91 ISSN 2229-547X VIDEHA 'विदेह' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ (वर्ष ९ मास १०३ अंक २०५) ऐ अंकमे अछि:- १. संपादकीय संदेश २. गद्य २.१.विदेह सम्मान-१. २.२.विदेह सम्मान-२. २.३.विदेह सम्मान-३. २.४.विदेह सम्मान-४. ३. पद्य ३.१.जगदीश चन्द्र ठाकुर ’अनिल’ दूटा गजल ३.२.आशीष अनचिन्हार २ टा गजल ३.३.जगदानन्द झा ’मनु’- २ टा गजल ३.४.राजेश मोहन- जनचेतना आ मानव वेदनाक प्रतिनिधि कवि यात्रीजी केर जन्मदिवस पर ४.बालानां कृते-डॊ शशिधर कुमर- किछु सचित्र बाल कविता Go to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. विदेहक पुरान अंक आ ऑडियो/ वीडियो/ पोथी/ चित्रकला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचाँक लिंक पर जाउ। VIDEHA ARCHIVE विदेह आर्काइव Join official Videha facebook group. Join Videha googlegroups Follow Official VidehaTwitter to view regular Videha Live Broadcasts through Periscope. विदेह जालवृत्तक डिसकसन फोरमपर जाउ। संपादकीय ई सभ शुरू भेल साहित्य अकादेमी द्वारा नागार्जुनकें हिन्दी आ मैथिली कविक रूपमे फेलो बनेबासं, यात्रीकें गौण क’ देल गेल/ आब किछु मैथिलीक साहित्यकार सेहो साहित्य अकादेमीक बी टीमक रूपमे यात्रीकें बिसरि नागार्जुनकें ग्रहण क’ रहल छथि/ ’सगर राति दीप जरए’ पर साहित्य अकादेमीक गिद्ध दृष्टिक विरोध भेल तं श्याम दरिहरे, रमानन्द झा ’रमण’ आ प्रदीप बिहारी एक्के तिथिकें फराक सगर राति करबाक प्रयास केलन्हि आ साहित्य अकादेमीक बी टीमक ई प्रयास केना विफल भ’ गेल से सभकें बुझल अछि/ मुदा साहित्य अकादेमीक बी टीम फेर ’सगर राति दीप जरय’ कें गौण करबा लेल पूर्ण ब्राह्मणवादी ’कथा कुम्भ’ शुरू केलक, जत’ मोश्किलसं १० गोटे सम्मिलित भेला मुदा साहित्य अकादेमीक बी टीमक हिन्दी पत्रकार अखबारमे फर्जी सख्या १०० देखेलक आ किछु गोटेक नामकें प्रकाशित केलक जे ओत’ गेले नै रहथि आ रुढ़िवादी विचारधाराक नै छथि/ प्रसिद्ध प्रगतिवादी कथाकार जगदीश प्रसाद मण्डलक नामधारी किनको उपस्थितिक समाचार प्रकाशित भेल (इलेक्शनमे कोनो कैण्डीडेटक नामधारी ढेर उम्मेदवार ठाढ़ कएल जाइत अछि आ बैलटमे नाम देल जाइते अछि, तेहने सन) धीरेन्द्र प्रेमर्षि् हेल्लो मिथिलामे कन्नारोहट केलन्हि जे ’एकटा सगर राति होइ छल!!!!’ आ ई कहि ओ अपना द्वार १० गोटेक उपस्थितिक सगर रातिकें सगर राति मानलन्हि आ सर्वहाराक सगर राति कें नै मानलन्हि/ तं की साहित्य अकादेमीक बी टीम नेपालोमे अछि आकि ई एकटा रुढ़िवादी मानसिकता अछि? अशोक साहित्य अकादेमीक बी टीमक हिन्दी पत्रकारकें इण्टरव्यू देलन्हि आ कन्नारोहट केलन्हि जे २१म शताब्दीमे कोनो सुच्चा कथाकार भेबे नै कएल, ओना मूल धारा लेल हुनकर ई कथन सही अछि/ आ ओहो २१ शताब्दीमे २-४ टा लघु कथा मात्र लिखने छथि, तं की एकरा हुनकर समानान्तर साहित्यक अध्ययनक कमी बुझल जाए बा धीरेन्द्र प्रेमर्षि सन ब्राह्मणवादी कट्टरताक समानान्तर साहित्यसं होइत हीन भावनाक अभिव्यक्ति बुझल जाए? विदेह सम्मान विदेह समानान्तर साहित्य अकादेमी सम्मान १.विदेह समानान्तर साहित्य अकादेमी फेलो पुरस्कार २०१०-११ २०१० श्री गोविन्द झा (समग्र योगदान लेल) २०११ श्री रमानन्द रेणु (समग्र योगदान लेल) २.विदेह समानान्तर साहित्य अकादेमी पुरस्कार २०११-१२ २०११ मूल पुरस्कार- श्री जगदीश प्रसाद मण्डल (गामक जिनगी, कथा संग्रह) २०११ बाल साहित्य पुरस्कार- ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा संग्रह) २०११ युवा पुरस्कार- आनन्द कुमार झा (कलह, नाटक) २०१२ अनुवाद पुरस्कार- श्री रामलोचन ठाकुर- (पद्मानदीक माझी, बांग्ला- मानिक बंद्योपाध्याय, उपन्यास बांग्लासँ मैथिली अनुवाद) विदेह भाषा सम्मान २०१२-१३ (वैकल्पिक साहित्य अकादेमी पुरस्कारक रूपमे प्रसिद्ध) 1.विदेह समानान्तर साहित्य अकादेमी फेलो पुरस्कार 2012 2012 श्री राजनन्दन लाल दास (समग्र योगदान लेल) 2.विदेह भाषा सम्मान २०१२-१३ (वैकल्पिक साहित्य अकादेमी पुरस्कारक रूपमे प्रसिद्ध) २०१२ बाल साहित्य पुरस्कार - श्री जगदीश प्रसाद मण्डल केँ “तरेगन” बाल प्रेरक विहनि कथा संग्रह २०१२ मूल पुरस्कार - श्री राजदेव मण्डलकेँ "अम्बरा" (कविता संग्रह) लेल। 2012 युवा पुरस्कार- श्रीमती ज्योति सुनीत चौधरीक “अर्चिस” (कविता संग्रह) 2013 अनुवाद पुरस्कार- श्री नरेश कुमार विकल "ययाति" (मराठी उपन्यास श्री विष्णु सखाराम खाण्डेकर) विदेह भाषा सम्मान २०१३-१४ (वैकल्पिक साहित्य अकादेमी पुरस्कारक रूपमे प्रसिद्ध) २०१३ बाल साहित्य पुरस्कार – श्रीमती ज्योति सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल निबन्ध संग्रह) लेल। २०१३ मूल पुरस्कार - श्री बेचन ठाकुरकेँ "बेटीक अपमान आ छीनरदेवी" (नाटक संग्रह) लेल। २०१३ युवा पुरस्कार- श्री उमेश मण्डलकेँ “निश्तुकी” (कविता संग्रह)लेल। २०१४ अनुवाद पुरस्कार- श्री विनीत उत्पलकेँ “मोहनदास” (हिन्दी उपन्यास श्री उदय प्रकाश)क मैथिली अनुवाद लेल। विदेह भाषा सम्मान २०१४-२०१५ (समानान्तर साहित्य अकादेमी सम्मान) २०१४ मूल पुरस्कार- श्री नन्द विलास राय (सखारी पेटारी- लघु कथा संग्रह) २०१४ बाल पुरस्कार- श्री जगदीश प्रसाद मण्डल (नै धारैए- बाल उपन्यास) २०१४ युवा पुरस्कार - श्री आशीष अनचिन्हार (अनचिन्हार आखर- गजल संग्रह) २०१५ अनुवाद पुरस्कार - श्री शम्भु कुमार सिंह ( पाखलो - तुकाराम रामा शेटक कोंकणी उपन्यासक मैथिली अनुवाद) नाटक, गीत, संगीत, नृत्य, मूर्तिकला, शिल्प आ चित्रकला क्षेत्रमे विदेह सम्मान २०१२ अभिनय- मुख्य अभिनय , सुश्री शिल्पी कुमारी, उम्र- 17 पिता श्री लक्ष्मण झा श्री शोभा कान्त महतो, उम्र- 15 पिता- श्री रामअवतार महतो, हास्य-अभिनय सुश्री प्रियंका कुमारी, उम्र- 16, पिता- श्री वैद्यनाथ साह श्री दुर्गानंद ठाकुर, उम्र- 23, पिता- स्व. भरत ठाकुर नृत्य सुश्री सुलेखा कुमारी, उम्र- 16, पिता- श्री हरेराम यादव श्री अमीत रंजन, उम्र- 18, पिता- नागेश्वर कामत चित्रकला श्री पनकलाल मण्डल, उमेर- ३५, पिता- स्व. सुन्दर मण्डल, गाम छजना श्री रमेश कुमार भारती, उम्र- 23, पिता- श्री मोती मण्डल संगीत (हारमोनियम) श्री परमानन्द ठाकुर, उम्र- 30, पिता- श्री नथुनी ठाकुर संगीत (ढोलक) श्री बुलन राउत, उम्र- 45, पिता- स्व. चिल्टू राउत संगीत (रसनचौकी) श्री बहादुर राम, उम्र- 55, पिता- स्व. सरजुग राम शिल्पी-वस्तुकला श्री जगदीश मल्लिक,५० गाम- चनौरागंज मूर्ति-मृत्तिका कला श्री यदुनंदन पंडित, उम्र- 45, पिता- अशर्फी पंडित काष्ठ-कला श्री झमेली मुखिया,पिता स्व. मूंगालाल मुखिया, ५५, गाम- छजना किसानी-आत्मनिर्भर संस्कृति श्री लछमी दास, उमेर- ५०, पिता स्व. श्री फणी दास, गाम वेरमा विदेह मैथिली पत्रकारिता सम्मान -२०१२ श्री नवेन्दु कुमार झा नाटक, गीत, संगीत, नृत्य, मूर्तिकला, शिल्प आ चित्रकला क्षेत्रमे विदेह सम्मान २०१३ मुख्य अभिनय- (1) सुश्री आशा कुमारी सुपुत्री श्री रामावतार यादव, उमेर- १८, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) (2) मो. समसाद आलम सुपुत्र मो. ईषा आलम, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) (3) सुश्री अपर्णा कुमारी सुपुत्री श्री मनोज कुमार साहु, जन्म तिथि- १८-२-१९९८, पता- गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, थाना- लौकही,जिला- मधुबनी (बिहार) हास्य–अभिनय- (1) श्री ब्रह्मदवे पासवान उर्फ रामजानी पासवान सुपुत्र- स्व. लक्ष्मी पासवान, पता- गाम+पोस्ट- औरहा, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) (2) टाॅसिफ आलम सुपुत्र मो. मुस्ताक आलम, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी (बिहार) नाटक, गीत, संगीत, नृत्य, मूर्तिकला, शिल्प आ चित्रकला क्षेत्रमे विदेह सम्मान (मांगनि खबास समग्र योगदान सम्मान) शास्त्रीय संगीत सह तानपुरा : श्री रामवृक्ष सिंह सुपुत्र श्री अनिरूद्ध सिंह, उमेर- ५६, गाम- फुलवरिया, पोस्ट- बाबूबरही, जिला- मधुबनी (बिहार) मांगनि खबास सम्मान: मिथिला लोक संस्कृति संरक्षण: श्री राम लखन साहु पे. स्व. खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकड़िया, पोस्ट- रतनसारा, अनुमंडल- फुलपरास (मधुबनी) नाटक, गीत, संगीत, नृत्य, मूर्तिकला, शिल्प आ चित्रकला क्षेत्रमे विदेह सम्मान (समग्र योगदान सम्मान): नृत्य - (1) श्री हरि नारायण मण्डल सुपुत्र- स्व. नन्दी मण्डल, उमेर- ५८, पता- गाम+पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) (2) सुश्री संगीता कुमारी सुपुत्री श्री रामदेव पासवान, उमेर- १६, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी (बिहार) चित्रकला- (1) जय प्रकाश मण्डल सुपुत्र- श्री कुशेश्वर मण्डल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पोस्ट– बौरहा, भाया- सरायगढ़, जिला- सुपौल (बिहार) (2) श्री चन्दन कुमार मण्डल सुपुत्र श्री भोला मण्डल, पता- गाम- खड़गपुर, पोस्ट- बेलही, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) संप्रति, छात्र स्नातक अंतिम वर्ष, कला एवं शिल्प महाविद्यालय- पटना। हरिमुनियाँ / हारमोनियम (1) श्री महादेव साह सुपुत्र रामदेव साह, उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वार्ड- नं. ०९, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) (2) श्री जागेश्वर प्रसाद राउत सुपुत्र स्व. रामस्वरूप राउत, उमेर ६०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) ढोलक/ ठेकैता/ ढोलकिया (1) श्री अनुप सदाय सुपुत्र स्व. , पता- गाम- तुलसियाही, पोस्ट- मनोहर पट्टी, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) (2) श्री कल्लर राम सुपुत्र स्व. खट्टर राम, उमेर- ५०, गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) रसनचौकी वादक- (1) वासुदेव राम सुपुत्र स्व. अनुप राम, गाम+पोस्ट- िनर्मली, वार्ड न. ०७ , जिला- सुपौल (बिहार) शिल्पी-वस्तुकला- (1) श्री बौकू मल्लिक सुपुत्र दरबारी मल्लिक, उमेर- ७०, गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) (2) श्री राम विलास धरिकार सुपुत्र स्व. ठोढ़ाइ धरिकार, उमेर- ४०, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) मूर्तिकला-मृर्तिकार कला- (1) घूरन पंडित सुपुत्र- श्री मोलहू पंडित, पता- गाम+पोस्ट– बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी (बिहार) (2) श्री प्रभु पंडित सुपुत्र स्व. , पता- गाम+पोस्ट- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) काष्ठ-कला- (1) श्री जगदेव साहु सुपुत्र शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- िनर्मली-पुरर्वास, जिला- सुपौल (बिहार) (2) श्री योगेन्द्र ठाकुर सुपुत्र स्व. बुद्धू ठाकुर उमेर- ४५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) किसानी- आत्मनिर्भर संस्कृति- (1) श्री राम अवतार राउत सुपुत्र स्व. सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) (2) श्री रौशन यादव सुपुत्र स्व. कपिलेश्वर यादव, उमेर- ३५, गाम+पोस्ट– बनगामा, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) अल्हा/महराइ- (1) मो. जीबछ सुपुत्र मो. बिलट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पोस्ट- बड़हारा, भाया- अन्धराठाढ़ी, जिला- मधुबनी, पिन- ८४७४०१ जोगिरा- श्री बच्चन मण्डल सुपुत्र स्व. सीताराम मण्डल, उमेर- ६०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) श्री रामदेव ठाकुर सुपुत्र स्व. जागेश्वर ठाकुर, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) पराती (प्रभाती) गौनिहार आ खजरी/ खौजरी वादक- (1) श्री सुकदेव साफी सुपुत्र श्री , पता- गाम इटहरी, पोस्ट- बेलही, भाया- िनर्मली, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) पराती (प्रभाती) गौनिहार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) (1) सुकदेव साफी सुपुत्र स्व. बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पोस्ट- बेलही, भाया- िनर्मली, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) (2) लेल्हु दास सुपुत्र स्व. सनक मण्डल पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) झरनी- (1) मो. गुल हसन सुपुत्र अब्दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) (2) मो. रहमान साहब सुपुत्र...., उमेर- ५८, गाम- नरहिया, भाया- फुलपरास, जिला- मधुबनी (बिहार) नाल वादक- (1) श्री जगत नारायण मण्डल सुपुत्र स्व. खुशीलाल मण्डल, उमेर- ४०, गाम+पोस्ट- ककरडोभ, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) (2) श्री देव नारायण यादव