नृ/ॱधठ4य/ॱड64गना
शाि/ॱधठठतल/ॱड50मी चौधरी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 612 /ॱध57ीमित श/ॱड64ितल/ॱड50मी चौधरी, /ॱड91ाम गोिव/ॱधठठदपुर , िजला सुपौल िनवासी आ राजे/ॱधठठ/ॱ406 िम/ॱध57 महािव/ॱडध4ालय , सहरसा मे काय/ॱड61रत पु/ॱड04तकालया/ॱधठ7य/ॱध5ध /ॱध57ी /ॱड0धयामान/ॱधठठद झाक जे/ॱ417 सुपु/ॱध55ी, आओर /ॱड91ाम मिहषी (पुनव/ॱड65स आराप/ॱडध6ी), िजला सहरसा िनवासी आ िद/ॱध9ठली /ॱड04कूल ऑफ इकानोिम/ॱध70स सँ जुड़ल अ/ॱधठठवेषक आ समाजशा/ॱड04/ॱध55ी /ॱध57ी अ/ॱध5धय कुमार चौधरीक अध/ॱड66िगनी छिथ। /ॱध6धाणीशा/ॱड04/ॱध55 सँ /ॱड04नातको/ॱध54र रिहतो िश/ॱध5धाशा/ॱड04/ॱध55क
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 613 /ॱड04नातक िश/ॱध5धाथ/ॱड6ठ आ एकटा समाजशा/ॱड04/ॱध55ी सँ सािन/ॱधठ7यक चिलते
आम जीवनक सामािजक िबषय- बौ/ॱड04तु आ खास कऽ मिहलाज/ॱधठठय सामािजक सम/ॱड04या आ /ॱध6धघटनामे िहनक िवशेष अिभ/ॱध65िच /ॱड04वभािवक।
इरा मि/ॱध9ठलक इरा मि/ॱध9ठलक , िपता /ॱड04व . िशवन/ॱधठठदन मि/ॱध9ठलक , गाम-
गुंजन कण/ॱड61 र/ॱड6डटी मधुबनी, स/ॱध94/ॱध6धित यू.के.मे रहै छिथ। www.madhubaniarts.co.uk
पूनम मंडल ि।g262यंका झाक संग मैिथली ।g2चचयूज पोट।g36उल "समिदया" www.esamaad.blog spot.com
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 614 मिहसािर, दरभंगा। पित /ॱध57ी कमलेश कुमार, भरहु/ॱध9ठली, दरभंगा।
पर हुनकर कलाकृित देिख सकै छी।
क संचालन ।
ि/ॱध6धयंका झा पूनम मंडलक संग मैिथली ।g2चचयूज पोट।g36उल "समिदया" www.esamaad.blogspot.com क संचालन ।
/ॱड04तुित नारायण
डॉ. लिलता झा १९५१ ज/ॱधठठम पिनचोभ , दरभंगामे। "मैिथलीक भोजन स/ॱध94ब/ॱधठठधी श/ॱध9धदावली" /ॱध6धकािशत "।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 615 आरती कुमारी १९६७- "मैिथली मु/ॱध70तक का/ॱड01यमे नारी" /ॱध6धकािशत।
मीना झा
अनुपमा ि/ॱध6धयदिश/ॱड61नी पित डॉ. रतन कण/ॱड61, गाम- उजान (बड़कागाम), पो. लोहना रोड, िजला दरभंगा। स/ॱध94/ॱध6धित लोिजयाना (संयु/ॱध70त रा/ॱध76य अमेिरकामे), िश/ॱध5धा- एम.एस.सी. (जंतु िव/ॱध5डान ), ल.ना. िमिथला िव.िव., दरभंगा; बी.एस.सी. बी.आर. अ/ॱध94बेडकर िव.िव. मुज/ॱध91फरपुरसँ, हॉबी , िमिथला िच/ॱध55कला, कम/ॱध90यूटराइ/ॱध76ड िच/ॱध55कला, लिलत कला। उपलि/ॱध9धध : अिखल भारतीय कला आ द/ॱड04तकारी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 616 /ॱध6धितयोिगताक पुर/ॱड04कार 1995 मे ; सं/ॱड04कार भारती भाव नृ/ॱधठ4य /ॱध6धितयोिगता 1989 मे सहभागी।
आराधना मि/ॱध9ठलक मैिथली रंगमंच।
िशखा मैिथली रंगमंच।
/ॱध6धीित ठाकुर गाम- जगेली, भाया तारानगर, पूिण/ॱड61य/ॱड6ड। मैिथली बाल सािह/ॱधठ4यमे "गोनू झा आ आन िच/ॱध55 कथा २००८", "मैिथली िच/ॱध55कथा २००९" आ "िमिथलाक लोकदेवता २०१०" /ॱध6धकािशत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 617
सािरका ठाकुर गुलसािरका नामसँ लेखन।
भावना नवीन
अनुपमा झा /ॱड99/ॱड64सपेर/ॱड70सी इंटरनेशनल, भा रत।
दयानाथ झा गाम नागदह, मधुबनी। मैिथली रंगमंडल िमिथ- याि/ॱध55क , कोलकाता।
गंगा झा मैिथली रंगमंडल कोिकल मंच, कोलकाता। कोलकाता आ गाम पजुआिरडीह टोलमे
कमलेश कुमार दास , रंगमंच कलाकार
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 618 मैिथली रंगमंच िनद/ॱड71शन।
डॉ. सुधाकर चौधरी १९४६- ज/ॱधठठम १५ माच/ॱड61 १९४६ ई.। /ॱध6धकािशत पोथी: काजर, तीन रंग तेरह िच/ॱध55 (कथा सं/ॱड91ह ), पंडी जी छ/ॱध54ा (/ॱध6धहसन ), िव/ॱध90लवी सुभाष (नाटक)।
/ॱड04व . चुनचुन िम/ॱध57 , रिहका, मधुबनी। िमिथला रा/ॱध76यक आ/ॱधठठदोलन कम/ॱड6ठ।
स/ॱधठ4यनारायण लाल कण/ॱड61 िमिथला िच/ॱध55कला
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 619
ले. कन/ॱड61ल मायानाथ झा 1945- ज/ॱधठठम 1 अ/ॱध6धैल 1945 ई.। गाम- भराम (मधुबनी)। जकर नािर चतुर होइ (मैिथली लोक कथा सं/ॱड91ह ) /ॱध6धकािशत। िवदेह स/ॱध94पादकक समाना/ॱधठठतर सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार २०११ बाल सािह/ॱधठ4य पुर/ॱड04कार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ,
डॉ. राजीव कुमार वम/ॱड65 1963- , डुमरा, सहरसा। ज/ॱधठठम २१.०७.१९६३, एसोिसएट /ॱध6धोफेसर , इितहास, िद/ॱध9ठली िव.िव.। कतेको अनुवाद खास कऽ /ॱध57ीमित शेफािलका वम/ॱड65क “बो/ॱध9ठडनेसक लहास”क “को/ॱध90स/ॱड61 ऑफ बो/ॱध9ठडनेस ”- /ॱड04पैरो, मु/ॱध94बै /ॱडध5ारा /ॱध6धकािशत आ /ॱध57ीमित शेफािलका वम/ॱड65क
/ॱड0धयाम िकशोर िसंह
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 620 कथा सं/ॱड91ह )
उप/ॱधठठयास “नागफ/ॱड6डस ”क अं/ॱड91ेजी अनुवाद (िवदेह ई-पि/ॱध55कामे धारावािहक /ॱध65पे)।
सिच/ॱधठठ/ॱ406नाथ झा िमिथला लोक िच/ॱध55कला
कृ/ॱड0डण कुमार क/ॱड0धयप 1949- ज/ॱधठठम १५ िसत/ॱध94बर १९४९ ई.। िपता- किव-उप/ॱधठठयासकार /ॱड04व . इ/ॱधठठ/ॱ406नारायण लाल "सँविलया"। जनबरी १९६५ ई. मे नेना सभ लेल "नाइट /ॱड04कूल ", १९८१ ई. मे "कला
कालीनाथ ठाकुर /ॱड91ाम सव/ॱड61सीमा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 621 आधािरत जीवन आ िश/ॱध5धण प/ॱडध0ित "क /ॱध6धवत/ॱड61न आ तकर काय/ॱड65/ॱधठठवयन लेल िशवा क/ॱड0धयप आ शिशबालाक सहयोगसँ "भारती िवकास सं/ॱड04था"क /ॱड04थापना। रचना: शिशबालाक संग "मेघदूत" आ "गीत- गोिव/ॱधठठद "क मैिथली अनुवाद, माछ-भात, िमिथला िच/ॱध55 -िश/ॱध5धा, भाग-१, िमिथला िच/ॱध55 -कोर, भाग-३।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 622 मुरलीधर, मैिथली िफ/ॱध9ठम िनद/ॱड71शक
राजे/ॱधठठ/ॱ406 िवमल, जनकपुर, नेपाल 1949- मैिथली, नेपाली आ िह/ॱधठठदी भाषाक /ॱध6धा/ॱध5ड िवमल िश/ॱध5धाक हकमे
िव/ॱडध4ावािरिध (पी.एच.डी.)क उपािध /ॱध6धा/ॱध90त कएने छिथ।क/ॱध94मो िलिखकऽ यथे/ॱ416 यश अरजिनहार डा . िवमलक लेखनीक /ॱध6धशंसा मैिथलीक स/ॱड15स/ॱड15 नेपाली आ िह/ॱधठठदी सािह/ॱधठ4यमे सेहो
होइत रहलिन अिछ। ि/ॱध55भुवन िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयअ/ॱधठठतग/ॱड61त रा.रा.ब. कै/ॱध94पस , जनकपुरधाममे नरेश कुमार िवकल 1950- ज/ॱधठठम २७ जुलाइ १९५० भगवानपुर देसुआ (सम/ॱड04तीपुर )। का/ॱड01य - अिरपन, महुआ मदन रस टपकय, िबन बाती दीप जरय। कथा- सं/ॱड91ह - भिर गेल दद/ॱड61क इनार। उप/ॱधठठयास - टहकैत टीस। नाटक- चोखगर खॱच।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 623 /ॱध6धा/ॱधठ7यापन कएिनहार डा. िवमलक पूण/ॱड61 नाम राजे/ॱधठठ/ॱ406 लाभ िछयिन। िहनक ज/ॱधठठम २६ जुलाई १९४९ ई. कऽ भेल
अिछ। सािह/ॱधठ4यकारक नव पीढ़ीक/ॱध4ड िनर/ॱधठठतर उ/ॱधठ4/ॱध6धेिरत करबाक कारणे ई डा.धीरे/ॱधठठ/ॱ406क बाद जनकपुर-पिरसरक सािहि/ॱधठ4यक गु/ॱध64क /ॱध65पमे /ॱड04थािपत भऽ गेल छिथ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 624 जनक िकशोर लाल दास
कृ/ॱड0डणच/ॱधठठ/ॱ406 झा "मयंक"
ल/ॱड50मण झा "सागर" 1953- "उचिर बैसू कौआ" मैिथली किवता सं/ॱड91ह /ॱध6धकािशत।
रघुवीर मोची
शारदान/ॱधठठद दास "पिरमल"
शिशबोध िम/ॱध57 "शिश" 1946-
सुरे/ॱधठठ/ॱ406नाथ
अमरनाथ १९७५ ई. मे
ब/ॱध74चा ठाकुर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 625 "/ॱध5धिणका" लघुकथा सं/ॱड91ह /ॱध6धकािशत। हा/ॱड04य कथाकार।
बुि/ॱडध0नाथ िम/ॱध57
कुंज िबहारी, मैिथली गायक
टो/ॱध70यो हासेगावा, िनदेशक िमिथला /ॱध94यूिजयम , िनगाटा
राजाराम िसंह राठौर , धनुषा
वै/ॱडध4नाथ िवमल 1955-
डॉ वासुकीनाथ झा 1940-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 626
िजते/ॱधठठ/ॱ406 िम/ॱध57 "जीवन"
वीरे/ॱधठठ/ॱ406 नारायण झा
वीरे/ॱधठठ/ॱ406 झा 1956-
वैकु/ॱधठडठ झा 1954- िपता-/ॱड04वग/ॱड6ठय रामच/ॱधठठ/ॱ406 झा, ज/ॱधठठम -२४ - ०७ - १९५४ (/ॱड91ाम -भरवाड़ा, िजला-दरभंगा), िश/ॱध5धा-/ॱड04ना/ॱधठ4को/ॱध54र (अथ/ॱड61शा/ॱड04/ॱध55 ), पेशा- िश/ॱध5धक। मैिथली,
वैकु/ॱधठडठ झा
िव/ॱडध4ान/ॱधठठद झा 'प/ॱड17ीकार ' 1957- ज/ॱधठठम - 09.04.1957, प/ॱधठडडुआ , ततैल, ककरौड़(मधुबनी), रशाढ़य(पूिण/ॱड61या), िशवनगर (अरिरया) आ स/ॱध94/ॱध6धित पूिण/ॱड61या।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 627 िह/ॱधठठदी तथा अं/ॱड91ेजी भाषा मे लगभग २०० गीतक रचना। गोनू झा पर आधािरत नाटक ''हा/ॱड04यिशरोमिण गोनू झा तथा अ/ॱधठठय कहानी" क लेखन। एकर अलावा िह/ॱधठठदीमे लगभग १५ उप/ॱधठठयास तथा कथाक लेखन।
िपता ल/ॱध9धध धौत प/ॱड17ीशा/ॱड04/ॱध55 मा/ॱध54/ॱड61/ॱधठडड प/ॱड17ीकार मोदान/ॱधठठद झा, िशवनगर, अरिरया, पूिण/ॱड61या| िपतामह-/ॱड04व . /ॱध57ी िभिखया झा। प/ॱड17ीशा/ॱड04/ॱध55क दस वष/ॱड61 धिर 1970 ई.सँ 1979 ई. धिर अ/ॱधठ7ययन , 22 वष/ॱड61क बएससँ प/ॱड17ी-/ॱध6धबंधक संव/ॱडध0/ॱड61न आ संर/ॱध5धणमे संल/ॱध7धन। कृित- प/ॱड17ी शाखा पु/ॱड04तकक िल/ॱध90यंतरण आ संव/ॱडध0/ॱड61न।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 628 महे/ॱधठठ/ॱ406 नारायण कण/ॱड61
डॉ. िव/ॱध5ठे/ॱध5ठर िम/ॱध57
अजु/ॱड61न नारायण चौधरी
नरे/ॱधठठ/ॱ406
महे/ॱधठठ/ॱ406 िम/ॱध57 , नेपाल
कमल क/ॱड64त झा 1943-
महा/ॱध6धकाश 1946- ज/ॱधठठम : बनग/ॱड64व , सहरसा, िबहार । विर/ॱ416 किव ओ कथाकार। /ॱध6धकािश त कृित: किवता
छ/ॱध55ान/ॱधठठद िसंह झा 1946-
अयो/ॱधठ7यानाथ चौधरी, धनुषा, नेपाल 1947- मूलत: किवक /ॱध65पमे पिरिचत छिथ । नेपालक आधुिनक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 629 संभवा, संग समय के (किवता सं/ॱड91ह )।
कीित/ॱड61नारायण िम/ॱध57 सािह/ॱधठ4य स/ॱध94मान २०१० ई.- /ॱध57ी महा/ॱध6धकाश (किवता सं/ॱड91ह “संग समय के”)।
किवताक /ॱध5धे/ॱध55मे िहनक नाम उ/ॱध9ठलेखनीय अिछ । /ॱध57ी चौधरीक लेखनमे मानवीय संवेदनाक /ॱध6धितिब/ॱध94ब पाओल जाइत अिछ । किवताक संग कथा आ िनब/ॱधठठधमे सेहो ई कलम चलबैत छिथ । फिड़छाएल लेखन िहनक िवशेषता िथकिन ।धनुषा िजलाक दुहबी गामक रहिनहार /ॱध57ी चौधरीक ज/ॱधठठम ६अ/ॱध70टुबर १९४७कऽ भेल छिन । िहनक ि/ॱध5धितजक ओिहपार नामसँ एक किवता-स/ॱध7धङ/ॱध6धह /ॱध6धकािशत छिन ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 630
िव/ॱडध4ानाथ झा 'िविदत'
िसयाराम झा "सरस" 1948- ज/ॱधठठम /ॱड04थान म/ॱड70हथ , मधुबनी िबहार । /ॱध6धिस/ॱडध0 गीतकार , बादमे कथा लेखन /ॱध6धार/ॱध94भ केलिन । /ॱध6धकािशत कृित आंजुर भिर िसंगरहार, शोिणताएल उगैत सूय/ॱड61क ध/ॱध94मक (कथा
सं/ॱड91ह )।
अि/ॱध7धनपु/ॱड0डप 1948- ज/ॱधठठम : तरौनी, दरभंगा। मूलनाम : महे/ॱधठठ/ॱ406 झा । मैिथलीमे सह/ॱड04/ॱध55बाहु किवता सं/ॱड91ह /ॱध6धकािशत । मुि/ॱध70त /ॱध6धसंगक अनुवाद /ॱध6धकािशत । वामपंथी आ/ॱधठठदोलनमे सि/ॱडठ9य। िश/ॱध5धा, स/ॱध94वाद आिद पि/ॱध55काक स/ॱध94पादन । वामपंथी िवचारधाराक सश/ॱध70त किव।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 631
मधुक/ॱड64त झा 1949-
डॉ. रामबरन यादव, नेपाल रा/ॱड0ड/ॱड99पित
जगदीश च/ॱधठठ/ॱ406 अिनल १९५०- मूल नाम जगदीश च/ॱधठठ/ॱ406
ठाकुर, ज/ॱधठठम : 27.11.1950,शंभुआर , मधुबनी । सेवा िनवृत ब/ॱड7डक अिधकारी। मैिथलीमे /ॱध6धकािशत पोथी-1. तोरा अडनामे
-गीत सं/ॱड91ह -1978; 2. धारक ओइ पार-दीघ/ॱड61 किवता-1999
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 632
हरेकृ/ॱड0डण झा 1950- ज/ॱधठठम १० जुलाई १९५० ई. गाम- कोइलखमे। अिभयं/ॱध55णक अ/ॱधठ7ययण छोिड़ मा/ॱध70स/ॱड61वादी राजनीितमे