सुपुत्र श्री कुशुमलाल यादव, पता- गाम- बनरझुला, पोस्ट- अमही, थाना- घोघड़डीहा, जिला- मधुबनी (बिहार) गीतहारि/ लोक गीत- (1) श्रीमती फुदनी देवी पत्नी श्री रामफल मण्डल, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) (2) सुश्री सुविता कुमारी सुपुत्री श्री गंगाराम मण्डल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पोस्ट- बलियारि, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी (बिहार) खुरदक वादक- (1) श्री सीताराम राम सुपुत्र स्व. जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) (2) श्री लक्ष्मी राम सुपुत्र स्व. पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) काँरनेट- (1) श्री चन्दर राम सुपुत्र- स्व. जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) (2) मो. सुभान, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) बेन्जू वादक- (1) श्री राज कुमार महतो सुपुत्र स्व. लक्ष्मी महतो, उमेर- ४५, गाम- िनर्मली वार्ड नं. ०४, जिला- सुपौल (बिहार) (2) श्री घुरन राम, उमेर- ४३, गाम+पोस्ट- बनगामा, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) भगैत गवैया- (1) श्री जीबछ यादव सुपुत्र स्व. रूपालाल यादव, उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पोस्ट- बेलही, भाया- िनर्मली, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) (2) श्री शम्भु मण्डल सुपुत्र स्व. लखन मण्डल, पता- गाम- बढियाघाट-रसुआर, पोस्ट– मुंगराहा, भाया- िनर्मली, िजला- सुपौल (बिहार) खिस्सकर- (खिस्सा कहैबला)- (1) श्री छुतहरू यादव उर्फ राजकुमार, सुपुत्र श्री राम खेलावन यादव, गाम- घोघरडिहा, पोस्ट- मनोहर पट्टी, थाना- मरौना, जिला- सुपौल, पिन- ८४७४५२ (2) बैजनाथ मुखिया उर्फ टहल मुखिया- (2)सुपुत्र स्व. ढोंगाइ मुखिया, पता- गाम+पोस्ट- औरहा, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) मिथिला चित्रकला- (1) सुश्री मिथिलेश कुमारी सुपुत्री श्री रामदेव प्रसाद मण्डल ‘झारूदार’ पता- गाम- रसुआर, पोस्ट-– मुंगराहा, भाया- िनर्मली, िजला- सुपौल (बिहार) (2) श्रीमती वीणा देवी पत्नी श्री दिलिप झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) खजरी/ खौजरी वादक- (2) श्री किशोरी दास सुपुत्र स्व. नेबैत मण्डल, पता- गाम- रसुआर, पोस्ट-– मुंगराहा, भाया- िनर्मली, िजला- सुपौल (बिहार) तबला- श्री उपेन्द्र चौधरी सुपुत्र स्व. महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) श्री देवनाथ यादव सुपुत्र स्व. सर्वजीत यादव, उमेर- ५०, गाम- झाँझपट्टी, पोस्ट- पीपराही, भाया- लदनियाँ, जिला- मधुबनी (बिहार) सारंगी- (घुना-मुना) (1) श्री पंची ठाकुर, गाम- पिपराही। झालि- (झलिबाह) (1) श्री कुन्दन कुमार कर्ण सुपुत्र श्री इन्द्र कुमार कर्ण पता- गाम- रेबाड़ी, पोस्ट- चौरामहरैल, थाना- झंझारपुर, जिला- मधुबनी, पिन- ८४७४०४ (2) श्री राम खेलावन राउत सुपुत्र स्व. कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) बौसरी (बौसरी वादक) श्री रामचन्द्र प्रसाद मण्डल सुपुत्र श्री झोटन मण्डल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छथि। पता- गाम- रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- िनर्मली, िजला- सुपौल (बिहार) श्री विभूति झा सुपुत्र स्व. कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- कछुबी, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) लोक गाथा गायक श्री रविन्द्र यादव सुपुत्र सीताराम यादव, पता- गाम- तुलसियाही, पोस्ट- मनोहर पट्टी, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) श्री पिचकुन सदाय सुपुत्र स्व. मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) मजिरा वादक (छोकटा झालि...) श्री रामपति मण्डल सुपुत्र स्व. अर्जुन मण्डल, पता- गाम- रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- िनर्मली, िजला- सुपौल (बिहार) मृदंग वादक- (1) श्री कपिलेश्वर दास सुपुत्र स्व. सुन्नर दास, उमेर- ७०, गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) (2) श्री खखर सदाय सुपुत्र स्व. बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) तानपुरा सह भाव संगीत (1) श्री रामविलास यादव सुपुत्र स्व. दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- सिमरा, पोस्ट- सांगि, भाया- घोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, जिला- मधुबनी (बिहार) तरसा/ तासा- श्री जोगेन्द्र राम सुपुत्र स्व. बिल्टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) श्री राजेन्द्र राम सुपुत्र कालेश्वर राम, उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पास्ट- छजना, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) रमझालि/ कठझालि/ करताल वादक- श्री सैनी राम सुपुत्र स्व. ललित राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) श्री जनक मण्डल सुपुत्र स्व. उचित मण्डल, उमेर- ६०, रमझालि/ कठझालि/ करताल वादक, १९७५ ई.सँ रमझालि बजबै छथि। पता- गाम- बढियाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- िनर्मली, जिला- सुपौल (बिहार) गुमगुमियाँ/ ग्रुम बाजा श्री परमेश्वर मण्डल सुपुत्र स्व. बिहारी मण्डल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुिमयाँ बजबै छथि। श्री जुगाय साफी सुपुत्र स्व. श्री श्रीचन्द्र साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) डंका/ ढोल वादक श्री बदरी राम, उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पोस्ट- बेलही, भाया- िनर्मली, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) श्री योगेन्द्र राम सुपुत्र स्व. बिल्टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) डंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) श्री जग्रनाथ चौधरी उर्फ धियानी दास सुपुत्र स्व. महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर),जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) श्री महेन्द्र पोद्दार, उमेर- ६५, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) नङेरा/ डिगरी- श्री राम प्रसाद राम सुपुत्र स्व. सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) विदेहक किछु विशेषांक:- १) हाइकू विशेषांक १२ म अंक, १५ जून २००८ Videha_15_06_2008.pdf Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf 12.pdf २) गजल विशेषांक २१ म अंक, १ नवम्बर २००८ Videha_01_11_2008.pdf Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf 21.pdf ३) विहनि कथा विशेषांक ६७ म अंक, १ अक्टूबर २०१० Videha_01_10_2010 Videha_01_10_2010_Tirhuta 67 ४) बाल साहित्य विशेषांक ७० म अंक, १५ नवम्बर २०१० Videha_15_11_2010 Videha_15_11_2010_Tirhuta 70 ५) नाटक विशेषांक ७२ म अंक १५ दिसम्बर२०१० Videha_15_12_2010 Videha_15_12_2010_Tirhuta 72 ६) नारी विशेषांक ७७म अंक ०१ मार्च २०११ Videha_01_03_2011 Videha_01_03_2011_Tirhuta 77 ७) बाल गजल विशेषांक विदेहक अंक १११ म अंक, १ अगस्त २०१२ Videha_01_08_2012 Videha_01_08_2012_Tirhuta 111 ८) भक्ति गजल विशेषांक १२६ म अंक, १५ मार्च २०१३ Videha_15_03_2013 Videha_15_03_2013_Tirhuta 126 ९) गजल आलोचना-समालोचना-समीक्षा विशेषांक १४२ म, अंक १५ नवम्बर २०१३ Videha_15_11_2013 Videha_15_11_2013_Tirhuta 142 १०) काशीकांत मिश्र मधुप विशेषांक १६९ म अंक १ जनवरी २०१५ Videha_01_01_2015 ११) अरविन्द ठाकुर विशेषांक १८९ म अंक १ नवम्बर २०१५ Videha_01_11_2015 १२) जगदीश चन्द्र ठाकुर अनिल विशेषांक १९१ म अंक १ दिसम्बर २०१५ Videha_01_12_2015 विदेह ई-पत्रिकाक बीछल रचनाक संग- मैथिलीक सर्वश्रेष्ठ रचनाक एकटा समानान्तर संकलन विदेह:सदेह:२ (मैथिली प्रबन्ध-निबन्ध-समालोचना २००९-१०) विदेह:सदेह:३ (मैथिली पद्य २००९-१०) विदेह:सदेह:४ (मैथिली कथा २००९-१०) विदेह मैथिली विहनि कथा [ विदेह सदेह ५ ] विदेह मैथिली लघुकथा [ विदेह सदेह ६ ] विदेह मैथिली पद्य [ विदेह सदेह ७ ] विदेह मैथिली नाट्य उत्सव [ विदेह सदेह ८ ] विदेह मैथिली शिशु उत्सव [ विदेह सदेह ९ ] विदेह मैथिली प्रबन्ध-निबन्ध-समालोचना [ विदेह सदेह १० ] Maithili Books can be downloaded from: https://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ Maithili Books can be purchased from: http://www.amazon.in/ For the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili Books in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e books are delivered worldwide wirelessly:- http://www.amazon.com/ अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। गजेन्द्र ठाकुर ggajendra@videha.com ऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। २. गद्य २.१.विदेह सम्मान-१. २.२.विदेह सम्मान-२. २.३.विदेह सम्मान-३. २.४.विदेह सम्मान-४. विदेह सम्मान-१. श्री परमानंद ठाकुरकेँ विदेह हारमोनियम कला सम्मान- २०१२ क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्री नन्द किशोर गुप्ता। परिचए- श्री परमानन्द ठाकुर, पिताक नाओं- श्री नथुनी ठाकुर, गाम- जगदर, पोस्ट- कछुबी, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी, बिहारक स्थायी निवासी छैथ। ३० वर्षीय परमानन्द एखन पंचायत शिक्षक छैथ। ऐसँ पहिने ओ बैंड पार्टीमे कैसियो मास्टरक कार्य करैत छला। ढोलक सेहो बजेबाक कला छैन। ओना हारमोनियम कलासँ दर्शक-श्रोताकेँ मंत्र-मुग्ध करैत रहला अछि। हिनक कलाकेँ झंझारपमुर क्षेत्रमे सभ सराहै छैन। जे. एम. एस. कोचिंग सेन्टर, चनौरागंजक प्रांगणमे सरस्वती पूजाक अवसरपर नाट्य उत्सवमे हिनक कलाक प्रदर्शन नीक होइत रहलनि अछि। हिनक कलामे आशातीत उन्नति हेतु विदेह परिवार हिनका विदेह हारमोनियम कला सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित करैत अपनाकेँ गौर्वान्वित महसूस केलक अछि। सुश्री शिल्पी कुमारीकेँ विदेह अभिनय सम्मान- २०१२ क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत डॉ. उषा महासेठ। फाइल फोटो-२, विदेह अभिनय सम्मानसँ सम्मानित शिल्पी कुमारीकेँ उपहार प्रदान करैत डॉ. उषा महासेठ। परिचए- सुश्री शिल्पी कुमारी, पिताक नाओं श्री लक्ष्मण झा, पता- गाम- चनौरागोठ, पत्रालय- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी, (बिहार) १७ वर्षीय शिल्पी दसम वर्गक छात्रा छैथ। पंचायत, प्रखण्ड आ अनुमण्डल स्तरपर अपन प्रतिभासँ केतेको बेर पुरस्कृत भऽ चुकल छैथ। जे. एम. एस; कोचिंग सेन्टर, चनौरागंजमे सभ क्षेत्रमे हिनक नीक प्रदर्शन रहलनि अछि। खास कऽ अभिनय कलाक मादे दर्शक लोकनिक बीच बड्ड सराहल गेलीह। विदेह अभिनय सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित करैत विदेह परिवार हर्षित अछि। श्री अमीत रंजनकेँ विदेह नृत्यकला सम्मान- २०१२ क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्री कविलेश्वर राउत (वायासँ) एवं श्री जगदीश झा (दहिनासँ)। फाइल फोटो-२, विदेह नृत्यकला सम्मानसँ सम्मानित अमीत रंजनकेँ उपहार प्रदान करैत श्री जगदीश प्रसाद मण्डल। परिचए- श्री अमीत रंजन, पिताक नाओं- श्री नागेश्वर कामत, गाम- पौराम, पोस्ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी, बिहारक स्थायी निवासी छैथ। १८ वर्षीय अमित बारहवींक छात्र छैथ। अनुमण्डल स्तरपर नृत्यकलामे हिनका प्रथम पुरस्कार भेटल छैन। जे. एम. एस. कोचिंग सेन्टर, चनौरागंजक प्रांगणमे आयोजित सांस्कृतिक कार्यक्रममे नृत्य लेल सराहल जाइत रहला अछि। विदेह नृत्यकला सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित करैत विदेह परिवार प्रसन्नता महसूस केलक अछि। श्री बहादुर रामकेँ विदेह रसनचौकी कला सम्मान- २०१२ क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्री उमेश मण्डल वायासँ एवं दहिनासँ श्री बेचन ठाकुर। फाइल फोटो-२, विदेह रसनचौकी कला सम्मानसँ सम्मानित बहादुर रामकेँ श्री बेचन ठाकुर उपहार प्रदान करैत एवं मंच संचालन करैत श्री दुर्गानन्द मण्डल। परिचए- श्री बहादुर राम, पिताक नाओं स्व. सरजुग राम, गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी, बिहार केर स्थायी निवासी छैथ। हिनक उम्र ६० बर्ख छैन। ४० बर्खसँ रसनचौकी बजबैत छैथ। समाजक सभ वर्णक लोकक मध्य हिनक उक्त कला लेल विशेष मांग रहैए। पढ़ल-लिखल तँ नै छथि मुदा रसनचौकी कलासँ गाम-घरमे लोकप्रिय व्यक्ति छैथ। आर्थिक रूपसँ निम्न रहितो मिथिलाक सांस्कृतिक धरोरहकेँ अक्षुण्य रखने छैथ। एतदर्थ हिनका विदेह रसनचौकी कला सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित कऽ विदेह परिवार हर्षित भऽ रहल अछि। श्री शोभा कान्त महतोकेँ विदेह अभिनय कला सम्मान- २०१२ क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्री कपिलेश्वर राउत। फाइल फोटो-२, विदेह अभिनय कला सम्मानसँ सम्मानित शोभा कान्त महतोकेँ माल्यार्पण श्री उमेश मण्डल। परिचए- श्री शोभा कान्त महतो, पिताक नाओं श्री राम अवतार महतो, गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी, बिहारक स्थायी निवासी छैथ। १६ बर्खक शोभा कान्तजी नवम कक्षाक छात्र छैथ। विदेह नाट्य उत्सवक संग-संग जे.एम.एस. कोचिंग सेन्टर, चनौरागंजक प्रांगणमे आयोजित सभ कार्यक्रममे हिनक प्रदर्शन बढ़िया रहैत छैन। नाटकमे हिनक अभिनयसँ दर्शक वृन्द प्रसन्न भऽ सहाहैत रहलखिन अछि। पंचायत एवं प्रखण्ड स्तरपर सुन्दर अभिनय लेल हिनका पुरस्कृत कएल गेल छैन। विदेह अभिनय कला सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित कऽ विदेह परिवार हर्षित भऽ रहल अछि। श्री जगदीश मल्लिककेँ विदेह हस्तकला सम्मान- २०१२ क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्री बेचन ठाकुर। परिचए- श्री जगदीश मल्लिक, पिताक नाओं- स्व. स्वरूप मल्लिक, गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी (बिहार) केर स्थायी निवासी छैथ। शिल्पकलामे हिनका प्रतिष्ठा छैन। हिनक बनौल पथिया, कोनियाँ, चँङेरा, बिआहक डाला इत्यादिक प्रशंसनीय होइत छैन। विदेह हस्तकला सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित करैत विदेह परिवार प्रसन्नता महसूस केलक अछि। श्री झमेली मुखियाकेँ विदेह वस्तुकला सम्मान- २०१२ क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्री हेमनारायण साहु। फाइल फोटो-२, विदेह वस्तुकला सम्मानसँ सम्मानित झमेली मुखियाकेँ उपहार प्रदान करैत श्री अजय कुमार दास। परिचए- श्री झमेली मुखिया, पिताक नाओं- स्व. मुंगालाल मुखिया, गाम+पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) जन्म– लगभग १९५० शिक्षा- निरक्षर बेवसाय- बरहीगिरी, (लकड़ी फर्निचर) मुखियाजी वाल्यकालहिसँ शिल्पी (वस्तुकला, फर्निचर)क कार्य कऽ परिवारक भरन-पोषण करैत रहला अछि। ऐ लेल सामाजिक संघर्ष सेहो करए पड़लनि। मुदा आब एक तरहसँ अनुकरणीय व्यक्तिक रूपमे समाजमे जानल-मानल जाइ छैथ। विदेह वस्तुकला सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित कऽ विदेह परिवार गौरव महसूस कऽ रहल अछि। श्री रमेश कुमार भारतीकेँ विदेह चित्रकला सम्मान- २०१२क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत मो. समसाद आलम। फाइल फोटो-२, विदेह चित्रकला सम्मानसँ सम्मानित रमेश कुमार भारतीकेँ उपहार प्रदान करैत वरीय उपसमाहर्ता सह प्रभारी एस.डी.ओ. चेतनारायण राय एवं साहित्यकार जगदीश प्रसाद मण्डल। परिचए- श्री रमेश कुमार भारती पिताक नाओं- श्री मोती मण्डल जन्म तिथि- १० मार्च १९८६ शिक्षा- अन्तर स्नातक गाम+पोस्ट- बेरमा भाया- तमुरिया जिला- मधुबनी (बिहार) पिन- ८४७४१० श्री पनक लाल मण्डलकेँ विदेह चित्रकला सम्मान- २०१२क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्री हेमनारायण साहु। फाइल फोटो-२, विदेह चित्रकला सम्मानसँ सम्मानित पनक लाल मण्डलकेँ सम्मानित करैत वरीय उपसमाहर्ता सह प्रभारी एस.डी.ओ. चेतनारायण राय एवं कवि जनक किशोर लाल दास। परिचए- श्री पनक लाल मण्डल, पिताक नाओं स्व. सुन्दर मण्डल, गाम एवं पत्रालय- छजना, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) बेवसाय- पेन्टींग जन्म तिथि- ०५/ ०९/ १९६७ शिक्षा- बी.ए. (१९९३-९५) चित्र कलासँ इलाकामे प्रसिद्ध छैथ। विद्यालय, महाविद्यालय, अनुमण्डल कार्यालय इत्यादिमे अनेको चित्र बना अपन पहिचान एकटा नीक चित्रकारक रूपमे बनौनो छैथ। विदेह चित्रकला सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित करैत विदेह परिवार प्रसन्नता महसूस केलक अछि। श्री लक्ष्मी दासकेँ विदेह किसानी आत्म निर्भर संस्कृति सम्मान- २०१२क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्री जगदीश झा। फाइल फोटो-२, विदेह किसानी आत्म निर्भर संस्कृति सम्मानसँ सम्मानित लक्ष्मी दासकेँ सम्मानित करैत एवं उपहार प्रदान करैत श्री बेचन ठाकुर एवं दुर्गानन्द मण्डल। परिचए- श्री लक्ष्मी दास, पिताक नाओं स्व. फनी दास, गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी बिहारक स्थायी निवासी छैथ। गाममे रहि कृर्षि कार्यसँ जीवन-यापन करैत रहला अछि। डीहक अलाबे कट्ठा पाँचेक जमीन रहने आवश्यकता अनुसार बटाइ खेती-वाड़ी करबामे अपन गुंजाइश कएलनि। अपने अल्प शिक्षित रहितो बेटा-बेटीकेँ नीक शिक्षा दियेबामे गाममे अनुकरणीय व्यक्ति छैथ। एतदर्थ हिनका विदेह किसानी आत्म निर्भर संस्कृति सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित कऽ सम्पूर्ण विदेह परिवार प्रसन्न अछि। सुश्री प्रियंका कुमारीकेँ विदेह हास्य कला सम्मान- २०१२क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्रीमती नीतू देवी। फाइल फोटो-२, विदेह हास्य कला सम्मानसँ सम्मानित प्रियंका कुमारीकेँ सम्मानित करैत डॉ. उषा महासेठ। परिचए- सुश्री प्रियंका कुमारी, पिताक नाओं श्री बैद्यनाथ साह, गाम- सिमरा, पत्रालय- सिमरा, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी (बिहार) १६ वर्षीय प्रियंका दसम वर्गक छात्रा छैथ। पंचायत स्तरपर अपन नीक प्रदर्शन लेल पुरस्कृत भऽ चुकल छैथ। जे. एम. एस; कोचिंग सेन्टर, चनौरागंज केर प्रांगणमे सरस्वती पूजाक अवसरपर आयोजित सांस्कृतिक कार्यक्रममे हास्यक क्षेत्रमे हिनका प्रतिष्ठा भेटलनि। विदेह हास्य कला सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित करैत विदेह परिवार प्रसन्न अछि। श्री यदुनन्दन पण्डितकेँ विदेह शिल्प कला सम्मान- २०१२क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्री जगदीश प्रसाद मण्डल। विदेह शिल्प कला सम्मानसँ सम्मानित यदुनन्दन पण्डितकेँ सम्मानित करैत पूर्व जिला पार्षद सदस्य बलराम साहु एवं कवि जनक किशोर लाल दास। परिचए- श्री यदुनन्दन पण्डित, पिताक नाओं- श्री अशर्फी पण्डित, गाम+पोस्ट- बेलाराही, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी (बिहार) केर स्थायी निवासी छैथ। उम्र ५० बर्ख। हिनका बचपनसँ कुम्हारक कार्यमे अभिरूचि छैन। माटिक बर्तन-बासन आदिक अतिरिक्त विभिन्न देवी-देवताक मूर्ति बनेबामे सिद्धस्त छैथ। उक्त कलासँ ई इलाकामे प्रसिद्ध छैथ। सरस्वती सनक देवीकेँ दूगो हाथ काटैबला कुम्हारकेँ कलाक संग मजाक बुझै छथि मुदा अपने चारि हाथवाली प्रतिमा बना अपन क्षेत्रमे प्रसिद्धि हासिल कएने छैथ। विदेह शिल्प कला सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित कऽ विदेह परिवार हर्षित अछि। श्री बुलन राउतकेँ विदेह वाद्यकला (ढोलक) सम्मान- २०१२क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत श्री प्रेम प्रकाश एवं श्री भगिरथ प्रधान। परिचए- श्री बुलन राउत, पिताक नओं स्व. चिल्टू राउत, गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी बिहारक स्थायी निवासी छैथ। उम्र ५० बर्ख। बुलनजी पानक खेती कऽ जीवन यापन करैत छैथ। ढोलक बजौनाइक रूचि हिनका आइ नै वरण बच्चेसँ रहल छैन। अपना इलाकामे उक्त कलाक मादे चर्चित छैथ। लय-ताकल अन्दाज बेजोर छैन। ई अपन कीर्तन मंडलीक रीढ़ मानल जाइत छैथ। विदेह वाद्यकला (ढोलक) सम्मान- २०१२सँ सम्मानित कऽ विदेह परिवार काफी हर्षित अछि। श्री दुर्गानन्द ठाकुरकेँ विदेह हास्य कला सम्मान- २०१२क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत वायासँ श्री जगदीश प्रसाद मण्डल एवं दहिनासँ श्री नन्द किशोर गुप्ता। फाइल फोटो-२, विदेह हास्य कला सम्मानसँ सम्मानित दुर्गानन्द ठाकुरकेँ सम्मानित करैत अवकाश प्राप्त शिक्षक हरिनारायण झा एवं वरीय उपसमाहर्ता सह प्रभारी एस.डी.ओ. चेतनारायण राय। परिचए- श्री दुर्गानन्द ठाकुर, पिताक नाओं- स्व. भरत ठाकुर, गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी, बिहारक स्थायी निवासी छैथ। दुर्गानन्दजी अंग्रेजी विषयसँ बी.ए. कएने छैथ। आर्थिक रूपसँ पछुआएल रहलाक कारणे निजी अध्यापन कार्य करैत परिवारक भरन-पोषन करैत छैथ। जे. एम. एस. कोचिंग सेन्टर, चनौरागंजक विश्वसनीय छात्रमे अग्रगण्य छैथ। हिनक हास्य प्रदर्शन बड्ड चोटगर दर्शक वृन्दकेँ लगैत छैन। विदेह हास्य सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित करैत विदेह परिवार प्रसन्नताक अनुभव केलक अछि। फाइल फोटो, सुश्री सुलेखा कुमारीकेँ विदेह नृत्यकला सम्मान- २०१२क प्रशस्ती पत्र प्रदान करैत डॉ. उषा महासेठ। परिचए- सुश्री सुलेखा कुमारी, पिताक नाओं श्री हरेराम यादव, गाम आ पत्रालय- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी (बिहार) १६ वर्षीय शिल्पी श्री हरेराम यादवक द्वितीय पुत्री छैथ। नवम वर्गक छात्रा छैथ। पंचायत आ प्रखण्ड स्तरपर नृत्य कलाक लेल केतेको बेर पुरस्कार भेटल छैन। जे. एम. एस; कोचिंग सेन्टर, चनौरागंजक प्रांगणमे आयोजित सांस्कृतिक कार्यक्रममे ई दर्शक लोकनिक मन मोहैत रहली अछि। विदेह नृत्य कला सम्मान- २०१२ सँ सम्मानित करैत विदेह परिवार गौवान्वित महसूस केलक अछि। “विदेह मूल साहित्य सम्मान-2012” श्री राजदेव मण्डल सुपुत्र स्व. सोने लाल मण्डल उर्फ सोनाई मण्डल, उमेर- 52, “अम्बरा” कविता संग्रह लेल “विदेह मूल साहित्य सम्मान-2012” परिचय: जनम : १५ मार्च १९६० ईं.मे। पिता : स्व. सोनेलाल मण्डल उर्फ सोनाइ मण्डल। माता : स्व. फूलवती देवी। पत्नी : श्रीमती चन्द्रप्रभा देवी। पुत्र : निशान्त मण्डल, कृष्णकान्त मण्डल, विप्रकान्त मण्डल। पुत्री : रश्मि कुमारी। मातृक : बेलहा (फुलपरास, मधुबनी) मूलगाम : मुसहरनियाँ, पोस्ट- रतनसारा, भाया- िनर्मली, जिला- मधुबनी। बिहार- ८४७४५२ मोबाइल : ९१९९५९२९२० शिक्षा : एम.ए. द्वय (मैथिली, हिन्दी, एल.एल.बी) ई पत्र : rajdeokavi@gmail.com सम्मान : अम्बरा कविता संग्रह लेल विदेह समानान्तर साहित्य अकादेमी पुरस्कार वर्ष २०१२क मूल पुरस्कार तथा समग्र योगदान लेल वैदेह सम्मान-२०१३ प्राप्त। प्रकाशित कृति : (१) अम्बरा- कविता संग्रह (२०१०), (२) बसुंधरा कविता संग्रह (२०१३), (३) हमर टोल- उपन्यास (२०१३) श्रुति प्रकाशनसँ प्रकाशित। अप्रकाशित कृति- चाक (उपन्यास), त्रिवेणीक रंग (लघु/विहनि कथा संग्रह)। “विदेह अनुवाद पुरस्कार” डॉ. नरेश कुमार विकल “ययाति” (वि. स. खाण्डेकर, मराठी)क विदेह अनुवाद लेल 2013क “विदेह अनुवाद पुरस्कार”। सम्पर्क- भगवानपुर, देसुआ समस्तीपुर बिहार। “विदेह बाल साहित्य सम्मान” श्री जगदीश प्रसाद मण्डल सुपुत्र स्व. दल्लू मण्डल “तरेगन (बाल प्रेरक बिहैन कथा संग्रह” लेल 2012क “विदेह बाल साहित्य सम्मान” परिचय: जन्म : 5 जुलाई 1947 ई., पिताक नाओं : स्व. दल्लू मण्डल। माताक नाओं : स्व. मकोबती देवी। पत्नी : श्रीमती रामसखी देवी। पता : मूलगाम- बेरमा, भाया- तमुरिया, प्रखण्ड- लखनौर, जिला- मधुबनी, (बिहार) पिन : 847410, मो. 9931654742, 9570938611. मातृक : मनसारा, भाया- घनश्यामपुर, जिला- दरभंगा। जीविकोपार्जन : कृषि (मुख्यत: तरकारी खेती) शिक्षा : एम.