सि/ॱडठ9य। अनेक किवता आ आलोचना/ॱधठ4मक िनब/ॱधठठध /ॱध6धकािशत। अनुवाद एवं िवकास िवषयक शोध काय/ॱड61मे
/ॱध64िच। /ॱड04वतं/ॱध55 लेखन। /ॱध6धकृित एवं जीवनक तादा/ॱधठ4/ॱध94य
एस.एन.स/ॱधठ4याथ/ॱड6ठ
महे/ॱधठठ/ॱ406 हजारी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 633 बोधक अ/ॱड91णी किव। "एना त’ निह जे" (किवता सं/ॱड91ह )।२००८ ई. -
/ॱध57ी हरेकृ/ॱड0डण झाक/ॱध4ड किवता सं/ॱड91ह “एना त निह जे”लेल कीित/ॱड61नारायण िम/ॱध57 सािह/ॱधठ4य स/ॱध94मान।
िगरीश च/ॱधठठ/ॱ406 लाल
वीनू भाइ
उदय नारायण िसंह निचकेता 1951- ज/ॱधठठम -१९५१ ई. कलक/ॱध54ामे।पिहल का/ॱड01य सं/ॱड91ह ‘कवयो वदि/ॱधठठत ’। १९७१
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 634 ‘अमृत/ॱड04य पु/ॱध55ाः ’ (किवता संकलन) आऽ ‘नायकक नाम जीवन’ (नाटक)| १९७४ मे ‘एक छल
राजा’/ ’नाटकक लेल’ (नाटक)। १९७६-७७ ‘/ॱध6ध/ॱधठ4याव/ॱध54/ॱड61न ’/ ’रामलीला’(नाटक)। १९७८मे जनक आऽ
अ/ॱधठठय एक/ॱड64की। १९८१ ‘अनु/ॱध54रण ’(किवता- संकलन)। १९८८ ‘ि/ॱध6धयंवदा’ (नािटका)। १९९७- ‘रवी/ॱधठठ/ॱ406नाथक बाल- सािह/ॱधठ4य ’(अनुवाद)। १९९८ ‘अनुकृित’- आधुिनक मैिथली किवताक बंगलामे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 635 अनुवाद, संगिह बंगलामे दूटा किवता
संकलन। १९९९ ‘अ/ॱध57ु ओ पिरहास’।
२००२ ‘खाम खेयाली’। २००६मे ‘म/ॱधठ7यमपु/ॱध64ष एकवचन’(किवता सं/ॱड91ह। २००८ ई. मे नाटक "नो ए/ॱधठड/ॱड99ी : मा /ॱध6धिवश " स/ॱध94पूण/ॱड61 /ॱध65प/ॱध4ड "िवदेह" ई- पि/ॱध55कामे धारावािहक /ॱध65प/ॱध4ड ई-/ॱध6धकािशत भए एकटा कीित/ॱड61मान बनेलक।२००९ ई.- /ॱध57ी उदय नारायण िसंह “निचकेता”क/ॱध4ड नाटक नो ए/ॱधठड/ॱड99ी: मा
/ॱध6धिवश लेल कीित/ॱड61नारायण िम/ॱध57
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 636 सािह/ॱधठ4य स/ॱध94मान।
डॉ. अशोक अिवचल 1967- ज/ॱधठठम - ५ जनवरी १९६७, गाम- रहुआ सं/ॱड91ाम , िजला मधुबनी। मैिथली /ॱध6धा/ॱधठ7यापक। रचना: एक बनू नेक बनू (लघु नाटक), मैिथली भाषा: सव/ॱड71/ॱध5धण आ िव/ॱड0धलेषण , हमरा देशक भागमे
रिवक/ॱड64त नीरज
स/ॱधठ4यान/ॱधठठद पाठक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 637 (मैिथलीक /ॱध6धथम असंगत नाटक), स/ॱध94पादन : झारख/ॱधठडडक सनेश , कचोट (नौ अंक), झारख/ॱधठडड वाणी (िह/ॱधठठदी सा/ॱध90तािहक ), स/ॱध94मान : अ/ॱधठठतर/ॱड65/ॱड0ड/ॱड99ीय मैिथली स/ॱध94मेलनमे स/ॱध94मान (२०००), परमहंस ल/ॱड50मीनाथ गो/ॱड04वामी सिमित स/ॱध94मान (२००८)
िशव कुमार नीरव
िव/ॱडध4ानाथ झा
योगीराज
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 638
कुणाल 1951-
राम भरोस कापिड़ /ॱ410मर , धनुषा, नेपाल 1951- ज/ॱधठठम -बघचौरा, िजला
धनुषा (नेपाल)।ब/ॱडठधकोठरी: औनाइत धुँआ (किवता सं/ॱड91ह ), निह, आब निह (दीघ/ॱड61 किवता), तोरा
संगे जएबौ रे कुजबा (कथा सं/ॱड91ह , मैिथली अकादमी पटना, १९८४), मोमक पघलैत अधर (गीत , गजल सं/ॱड91ह ,
धीरे/ॱधठठ/ॱ406नाथ िम/ॱध57
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 639 १९८३), अ/ॱध90पन अनिच/ॱधठठहार (किवता सं/ॱड91ह , १९९० ई.), रानी च/ॱधठठ/ॱ406ावती (नाटक), एकटा आओर बस/ॱधठठत (नाटक), मिहषासुर मुद/ॱड65बाद एवं अ/ॱधठठय नाटक (नाटक सं/ॱड91ह ), अ/ॱधठठततः (कथा-सं/ॱड91ह ), मैिथली सं/ॱड04कृित बीच रमाउंदा (स/ॱड64/ॱड04कृितक िनब/ॱधठठध सभक सं/ॱड91ह ), िबसरल-िबसरल सन
(किवता-सं/ॱड91ह ), जनकपुर लोक िच/ॱध55 (िमिथला प/ॱड70िट/ॱड15स ), लोक ना/ॱडठ4य : जट- जिटन (अनुस/ॱधठठधान )।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 640 नेपाल /ॱध6ध/ॱध5डा /ॱध6धित/ॱ417ानक सद/ॱड04यता- /ॱध57ी राम भरोस कापिड़ '/ॱ410मर ' (2010)।
िशवे/ॱधठठ/ॱ406लाल कण/ॱड61, धनुषा, नेपाल 1951- लेखकसँ अिधक िश/ॱध5धकक /ॱध65पमे पिरिचत आ /ॱध6धिति/ॱ417त छिथ । ि/ॱध55भुवन िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयअ/ॱधठठतग/ॱड61तरा . रा. ब. कै/ॱध94पस , जनकपुर-धामक सह- /ॱध6धा/ॱधठ7यापक /ॱध57ी कण/ॱड61क
/ॱ409/ॱडडधदेव लाल दास
च/ॱधठडडे/ॱध5ठर खान गाम- प/ॱडध6ीटोल , िजला मधुबनी। लघुकथा लेल चिच/ॱड61त /ॱध6धशंिसत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 641 ऐितहािसक िवषय- व/ॱड04तुपर िलखल कतोक लेख मैिथली, िह/ॱधठठदी आ अ/ॱध7धङरेजी भाषामे /ॱध6धकािशत अिछ । /ॱड04वा/ॱधठठत -सुखाय ई किहयो कालकऽ किवता-कथा सेहो िलिख लैत छिथ । िहनक लेखन /ॱध5डानव/ॱडध0/ॱड61क , जानकारीमूलक एवं सोझारएल रहैत अिछ । देखलापर बुझना जाइत अिछ जे ई िहनक ग/ॱध94भीर अ/ॱधठ7ययनक प िरणित िथक ।सामािजक तथा सािहि/ॱधठ4यक स/ॱड16 - सं/ॱड04थासभमे सेहो सि/ॱडठ9य /ॱध6धा/ॱधठ7यापक कण/ॱड61क ज/ॱधठठम धनुषा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 642 िजलाक देवडीहा गाममे २ जनवरी १९५१ ई. कऽ भेल छिन ।
दयाका/ॱधठठत झा
गजे/ॱधठठ/ॱ406 नारायण िसंह, नेपाल
प/ॱडधड/ॱध57ी /ॱध57ी गजे/ॱधठठ/ॱ406 नारायण िसंह
गौरीशंकर राजहंस
हिरका/ॱधठठत झा
इ/ॱधठठ/ॱ406नारायण झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 643
कमलेश झा
िकशोरीका/ॱधठठत िम/ॱध57
लिलत कुमुद
मनमोहन झा
/ॱध6धवासी सािह/ॱधठ4यालंकार
सीताराम िसंह संगीत/ॱध5ड।
तुलान/ॱधठठद िम/ॱध57
शैले/ॱधठठ/ॱ406 कुमार झा
िशवशंकर /ॱध57ीिनवास
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 644 1952- ज/ॱधठठम /ॱड04थान हिरपुर , वकशी टोल, मधुबनी िबहार। /ॱध6धकािशत कृित: आरोह अवरोह, दशम खु/ॱडध6ी (कथा सं/ॱड91ह ), इकोनोिमक िह/ॱड04/ॱड99ी ऑफ िमिथला (अं/ॱड91ेजी) ।
1953- ज/ॱधठठम /ॱड04थान लोहना मधुबनी, िबहार । चिच/ॱड61त कथाकार ओ आलोचक । गीत ओ किवता सेहो किहयो काल िलखैत छिथ । /ॱध6धकािशत कृित : ि/ॱध55कोण , अदहन, गाछ-पात, गामक लोक (कथा सं/ॱड91ह )।
अशोक 1953- ज/ॱधठठम /ॱड04थान लोहना, मधुबनी, िबहार।
िवभूित आन/ॱधठठद 1953- ज/ॱधठठम : िशवनगर,
केदार कानन 1959- ज/ॱधठठम /ॱड04थान सुपौल,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 645 चिच/ॱड61त कथाकार, किव ओ स/ॱध94पादक । /ॱध6धकािशत कृित : च/ॱडठ9/ॱड01यूह (किवता सं/ॱड91ह ) ि/ॱध55कोण (सहयोगी कथा सं/ॱड91ह ), ओिह राितक भोर (कथा-सं/ॱड91ह ), मातवर (कथा सं/ॱड91ह )।
मधुबनी, िबहार। चिच/ॱड61त किव , कथाकार, संपादक । /ॱध6धकािशत कृित टूटा उप/ॱधठठयास टूटा समी/ॱध5धा, तीन टा कथ सं/ॱड91ह , टूटा गीत- गजल सं/ॱड91ह ओ चािरटा कथा-सं/ॱड91ह /ॱध6धकािशत। २००६- िवभूित आन/ॱधठठद (काठ, कथा)मैिथली लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार ।
िबहार। चिच/ॱड61त किव, कथाकार ओ संपादक। /ॱध6धकािशत कृित : आकार लैत श/ॱध9धद (किवता सं/ॱड91ह ), अनूिदत कृित राजा राम मोहन राय, /ॱध6धायि/ॱध56त। स/ॱध94पादन संक/ॱध9ठप , भारती मंडन (पि/ॱध55का)।
डॉ. शिशनाथ झा
िशवका/ॱधठठत पाठक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 646 1954- गाम-दीप, िजला- मधुबनी। मैिथली, ब/ॱड64/ॱध7धला, नेवारी आ देवनागरी प/ॱड64डुिलिपक
िवशेष/ॱध5ड। सािह/ॱधठ4य अकादमीक भाषा स/ॱध94मान 2007 /ॱध70लािसकल आ म/ॱधठ7यकालीन सािह/ॱधठ4य लेल।
धनुध/ॱड61र झा गाम- िवशौल। "वा/ॱध70याथ/ॱड61िववेचनम्" लेल /ॱध57ीवाणीयुवालंकरण पुर/ॱड04कार 2010 /ॱध6धा/ॱध90त।
डॉ. योगे/ॱधठठ/ॱ406 पाठक "िवयोगी" , वै/ॱध5डािनक
मानस िबहारी वम/ॱड65, वै/ॱध5डािनक
राजन/ॱधठठद झा २००६- राजन/ॱधठठद झा (कालबेला- समरेश मजुमदार,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 647 ब/ॱड64/ॱध7धला)लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
आ/ॱडध4ानाथ झा "नवीन"
अमलतास 1956-
डॉ. बै/ॱडध4नाथ चौधरी "बैजू"
कमलधर दास "मैिथल कण/ॱड61 काय/ॱड04थक गो/ॱध55 , /ॱध6धवर , मूल आ वैवािहक स/ॱध94ब/ॱधठठध "
यं/ॱध55नाथ िम/ॱध57
िदग/ॱध94बर ठाकुर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 648 पोथी /ॱध6धकािशत।
गणेश झा 1950-
/ॱड04व . जनाद/ॱड61न /ॱध6धसाद झा 'ि/ॱडध5ज ' िह/ॱधठठदीक सािह/ॱधठ4यकार।
क/ॱधठठदप/ॱड61नारायण लाल कण/ॱड61
कीित/ॱड61नाथ झा 1955-
शैले/ॱधठठ/ॱ406 आन/ॱधठठद 1955-
कमलाक/ॱड64त झा अ/ॱधठ7य/ॱध5ध , मैिथली अकादमी, पटना
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 649
रमण झा (1957- ) रचना: प/ॱध56ा/ॱध54ाप (कथा-सं/ॱड91ह )- 1995, का/ॱड01य -वािटका (किवता-सं/ॱड91ह )- 1999, अलंकार- भा/ॱड04कर (पूव/ॱड61-ख/ॱधठडड ) - 2002, अलंकार- भा/ॱड04कर (अलंकार शा/ॱड04/ॱध55 )- 2003, िभ/ॱडठध -अिभ/ॱडठध (समी/ॱध5धा)- 2008, संग स/ॱध94पादन : मैिथली (िमिथला िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय , मैिथली
ल/ॱध9ठलन /ॱध6धसाद ठाकुर 1951-1995 ज/ॱधठठम ५ फरबरी १९५१ मुंगेर मे /ॱध57ीमती सुभ/ॱ406ा देवी आ /ॱध57ी हीरानंद ठाकुरक ि/ॱडध5तीय बालक । िहनक /ॱड91ाम - समौल,िजला- मधुबनी। िसिवल इंजीिनयर, टाटा /ॱड04टीलमे चाकरी। /ॱध6धकाश झाक िफ़/ॱध9ठम "कथा माधोपुर की" मे मु/ॱध71य भुिमका। नाटककार आ मंच
डॉ. कमलान/ॱधठठद झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 650 िवभागक शोध- पि/ॱध55का) - 1996, स/ॱध94पादन : मैिथली (िमिथला िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय , मैिथली
िवभागक शोध- पि/ॱध55का)- 2007,2008
अिभनेता। हुनक िलखल िकछु /ॱध6धिस/ॱडध0 मैिथली नाटक छ ि/ॱधठठह :बडका साहेब,िम/ॱड04टर िनलो काका, लॲिगया िमरचाई,बकलेल आिद वा अंत।
लोकनाथ िम/ॱध57
डॉ. रवी/ॱधठठ/ॱ406 कुमार चौधरी 1966- ज/ॱधठठम :5 माच/ॱड61 1966 ई. गनपतगंज, सुपौल। मैिथलीक /ॱध6धा/ॱधठ7यापक। र/ॱध5धामं/ॱध55ीक पदक आ िबहार आ झारख/ॱधठडड
िजते/ॱधठठ/ॱ406 जीत
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 651 सरकार /ॱडध5ारा पुर/ॱड04कृत। झारख/ॱधठडडक मैिथली आ/ॱधठठदोलनमे अ/ॱड91णी।
डॉ. /ॱध57ीपित िसंह १९४४- "उमंग-तरंग" किवता-सं/ॱड91ह /ॱध6धकािशत।
महे/ॱधठठ/ॱ406नाथ झा या/ॱध55ा सािह/ॱधठ4य "हमर इं/ॱध7धल/ॱड7डड या/ॱध55ा" /ॱध6धकािशत।
डॉ. उमाका/ॱधठठत मैिथली /ॱड01यं/ॱध7धय - आलेखक पोथी "अपन बात" /ॱध6धकािशत।
सुशील 1942-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 652 /ॱध57ीदेव मूल नाम- वागे/ॱध5ठर झा। कथा-सँ/ॱड91ह "िहलकोर", नाटक "लोहक कङना", गीत-/ॱध6धब/ॱधठठध "पुलोमा" /ॱध6धकािशत।
सुक/ॱड64त सोम 1950- ज/ॱधठठम दरभंगा िजलाक तरौनी गाममे 1950 ई. मे भेलि/ॱधठठह । बी. ए. पास कए ई पटनाक दैिनक ‘जनशि/ॱध70त ’क सहायक स/ॱध94पादक छलाह । फेर नव भारत टाइ/ॱध94स , पटनामे।बा/ॱध9ठयव/ॱड04थासँ
अपन पैतृक (िपता या/ॱध79ीजी) गुण किवता करबाक तथा कथा िलखबामे सेहो यश अज/ॱड61न कएलि/ॱधठठह अिछ । व/ॱध54/ॱड61मान राजनीित सामािजक िवषयसँ स/ॱध94ब/ॱडध0 /ॱड01यं/ॱध7धया/ॱधठ4मक , सरल भाषामे िलखल नव
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 653 किवता िहनक िवशेषता छि/ॱधठठह । गामघरक पिरवेश तदनुकूल श/ॱध9धद एवं िब/ॱध94ब रचनामे /ॱडठ9 मिह िस/ॱडध0 छिथ ।
डॉ. देवक/ॱड64त िम/ॱध57 1952- िपता किवचू/ॱडठ6/ॱध5धामिण पं. काशीक/ॱड64त िम/ॱध57 "मधुप", "बेनीपुर अनुम/ॱधठडडलमे मैिथली"
पोथी /ॱध6धकािशत।
मुरलीधर झा 1955- किबलपुर, दरभंगा। बाल कथा सं/ॱड91ह "िपलिपलहा गाछ" (2010) /ॱध6धकािशत।
डॉ. िन/ॱधठ4यान/ॱधठठद लाल दास िपता /ॱड04वग/ॱड6ठय सूय/ॱड61नारायण दास। फारिबसगंज कॉलेज , फारिबसगंज सँ अं/ॱड91ेजी िवभागा/ॱधठ7य/ॱध5ध पदसँ १९९८ मे अवकाश/ॱध6धा/ॱध90त। डॉ.
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 654 सुरे/ॱधठठ/ॱ406 झा "सुमन"क संयोजक/ॱधठ4वक काय/ॱड61कालमे "मैिथली परामश/ॱड61दातृ सिमित" (सािह/ॱधठ4य अकादेमी, िद/ॱध9ठली)क सद/ॱड04य। मैिथली पि/ॱध55का सभ जेना बटुक, /ॱध6धयाग ; िमिथला िमिहर, पटना; /ॱड04वदेश , दरभंगा; पहुँच, पटना
आ परती पलार, अरिरयामे रचना /ॱध6धकािशत। १९६७ ई. सँ रा/ॱड0ड/ॱड99ीय /ॱड04वयंसेवक संघ मे सि/ॱडठ9य। /ॱध6ध/ॱड64तीय /ॱध6धितिनिध २००४ धिर िजला सरसंघचालक। जे.पी.आ/ॱधठठदोलनमे लोकतं/ॱध55 सेनानी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 655 डॉ. ए.पी.जे. अ/ॱध9धदुल कलामक अं/ॱड91ेजी पोथी "इ/ॱध7धनाइटेड माइ/ॱधठड/ॱडठ6स "क मैिथलीमे "/ॱध6ध/ॱध76विलत /ॱध6ध/ॱध5डा" नामसँ अनुवाद। सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार २०१०- डॉ. िन/ॱधठ4यान/ॱधठठद लाल दास- (इ/ॱध7धनाइटेड माइ/ॱधठड/ॱडठ6स - डॉ.ए.पी.जे. कलाम, अं/ॱड91ेजी) लेल।
राजनाथ िम/ॱध57
ताराका/ॱधठठत झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 656 1950- "अ ब/ॱडठ6स/ॱड61 आइ /ॱड01यू ऑन िमिथला" /ॱध6धकािशत।
िवजयनाथ झा "अहॴक लेल" (गीत- गजल सं/ॱड91ह /ॱध6धकािशत )।
मैिथली भािषकी (स/ॱध94पादक मैिथली दैिनक िमिथला समाद) २००८- ताराका/ॱधठठत झा (संरचनावाद उ/ॱध54र -संरचनावाद एवं
/ॱध6धा/ॱध74य का/ॱड01यशा/ॱड04/ॱध55 - गोपीच/ॱधठठद नारंग, उदू/ॱड61)लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर/ॱड04कार।
पशुपितनाथ झा, महो/ॱध54री, नेपाल 1954-
अिनलच/ॱधठठ/ॱ406 ठाकुर 1954-2009 ज/ॱधठठम 13 िसत/ॱध94बर
वृखेश च/ॱधठठ/ॱ406 लाल, नेपाल 1955- ज/ॱधठठम 29 माच/ॱड61
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 657 िहनक लेखन िववरणा/ॱधठ4मक होइत अिछ आ स/ॱध94ब/ॱडध0 िवषयमे नीकजकॉ जानकारी दैत अिछ । िविभ/ॱडठध प/ॱध55 - पि/ॱध55कामे िहनक लेख-रचना बरोबिर देखबामे अबैत रहैछ ।रा.रा.ब. कै/ॱध94पस , जनकपुरधाममे मैिथली िवषयक /ॱध6धा/ॱधठ7यापनमे संल/ॱध7धन /ॱध57ी झा मैिथलीस/ॱध94ब/ॱधठठधी स/ॱध7धङठना/ॱधठ4मक गितिविधसँ सेहो जुड़ल छिथ । मैिथली भाषाक लोपो/ॱधठठमुख अव/ॱड04थामे रहल अपन िलिप ितरहुतामे िवशेष/ॱध5डता 1954 ई.क/ॱध4ड किटहार िजलाक समेली गाममे भेलि/ॱधठठह। 1982 ई.मे िह/ॱधठठदी सािह/ॱधठ4यमे
/ॱड04नातको/ॱध54र केलाक बाद नव/ॱध94बर '93 सँ नव/ॱध94बर '94 धिर "सुबह" ह/ॱड04तिलिखत पि/ॱध55काक स/ॱध94पादन - /ॱध6धकाशन कएलि/ॱधठठह आ कोशी /ॱध5धे/ॱध55ीय /ॱड91ामीण ब/ॱड7डकमे अिधकारी रहिथ। मैिथली, अंिगका, िह/ॱधठठदी आ अं/ॱड91ेजीमे समान/ॱध65प/ॱध4ड लेखन। मृ/ॱधठ4युक पूव/ॱड61 /ॱ409ेन /ॱडठ4यूमरसँ बीमार चिल
रहल छलाह। /g2ं2कािशत कृित : आब
मािन जाउ(मैिथली 1955 ई. क/ॱध4ड भेलि/ॱधठठह। िपताः /ॱड04व . उिदतनारायण लाल,माताः /ॱध57ीमती भुवने/ॱध5ठरी देव। िहनकर छिठहारक नाम िव/ॱध5ठे/ॱध5ठर छि/ॱधठठह।
मूलतः राजनीितककम/ॱड6ठ । नेपालमे लोकत/ॱधठठ/ॱध55लेल िनर/ॱधठठतर संघष/ॱड61क /ॱडठ9ममे १७ बेर िगर/ॱध91तार । लगभग
८ वष/ॱड61 जेल ।स/ॱध94/ॱध6धित तराई– मधेश लोकताि/ॱधठठ/ॱध55क पाट/ॱड6ठक रा/ॱ416 «◌ीय उपा/ॱधठ7य/ॱध5ध । मैिथलीमे िकछु कथा िविभ/ॱडठध प/ॱध55पि/ॱध55कामे /ॱध6धकािशत ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 658 रखिनहार /ॱध57ी झा एकर संर/ॱध5धण - स/ॱध94ब/ॱडध0/ॱड61नक िदशामे सेहो ि/ॱडठ9याशील छिथ ।/ॱध6ध/ॱधठ7यापक झा मैिथली महाका/ॱड01यमे रस िन/ॱध65पण िवषयपर िव/ॱडध4ावािरिध कएने छिथ आ िश/ॱध5धा तथा कानून िवषयमे सेहो /ॱड04नातक छिथ । महो/ॱध54री िजलाक एकरिहया रहिनहार /ॱध57ी झाक ज/ॱधठठम ४ िदस/ॱध94बर १९५४ कऽ भेलछिन ।चे/ॱडठधैमे िमिथला र/ॱध79सँ स/ॱध94मािनत।
उप/ॱधठठयास )- पिहने भारती-मंडन पि/ॱध55कामे /ॱध6धकािशत भेल, फेर मैलोरंग /ॱडध5ारा पु/ॱड04तकाकार /ॱध6धकािशत भेल।; कच( अंिगकाक पिहल ख/ॱधठडड का/ॱड01य ,1975); एक और राम (िह/ॱधठठदी नाटक,1981); एक घर सड़क पर (िह/ॱधठठदी उप/ॱधठठयास , 1982); द पपे/ॱडठ4स (अं/ॱड91ेजी उप/ॱधठठयास , 1990); अनत कह/ॱड6ड
सुख पावै (िह/ॱधठठदी कहानी सं/ॱड91ह ,2007)। आब
मािन जाउ (मैिथली उप/ॱधठठयास ) - एिह उप/ॱधठठयासमे एक एहन
आ/ॱधठठदोलन किवता सं/ॱड91ह आ बी.पॴ कोइरालाक /ॱध6धिस/ॱडध0 लघु उप/ॱधठठयास मोिदआइनक मैिथली /ॱध64पा/ॱधठठतरण तथा नेपालीमे संघीय शासनितर नामक पु/ॱड04तक /ॱध6धकािशत ।
ओ िव/ॱध5ठे/ॱध5ठर /ॱध6धसाद कोइरालाक /ॱध6धितब/ॱडध0 राजनीित अनुयायी आ नेपालक /ॱध6धजात/ॱड64ि/ॱध55क आ/ॱधठठदोलनक सि/ॱडठ9य यो/ॱडध0ा छिथ। नेपाली
राजनीितपर बरोबिर िलखैत रहैत छिथ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 659 युवतीक संघष/ॱड61-गाथा अंिकत अिछ जे अपन लगनसँ जीवन
बदलैत अिछ। असं/ॱध71य गामक ई कथा कुलीनताक अधःपतनक कथा, सं/ॱड04कारिवहीनताक उ/ॱड1ठाटन आ भिव/ॱड0डयक
पीढ़ीक/ॱध4ड बचएबाक चेतौनी छी।
नारायणजी 1956- ज/ॱधठठम : घोघरडीहा (मधुबनी)। मैिथली भाषा-सािह/ॱधठ4यमे एम .