ए. द्वय (हिन्दी एवं राजनीति शास्त्र) साहित्य लेखन : 2001 ईस्वीक पछाइतसँ...। मौलिक रचना : गीत संग्रह : 1. गीतांजलि, 2. सुखाएल पोखरिक जाइठ, 3. तीन जेठ एगारहम माघ, 4. सरिता। कविता संग्रह : 5. इंद्रधनुषी अकास, 6. राति-दिन, 7. सतबेध। एकांकी संचयन : 8. पंचवटी। नाटक : 9. मिथिलाक बेटी, 10. कम्प्रोमाइज, 11. झमेलिया बिआह, 12. रत्नाकर डकैत, 13. स्वयंवर। उपन्यास : 14. मौलाइल गाछक फूल, 15. उत्थान-पतन, 16. जिनगीक जीत, 17. जीवन-मरण, 18. जीवन संघर्ष, 19. नै धाड़ैए, 20. बड़की बहिन, 21. भादवक आठ अन्हार, 22. सधबा-विधवा, 23. ठूठ गाछ। एकांकी : 24. कल्याणी, 25. सतमाए, 26. समझौता, 27. तामक तमघैल, 28. बीरांगना। विहैन कथा संग्रह : 29. तरेगन, 30. बजन्ता-बुझन्ता। दीर्घ कथा संग्रह : 31. शंभुदास, 32. रटनी खढ़। लघु कथा संग्रह : 33. गामक जिनगी, 34. अर्द्धांगिनी, 35. सतभैंया पोखरि, 36. गामक शकल-सूरत, 37. अपन मन अपन धन, 38. समरथाइक भूत, 39. अप्पन-बीरान, 40. बाल गोपाल, 41. भकमोड़, 42. उलबा चाउर, 43. पतझाड़, 44. लजबिजी, 45. उकड़ू समय, 46. मधुमाछी, 47. पसेनाक धरम, 48. गुड़ा-खुद्दीक रोटी, 49. फलहार, 50. खसैत गाछ, 51. एगच्छा आमक गाछ, 52. शुभचिन्तक, 53. गाछपर सँ खसला, 54. डभियाएल गाम। “विदेह मानद् महत्तर सदस्यता” श्री राजनन्दन लाल दास (प्रतिनिधि- डॉ. बुचरू पासवान) मैथिलीमे समग्र योगदान लेल “विदेह मानद् महत्तर सदस्यता” प्रदान कएल जा रहल अछि। श्रीमती ज्योति सुनीत चौधरी “अर्चिस” कविता संग्रह लेल 2012क “विदेह युवा पुरस्कार” शास्त्रीय संगीत आ तानपुरा वाद्य लेल विदेह “मांगनि खबास सम्मान” श्री रामवृक्ष सिंह सुपुत्र श्री अनिरूद्ध सिंह, उमेर- ५६, गाम- फुलवरिया, पोस्ट- बाबूबरही, जिला- मधुबनी (बिहार) “समग्र योगदान सम्मान” तबला वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री देवनाथ यादव सुपुत्र स्व. सर्वजीत यादव, उमेर- ५०, गाम- झाँझपट्टी, पोस्ट- पीपराही, भाया- लदनियाँ, जिला- मधुबनी (बिहार) श्री नवेन्दु कुमार झा सुपुत्र श्री सत्य नारायण झा, मैथिली पत्रकारिता लेल “विदेह मैथिली पत्रकारिता सम्मान-2012” सम्पर्क- गाम- सबास जिला- मुजफ्फरपुर। मुख्य अभिनय लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” सुश्री आशा कुमारी सुपुत्री श्री रामावतार यादव, उमेर- १८, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) रंगमंच अभिनय लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” मो. समसाद आलम सुपुत्र मो. ईषा आलम, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) रंगमंच अभिनय लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” सुश्री अपर्णा कुमारी सुपुत्री श्री मनोज कुमार साहु, जन्म तिथि- १८-२-१९९८, पता- गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) रंगमंच हास्य अभिनय लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री ब्रह्मदेव पासवान उर्फ रामजानी पासवान सुपुत्र- स्व. लक्ष्मी पासवान, पता- गाम+पोस्ट- औरहा, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) रंगमंच हास्य अभिनय लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” टॉसिफ आलम उमेर २० बर्ख, (प्रतिनिधि मुस्ताक आलम, पिता) उमेर- २० बर्ख। पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी (बिहार) नृत्य अभिनय लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री हरि नारायण मण्डल सुपुत्र- स्व. नन्दी मण्डल, उमेर- ५८, पता- गाम+पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) नृत्य अभिनय लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” सुश्री संगीता कुमारी सुपुत्री श्री रामदेव पासवान, उमेर- १६, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी (बिहार) चित्रकला लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री जय प्रकाश मण्डल सुपुत्र- श्री कुशेश्वर मण्डल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पोस्ट– बौरहा, भाया- सरायगढ़, जिला- सुपौल (बिहार) चित्रकला लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री चन्दन कुमार मण्डल सुपुत्र श्री भोला मण्डल, पता- गाम- खड़गपुर, पोस्ट- बेलही, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) संप्रति, छात्र स्नातक अंतिम वर्ष, कला एवं शिल्प महाविद्यालय- पटना। हरमुनियाँ वाद्य लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री महादेव साह सुपुत्र रामदेव साह, उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वार्ड- नं. ०९, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) हरमुनियाँ वाद्य लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री जागेश्वर प्रसाद राउत सुपुत्र स्व. रामस्वरूप राउत, उमेर ६०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) ढोलक-ठेकैता लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री अनुप सदाय सुपुत्र स्व. डोमी सदाय, उमेर- ८०, पता- गाम- तुलसियाही, पोस्ट- मनोहर पट्टी, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) ढोलक-ठेकैता लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री कल्लर राम सुपुत्र स्व. खट्टर राम, उमेर- ५०, गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) रसनचौकी वाद्य लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” वासुदेव राम सुपुत्र स्व. अनुप राम, गाम+पोस्ट- निर्मली, वार्ड न. ०७ , जिला- सुपौल (बिहार) शिल्प-वास्तुकला लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री बौकू मल्लिक सुपुत्र दरबारी मल्लिक, उमेर- ७०, गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) (प्रतिनिधि- रामपति मण्डलक पत्नी- पुतोहु : श्रीमती सुकनी देवी) शिल्प-वास्तुकला लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री राम विलास धरिकार सुपुत्र स्व. ठोढ़ाइ धरिकार, उमेर- ४०, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) विदेह सम्मान-२. मूर्तिकला लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” घूरन पंडित सुपुत्र- श्री मोलहू पंडित, पता- गाम+पोस्ट– बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी (बिहार) मूर्तिकला लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री प्रभु पंडित सुपुत्र स्व. वासुदेव, उमेर- ५० , पता- गाम+पोस्ट- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी, बिहार। प्रभुजी १९८३ ईस्वीसँ सिलौलियामे सभ साल दुर्गा-प्रतिमा बनबैत रहला अछि। तहिना निर्मली अम्बेदकर चौक परक दुगा-प्रतिमा सेहो सभ साल यएह बनबै छैथ। काष्ठ-कला लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री जगदेव साहु सुपुत्र स्व. शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- निर्मली-पुनर्वास, जिला- सुपौल (बिहार) काष्ट कला लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री योगेन्द्र ठाकुर सुपुत्र स्व. बुद्धू ठाकुर उमेर- ४५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) किसानी आत्मनिर्भर संस्कृतिक संरक्षण लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री राम अवतार राउत सुपुत्र स्व. सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) किसानी आत्मनिर्भर संस्कृतिक संरक्षण लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री रौशन यादव सुपुत्र स्व. कपिलेश्वर यादव, उमेर- ३५, गाम+पोस्ट– बनगामा, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) अल्हा/महराइ लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” मो. जीबछ (प्रतिनिधि मो. समसूल, सरबेटा) सुपुत्र मो. बिलट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पोस्ट- बड़हारा, भाया- अन्धराठाढ़ी, जिला- मधुबनी, पिन- ८४७४०१ जोगिरा गायन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री बच्चन मण्डल सुपुत्र स्व. सीताराम मण्डल, उमेर- ६०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) जोगीरा गायन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री रामदेव ठाकुर सुपुत्र स्व. जागेश्वर ठाकुर, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) पराती गायन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री सुकदेव साफी सुपुत्र स्व. बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पोस्ट- बेलही, भाया- निर्मली, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) श्री लेल्हु दास सुपुत्र स्व. सनक मण्डल पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) झरनी लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” मो. गुल हसन सुपुत्र अब्दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) झरनी लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” मो. रहमान साहब सुपुत्र दिल मोहम्मद मरहूम, उमेर- ५८, गाम- नरहिया, भाया- फुलपरास, प्रखण्ड- लौकही, जिला- मधुबनीक निवासी छैथ। चालीस बर्खसँ नौसाद बैण्ड पाट्टी सेहो चलबै छैथ, झरनी वादनमे तँ निपुण छैथे। नाल वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री जगत नारायण मण्डल सुपुत्र स्व. खुशीलाल मण्डल, उमेर- ४०, गाम+पोस्ट- ककरडोभ, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) नाल वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री देव नारायण यादव सुपुत्र श्री कुशुमलाल यादव, पता- गाम- बनरझूला, पोस्ट- अमही, थाना- घोघड़डीहा, जिला- मधुबनी (बिहार) मैथिली लोकगीत लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्रीमती फुदनी देवी पत्नी श्री रामफल मण्डल, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) मैथिली लोकगीत लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” सुश्री सुविता कुमारी सुपुत्री श्री गंगाराम मण्डल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पोस्ट- बलियारि, भाया- झंझारपुर, जिला- मधुबनी (बिहार) खुरदक वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री सीताराम राम सुपुत्र स्व. जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) खुरदक वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री लक्ष्मी राम सुपुत्र स्व. पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) कॉरनेट वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री चन्दर राम सुपुत्र- स्व. जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) कॉरनेट वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” मो. सुभान, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) विदेह सम्मान-३. बेन्जो वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री राज कुमार महतो सुपुत्र स्व. लक्ष्मी महतो, उमेर- ४५, गाम- निर्मली वार्ड नं. ०४, जिला- सुपौल (बिहार) बेन्जो वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री घुरन राम सुपुत्र स्व. तोफी राम, उमेर- ४३, गाम+पोस्ट- बनगामा, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार), प्रतिनिधि- श्रीमती धनावत्ती देवी- पत्नी। भगैत गायन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री जीबछ यादव सुपुत्र स्व. रूपालाल यादव, उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पोस्ट- बेलही, भाया- निर्मली, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) भगैत गायन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री शम्भु मण्डल सुपुत्र स्व. लखन मण्डल, पता- गाम- बढियाघाट-रसुआर, पोस्ट– मुंगराहा, भाया- निर्मली, जिला- सुपौल (बिहार) मैथिली खिसक्करी लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री छुतहरू यादव उर्फ राजकुमार, सुपुत्र श्री राम खेलावन यादव, गाम- घोघड़रिया, पोस्ट- मनोहर पट्टी, थाना- मरौना, जिला- सुपौल, पिन- ८४७४५२ मैथिली खिसक्करी लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” बैजनाथ मुखिया उर्फ टहल मुखिया- सुपुत्र स्व. ढोंगाइ मुखिया, पता- गाम+पोस्ट- औरहा, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) लोक संस्कृतिक संलक्षण लेल विदेह “मांगनि खबास सम्मान” श्री राम लखन साहु पे. स्व. खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकड़िया, पोस्ट- रतनसारा, अनुमंडल- फुलपरास (मधुबनी) मिथिला चित्रकला लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” सुश्री मिथिलेश कुमारी सुपुत्री श्री रामदेव प्रसाद मण्डल ‘झारूदार’ पता- गाम- रसुआर, पोस्ट-– मुंगराहा, भाया- निर्मली, जिला- सुपौल (बिहार) मिथिला चित्रकला लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्रीमती वीणा देवी पत्नी श्री दिलिप झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) खौजरी वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री किशोरी दास सुपुत्र स्व. नेबैत मण्डल, पता- गाम- रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- निर्मली, जिला- सुपौल (बिहार) तबला वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री उपेन्द्र चौधरी सुपुत्र स्व. महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) घुना-मुना/ सारंगी वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री पंची ठाकुर सुपुत्र स्व लेल्हाय ठाकुर, गाम- पिपराही, पोस्ट- बनगामा, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी। प्रतिनिधि श्री बेचन ठाकुर- पुत्र। झालि वादन लेल लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री कुन्दन कुमार कर्ण सुपुत्र श्री इन्द्र कुमार कर्ण पता- गाम- रेबाड़ी, पोस्ट- चौरामहरैल, थाना- झंझारपुर, जिला- मधुबनी, पिन- ८४७४०४ झालि वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री राम