भ/ॱध70ती/ॱध5ठर झा "सारथी"
डॉ. /ॱध57ी /ॱध57ीशंकर झा 1952-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 660 ए., पी-एच. डी. कामे/ॱध5ठर लता सं/ॱड04कृत िव/ॱडध4ालय , घोघरडीहामे अ/ॱधठ7यापन
। /ॱध6धकािशत कृित : ’घिर घुिर रहल छी’ (का/ॱड01य -सं/ॱड91ह )।
जगदीपनारायण "दीपक"
राजदेव मंडल िश/ॱध5धा- एम.ए./ॱडध5य , एल एल बी.,पता- /ॱड91ाम -मुसह रिनय/ॱड6ड, रतनसारा (िनम/ॱड61ली, मधुबनी)। /g2ं2कािशत कृित - अ/ॱध94बरा- (मैिथली- किवता सं/ॱड91ह ); िह/ॱधठठदीमे
लिलत कुमार झा १९६३- गाम- िसरसी, िजला-
सीतामढ़ी।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 661 राजदेव ि/ॱध6धयंकर नामसँ उप/ॱधठठयास - िज/ॱधठठदगी और नाव, िपजर/ॱड70 के पंछी, दरका हुआ दरपन।
दुग/ॱड71श कुमार चौधरी रंगमंच
कुंदन कुमार रंगमंच
दीपक नीलेश मैिथली रंगमंच।
िजते/ॱधठठ/ॱ406 कुमार झा मैिथली रंगमंच
िशव/ॱध6धसाद यादव
हीरे/ॱधठठ/ॱ406 कुमार झा 1958-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 662 ज/ॱधठठम 30 अग/ॱड04त 1958,गाम- कोइलख (मधुबनी), िपता /ॱध57ी कामे/ॱधठठ/ॱ406 नाथ झा। /ॱड99/ॱड64सफम/ॱड61र
(मैिथली कथा सं/ॱड91ह ) /ॱध6धकािशत।
माने/ॱध5ठर मनुज 1958- ज/ॱधठठम ग/ॱध94हिरया (मानपौर, मधुबनी)मे , 1978सँ 1992 धिर नौसेनामे िविभ/ॱडठध जहाजपर काय/ॱड61रत , फेर या/ॱध55ी रेलमे। स/ॱध94ब/ॱधठठध (कथा
नबोनाथ झा
महे/ॱधठठ/ॱ406 नारायण राम 1958- स/ॱध94पादन -“नव /ॱध76योित ” पि/ॱध55का, “लोकशि/ॱध70त ” सामािजक मुख- प/ॱध55क। लोकवृ/ॱध54 ताहूमे लोकगाथाक अ/ॱधठ7येता।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 663 सं/ॱड91ह ) /ॱध6धकािशत।
तारान/ॱधठठद िवयोगी 1966- मिहषी, सहरसामे ज/ॱधठठम। पिहल पोथी अपन यु/ॱडध0क सा/ॱड50य (गजल सं/ॱड91ह ) १९९१ मे /ॱध6धकािशत। अ/ॱधठठय पु/ॱड04तक ह/ॱड04त/ॱध5धेप (किवता-सं/ॱड91ह ), अित/ॱडठ9मण (कथा- सं/ॱड91ह ), िशलालेख (लघुकथा सं/ॱड91ह ), कम/ॱड61धारय।
भालच/ॱधठठ/ॱ406 झा ए.टी.डी., बी.ए., (अथ/ॱड61शा/ॱड04/ॱध55 ), मु/ॱध94बईसँ िथएटर कलामे िड/ॱध90लोमा। मैिथलीक अितिर/ॱध70त िह/ॱधठठदी, मराठी, अ/ॱड91ेजी आ गुजरातीमे
िन/ॱड0डणात। १९७४ ई.सँ मराठी आ िह/ॱधठठदी िथएटरमे िनदेशक। महारा/ॱड0ड/ॱड99 रा/ॱध76य उपािध १९८६
आ १९९९ मे।
कुमार शैले/ॱधठठ/ॱ406
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 664 राजकमल चौधरीक कथाकृित एकटा चंपाकली एकटा िवषधर संकलन- स पादन। सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली बाल सािह/ॱधठ4य पुर/ॱड04कार २०१०- तारान/ॱधठठद िवयोगीक/ॱध4ड पोथी "ई भेटल तँ की भेटल" लेल। या/ॱध55ी- चेतना पुर/ॱड04कार २०१० ई.- डॉ. तारान/ॱधठठद िवयोगी।
आइ.एन.टी. केर लेल नाटक “सीता”
क िनद/ॱड71शन। “वासुदेव संगित” आइ.एन.टी.क लोक कलाक शोध आ /ॱध6धदश/ॱड61नसँ जुड़ल छिथ आ ना/ॱडठ4यशालासँ जुड़ल छिथ िवकल/ॱड64ग बाल लेल िथएटरसँ। िन/ॱड09 टी.वी. मीिडयामे
रचना/ॱधठ4मक िनदेशक /ॱध65प/ॱध4ड काय/ॱड61।लेखन - बीछल बेरायल मराठी एक/ॱड64की(अनुवाद), िसंहावलोकन ( मराठी सािह/ॱधठ4यक १५० वष/ॱड61), आकाश (जी.टी.वी.क धारावािहकक ३०
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 665 एपीसोड), जीवन स/ॱधठठ/ॱधठ7या( मराठी सा/ॱध90तािहक , डी.डी, मु/ॱध94बई ), धनाजी नाना चौधरी (मराठी), /ॱड04वय/ॱध94ब र (मराठी), िफर नहॴ कभी नहॴ( िह/ॱधठठदी), आहट (िह/ॱधठठदी), या/ॱध55ा ( मराठी सीरयल), मयूरप/ॱधठठख ( मराठी बाल-धारावािहक), हे/ॱध9ठथकेअर इन २०० ए.डी.) (डी.डी.)।२००९ मे- भालच/ॱधठठ/ॱ406 झा (बीछल बेरायल मराठी एक/ॱड6डकी- स/ॱध94पादक सुधा जोशी आ र/ॱध79ाकर मतकरी, मराठी)लेल सािह/ॱधठ4य अकादेमी मैिथली
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 666 अनुवाद पुर/ॱड04कार।
रमेश 1961- ज/ॱधठठम /ॱड04थान म/ॱड70हथ , मधुबनी, िबहार। चिच/ॱड61त कथाकार ओ किव । /ॱध6धकािशत कृित: सम/ॱड64ग , समान/ॱड64तर , दखल (कथा सं/ॱड91ह ), नागफेनी (गजल सं/ॱड91ह ), संगोर, समवेत /ॱड04वरक आगू , कोसी धारक स/ॱध9डयता, पाथर पर दूिभ (का/ॱड01य सं/ॱड91ह ), /ॱध6धिति/ॱडठ9या
मेघन /ॱध6धसाद 1961-
/ॱध6धदीप िबहारी 1963- ज/ॱधठठम /ॱड04थान क/ॱधठठहौली मि/ॱध9ठलक टोल , खजौली, मधुबनी, िबहार। चिच/ॱड61त कथाकार, उप/ॱधठठयासकार ओ रंगकम/ॱड6ठ । /ॱध6धकािशत कृित: गुमकी ओ िबहािड़, िवसूिवयस (उप/ॱधठठयास ), औतीह कमला जयतीह कमला, ख/ॱधठडड -ख/ॱधठडड िजनगी, सरोकार
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 667 (आलोचना/ॱधठ4मक िनबंध)।
(कथा सं/ॱड91ह )। २००७- /ॱध6धदीप िबहारी (सरोकार, कथा)मैिथली लेल सािह/ॱधठ4य अकादमी पुर/ॱड04कार ।
च/ॱधठठ/ॱ406मोहन झा पव/ॱड65
अशोक द/ॱध54 , जनकपुर
कृ/ॱड0डण मोहन झा 1968- ज/ॱधठठम मधेपुरा िजलाक जीतपुर गाममे। “िवजयदेव नारायण साही की का/ॱड01यानुभूित की बनावट” िवषयपर जे.एन.यू. सँ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 668 एम.िफल आ ओतिहसँ “िनम/ॱड61ल वम/ॱड65 के कथा सािह/ॱधठ4य म/ॱड70 /ॱध6धेम की पिरक/ॱध9ठपना” िवषयपर पी.एच.डी.। िह/ॱधठठदीमे एकटा किवता सँ/ॱड91ह “समय को चीरकर ” आ मैिथलीमे “एकटा हेरायल दुिनया” /ॱध6धकािशत। िह/ॱधठठदी किवता लेल “क/ॱधठठहैया /ॱड04मृित स/ॱध94मान ”(1998) आ
“हेमंत /ॱड04मृित किवता पुर/ॱड04कार ”(2003) । असम िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय , िस/ॱध9ठचरक िह/ॱधठठदी िवभागमे अ/ॱधठ7यापन।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 669
परमान/ॱधठठद /ॱध6धभाकर
रमेश रंजन, परवाहा, नेपाल 1966- परवाहा, नेपालमे ज/ॱधठठम । नेपालीय कथा-जगतक नवीन मुदा स/ॱध94मािनत नाम । जनप/ॱध5धधर कथा- दृि/ॱ416 आ मोहक िश/ॱध9ठप । थोड़ िलखलिन, मुदा बेर- बेर चिच/ॱड61त रहलाह ।
डॉ. सुरे/ॱधठठ/ॱ406 लाभ , नेपाल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 670
रोशन जनकपुरी, नेपाल
डॉ. अरिव/ॱधठठद अ/ॱड1धू 1957-
अशोक झा 1957-
कुमार पवन 1958 गाम मुरैठा। कथा सं/ॱड91ह , किवता सं/ॱड91ह आ /ॱड01यं/ॱध7धय सं/ॱड91ह शी/ॱड9ध
/ॱध6धका/ॱड0धय। मैिथलीमे १९९० ई सँ िवरल लेखन। २००८ ई. सँ दस सालक मौन भंगक बाद पुनः
फूलच/ॱधठठ/ॱ406 झा "/ॱध6धवीण " 1961- गाम तुमौल दरभंगा, आयल नवल /ॱध6धभात , प/ॱड64गल गाछक छाहिर, हमरा मोनक खजन िचड़ैया, बसंतक बजिनञा (किवता सं/ॱड91ह ), भूत
रणजीत कुमार िसंह
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 671 रचनाक दोसर पालीक /ॱध6धार/ॱध94भ।
होइत भिव/ॱड0डय़ (कथा सं/ॱड91ह )।
देवशंकर नवीन 1962- ओ ना मा सी (ग/ॱडध4 - प/ॱडध4 िमि/ॱध57त िह/ॱधठठदी- मैिथलीक /ॱध6धारि/ॱध94भक सज/ॱड61ना), चानन- काजर (मैिथली किवता सं/ॱड91ह ), आधुिनक (मैिथली) सािह/ॱधठ4यक पिरदृ/ॱड0धय , गीितका/ॱड01य के /ॱध65प म/ॱड70 िव/ॱडध4ापित पदावली , राजकमल चौधरी
िव/ॱडध4ान/ॱधठठद झा 1965- बु/ॱडध0पूिण/ॱड61मा, १९६५ क/ॱड70 कैिथिनय/ॱड6ड, झंझारपुर मुधुबनीमे ज/ॱधठठम। पराती जक/ॱड6ड ( किवता सं/ॱड91ह ) /ॱध6धकािशत । मूलतः किव, थोड़ कथा िलखलिन, जे अपन मािम/ॱड61क अिभ/ॱड01यि/ॱध70तक कारण बेस चिच/ॱड61त भेल । िवड/ॱध94बनापूण/ॱड61
िकशोर कुमार झा "िसि/ॱड1धन "
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 672 का रचनाकम/ॱड61 (आलोचना), जमाना बदल गया, सोना बाबू का यार, पहचान (िह/ॱधठठदी कहानी), अिभधा (िह/ॱधठठदी किवता- सं/ॱड91ह ), हाथी चलए बजार (कथा- सं/ॱड91ह )।
पिरि/ॱड04थितक पाछू िज/ॱध94मेवार समाजािथ/ॱड61क कारणक खोज िहनकर मूल सृजन /ॱध6धेरणा िथक ।
लाला पंिडत, िमिथला मूित/ॱड61कला
राजे/ॱधठठ/ॱ406 पंिडत, िमिथला मूित/ॱड61कला
बटोही झा, िमिथला िच/ॱध55कला
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 673 उिदतनारायण िफ/ॱध9ठम गायक
/ॱड04व . हेमका/ॱधठठत झा, गायक
रामबाबू झा, गायक
राजकमल झा, अं/ॱड91ेजी लेखक, प/ॱध55कार िहनकर अं/ॱड91ेजी उप/ॱधठठयास "द /ॱध9धलू बेड/ॱड04/ॱध6धेड " , "इफ यू आर अफरेड ऑफ हाइ/ॱडठ4स " आ "फायर/ॱध6धूफ " /ॱध6धकािशत छि/ॱधठठह। "द /ॱध9धलू बेड/ॱड04/ॱध6धेड " (१९९९)पर हुनका "कॉमनवे/ॱध9ठथ राइटस/ॱड61 /ॱध6धाइज फॉर बे/ॱड04ट फ/ॱड04ट/ॱड61 बुक- यूरेिशया" भेटल छि/ॱधठठह।
/ॱध6धकाश झा, िफ/ॱध9ठम िनद/ॱड71शक
/ॱध6धकाश झा, मैिथली रंगमंच सुपिरिचत रंगकम/ॱड6ठ। रा/ॱड0ड/ॱड99ीय /ॱड04तरक स/ॱड64/ॱड04कृितक सं/ॱड04था सभक संग काय/ॱड61क अनुभव। शोध आलेख (लोकना/ॱडठ4य एवं रंगमंच) आ कथा लेखन। रा/ॱड0ड/ॱड99ीय जूिनयर फेलोिशप, भारत सरकार /ॱध6धा/ॱध90त।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 674 राजकमल झा /ॱध57ी मुनी/ॱध5ठर झा आ /ॱध57ीमती रंजना झाक पु/ॱध55 छिथ, "आइ.आइ.टी.खड़गपुर"सँ बी.टेक.छिथ, आ आइ काि/ॱडड4 िद/ॱध9ठलीमे रहै छिथ, जतए ओ "इि/ॱधठडडयन ए/ॱध70स/ॱध6धेस " मे ए/ॱध70जी/ॱध70यूिटव एिडटर छिथ।
राजधानी िद/ॱध9ठलीमे मैिथली लोक रंग महो/ॱधठ4सवक शु/ॱध64आत। मैिथली लोककला आ सं/ॱड04कृितक /ॱध6धलेखन आ िव/ॱध5ठ फलकपर िव/ॱड04तारक लेल /ॱध6धितब/ॱडध0। अपन कम/ॱड61ठ संगीक संग मैलोरंगक सं/ॱड04थापक , िनदेशक। मैलोरंग पि/ॱध55काक स/ॱध94पादन।
सं/ॱध6धित रा/ॱड0ड/ॱड99ीय ना/ॱडठ4य िव/ॱडध4ालय , नई िद/ॱध9ठलीक रंगमंचीय शोध पि/ॱध55का रंग- /ॱध6धसंगक सहयोगी संपादकक /ॱध65पमे काय/ॱड61रत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 675
डॉ. धनाकर ठाकुर
ताराक/ॱड64त झा
डॉ. नारायण कुमार झा
रामे/ॱध5ठर /ॱध6धेम
नागे/ॱध5ठर लाल कण/ॱड61, तबला वादक
के/ॱड0डकर ठाकुर
का/ॱड0धयप कमल , रंगमंच
मुकेश कुमार झा, रंगमंच
मनीष झा िफ/ॱध9ठम िनद/ॱड71शक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 676
संजय झा िफ/ॱध9ठम िनम/ॱड65ता
कीित/ॱड61 आजाद ि/ॱडठ9केट
/ॱध57ीराम झा शतरंज
अिभषेक झा गो/ॱध9ठफ
कुमार मनीष अरिव/ॱधठठद 1964-
मधुकर भार/ॱडध5ाज
बदरी नारायण बम/ॱड65
राजे/ॱधठठ/ॱ406 िकशोर,
सुनील कुमार
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 677 नेपाल
मि/ॱध9ठलक , गायक, जनकपुर, नेपाल 1968- मैिथलीक गायक- स/ॱध7धङीतकारक /ॱध65पमे /ॱध6धिस/ॱडध0 छिथ । मैिथली भाषाक गीतसभमे मौिलक तथा साथ/ॱड61क स/ॱध7धङीतक सृजनमे िहनक सि/ॱडठ9यता /ॱध6धशंसनीय छिन । सुनीलक गायन तथा
स/ॱध7धङीतमे कैसेट एलबमसभ सेहो बाहर भेल अिछ ।लेखनिदस िहनक सि/ॱडठ9यता पिरमाणा/ॱधठ4मक /ॱध65पमे कम रिहतहुँ गुणा/ॱधठ4मक दृि/ॱ416एँ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 678 हृदय/ॱड04पश/ॱड6ठ मानल जाइत अिछ ।पेशासँ िव/ॱध5डान - िश/ॱध5धक छिथ ।
धीरे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धेमिष/ॱड61, िसरहा, नेपाल 1967- िव.सं.२०२४ साल भादब १८ गते िसरहा िजलाक गोिव/ॱधठठदपुर -१, ब/ॱड04तीपुर गाममे ज/ॱधठठम
लेिनहार /ॱध6धेमिष/ॱड61क पूण/ॱड61 नाम धीरे/ॱधठठ/ॱ406 झा िछयिन।काि/ॱधठठतपुरसँ हे/ॱध9ठलो िमिथला
अमले/ॱधठठदु शेखर पाठक
/ॱड0धयाम सु/ॱधठठदर शिश, नेपाल /ॱड0धयाम सु/ॱधठठदर शिश, जनकपुरधाम, नेपाल। पेशा- प/ॱध55कािरता। िश/ॱध5धा: ि/ॱध55भुवन िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयसँ,एम.ए . मैिथली, /ॱध6धथम /ॱध57ेणीमे /ॱध6धथम /ॱड04थान। मैिथलीक /ॱध6धायः सभ िवधामे रचनारत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 679 काय/ॱड61/ॱडठ9म /ॱध6ध/ॱड04तुत कत/ॱड65 जोड़ी /ॱध65पा- धीरे/ॱधठठ/ॱ406क धीरे/ॱधठठ/ॱ406क अबाज गामक ब/ॱध74चा- ब/ॱध74चा िच/ॱधठठहैत अिछ। “प/ॱध9ठलव ” मैिथली सािहि/ॱधठ4यक पि/ॱध55का आ “समाज” मैिथली सामािजक पि/ॱध55काक स/ॱध94पादन।
बहुत रास रचना िविभ/ॱडठध प/ॱध55 -पि/ॱध55कामे /ॱध6धकािशत। िह/ॱधठठदी, नेपाली आऽ अं/ॱड91ेजी भाषामे सेहो रचनारत
आऽ बहुतरास रचना /ॱध6धकािशत। स/ॱध94/ॱध6धित - काि/ॱधठठतपुर /ॱध6धवासक अरब /ॱध9धयूरोमे काय/ॱड61रत।
िहम/ॱड64शु चौधरी, नेपाल िपता : /ॱड04वग/ॱड6ठय कामे/ॱड0ध/ॱड6धवर चौधरी,माताः /ॱध57ीमती च/ॱधठठ/ॱ406ावती चौधरी,ज/ॱधठठमः
स/ॱधठ4यनारायण मेहता
भुवने/ॱध5ठर पाथेय
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 680 िव स २०२०/६/५ लहान, िसरहा,िश/ॱध5धाः /ॱड04नातको/ॱध54र (नेपाली),पेशाः