खेलावन राउत सुपुत्र स्व. कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) विदेह सम्मान-४. बौसरी वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री रामचन्द्र प्रसाद मण्डल सुपुत्र श्री झोटन मण्डल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छैथ। पता- गाम- रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- निर्मली, जिला- सुपौल (बिहार) बौसरी वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री विभूति झा सुपुत्र स्व. कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- कछुबी, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) मैथिली लोकगाथा गायन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री रविन्द्र यादव सुपुत्र सीताराम यादव, पता- गाम- तुलसियाही, पोस्ट- मनोहर पट्टी, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) मैथिली लोकगाथा गायन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री पिचकुन सदाय सुपुत्र स्व. मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) मजिरा/ छोटका झालि वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री रामपति मण्डल सुपुत्र स्व. अर्जुन मण्डल, पता- गाम- रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- निर्मली, जिला- सुपौल, बिहार। (प्रतिनिधि- रामपति मण्डलक पत्नी- श्रीमती वीणा देवी) मृदंग वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री कपिलेश्वर दास सुपुत्र स्व. सुन्नर दास, उमेर- ७०, गाम- लक्ष्मिनियाँ, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, थाना- लौकही, जिला- मधुबनी (बिहार) मृदन वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री खखर सदाय सुपुत्र स्व. बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) भाव संगीत आ तानपुरा लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री रामविलास यादव सुपुत्र स्व. दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- सिमरा, पोस्ट- सांगी, भाया- घोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, जिला- मधुबनी (बिहार) तरसा/तासा वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री जोगेन्द्र राम सुपुत्र स्व. बिल्टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) तरसा/तासा वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री राजेन्द्र राम सुपुत्र रामेश्वर राम, उमेर- ६०, गाम- मझौरा, पोस्ट- छजना, भाया- नरहिया, जिला- मधुबनी (बिहार) रमझालि/ कठझालि/ करताल वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री सैनी राम सुपुत्र स्व. ललित राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) रमझालि/ कठझालि/ करताल वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री जनक मण्डल सुपुत्र स्व. उचित मण्डल, उमेर- ६०, पता- गाम- बढियाघाट/रसुआर, पोस्ट- मुंगराहा, भाया- निर्मली, जिला- सुपौल (बिहार) गुमगुमियाँ वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री परमेश्वर मण्डल सुपुत्र स्व. बिहारी मण्डल उमेर- ४१, (प्रतिनिधि- श्रीमती फूलो देवी- पत्नी) १९८० ई.सँ गुमगुमियाँ बजबै छैथ। गुमगुमियाँ वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री जुगाय साफी सुपुत्र स्व. श्री श्रीचन्द्र साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) डंका/ढोल वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री बदरी राम सुपुत्र स्व. शुबलाल राम उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पोस्ट- बेलही, भाया- निर्मली, थाना- मरौना, जिला- सुपौल (बिहार) डंफा वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री जग्रनाथ चौधरी उर्फ धियानी दास सुपुत्र स्व. महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) डंफा वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री महेन्द्र पोद्दार, उमेर- ६५, पता- गाम+पोस्ट- चनौरागंज, भाया- तमुरिया, जिला- मधुबनी (बिहार) नङेरा/डिगरी वादन लेल विदेह “समग्र योगदान सम्मान” श्री राम प्रसाद राम सुपुत्र स्व. सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पोस्ट- बेरमा, भाया- तमुरिया, थाना- झंझारपुर (आर.एस. शिविर), जिला- मधुबनी पिन- ८४७४१० (बिहार) ३. पद्य ३.१.जगदीश चन्द्र ठाकुर ’अनिल’ दूटा गजल ३.२.आशीष अनचिन्हार २ टा गजल ३.३.जगदानन्द झा ’मनु’- २ टा गजल ३.४.राजेश मोहन- जनचेतना आ मानव वेदनाक प्रतिनिधि कवि यात्रीजी केर जन्मदिवस पर जगदीश चन्द्र ठाकुर ’अनिल’ दूटा गजल ( 1 ) चौबीसो अवतारक दुनियां बनि गेलै व्यभिचारक दुनियां हमरा सोझांमे अछि पसरल ई सनकल अनहारक दुनियां टुक-टुक ताकए पोथी-पतरा आगां अछि हथियारक दुनियां हुनका रसगुल्ला - पनितोबा हमरा ले' कुसियारक दुनियां सदिखन नोरेमे डूबल अछि करुणा आ उपकारक दुनियां भुखलोमे चिन्ता संसारक अदभुत रचनाकारक दुनियां ( मात्रा क्रम : 222-222-22 ) ( 2 ) निरमल तन निरमल मन हो आनन्दित ई जीवन हो पर-चिन्तन होइछ दुश्मन आतम - चिन्तन सदिखन हो वृन्दावन-सन हो चितवन नचइत राधा-मोहन हो चकमक हो जीवन-आंगन सभ शुभ भावक अरिपन हो सभ कायामे धरतीपर परमेश्वर के दर्शन हो. (मात्रा क्रम: 22-222-22) ऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। आशीष अनचिन्हार दूटा गजल 1 नाम विकासक काज विनाशक धरती बेचि कऽ बात अकासक छुटिए गेलै संग हुलासक माछे जानै हाल पियासक बेपारी छी भाव लहासक सभ पाँतिमे 22-22 मात्राक्रम अछि दू टा अलग-अलग लघुकेँ दीर्घ मानबाक छूट लेल गेल अछि 2 एक ठोप नोर साँझ राति भोर टूटि गेल आस की लगाउ जोर प्राण देह मोन माछ पानि बोर देश धर्म चास बीत बीत चोर चाहि रहलै खाली सिक्स सिक्स फोर सभ पाँतिमे 21-21-21 मात्राक्रम अछि अंतिम शेरक पहिल पाँतिमे दूटा दीर्घकेँ लघु मानबाक छूट लेल गेल अछि ऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। जगदानन्द झा ’मनु दूटा गजल १ हारिकेँ बाद जीतो त' अबिते छै रातिकेँ बाद सगरो इजोते छै दुखक माला जपै छी किए दिन भरि एहि जगमे घड़ी सुखक बहुते छै नोर राखू पजारब गजल एहिसँ किछु पुरनका खड़ेएल रहिते छै बेंगकेँ जिन्दगी नै इनारे भरि भादबक बाढ़िमे ओ त जनिते छै छोरि तकनाइ मुँह हाथ नम्हर करु किछु पबै लेल 'मनु' दाम लगिते छै (मात्रा क्रम ; २१२-२१२-२१२-२२) ******************************* २ रूप मारूक तोहर देखते कनियाँ ख़ून देहक सगर भेलै हमर पनियाँ नै कतौ केर विश्वामित्र छी हमहूँ प्राण लेलक हइर ई तोर चौवनियाँ जरि क' तोहर पजारल आगिमे दुनियाँ माय बापक नजरिमे बनल छै बनियाँ नीक बहुते गजल कहने छलहुँ हमहूँ आइ सभ किछु बिसरि बेचैत छी धनियाँ झाँपि राखू अपन रूपक महलकेँ 'मनु' भेल पागल कतेको देखि यौवनियाँ (बहरे मुशाकिल, मात्रा क्रम; 2122-1222-1222) ऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। राजेश मोहन जनचेतना आ मानव वेदनाक प्रतिनिधि कवि यात्रीजी केर जन्मदिवस पर हंस बसाओल सूखल डोबहा बगुला मानस राज भोगैए, कलियुग राजा चाकर सतयुग मुंह रहितो किछु कहल नै जाइए। कोयला आंगुर शोभित भ' क' नीलम कें दुत्कारि रहल छथि, चेतनाशून्य मानवता राखथि नहि ओ सिंहासन सम्हारि रहल छथि। हे बाबा! की भ' रहल अछि देखू स्वतंत्र राष्ट्रक सगर ठाम मे, ह'रक उपासक भेला नगर मे जोन सेठ लूटि मचाबथि गाम मे। पातहीन जे गाछ अछि नांगट होइए सभ जल ओकरे अर्पण, भरि जीवन हृदय रहल पियासल मरला बाद गंगाजल सँ तर्पण॥॥॥ ऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। बालानां कृते विदेह मैथिली मानक भाषा आ मैथिली भाषा सम्पादन पाठ्यक्रम भाषापाक डॊ शशिधर कुमर- किछु सचित्र बाल कविता जिराफ (बाल कविता) “सितार” रहए देशी, बिदेशी “गितार” छल । “हरमुनिञा” - संगीतक साज भेल मैथिली ।।*१ “बाज” भेल मैथिली, “आबाज” भेल मैथिली । तहिना “कंगारू” - “जिराफ” भेल मैथिली ।।*१ अरबीक “बाज” छल आ अरबी “जिराफ” छी । अरबीमे सेहो बिदेशज “जिराफ” छी ।।*२ देशक ने जीव ओ, जीवहि बिदेशी छी । तेँ जे बिदेशी छल, नाम सएह मैथिली ।।*३ ऊँटहुसँ पैघ देखू, गर्दनि आ टाङ्ग छै । अफ्रिकाक प्राणी छी, नामहि “जिराफ” छै ।। दुनिञामे बेसीतर इएह एक नाम छै । मैथिली की ? - अंग्रेजी, हिन्दी वा आन छै ।।*४ बबूरक छी पात प्रिय, शुद्ध शाकाहारी छी । अफ्रिकाक माँझ-पूब-दच्छिन केर बासी छी ।। एतबा धरि ऊँच आन धरती पर जीव नञि । धरती जमीन बुझू − ग्रह केर प्रतीक नञि ।।*५ संकेत आ किछु रोचक तथ्य - *१ *२ *३ - जहिना GUITAR सँ बनल गितार, HARMONIUM सँ बनल हरनुनिञा आ अरबी भाषासँ आयल शब्द “बाज” (चिड़ै) मैथिलीक विदेशज/विदेशी/बिदेसी शब्द भण्डारमे शोभायमान अछि तहिना आन बहुत रास शब्द एहि श्रेणीमे आओरहु आबैत अछि आ भविष्यहुमे आबैत रहत । ई कोनहु जिबैत भाषाक शब्दभण्डारमे होमएबला एकटा सतत प्रक्रिया अछि । कंगारू (ऑस्ट्रेलियाक एकटा प्राणीक नाँओ) आ जिराफ (अफ्रिकाक एकटा प्राणीक नाँओ) शब्दक मैथिली वा आन भाषाक (यथा - अंग्रेजी, हिन्दी आदि) शब्द-भण्डारमे आगमण सेहो एहि प्रक्रियाक भाग थिक । एहेन जीव वा कोनहु बस्तु जे एहि ठाम नञि पाओल जाइत अछि तकर स्थानीय नामकेँ हू-ब-हू स्वीकार कऽ लेब बेसी उपयुक्त थिक । *४ - मैथिलीमे “जिराफ” शब्द अरबीक “ज़राफा” शब्दसँ आयल अछि परञ्च अरबीमे सेहो ई शब्द देशज नञि । अरबीमे ई शब्द सम्भवतः सोमालिया नामक अफ्रिकी देशक भाषासँ आयल अछि । जिराफ अफ्रिका महादेशक मूल निवासी अछि आ तेँ विभिन्न अफ्की देशक भाषासभमे एकर अलग - अलग नाँओ अछि । शेष सम्पुर्ण विश्वमे ई जीव जिराफहि नाँओसँ जानल जाइत अछि । *५ - धरती पर (जमीन पर) एखन पाओल जाए बला समस्त जिबैत जीवमे “जिराफ” सभसँ ऊँच जीव (TALLEST LIVING TERRESTRIAL ANIMAL) अछि । बिज्जी या सपनौर (बाल कविता) ओ बिज्जी छै ! सपनौर छै ! ओ छै बिज्जी ! सपनौर छिऐ ! की भेलह ? किए लड़ै छह तोँ सभ ? जे बिज्जी, सएह सपनौर छै ।।*१ ओ बिज्जी छै ! सपनौर छै !! बाड़ी - झाड़ी सब घुमैत छै । भरि दिन बस दौड़िते रहैत छै । गाछ - बिरिछ नहिञे चढ़ैत छै ।*२ धरती पर किछु तँऽ ताकैत छै । जएह कहाबैछ बिज्जी एक ठाँ, दोसर ठाँ सपनौर छै ।। ओ बिज्जी छै ! सपनौर छै !! मांसुक भक्षक जीव छिऐ ओ । राति ने, दिनहिमे फिरैछ ओ ।*३ साँपहु केर भक्षण करैछ ओ । गहुमनसँ सेहो ने डरैछ ओ । कहबी − साँपक दुश्मन बिज्जी, सपलेउर - सपनौर छै ।।*४ ओ बिज्जी छै ! सपनौर छै !! एसिया, योरोप आओर अफ्रिका । छै जे कहाबैत पुरना - दुनिञा । ताहि ठामक छी वासी बिज्जी । नबका - दुनिञा लेल उड़कुस्सी ।*५ राष्ट्र - अमेरिकामे प्रतिबन्धित, लऽ जायब सपनौर छै ।।*६ ओ बिज्जी छै ! सपनौर छै !! संकेत आ किछु रोचक तथ्य - *१ - दू टा धिया-पुता एक टा जीवकेँ देखि कऽ परस्पर झगड़ि रहल छल । पहिलुकक कहब छल जे ओ जीव “बिज्जी” थिक आ दोसरक कहब छल कि “सपनौर” अछि । वास्तवमे ओ दुहु बच्चा / बच्ची सही छल कारण “बिज्जी” आ “सपनौर” दुहु एक्कहि जीवक पर्यायी नाँओ थिक जकरा अंग्रेजी भाषामे MONGOOSE (Singular) (Plural - MONGOOSES / MONGEESE) कहल जाइत अछि । सपनौरहि केर एक टा पाठभेद वा उच्चारभेद (PHOENETIC/PHONETIC VARIANT) “सपलेउर” अछि । *२ - बिज्जी / सपनौर लुक्खी जेकाँ वृक्षाश्रयी (ARBOREAL) जीव नञि थिक ओ बिलेशय (TERRESTRIAL BURROW DWELLER) अर्थात बिलमे रहनिहार प्राणी थिक । *३ - बिज्जी / सपनौर बिलेशय प्राणी होइतहुँ मूस वा मुसरी (RAT/S & MOUSE/MICE) जेकाँ रातिचर (NOCTURNAL) प्राणी नञि अछि; ओ दिनचर (DIURNAL) प्राणी अछि । *४ - बिज्जी / सपनौर अपन किछु विशिष्ट शरीर रचना (यथा - मोट चाम) ओ शरीर क्रियाक (विशेषीकृत ACETYLCHOLINE RECEPTORS) कारणेँ साँपक (विशेषतः गहुमनक) विषक दुष्प्रभावसँ सुरक्षित रहैत अछि । साँपसँ ओना तँऽ ईहो कतियाए कऽ निकलैत अछि मुदा सामना भेला पर गहुमन (KOBRAS & OTHER ELAPIDS) आ ओहि वर्गक आन साँपकेँ मारि दैत अछि । वाइपर आ अजगर (VIPERS & BOAS) समूहक साँपसँ युद्ध भेला पर बहुधा बिज्जी केर हारि होइत अछि आ ओ मारल जाइत अछि । आम धारणाक विपरीत एहि जीवकेँ साँपक मांसु खएबाक प्रति कोनहु विशेष रुचि नञि होइत अछि । *५ - यूरेसिया (यूरोप आ एसिया) तथा अफ्रिका महादेशकेँ पुरना दुनिञा (OLD WORLD) आ उतरबारी तथा दछिनबारी अमेरिका महादेशकेँ नवका दुनिञा (NEW WORLD) कहल जाइत अछि । बिज्जी पुरना दुनिञाक मूल निवासी (NATIVE SPECIES) अछि आ नबका दुनिञामे प्राकृतिक रूपसँ नञि पाओल जाइत अछि । तेँ नबका दुनिञाक लोकक लेल ओ एकटा विचित्र वा आश्चर्यजनक जीव अछि । *६ - बिज्जीकेँ साँप आदिसँ घऽरक सुरक्षाक उद्देश्यसँ किछु लोक पोषितहु छथि । उतरबारी अमेरिका महादेशक (NORTH AMERICA CONTINENT) संयुक्त राज्य अमेरिका (USA) नामक देशमे बिज्जीकेँ लऽ जाएब प्रतिबन्धित अछि । मधुमाक्षी या मधुमाछी (बाल कविता) मधुमाक्षी हम मऽध बनाबी, सब जनैत छी अपने । मऽध अहाँ जे खाए रहल छी, अपना लए रही रखने ।।