प/ॱध55कािरता (स/ॱध94/ॱध6धित : राि/ॱड0ड/ॱड99य समाचार सिमित ),कृित : की भार स/ॱड64ठू ? (मैिथली किवता सं/ॱड91ह ),िवगत दू दशकसं नेपाली आ मैिथली लेखन तथा अिभयानमे िनर/ॱधठठतर ि/ॱडठ9याशील आ िविभ/ॱडठध संघ सं/ॱड04थासं आब/ॱडध0 ।
राजे/ॱधठठ/ॱ406 झा, धनुषा
अिखल आन/ॱधठठद
िवनोद कुमार झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 681
अशोक कुमार मेहता
संजीव तम/ॱडठधा
धम/ॱड71/ॱधठठ/ॱ406 िव/ॱ4ध7ल , िसरहा, नेपाल 1967- र/ॱड04ता तकैत िजनगी , एक सृि/ॱ416 एक किवता, एक समयक बात, धुअनाएल आकृित सभ (मैिथली किवता सं/ॱड91ह ), /ॱ410मरका उ/ॱधठ4कृ/ॱ416 नाटकह/ॱध64 , गोनूझाका कथाह/ॱध64 (मैिथलीसँ नेपाली अनुवाद), मैिथलीक क/ॱध5धा 1 सँ 5 आ बाल- सािह/ॱधठ4य संदभ/ॱड61क
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 682 तीनटा पोथीक सह- लेखक। प/ॱध55कािरताक मूल िस/ॱडध0/ॱड64त (मैिथली, /ॱध6धेसमे), दिलत िरपोिट/ॱड61ंग मैनुअल (नेपाली, /ॱध6धेसमे)।
भव/ॱध6धीतान/ॱधठठद
रघुनाथ मुिखया
धीरे/ॱधठठ/ॱ406 कुमार झा
िगिरजान/ॱधठठदन िसंह
/ॱध6धेमच/ॱधठठ/ॱ406 पंकज
सि/ॱध74चदान/ॱधठठद स/ॱध74चू
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 683
अ/ॱध64ण कुमार कण/ॱड61 1961-
िनिमष झा, नेपाल
अनलक/ॱड64त (गौरीनाथ) 1969- भारतीय भाषा पिरषद, कोलकाताक
युवा पुर/ॱड04कार (2009-10 ) मैिथली लेल /ॱध6धा/ॱध90त।
रमण कुमार िसंह 1969-
आशुतोष झा
नीरज कण/ॱड61, धनुषा, नेपाल 1970- समाजशा/ॱड04/ॱध55क छा/ॱध55
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 684 आ गिणत तथा िव/ॱध5डानक िश/ॱध5धक छिथ, मुदा मैिथली सािह/ॱधठ4य आ संगठनक /ॱध5धे/ॱध55मे सेहो िनर/ॱधठठतर सि/ॱडठ9य छिथ । भाषा, /ॱड01याकरण आिदक म/ॱड70ही प/ॱध5धसभपर सेहो ई पूण/ॱड61 अिधकार रखैत छिथ । ज/ॱधठठम धनुषा िजलाक कुथ/ॱड65 गाममे भेल छिन । िविभ/ॱडठध प/ॱध55पि/ॱध55कामे िहनक कथा, किवता, लेख-रचनासभ मैिथली, नेपाली आ अ/ॱध7धङरेजी भाषामे /ॱध6धकािशत होइत रहैत छिन । अनुवादक /ॱध5धे/ॱध55मे सेहो िहनक नीक अिधकार छिन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 685 ।
उपे/ॱधठठ/ॱ406 भगत नागवंशी, नेपाल
दमन कुमार झा 1969- एम.ए.पी.एच.डी. (मैिथली), /ॱध6धकाशन : मैिथली बाल सािह/ॱधठ4य (शोध-/ॱड91ंथ )- 2002 आ नेबोक चाह (कथा सं/ॱड91ह ) 2009. स/ॱध94/ॱध6धित जे.एन.क~ओलेज मधुबनीमे /ॱड01या/ॱध71याता।
/ॱध57ीधरम 1974-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 686
शंकरदेव झा
अंशुमन पा/ॱधठडडेय
आन/ॱधठठद कुमार झा 1977- ज/ॱधठठम /ॱड04थान : म/ॱड70हथ , झंझारपुर; िपता /ॱड04व . अभयक/ॱड64त झा, माता /ॱध57ीमती इ/ॱधठठ/ॱ406काली देवी, /ॱध6धकाशन - "धधाइत नवकी किनय/ॱड6डक लहास", "हठात् पिरवत/ॱड61न ", "बदलैत समाज", "टाकाक मोल", "कलह" ( प/ॱड6डचू मैिथली नाटक) /ॱध6धकािशत। िवदेह स/ॱध94पादकक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 687 समाना/ॱधठठतर सािह/ॱधठ4य अकादेमी पुर/ॱड04कार २०११ युवा पुर/ॱड04कार - आन/ॱधठठद कुमार झा (कलह, नाटक)
कमल मोहन चु/ॱडठधू
कुमार राहुल
अंशुमान स/ॱधठ4यकेतु
शुभे/ॱधठठदु शेखर
वनदेवीपु/ॱध55 भवनाथ, नाटककार
अमरे/ॱधठठ/ॱ406 यादव, नेपाल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 688
िमिथलेश कुमार झा 1970- िपता- /ॱध57ी िव/ॱध5ठनाथ झा, ज/ॱधठठम -12-01- 1970 क/ॱध4ड मनपौर(मातृक) मे पैतृक-/ॱड91ाम -जगित, पो*-बेनीप/ॱडध6ी,िजला- मधुबनी, िमिथला, िपन*- 847223 िश/ॱध5धा :/ॱध6धाथिमक धिर- गामिहक िव/ॱडध4ालय मे। म/ॱधठ7य िव/ॱडध4ालय धिर- म/ॱधठ7य िव/ॱडध4ालय , बेनीप/ॱडध6ी सँ। मा/ॱधठ7यिमक धिर-
अनमोल झा 1970- गाम न/ॱध64आर , िजला मधुबनी। एक दज/ॱड61नसँ बेशी कथा, लगभग सए लघुकथा, तीन दज/ॱड61नसँ बेशी किवता, िकछु गीत, बाल गीत आ िरपोत/ॱड65ज आिद िविभ/ॱडठध पि/ॱध55का, /ॱड04मािरका आ िविभ/ॱडठध सं/ॱड91ह यथा- “कथा- िदशा”-महािवशेष/ॱड64क , “/ॱध5ठेतप/ॱध55 ”, आ “ए/ॱड1धैसम शता/ॱध9धदीक
मनोज मुि/ॱध70त , नेपाल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 689 /ॱध57ी लीलाधर उ/ॱध74च िव/ॱडध4ालय ,बेनीप/ॱडध6ीसँ इितहास-/ॱध6धित/ॱ417ाक संग /ॱड04नातक - कािलदास िव/ॱडध4ापित साइंस क/ॱड6डलेज उ/ॱध74चैठ सँ, प/ॱध55कािरता मे िड/ॱध90लोमा-प/ॱध55कािरता महािव/ॱडध4ालय (प/ॱध55ाचार मा/ॱधठ7यम ) िद/ॱध9ठली सँ, क/ॱध94/ॱध90युटर मे डी.टी.पी ओ बेिसक /ॱध5डान। रचना: िह/ॱधठठदी
ओ मैिथली मे किवता, गजल, बाल
किवता, बाल कथा,सािहि/ॱधठ4यक ओ गैर-सािहि/ॱधठ4यक िनबंध, लिलत िनबंध, सा/ॱध5धा/ॱधठ4कार , िरपोत/ॱड65ज , फीचर घोषणाप/ॱध55 ” (दुनू सं/ॱड91ह कथागो/ॱ417ीमे पिठत कथाक सं/ॱड91ह ), “ /ॱध6धभात ”- अंक २ (िवराटनगरसँ /ॱध6धकािशत कथा िवशेष/ॱड64क ) आिदमे सं/ॱड91िहत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 690 आिद।
स/ॱधठ4ये/ॱधठठ/ॱ406 कुमार झा 1969- ज/ॱधठठम ०१.०१. १९६९ संकटमोचन नगर, मधुबनी। किव, कथाकार, अिभनेता। पोथी- अहॴक/ॱध4ड कहै छी (लघु कथा सं/ॱड91ह ), मैिथली िफ/ॱध9ठम िपिरितया, दुल/ॱध64आ बाबू आ /ॱड0धयामा दश/ॱड61न आ सौभा/ॱध7धय िमिथलाक सीिरयल डॉ. टो/ॱध90पीवाला मे
अिजत कुमार आजाद
सुधीर कुमार झा 1970-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 691 अिभनय। आकाशवाणीमे काय/ॱड61रत।
अशोक िसंह तोमर
च/ॱधठठ/ॱ406ेश
राम सेवक िसंह
संतोष िम/ॱध57 , नेपाल
सतीश च/ॱधठठ/ॱ406 झा
आशीष अनिच/ॱधठठहार
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 692 अभय लाल दास
शहीद दुग/ॱड65न/ॱधठठद झा, नेपाल
सु/ॱधठठदरम
उदयनाथ झा "अशोक"
किपले/ॱध5ठर राउत
किपले/ॱध5ठर साहू
अभय कुमार यादव, मैिथली रंगमंच
डॉ. श/ॱध94भु कुमार िसंह ज/ॱधठठम : 18 अ/ॱध6धील 1965 सहरसा िजलाक मिहषी /ॱध6धखंडक लहुआर
ब/ॱध74चा यादव 1958-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 693 गाममे। आरंिभक िश/ॱध5धा, गामिहसँ, आइ.ए., बी.ए. (मैिथली स/ॱध94मान ) एम.ए. मैिथली (/ॱड04वण/ॱड61पदक /ॱध6धा/ॱध90त ) ितलका म/ॱड6डझी भागलपुर िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय , भागलपुर, िबहार सँ। BET [िबहार पा/ॱध55ता परी/ॱध5धा (NET क समतु/ॱध9ठय ) /ॱड01या/ॱध71याता हेतु उ/ॱध54ीण/ॱड61, 1995] “मैिथली नाटकक सामािजक िवव/ॱध54/ॱड61न ” िवषय पर पी-एच.डी . वष/ॱड61 2008, ितलका म/ॱड6ड. भा.िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय , भागलपुर, िबहार सँ। मैिथलीक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 694 कतोक /ॱध6धिति/ॱ417त प/ॱध55 -पि/ॱध55का सभमे किवता, कथा, िनबंध आिद समय- समय पर /ॱध6धकािशत।
वत/ॱड61मानमे शैि/ॱध5धक सलाहकार (मैिथली) रा/ॱड0ड/ॱड99ीय अनुवाद िमशन, के/ॱधठठ/ॱ406ीय भारतीय भाषा सं/ॱड04थान , मैसूर-6 मे काय/ॱड61रत।
िजते/ॱधठठ/ॱ406नारायण झा
कैलाश कुमार िम/ॱध57
कृ/ॱड0डणच/ॱधठठ/ॱ406 यादव , नेपाल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 695
नवलिकशोर /ॱध6धसाद /ॱध57ीवा/ॱड04तव
/ॱध6धेमका/ॱधठठत चौधरी, पूव/ॱड76/ॱध54र मैिथल
िशवका/ॱधठठत ठाकुर
शोभाका/ॱधठठत झा
उमाका/ॱधठठत झा आ ि/ॱध6धयंका, मैिथली रंगमंच
अिनल कुमार चौधरी 1962-
देवीनाथ िम/ॱध57
/ॱड0धयामान/ॱधठठद ठाकुर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 696 फणीका/ॱधठठत िम/ॱध57 पुरात/ॱधठ4विवद।
न/ॱधठठद कुमार िम/ॱध57
भुवन भूषण
अशोक कुमार झा
च/ॱधठठ/ॱ406 िकशोर लाल, प/ॱध55कार , नेपाल
हिरक/ॱड64त लाल दास, नेपाल
शिशनाथ ठाकुर, नेपाल
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 697 अशोक कुमार 1981- साधारण का/ॱ417कारक पिर वारमे सम/ॱड04तीपुर िजलाक मोिखयारपुर सखलानी गाममे जनमल अशोक कुमार किहयो /ॱड04कूल निह गेलाह। िदनमे पचास टाका कमेिनहार िद/ॱध9ठलीक एकटा गो/ॱध9ठफ /ॱध70लबक एिह कैडीक/ॱध4ड 1994 ई. मे चोिरक िम/ॱधठ5यारोप लगा कए गो/ॱध9ठफ कोस/ॱड61सँ बाहर कए देल गेल। वैह कैडी दस सालक भीतर भारतक न/ॱध94बर एक गो/ॱध9ठफर बिन गेल।
डॉ. अजीत िम/ॱध57 ज/ॱधठठम /ॱड04थान - नबटोल(माि/ॱध55क ), पैि/ॱध55क - ‘आिद/ॱधठ4य वास’, पाहीटोल, सिरसब-पाही, मधुबनी। लिलत नारायण िमिथला िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय दिड़भ/ॱड15ासँ /ॱड04नातको/ॱध54र (मैिथली) कएलाह बाद 1994 सँ 2006 धिर आकाशवाणी, दिड़भ/ॱड15ामे आकि/ॱड04मक मैिथली अ/ॱधठठतरवात/ॱड65कार ओ समाचार- वाचक /ॱध64पमे काय/ॱड61। पछाित भारत सरकारक अ/ॱधठठतग/ॱड61त भारतीय भाषा भवनाथ झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 698 सं/ॱड04थान , मैसूरमे मैिथलीक /ॱध6धवेशक उपरा/ॱधठठत मैिथलीक पिहल /ॱध6धितिनिधक /ॱध64पमे पूव/ॱड6ठ /ॱध6धादेिशक के/ॱधठठ/ॱ406 , भुवने/ॱध5ठरमे पाहुन /ॱध6धा/ॱधठ7यापक भए 10 जूलाइ, 2006 सँ काय/ॱड61 /ॱध6धार/ॱध94भ। एतए लगातार तीन वष/ॱड61 धिर काय/ॱड61 स/ॱध94पादनक
बाद भारत सरकारक रा/ॱड0ड/ॱड99ीय /ॱध5डान आयोगक अनुशंसा पर रा/ॱड0ड/ॱड99ीय अनुवाद िमशनकेर गठनक उपरा/ॱधठठत मैिथलीक मु/ॱध71य शैि/ॱध5धक सलाहकारक /ॱध64पमे मइ , 2009सँ भारतीय भाषा के/ॱधठठ/ॱ406 ,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 699 मैसूरमे काय/ॱड61रत।
मु/ॱडठधाजी मु/ॱडठधाजी (उपनाम, एिह नामे मैिथलीमे लेखन), मूलनाम मनोज कुमार कण/ॱड61, ज/ॱधठठम –27 जनवरी 1971 (हटाढ़ /ॱध65पौली, मधुबनी), िश/ॱध5धा–/ॱड04नातक /ॱध6धित/ॱ417ा, मैिथली सािह/ॱधठ4य। वृत– अिभक/ॱध54/ॱड65, भारतीय जीवन बीमा िनगम। पिहल लघुकथा–
िवनीत उ/ॱधठ4पल 1978- आनंदपुरा, मधेपुरा। /ॱध6धारंिभक िश/ॱध5धासँ इंटर धिर मुंगेर िजला अंतग/ॱड61त रणग/ॱड64व आ तारापुरमे। ितलकाम/ॱड64झी भागलपुर, िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयसँ गिणतमे बीएससी (आनस/ॱड61)। गु/ॱध65 ज/ॱध94भे/ॱध5ठर
उमेश मंडल /g2ं2कािशत कृित : िन/ॱड0धतुकी- किवता सं/ॱड91ह (2009)।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 700 ‘क/ॱड6डट ’ भारती म/ॱधठडडनमे 1995 पकािशत। पिहल कथा–कुकुर आ हम , ‘भिर रात भोर’मे 1997मे /ॱध6धकािशत। एखन धिर दज/ॱड61नो लघुकथा, कथा, /ॱध5धिणका आ लघुकथा
स/ॱध94ब/ॱधठठधी िकछु आलेख /ॱध6धकािशत। िवशेषः- मु/ॱध71यतः मैिथली लघुकथाक/ॱध4ड /ॱड04वतं/ॱध55 िवधा /ॱध65प/ॱध4ड /ॱड04थािपत करवाक िदशामे संघष/ॱड61रत।
िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालयसँ जनसंचारमे मा/ॱड04टर िड/ॱड91ी। भारतीय िव/ॱडध4ा भवन, नई िद/ॱध9ठलीसँ अंगरेजी प/ॱध55कािरतामे /ॱड04नातको/ॱध54र िड/ॱध90लोमा। जािमया िमि/ॱध9ठलया इ/ॱड04लािमया, नई िद/ॱध9ठलीसँ जनसंचार आ रचना/ॱधठ4मक लेखनमे /ॱड04नातको/ॱध54र िड/ॱध90लोमा। ने/ॱध9ठसन मंडेला स/ॱड70टर फॉर पीस एंड कनि/ॱध91ल/ॱध70ट
िरजो/ॱध9ठयूशन , जािमया िमिलया इ/ॱड04लािमयाक पिहल बैचक छा/ॱध55 भs सिट/ॱड61िफकेट /ॱध6धा/ॱध90त। भारतीय िव/ॱडध4ा भवनक /ॱध60/ॱड70च
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 701 कोस/ॱड61क छा/ॱध55। आकाशवाणी भागलपुरसँ किवता पाठ, पिरचच/ॱड65 आिद /ॱध6धसािरत। देशक /ॱध6धिति/ॱ417त प/ॱध55 -पि/ॱध55का
सभमे िविभ/ॱडठध िवषयपर /ॱड04वतं/ॱध55 लेखन। प/ॱध55कािरता कैिरयर- दैिनक भा/ॱड04कर , इंदौर, रायपुर, िद/ॱध9ठली /ॱध6धेस , दैिनक िहंदु/ॱड04तान , नई िद/ॱध9ठली, फरीदाबाद, अिकंचन भारत, आगरा, देशबंधु, िद/ॱध9ठली मे। एखन रा/ॱड0ड/ॱड99ीय सहारा, नोएडा मे विर/ॱ416 उपसंपादक। "हम पुछैत छी" किवता सं/ॱड91ह
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 702 /ॱध6धकािशत।
र/ॱध79े/ॱध5ठर /ॱध6धसाद िसंह
अिनल पतंग 1951-
ओम/ॱध6धकाश भारती 1968-
संजय कु/ॱधठठदन 1969-
च/ॱडठ9धर ठाकुर 1978-
मदन ठाकुर चिच/ॱड61त रंगकम/ॱड6ठ, जनकपुरक चिच/ॱड61त सं/ॱड04 था िमिथला ना/ॱडठ4यकला पिरषदक सं/ॱड04 थापक । तीन दशकसँ बेसी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 703 समयसँ रंग/ॱध5धे/ॱध55मे सि/ॱडठ9य। करीब ३०–४० गोट मंचीय नाटकक सयो /ॱध6ध/ॱड04 तुित , २०–२५ गोट सड़क नाटकक हजारसँ बेसी /ॱध6धदश/ॱड61नमे अिभनय ।२० गोट टेली- सीिरयल आ आधा दज/ॱड61न मैिथली फीचर िफ/ॱध9ठ म मे अिभनय । पुर/ॱड04 कार: स/ॱध90 त म अ/ॱधठठ तर/ॱड65ि/ॱड0ड /ॱड99 य महो/ॱधठ4 सवमे सव/ॱड61/ॱध57े/ॱड0ड ठ अिभनेता २०४९ िव.स., /ॱध5धे/ॱध55ीय /ॱध6धितभा पुर/ॱड04 कार (नेपाल सरकार) २०६३ िव.स.।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 704
िब/ॱधठठदे/ॱध5ठर पाठक
कुमार गगन, मैिथली रंगमंच
/ॱध57ीका/ॱधठठत म/ॱधठडडल , मैिथली रंगमंच
रवी/ॱधठठ/ॱ406 कुमार दास िच/ॱध55कला।
रवी/ॱधठठ/ॱ406 लाल दास
संजय कुमार चौधरी, मैिथली रंगमंच
दुग/ॱड65न/ॱधठठद मंडल
अिनल कुमार िम/ॱध57
कुमार सौरभ
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 705
कौशल िकशोर िम/ॱध57
अमोद कुमार झा
आशीष चमन
आशीष चौधरी गाम-चरैया, अरिरया।
बेचन ठाकुर गाम: चनौरागंज, मधुबनी। /ॱध6धकािशत कृित: बेटीक अपमान आ छीनरदेवी (नाटक); एक दज/ॱड61नसँ बेशी नाटक /ॱध6धकाशनक /ॱध6धती/ॱध5धामे।
देव/ॱड64शु व/ॱधठ4स ज/ॱधठठम - तुलाप/ॱडध6ी, सुपौल। मास क/ॱध94युिनकेशनमे एम.ए., िह/ॱधठठदी, अं/ॱड91ेजी आ मैिथलीक
िविभ/ॱडठध प/ॱध55 -पि/ॱध55/ॱड6धकामे कथा, लघुकथा, िव/ॱध5डान -कथा, िच/ॱध55 -
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 706 कथा, काटू/ॱड61न , िच/ॱध55 - /ॱध6धहेिलका इ/ॱधठ4यािदक /ॱध6धकाशन। िवशेष : गुजरात रा/ॱध76य शाला पा/ॱडठ5य -पु/ॱड04तक मंडल /ॱडध5ारा आठम क/ॱध5धाक लेल िव/ॱध5डान कथा “जंग” /ॱध6धकािशत (2004 ई.), नताशा: मैिथलीक पिहल-िच/ॱध55 -/ॱध57ृंखला (कॉिम/ॱध70स ) /ॱध6धकािशत।
िशव कुमार झा 1973- िशव कुमार झा
गोिव/ॱधठठद पाठक 1973- गाम- किरयन
िविपन कुमार झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 707 ‘‘िट/ॱध9ठलू‘‘,िपताक नामः /ॱड04व . काली का/ॱधठठत झा ‘‘बूच‘‘, माताक नामः /ॱड04व . च/ॱधठठ/ॱ406कला देवी,ज/ॱधठठम ितिथः 11-12- 1973,िश/ॱध5धाः /ॱड04नातक (/ॱध6धित/ॱ417ा),ज/ॱधठठम /ॱड04थानः मातृक - मालीपुर मोड़तर, िज. - बेगूसराय, मूल/ॱड91ामः /ॱड91ाम - प/ॱध55ालय - किरयन, िजला - सम/ॱड04तीपुर , िपन: 848101, सं/ॱध6धितः /ॱध6धबंधक , सं/ॱड91 हण,जे. एम. ए. /ॱड04टोस/ॱड61 िल.,मेन रोड, िब/ॱड04टुपुर जमशेदपुर - 831 001, अ/ॱधठठय (सम/ॱड04तीपुर ), मातृक- जलसैन (अ/ॱधठठ/ॱ407ा- ठाढ़ी, मधुबनी)। दस बख/ॱड61सँ बेशीसँ िह/ॱधठठदी आ मैिथली िथयेटरमे सि/ॱडठ9य। मैिथली दूरदश/ॱड61न सीिरयल "नैन न ितरिपत भेल" लेल अिभनय, /ॱड04टार /ॱध90लसक /ॱड91ेट इि/ॱधठडडयन ला/ॱध91टर चैल/ॱड70ज -IV आ महुआ चैनलक हँसीक अखाड़ामे सहभािगता। सोनी टी.वी. आ दूरदश/ॱड61न इ/ॱधठ4यािद लेल काज।स/ॱध94/ॱध6धित मु/ॱध94बइमे।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 708 गितिविधः वष/ॱड61 1996 सँ वष/ॱड61 2002 धिर िव/ॱडध4ापित पिरषद सम/ॱड04तीपुरक स/ॱड64/ॱड04कृितक , गितविध एवं मैिथलीक /ॱध6धचार - /ॱध6धसार हेतु डॉ. नरेश कुमार िवकल आ /ॱध57ी उदय नारायण चौधरी (रा/ॱड0ड/ॱड99पित पुर/ॱड04कार /ॱध6धा/ॱध90त िश/ॱध5धक ) क नेतृ/ॱधठ4वमे संल/ॱध7धन । /g2ं2कािशत कृित : /ॱध5धण/ॱध6धभा- किवता-सं/ॱड91ह , अंशु- समालोचना।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 709 मो. गुल हसन
जय/ॱध6धकाश मंडल
/ॱड0धयामल सुमन
राम िबलास साहू
कृपान/ॱधठठद झा अ/ॱधठठतर/ॱड65/ॱड0ड/ॱड99ीय मैिथली पिरषद
महाका/ॱधठठत ठाकुर
सरोज िखलाड़ी नेपालक पिहल मैिथली रेिडयो नाटक संचालक
िवजय हरीश
नबोनारायण िम/ॱध57 1955- िपता-/ॱध57ी गोिब/ॱधठठद िम/ॱध57 , माता- /ॱध57ीमित अढ़ूला देवी। गाम-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 710 कुशमौल,पो.नागदह- बलाइन, भाया- अरेड़हाट, िजला- मधुबनी। मैिथली रंगमंचसँ स/ॱध94ब/ॱडध0 "कोिकल मंच" सं/ॱड04थाक मा/ॱधठ7यमसँ।
बचे/ॱध5ठर झा, िनम/ॱड61ली
धीरे/ॱधठठ/ॱ406 कुमार , िनम/ॱड61ली
च/ॱधठठ/ॱ406शेखर कामित 1959- मैिथली किव। िश /ॱध5धा- एम.ए. (राजनीित शा/ॱड04 /ॱध55 ), िप ता- /ॱड04 व . योगे/ॱधठठ /ॱ406 कामित , गाम-पो/ॱड04 ट - किर यन, भाया- इलमास नगर,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 711 थाना- रोसड़ा, िज ला- सम/ॱड04 तीपुर, िब हार। सं/ॱध6धित - /ॱध6धख/ॱधठड ड सहकािर ता /ॱध6धसार पदािध कारी (बेनीप/ॱडध6ी)।
कुमार मनोज क/ॱड0धयप ज/ॱधठठम मधुबनी िजल/ॱड64तग/ॱड61त सलेमपुर गाम मे। बा/ॱध9ठय काले सँ लेखन मे आभ/ॱध64िच। कैक गोट रचना आकाशवानी सँ /ॱध6धसािरत आ िविभ/ॱडठध
सुजीत कुमार झा, नेपाल
न/ॱधठठद िवलास राय
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 712 प/ॱध55 -पि/ॱध55का मे /ॱध6धकािशत। स/ॱध94/ॱध6धित क/ॱड70/ॱ406ीय सिचवालय मे अनुभाग आधकारी पद पर पद/ॱड04थािपत।
खड़ान/ॱधठठद यादव
िगरीश च/ॱधठठ/ॱ406
सि/ॱध74चदान/ॱधठठद सौरभ
मनोज कुमार मंडल
राधाका/ॱधठठत मंडल
िववेकान/ॱधठठद झा
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 713
/ॱध6धशा/ॱधठठत िम/ॱध57
ऋिष विश/ॱ417
िवनय भूषण
राजेश रंजन, मैिथली फेडोरा /ॱध6धोजे/ॱध70ट
सुधाकर झा, महो/ॱध54री , नेपाल सएसँ बेशी सड़क नाटकमे मंचन।
िजतमोहन झा बाबूजीक नाम: /ॱध57ी बै/ॱडध4नाथ झा,/ॱध76ये/ॱ417/ॱ410ाता: /ॱध57ी िपता/ॱध94बर झा (िपंटू),/ॱड91ाम /पो/ॱड04ट - बनग/ॱड6डव , पूबाइ टोला
(खॱआरे),िजला - सहरसा, (िबहार), िपन - ८५२२१२
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 714
कुमार िकसलय
/ॱध6धभात /ॱध6धभाकर
राजेश मोहन झा 1981- उपनाम- गुंजन, ज/ॱधठठम/ॱड04थान - गाम+प/ॱध55ालय - किरयन, िजला- सम/ॱड04तीपुर , हा/ॱड04य किवताक मा/ॱधठ7यमसँ समाजक िवगिलत दशाक वण/ॱड61न। बाल सािह/ॱधठ4यमे िवशेष /ॱध64िच।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 715
िकशन कारीगर
वीरे/ॱधठठ/ॱ406 यादव
आितश कुमार िम/ॱध57 , नेपाल
अकलेश कुमार मंडल
िजते/ॱधठठ/ॱ406 झा, जनकपुर
नवे/ॱधठठदु कुमार झा, प/ॱध55कार
सुिमत आन/ॱधठठद
नवनीत कुमार झा
आशुतोष यादव
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 716 १९९२- गाम- हटाढ़ /ॱध64पौली (मधुबनी)।
अिभ/ॱध5ड मैिथली रंगमंच
/ॱध6धवीण क/ॱड0धयप
मनीष कुमार झा
पंकज ि/ॱध6धय/ॱड64शु
भारत भूषण झा
इ/ॱधठठ/ॱ406भूषण कुमार
/ॱध6धकाश /ॱध6धेमी
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 717 रिव भूषण पाठक
अ/ॱध64णाभ सौरभ स/ॱध94पादक - नवतुिरया।
सदरे आलम "गौहर" गाम-पुरसौिलया, भाया- जयनगर, िजला मधुबनी।
मो. जािहद हुसैन िसमिरया कुि/ॱध94हया, अरिरया।
हा/ॱध64ण रशीद "गािफल" 1965- ककोड़वा बसंतपुर, अरिरया।
मो. जोहेब आलम अरिरया।
डॉ. नवल िकशोर
डॉ. सुशील कुमार
डॉ. भुवन िकशोर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 718 दास "नवल"
/ॱध57ीवा/ॱड04तव स/ॱध94पादक कोशी- कात।
िम/ॱध57 "भुवनेश" मैिथली कथा सं/ॱड91ह - गोबरछ/ॱध54ा।
पंकज कुमार झा िपता- /ॱध57ी मह/ॱड70/ॱ406 मोहन झा, माता-/ॱध57ीमती अ/ॱध94बी देवी झा : माड़र, िजतबारपुर, मधुबनी, पंकज जी एच.सी.एल.मे सो/ॱध91टवेयर इंिजनीयर छिथ।
नागे/ॱधठठ/ॱ406 कण/ॱड61, नेपाल
/ॱध65पेश कुमार झा '/ॱधठ4यॲथ ' /ॱड91ाम +प/ॱध55ालय -/ॱधठ4यॲथा, भाया-िखरहर, थाना- बेनीप/ॱडध6ी, िजला- मधुबनी, स/ॱध94/ॱध6धित कोलकातामे अ/ॱधठ7यनरत , सािहि/ॱधठ4यक गितिविध मे सेहो सि/ॱडठ9य , ढेर
रचना प/ॱध55 -पि/ॱध55कािदमे /ॱध6धकािशत।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 719
नवीन कुमार "आशा" 1987- िपता /ॱध57ी गंगानाथ झा, माता /ॱध57ीमित िवनीता झा। गाम- धानेरामपुर, पो/ॱड04ट - लोहना रोड, िजला- दरभंगा।
सुबोध ठाकुर गाम-ह/ॱड7डठी बाली, िजला-मधुबनी, सािह/ॱधठ4यक अितिर/ॱध70त चाट/ॱड61ड/ॱड61 एकाउ/ॱधठठटे/ॱधठठट /ॱध6धैि/ॱध70टशनर छिथ।
संजय कुमार मंडल गाम- गोधनपुर, मधुबनी।
राम/ॱध6धवेश मंडल
सुमन झा "सृजन"
ल/ॱड50मी दास
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 720
िमिथलेश मंडल
रामा/ॱध5डा शिशधर
िदनेश कुमार िम/ॱध57 िमिथला /ॱध6धेमी। िमिथलाक मोटा- मोटी सभ धारपर िकताब /ॱध6धकािशत।
संजय झा सु/ॱध9ठतानगंज , भागलपुर। मोटोरोलाक सी.ई.ओ.।
िदनकर कुमार
डॉ. िवनय िव/ॱध5ठब/ॱधठठधु
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 721
राम बहादुर रेणु मैिथली रंगमंचकम/ॱड6ठ।
रामदेव /ॱध6धसाद म/ॱधठडडल झा/ॱध65दार , मैिथलीक िभखारी ठाकुरक नामसँ ।g262िस।g320 मैिथलीक पिहल जनकिव रामदेव ।g262साद म।g2च3 ड ल ‘झा।g265दार ’क िकछु गीत आ झा।g26आ ।g262।g30आतुत अिछ।
रामकृ/ॱड0डण मंडल "छोटू"
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 722 उमेश पासवान
अतुले/ॱध5ठर झा
शिशधर कुमार
सुबोध झा १९६६- िपता /ॱध57ी ि/ॱध55लोकनाथ झा।
िशवशंकर िसंह ठाकुर
अंजनी कुमार वम/ॱड65 "दाऊजी"
िबनोद िम/ॱध57 डॉ. िबनोद िम/ॱध57 स/ॱध94/ॱध6धित आई आई टी /ॱध65डकी, उ/ॱध54राखंडमे अं/ॱड91ेजी पढ़बैत छिथ
अ/ॱध5धय कुमार चौधरी िपता राजनारायण चौधरी, /ॱड91ाम +पो/ॱड04ट : मिहषी (पुनव/ॱड65स आराप/ॱडध6ी), िजला:
जवाहर लाल क/ॱड0धयप (१९८१- ) िपता /ॱध57ी- हेमनारायण िम/ॱध57 , गाम फुलकाही-
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 723 आ िहनक रचनाb अं/ॱड91ेजी आ िहंदी मे /ॱध6धकािशत भेल छि/ॱधठठह। अिह वष/ॱड61 िहनक किवता सं/ॱड91ह Silent Steps and Other Poems /ॱध6धकािशत भेल छि/ॱधठठह। एकर अितिर/ॱध70त ई अं/ॱड91ेजीमे आलोचनाक /ॱध5धे/ॱध55मे आठ टा पोथी संपािदत केने छिथ। िहनक पोथी Communication Skills for Engineers and Scientists बहुतो इंजीिनयिरंग सं/ॱड04थानमे पा/ॱडठ5य पु/ॱड04तक /ॱध65पमे पढ़ाओल जाइत सहरसा. सं/ॱध6धित िद/ॱध9ठली /ॱड04कुल आफ इकोनोिम/ॱध70स मे अ/ॱधठठवेषक आ समाजशा/ॱड04/ॱध55ी छिथ. िहनक "Dowary among the Maithil Brahmins: aspects of Change and contitunity" िबषय
पर पी. एच. डी. आओर "Marriage among the Maithil Brahmins" िबषय पर एम. फ़ील. केर अ/ॱधठठवेषन काज छैि/ॱधठठह . अ/ॱधठठय िबषय पर /ॱध6धकािशत आ अ/ॱध6धकािशत सेिमनार दरभंगा।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 724 अिछ।
पेपर के अितिर/ॱध70त वष/ॱड61 २००९ मे जापानक /ॱध70यो़टो िव/ॱध5ठिव/ॱडध4ालय केर 1st Next Generation Glowal Workshop मे िहनका /ॱडध5ारा /ॱध6ध/ॱड04तुत कैल आ छपल लेख
"Gender and Heterosexsual Relationship in Intimate and Public Sphere: Ethnography of Maithil Brahmin Community" िवषय पर िलखल गेल अिछ।
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 725
आन/ॱधठठद झा
ओम/ॱध6धकाश झा डेओढ़, घोघरडीहा।
अिमत मोहन झा ।g39उाम -भंडािरसम (वाणे।g25चरी ।g30आथान ), मनीगाछी, दरभंगा, िबहार, भारत।
सुनील कुमार झा
कैलाश कुमार कामत
/ॱध6धवीण कुमार ठाकुर ज/ॱधठठम ितिथ -31 िदस/ॱध94बर 1977; ज/ॱधठठम /ॱड04थान - क/ॱधठठहौली , सकरी ,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 726 मधुबनी ; िश/ॱध5धा- सूय/ॱड61 नारायण हाई /ॱड04कूल - नरपितनगर , बी . एस . सी - मेमोिरअल कॉलेज - दरभंगा , िड/ॱध90लोमा इन फैशन िडजाईन (नेशनल इंि/ॱड04ट/ॱडठ4यूट ऑफ़ फैशन िडजाईन - नयी िद/ॱध9ठली ) , िच/ॱध55कला आओर फैशन पूव/ॱड65नुमानमे िवशेष यो/ॱध7धयता, िनवास /ॱड04थान - िद/ॱध9ठली , इंिडया; िपता- /ॱध57ी स/ॱधठ4य नारायण ठाकुर , सकरी - क/ॱधठठहौली ; माता- /ॱध57ीमती मालती ठाकुर , सकरी - क/ॱधठठहौली । वत/ॱड61मानमे
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 727 अपन ए/ॱध70सपोट/ॱड61 िबज़नस ए/ॱड04थेट ) क नामसँ शु/ॱध64आत , पूव/ॱड61मे /ॱध6धोड/ॱध70ट डेवेलो/ॱध90म/ॱड70ट आओर मच/ॱड61ंटक /ॱध65पमे काय/ॱड61रत।
अरिव/ॱधठठद रंजन दास
कौशल कुमार
िमिहर झा
च/ॱधठठ/ॱ406मिण गीतकार, गायक।
िवकास झा रंजन
/ॱध6धभात राय भ/ॱडध6 िपता /ॱध57ी गंगे/ॱध5ठर
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 728 िव/ॱडध4ापितक अनेक पदक अं/ॱड91ेजी अनुवादक स/ॱध94पादन /ॱध6धकािशत।
राय, माता /ॱध57ीमती गाय/ॱध55ी देवी, गाम- िधरापुर, महोतरी, अ/ॱड04थाइ बसोबास- जनकपुरधाम - नेपाल।
अ/ॱध64ण कुमार िसंह
जीबू कुमार झा
प/ॱड17ीकार कृ/ॱड0डणान/ॱधठठद झा
/ॱध6धेमच/ॱधठठ/ॱ406 िम/ॱध57
संजीव कुमार, मैिथली रंगमंच
िकशोर केशव, मैिथली रंगमंच
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 729
संजीव कुमार शमा
नवीन ठाकुर
जगदान/ॱधठठद झा मनु
झा हेम/ॱधठठत बापी
स/ॱधठ4यनारायण झा
अ/ॱध74छेलाल शा/ॱड04/ॱध55ी