*१ छत्ता हऽम छी लगबैत कोनहु, ऊँच भवन या गाछ पर । जोगबी, मोम आ मऽध बनाबी, सर्दीमे देत काज बड़ ।।*१ हम नञि छी मरखाह, अनेरो नञि काटैत छी ककरो । होइ छी हम खिसियाह, जखन खतड़ा बुझाइए हमरो ।।*२ हमरा कटला पर बौआकेँ, याद आबै छन्हि नानी । मजबूरी छल तेँ कटलहुँ, हम मरब अवश्ये जानी ।।*२ हम्मर छत्ता बहुत पैघ, बिढ़नी - छत्ता केर आगाँ । हर कोठरी छी बनल मोमसँ, कागत केर ने खाका ।।*३ हमरो ओहिठाँ बड़ मजूर, किछु नर आ एकटा रानी । आँच जँ रानी या छत्ता पर, हो मजूर बलिदानी ।।*४ मऽध बहुत अनमोल, मजूरक मेहनति केर छी सत्त्व । ई तँऽ अछि सद्यः अमृत, रखने सभ पोषक तत्त्व ।। आइ कतेको ठाम हमर, होइए व्यावसायिक पालन । दूध आ अण्डा सनि हमहूँ, छी करैत मऽध उत्पादन ।।*५ संकेत आ किछु रोचक तथ्य - *१ - मधुमाक्षी द्वारा मऽध वस्तुतः शीतकालीन वा आपातकालीन खाद्य भण्डारक रूपमे सञ्चित कएल जाइत अछि । आन कीड़ासभ (ARTHROPODS) जेकाँ मधुमाक्षी सेहो शीतरक्तीय प्राणी (COLD BLOODED / POIKILOTHERMIC ORGANISMS) अछि मतलब कि ओकर शरीरक भीतरी तापमान मनुक्ख जेकाँ नियत (CONSTANT) नञि रहैत अछि आ वातावरणक तापमानक संग घटैत-बढ़ैत रहैत अछि । वातावरणक तापमान 10°C (=50°F)सँ नीचाँ खसला पर मधुमाक्षी उड़ान नञि भरैछ आ छत्ताक केन्द्रिय भागमे जमा भऽ जाइछ । एहि तरहक घटनाकेँ शीत समूहन (WINTER CLUSTERING) आ एहि तरहें एकत्रित भेल मधुमाक्षीक समूहकेँ शीत-समूह (WINTER CLUSTER) कहल जाइत अछि । शीत समूहित श्रमिक मधुमाक्षी अपन शरीरमे सिहरन या कम्पन (SHIVERING) कऽ कऽ ऊष्मा (गर्मी) उत्पन्न करैछ जाहिसँ छत्ताक आन्तरिक भागक तापमान 27°C (=81°F) धरि बनल रहैछ । एहि विकट समयमे आहार ओ तत्पश्चात कम्पनसँ ऊष्माक उत्पत्ति लेल छत्ताक सभ मधुमाक्षी छत्तामे पुर्वसञ्चित मऽधहि पर आश्रित रहैछ । एहि प्रकारेँ मधुमाक्षी आपातकालमे भोजन व ताप-नियण्त्रणक लेल एहि सञ्चित मऽध केर उपयोग करैत अछि । *२ - मधुमाक्षी बिढ़नी आ पचहिया जेकाँ अनेरहु मरखाह प्रवृत्तिक (OVER-AGGRESSIVE NATURE) नञि होइत अछि । जखन मधुमाक्षीक छत्ता या समूहक रानी पर मनुक्ख वा कोनहु आन जीवसँ (जेना कि - बिढ़नी, पचहिया, घियारी कीड़ी, आन दलक घुसपैठिया रानी मधुमाक्षी) खतड़ाक आभास होइत अछि तखनहि प्रायः मजूर-मधुमाक्षी ओकरा काटैत (BEE STINGS) अछि । ककरहु काटलाक बाद काटनिहारि मधुमाक्षीक विष-ग्रण्थि सहित दंश-शुण्डिका (STING & ASSOCIATED VENOM SAC) ओकर शरीरसँ टूटि कऽ अलग भऽ जाइत अछि आ काटनिहारि मधुमाक्षीक तत्काल मृत्यु भऽ जाइछ । *३ - बिढ़नी ओ पचहिया आदिक छत्ता ओकर लेरसँ सानल अर्धपाचित काठसँ बनल रहैत अछि जकर मुख्य रासायनिक घटक सेल्युलोज (CELLULOSE) होइत अछि । इएह घटक कागज/कगाद (PAPER) केर सेहो होइछ । तेँ अंग्रेजीमे बिढ़नी ओ पचहिया आदिकेँ पेपर वॉस्प (PAPER WASP) कहल जाइत अछि । एकर विपरीत, मधुमाक्षीक छत्ता मोमसँ (WAX) बनल रहैत अछि । ई मोम (WAX) श्रमिक मधुमाक्षीसभ परागकणकेँ लेरसँ सानि अर्धपाचित कऽ कऽ बनबैत छथि तेँ ओकरा संस्कृतमे “मधूच्छिष्ट” कहल जाइत अछि । *४ - मधुमाक्षी वास्तविक सामाजिक माक्षी (EUSOCIAL BEES) केर समूहमे आबैत अछि । ओकर हरेक समूह या छत्तामे (HERD / BEE SWARM / HONEYCOMB) एकटा रानी मधुमाक्षी (QUEEN BEE) किछु हजार नर मधुमाक्षी (DRONE BEES) आ दसहु हजार श्रमिक वा मजूर मधुमाक्षी (WORKER/NURSE BEES) रहैत अछि । पराग एकत्र कऽ कऽ मोम (छत्तामे कठरी निर्माण लेल) ओ मऽध (आपातकालीन आहार लेल) बनायब ओ छत्ताक सुरक्षा करब − ई सभटा काज श्रमिक वा मजूर मधुमाक्षीक थिक । *५ - भारत ओ विश्वक आन ठामसेहो मधुमाक्षी - पालन (APICULTURE; API = Apis = मधुमाक्षीक वंशक प्राणीशास्त्रीय नाम आ CULTURE = पालन) एकटा पैघ व्यवसायक रूपमे विकसित भऽ चुकल अछि । मधुमक्षिका → मधुमाक्षी → मधुमाछी लालबोङ्गी या ललबोंगी (बाल कविता) छोट चिड़ैञा मीठ बाजैत अछि । पेटक निचला भाग लाल अछि । इएह कारणेँ भरि मिथिलामे, चिड़ै ओ “लालबोङ्गी” कहबैतछि ।।*१ किछु केर माथ छै पूरा कारी । पेटहु उज्जर - भूरा - कारी । मुदा पेट केर निचला हिस्सा, लाल − तेँ लालबोङ्गी कहबैतछि ।।*२ आनक छाती, पेटहु उज्जर । आँखिक पाछाँ लाल छी सुन्नर । एकरहु पेटक निचला हिस्सा, लाल − तेँ लालबोङ्गी कहबैतछि ।।*३ दुहुक माथ पर कारी कलगी । पहिलुक छोट, दोसरक बड़की । दूरसँ देखि कऽ भ्रमित भेलहुँ हम, दू-दू टा किए लोल रहैतछि !! *४ बोल मीठ एहि दुहु प्रकारक । छी सदस्य बुलबुल परिवारक । बुलबुल रहितहुँ रूप विशिष्टहि, तेँ ओ लालबोङ्गी कहबैतछि ।।*५ संकेत आ किछु रोचक तथ्य - *१ - मैथिलीमे व्यापक रूपेँ मनुक्खक “वङ्क्षण-प्रदेश”केँ (INGUINAL REGION) “बोङ्ग” कहल जाइत अछि, जे कि पेटक नीचाँ अवस्थित होइत अछि । ओना अतिसीमित अर्थमे “वृषण” (TESTIES) सेहो होइत अछि मुदा, एहि ठाम अभिप्राय वङ्क्षण-प्रदेशहिसँ अछि । चूँकि, एहि चिड़ै केर पेटक निचलुका भाग लाल होइत अछि तेँ साम्यक आधार पर एकर नाम “लालबोङ्गी / ललबोंगी” पड़ल । *२ - किछु लालबोङ्गीक माथ पूरा कारी होइत अछि गर्दनि केर अगिला भाग, वक्ष (छाती) ओ उदर (पेट) सेहो भूरा - कारी सनि रंगक होइत अछि । एकर कनपट्टीमे लाल रंग नञि होइत अछि । पर, वङ्क्षण-प्रदेश लाल अवश्य रहैत अछि । ई चिड़ै भेल “कारी मूरीबला लालबोङ्गी” जकरा अंग्रेजीमे RED VENTED BULBUL कहल जाइत अछि । *३ - किछु लालबोङ्गीक कनपट्टीमे दुहु कात लाल रंगक एकटा पट्टी रहैत अछि संगहि ओकर वङ्क्षण-प्रदेश सेहो लाल रहैत अछि । ओकर गर्दनि केर अगिला भाग, वक्ष (छाती) ओ उदर (पेट) स्वच्छ उज्जर रंगक होइत अछि । ई चिड़ै भेल “लाल कनपट्टीबला लालबोङ्गी” जकरा अंग्रेजीमे RED WHISKERED BULBUL कहल जाइत अछि । *४ - दुहु प्रकारक लालबोङ्गीक माथक ऊपर एक-एक गोट कारी रंगक नमगर-तिकोणी (NARROW ELONGATED TRIANGULAR) कलगी (CREST) होइत अछि । लाल कनपट्टीबला लालबोङ्गी केर कलगी अपेक्षाकृत बेसी पैघ होइत अछि आ दूरसँ एहेन सनि लागैत अछि जेना ओहि चिड़ैकेँ दूटा लोल होअए − एकटा नीचाँ मूँहें आ दोसर ऊपर मूँहें । *५ - अरबी, फारसी, हिन्दी आदि भाषासभमे ई “बुलबुल” नामक चिड़ै केर अन्तर्गतहि आबैत अछि मुदा, मैथिलीमे एकर विशिष्ट रंगक कारण विदेह मैथिली साहित्य आन्दोलन (c)2004-16. सर्वाधिकार लेखकाधीन आ जतऽलेखकक नाम नैअछि ततऽसंपादकाधीन।विदेह- प्रथममैथिली पाक्षिक ई-पत्रिका ISSN 2229-547X VIDEHAसम्पादक: गजेन्द्र ठाकुर। सह-सम्पादक: उमेश मंडल। सहायक सम्पादक: राम विलास साहु, नन्द विलास राय, सन्दीप कुमार साफी आ मुन्नाजी (मनोज कुमार कर्ण)। कला-सम्पादन: ज्योति झा चौधरी। सम्पादक- नाटक-रंगमंच-चलचित्र- बेचन ठाकुर। सम्पादक- सूचना-सम्पर्क-समाद- पूनम मंडल। सम्पादक- अनुवाद विभाग- विनीत उत्पल। रचनाकार अपन मौलिक आ अप्रकाशित रचना (जकर मौलिकताक संपूर्ण उत्तरदायित्व लेखक गणक मध्य छन्हि)ggajendra@videha.comकेँमेल अटैचमेण्टक रूपमेँ .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉर्मेटमे पठा सकै छथि।रचनाक संग रचनाकार अपन संक्षिप्त परिचयआ अपन स्कैन कएल गेल फोटो पठेता, से आशा करै छी। रचनाक अंतमेटाइप रहए, जे ई रचना मौलिक अछि, आ पहिल प्रकाशनक हेतु विदेह (पाक्षिक) ई पत्रिकाकेँ देल जा रहलअछि।एतऽ प्रकाशित रचना सभक कॉपीराइट लेखक/संग्रहकर्त्ता लोकनिक लगमे रहतन्हि, मात्र एकर प्रथम प्रकाशनक/ प्रिंट-वेब आर्काइवक/ आर्काइवक अनुवादक आ आर्काइवक ई-प्रकाशन/ प्रिंट-प्रकाशनक अधिकार ऐ ई-पत्रिकाकेँ छै। ऐ ई पत्रिकाकेँ श्रीमति लक्ष्मीठाकुर द्वारा मासक ०१ आ १५ तिथिकेँ ई प्रकाशित कएल जाइत अछि। (c) 2004-16सर्वाधिकार सुरक्षित। विदेहमे प्रकाशित सभटारचनाआ आर्काइवक सर्वाधिकार रचनाकार आ संग्रहकर्त्ताक लगमे छन्हि। रचनाकअनुवाद आ पुनः प्रकाशन किंवा आर्काइवक उपयोगक अधिकार किनबाक हेतुggajendra@videha.co.inपर संपर्क करू। ऐ साइटकेँ प्रीति झा ठाकुर, मधूलिका चौधरीआ रश्मि प्रिया द्वारा डिजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ केँhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html “भालसरिक गाछ”- मैथिली जालवृत्तसँ प्रारम्भ इंटरनेटपर मैथिलीक प्रथम उपस्थितिक यात्रा विदेह- प्रथम मैथिली पाक्षिक ई पत्रिका धरि पहुँचल अछि,जे http://www.videha.co.in/ पर ई प्रकाशित होइत अछि। आब “भालसरिक गाछ”जालवृत्त 'विदेह' ई-पत्रिकाक प्रवक्ताक संग मैथिली भाषाक जालवृत्तक एग्रीगेटरक रूपमे प्रयुक्त भऽ रहल अछि। विदेह ई-पत्रिका ISSN 2229-547X VIDEHA सिद्धिरस्तु विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैथिलीपाक्षिक ई पत्रिकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal 'विदेह' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ (वर्ष ९ मास १०३ अंक २०५)मानुषीमिह संस्कृताम्ISSN 2229-547X VIDEHA
ं FN | # दि लें » \ पर कस A eal \ \ AAA, } | titi \ | | | | | G | face ST | \ | \ \\ Yi = = | ~ y //)\ : Dbl aN ४ Yi हक \ \\ /} iH) } ah NY G4} x TIN
> ee i i | जि 2 ; = ai & गन
दी हु न | i j : / | GE: sa ही 4 NW . Na 2 है: BM , Ann ae / gi iad a me rs ONO FN é, हा | थे हर ( के सर aw a ‘y . Os A) % ‘a oe EW ey é गे U4 XC : \ . hp 2s | Ne’
ae 4 & ql पे 4 ij Ma Tye | £ 7 ae 4 ey tip iA se
हरे MAN ANU Ne ~~ a था J . —
कद" ie " oF | 44 - के. ९ ही द a ‘wate ~~ ९. ; Ph 4. 2८ ay 4 a fr’ कै भी कि > — > Too | \ Ty r 7 s रद हि vs os है 4 दि... न e रे बी = , [22 2 ~ < oS दया oH), 4 tag a = 7 i} \ . Qe कै y \ कं ff \ gf श्र ) “व. लि — | + Tae ST >a dates _ A trap AIM दास: सुपुज़ St Sa ST ~ रे as 7 के -गझदउा;ादन लेल हु न्समद्धा योगदान eA N ea x) प्रदान कएल जा LECH BHD! & कि नेक Py ei Fade <a) ay ‘ 4 GY Fa oY \ ex ei
a 6 . & mh थे. ! |
\ Og : i के } } \ a विढेह सम्माल हि fare SEA \ + ae ~ = —_ = २; कि “ | प्रदान कएल जा रहल अछि। | . | विदेह एप. \el | www.videha.co.in y 2 | ISSN 2229.547x folios A Ul ‘ | ं det a a wet yr % A : em ye \ PP मी a) hg मी ‘Yr Au wate ) ane ) : of मी \ ; MU Vr, = SS — ) \ p , e \ aw ही) iP SL ि# 2. ही | है; मै A \ “ a = _ * WAAL N 4 रे =
- 45/0 ‘al %: ve ar Th , ae q d — i |
की 4 ow [| | ie a | लि Behe ia yee us hee wf पा कं. नदी ¥ OP at oe NG on ap My {iti 7. "05 bad yf if || ij " कर | 4 - ‘ NV NG ; i 20 3 ara \ किक ae भर दर ay aia 2 - \ NN ४ EOE YE as Th sy She ४ ह fe x Vi" न ge a OS RES (oe . एव हु, Ps हि जे द न SONY २४. की / te <— \ c पी > ce » y ay 4 is ae art. on Yep हर थ् é = . , ae ‘al SORSME भी pita “ZA 4 i कि : ae eh 7, ye ae 2 depth Doggles: VA Saas a * i oh a a eS A ४ a | : | : i थी a aie adhd { 3 ns ay : nf दे 2 4 eh, ee oe! OP का Sg Ean ce अर “व अभिनय, है... Ne: aed ol ee “a (8) Oa aes G) \ a ‘ ''। सा के "336 i 5 4 a \ \ i ‘a “ कट वि =) | AevAE .. i ; ; iw ‘ Ay he | q Beit) i ‘4 ९ च ४ EWA ® Ane = ecm f SO) gt | eR न 4 = Pa ca ja : कर ries |} कक * ." . शाएं 3 gs Oho है \ eae) } गे ia FAs हि ॥ jana पक अर j
WV
| | रा 2 हैँ की मुट | | eh. 4g ™ ot Or 7 ts gd & कै te की aot Neg तु mS | Og ’ टी neg / अब OO Sa ne, De a a we oa | ‘Za Les <p \\ ae ; —_— $ 4 a f Wie 2-४ ty - foe 2 [जी करा 2 रथ अं... नं Re कर की ite. dia कै कर + सिर = 3, है की. लि - oe ee aa te A : का af गन, तह oa Et. दर मी 4 हि “ oe a 7 ee Bae os es! fea | PS >> WS ies so — = '. ४: a “= Son ae ८22: NN न < at जा ५ ~ - अं Fo EL fie Val | le 3 Po A oe a ‘ ~ ne (77 { af SEE o> ee a ये. ee Nis Np \ हा मी न अकादमिक न me ayer Ny RY bs "7 aie 3 ie ' : “Se SS \ हि टला: Re ae { ae रू. Sra — =n j हि रख = a सकी ae) SREY Coa a j _ J , न करने ’ . 4} 4 4 ae. j hy मकर t [| » Sa पेड, -्री/श्रीमती /सुज्ी ee : au a, | ewe जेल te OP Sa ae ay a Ae Here YES रहलअछि। लेल § ब्समद़ाशोजवातसम्मत कक जे जग न sl] ate WTF) = ae ‘ ee, iy wvideha.co.in हल ae a eo Uh, IN 2220-5475. - 4 दि OF का 2 = a > . ँ: 4 Teas al ‘ 3 se \ <i art ees « । ay oe | ५ a } | | अ चल
ना Os Be we « कं F ua.
PT ia ve a “PTS ee es ’ ib. व. © ol ५५८ os TD ore i ae f pices 2 a a ey @ = 0, 7 i ‘ —- ( | , | ed = ; ae j ee fare SE i ADHD TAZ राम OT ofl aa राल- के” ASS aR वादन ade 4 saa ओजबान: 2% प्रदान कएल जा VCH अछ्िं। | | faa a ma | | नम + / net \
केक न yi ey ee oe) me iP 4 ६ ‘Wy, |B y “we ।
Ex ne
कल. कक > " : > : * a by ही : | ‘ ही fig 7 i कह कि a है 4 i K ‘ " = "> हू >| Aig; ‘ Aah सो हवन १११7१ | िक”.. A\j ~~ ¥ j u 6 v% n is @ £ << ft : pu न्सि y ae Sj “a | vr = a | न | न | | : RI | foes सम्मान me: 4 | fame SEA \ oe जा | Ree के” Bra Sea me fe कर दया श a : |] प्रबान कएल on रहल अछि। eS * fade wy “ aaa - SN |= Z ii %, \ : 2 om हे & si ae ' " be ~ 4 € है A m4 q
Nh yh it nn | कर, एस \ जि > +
a यम a}. खा ——— = == —~
हि ra A { ं | } | , | ) i # ae
by. हे भी गा
be Al ot » i >)7 ¢ Y था * [NS —- any ¢ ‘i k दे Dh ia F
कक की ४ oe थी i =,
जद ली ८0 ATA डर ty
ee be Pe Bw 6 eene BS ELA
ण्ण GA S . = 4 ; a bot K 4 4, a Mt Sea iat
a, ‘ Ss | की ; लि न eS
= ee ie कै वि - न” ४
é a4) CWE * J | * ; ‘ “a : s मु भर - F * F b 5 ४ . ही. 4 ) ar 4 » . ) 0 मु 3 ‘ ay : | a ee * अप,“ :.. | GB 3 i ye ry \a rd की Wy दर a J oc OP P . ia = n A 7 = i ey कै है. r (a> fi y = {a £ =. 0. A 4° iy r परे Ms 7 2 | उस कि } 5 e < hd SF 4 |) | i | { F : vga मे \ bac डे दे || (| Sag sre . हर कर मुक्त j ; — 4 Ny 4 है \ re j \ ८ अति. 3 y ai - : डे ae दि re ie sx : 7 ‘ 7 Tame Sis 2 a 4 ) HAA BM SAS राम : SIA Sy AT TT Pe x . के” aizad aan लेल STAT ATS AAT a bed A ag 7 प्रदान कुल जा रहल अछि। 2 आआ Ree WO | है = oe ल् नकद लाए . का (« - हर ee ge fey BA रू... कै — PY 4 Wer Nena गा
igs | | i Be airs eee | है डः ‘ oh थी, हि कि \* ’ ae SEN. [esac Uta | Lay ed | hve eas Sse er sag मप्डल _.. is i “=| www.videha.co.in ff "की er | =a 2229:547K NS ve) é th Soe te = aa > बम किये eee ¥ vi sae " SAO RES ae A a है ह ‘ . .
aN \) है
» री 3 ~~. By 7% 2 é cia a भा bid = >
कं lm:
sik ne sy \ : \ डी | uf | v तक a 4 ० Poe २ Oe i i wf Je = f ie | Si) i | भर oF iy we ५ के ८... ३ Lael, Waar, — ie , nT a : Gae aoe ie sugar | , In imi | rates SEH 'कस्ात्य : <n = | ant कद _ ही भ 2 Wet लेल Seas | > na. oe D यीजकनम्ससतना | कक से ok ie: | Tssnpyideha.co.in | ek ली = "ey % मो e * ८ | हि 'SN 2229:547% | e< ey ny , : yf | डे J ‘ zeae नि ड््नि art ee ii हि Pee poe’ ae के ९ जग ् हू ee we, ss oa \ Bey) कि re 5 % \ » थे रस *
er Play tl & Se eae is ह कर र pee ac. = न MS by Wp) > 6) 9 7 | ot wg
aoe
| Tm । ea) RRS एक } | है AYE SE कफ \ r | S हा सी कै. _ L pe ANS wel . j & . लि ~ 4 he st ~N a a | Pose ai! | on E ‘ . ~ ZEW i 5 Si ~ R a हे ty दी | एक es a y F \ 2 A ry पथ ८ x रे Be j % \ a: 7. - } F | 2 / a a yy, SS eee ek \ re. ,
/ A sr di ee "i , x ४ अल का. * a me नि re \ - ही जे 4 v . -} Se ee पे yy = - i ee oo री मना सनकी ; की a ay 7 > ie wei 4 we | Sa ce < गौ 74S लिन Op त*.. “ ‘yy a ‘ arama tt, | cates a ८-८३ — \ —— ~ = ee mace ie <n] Re Ta ie a री = की ०. SS a : “,. Oo | Pres oa # ‘ \ fame alt BN / Va / Be) fi & i | — |
लाख
जे
— ज़ी =
ra ashy oe carne 4: aaa we oe : 5: न. का सु ne . BA asin 4% ry p भर har a Tt .
की i es lly, a St ; \ r i a | ( SS i” = > oy yp भय
| LM F sy 6 ee aay i हि ड़ Gal OLD ' (fe ‘ की a i Nh a ; 7 4 - ने | f 4 , सो a ay री \3 4 > + q i ro ) | | \@ i é, ~ ~\ a G09 } == a g Bor poe + — » aN oN \} के & हद > j @ = = “a a Hiss Pay eae = im ss ् दि | y ’ | “d 5 पर हैक ४ On
al “जया,
; 0 Me Lo भा rig \ \ S सर see | 7 = GRINGSENS) ONO XD: nO: A Sea We? Seal Jsk 00०० लाए से फ a
ony e} | | ) \ om Blu fi Lf ;
: a i S ~ <e v Ka 7 oe yy’ at ‘ न वि 4 f oa NX ~~ fh } é ae A न” f i “id mi - I Le 4 a Fj i La ~\ SN yh aiid रे : का ee! ce Cy y {9 ae bager | ey | fe 4 ww Isst 47K ‘ “a = : 3 _ \ J ry 0 अत 0 2 ny iJ ही N गन att
< S\N Nae Al 2 NY Fey : Fey As ~ mai tiy Ve bao je x SN <a SS ie ‘4 SA AN poo A ~ > , ia = ae iss Vi ANAS se Pkt ie era hee bd) 4 eS yee Mee ty ee SN सॉजन्य - कि अब 0-00. (free download)
ie Is : है 3 2a है
की जे . : *, ं > “ \ a 4 ’ *, y ele ° & . z ft gs of > 0 } Las, be ane ~ P | +4 |; 4 SESEUUSEUER IY a ® ; | : +, | e ८ oe = > ' — Sa / न कं we of : | कि it है "३ Wy कि ona z | — | fare जश्यान = | | | pn eo ete) श्री/श्रीमती/सुश्री ANCA GMT, PPA Sa LAs GIS | के” Was :वोदन do aA योजदात aT | प्रदान कएल जा रहले अछि। । \ | fate I | www.videha.co.in q ISSN 2229-547X | ¥ | ‘i fi |
a i ‘Togs ae a a | 2 Aa ST | Al ay 2... < Re Sopa oA oF — = ~ <a A ess <3) ZC (Gia if ion = | PSO OIG i, bo ey (|| stad get BR नारायण मण्णल: सुपुत्रा 2 |e axe समझ सोजदान | 2 || प्रदान कएल जा रहल अछि। > 4 WZ Br : S देशो हक = 2 गवमिकाननयक्ानणायकथा erg | ee a ee ee a SS www.videha.co.in _ a a aes j a — — = = | a FNC die | GINS भा SAN AN श्र CANS ae 8 रू 2. थ oo ASS OS a पु ee Sees ee pay Ge
x 7 | ] | रे ; y | } } | yi f / \ a | ry f | 7 / (\ | ee a ea > /\/ = v ‘ / ! ॥! लक | an EY : ही | = a 4 4 ं aay " i ‘sie ( 4 के ं कक . e ; - से मी ही ~
दे “कं. के ही न है -- _ 4 BF he iM i aa [| PRN ~ | . i zg | Bh J pe कि Cg wl Vf ~ Z bs a q a y की Ly ‘ ‘ } मे ems Wy i ' fe a? 7 a गे
| ‘7 a
yu < Pm
i) ——<;— ro Cp © @ eo कर 4 \ | 8" fats सम्मान डे J है AN Argan “रुमविल्गस यादव QF Sai FET AT Maar) pee लेल Ferry ie! BTA ARs जा रहल SH । ( दे \
ही if | iN “4 i. १९ y) दा y १ है op g : है (2 रे \ AD. AY . Wy 5 Wh WM, Be hy ary “ht ~ OS ie Bi) a ~ — 4 4 श्र yy SRN ae - r 4 = - | ही है i कै ३३ न जग के 4 2: द an — 4 a Wi, V4 iy ‘i 4 yp Ne & Ue (\" a —_— € é/ ; \WAVXOXOYASS i. ; ‘ of a Wi way
eS Mk ae pS hia <i PANS + A Pee wi ३ गा eae pie ae " LGD ie Seat avis हे ee EER, oy | पर Oe & ol) फू 4 (- RAT) Sate) BK .F के: ; = AS ie fs oS put eae Syren 6 Satay ciel £ & WRC RE SS OR BOE BRE STRESS fl ¢ PES MOO OTA: Sa मैथिली - मधुमाक्षी / मधुमाछी हिल्दी - मधुमक्स्ती संस्कृत - AYA, श्रमरक, माधुक्तर, रुक्षवालुक आदि अंग्रेजी - HONEY BEE / HONEYBEE (FORMER IS MORE SCIENTIFIC WAY OF WRITING) (चित्रमें - ASIATIC HONEY BEE) जैंववैज्ञा८ जाम - Apis spp. (चित्रमें - Apis cerana indica) नोट - संस्कृत भाषामे आयल हरेक नाँओ या पर्यायी iat स्वतः मैथिली भाषामे पर्यायी नाँओ ats जाइत अछि - तत्सम स्वरूपमे)
, a My a iis INA S = x Py & _ tg) न iv
es = = aa i. = OO)? ea % ; | ao > Ya _—
= ca > : “2
SS % Sip Ree) चनाराणाजध owes > « i | | | = A eee hte eg \ Z | = A i as =.
[औ कि i << <2 == Mae कि | g ss Ce 7 if 4 | t i] } tr 2 a of aA
hee i Ve 4 it hj i Fur, rope call =
ही ee Va ze iS Se { i . f = मर ri mT जा... -. ३ 3 ी
कर | | | / ne MeL । रे A N : , | | | face SIA 4 | औी/श्रीमती सुश्री oz | | दान कएुल जा रहा अछि | 4 aT Y J व af poe : ! 7 मम
न न 4 Ws ¥ ~*~ oO ad i 4, , oo var ~*~ मी ; ye, 4 / / हू. oN aa (Nl a “yaaa ‘ \\ & Soe ont भर = पे. AN ई ee सम्माल os , 5: \ कर >. 0 See i We, , प् ~~ an l Malena) <e =e | AAR | || के Wet Eres 'वबा: न्लुपुत्र करी रामेल््वावन' अ i है ९९३ 3३ रे. na 4 as vats area 5 We २३३ |. हू || MOR O09 § 2rer. E’ ' \ AR नि at \ > ae - ' \ का a री दर जे ही नर दर बी मैं कपः 7 ae - . c=) = ema Po ]
ie ean: S a 25 कि \. ‘4 % t ¥ i a 4 (P fx 4 | a a (fa < था <2 ee eC मैथिली - लालबोड़गी / लाललबोंगी (लाल कनपड्टी।गाल बला) हिन्दी - पहाड़ी बुलबुल या कमेर बुलबुल या सिपाही बुलबुल संस्कृत - रक्त श्मश्रु गोवत्सक अंग्रेजी - RED WHISKERED BULBUL जैववैज्ञा० नाम - Pycnonotus jocosus (नोट - संस्कृत भाषामे आयल हरेक नाँओ या पर्यायी नाँओ स्वतः मैथिली भाषामे पर्यायी नाँओ as जाइत अछि - तत्सम स्वरूपमे)
4 2 . x. . करें . i RN a) bt Se bo, \ . aN x . r % Eo 2 4 bi; ४. GAN vee 4 क्र रे है" | ete ~~ «३३ X's » 4) eS WN e १. जी हि के ले बा ¥ |
एव X : a i Wee: by स्थान - दुलारपुर (रुचौंल - दुलारपुर), efter a > करिया Hel बला लालबोड्गी / कारी मूरी बला लालबोड़गी RED VENTED BULBUL Pycnonotus cafer
ही Vem है» कि ‘i i न ce * aa es ma le { ~ wy A H deh - लालबोड्गी / लाललबोंगी (कारी माथ / करिया AS बला) हिन्दी - कालासिर बुलबुल या गुल्दुम बुलबुल संस्कृत - कृष्णचूड़ गोवत्सक अंग्रेजी - RED VENTED BULBUL जैववैज्ञा० नाम - Pycnonotus cafer (नोट - संस्कृत भाषामे आयल हरेक नाँओ या पर्यायी नाँओ स्वतः मैथिली भाषामे पर्यायी aisha जाइत अछि - तत्सम स्वरूपमे)
पथ ta है ee at WA
z » Raa aa + A Sak > ae a eS & हु डे SF प्लस aoe =~) < a SS <I See it जे $ ले Se ESSAY —— Ss ¥ ; a s ae रद = = Na a ee ee Tee बिज्जी या सपनौर / MONGOOSE / Herpestes edwardsii
wa
ae >> qe Le ee ASSES Pek ee ५3 Lege ; Sigs नवनिर्मित मधुमाक्षी (मधुमाछी) केर छत्ता (मात्र ६ घण्टा पुथान)
Ss 4 f j शक... किले” 3 4 Spak | व...
Pe देय armed peal तय पट i ee pl NG | <a HON SS x. ZA é | i हो) ia
a P|
4 A -”
हि RY गन
) [2 . ड जे XX ‘ Ms é a it — ji श्र .... चिट “2 मु SA "थी डक Mites easy i ea hie oo ] Q \. , a भर \ ; ty ¢ ae | a ag है Bers Ge: ५ PW Pah > “Dita . Al p J Gm | ; | e iq uel to oe jae) \\ | Oe ( | 4 कर. la | a : \
uy eo
ee है a on dene s —™ अ a. : हि ‘ } — ~<a om an
टिक + : oe * A FR ry, के. 5 4 - , ™ y | J , ot OS re ° दे दि पड ! ¢ ¥ ie A 5 RR Res . ei ‘_ = i al . a) ae नर: ठ: २ शेर ° \c WHO b “ 2 + oe He é. $ | alt हु. \ ta व 0 Eo We oa & 4 SSH. BAe 3 aE लि विढेह सम्मान cA y : x oh Cl) ee, ee : पी a af | प्रदान कएल जा रहल SHB | Ey mah i ISSN 2229-547X > ’ 2 JZ eae | जि $ FL नि “सर: | : rom q / : lees भाभी | \ ५ » ) 909४ ) प्र । Uda"
9 : = ae Tae सम्मान o/s, (| Spat cee यादव: सुपुत्र a = im < ¥ रत व Sa सवा Naa | _ दी MATS) AT लाव- aot OS f TAS बयान | = || प्रदानकएल जारहल अछि। = BA — www.vid SO ene = Ss Wy mee 5477 oa ! हे GUNS INS IN OSS OS AIST AIS OSS TESS OSE ANS
> " 4 A ie” We + a ashe ce, id | mr श्र 2 ५ Eee WN AVS Vy ae a ‘ ¥ “२ कं ee Ate Rie j ye कै N Pd 4 a .. || ५ ‘ १९ डे ] ं \ 4 पु जज) न ey y , # POMIEICTORERID | ¢ | i D श्री fant /सुंश्री सद्धदेवझ् ST ott रामदेव शाह i पर के हरमपतिय (req ao है aa Dba see F the. "| प्रदान कएल जा LECH अंछि। \ | fate ww f ® > - » a hal YI. 2 } @é vite ४ १ सर PER — .. है. eee
he 5 जी
९७. कि हि oe | \ : 3 की.