राहुल राही
रिव िम/ॱध57
अिनल मि/ॱध9ठलक
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 730 मैिथली आ िमिथलासँ संबंिधत िकछु मु/g27धय साइट : - आन िलंकक िवषयमे सूचना ggajendra@videha.com क/g2ृ3 ई मेलसँ पठाबी। http://www.videha.co.in/ ("िवदेह" /g2ं2थम मैिथली पाि/g2अ2क ई पि/g2अअका) http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bh alsarik-gachh.html (इंटरनेटपर मैिथली भाषाक /g2ं2 थम उपि/g3चृथित / मैिथलीक पिहल /g2थ2लॉग - मैिथली भाषा /g2थ2लॉगक ए/g3थधीगेटर , ५ जुलाइ २००४) http://www.videh a.com/2004/07/bhalsar ik- gachh.html (इंटरनेटपर मैिथली भाषाक /g2ं2थम उपि/g3चृथित / मैिथलीक पिहल /g2थ2लॉग - मैिथली भाषा /g2थ2लॉगक ए/g3थधीगेटर , ५ जुलाइ २००४) http://videha- aggreg ator.blogspot.com/ (मैिथली भाषा /g2थ2लॉगक ए/g3थधीगेटर ) http://prakarantar.blogspot.com/ (/g2ं2कार/g3ंृतर मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग , फरबरी २००५) http://vidyapati.bl ogspot.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग , अग/g3चृत २००५ ) http://www.vidyap ati.org/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग , अग/g3चृत २००५ )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 731 http://hellomithila.blogspot.com/ (हेलो िमिथल ा - धीरे/g2ैै/gृचं /g2ं2ेमिष/g3ंध, स/g2थृपादक -/g2ं2काशक , /g2ंअपा झा, स/g2थृपादन सहयोग , प/g2थैलव , मैिथली सािहि/g2ैृयक , ३ मइ २००६) http://pall av.blogsome.com/ (हेलो िमिथल ा - धीरे/g2ैै/gृचं /g2ं2ेमिष/g3ंध, स/g2थृपादक -/g2ं2काशक , /g2ंअपा झा, स/g2थृपादन सहयोग , प/g2थैलव , मैिथली सािहि/g2ैृयक , १७ मइ २००६) http://premarshi.word press.com/ (धीरे/g2ैै/gृचं /g2ं2ेमिष/g3ंध,) http://brikhesh.bl ogspot.com/ (बृषेश च/g2ैै/gृचं लाल ) http://www.chetnasamiti.org/ (चेतना सिमित , पटनाक वेबसाइट) http://mithilakb at.blogspot.com/
http://maithilitimes onli ne.blogsp ot.com/ http://mithilavi dehava jjitirhut.blo gspot.com/ http://samadiya.bl ogspot.com/ http://jitumaithi li.blogs pot.com/ http://pratipad amaithil i.blogspot.com/ http://bhatsimar.blogs pot.com/ http://maithilir angmanch.b logspot.com/ http://www.mithilava ani.bl ogspot.com/ http://www.maithil isongsj agat.co.in/ http://mithilab log.com/ http://www.lah akchahak.com/
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 732 http://www.jaim ithila.com / http://www.dahe jmuktmithila.org/ http://mithilava ani.blo gspot.com/ http://www.chamund anag arpachah i.com/ http://kisunsanka lplok.word press.com/ http://www.kisunsank alpl ok.co.nr/ http://maithilis ongshu b.blogspot.com/ http://www.rajn ipal lavi.com/ http://www.samaysaal.com/ http://maithilp utramanu.blogsp ot.com/ http://www.premkumarmal lik.com http://bramhane ws.blogspot.com/ (मैिथली समाचार) http://www.mithilakh abar.com/ (नेपालक मैिथली ई पि/g2अअका) http://esamaad.bl ogspot.com/ (पूनम मंडल आ ि/g2ं2यंका झाक मैिथली /g2ैैयूज पोट/g3ंधल , ९ अग/g3चृत २००४ सँ) http://hellomithilaa.blogspot.com/ (मैिथली /g2ैैयूज पोट/g3ंधल , िसत/g2थृबर २००७) http://www.hellomithilaa.com/ (मैिथली /g2ैैयूज पोट/g3ंधल , िसत/g2थृबर २००७)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 733 http://www.maithilinews.blogspot.com/ (िमिथला आ मैिथल ीक समाचारक साइट ) http://www.hamargam.in/ (मैिथली /g2ैैयूज पोट/g3ंधल ) http://mithiladotcom.blogspot.com/ (मैिथली रा/g3च3/g3थथीय दैिनक ) http://mithilasama d.blogspot.com/ (िमिथला समाद, मैिथली दैिनक) http://janakpurnews.blogspot.com/ (िमिथला आ मैिथलीक समाचारक साइट ) http://shampadak.wor dpress.com/ (मैिथली /g2ैैयूज पोट/g3ंधल , जनवरी -फरबरी २००८) http://www.esamaad.com/ (मैिथली /g2ैैयूज पोट/g3ंधल , जनवरी -फरबरी २००८) http://www.mithilalok.com/ (मैिथली /g2ैैयूज पोट/g3ंधल ) http://apan dalan.wor dpress.com/ http://www.mithila world.tk/ http://www.mithilach owk.com/ http://maithilis ongsge et.blogspot.com/ http://rayprabhatb hatt.blogspot.com/ http://amitmohanj ha83.bl ogspot.com/ http://maithili-darpan.blogspot.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 734 http://mithilatol.blogspot.com (िमिथल ाटोल मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://maithilic inema.blo gspot.com/ (मैिथली िफ/g2थै/g2थृस ) http://maithilifi lms.blogspot.com/ (मैिथली िफ/g2थै/g2थृस ) http://maithili- drama.blogsp ot.com/ (िवदेह मैिथली ना/g3ैृय उ/g2ैृसव - बेचन ठाकुरक /g2थ2लॉग ) http://mjnk.co.cc/ (ई जनकपुर /g2ैैयूज़ , तराई मॉडल , िमिथला इ/g2ैैफोम/g37धशन ) http://www.TeraiNepal.co.cc/ (तराई नेपाल िमिथला जनकपुर मधेश हालचाल Anytime Anywhere see) http://maithilaurmithila.blogspot.com/ (मैिथलक आ िमिथलाक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://www.mithilaamanch.blogspot.com (िमिथला मंच) http://maithilisong.blogspot.com/ (िमिथला आ मैिथलीक समाचारक /g2थ2लॉग ) http://maithilifo undation.b logspot.com/ (मैिथली फाउ/g2ैैडेशन ) http://maithili bhasha.b logspot.com/ (का/g3च2यप कमलक /g2थ2लॉग )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 735 http://rkjteoth.blogspot.com/ (/g2ंअपेश कुमार झा "/g2ैृयॲथ "क /g2थ2लॉग ) http://paraati.blogspot.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://singarhaar.blogspot.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://anchinharakharkolkata.blogspot.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य गजलक /g2थ2लॉग ) http://vaachik.wordpress.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://mithilainfo.blogspot.com (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://mithlasamachaar.blogspot.com (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://pilakhwar.blogspot.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://desilbayna.blogspot.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://maithilynjha.blogspot.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://gaam-ghar.blogspot.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 736 http://mithila-mihir.blogspot.com/ (मैिथलीक लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग ) http://www.videha.com/ (इंटरनेटपर मैिथली भ ाषाक /g2ं2थम उपि/g3चृथित / लोकि/g2ं2य /g2थ2लॉग - मैिथली भाषा /g2थ2लॉगक ए/g3थधीगेटर ) http://www.maithil ilekh aksangh.com/ (मैिथली लेखक संघक जाल/g3चृथल ) http://www.maithili.co.uk/ (िमिथला क/ॱध9ठचरल ऑग/ॱड71नाइजेशन , यू.के.) http://minapjanakpur.org/ (िमनाप, जनकपुर) http://www.airdarbhanga.org/ (आकाशवाण ी दरभंगाक साइट) http://mithilangan.org/ (िमिथल ा गनक साइट) http://www.vmym.in/ (िव/g32ृपित मैिथल युवा मंच ) http://www.tirhutalipi.4t.com/ (देवनागरी -ितरहुत ा फॉ/g2ैैट क/g2ैैवट/g3ंधर ) http://www.anujha.co.cc/ (यूनीकोड ितरहुता फॉ/g2ैैट - िमिथला) http://www.jaimithila.com/ (िमिथलाक स/g2थ3यता, सं/g3चृकृित , िवभूित , गीत-संगीत आ बहुत रास जानकारीक लेल)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 737 http://sobhagyamithilatv.com/ (सौभा/g272य िमिथला- पिहल मैिथली चैनल) http://kashyap-mithil a.blogsp ot.com/
http://mithilap aintingtrai ning.b logspot.com/ http://dularuababumaithilifilm.blogspot.com/ http://senuraklaajmaithilifilm.blogspot.com/ http://maithlivideosongs.blogspot.com/ http://kalikantjhabuch.org/ (काली क/ॱड64त झा "बूच") http://saketanands.blogspot.com/ (साकेतान/g2ैैदजीक जालवृ/g2अृ ) http://gunjang.blogspot.com/ (गुंजनजीक जालवृ/g2अृ ) http://darihare.blogspot.com/ (/g3च2याम दिरहरेक जालवृ/g2अृ ) http://deoshankarnavin.blogspot.com/ (देवशंकर नवीनक जालवृ/g2अृ ) http://www.udayanarayana.com/ (निचकेताक साइट) http://www.indianembassy.org.np/ (भारतीय दूतावास नेपाल) http://www.purvottarmaithil.org/ (िमिथला स/g3ंृ/g3चृकृितक सम/g2ैैवय सिमितक /g2अअैमािसक पि/g2अअका) http://apanmith ladha am.blogspot.com/
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 738 http://maithilik avita.blogspot.com/ http://pankaj jha2 3.blogspot.com/ http://maithili- haiku.bl ogspot.com/ http://manak-maithil i.blogsp ot.com/ http://mithilau day.org/ http://www.facebook.com/home.php?sk=grou p _10445 81096 32326 (vid eha facebook group) http://groups.google.com/group/videha (videha googlegroups) http://dsal.uchicago.edu/lsi/ (Linguistic Survey of India, Gramophone recordings) http://dsal.uchicago.edu/lsi/taxonomy/term/171 8 (Linguistic Survey of India, Gramophone recordings, Maithili) http://maithiliacademy.org/
http://maithili.sourceforge.net/ http://ansiss.org/ http://fedoraproject.org/ https://fedorahosted.org/fuel/wiki/fuel-maithili
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 739 http://l10n.gnome.org/teams/mai http://translate.fedoraproject.org/languages/m ai http://www.biharlokmanch.org / (िमिथला -मैिथली पोथी ऑनलाइन कीनू) http://shivpustakbhandar.blogspot.com/
(मैिथली पोथ ी कीनू) http://www.biharlokmanch.org/mithila_product s_online.php (Buy Mithila-Maithi li books online) http://mithila-h aat.com/ (Buy Mithila-Ma ithili books/ other materials onl ine) http://www.antika-prakashan.com/ (अंितक ा /g2ं2काशनक साइट - मैिथली /g2ं2काशक ) http://www.shruti-publication.com (/g2अ7ुित /g2ं2काशनक साइट - मैिथली /g2ं2काशक ) http://www.gorkhapatra.org.np/ http://www.sajha.org.np/ http://www.kantipuronline.com/ http://mithilahyd.org/ http://www.jyoticonsultant.com/ (मैिथलक नौकरी डॉट कॉम)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 740 http://www.mithilamanthan.com/ http://www.brandbihar.com/ http://www.biharbrains.org/ http://www.kfm961.com/ (हे/g2थैलो िमिथला काय/g3ंध/g3ैथम /g2ं2/g2ैृयेक शिनक/g2ृ3 नेपाली समय ानुसार राित ९.३० बजेसँ ११ बजेधिर आ राजनीितक िवषयव/g3चृतुपर केि/g2ैै/gृचंत चौबिटया काय/g3ंध/g3ैथम /g2ं2/g2ैृयेक सोमक/g2ृ3 राित १० सँ ११ बजेधिर /g2ं2सारण ) http://www.jumptv.com/en/channel/nepal1/ (नेपाल1 टी.वी. -ज/g2थृप टी.वी. मैिथली काय/g3ंध/g3ैथम सूचना) http://janakifm.org.np/ (जानकी एफ.एम., मैिथली समाचार रेिडयो) http://www.mithilar adio.com/ (मैिथली रेिडयो) http://www.youtube.com/user/Janakifm (जानकी एफ.एम., मैिथली समाचार रेिडयो Youtube chann el ) http://www.radiomithila.org/ (मैिथल ी रेिडयो) http://www.appa nmithila.org/ (रेिडयो अ/g2थचपन िमिथला ९४.४ MHZ) http://www.janakpurtoday.com.np/
http://madanpuraskar.org/ http://www.madheshuk.org/ (एसोिशएशन ऑफ नेपाली मधेसीज इन यू.के.)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 741 http://www.mithilaart.com / ( /g2अ7ीमित /g2ं2भा झाक साइट) http://www.mithilavihar.com/