-_ ma tte kJ sure रन = 2 i नल: ८... | — < दि | a | be Soe ae जे i a are | 4 = SSS; | TT Wii ? — fat | = ; 3 मम 4 | 4 i ha ip — rs ean ea ‘eal j पद! द — J h ८2-२५ हि a ie Lia = , Be wa rie iS { Se Rear 4 } मर : रे . | |! t ‘ . - | \, वह | ५ भ गए = 4 it mea ( \ _ है a Ps iy cp et, ied phe = <= eo. ae विढ़ेह सम्मान * Tis ‘td | ws ey कि fa ८५ | है ( Mh | USlot कएल जा रहल अछि। | Ba 5 5 Ma: \ \ i} : 9 3 . di J PASS 3 f # थी | ही | \;
a ie = A Lee AS ON 7 : a <jer Ne = x Fs aig "3 ; ~ 7
र yi chy a कम 2 — a a - कि a
th tig 4 मे eel | 7 हि =. \ ae : —— 2 > a. joa
s . a ही ~ pixfbay.com (free download) . | ‘
दा वह Tame PRT a : |) श्री/श्रीमती/सुश्री दास Sire सेबित ave | | © wast Ne लेल £ SST AEA Sra || =|] प्रदान YS जा रहल अछि। 2 A www.videha.co.in SpE er en en कि दा | ; S > <<) ISSN 2229-547x i : a Zi SN ieee al iN a WRT ee” AN Sai S U.S ws BA. ae
va row , ye* ZN Da | : 7 a ae (है “रा 3 = are =A ss 3 Fe - IT 2 ig \ = कु hens hi ay : रे Nis OG "rom di y (५ ११ iu 2 WANA त60 \ i‘ sft 5 dt aa { ANY || 4 hy WO sn. 4 , t के ~ ks थी, है» थक, ० a 3 मल id हर एल लक सर हे 4, ८ Top . पक. लि yee bi ®
| p GF ) St थे उड डक Ne
| 4,
J aly
| it |
की | = ; 4 = E a 0 दि कहीं
कि «किम... ! कि. q 9 ( é~ f पिधिज़र्की/, Do} /) ee Bete y Ts ew SAVIO Lg Bikes : '
लि pit ७ ः > आई. % — - > करण ः कि a a 2 ae j Ny Se sn? emits _ thy — @, x) की eo $ % & Z LA
कै. 2 i — a >
Bp हर EEE a ने \ AY aa |
शी. कि. ही. है
है न , af. os ‘ioe i . mh 8 . 3 5 : a Pe it 5 | " कर 2076 भी १ He ae “6 ae’ “ WW %, जी 5 a £ s | 3 BY ; a f | प दे उ4 5 6 7 y ) / ज E 9097 234 3 56 7 8 9 202: न 20 23 24 25 26 27 28 . q 29 30 3 जा y Re: हे / ही i 5 w i की न ~ कै पा गाज : j ee = — hale os... | [ee - 4 ag था Bi ¥ ee | | ag oh 4 y 2 _ कर fi | oars hi | — . : i i) } SATIOGYL oil a a i a i कक, a! ZA | *
a ap geo 4 \ . SI 23 PE i ~~ 7 BY : न
भी क्र r —DROTY सर = 4 J हे टिक, 7H विढेह a9 Frere जगण्णशान थी | a | : १ 3अछि। ee शी
; ली = = - न ; lie = } \ 6 हि,
“ ¥ a AYN
हे . i Spe : a पं ) २ मी x ’ \ : # “ सै ‘ ‘ 5 Nes ‘ae 0 S a =H 2 3 >, 4 fe LUE S| Rie, ee A wy | “रू Bows | | SE fade सम्मान | fame जश्थाल | \\ | = प्रदान कएल जा रहल अछि I = कर के चैक. “ sal) it 0 i "i ३ १ सके
टन. 7, कर ही की Ca mmm. fy < लकी t § \ हि हक * है ७ | ae = fas सम्मान \ fame satay ee | : | Cae सुश्री AST VT So | प्रदान कएल जा रहल SHV | विवेह see} " सर मी कै é ‘ कर ह# भर मर न ———
ही . ं Sk , if RN \ ‘ री W te J ने पा if Wik Ks > '; i है vy y ~ \ Ny foe le Ny Oh दा ff = \ ~~” ese ‘a ay Pe 22 AW Va 4 i : =f Nee H j = a है face pee nie 5 SA | Ss : Ph. कण NAMA / सुश्री ates Wess रा गा आए Gla या । : = |) प्रदान कएुल जा रहल SHB रद >, कि || fas सर TSSN 2229:547% a 7 ; ५ ey . Mee . » vi A XX ( i, ?) a 4 .
| My दे
eS “way = a नि नगर WS \ ght eS
ः be गेल \ , ay > है _ rd
i 4 पी ः = ? | 2 ' Bs ‘ , > a j ; | ‘ |
= Sara he oO gE aS aS, 7 Ze Z = Aso Oe, eS ES oS ss ~~ wer = = SSI Z प्रदान कएल जा रहल SHO | ae oS ary as Sy हा 2 Sl Ms सर कण वो A A 2. 2
MP न Se eh का: 22: = Ps eh Lig tia दि ROR, f Bt tt BG Soe कि. ea Nas cities: रे | senor -संजय गांवी जैंविक उद्यम, पर्दा मैथिली - Srp हिन्दी - fru संस्कृत - चित्रोष्ट्र अंग्रेजी - GIRAFFE जैंववैज्ञा८ नाम - Giraffa camelopardalis Gite - संस्कृत भाषामे आयल हरेक नाँओ या पर्यायी लाँओ स्वतः मैथिली भ्राषाने पर्यायी नाँओ भर जाइत अछि - तत्सम स्वरूपमे)
é 4 i >,
लक «न उप i tS) aes ¥ ci at दे कि > _ aN he aN ee 4 wy Me ae ro tte. KaNG ९-७ शक Pee, we. gee ? लिन के x | a $3 ie ee em बज 4 re i per OND el हि हर oi कि लि aay लि ot Lf, a py a) ee मैंथिली - बिज्जी या सपनौर या सपलेंउर (चित्रमें - सामान्य या साधारण भारतीय बिज्जी) हिल्दी - नेवला संस्कृत - नकुल, सर्पनकुल अंग्रेजी - MONGOOSE (Sing.), MONGOOSES / MONGEESE (Plu.) (चित्रमे - INDIAN GREY MONGOOSE / COMMON GREY MONG.) जैववैज्ञा० नाम - बिज्जी कुलक (Family - HERPESTIDAE) प्रायः १४ वंशक (GENERA) सदस्यगण (चित्रमे - Herpestes edwardsii) (नोट - संस्कृत भाषामे आयल हरेक नाँओ या पर्यायी नाँओ स्वतः मैथिली भाषामे पर्यायी नाँओ Hs जाइत अछि - तत्सम रूपमे)
4 f
लता
बल i i : ७ के < S ; | बे जी
— 6 जि |) pre » 4 { 4 )
; ee . Ns zal At cal a AK a w Me thee: है A (2 ७. :
gp»
r ; \y (im फू a
कै } ‘ % % ra ७, re wy ct YAN RAN SURE AMA कै : TU 2 Wik \ i PN ARRAN ? ‘ oe: A i ASN RA 3 ही लन्ड WY i LDN Wp Wy hi my ) SS , t ae iy Ue | ORE 2 are 2 ity fh Ni DP) iv N I i \ के 4 ma ee ag 220] विढ़ेह सम्माल | SN श्रीमती /सुश्री Ar z हमान Sra प्रदान कएल जा रहल अछि। शक — t A
" \ कं 4 . | ¥ र Po. उड़ ye ‘ AS. «a ee: 4 sy y : | Wan AS NN क्र ast RTE TAL \ j wit j Bi is NS 4 é WS: io My LAS ae) z ’ ola eg fe OSM Sega |, Pe, a aaa | }| | fave सम्मान | @ SAA श्री/श्रीमुती/सुश्री BO रहमान Sera प्रदान कएल जा रहल SH | aa >) — कैद ~ ? १ q Re \ \ ‘
Yon Ye ut “ vk \ ‘ akg “लि प् £ ही + - ’ (गा — \ a रे स ड “ oe A, , / : as oH Dt oy 0)| बोली ही : ; y 2 Pek Py iy : ie eee हा f v भी \ Ot ‘ |. G ‘ fy हा ३ " ‘ | i i PA A Ms C te | . भर : re है . etre Watt a r i \ i itt ye ny oN eat ७ Ven “ae ¥ AT . J Thea een दि We a seein | ree, [ e X e BR a ey hs fer oe td OY Kh Ni > an RE fry |e 3 भर y ™ , 4 ae 4 ix ae ad NG ‘ os ९ S" 4 Ry i i Ate } < 4 ‘ % 4 4 i NE ७ eee cs NYO Lois an ad hae a fs) by SR Ebay) 4 i कि he पं Neth a ait’ by a २5% a + डे: 4, है wis phe he कस मे) थे : Be. F- हि \ oa’) हक: पी ‘a say? hy Kea ey ही लिन okt t > Mr ~ i > ip \ op aN we मय, | ‘i | ue) nian ia x Ree a का t Pa Tae - BS ps AS a eLY / a y ey के सर हु a i i" t if 2५. नरक ही Ce a ik | रू fa We - Pa. ae Pi We t i vy Wat a ‘ i Ree aaa eas Se oh by t १: 3: Bi ‘ 0! गए yy & 4. x Z ae rg gil oe ahi hice why > DS Pio कि ef é Fats 4 ax ‘ - , | tie ५ अकाल 3 iy Ag ४: सतत &, oe ps i, I ; a « a3 शशि कि. J » iy 4 कि | Ne ep! a a ‘a है की पक Bh Hes tT Re ‘ ‘ ) & | छः ४ र LU f eS 5 fj i १ ta a ##. ig og x sg i a 4 if कै #5$ » & fi , कर प्र 4 yy 59 | ey + P 4 [भर [रे Sal . @ an : रे ey Bl a. % z श्र 0 थी Se “३ 7 ’ ae i के i 4 a iS ‘ Fi‘ « Le \ * See es की bil हर फिर: कर aan ae, me |. ४ 4 & 4 eM 4 का» से \ दे ख डर ‘ Ae Ne Sees ee ; 4 i: i oe a * mG ete J से dds aD i व b 7 e as 3 \/ “iit at. Be Sy iy. i aa % डी sa * a i ‘ae =k ieee = APRS ht PS मर Me a d की ं Ska E " Maite (oe SC oD a | ea ee छठ कर q श्र 4 मे पीर! 4, cae eget Se Sp कप a, SS ee औ # te 4 ae ee os SA Se पु 2 ts, x Aa ‘ ५ गण ही ae न a s ही ae the oN Wit se Set = Re = Rte As or i 7 rts : a ‘ न गायक x ds DS Se री ae i a) ‘ 4 : x mY) हक दर Pi 2 ie Sy os bs RN 8's a ey BS sy SR ea eve Ads ve —_ ee aK, कस alo 2g 45 ep a 35 Stee , aN ; \ , ce x% (foarte ye ait we Se gets Ss oh hae iy ay PA से — %, } ही के / | ि Pte oe = cue ooh ae a A Bris < / | ae दे = ak ‘3 y Stier ae ae igh Bee सर RENE ANE oa ce) <n Wg ः क Be iss i$ : Pe Netty ie ae a Ramu ote अप Ae [te os ae ay Bh at SE ye SY iets i Ae भा Di 2 Bes 2 hy aaron SSR अमर की 3 Po PEER Ie le Be es eS RE erg Rh > - ES it 4 por a i ae, ey ae mis mes ‘4 ae ig eee | | rig ee +s. feu २ Re Ne ‘ ; नल Yee 5: कर ५7:38, ae hi > ¢ eae Be ae Bg regs ४ es 0. ४ i eet s § : las GAs ee ye hc eet 2 iS ype Sas eo ugg: eS. हर we > i See: ' Oi Ta PROG कप By Nia aca, a Vy 7 ae AS oe gor का AS : ‘ दर Rs oe Eo Oe ak ४९: कर (ae Vie, मे ‘ = Rings OSS — : Bee i EWA aby Coy Aah hy pe ee 5 8 BU. = Sat ose Pm “8 = a a = ase z = Ses * द yok: कर रस aN Sf Se j na ae aa Sa ge of Sy ag fs ap Ss CR SS zr Di Mate ae hia , ee se . ¥ age ie x न: दा Mae “pate | zie ace दह » 3 Fides fe peates pt er | ‘ é 2 डी ae rage Dia a tn Se w . . wy ses S he प्लस पति: Ses XN 3
| q@ ६
की ba” : दीप é _लिमसकसर दि sf = ~ A दि Shem . te Loe <f g
V7 i a oy f , ‘ डे | तक, । ¢ 7 \, डे N ही a 7 q थे . ; — सती art pf ‘ i. a4 यु N e — 4 ” वर के 7 x, ida lag en 0. 24... ww ; ’ if a ES - भी j NN . iy <7 i fear oN ake | y ye ope oo जी ) | | | = रे * id {, Reh A ६ | yy ile co है < \ ce bee r <= é > ts )
कि» ही ७ _ ' . . a , ht dae onthe | 4 fe a मी \ ६१४, RC RAY OG SAAS ar LAN ‘ ay at 4 a A Ware hi VA, “4 ५३% ४ ३ f hus म; 2 ¥ ४३८३ ORS ‘Sy १८0 s y S< Pe Tea fay SALAS 4 2 ' थी Pr cal IX . BN AX San Nu NSS é 7a Sony | RAR is ps ae फू SAG IN SS Cae ree WA ५ ee x है कि, रू eS 2 way : WV; NN SA at SS rei iD / WS Ny aul RS दे रेल ac. iS SAAN AE | | री रे ye 7 i is “i ae ी है ‘ a \ जज ः है - ; 7 A | ia J ‘ fam yy id ला ¥ ES ect F wi - |} y = कं हि nA 7 ss ( ‘J 4 हैं he a aN ९९ पर x wk ~ - श न | \ SAN SS | & &
Ee
कि. ae ही Vagina on ia 2 ee © ॥ idghaa em संजय: ah Oe हा TCHR? बिज्जी या सपनौर / MONGOOSE / Herpestes edwardsii
“@ 4 OF iy AN NTA बी We WAN AN ANA || Mm , a > \p fe. eo $ 3 4 न eae है 4 ats a, ~~ Poe ! we कि : a | \4 दर ६ i ie m7}
} 4 a Co + 2 a = By i न , न a - = : x - =| / es ; —
= = - > | |) a song SASS, g ee ; oP oe & =
A हा ही ला " A दि 4 5 = a = } 2 —) eee oe re eC, Sj = AGE सम्माल व (Zz = > १४. Tare peur 4 J a S 8) RS) ) (२७ लि =; i eas oc | ZZ = NS Sete TO) दर USS Wes = a, Wy S OS < if Lyf | / (Cia fe i 235 q as fee || Avstadgsh SyReEr erst Sp सवा Fee amet | है | के wads agidaeras Sean ओोजदानसम्ात | || UGlol कएल जा रहल SHV | = Se: oe & ey || fate WD = isse27x न ते नम ः : . ee is —— 5... = — = i Ke oe = Tiere Pee ee Se eae = = हर Fie SE Se RK aS SH San iN SS ey << पक
. t 5 ७ <i EE ६. ¥ t re ai { ata oS “ ~“ i < “We es a द पद = NN [के मे & // aN N 7 yh ~ XY \ कि करिया Hel बला लालबोड्गी / कारी मूरी बला लालबोड़गी RED VENTED BULBUL Pycnonotus cafer
री eo = : a so ही dime ig rh if 7. & डर 2 3 नेगी wy y Nod ~ ’ क्र ] | ISSN 2229-50 | | % 4 " 7 ढक ‘yl My aa \ a «Pe i | . . VY, है "anne
हे ie ete , we oe ; Z i, wy |
; A , ३ | A> AA Ne Sia NY “Tel | & कि. Ay / SY . 4 ae) A ad . है i a“ ? i
a3 3 Wi “4X alll LEEDS SS hy थे iG Ee ] | 7 मिस ee ¥ ee . 3 iS fame Sa सरल पर श्री /श्रीमती/मुश्ी जण्दिव क + al Stray gy ele | प्रदान कल eu लेल Sonny Aare a गारहलूअछि। fate pe कक Z ee आया a =a Zi if Sa 2 aa ‘= है : eects i . a i ही ‘ ee. Y % i x mm panne \ fn ) ” के ‘ EW