http://www.sugatisopan.com/ http://www.maithilsamaj.com/ http://www.janakpurcity.com/ http://www.janakpur.com.np/ http://home.att.net/~maithils/ http://shyamprakashjha.com/ http://ramanathjha.com/ http://www.ramajha.com/ http://sudhakar.co.in/maithili http://www.maithils.net/ http://www.getpredictiononline.com/ http://www.bihartimes.com/ http://www.bihar.ws/ http://www.patnadaily.com/ http://www.adi-maithili-kavita.blogspot.com/ http://www.mithilasevasamiti.blogspot.com/ http://www.jankitoday.blogspot.com/ http://opjha.blogspot.com/
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 742 http://chitthajagat.in/ (देवनागरी िलिपक /g2थ2लॉगक ए/g3थधीगेटर ) http://mailorang.blogspot.com/ (मैलोरंग ना/g3ैृय सं/g3चृथाक /g2थ2लॉग ) http://mailora ng.in/ (मैलोरंग) http://vandan asgeet.blogsp ot.com/ http://www.darbh angara j.blogsp ot.com/ http://mithila_samachar.tripod.com/mithilasam achar/ (िमिथला आ मैिथलीक समाचारक साइ ट ) http://www.pustakalay a.org/list.php?lan g=en& collection_ pid=Pustakalaya:17 1 http://www.ciilc orpora.net/maisam.htm http://ignca.nic.in/coi lnet/mithila.htm http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/mithila.htm http://www.mithilaarts.com/ http://www.mithilapainting.org / http://www.maithili.net/ (िमिथला -मैिथल-मैिथलीक लोकि/g2ं2य साइट ) http://www.mithilaonline.com / (िमिथल ा -मैिथल - मैिथलीक लोकि/g2ं2य साइट ) http://www.onlinemithila.in/ (िमिथल ा -मैिथल- मैिथलीक लोकि/g2ं2य साइ ट)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 743 http://www.nnl.gov.np/ http://www.nepalacademy.org.np/ http://www.karnagoshthi.org/ http://surmasti.com / http://www.maithiliworld.com / http://www.mithila- museum.com/aboutMM/Eindex.html http://www.tribhuvan-university.edu.np/ http://www.swastifoundation.com/ (/g3चृवि/g3चृत फाउ/g2ैैडेशनक साइट ) http://foundations aarcwriters.com/ http://www.opmcm.gov.np/ http://www.moe.gov.np/ (नेपाल सरकारक साइ ट) http://lnmu.bih.nic.in / http://gov.bih.nic.in / (िबहार सरकारक साइट) http://www.india.gov.in/ http://rajbhasha.nic.in/ http://www.hindinideshalaya.nic.in/ http://themithila.tripod.com/ http://www.mithilaconnect.com/ http://www.esabha.net/ (मैिथल िवव ाहक साइ ट)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 744 http://www.maithilvivah.com/ (मैिथल िववाहक साइट) http://www.kanyadan.net/ (मैिथल िववाहक सा इट) http://www.mithilash aadi.com/ (मैिथल िववाहक साइट) http://www.kalyanifoundation.org/
http://www.madhubani.com/ http://www.janakpur.org/ http://www.darbhanga-friends.com/ http://www.hindisansthan.org/ http://www.biharassociation.net/ http://www.nationallibrary.gov.in/ (नेशनल लाइ/gृचथेरी कोलकात ा)
http://dpl.gov.in/ (िद/g2थैली पि/g2थ2लक लाइ/gृचथेरी)
http://www.connemarapubliclibrarychennai.co m/ (कोनेमारा पि/g2थ2लक लाइ/gृचथेरी) http://rrrlf.nic.in/ (राजा राम मोहन राय लाइ/gृचथेरी फाउंडेशन) http://www.sahitya-akademi.gov.in/ (सािह/g2ैृय अकादमीक सा इट)
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 745 http://www.nbtindia.org.in/ (नेशनल बुक /g3थथ/g3चृटक साइट) http://www.csuchico.edu/anth/mithila/
http://web.mac.com/nadjagrimm/iWeb/JWDC/ Mithila%20Art%20.html http://www.southasianist.info/india/mithila/inde x.html http://www.mithilalive.com/ http://www.ethnologue.com/show_language.as p?code=mai http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription. cfm?code=mai http://www.languageshome.com/English- Maithili.htm http://www.rosettaproject.org/archive/mai http://www.nepalgov.gov.np / http://maithili-mp3-songs.folkmusicindia.com/ http://www.ciil.org/ (भारतीय भाषा सं/g3चृथानक साइट ) http://www.ciillibrary.org/ http://www.lisi ndia.net/Maithil i/Maithili.html http://www.ntm.org.in/languages/maithili/defaul t_maithili.asp (रा/g3च3/g3थथीय अनुवाद िमशन )
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 746 http://jnanpith.net/ (भारतीय /g2अ3ानपीठक साइट ) http://bparishad.in/ (भारती य भाष ा पिरषद , कोलकात ाक साइट) http://www.bharatiyabhashaparishad.com/ (भारतीय भाषा पिरषद, कोलकाताक वागथ/ॱड61) http://www.themanbookerprize.com/ (मैन-बुकर पुर/g3चृकारक साइट ) http://www.commonwealthfoundation.com/ (कॉमनवे/g2थैथ फाउ/g2ैैडेशनक साइट ) http://www.crossword.in/ (वोडाफोन -/g3ैथॉसवड/g3ंधक साइट) http://www.pulitzer.org/ (पुिल/g2ैृजर पुर/g3चृकारक साइट ) http://nobelprize.org/ (नोबेल पुर/g3चृकारक साइट ) http://www.goakonkaniakademi.org/akademi/ai ms.htm (गोवा कॲकणी अकादमीक सा इट) http://www.museindia.com/ http://jaipurliteraturefestival.org/ http://dscprize.com/ http://southasianlitfest.com/ http://www.varnamala.org/ http://india.poetryinternationalweb.org/
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 747 http://madhubani-art.blogspot.com/ (Maithili Literature in English) http://www.fortunecity.com/victorian/charcoal/4 9/ http://www.tarainews.com.np/ http://translatewiki.net/wiki/Project:Translator http://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_n ew_languages/Wikipedia_Maithili
http://translatewiki.net/wiki/Special:Translate?t ask=untranslated&group=core- mostused&limit=2000&language=mai http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mai http://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Mainpag e/mai अंितम प/g3ब3चू साइट िवकी मैिथली /gणबणोजे/gणइ0टक अिछ। एिह िलंक सभ पर जा कय /gणबणोजे/gणइ0टक/gण43 आग/g3ब3 बढ़ाऊ। िकछु नीक यू /ॱडठ4यूब मैिथली चैनल http://www.youtube.com/user/Janakifm (जानकी एफ.एम., मैिथली समाचार रेिडयो Youtube channel) http://www.youtube.com/user/jitumaithil (िजते/ॱधठठ/ॱ406 झा,
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 748 जनकपुर) http://www.youtube.com/user/sobhagya8 (सौभा/ॱध7धय िमिथला) http://www.youtube.com/user/rajnipallavi (रजनी प/ॱध9ठलवी) http://www.youtube.com/user/bhaskaranjha (भा/ॱड0डकर झा) http://www.youtube.com/user/mahakalijha
http://www.youtube.com/user/karia1885 http://www.youtube.com/user/omuniv http://www.youtube.com/user/sumankumar137 http://www.youtube.com/user/gyansjha http://www.youtube.com/user/bclalan http://www.youtube.com/user/gareri1986 http://www.youtube.com/user/avinashjha84 http://www.youtube.com/user/chandankumarjha1 http://www.youtube.com/user/mailoran g http://www.youtube.com/user/chandanm ishra201 0 http://www.youtube.com/user/nirmaana
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 749 http://www.youtube.com/user/Janakifm1 http://www.youtube.com/watch?v=XpSuVHtbaQ8&fe ature=mfu_in _order&l ist=UL http://www.youtube.com/user/gxcng http://www.youtube.com/user/gautamkrishna85 http://youtu.be/3i3OG5Nf3y8 http://youtu.be/sJnxSe-ckmo http://www.youtube.com/user/jitmohanjha http://www.youtube.com/user/MiTJnPNN http://www.youtube.com/watch?v=-9KaC8ji9t4 http://www.youtube.com/user/luvvivek2k7 http://www.youtube.com/user/bindassatyandra http://www.youtube.com/user/rustymind1
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 750 http://www.youtube.com/user/MrDeveshKarna http://www.youtube.com/user/rambabushah http://www.youtube.com/user/mukeshjha84 http://www.youtube.com/user/Mauahi www.youtube.com/user/MrBasantjha http://www.youtube.com/user/themadan http://www.youtube.com/user/sentukhu http://www.youtube.com/user/yarowjha http://www.youtube.com/user/mkoxp http://www.youtube.com/user/luvvick21 http://www.youtube.com/user/njyclubashok http://www.youtube.com/user/MrRamkisor http://www.youtube.com/user/hellomithilaa
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 751 http://www.youtube.com/user/Dhipre (धीरे/ॱधठठ/ॱ406 /ॱध6धेमिष/ॱड61) http://www.youtube.com/user/pawanks6102 http://www.youtube.com/user/sahayogee http://www.youtube.com/user/ggajendra71 (िवदेह) आ दूटा आर साइट http://www.dailymotion.com/video/xjophq_documenta ry-kosi-katha_shortfilms#from=embed http://blackbuddhas.com/ िवदेह
मैिथली सािह/ॱधठ4य आ/ॱधठठदोलन
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ १ (वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 752 (c)२००४-११. सव/ॱड65िधकार लेखकाधीन आ जत ए लेखकक नाम निह अिछ ततए संपादकाधीन। िवदेह- /g2ं2थम मैिथली पाि/g2अ2क ई - पि/g2अअका ISSN 2229-547X VIDEHA स/g2थृपादक : गजे/g2ैै/gृचं ठाकुर। सह -स/g2थृपादक : उमेश मंडल। सहायक स/g2थृपादक : िशव कुमार झा आ मु/g3ै2ाजी (मनोज कुमार कण/g3ंध)। भाषा -स/g2थृपादन : नागे/g2ैै/gृचं कुमार झा आ प/g3ध7ीकार िव/g32ृान/g2ैैद झा। कला-स/g2थृपादन : /g27ंयोित सुनीत चौधरी आ रि/g3च2म रेखा िस/g2ैैहा। स/g2थृपादक -शोध-अ/g2ैैवेषण : डॉ. जया वम/g3ंअ आ डॉ. राजीव कुमार वम/g3ंअ। स/g2थृपादक - नाटक-रंगमंच- चलिच/g2अअ - बेचन ठाकुर। स/g2थृपादक -सूचना-स/g2थृपक/g3ंध-समाद पूनम मंडल आ ि/g2ं2यंका झा। रचनाकार अपन मौिलक आ अ/ॱध6धकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण/ॱड61 उ/ॱध54रदािय/ॱधठ4व लेखक गणक म/ॱधठ7य छि/ॱधठठह ) ggajendra@videha.com क/ॱध4ड मेल अटैचमे/ॱधठडटक /ॱध65पम/ॱध4ड .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम/ॱड71टमे पठा सकैत छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि/ॱध5ध/ॱध90त पिरचय आ अपन /ॱड04कैन कएल गेल फोटो पठेताह, से आशा करैत छी। रचनाक अंतमे टाइप रहय, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल /ॱध6धकाशनक हेतु िवदेह (पाि/ॱध5धक ) ई पि/ॱध55काक/ॱध4ड देल जा रहल अिछ। मेल /ॱध6धा/ॱध90त होयबाक बाद यथासंभव शी/ॱड9ध ( सात िदनक भीतर) एकर /ॱध6धकाशनक अंकक सूचना देल जायत। ’िवदेह' /ॱध6धथम मैिथली पाि/ॱध5धक ई पि/ॱध55का अिछ आ एिहमे मैिथली, सं/ॱड04कृत आ अं/ॱड91ेजीमे िमिथला आ मैिथलीसँ संबंिधत रचना
/dMatraI /dVa /dDMatraE /dHa ि व द े ह V i d e h a /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha िवदेह /g262थम मैिथ ली पा ि/g252क ई पि/g255क ा Videha Ist Maithili Fortnightly e Magazine /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ९६ म अंक १५ /glyph466दस/glyph225बर २०११ ( वष/glyph110 ४ मास ४८ अंक ९ ६) http://www.videha.co.in /
म ा नु ष ीि म ह सं /g304 कृ ता म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X V I D E H A 753 /ॱध6धकािशत कएल जाइत अिछ। एिह ई पि/ॱध55काक/ॱध4ड /ॱध57ीमित ल/ॱड50मी ठाकुर /ॱडध5ारा मासक ०१ आ १५ ितिथक/ॱध4ड ई /ॱध6धकािशत कएल जाइत अिछ।
(c) 2004-11 सव/ॱड65िधकार सुरि/ॱध5धत। िवदेहमे /ॱध6धकािशत सभटा रचना आ आक/ॱड65इवक सव/ॱड65िधकार रचनाकार आ सं/ॱड91हक/ॱध54/ॱड65क लगमे छि/ॱधठठह। रचनाक अनुवाद आ पुनः /ॱध6धकाशन िकंवा आक/ॱड65इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक हेतु ggajendra@videha.com
पर संपक/ॱड61 क/ॱध65। एिह साइटक/ॱध4ड /ॱध6धीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरी आ रि/ॱड0धम ि/ॱध6धया /ॱडध5ारा िडजाइन कएल गेल।
िसि।g320र।g30आतु